Skip to main content

Full text of "Corpus iuris civilis romani : in quo Institutiones, digesta ad codicem florentinum emendata, codex item et novellae, necnon Justiniani adicta, Leonis et aliorum imperatorum novellae, canones apostolorum, feudorum libri, leges XII. tabb., et alia ad jurisprudentiam ante-justinianeam pertinentia scripta, cum optimis quibusque editionibus collata, exhibentur"

^ .-' 












-^-- ^^^ 



c<^af>^<^^f4 ^t^ea^Gf: 



r- 



CORPU S 



JURIS CIVILIS 

R O M A N I. 

TOMUS OUARTUS. 



Digitized by the Internet Archive 

in 2011 with funding from 

University of Toronto 



http://www.archive.org/details/corpusiuriscivil04gode 



C R P U S 

JURIS CIVILIS ROMANI, 

I N Q U O 

INSTITUTIONES, DIGESTA ad codicem florentinum emendata, 

CODEX iTEM ET NOVELL^, 

N E C N O N 
JUSTTNIANI EDICTA , LEONIS ET ALIORUM IMPERATOr.UM NOVELL/E, 

CANONES APosTOLORUM , FEUDORUM lieri , LEGES XIL taeb. 

ET ALIA AD JURISPRUDENTIAM ANTE-JUSTINIANEAM PERTINENTIA SCRIPTA, 

CUM OPTIMIS QUIBUSQUE EDITIONIBUS COLLATA , EXHIBENTUR. 

CUM NOTIS INTEGRIS 

DIONYSII GOTHOFREDI, 

QUIBUS ACCESSERUNT 

F R A N G I S C I M O D I I 

ET ALI.E ALIORUM JCTORUM CE L E B E RR I M ORU M , 
QUAS INSERUIT EDITIOM S U iE 

SIMON VAN LEEUWEN. ' 

^DDITI QUOQUE LOCIS CON FENIENriBUS 

INDICES TITULORUM AC LEGUM EMENDATISSIMI. 

PR^IMISSAEST 

IIISTOIIIA ET CHRONOLOGIA JURIS CIVILIS ROMANI , 

QU^ Sir,GULi\I{I IVlliTHODO LEGUM LATAEUM TEMPUS DESIGNAT. 

E D I T I O N O F J , 

Omni , qva llcidt cum , aique labore indefesso a quamplunmis , in notis prcecipne , 

mcnchs Jalsisque allcgatioiiihus rcpurgata et correcta. 



TOMUS QUARTUS. 



■ '~^ »<>0<»O^<X»><3. 



NE APOL I, 

APUD JA?s^UAR]UM MIRELLI BIBLIOPOLAM. 
MDCCCXXX. 



%\ 



o 



D. JUSTINIANI 

SACRATISSIMI 

PRINCIPIS PP. A. 

C O D I C I S 

REPETIT^ PR.ELECTIONIS, 

L I B R I XII. 



A 



I M P E H A T R U M: N M I N A 



QUORUM COA-STlTUTIOr<;ES DUODECIM LIBRIS CODICIS SU.XT IXSEnT.E. 



HADr.uscs. 
.Antoninus Piiis. 

Divi fiahes, sive M. Avitonlniis 
ct Verus. 

M. iElius Anlouinus soliis. 

./Elius Pertinax. 

Scvcnis et Antoninus Cai-acalla. 

Autoninus Caracalla solus. 

Anloninus Heliogabalus. 

Alexandcr. 

Maximinus. 

Gordianus. 

Philippus. 

Decius. 

Gallus et Volusianus. 

Valerianus et Gallienus. 



Gallicnns el Valerianus Junior. 

Gallir;nus solus. 

Claiidius. 

Aurelianus. 

Probus. 

Carus , et Carinus ct Numcrianus. 

Carus ct Nuinerianus. 

DiocletiannS'. ' " 

Dioclotianus et Masiniianus Her« 

culiiis. 
Constantius et Maximlanus Ga- 

leriiis. 
Constantinus Magniis. 
Coiistantiiuis Junior , Constantius 

ct Conttans. 
Con$lantius et Constans. 



Constantius solu?. 

Constantius et Julianus. 

Julianus. 

Jovinianus. 

Valcnlinianus et Valcns. 

lideni et Gratianus. 

Valcns.,GratianusetValciilinianusir. 

Gratianus ^t "^'alcntiniauiis II, 

lidfni ct Thcodosius. 

Valcntinianns II. Theodosius et 

Arcadius, 
Theodosius et Arcadius. 
lideni et Honorius. 
Arcadius et Honorius. 
iideni ct Theodosius Junior.' 
Honoriuset Theodo&iiis Junior, 



Thcodosius Junior 3olus, 

Idem et Valcntinianus III. 

'^'alenlinianiis III. solug. 

Idem ct Martianus. 

Marliauus solus. 

Lco. 

Idcm ct Anthcraius. 

Lro Junior ct Zeno. 

Zcno solus. 

Anastisius. 

Justinus. 

Jiistinus et Jnslinianus, 

Jusliuianua sulus. 



LITERARUM NOT/E, 

QVJ^ PER DUODECIM LIBROS CODICTS , VEL IJf CANSTTTTTTIONUM INSCRiPTlONIBUS , VEL TEMP0RU:M DEN0TATI0N1BU5 
HINC IIMDK VISUNTCR , KE CUI FORTE CALIGINEM OEJICIAi\T , AD HUNC JIODUM LEGI DEBENX. 



y?. 




■Augustus. 


JA. 




Augusli. 


A. et C. 




Augustus ct GcBscir. 


AA. et CC. 


- 


Augusti et Ccesares. 


Accept. ',■ 




Accepta. 


C. 




Ccesar vcl Clarissimus. 


cc. 


- 


Cccsares fe/ Clari^simi. 


CC. Coss. 




Clarissimis Coiisulibus. 


Cces. 




Ccesar. 


Ccess. 




CcEsaribus. 


Cwitat. 




Civitatis. 


Cl. Cces. 




Clarissiinus Cccsar. 


Com. 




Coines. 


Coin. R. P. i'el 


rer. pri'^. 


Comcs rcriim priyalarum. 


Coin. s. l. i'el sacr. lar^. 


Ccnws sucraruiri largitivnum. 


Cos. 




Consule. 


Coss. cel Conss. 




Corisulilus. 


Cons. 




Consularis. 


Cotist. i>el CP. 


vel Const. 


Constantinopoti. 


vcl Constantinop. 




Correct. 




Correctori. 


D. 




Data i>el dicta. 


Dat. 




Data. 


D. S. 




Data sulscripta. 


D- PP. 


' 


Daia proposita. 


DN. 




Domino vel Domino ncstro. 


Dix. 




Dixerunt. 


Emiss. 




Einissa. 


Fl. 




Flavius. 


G. 




Gesta. 


Geii. P. P. 


" 


Gcnnadio Praefectn Piwiorio 


Jd. 




Jdus vel idibus. 


Iinp. 




Jmperator. 


Jmpp. 




Imperatorcs. 


In for. Tr. 




Iii foro Trajani. 
Quarto 


IV. 




Kal. 




Kakndas t'</ Kulendis. 


L. Jul. 




Lcgcin Julinin. 


Lcct. 




Jjpcta s. apud actu. 


J/.i,'-. 




Mugistro. 


3fagist. niil. 




3Iagistro militum. 


Mag. ojf. 




Magistro <JJicioru/n. 


N. 




Nobilissimo. 


N- CCBS. 




Nohilissinio Ccesare. 


NN. Ccess. 




Nobilissimis Cce.saribiis. 


Non. 




Nonas vel Npnis. 


N. P. vel Noh. 


P. 


Nobili uel Nobilissiino pueio. 


OJ^ 




OIJicioruDt. 



P. vel Pr. 
Pra:s. Prou. 
P. P. 

Pf- 

P. P. G. 

P. U. 

P. Vlg. 

P. V. R. 

P. i'el Pf Aiig. 

Pp. ciniss. 

P. P. Gal. 

P. A. 

Pct. 

Pieb. 

Prccf ann. 

Prcet. 

Pr. vel prid. 

Prop. vel propst. vel propos. 

Procons. 

Proconss. 

PubL. judic. 

Quwst. 

n. p. 

R. P. orieiit. 
S. 

S. D. 

Sahfcr. 
S. L. 

Sacr. Ut. 

S. JMt. 

S. P. 
S. PP. 

Supp. t>el suppos. ucl supposit. 

S. pt-tu. 

Ta. 

Trib. plcb. 

V. 

V. c. 

vr. cc. 

fic. vel ficar. 

K. N. 



Prcesidi. 

Prcesidi Proidncice. 

Proposita , vcl perpetuo , vd Prce- 

fecto PrcEtorio. 
PrcBfccto. 
Propnsita gesta, 
Prcefccto urli vel i>igilum. 
Prcefecto vigilum. 
Praefecto uibis Romce. 
Prcefcclo Auguslali. 
Proposita einissa. 
Pracfecto Prcetorio Gcdliarum vel 

prcetoriorum GaUianoium. 
Perpctuus Augustus, vel Perpetuo 

August. 
Pctita. 
Plebis. 

Prcsfecto annonce. 
PrcBtoribus. 
Pridie. 
Prnposita. 
Pi cconsidi. 
Proconsides. 
Publicis judiciis. 
Qiicestori. 

Rcriim privatariim. 
Reruin privatarum orientis. 
Satutcm , i/ei sciipta , vel suh- 

scripta i'el supposita.- 
Saluicin dicit , vcl dicunt , vel 

sulscripta data. 
Subscripta. 
Sacrtiruin largitionum , vel su' 

craritin litcraium. 
Sacraruni litcrirum. 
Subscripla petita. 
Supposita. 

Subscripta proposita. 
Supposita. 
Subscripta petita. 
7'itulo. 

Tribunus plehis. 
Firo. 

V^irct Clarissimo. 
T^^iris Clarissimis. 
P^icario. 
Karissimo nobis.. 



5 



T I T U L I 

C D I C I S 

D. JUSTINIANI 

SACrcATISSIMI PRmciPlS , PP. A. 

REPETIT^ PR^LECTIONIS 

CONSTITUTIONUM IMPERIAHUM. 



LIBERPRIMUS. 

/|-\E summa Trinifate et Gde catholica , ut nemo de ea pulilice 
J_/ contendere audcat, Tit. i. De sacrosantis Eccksiis , ct de 
C rehus et 3 privilcgiis earum , 2. De cpiscopis , et ckricis ,'et or- 
jphanotropliis, et xenodochis , et brcpliolroplus , ptocholrophis , et 
oscelnis, et monachis , ct dc piivilcgiis wnnn , ct caslieusi pccu- 
Lo , ct de redimcndis captivis, ct dc nuptiis chricorun. vdilis scu 
Fcrmissis, 3. De cpiscopali audicntia , ct de divcrsis capiliJis, quse 
ad jus curanique, ct revcrcntiam pcrlincnt pontificalcm , 4. Dc 
Imelicis , et Manichaeis , et Samaritis , 5. Ne sanctum baptisma 
ilerclur , 6. De apostatis , 7, Ncmini" liccre siguum salvatoris Cliri- 
sti humi vel in silice , scu maimore aut sculpcre aut piuqerc 8. 
Dc JudKis et coelicolis , 9. Ne Cliriaianum maiRipium llauelicus 
Tcl Juda>us vcl Paganus habcat , vcl possidcat vel circumcidat , lo. 
De Pa^^auis sacnficiis , ct tcmplis, 1 1. De his, qui ad ccclesias 
coniugiunt, vcl ibi cxclamant [ et nc quis ab Eccksia citraha- 
tur, ] 12. De his, qui in ccclesiis manumiltuntur , i3. 

Leges. 

T>e legibus et constitutionibus princ?pum,ct cdictis , U. Dc man- 
datis prmcipum , i5. De Scnatusconsullis , 16. Dc vctcri jure enu- 
cJcando et de auclontate jurisprudcntium , qui in Digcstis rcfcrun- 
]^.F.' '7: -Uc juns el facti ignoranlia , 18. De piccibus imixratori 
crcndis: cl dc quibus r.),us supplicaie liccat Vcl nou, 19. Quan- 
do hbeius pnnc.pi daUis htis coutcslationcm faciat, qo. Dl Iifc 
hlo.^1 ' , ''"'^ r'"^ocalioncm , aut dcCnitivam scnlenliam nulli 
liccat Jmpcraton supphcari, 2,. Si contra jus vd utililalcm publi- 
t.m ' n *^' Bicndacium fucrit aliquid poslulalum vd impctia- 
Deslah,;; ,■ T '■'^'^"'■fs 't pragmalicis sauclioinbus, 23. 

uc staluis et imagimbus, 24. Dc his, qui ad siatuas couiu5iuuf,25. 



re proprias sedcs sedificent [ sine sanclione praamatica , ] 63 De 
modo multarum , ^,,^ a judicibus i..fligu,it..r , 54. De defensoribus 
cnaaium j5. [ De magistratibus municipalibus , ] 56. Dc officia 
juridict Alexandrise ,5;. 

L I B E II II- 

JudiciaUa, 

JL^ actiombns, 4. Dc errorc cakuli , 5. Dc posUiiando . G. Dc 
diann l' T''rT J"" .'^'°'"!" ' 7- C De advocatis diyersorum ju- 
r I • ■' ^- ^^ '-'tlvocatis fisci , 9. Dc crrore advocatorura vel li- 
Jjclos seu preces concipientium etc. 10. Ut qure desunt advocatis , 
juacx suppeat, 11. Ex quibus causis infamia irrogatur , 12 Da 
procuratonb,,s, ,3. Ne liccat potcntionbus patrocinu.m litigantibu* 

lomi.^irtlt "') ^"'T' 'V ''-^"«'in-c, 14. Dcl.is q.,i potentiorum 
iion uie titulo., pneJi.s afligunt , vel eorum non.ina in litcm prs- 
icnclunt , 15. Ijt nemo pnvatus tilulos praediis suis vel alicnis im- 
ponat, vel vela iRgia suspcndat , 16. Ut n<mo sine iudici^ auctori- 
tate signa impnmat rcbus alicnis , ,7. Nc fiscus vcl rcspuLIica pro- 
curationcm aliciu palrocmii causa in lite proesltt , j8. De oegotiis 
gesas j 19. 

Rcstitutiones in iiilcgrum. 



Magistratus. 

i^Simtt P'"f;'=^'"'-"'» 0"'^»tis ct Illyrlci , 26. Dc ofHcio pra^- 
o/IiciJ,^,'',-'^ '.''''' ^' ^"'^ ^""^i *^i"^'''>" diopcccos slalu, 27 De 
fico o.^. *. ■ ' ^':^'^;.^«-/^'-- ''"^-^ '""^i«"i niililum , 2C) Dc of! 
comit?s :;"'' ^r- ^^ ""'"'^ "'-'•e'^^*'^ <flicion,m, 3.'. De cffic:io 
tamn 33 T iv '?,F'.''°"^"". '. ^^- Dc cfEcio comi'tis rerum priva? 

con" lis et"lJe ? dV" fl""'r """^ ^'''^*'' ' ^ ^''- ^' ^f""' T-- 
officio rn y^ ^- ''^'"'' «^om.t.s ct sacri Palrimonii,] 35. De 

IHov/ncir /' ■!.^; ^'^ '^'^'o.f^^K^x^ni, 39. Dc officio rccfons 
permissu miti" '" r*°^"'^''^ -^' •-« administratio siiie spcciali 

d. m;,i J r !'' r"-"'."''-""'-- [ ConslitulioGia-ca. ] .,. Dc q.:a- 

lur, 3"Vv^r''^'''%'''""-^^^- ^^°'"^^'" r.irccti vi,l 
De offi i^ '.c 5'"'^'o prafccti annrn. [ Consliluho CuTca. ] A 

c^ic;:\"';;-;;i^;:;--i ;"''•- '---^ ,,.s,.nlur, 47: U 

quam milii„rl . ""^"n\ » 48- Ut on.ius judics lam civilcs 
in c?vi? iH.r^^?'"'"'';''^'''''' '^"^"' «^n--'^»' qufnq,.aginla dies 
Ticcm alir, ,,' ," .^f'"^'oc's peim.-,ncant, 49. Dc officio c.Vs, qul 
dcmSt t i '7'"' ^'' T'-''*''^''^ obt.iKt, 5o. De asse.^sor [ e 1 
mS L iur"e ''"T ^•^''"" ' ^'- ^^^^' '^"""^^^ '^ cq.i.alioread- 
«es gCH-nti,n-'vc r " «■^'^^■^-Jn , alionmve publicas .oliciludi- 
Be cci,l.act'il,;.s ,dL'um ' 'v"l '^""' '""'•'"'"' '"■"* «"gnifalcs, 52. 
Ucdis docalionibi rf» ' V "V'"' ' 'l'" '^""^ "'^^ c°« > ^t inbi- 
"««^«li^nibus m cos WtUs : tt cc adwiniilraUcn L ttmic- 



D, f» ■ .' 'I""' ^' ra^l"'vc causa gcsta sunt , 20. De dolo malo.9T. 
JJe in intcgrum restiU.tionc minorum [ xxv. annis ] 22. De filio. 
lamiiias mniore , 23. Dc fidcjussoiibus minorum , 24. Si tulor 
vtt curalor intcr, e.ieril , 25. Si [ i.i ] communi cademque causa 
in intcgrum rcstitutio postulctur , 26. Si .-idversus rcm iudicalaia 
L reslifutio postulefur. ] 27, Si advcrsus vcndilioncm , 28 Si -ul- 
vcrsus ^cnditioncm pignorum , 29. Si advcrsus donalionrm , 3o. 
feiadycrsu3hbcrlal.m,3i. Si advcrsus transactioncm vcl divisiomm, 
[ iu infcgrum niinor rcsfilui vcl.t. ] 32. Si'adversus solutioncm a 
li ore vd a se faclam , 33. Si adversus dotem , 34. Si advcrsm 
ddiclum , 35. Si advcrsus usucapioncm , 36. Si .-idversus fiscnm 3- 
Si acncrsus crediforem , 38. Si mii.or sb hcredit..!c se ab>tineat'3o 
Si u\ omissam hercdilaUm , vd bonorum pc.sc^.ionc m , vd ciuij 
«l.nd adqu.rat , 40. In quibus causis nst.tulio in intcg.um neces 
sana non c.sf , 4 1 . Q,,. ct advcr.^us quos in inlcgrum rcstitui non 

Fuiril /^'^''c:^ "•""'• '" '"'''"""^ dixcrit,vd [ major ] piobatiK, 
lu.nl ,4J. S. ssrpius m ii,t(n,,„i, icsliiut.o rcftulclur, ii T De t,;. 
q..a vnuam a;latis impdravcrunf , 45. Si majcr facfus Valum l.abue 
ndaltf '" ^f/r'"' qncm cogn.lio in inf.gn.m i cstit,„io„is Pgi- 

■"tiluti^m-s^V? f?-^"''''™'''''^' ^""' '■" J"^'''^'° '■" int^'^'^-^" 

icst, ution.s, 48. Eliam jcr ricc.aatorcm causam in inlcsrum re 

'''InlK^n.s r.gi pc^s.c , 49. In intcgium rcstitu.ione rostula la L 

qu.dnc.vi '-«t 5o. De rcslitutione milif um , cf corJm,q,i Edp 

cu^a aKn,nt, 5,. De nxoiibus milil„m , et con.n. q..i IkinuH ut 

non,in'?r'."r ' ^''- ^' ""'I'^''^"--" '""P"- -s.iiulionis /ani mK 
noium ct ahari.m pcrr,„r,m , c,v.^ ro.slilui possunt, q„am ttiam 

uan r -'"' ' '}■ ^?;."^- ^-^ ^-'^'^ "'^'io'" in infc,\um re"! 
tuanlui , 54. De alicnationc mutandi judidi cau;a facfa , 55. 

j4}iit7 ia et judicia, 

re i-fcq tis aibilri.» , 56. De sati.^dan.Io , '7. De.foimul-s d irr- 
rond,cmIn,s ac.ic,,um s.blau. , 58. T>.' \.M^^!^^^: 
tun.;.iJm daj.do, oy, , i f^ ^ <^ 



B 



RUBRIG^ CODICIS. 



L I B E R III. 



D' 



E jiidiciis , 1. Dc sportiilis et suinptibus in divrrsis jndiciis 
) faciendis , ct dc cxcciitoribus litinni , a. Dc pcdaneis judici- 
Vius 3. Qui pro sua jiirisdictionc judiccs dare darivc ]iossunt , 4» 
Nc quis in sua causa judicct , vcl jus silii dicat,5. Qm lcgltiinain 
personam C standi ] in judiciis Lalicant vtl non , 6. Ut nemo m- 
vitus agcre , vcl accusare eogatur, 7. De ordine judicioruni , 8. De 
lilis conlcstalionc , 9. De plns pctitionibus, 10. De dilationihus, 1 1. 
Dc fcriis , la. Dc jurisdictionc onniium jiidicum: ct dc foro coin- 
pctcati , i3. Quando impcrator intcr pupijlos ct vidiu;s, vcl(alias) 
niiscrabilcs personas cognoscat , ct ne exiiibcduiur , i^- Ubi dc cri- 
niinibus agi oportcat , i5. Ubi de possessionc agi oportcat, 16. Ubi 
fideicominissum peti opoitcat , 17. Ubi convcnialur qui ccrto loco 
dare promisit , 18. Ubi in rcra actio cxcrceri debeat , 19. Ubi dc 
bcrcditalc agatur , ct ubi hcrcdcs scripti in possessionem mitti po-. 
stulare dehcaut , tio. Ubi dc ratiociuiis tam publicis quam privatis 
agi oportct, 21. Ubi causa st;itus agi dcbcat , 22. Ubi qiiis de cu- 
riali , vel cohortali aiiavc condilione convcniatur , 23. Ubi scnato- 
res vd clarissimi civilitcr vcl criminaliter ccnvcniantur, 24. In qui- 
J)ii3 causis militautes fori pra;scriptionc uti non possunt , 25, Ubi 
causre liscalcs, vcl divinae domus homiuumque ejus agar.tur , >?.('). 
Quaudo liocnt mncuiquc sine judice sc viudicarc, vel publicam de- 

vqlioaem, 27. 

p^iii dicatio nes. 

De inofilcioso Ie;lamcnto , 28. De inofiiciosis dcnationihus , 29. 
*ic inofficiosis dotibiis , 3o. De petilioue heroditatis , 3i. De rei vindi- 
oatione , 3?. De usvrfructu ct bahitationc, ct muuslenc seryorum, o>/. 
Dc servitutibus , el aqua , 34- 

Danvii injurice actio, 

De lcge Aquilia , 35. 

Mixtce seu divisorice acliones. 

Familice erciscund» , 36. Coromuni dividundo , 3^. Commimia 
utriusque ji:dicii tara familia; crciscunda; , quam commuui dividuu- 
do , 38. rinit.m regundorum, 29. De coiisorlibus cjusdem litis, 40. 

Noxalcs actiones. 

De noxalihus Sctionlhus , 4r, Ad exbibendum , 42. Dc alcarum 
laai et alcaloribus, 43. De religiosis , et smuptihus fti^erum , 4-|. 

L I B E R IV. 

Condictiones. 

DE rehus credltis , et jurejurapdo , i. Si ccrtuni petafur , 2. 
De suffragio , 3. De probihita sequestratioue pccuuise , 4. De 
condictiouc indebiti , 5. Ne condictione oh causam datorum , 6. 
De condictiooe oh turpem cs.iisam , 7. De condb.tione furtiva , 8, 
De condictione ex Icge , ct sine causa , yel injusta causa , 9. 

OUigationes et Actioncs. 

Dc ohligalionihus etactionihus,io. Ut actiones et ah h.^rcdihus, et 
contra hercdes incipiant , 11. Ke uxor pro marito, vcl maritus pro 
uxore , vel matcr pro filio convcuiatur , 12. I\e lilius pro patrc , 
vcl patcr pro lilio emancipato , vcl libertus pio patrono , vcl ser- 
vus pro domino couveniatur , i3. Au servus iiio suo facto post ma- 
numissionem tentatur , i^- Quando fiseus , vel privutus dcbitoti^ 
sui dehitores couvcnire possij., vel deheat , i5. De actionihus herc- 
ditariis , 16. Ex dclictis delunctorum in quantum heredes copve- 
niantur , 17. De coastituta pecunia, 18. 

Prohaticnes. 

De prohalionihus , 19. De testihus , 20. Dc Gdc instrumcntoruni, 
ct amissione eorum , et de apochis ct aatapochis facicndis : et dc 
his , quae sine scri[)tura fieri possunt , 21. PIus valerc quod agilur, 
qunm quod simulato concipitur , 22. 

Ccndictioties quccdam. f 

De commodato, 23. Dc actione pignoratilia , a^ I^^ exercitoria 
itcliouc et inslitoiia, 25. Qucd cum eo,qui ia alieua pcle^ldlc es'., 



negotiiim gestum csse dicetur': vel de pccuho , scn quod jussu , vel 
dc ia fcm vcrso , 26. Pcr quas personas nobis adquiralur , 27. 

'Exceytiones qucedam. 

Ad senatuscousnltum Macedonianum , 28. Ad senatusconsuUum 



Vcllcjanum , 
Lus , 3x. 



2g. Dc Don flumerata pecuDia,3o, De compcnsatioru.- 
Usura;. 



De usuris, 32, De nautico foeuore, 33. Depositi vel contra,34. 

Obligationcs ex consensu. 

Mandati vcl contra , 35. Si servus extcro se emi mandaverit,36. 
Pro socio, 37. De contrahenda emptione ct vcnditionc, 38. De 1 ere- 
ditate vcl actione vcndita , 39. Quae rcs venire non possunt , et 
qui vendere velcmere vctantur, 40. Quse res exporlari non debeant,4i« 
De eunucliis , 42. De patrihus , qui filios suos dislraxerunt , 43» 
De rescindenda veaditione , 44- Quando liceat ah emplione dj-ce- 
dcre , 45. Si propttr publicas pcnsitationcs venditio fiierit cclcbia» 
ta , 46. Sine ccnsu , vcl rcliqiiis fundum comparari non posse , 47* 
De periculo ct coinmodo rci venditae , 48- De .actiouibus cmpti eS 
venditi , 49- Si quis alteri vcl sibi sub alterius noininc , vel aliena 
pccuuia cmcrit, 5o. De rcbus alicnis non alienandis : ct dc prohi- 
bila rcruiu alicnationc vol bypotheca ,5i. De commiinium rerum 
alicaalione , 52. Rcm aiieuani geientibus non intcrdici rcrum suarum 
alienatione, 53. Dc pactis inlcr cmptorem et venditorcm composi- 
tis , 54. Si servus cxportaadus vencat , 55. Si mancipium ita ve- 
nierit , ne prostituatur , 56. Si mancipium jta fuerit alienatum , 
ut maaumittatur vel contra , 57. Da aedilitiis actionihus , 58. De 
moiiojioliis , et coaventu negotiatorum illicito , vcl artificio ergola- 
bonuu , neciiou balneatorum proliibitis , et pactioni])Us illicitisj^g. 
De nuiidiuis ct mercatioaibus, 60. De vectigalibus ct commissis, 61. 
Vcctigalia iiova institutui non posse , 62. De commerciis et merca- 
loribus , 63. De reriim permutatioae , et prtescriptis verbis , 64. 
ds locato ct gonducto , 65. De jure emphiteutico. 66. 

L I B E R V. 

IfupticE, 

DE sponsaiihus et arrhis sponsalitiis et proxeneticis , i.Si rector 
proviiicife , vel ad cum pcrtincntcs spoasalilia dedcrint , 2, De 
donationibus antc nuptias, vcl propter nuptias , ct spoasaliliis, 3. 
De nuptiis , 4- De iaccstis et inutilibus nuptiis , 5. De interdicto 
matrimonio iiitcr pupillam et tutoi'cm scu curatorem filiosque eo- 
rura. , 6. Si qiiacunquc praiditus potestate , vel ad eiiin pcrtiuentcs 
ad suppositanan jurisdictioni suk; aspirare tentaverint nuptias , 7. 
Si Euptiai cx rescripto petautur, 8. De secundis nuptiis , 9. Si se- 
cundo nupserii mulier, cui maritus usumfructum rcliquit , 10. De 
dotis prouiitsioiic ct nuda pollicitalionc , 1 1 . De jare dotium , 12. 
De rei uxori;e actione ia c.x stipulatu aclioncra transfusa , et de na- 
tura dolibus prrestita, i3. De pactis coavcnlis , tam super dote , 
quam super aate nuptias doaatione , et paraphernis , i4- De dote 
cauta non numerata, i5. Dc donationihus inter virum et uxorem , 
et a parcntibus in liheros factis , ct de ralihabitione, 16. De repii- 
diis , et judicio de moribus suhlato , 17. Sohito matrimonio quem- 
adinodum dos pclatur, 18. Si dos constante matrimoaio soluta fue- 
rit , 19. Ne fidcjussorcs , [ vcl mandatores 3 dotiura dcntur , 20. 
Rerum amotarum, 21. Ne pro date mulieris boua quondam mariti 
addicantur , id cst , in solutum dentur , 22. De fundo dotali, 23. 
Divortio facto , apud quem liberi raorari, vel cducare dchcant, 24. 
De aleadis liberis, ac pareahbus, 25. De coacuhinis , 26. De na- 
turalibus Hberis , ct matribus corum , et quibus ex causis , justicf- 
ticiantur, 27. 

Tutelce, 



Dc tu!ela testaraealqria , 28. De confirmando tutorc , 29. Dc le- 
gitima tiilchi, 3o.. Qui petant tulores, vcl curatores , 3i. Ubi pc- 
t.uUur tutorcs , vel cuiatores , 32. De tutorihus , ycl curatoribus 
illustrium , vel clarissuuarum jiersoaarum , 33. Qui darc tutores . 
vel curalores possunt , et qui daii non possunt , 34- Quando mu- 
iier officio tutcla; tungi potest , 35. In quibus casihus tutorcra , ve 
curatorem hahcnti tulor , vcl curator dari potest, 36. De admim- 
stralione tutoruni , vel ciiratorum , et dc pecunia pupillari foene 
randa, vel dcponeada , 37. De pericalo tutorum, vcl curatorum, 38 
Quando ex facto tutoris, vel curatoiU jniBores as.-cre vcl convenu 



posMint , 3t). Si cx pldiiLus luloribiis, vcl cmalorihus oiniics, vcl 
ijiius agcre pro miiioic , vcl coiivcniri possint , /jo. Nc liilor vcl 
ciualor vcctiir.il condiic^it , 41. Dc lulorc , vel cnratorc , c[iii satis 
non(ltdit, /|'2. ])c su^pcclis ( lulorilnis vd curatorilius , ) /|3. ])e 
■ in litcm dando lutorc vcl curalorc , 44. Dc eo , qui pro tulorc nc- 
f;otia {;c.sit , 40. Si inalcr indonnifatcm promisit , 46. Si conlra 
malris volunlatcni tulor datus sit , 47. Ut caasx post piibcrtalcm 
liitor adMt , 48. Ubi pupiUi cducari dcbcant, 49. De alimcnlis pu- 
pillo pricstandis , .^o, Arbitiiiira tulda? , 5i. Dc dividcuda tulcla , 
ct [uo qiia pnrte quisquc tulor convcniatur , .')2. Dc in litoin ju- 
laiido , 53. Dc licicdil.us tulorum vcl curatornm, 5^^. Si tulor vel 
c-ui;!l;.r iioii gcs.s(rit , 65. Dc usuiis piipillaribus , 5(i. De fidcjus- 
Mnbiis tulorum vd curatorum, 57. Dc coiilrario jiidicio tutda;, .58 
De autoritale prx.standa , 69. Quando tulores , vd curatorcs essc 
dcsiiiaiU, Oo. De actore a tutore, seu curatorc dando,6i. Dc cs- 
cu!,ationi])us ( tuloriim ctciiralorum) ct lcnij.oribus cariim , G',^. Si 
tnlor vd ouia(orfalsisal!(-ntionibusexcusalus sil, Gi. Si tutor vd ni- 
ralor llcipublict; caiisa abcrit , 64. DccxcusaUone vcleranorum, 05 
Qui iiumcro libciorum sc cxcusant , 6G. Qui morbo so cxcusant, G7. 
Qui relalc sc cxciisant , 68. Qiii numero tutdarum , 6.,. Dc cura- 
torc funo3i vd prodigi , 70. J)c pradiis et aliis rcbus muiorum si- 
ne dccrcto non alienandis , sive obligandis , 71. Quando decrcto opus 
Don cst , 72 Si quis ignorans rcm minoris essc sine dccrcto com- 
paravcril, 73. S. major factiis aliei.ationcra f.ictam sine dccreto ra- 
lam tjaLucnt , 74. Dc magistratibus convenicadis , 75. 

L I B E R yi. 

Sen>i ct Liherti. 

irvE .cervi.s fugiiivis , d libertis , mancipiisfine dvitalum , artifi- 
J-^' cibus , ct ad divcrsa opcra depulalis ct ad rcm nrivatam , vd 
dom.nicam perluicntibus , 1. De furtis , et scrvo corninlo , 2. De 
opens libcrtorum , 3. De bonis libertorum ct jurc patronalus , 4. 
M in fraudcm patroni a libertis alicnatio facta sit , 5 Deobser.u.is 
jaliono praslandis, 6. Dc libertis , ct eorum liberis , 7. De lure 
ciJicorum anuulorum , ct de nalalibus restituendis ,8. 



R U B Pr I C /E C D I C I S, 



Bonoriim possessiones. 

hmnn/'^"'''A' "^ ''"""'""'" f'"''''''^""'" possunt; el intraqnod 
n ,'. ^' V"^^'"'».non pctcntium partcs petcnt.bus accrescant 10. 

sio rc)!!"i ^T^T"' ^'-■*="»''"'" ">1'»1«^> '«• Dc bonorum pos- 

. rum n?' ' "'"'' '^"'"" J^'"''^'^^ ^^^*^"^ poUicetur, 12. Dc bo- 

in £ u'r'T3' TK" rf "''^ *'^'^'*' ' 1"=« r''^tronis llbcrisque 

Vndev , f •^•*"^'° '^"c^-^^orio , ,6. Dc Carboniano cdiclo , 17.- 
collati.Jbn. '"""' A ^^' i*T"^l'^i'i^'a bonorum possessione, 10. De 
couationibu. , 20. Dc tcstamcnto militis , 21. 

TestameiHu t'cl quasi. 

auSndmlT""!' .^''"■' 1^°'^""*' ''"' """' '-^- De fesfamontis , et 
rrfpcZ 1 ''?"'" "■.'l''^"^'"'-' 23. Dchcredibusinslitucndis, 

]/mr,lu-f """."•'"'','■'' '«'""lionil^-ssub condit.onc flictis, 25. 
.ccEs ns'r, "' r"' ^""^l"-"i""i>>"3,26. De ncccssanis [ scrvis] 

i ex licd '"'f',^ ''' r.''"'"""^'"^' ■''^•^' ^''^^'-'^ pra.tcritis 
.crcd.i Is ' l' ^S- ^J.^.l'"^^''""''^ bcrcd.bus institucnd.s , vd cZ 
1, ; ' ^^*' r''Cf^-'-'t's, 79- De JU.-C dcliberandi , ct adcumla 

"ai; '"/''oJ'"?''''^ '"• ^*^ -l'-''""J^. vd al^st.ncnda bcre: 
. smci',,,, ,; ^ r 'n ' ""' 'f.=*'':""'^"l« npciiantur, dcscribantur , et 
m '^ ' 1 ^ ■ "^""' '^'^' "•"''■*^'^' ^«"'■'■^''o ^t q.icnadmo- 

Us iri n ' ,'■. "-f "',P°-''^^'-^-^'""""' Hiilt^>t"r, 33. Si quis aliqucm 
Sc,l w'^.? 'r ', '■'' '^"^■-^•••"' 34. Dc bis, qiiibiis ut indignis 

'XilJuTio. ■" ■' "' "'^ S..-naiuscousuUum Silanianuzn, 35. De 

Legata. 

nini-.''ifif '.' ' '^^; "" v^r';orum ct rcrum significationc , 38. Si 

vc' c Ll f^^^^ '"?' 'i"^ 1^"^""= '^•^'"'"^ in lc=tamcntis, 

sY; "V;;'^"' f «"■.''•""'"r vc ] rdin.iuuntur, 4,. Dc fidcicommisl 

t U^nd." ^r.l"","'"';/''^' ''■S"t'^ ^' <i"c.com. ct de in rcm inis.sione 

I i b h 'r.l^' '■' 'f '^."''" ^'^1'^'='''' ''^8'"° ' ^'^1 fideicommisso, 44. 

'e oV.iS^Tn n '""'^^:. '^?'-"" ' vd fidcicommi.sa rdinquuntur 45. 

M lib rt b f ifi T''' ' *■'•" "}'''"^"^ ^"^'"^ ''' fidc commissis , 
"'^«'tat.bu»,46. De usuns ct ft-uaib.us lcgatorum , scu fidcicom- 



nnssoriim , 47. Dc mccrlis pcr.^sonis , 48. A,\ senatuscoM^^uUum Tre- 
Jx-Uianum , 49. Ad lcg,,,, ].alcidiam , 5o. JJc cad-acis toliendis, 5i. 
Dc Iii.s, qui anle ap.Mlas tabulas heredit.atem traasmittunt . 52. 
Qiiando dics lcgati , vd fidci.ommissi ccdit , 53. Ut in possessio- 
ncm lcgalorum ,>vcl fidcicommissorum scrvandorum causa mittatur 
et quando saUs;iari dcbcat , 5\. ' 

Intestati succcssio. 

Dc snis ct Icgitimis libcris , el cx filia ncpolibns ab intestafo ve- 
Jn.ntibiis , 55. A(X sciialusconsnltum Tcrlyllianum , .56. Ad scna- 
tusconscltuin Orfilianuin , 57. nc Icgitimis bcredlbus , 58. Com- 
muni.a de su. ccssionibus , 59. De bonis malcrnis, et matcrni gene- 
ris , 60. r)c bonis , qua; libpris in pole<tate patris conslitutis , ei 
nialrimonio , vd alias adqiiiruntur : et corura adminislrationc ,'61 . 
3^c bcrcditalibus dccurionum , [ navicuIa:iorum , cohorlaUum miU-' 
tum , ct Fabricensium , ] 62. 

L I B j; u yii. 

' 31amimissiones. 

E vinJicla, [ libcrlate, ] ct apud concillum mannftiissione, i. 
Dc tcstamenlaria manuniis-ioiic , 2. Dc lcgc Fiism Caninia tol- 
Inida , 3. Dc fid^iconimissariis Jil.rrlatlbus, 4. bc <,..-ditifia l.bcrtate 
tolicnda, 5. De Lalina libcitat.- lollciida, cl pcr ccrtos modos in ciri- 
1 it' m Jlomanam transfusa, 6. Dc commi.ni .scrvo manumisso ,,7. De 
S'.-rvo pignori dato manumi.sso,8. Dc servisRcipubUca2manumitl'enclis 
9. Dcbis,qui anon doinino manumissi sunl, 10. Qiii mauumitlere 
jioii pos.^unt, ct nc in fraudcm crcditorum mauumittatur . 1 1 Q.ji non 
po.ssunt ad libertalcm pcrvcnirc , i •;. Pro quibus cau?is scrvi pro pr.-emio 
Jib.Tlalcra accipiunt , i3. De ini^cnuis manumissis. 14. Couimunia 
dc manumissionibus , i5. Dc libcrali cau.sa , 16. Do adserfione tol- 
lenda, 17. Quibus ad liljcrtatcm proclamare non licct ; ot de rebus 
coriim qiii ad libcrtalem pro.lamarc n,m probibentur , 18. De or- 
dine cosnilionum , 19. De coUusioue dclceci.da , 20. 



PrcRscriptioncs ct iisucapiones. 

Nc de sfatn defuncforiim post quinqurnnium quKrafur , 2r. De 
longi tcmpoiis prGescn],tione , qu.-e pro libertate , non advcrsus Ji- 
bcrtatcm opponitiir , 22. Dc pcculio cjiis , qui lib-rtafcm mcniit, 23 
Dc .senatusconsulio Claudiano tollcndo , 24. De nudo jurc Qiiirifum 
tollcndo , 25. Dc usncapione pro cmj.toic , vcl t.ausactionc , 26. 
Dc usiicapionc pro donato , 27. Dc iisucanione pio dofc , 28. De 
iHucapionc pro heredo , 29. Communi;! dc usucapionibus , 3o, 
Jjc usiicapionc tan.sformanda et sublata diUcrcntia rcrum mancipi , 
ct mc maucipi, 3i. De adquircuda et rcliucnrla possessionc , 3i'. 
De prsescriptione longi tcmporis , dcccm , vd viginli aunorum, 33. 
In quibiis causis ccssal longi femporis pra-scrmtio. 34. Quibus non 
objiofur longi temporis j.r.-escnptio , 35. jR advcrsus crcdilPreni 
]>ricscr.ptio opponatiir , 36. ]3c quadriennii pr.-csrriplioue , 37. Ne 
Jci domiu.cac, vcl lcuiptoriun vindicatio temporis pr.Tscriptioiie sub- 
movcafur,38. Dc prcescriptionc triginta,vel quadiaginta anii jrum , 
39. Dc annali esccptionc Italici contractus follcnda , ct de da.rsis 
lcmpor.bt.s,cto.^sccptionibus, cf pra>scri].iionib!is , tt inlcrrupLic.inbus 
eariim , 40. Bc aUuvionibus ct palud.bus , cL 1 ascuis ad aiiuni 
statum trauslatis ,41. 

S^'ntrntice. 

De scnlenliis pi-.-Brectorum prajlorio , 42. Qiioniodo ct quando 
judcx scntcntiam profc.re dcbcat pr.Tscnfibiis paitibiis. vcl uua oar- 
te al)scnte , 43. De sentcntiis cx piriciilo rccitaiidis , .','4. Dc sciitcn- 
liis ct lutcdocnlionibiis omnium judiciim , 45. Dc sentcnlia . qua 
sinc ccrfa quanlifalc i.rofertur , 46. ]> scnleiitiis, qiiic pio cq q;,od 
mlcrcst, profcruntur, 47. Si a non compctcnle judice judicatuin 
c.vsc dic.itiir , 48. Dc pccna judicis , qui malc judi^^avit , vd cjiis 
qui judiccm , vd .advcrsarium corrum|,crc ciiravit , 49. Sr-nlcnfi ,m 
rcscindi non posse , 00. Dc fruolibus ct lifinin c.vpcnsis. 5i. Dc rc 
jiKucala , 6>. Dc c.vecutionc rci ju UcatiC , 53. Dc usuris rci judi- 
calpn, 54. Si pliircs una seafcniia condcinnati sunt,55. Quibus rcs 
judicala non norct , 56. Comininaliones , cpistolas , i>rogramm.ita . 
sul)Scriplioncs , auctoritalcm rci judicat;c non Imbcrc , 5;. Si cx 
falsis instrumcntis, vcl teslimoniis judic.at^.m sit, 58. Dc confcssis, 59. 
( llcs ) infcr aiios acta , vd judicata aliis non noccre , 60. Du rl- 
lationibus , 61, 

^ppeUationes. 
De appdlalioaibus ct consuUationibi:; , 62. Dc lcmpoilh.a vt re- 



10 



R U ]] n I G .E G D I G I S. 



parfltionibns appcllatioriiin , seu coiisulialioinnn, G3. Quando pro- 
vocaieiioii ost i-ccessc, 64- Quonini appcUalionc» hod rccijMuntiir,Gj, 
Si pendciUc appcllatiorc irii rs iiUcrveiicrit , 6G. De his , qiii jicr 
inetuni judicis non appcllariint , 67. Si unus cx pluii])ns appcila- 
vcrit , 68. Si de jiiomenfaiica posscssione fuerit appclJaluni , G9. 
Ne liccat in una cadcnTjue causa tcrlio pjovocarc , vcl ])Osl duas 
fcntentias judicum , quas dcfinitio pr.Tefectoruni roboravcrit , cas 
letractare , 70. Qui bonis cedcre posbunt , 'ji. JJc boiiis auclorila- 
te judicis poisidendis , scu vcnundandis , ct dc scparationilms bono- 
rum , 72. De privilegio tisci , 73. Dc privilcgio dotis , 74. Dc rc- 
Yccandis his , quae iis fraudtjn crcditorum alicnata sunt , 75. 

L 1 B ]•: K \ lil. 

InleulicUi. 

DM inlodictis , i. Quorum bonorum , 2. Quorum legalorum, 3, 
Unde vi , 4- ^i j cr vim , vel alio jDodo alibcntis peiturbata 
iit posscssio , 5. Uti possJdctis , 6. Dc tabulis cxhibcndis , 7. ]Je 
Jiberis cxliibcndis scu dcduccudis , ct de libcro liomiiic cxhilicndo, 8. 
De precario ct Salyiano intcrdiclo , g. Dc axlificiis privalis , 10, 
De opcris novi Tiuntiationc , 11. De opcribus pidjlicis , 12. Dc ra- 
lirjciiiiis operum publicorum , et patribus civitatum , i3. . 

Pignora , et Hypothecce. 

De pifnioribus ct hypolbecis , 14. Tn quibus causis pignus vcl 
liypoihcca lacite contrahiiur, ]5. Si alicua res pignori data sit, 16. 
Qure rcs pignori obligari possint, vel non : et qualitcr pignus con- 
traliatur , 17. Qui potiores in pignorc liabcanlur , 18. Dc his, ipii 
in prioruni crtditorum locum succcdunt , rg. Si antiquior crcditor 
pignus vendidcrit, 20. Si coininunis les pignori data sit , ai. De 
prsetoiio pignore : ct i;t in actiouibus dtbitoruin missio praelnrii pi- 
gnoris jiroccdat , 22. Si in causa judicati j ginus cajitum sit , 23. 
Si pignus pignori dalum sit , 24. De partu pignoris , ct orani cau- 
-la , 2;). De rtinissionc pignoris , 26. Etiam ob chirographariam ]ic- 
cuniam pignus teneri poste, 27. De dislractione pignorum , 28. Dc- 
bitortm vtnditionem pignoiis impedire non posse , 29. Si vendito 
pignoie agatur , 3o. De luilione pignoris, 3i. Si unus ex piurihus 
heredibus crtdiloris , vel dtbitoris farlein suain dcbiti solvcrit , vcl 
acccpcrit, 32. Si pignoris coiivpntioncm numeratio pecunia; scquuta 
lion fuerit , 33. De jure doniinii iiiipelrnndo, 34. ]Je pnctis piguo- 
rum , et de Jege commisaoria in pignoribus rescindenda , 3J. 

Excefjtiones (jucedarn. 

De cxccptionibus seu praescriptionibus, 36. De Utigiosis , 87. 

Siipulationes. 

De contrahenda et cominittenda stijiulationc , 38. De inutilibus sti- 
pulationibus, 3g. De^Raobus reis stipulandi ct promitlcndi , 40. ]3e 
fidcjussoribus et mandatonbus , 41. Dc novationibus et delcgationi- 
bus , 4.2. De solutionibus , et libcrationibus , 43. Dc acceptila- 
tionil)Uj , 44- t)e evictionibus , 4n..Creditorem eyiclionem ( pigno- 
ris ) iiou debere , 46. 

Patria potesta.i. 

De patria potcstate , 47. De adoplionibus , 48. De cmancipatio- 
nibus libtroriiin , 49. De iugratis libtris , 5o. De postliminio rc- 
versis , et de icdcniptis ab hostibus, 5i.De infanlibus expositis li- 
bcris ct servis , ct dc his , qui sangulnolcntos nutricudos acccpe- 
runt 5 52. 

Consuetudo. 

Qu£c slt longa consuciudo , 53. 

Dcnationcs, 

De douationibus , 54- Ee donalionibus quse sub modo , vcl con- 
dttioiic, vel ctrto tenipore coi.ficiuntur , 55. De revocandis dona- 
tionibus , 56. De mortis causa donatiouibus , 57. Dc infiiniaudis 
fcenis ccelibatus ct crbitatis , et ( de ) decimariis tublalis , 58. Dc 
jure libtronni, 5g. 

L I B E R IX. 



Judicia puhlica, 

E bis , qui accusarc nnn po^sus-l , 1. ])c arcusationibus ct i'i- 
Krijilionibus , 2. De txhibtndis , ct tran.sinit',tndis itis , 3. 



De custodia reoiujii , /;. De privatis carceribus inhibcndis , !>. <;i 
rcus , vcl accusator mortuus fuerit , G. Si quis impcratori iii.dedi- 
xcrit , 7. Ad legem Juliain majestatis , 8. Ad legern Juliam de adul- 
tcriis ct stiij^ro, g. Si quis eam , cojus tutor fijcrit , corruperit , d. 
De muliciibus qune se scrvis propriis junxcruut, 11. Ad legcm Ju- 
liain de vi j)iibiica , vcl privata , 12. De raptu virginum , stu v/. 
duaruni, iicc non sancfimonialiuin, i3. De emcudatioiic servorum, \\. 
Dc cuiendationc propinquorum , i5. Ad legem Corneliain de sica- 
riis, 16. De his , qui parcntes , vcl lilicros occidcrunt , 17. Dc 
maleficis et malhcinaticis, et caeteris simiiibus , 18. De sepiilchro 
violato , 19. Ad legem Fabiam de j)lagiariis , 20. Ad legcm "Nisel- 
liaiu , 21. Ad Icgein Corneliani de falsis, 22. De his , qui sibi ad- 
.sciibuiit iji lcstainento , 28. De falsa moneta , 24. De muialif^ne 
nonunis , 25. Ad lcgein Juliam de ainbitu, 2G. Ad lcgcm .luliaia 
repetuiidarnra , 27. De crimine peculatus , 28. Dc criiuine sacrile- 
gii , 2g. De sediliosis et his, qui pltbem contia Ucnip.ublicam au- 
deiit eoUigcre , 3o. Quando civilis actio criniiuaU prnjudicet , et 
an utraque ab codcm excrceri j.ossit, 3i. Dc criicine exjiilata; hcre- 
ditalis , 32. J3e vi bonorum laptonim , 33. Dc criinine stcllioiia- 
lus , 34. De injuriis , 35. De faniosis libellis, 36. Dc abigeis , 37. 
De Nili aggeribus non rumpcndis , 38. De his , qiii latcones , vci 
aliis criminibus reos occultavcrint, 3g. De requireudis ( reis, ) ^o- 
Dc qua'.t,tioni])us , ^i- Ue a))olitionibus , l^i. De gcnerali al)olilio- 
ne , 43. TJt intra ccrtum ttinpus criminalis quaestiu lcrminetur, 44> 
Ad scnatuscousultum Turpilliannm , 45. De caliimniatoribus , 46. 
De poenis , 47- Nc sinc jussu priucipis certis judicihiis liccat conli- 
scarc , 48. De boiiis proscriplornm , seu damnatorum , 4y- De bo- 
nis eoruin , qui niortem sibi couscivcrunt , 5o. Dc senleutiam pas- 
sis ct restitutis, 5u 

L I C E R X. 

Fiscalia. 

lE jurc fisci , I. Dc convenion(h's fisci debiloribus , 2. Pc fidc 
et jure hastfB fiscalis , et de actionibus, 3. De venditione rc- 
ruin fiscalium cum privatis communium , 4- Ne fisciis rcra quaiu 
vtndidit , evincat , 5. De his , qui cx publicis rationibus mutu.im 
pccuniam accepenint , 6. Pceuis fiscalil^us creditores praefciri , 7. De 
fiscalibus usuris , 8. De senttntiis adveisus fiscuin laLis retiactau- 
dis , g. De bonis vacantibus , ct de incorporatione , 10. De dela- 
toribus , II. De petitionibus bonorum sublalis , 12. De his , qui 
sc dcferunt , i3. Si liberalitatis imperialis socius sine herede dcccs- 
serit , 14. De ibcsaiiris , i5. De annonis et tributis , 16. De jndi- 
ctionibus , 17. Dc sujicrindiclo, 18. De exactoribus tributorum, ig. 
Dc siipcrcxactionibus , 20. Do cnpicndis ct distrahendis pignoribus 
trijiuiorum c.iusa , 21. De ajioclus pnbiicis , ct de de criptionibus 
curialibus , et de distributionibus civilibus , 22. De canone lar- 
gitionalium tliidorum, 23. Ne opcrEe a callatoribus exigautur , 
24- De iinniunitatc nemini conccdcnda , 25. De condiiis in pu- 
blicis borrcis , 26. Ut nemini liccat in emptioue specicrum se tx- 
cusare , et de muncrc sitocomite, 27. Dc collatione donatorum , vt-l 
rclcvatoruin , aut transhitoruin , seu ada;iatorum , 28. De collatio- 
ne ?jris , 2g. De discussoribus , 3o. 

Curim,, Civitatuin 3iuncra ,, et eorum excusalioncs. 

De decurionibus el filiis eoriim : et qiii dccuriones habeantur: et 
qiiibus niodis a fortuna curi.^ libcrcntur , 3i. Si scrvus , aul libcr- 
tus ad dtcurionatuin aspiravcrit , 32. De prajdiis dccurionum sine 
dccreto non alicnandis, 33.Quando ct quibus quarta pars debetur ex 
bonis dccurionnm : et de modo distribulionis eorum , 34. De im- 
ponrnda lucrativa dcscriptione , 35. De j-irKbendo salario , 36. Si 
curialis relicta civitate rus hal)ifare maluerit , 37. De municipiis 
[ ft ] originariis , 38. De incolis ct ubi quis domiciliuin hi;bcre 
vidtlur, et de his, qui studiorum causa iu alia civilate deguiit, 3g. 
De loiioribus et muneribus non contiuuandis inti r palrem et fihum, 
(t de intervallis , 40. De nnmeribus patrinioniorum , 4'- Quemad. 
modum civilia muncra iudicuntur , 42. De his , qui sponle pubk- 
ca muncra snscipiunt , 43. De his , qui a princij^e vacationtra ac- 
ccpcrunt , 44. De vacalione publici muncris , 4^- De decreiis de- 
curionum su|;er immunitale qui]>usdain conccdcnda , \Q. De excu- 
salionibus munerum , 47- De quibns rauiicribcs vel praestatioaibus 
neinini liceat se excusare , 48- Qni setate vel profissione se cxcu- 
taut , 49- Q"i mcrbo se cxcusant , 5o. De his , qiii numcro libe- 
rorum , vel pauptrtatc excusationem merucrunt , 5i. De profcssori- 
bus et mtdit^is , 52. -De athlttis, 53. De his , qui non iinj letis sfi- 
peiidiii sacramento soluti sunt , 54. Quibus nnjufribus excusantur 



R U B R I C .£ C D I C I S. 



1 r 



lii qiii post implclnin milltiam , vcl advocnllonein per provincias 
sdis conmiodis v.icantts ronnnoranlur , et de privilegiis eoruni ; ct 
dc conductoribiis vcctigalinm /isci, 55. De liLcrtinis, 56. Dc inlanii- 
l)us , 07. De rcis poslulalis, 58. Dc his , qni in cxilium dati , vcl 
al) ordiiu; moti [ .siint, ] 59. De (iliisfamilias , ct qiiemadmoduiii 
])io liis'j!alcr icncalnr , Go. De pcriciilo siiccessorum parcntis , (ii. 
JJe miiliirihus , cl in qiio loco miiiicra scxui coiigriicnlia , vul lio- 
iioics agiioscant , G-i. Dc lcgationibus , G3. Dc cxcusalionibus arti- 
lioum , (i4- Dc potioribiis ad muncra nominaudis , G5, Si, propti.r 
inimicilias crcatio facta sit , 66. Dc sumpluiim recnperatione , 67. 
Si posl crtatioiicm qnis dcccsserit , G8. De tabulariis , de scribis , 
l<'f;(n^iapliis , ct ccnsiialibiis , 69. D,e suscci^loi ibus , prrcpositis, ct 
aicariis, 70. Dc poiulcratoribus ct anri illalioiie, 71. Dc auri pii- 
Mici ])ros(ciit()ribiis, 7^. Dc bis , qiiee ex i^ublica <olbitione illata 
(iint , iion nsurpandis, 73. Dc aiiro coronario , 74. De licuarclusj^S. 
De ar^inli pr.etio , (piod Ibcsauris inlcniir , 76. 

L I B £ 11 XI. 

Patn'moiii<dia. 

Jlic agitnr clc iiauigiis vi/I. l. i. rtcl 5. Monclis , l. 6. Kcstilius, 
t. 7. 8. armis , t. 9. ]Sumniis.,t. 10. Frenis ., sellis , lattlteis ct 
simili siiiii/)iu , t. 11. Classicis , t. 12. Corjjoribus et collegii' , 
unwcrsilulihus , ciuilatibus , t, i3. ad 21. Fruincnto et anivnii, 
t. aa. ad 28. JMunicipiis , rebus publicis , t. ac). ad 39. Specta- 
culis , ludis , aejiuvductUius , gladiatoribus , vunuLione , inajuina, 
arnurum usu , t. l\o. ad 46- 

DE iiaviculariis , scu nauckris ])ublicas specics IrnnsportaDlibus , 
et dc tolkiul.i ln,'.tralis auri coUatione , i. De prcediis et om- 
iiibiis rcbus naviciilarir^rum , 2. De navibus noa cxcusaiidis , 3. iVe 
(jiiid oncri j-)td)Iico impon.itiir , [\. Dc naulragiis , 5. De inetallariis 
ct mctallis , ct prociiratoribiis mctallorum , G. Dc miirikgnlis ct 
gyna;ciariis, ct procuratoribns gynrecii : et de monclaiiis, et de 
haslagariis , 7. De vcstibus liolobcris ct auralis , ct dc intinclione 
sacri tnuricis, 8. Dc fabriccn^ibus , 9. Dc velcris numismatis pote- 
slalc , 10. Kulli liccrc in frcnis et etjucstribus scllis , et in ballacis 
margaritas ct smaragdos , ct byacinlos aptarc , ct de artiOcibiis jw- 
latiiiis, II. Dc classicis, 12. Dc dccurialibus urbis Roinic , i3. Dc 
privilcgiis corporatoium urbis Roiiise , 14. De ])istoribus , i5. De 
suariis ct susccjitoribus vrni, [ ct creteris corpoialis , ] if>. Dc coiie- 
giatis,ct cbartopratis , ct numinulariis , 17. De studiis libcralibus urbis 
RomaB, ctConstantinoioIitaiKe , 18. Dc bonoratorum vcbiculis, 19. De 
privilegiis urbis Conslanlinojiolitaune , 20. Dc mciropoli P>orylo,2i. 
De canonc frtiincntario nibis liomae , 22. Dc fn;ni(uio uil.is Coii- 
stanlinopolitanoc , 20. Dc annonis civilibus , 24. Dc mcii(3ioanlibus 
validis, 25. De naulis Tibcnnis, 26. De frumciilo Alexandiino, 27. 
De AlcxandriBO priinalibns , 28. De jurc Rcipublicra , 29. De ad- 
minislralionc rerum j^iibbcariim, 3o. De^eudcudis ri-bus cLal.itis,3i. 
Dc dcbiloribus civitatuiu , 3i. Dc pcriculo iiominalonim , 33. Do 
I)criculo coruiu, qni jiro inagi.slratibus inlcrveuerunt , 34. Quo quis- 
qi.c ordiiic convciiiatiir , 35. INc quis libcr invitus acUim icip. ge- 
rcrc cogatiir , 36' Sumptus injinicli muncris ad omiics coUcgas per- 
tincrc , 37. De his, qui ex oiiicio quod adminislravcrunt , convc- 
muutur , 38. De soliiti.onibus et libcralionibus debilorum civitati.s, 3^. 
Dc .s])(!ctaculis ct sccnicis, ct lcnoiubus . 40. Dc c:;pcnsis publi(;o- 
riim iMdoruni , 41. Dc aq,;.x(hictu , ^a. Dc gladiatoribus jHnitus 
tolloiidis, 43. De vcnatioiic iciarum , 44. Dc majnma , 45. Dt ar- 
mcann usiis mscio Princijic inlerdiclus sit , ^G. 



trimoninlibii.s ct s.illucnsibus ct empbytenticis , el couJuctorih'js pq- 
rum , Gi. De maiicipiis , et colonis patiimonialiam , ct saltueniium 
ct cni|)liylcuti(:orum fiindorum , 62. De fugitivis colonis patrimo- 
nialibiis saltucqsibus ct cinpliileufi(as , 63. 'Dc coUatione fundorura 
palrimonialium, et enipbylL^uticaiiorum, G^. De fundis ici i^rivalae, 
ct saitibusdivinae domiis, G'j. \i: lundis et saltibus rei domiiiics; , 66. 
Dc agrici.lis cl mancipiis dominicis vcl fiscalibus reipublicae vel pri- 
vatac, 67. Dc piadiis tamiicis , ct de liis , qni ex colonis domini- 
cis, aliisquc libei-Ee conditionis procrcantnr , 68. De divcrsis pra- 
dus iirbanis , ct rusticis tcmplorum , ct civitatiira, et omni rcditu 
civili, G9. Dc locationc priiedium civilium , [ vel ] Cscalirm , sive 
tcmploiiim, sive rci |>rival;e, [ vcl ] dominicae , 70. De conductoribiis 
ct proc irator'biis sivc exaclonbus pi'cediorum liscalimn , domus Aa- 
giistse ,71. Quibus ad conductionem prTdiorum fiscaiium accedere non 
liccl , 72. Dc collalione fnndorum fiscalium , vclrei privatae, vcl domi- 
nicDe, vel civitatnm, vcllera])li, 73. De prjvilegiis doinus Augustse, 
vel rei privatas, ct qiiarnm collationum cxcusationcm b^bcnt, 74. De 
grcgc dominico , 70. i)c palatiis ct domibus dominicis , 76. De 
cu]-icssis et luco Diipbinnsi , vel per.seis per ^Egy; tMiu noQ exci« 
dciidis , vel vcndendis ,77. 

L I B E R XIL 

Pahtina : 

Seu de pcrsoms , qu-e sunt in divnilat'! . t. i. Senniorlai ( illu' 
.-tre^i , t. 2. ad G. Spcctabde.t , t. 8. ad i5, Clarissimce, t. 16. 
•ud 3i. Equcstris, tit. 32. Perfectissimoi , t. 33. Mditrires,t.Z^, 
ad 02. Apparitorice , seu aliis npparentcs , t. 53. ad finem. 
T"\^'- dignilatibus, i. Dc prfcforibiis ct de boiiore prstuije , et col- 
i^ laUonc , et glcba , ct folli , cr. seotc-m solidorum functione sub- 
lala, 2. Dc consuhbiis ct uon .■.pargcnriis ab bis perunlis • et de 
Pra;fcctis ct Magistris militum . et P.ilriciis , 3. Dc prajfectis pra- 
tono , si.ve urbi , ct magistris miliium in dicfnitatibus exjcquand.s-^X 
Dc prsejiositis sacri cubiculi , et de omnibiis cubiciilariis , et ] t\xC> 
lcgiis corum , 5. De qtiaestonbus ct m.igiMiis oflicioriinr . ct (Joini- 
tibus sacrarura largitionuni , et rei privalfe , 6. De primiccrio . ^t-- 
cundiccrio , ct Kotariis , 7. Ut digiiitrjlum ordo scrvelur , 8.'Dc '^^99^' 
Magislris sacrorum scriniorum , y.Dc Comitibiis coasistnrianis, 10. 
Dc Comittbus et tribunis scbolarnin , 11, Dc Comitibns rci milita- 
ris , 12. De Comitibus et Arcbiatris sacri ]^alatii, i3. De Coniiti- 
hus , qui provincias rcgunt , 14. Dc profcsson!)us , qni in urbo Con- 
staniinoj)olitana doccntcs , ex le^e comitivam meruerunt , i5. De 
silcntvanis et dcciirioiiibns eorum , iG, Dc domcsticis ct protcctori- 
])iis , 17. Dc pracpositis laborum , 18. Dc proxirais sacroram scri- 
nionim , .cfetcrisque qui in sacris scriniis railitant , 19. Dc ag.-nti- 
bus in rehus , 20. Dc prrepositis agcnlium in rebus , 21. Dc jjrin- 
cijnbnsagcutinm in rchus , 22. Dc cnriosis et stationariis", 23. De 
Palalinis sacranim largitiouum , ct rcrum privatarum , 24. De Stra- 
tonbns, 25. De Castiensianis et miDisleriaiiis , q6. De Decanis.a^. 
De Mcnsonhiis , 28. De iirivilegiis eornm , qui in sacro palatio mi- 
htant, 29. Dfi privilcgiis schoiarura, 3o. 13« casticna omnium pa- 
latinornm ]?ccuIio,3i. De cqMcstri dignilate, 32. D.; yjtTToctissima- 
tus dignilato , 33. Qui milifare possnut , vel noii iwssunt , ct de 
s.rvis ad militiam , vcl dignitatem adspirantibus : ct iit iicmo d ipli- 
ci iaiiitia,vcl dignilutcel militia [ simul ] utatui-,3^. Negoiiatores 
iic militcnt, 35. De le militari, 36. De castrensi peculio "mililum , 
ot iiiKrcctianornm, 37. De erogatione militaris annonai , 38. Dc cx. 
cottionc ct translalioac riilitaiiiim aiinonnrum • Sp. Do militari ve- 
slc , 4o. ])e mctatis ct cpidcmcticis. 4'- De salgamn iio?pifib'is non 
pricslando, 42. j.e coinnHalu, 43. IJe fjTonibus, 4 |- L)<^ liltonim , 
ct itinfriirn custodia , 40. Dc dcjC!-tonhi*i5 ct occultUoribns cornra , 
4G. Dc velcranis, 47. Dc filiis oflicialium milttarium . qui in hello 
nioriiintur , 48. Dc ohlalione votorum . 4g. De nnmorariis , et a- 
cdiaiiis, ct charlulariis, ct ailjiitoribus scriniariis , ct cxcc-ptoribus 
scflis excelsna , c.TtcrorMmqnc pidicunuf^tain civilium , quam inili- 



Agricolcc , colnni , cciisiti, 

IJe his t. 47. ad 49. Cofniiis et rusticanis, t. 00. et deisiccps. Agris, 

funais , fhtscuis , s(dlibus , prxdiis , eoiunique mancipiis , ron- 

duclonhus , proviu-atoribus , exactoribus , t. £8. ct dcincops. 

Doiiio principis ct ylugusta: , i^ici-c , palatiis cl liortis , t. '-i. 

Dc .,...:r,^li. !i. ^ ■.• . 1 • ' T> •. ■ . . t->oini , 5o. De cursti ptiblico . ancariis . ct parauaariis , '5i. De 

cc sib^s e ira..' H ^s l" I """ ' ' '"• , ■ '^•'l^'^'^"?'^ .'^'^'""^ Tru^lalonis , et.stativis , 52. Dc ap]witorihus' pra;i; ctornm l^r;.!.- 
c ..ai-c nots, t n' ^n' \ ^l'."'','^"''/'';'-^'^ coloni cai.stU dominos ac- lono , cf privilcgiis corura , 53. De apparitnribn. prxfecti mbis , 

(115311, possiiit , 49. Dc cob)iiis Palaestinis , 00. Dc colonis Thracen- •"• '■ i»" A,v.,.,..;t.,..;K.,„ ..•., -.•{ ' . ..' !..•.._!:. 

.sibiis , 5r. De colonis lllyricianis , 52. Ut iicnio ad suum palroci- 
nitim «uscipiat nisficanos , vcl vicos eorum , 53. Ne ruticani ad 
nllnrn obs(;quiuiu dcvoocntur , 54. Kon liccrc habilatoribus inetro- 
coun.y lcca si a ad Citranctiin transfcrrc , 55. Ut nulhus cx vicaucis 
pro a!i<;ui»"\i(:ciicoruin dchitis tiiic;,lnr , 5G. Dc ccnsibus , cl ccn- 
«itonbus et piife.juatoribus, cl iiis])cclrribns , 57. , Dc omni agro 
(le.^crto et qiiando fcteriics fc.tilibiis imponunfur , 58. Dc fundis°li- 
nutroplns, et lcrns . cl j iilndihns ct jj^iscuis ct limitancis, vcl ca- 
itolQrum . 59. Dc j a.cnis publicis , vd privalis, Qo. Da fundis pa- 



.•)i. De .Apparii:(>ribns maglslrorum milifum , ct dc' privjlcgiis eo- 
riim , 55. Dc ai>p.uitoribus procon.sulis ct Icg.iti . .W. })e aji- 
]-)ai-itoribus comitis Orienti- , 57. De co!iorl;ilibus , principibns 
coruicnlariis , ao iirimipilaribns, 58. De apparitoribus pr.xfccti annc- 
ii.-fl, ;)9. De diversis ofliciis , ct apj-iaritoribus jndictini , ct piolw- 
toriis eornm, 60. De cxcouforibns et ex«ctorihus, Gi. Dc hicris ad- 
vocatorum , et concnssionihus ofllciorum, sive apparitornm , 6>. ])c 
primipilo , 63. Pnblicaj lcfitia» , vcl consulnra niinlialorcs , vcl insi- 
iKi.ilores co-.istitutionum, cl aiiHrum .sacraruui . vel jiidicialium ^'(^•a- 
rura, cx descriplionc, ycI ab inyitis nc quid accipiaul iramauicuiUjG^. 



12 



I N D E X 

T I T U L O R U M C O D I G I S 

OPiDlNE ALPIIACETIGO DIGESTUS. 

PRIOR iSU.MERUS LIBKU.M , rOSTJ-RIOa TIIULUM INDICAT. 



A. 



D' 



Ahigcis 



9- 


37 


i)- 


4'>. 


8. 


44 


•y. 2 


4- 


4'j 


5. 


6i 


3. 


4-2 


9- 


22 


9- 


i6 


6. 


5o 


9- 


20 



9- '•2 

9- 8 

9- 27 

9- 21 




iJe Abolitlonibus 
De Acce[iti!atioiiibus 
l'e Accusatiouibus et iuscriptionibus 
iJe Actloiiibus empti tt venditi 
De Actoie a lutoic , teu curalcre 

dando 
Ad exbibendum 
Ad legem Corneliara de falsis 
Ad kgem Corneliam de sicariis 
Ad legcm Falcidiam 
Ad legem Faljiam de plagiariis 
Ad legem Juliam de adultcriis et stupro 9. 9 
Ad lcgem Juiiain de ambitii 9, 26 

Ad Icgem Juliain de yi publica vel 

privata 
Ad Itgem Juliam majeslatis 
Ad legem Juiiam repetunda; uni 
Ad lcgcm Visclliam 
13 AdminisiraUone rcrum publicaruin 11. 3o 
Sj, Adminiblralione tutori.m , vel ca- 

ratorum , et pecunia pupiliari fce- 

ncranda , vel depouenda 
De Adoplionibus 
De Adquirenda et retinenda posses- 

sione 
Ad .senatusconsultum INIaccdonianum 
Ad tenatusconsultuin Orlitianuni 
Ad tenatuscousLltum Silanianum 
Ad Scuatusconsultum Tertyllianum 
Ad tenatusconsultum Trebclbanuni 
Ad senatusconsult^m Turpillianum 
Ad scnatusconsultum Vellejanum 
De Advocatis diveisorum jiidicum 
De Advocalis dlvcrsorum judiciorum 
De Advocatis Fisci 
De -fEdificiis privatis 
De jEdibtiis aclionibus 
De Agentibus in r;bus 
De Agricolis , et censilis et colonis 
De Agiicolis et mancipiis donnnicis, 

vel li^calibus rei pub. vtl privatee 11. 67 
De Aleatoribus , ct alearum lusu 3. 43 

De Alcndis libcris , ac pareutibus 5. 23 
De AlexandriaB primatibus 11 

De Alienatione judicii mutanJi cauia 

facta 
De Aiimcntis pupilio prastandis 
De Alluvionibus , et paludihus , ct 

pascuis ad aliuin slatum trauslatis 
De AiniaU exceptione Italici contra- 

ttus tollerda , et dc dwm-bis tem- 
por:bus et exceptionibus ct | ra-tcri- 

ptionibus et intci riiptioni bus ci,ruin 
De Aiaiouis civilibus 
Ce Annpnis tt capitalione adiuini 
stjautiuiu , et con m assessornm , 
aliorumve publicas solitituuines ic- 

rcntium , vel eorum qui 

ccusccuti sunt djgnilalcs 
De Annonis tt Iribulis 
An tcrvus pio suo facto po;t m;nii- 



5. 


37 


8. 


4« 




<> 


7. 


o:i 


4- 


■jS 


6. 


^7 


6. 


35 


6. 


56 


6. 


49 


9- 


45 


4- 


29 


2 


. 8 


2 


• 7 


2 


• 9 


8. 


10 


4. 


58 


12. 


20 


1 1. 


47 



2, 

5. 



28 

55 

5o 



7. 41 



7. /|0 

1 1. 24 



bu3 civihbus 10. 22 

De Apostatis i. 7 

De Apparitoribus comitis orientis 12. 57 
De appariloiibusinagiblrorummilitum 

cl priviiigiib toium 12. 55 

Dc Apparitonbus pra;fecti annonse 12. 5^ 
De Apparitoribus piaefcctorum preeto- 

rio ct privilegiis coruin 12. 53 

De Appari.tonl)Us pra-fecti urbis 12. 54 

De Appuntonbus proconsulis ct le- 

gati 12. 56 

De Appellaliouibus c£ consultatioai- 

bus 7. 62 

De Aquaeductu 11. 4^ 

De Aibitris 2. 56 

Arbitnuin lutclae 5. 5i 

De Argenti prelio quod tliesauris in- 

fcrtur 10. 76 

De Assertione tolbnda 7. 17 

De Assessonbus , [et] doinesticis , et 

cancellariis iudictna f, 5i 

De Atblclis lo. 53 

De Auro coronario 10. 74 

De Auri pulilici pcrsccutoribus 10. 72 

De Autontiite prieaUnda 5. Sy 



B. 



DE Bonis autoritatc judicis possi- 
dciidis seu vcnuudaadis , et de 

scparationdjus bonoi um 
De Bouis corum , qui mortem sibi con- 

sciverunt 
De Bonis libertorum ct jure patro- 

natiis 
De Couis inalciuis , et nia'crni genc- 

ris 
Dc Bouis proscripforuin , seu damna- 

torum 
De Bouis, quee libcris in potestale pa- 

Iris constltulis, ex. matrimonio, vtl 

aiias adquuuntur, cl corum admi- 

nislratione 
De Bonis vacantibus ct de iccorpora- 

tioue 
De Bouorura posscssio.ne contra tid)u- 

las liberli, quie palrouis , liberisque 

eorum datur 
DeBonoruin posscssionc contra labulas, 

quam Pr.Ttor libcris pollicctur 
De Conorum possessione secundum la- 

bulas 

C. 



aiiqi,as 



1. 
10. 



16 



5o 



9 

6. 4 

6. 60 
9- 49 



6. 61 



10. 10 



6. 


i3 


6. 


13 


6. 


I I 


6. 


5i 


9- 


46 


1 1. 


22 


10. 


23 



ir.itsiontm teneatur 



Dc Aj.ocliis publicis, ct dcdf-cripl"o. 
n:li:s tfriidibus tt dc litili.Lulioi i- 



4. 14 



DE C.idiitis loilcndis 
De Calumiualonbi;'; 
De Canoue frunici.t.irio ur!)'s Rcm;» 
De Canone largitionalium titulorum 
De C'ipiendis et dislrabendis jigno. 

libus (ribiiloriim car.sa 10. 21 

De Capitiilioi.e civiuin ccnsibus exi- 

inenda ii. ^S 

De Caiboniano ediclo 6. 17 

De Castreusianis ct uiinislcrianis 12. 26 

De Ca^trensi cmniuni palatiuorum pc- 

culio 12. 3i 

] e Gi tifuii jfculio mililum , tl pijc. 



1 1. 


37 


7- 


71 


11. 


12 


6. 


36 


12. 


53 


6. 


20 


10. 


29 



II. 


73 


1 1. 


G.\ 


1 1. 


•7 


•-. 


20 


1 1. 


52 


II. 


5(1 


1 1. 


5i 


12. 


10 


12. 


i3 


12. 


1 1 


12. 


14 


12. 


12 


12. 


43 


4. 


63 



fectianorum 12. 87 

De Ceiisibus et censitoribiis , ct Ccr- 

Kqiiatoribus, et inspecturibus 
De Ccssione bonorum 
Dc Clasbicis 
De Codicillis 
De Colioitulibus principibus , coTDi- 

culariis , ac primipUariii 
De Coilationibus 
De Collatione aerla 
Dc Coilatione donatorum , vel relc- 

vatorum , aut translatorum , aea 

ada?ratorum lo. 26 

De CoUatione fundorum tiscalium , vel 

rei privatse, vel domiaicte , vel ci- 

vilatis , vcl tenipli 
De Collatioiie fundorum patrimonia- 

lium ct empbytcuticariorum 
De Collegiatis , et cbartopratii , et 

uummulariis 
De Colhisione detegenda 
De Colonis Iilyriciauij 
De Colonis PaLiestinis 
De Colouis Tbracen^ibus 
De Comilibus coiibistorianis 
De Comitibus tt archialris sacri pa- 

latii 
De Coniitibus ct tribunis scholarum 
Dc Cumitibus qui provincias reguat 12 
De Comitibus rei miUtaris 
Dc Comrneatii 

De Commerciis et Mercatoribus 
Comminaliones , cpistolas , program- 

mala , subscriptioiies, auctoritalem 

rei judicat.e nou babcre 
De CoiniUv.dalo 
Cominunia de Icgatis et fideicommis- 

sis , et de iu rem luissione tollenda 
Connnimia de manumijbionibus 
Commuuia dc succc^sionibus 
Comuiunia de usucapiouibus 
Communi dividuudo 
De Cuiunuiuiuui rerr.in aiicn.i.tione 
De Coiunuuii scrvo inaniuiiisso 
Coniimuiia utriusqce judicii , tain fa- 

mil. cicibcundaj quam comin. divi- 

dundo 
De Compcnsationibus 
De Coucubinis 
De Condictioue ex Icge , ct sine cau- 

sa , vel injubta cauba 
De Condictiouc furtiva 
De Coiidictionc iudebiti 
De Condictione ob c.iusam. datorum 
De Condictioiic ob turpnn caubain 
De Conditionilus inscitis, tam in le- 

gatis quam in fidciccmm. et Iiber- 

tatilius 
Dc Conditis in piiblicls borreis 
De Conductoribns •■ t ]mcur;H!oribus , 

sive acloribus piaedioruni fiscalium 

doinus Aiigustie, 
De Confe^bis ' 

De ConGim;indo tutore 
De Con.-oil.bus eju-dcin litis 
De Con.titiita pccunia 
De G0i.stiti.itionibu5 principum 



4- 


2.) 


6. 


43 


7- 


i5 


6. 


^9 


7- 


3o 


3. 


37 


4- 


52 



3. 


38 


5. 


3i 

26 


/ 


• 9 

, 8 




. 5 
. 6 

• 7 


6. 


46 


10. 


26 


1 1. 


7« 


7- 


59 


5, 
3. 

1. 


29 

40 
18 

'4 



INDEX TITULOliaM CODICIS. 



i3 



Dc ConsiiIib\i3 , cl non spargcndis ab 
J]is jjcciiiiiis : cl ilc pi;ef'cclis ct ma- 
gistris niilitiim , ct patriciis 

De Contiaclibus jmlicuin vcl conim , 
qiii suut circa cos , ct inliibcnclis 
doiiationibus in cos facicndis: et nc 
adniinislralionis tempore proprias 
ttdcs adificcnt [ sine sanctione prag- 
matica ] 

De Contrahcnda emptioneet venditione 4 

3e Contrahcnda et coiamittcuda stipii- 
latioiie 

)e ContrarJo jiidicio tiitclna 

)e Convcnicndis lisci dcbiloribus 

Iroditorcm evictioncni [ pit;noris ] non 
UcIjcic 

)e Crimine cxjiilatae hereditatij 

)c Criniino pcculatus 

)e Criminc facriltgii 

)e Crimine stellionatus 

)c Cuprcssis cx Luco Dapbnensi, vel 
Perseis pcr uEgyptum non exciden- 
dis vel vendendis 



)e Curatore luriosi , vel prodigi 

'e Curiosis et stationariis 

)e Cursu pubiico , et angariis , 

parangariis 
>e Custodia reorum 



ct 



I. 


53 


4- 


38 


8. 


38 


5. 


58 


IC 


1. 2 


8. 


46 


9- 
9- 


28 


9- 
9- 


29 
34 


II. 

5. 


77 
70 


12. 


23 


13. 


5t 


9 


,. 4 



3a 



46 
i3 



7. 

1. 55 

10. 1 1 

4- 
12. 

\2 

3. 

10. 

o 
o. 



D. 



DE Dcbiloribus civitatitm U 

Dcl)ilorcin Yciulitloncra pignoris 
impcdire non posse 8. 29 

)c Decanis la. 27 

!e Dccrctis decurionuni siipcr imnui- 
nilate (piibiihdam conccdtncla 10. 

)c Di;ciirialibus urliis Romaj II. 

)e Dtcurionibus ct (iliis coiuni , ct 
qui dccuaoncs hubcantur , et .pii- 
bus in(,dis a fortuna cuiiee libe- 
rentur ,o_ 3, 

)e dcdititia libcrtate tollenda 

'c Dcfeiiboiibiis civitalum 

'e Delatoribiis 

)epositi vei tontia 

lc Detcrloribns et occultatorilnis eo- 
runi 

'c Dignitalibus 

'e Dilaliqiubus 

)c Disciissoribus 

'c Dislractione pignornm 

»c Divcr.is o/iiciis et apparitoribus 

judicuin , ct iTobatoiiis coruni 12 

I* DiTCr.is pr*diis url.;.nis ct riisti- 

CJS , lcinplorum et civitatum , ct 

cmm rcditu civili , , 

e Divtrsis resciiptis, et pragmaticis 

sanctionibiis , 

'e Di\idcnda tutcla et protpnpiule 

qiiisquc tiilonim convciiialnr ^: 

ivorlio Lclo, ai ud quein libcri mo- 

riin, vcl cducari dcbcant. 
« Dolo n:aJj 

e pomes.cis et protcctoribus 
e Donaticnibus 
e Doualioiiibiis ante nuptlas,vcl pro- 

ptcr nuplias et sponsaliliis 
e Llon,uiunilus causa mortis 
e Donaliombi.-s intcr virum et nxo- 
'•j-fu, tt a parentibus in libcios fa- 

"'* , tt de ralibabitionc 

e Donationibus qu.e sub modo , vd 

condaioue, vcJ etrto tcmpore conli- 

ttiuutur 

^ j^olo cauta , «on numcrafa 

. Uotis promiwionc , .t uuda poUi- 



5. 

1. 

12. 

8. 



34 

. I 
1 I 

3o 
28 

C,o 

23 



24 

21 

«7 
54 



5. 3 

8. 57 



5. 16 



8. 55 
5. ij 



De Duobus reis stipulanJi ct proniiL- 



tendi 



12. 3 



8. 4o 



B. 



6. 


33 


8. 


49 


9- 


15 


9- 


>4 


5. 


45 


»1 


47 



I. 4 



DE Edonclo a. 1 

Dc Edicto divi Hadriani tnllon- 
do: et (jucmadmodum scriptus hcres 
in posscssioncm mltlatur 

De Emancipationibus libcrorura 

Dc Emcndatione propinqiioruiu 

De Emciulatione scrvoruin 

Dc Eo , tpii pro tutorc ncgotia gessit 5 

De to ciMOtl intcrest 

De Episcopali audicntia , ct divorsis 
ca] itulis , qu?e ad jus curaraqiic et 
revcrentiam pertinent pontificaiem 

De Episcopis et Clcricis Orphanotro- 
phis , et Xenodocbis , et Brcphotro- 
pliis, Ptocbotiophis, et ascetriis et 
Monacbis , et privilegiis eoriim et 
castrensi pcculio et de rediincndis 
captivis , et de nuptiis clericorura 
vetitis seu pcrinissis i 

De E({ucstri dignitate 12. 

De Eiogatione militaris annonjE 12. 

De Errore advocaiorura , vel libcllos, 
seu preccs concipientium 

Dc Errorc calculi 

Etiam ob chirograiibariam pecuniam 
pigniis tcneri posse 

Etiain per procuratorem ca'isnm ia in- 
tcgrnm rcstituliouis agi posse 

De Evittionibus 

De Eunuchis 

De Exacloribns tributornra 

De Exceptionibus , scu praescriplioni- 

bus 8. 3G 

De Excoctionc et translatione milita- 
riiim annonarum 

Dc Excusationibus artificnm 

De Excusationibus muncrum 

De Excusationibus [ tutorum ct cura- 
torum ] et de tcinporibus carum 

De Excusationibus veteranornm 

Ex dtlictis defunctoruin in cjuantum 
hcredes convcniantur 

De executoribiis ct txactoribus 

Dc Exe^iitione rei jiidicat.e 

De Exhibcndis ct transmittendis reis 

De expcnsis ludorum publicnrura 

Ex quibiis caiisis infaniia irrogatur 

Ex quibns caiisis majores Xiy, aunis 
in intcgniin reslituantur a 



3 

32 

38 



2. lo 
2. 5 

8. 27 



3. 


49 


8. 


/,5 


4- 


42 


10. 


'9 



12. 


39 


10. 


6 + 


10. 


47 


5. 


62 


5. 


65 


4- 


'7 


12. 


61 


7- 


53 


9 


. 3 


I r. 


4' 


2. 


12 



54 



F. 



DE Fabricensibus 
De Falsa causa adjccta legato , 
vel (idcicomm. 

De lalsa inoncta 

Familiie crciscundra 

De Famosis iibellis 

De Fcriis 

De Fide et jure hastte fijcalis , «t de 
ad,fct. 

De Fideicommissariis libtrtatibuB 

Dc Fideicommissis 

De Fide instrumentorum , et amissio- 
nc cornin, [ et tlc apocbis ] et aa- 
tapocbis facicndis , ct tle his quae 
sine scriptiira fii-ri possunt. 

Dc Fiiicjussoribus tt niandatoribus 

De Fidcjussoribus minorum 

Dc Fi(!cjust.oribus lulorum , vel cura- 
loriirn 

De Fiiiisfamiliis , et qt emadmcdum 



II. 



6. 


44 


9- 
3. 


34 

36 


9- 


36 


3. 


13 


I } 


. 3 


4 

6. 


• 4 
42 



4- 21 

8. 41 
2. 34 



De Filiofara. minore 

Dc Filiis ofiicialium militariuin qui 

in bello moiiiintur 
Finium rcgundoriim 
De Fiscalibiis usuris 
Dc Formiilis et itiipetratlonibus aclio- 

nuin sulil.itis 
De Fructibus , et litium e.xpensis 
De Frumento Alexandrino 
De Frumento urbis Constantinopoli- 

lanse 



2. 23 

12. 45^ 

3. 39 
10. ti 



5.S 
5i 

27 



I I . 23 



De Fugitivis colonis palrimonlalibu» 

saltuensibus et empbitcuticij n. f^Z 

De Fundo dotali 5 

De Fundis ct saltibus rei tlominic» i i 

Dc Fundis limitrophis , ct tcnis , et 
paludibus , ct pascuis , ct limiti»- 
ncis , vel castellorum 1 1 

Dc Fundis patrimonialibus et saltucn- 
sibiis , ct cmpbiteuticis et eorum 
couductoribus n, 5t 

De Fuudis rei privataB , et saltibus 
divinae domus n 

Dc Furtis et servo corrupto 



63 



■^ 



«5 
. 2 



9- 



G. 



T~\E Gcntrafi abolitione 
-L^^DcGladiatoribus penituS toUendis m 
De Grcgc dominico 1 ( . 



H. 



43 

7 J 



5. II pio liis jater tei.eUur 



10. Co 



DE ILie»clicis et Manicbasis , ct .S.*- 
maritis 
De Heicditarils actionibus 
Dc ncieditatibus decurionum etc. 
Dc Hercdibus inslitucndis , ct quai per 

sonae beredes institui non possuut 
De Ileredibus tutorum vcl curat.jrum 
De Heredilate vcl aclioue veudita 
De Heredilalis pelitione 
De nis,qnas e-v publica coll.atione il 

lata sunt , non usiir|iaiidis 
De His qute pcena; noinine in te^ta- 

menl.o, vcl codicillis [ scribuntur , 

vel ] rclinqiiiintiir 
Dc His , qij.o; s ib modo legata , vel 

fidcicomiuissa relinquuntur 
De His quoe vi metusque causa gesta 

sunt 
De flis qui accusare non possunt 
De His qui ad ccclesiam confugiunt, 

vel ibi exclamant : [ et ne quis al> 

ecclcsia extrahatur ] 
Dc His qui ad slatuas confugiunt 
De His qui a non domino manuiaissi 

siint 
Dc Ilis qui ante apcrtus tabulas here- 

ditalom traiismittunt 
De Ilis qui a principe vacationera ac- 

ccpernnt 
De Ilis qiiibus ut indignis hcrcditates 

aurcruntur, ct ad SC. SiLnianaiu 
De Ilis qtii ex oflicio qnod admin'- 

strarunt , couveuiiintur 
De His, qui in exilium dali , vcl ab 

ordine moti [ siint ] 
De His qiii ex publicis rationibiis mu- 

tuam pocuniain acccjioiiiiil 
De Ilis qui iu ccclcsiis luinuinittnnfiir 
Do His qiii iu pritiruiu creaiioriun lo- 

ciiin siuccdr.nt 
De His qui latrones , -vd a!iis criml- 

nibiis tcos occiiltave.int 
De His qtii nou iinplot;s siijindii^ sa- 

cnmcnto soluti sunt 
ij<i Uis qni aumtro I bes ;ram , 



t 


. .1 


4- 


iG 


6. 


6i 


6. 

i 5. 

4- 
3. 


-4 
■H 
39 

3i 


10. 


:3 


6. 


41 


6. 


4^ 


2. 


20 


9 


. 1 


I. 


12 


1. 


25 


/ • 


10 


6. 


5-i 


10. 


44 


6. 


35 


1 1. 


3S 


10. 


.V, 


10. 


. 6 


I. 


i3 


8. 


'9 


9- 


H 



10 51 



i4 



INDEX TITULORUM CODICIS. 



( vcl paupciiatc excusalioncm mc- 

ntciuiit !0. 5i 

Dc Ilis qui pnrcnlcs , vil liberos occi- 

dcnuit . . U- '7 

Dc Ilis qiii potcntlorum nomine tilu- 

los prfcdiis afli^unt , vcl coi um uo- 

inina in lilcm pr.etcnduut 2. l5 

Dc His qui pcr metum judicis non 

appcUarunt 7- <37 

Dc His qui sc defcnmt lo. r3 

De Ilis qui sili ad.scribunt in testa- 

mcnto y- '■'■3 

Dc His qui sponle p.iblira nuuicia 

sulicunt 10. 4^ 

De His qui vcuiam eotatis impetra- 

vcruut 2. (j^ 

Dc Hoaoratorura ycIucuUs n. 19 



l- 



kE Immunilatc ncmini concedcnda 10. 2^ 
Dc Impoucnda lucrativa dcscn- 
ptionc '"■ ^^ 

Dc Irapuberura ct aliis suhstiUUioui- 
bus 

De Inccrtis personis 

De Inccstis ct inuliiibus nupliis 

De Incolis , ct ubi quis domiciiium 
babcre vidctur , ct de his q:ii stu- 
diorum causa iu alia civiiatc de- 
gunt 10' 

De Indictionibus lo. 

De Tndicta viduitate , et lege Julla 
Miscella tollenda - 6 

De Infamibns lo, 

De lufunlibus csposllis libciis ci ?er- 
Vis ; ct dc bis qui sangiunoieutos 
nutriendos accei crunt 8. 52 

De Infirmandis pccnis coelibatus et or- 

bitatis , ct (de) dccimariis sublalis 8. 58 



G. 2G 

6. 48 

5. 5 



39 



40 

^7 



4 



"t 

5o 



De Ingenuis manumissis 7. 

Dc lugratis liberis _ 8. 

De In intcgrum restitutione minorum 

[ 20 anuis ] 2. 22 

Iii intcgrum rcstitutione postulata, ne 

quid novi Cat 
De Injuriis 
De In jus vocando 

De In litcm daudo tutorc vcl curatore 5 
De In litem jujaudo 
Dc Inofticiosis donationibus 
De Inofficiosis dotilms 
D'c Inofiicioso testamcuto 
In quibus casibus tulorcm ,. vel cura- 



2. 


00 


9- 


35 


2 


. 2 


5. 
5. 


44 
53 


3. 
3. 


59 

3o 


3. 


28 



torcm liabtnti , tutor vel curator 



dari potcst 
In qnibus causis ccssat longi icmporis 

prrescriptlo _ y 

In quibus causis coloni ceusiti domi- 

nos accusare possmt ii 

Tn quibus causis iu infcgrnra restitu- 

tio nccessaria non cst 2 

In quibus causis militantes fori pra:- 

scriptione uti nou possunt 
lu quibus causis piguus vjel hypolbe- 

ca tacite coulralutur 
De Institoria ct esercitoria actione 
De Institutionibus Cl substituliouibus 

et rcstitulionibus sub conditione 

factis 
Inter alios acta vd judicata aliis nou 

noccre 
De Intcrdictis 
De Iiitcrdicto matrimonio inter pupil- 

lam et tutorcm , scu curalorcra fi- 

lio.squc eorum 
TJe Inutiiibus stipulationibus 
De Ircjlarchis 



5. 36 



49 



4' 



3, 23 



Dc Judxis ct ccelicolis 

De Judu-iis 

Dc Jiirc aiucoinm anmiiuruin , cl de 

natalil)us restituendis 
Dc Jiire ddibcrandi, ct de adcuada, 

vcl adquirciid.i Jicrcditale 
Dc Jurc domiiiii impctrauuo 
De Jurc dotiuiu 
De Jurc ciuj^liytcutico 
Dc Jurc fi^ci 
De Jurcjiirando propter c/ilumniara 

daiido 
De Jure libcrorum 
Dc Jure Itcii). 
Dc Jiuusdicliouc omniuui judicum , et 

dc foro coinpctenti 
De Juas ct facti iguorautia 



L. 

E Latina libcrtatc tollcnda , et pcr 
ccitos juodos iu civilatcui lio- 



i5 

25 



20 





60 


8 


I 


5 


6 


8. 


39 


JO. 


75 



I. 
3. 



G. 8 



6. 


3q 


8. 
5. 


34 
12 


4- 


GG 


10 


. I 


2, 

8. 


'>0 
••9 


II. 


29 


3. 


i3 


I. 


18 



mauam transfusa 
Legatiouibus 



D( 

De Lcgati» 

De Lcgc Aquilia 

Dc Lege iusia Cauinia-tollcnda 

De Ltgibus et constitutionibus princi- 

puui ct cdictis 
De Legilimis bcredibus 
De Lcgitima tutcla 
De Libtrali causa 
Dc Liberis Cilubcndfs , seu deducen- 

dis , et dc Iibcro buminc c.xiiun.iKlo 
Dc Lilicris prsetcritis , vci cslicredaiis 
Dc Libcrtiuis 

De Libcrtis et eorura Libcris 
De Litigiosis 
De Litis contcslatione 
De Ldtorum ct itinci nra ciisiodia 
De Localione pia;dioi iiin civilium , 

vel fiscaiuim , sive tcmploruui , si- 

ve rei privatie [ vcl ] donuuicaj 
De Locato t;t conduclu 
Dc Longi tcmpuiis j r.cicriplione, qna; 

pro libcrtalc , et uon advcrtus li- 

bertatcm oppouitur 
Dc Luitione pignoris 
De Lucris advocatorum, ct concessio- 

nibus oJliciaiuui sivc apparitorum 

M. 



7 
10, 


. G 

63 


6. 


37 


3, 


35 


7 


. 3 


I. 

6. 


U 


5. 


3o 


7- 


iG 


8 


. 8 


6. 


28 


10 


56 


6 
8. 


y 

37 


3 


■ 9 


12. 


40 


11. 


70 


4. 


65 




22 


8. 


3i 



12. 



G2 



E Maglslratibus convcnicndls 5. 

De Wagistratibts muuicipalibus i. 

Dc Magistris sacrorum scriuiorum 12 

Do Majunia "• 

De MalcOcis et matLcmaticis , el; cae- 
fcris simliibus 9* 

Dc Mancipiis ct colonis patriraonia- 
lium, salluensiura ct emphitcutico- 
rum fundorum ii-- 

Dc Maiidatis principura !• 

Mandati vel coutra 4- 

Dc Mcndicantibus validis 1 1 . 

De Mensoribus 12. 

Dc Mctallaiiis , ct metallis, ct procu- 
ratoribus roctalloiiim 11 

De Mctatis et cpidimeticis 12. 

De Mclropoli Bery to - 11. 

De Militari vcste 12. 

De Modo muitarun>,qu?e a judicibus 

inlliguntur i- *4 

Dc Mcnopcliis, ct convintu ncgotia- 

torum lilicito , vel artiQciim ergo- 

l.diorcm, rccnon baineatorum pio- 

liibilis , et de pactiomlius illicitis 4- -^9 

De Mulieribus, ei iu quo loeo muno- 



56 

9 

45 

18 



62 
i5 
35 

25 

28 

G 

4r 
21 

40 



ra .'^cxiii CJngrucnlia , tcI honorcs 
agnoscant 10. 

De ]\lulieribus qiiaa se propriis servis 
juw.vcruut G. 

De Mumribus ct honoribus non con- 
tiniiandis iulcr palicm ct (iiium 
<t d.e inlervallis 10. 

De Miiucribus patrimoniorum 10. 

Dc Miuiicipiljus -[ ct ] originariis 10. 

Dc Muiilcgiilis ct gyufeciariis, et pro- 
cuiatoribus gyua:cii : et de jQonc- 
lariis , et bastiigariis ; i 

De Mulationc nomiuis q. 



N. 



DE Nai iiralibiis llLcris , ct matri- 
J)us eornm , cx quibus cciueis 
jii^ti cffici.intiir 

De Naiifragiis 

De ]N'aviJ)us non excusandis 

De ISaviculariis , seu naucieris piAii- 
cas spccics transportanlihu? , ct dc 
toilcnda lustralis auri coLlalioue 

De Nanlico focuore 4. 

Ke Nauli.s Tibcrinis - 11. 

De JNecessariis [ scrvis ] beredihiis ia- 
slitucudis , vel substitucndis 

Ne Cbristianum maiieipiiim hairclicus, 
vel Judieus , rel paganus babtat , 
vel poisideat , vcl circuincidat 1. 

Nc de statu dcfunctorura post quiu- 
quennium qua?r.itiir 7. 

Nc iiiJejiissorcs [ vel mandatores ] do- 
tiuin dentur 5. 

Ne liiius pro patre, vcl patrc pro fi- 
iio emanripato , venihertus pro }).i- 
trono , vel servus pro domiiso coii- 
vcuiatur 4- 

Ne tiscus ■rciu quam vendidit evir,cr.t 10 

Ne fisciis . \\l rcjpulilica pruC:;r:.'io- 
ncm alicui palruciuii cai.ia in lile 
prtestet 2. 

Negotialores nc miJifcnt 12. 



62 
1 1 



40 

4' 

38 



• 7 
20 



0. 
1 1 . 
1 1. 



1 1 



G. 



33 
%6 II 

^7 1 



■11 
10 



! 



De Negotiis gestis 2 

Ne liccat in una endcraqiie causa ter- 
tio provjDcare , vel post dii.TS scnten- 
tias judicum. quas dctinitio pra-fcto- 

rum roboraverit, cas retractare 7 

Nc iiccat potentiorihus patrccinium Ji- 

tigantibiis pr?r,vtare , vel actiones in 

sc traui-fcrre 3 

Ncmini liccre signum s.ilvatoris Chri- 

jsti bumi , vel iu silice , vel iu mar- 

more , aut sculpere aut pingcrc 
Ne operae a collatonbus esigantur fo 
Ne pro dotc niulicris , bona quon- 

dani mariti addicautur , id cst, in 

soHdum dentur 5 

Ne qiiid oucri pubiico imponatnr 1 

Nc quis iu sua causa judicct, vcl jns 

sibi dicat 
Ne quis libcr invitus actum reiputil- 

ras gcrci e cngatnr 1 1 

Nc rei domiuicae, vel templorum vin- 

dicatio tcmporis praesciuptione sub- 

movcal^ir 7 

Ne i'ci miiitaris comitlbus, vcl tribu- 

nis hivacra pr?e.slciilur 
Nc rusticani aduilum obscqiiium de 

voceJitur 

Ne sanctum baptisma ileretur 1 

Ne sine justu principis ccrtis judici- 

bus liceat confiscare 9. 

Nctutcr, vcl curator vectig.ilia eonducat 5. 
Nc uxor pro marito , vel maritus ])ro 

uxore , vel raatcr pio filio conve- 

niatur 4 • 



1 j 
5 



18 
35 
•9' 



I. 



1 1. 



'4 

8 

22 ' 

4' 

51 
36 

38' 









12, 



INDEX TITULOIIUM CODICIS. 



)e Nili aggnlbus non iiimjicndis 9. 38 
lOti Iirer<! b.'ihilatori])iis niclrocfirnise 

lora bua ad c\lrunc;iun traiisli;iTC 11. .'J5 
)e ]\on niMTicral;! pcciiiiia 4- ■^'^ 

)o No\;ilicHii)nis , cl (lciegationiJjtis t^. /yi 
lo Novi ojicris nuutialiouc 8. 11 

ic JNoxalilius aclioiiilius 3. 4' 

ic Nutlo jtuc Qiiiritiim lollcmlo 7. 25 

ulli liccic in ficnis ct cqucslriJjUS 
tcUis , ct in Ijallh(;is ni.irijarilas , 
ct sjnara^ulos , ct liyacinlos aptarc : 
et clc arli(i<il)us jialalinis II. it 

'c K^unicrariis , aclnariis , ct oluir- 
tulariis, ct adjutoribus, OTinianis, 
et cxccjiloribtis scdis cxcJsre, ca-tc- 
rorumquc juclicuui, lani Juiiilmium 
qnani civiliiini 12. 5o 

le Nuudinis cl mercalionibus 4- ^o 

e NujJtiis . 5. 4 

O. 

3E OMatione Yolorum 12. ^9 
De Obligalioni])us ct nclionibus 4. 10 

c ob.scquiis j'ationo jir.T.stajidis 6. 6 

c 0/Iicio civiliuin jtuliciiin i, 45 

c (Jflicio coniilis oricntis 1. 3(> 

c Ofricio cojnitis icnim privafaruni i, 33 
cOfficiocomitis sacianun largitioiuim i. 32 

c Ofiicio comiti.s sacri palalii 1. 34 

e Ollicio coinilis sacri j)atriinoiiii i. 35 

c Oflicio di\crsoriim j;;dicuia I. 48 
c Gliicio cjiis tpii viccin aJicujus ju- 

dici.s, vtl j)ra\sidi^ o])tincl j. 5o 

c Oflicio juridici Alcxandrioe i. 67 

c Cfiicio niaf;is(ri milituni i. vq 

c Cflicio mapsUi i fliciorum l. 3'i 

e Oflicio mi!ilaiii;m jndiciim 1, 46 

'c Cdlicio jiiocCccli Annoiiie I. 4'^ 

c Oflicio jiixficli Augu.slalis l. 3; 
c Oflicio jia^rccti jiratoiio Africw , 

el dc oiiini c/isdcin diarcscos statu i. 27 
c Oflicio pncfccli praLtoriorum Cricu- 

tis (t lU^rici j. 25 

c Oflicio piafccli vigUum i. 43 

e Oflicio piicfccli urbi l. 28 

c Oflicio jiTJtorum i- ^9 

c Oflicio jiim-onsulis et legati 1, 35 

e Oflicio qua\sloiis 1. 3^ 

c Oflicio rcctoris jTrovincite i. 40 

c Oflicio vicarii ,_ -^^ 
c Omni agio dcscrto , ct quando stc- 

rilcs fiitilibus imj)onuutuj.- ii. 53 

e Opcris libcrlojum (^. 3 

e Opcj-il.us j)ublicis 8. 12 

B Oidinc cogniliuiiuin "[ ,q 

; Ordiijc judiciorum '3 g 



■yi Paclis 

■^ Dts paclis convcntis , lam snpcr 

dotc, qiiam suj-( !■ donationc aiile 

nu['!ias d j aiaiibcinis 

' Paclis intcr cmjilortm ct vcndilo- 

rcm coiupositis 

■ J^i^clii j)i^norum , ct de Icgc <om- 
Uii^ssoria iu jatiuiibus rcscindcnda 

■ Paf;aais ct bacrifeiis ct tcmjilis 
' Paiatiis ct domibus dcininicis 

PaJaliuii, sacrarum laigilionum ct 
•crum j)rivalaruui 
Parlu jiigiioiis , ct omni causa 
lascuis puLlicis, vd pijvatis 
ratiia i)olcslale 
Patnhus qui blios suos distiaxcrunt 

; D j'-'''^ ^.'"* '!"' libcMatem weruit 

■ fcdancu judicibus 



3. 3 

5. ,4 

4. 54 

8. 35 
I. II 

11. 76 

12. 24 

8. 25 

n. 60 

8. 47 

4. 43 

7. 23 

3. 3 



iJc Pcrfcctimatus dignitsle 12. 33 

De Periculo cornm qui pro magiitra- 

tibus intcrvcncriiiit 11. 34 

Dc Pcriculo cl coniniodo rci vcndilin 4- 4^ 
De Pcricuio noininatorMin 11. 33 

Dc Pcriculo succcs.soriiin Parcntis 10. 61 
De Pcriculo tulorum ct curatoniin 5. 38 
Pcr quas jicrsonas nobis adqiiiraliir 4- ^7 
iJc Pctilionibus bonorum suljJatif 10. 12 

Dc Pclitionc licndilatis 3. 3i 

De PiL,'iiciatitia aclionc 4- '-^^ 

I)c Pif;iioriliiis et liypotliecis b. ;4 

Do ri:-lori]ius II, 10 

Dc Pius j)elitionil)n3 3. 10 

Plus valcre quod uL^ilur, quam quod 

siiiinlalc concipilur ■ 4- ^^ 

Dc l^ocnis 0. 47 

]'«>nis fi^calibus creditorcs pracfcrri 10. 7 
Dc Pocna jiidicis ([iii male judicavit, 
vcl cjus qui jiidiccin , vel advcrsa- 
riiim corriirapere curavit 7. ^9 

Dc Poiidcratoiibus , ct auri illationo 10. 71 
De Poslliininio rcycisis , ct l"cdcmptis 

nl) lioslibiis 8. 5l 

Dc Postliumis licrcdibus institucndis , 

vcl cxbcrcdandis, ycl prsutcritis 6. 29 

Dc Poslulando 2. G 

Dc Polidiibus ad miinera nominondis 10. 05 
De Pralicndo salario 10. 36 

De PiKdiis dccurioiuim tine dccrcto 

nnn alienandis 10. 33 

Dc Prscdiis el aliis rcbus roinorum si- 
ne dcciclo non alicnandis , vel ob« 
ligandis 5. 71 

Dc Pi£cdii'3 ct omnibus rcbus nayicu- 

laiionim 11. a 

Dc Pia-Hliis tamiacis , ct de bis qni 
cx coloiiis dominicis , aliisquc libe- 
rae condilionis jirocicantur 11. 68 

De Piafcctis pralorio , sive urbi , ct 
inai.;istiis militum in dignitalibus 
c.swquandis la. 4 

De Pra>j)ositis agenfium in rcLus 12. 21 
De Piffjios. laborum i.j. jg 

De Prcejiositis sacri cid)iculi,ctdcomni- 

bus cubiculariis, cl ]">rivi!cgiis eorum la. 5 
De Prsescriplioiic longl tcniporis , dc- 

ccm , \'cl viginti annormn 7. 33 

Dc Pixscrijilione Irigiiita , vd qua- 

drapiiila annonim 7. 39 

Dc Pia^lorilius ct bonorc prfctiirfe , et 
foll.dione , ct plcba , ct folli , ct 
septcm solidorniti functionc sublata la. d 
Dc Proctorio pignorc : ct ut in actio- 
iiibiis dcbilorum missio pnetorii pi- 
gnoris jiroccdat g. 23 

Dc Prccario , et Salviano interdicto 8. 9 
De Piccibiis Impcralori ofrcrendis,et de 

qiiibusrcbus siipplicarc Iiccat,vel non I. ig 
De Priiiiicerio , et sccundicerio , ct 

notariis 12. 7 

Dc Primipilo 12. 63 

Dc Principibns agcnlium in rebus 12. 22 
Dc Privalis carceribiis inliiljcndis o. 5 

Dc Privilcgiis corporatorum urbis Rq- 

nirc II. 14 

De Priviicglis domus Augnstne , rcl 
jci privatne : ct quarum collationum 
cxciisat. liabcnl 11. 74 

Dc Pri\ilogio dolis r. 74 

Dc Privilcgiis corum qui in eacro pa- 

latio niililanl 12. 29 

Dc Privilcgio fisci • 7-7^ 

De Privilc>giis scliolariim 12. 3o 

De Privilcgiis uibis Constanlinopoli- 

tanrc n. 20 

Dc PiobationibuB 4- '9 

Dc Procuraloribus a. i3 






l)c Profcisoiibu.s ct mcdici? 

JJe Piofc.ssoribus,qui in urbe Constan- 

tiaoiiolitaiia doccntcs , e.\ lc-c mc- 

nicruiit comilivam 12. ij 

Dc Proliibila scqiiestratioue pcuni-B 
Pro qiiibns causis servi pro j>r.emifj 

liijcrtatcm accipiiiat 7. !3 

Pro socio . 4- '" 

De Proximis sacroi;um scriniorum, cje- 

tcrisqiie cjui iu sacris scriuiis miii- 



4- 4 



tant 



la. J9 



PublicaB Ixlilirn , vd consubim nun- 
tiatorcs , vcl iiisinuatorcs coustilu- 
tionum , et alianim saciarum , vtl 
judicialium lilcraniiu , cx descri- 
plionc, vel ab invitis flc quid acci- 
piaiit immodicum ; 2. f>4 

Q. 

DE Quadricnnii prascriplione 7. S^ 

Dc Qiiadrimcstruis brcvibus j. 4^ 

Qiia; rcs cxportari non debcant 4* 4' 

Quae res pignori obligari possunt , 
Ycl non , et qualiter jiigims con- 
traliatur 3. .»7 

Qiuc rcs venire non po.vsiint , ct qui 

vcndcre vel cmcre vctantur 4. 4^ 

QiKX sit lonf;a conxietudo 8. 5.^ 

De Qiircslionibus y. 41 

De Quaeotoiibus et inagistris ofTicio- 
rum , ct comitibus sacraruin lirgi- 
tionum , ct rei privatie 12. 6 

Quaiido ci\ilis acti > crimluili jmciM- 
dicel , ct an utiaque ab codcm 
cxeiceri possit 9. 3i 

Qnando dccreto opus non cst j. -1 

Quaiido dics lcgali . vel fidcicoinmissi 

cedit 6. 53 

Quando ct quibns quarfa pars d'f)e- 
tur ex fionis decurjoniim , ct de luo- 
do dittrib-.itionis eoniui 10. 34 

Quando cx facto tutrris , vd curalo- 
ris minorts agerc , vti couveniri 
po.ssuut 5. 39 

Quando (iscus , vcl piivatus debiloris 
sui debitojcs convenire possit , vcl 
dcbcat 4- '^ 

Qnando imperator intcr pupiUos, vel 
vidiias , vcl [ alias ] miscrabilcs 

Iicrsonas cognoscat : et ne exbi- 
jcantur 3. i4 

Quando libcllus principi datus , litis 

contcstationem faciat i. 20 

Qtiando liccat ab emptione discederc 4- ¥^ 
Qiiando liccat unicuique sine jii<lice 

se vindicare , vel publicam dcvotio- 

nera 3. 27 

Quando mulier tutelre oilicio fungi 

potcst 5. 35 

Quando non pctcnlium parles pctcn- 

tibus accrescant 6. 10 

Quando ]n'ovocai'e ron est neccssc 7. H4 
Qnando tutores vtl curai.pres esse de- 

sinant 5. 60 

Qucmadmodum ctYJlia nii.ncra iiidi- 

cunfur 10. 4^ 

Qucmadmodum te<tamenta apcrianfur, 

inspiciantur , et dt.^^criiaiitur 6. Zx 

Qni accui^arc non |"0.*funt y. i 

Qui admifti ad bonorum jiosscssioncm 

possunt , et inlra quod tempus 6. y 

Qui setalc se excusanfc. 5. 0.8 

Qiii a?tate vcl profcssione se oxcusant 10. 49 
Qiii bonis ccderc po^s^unt 7. "i 

Qiiibu.^ .ad condiictirnim prardiorum 

fi^caiiuni acccdcrc non licet 11. '■a 

Qtiibus ad lib^it.ln.i proclamarc non 



iG 



IISDEX TlTrLORUM CODICIS, 



2. 



lirct : cX dc icbiis corum , q«' atl 
libcitalcm jiioclauiare no" jjiolii- 
L<iiUir 

Quibus cx causis inajores in inlcgrum 
icslituanlur '-^ 

(Juil)us muiicril)U5 cxcusanlur lii, qui 
yoit iii]])lctani iinriiani, vcl ailvo- 
catioiion })cr j^rovineias suis com- 
inodis vacantcs commorantur ct dc 
j-rivilegiis coruni , ct de conducto- 
ribns vcctij^aliuiH fisci lo 

Dc Quibus luuncribus , vd prsestalio- 
nibus Dcniini liccal sc cxciisarc lo 

Qaihus uon objicilur loUgi tcmporis 
pra:scri]">tio 7 

(^)uiLus rcs judicala iion nocct 7 

Qui darc tutorcs , vcl cuiatores pos- 
sunl , ct qui dari non possunt 5 

Qui ct advcrsus quos in inlegium rc- 
stitui non possunt 

QuL lcgitimam pcrsonam [ slandi ] in 
judiciis LaLcant , vel iion 

Qui inantuniltcre iion posiunt , et nc 
iu Iraudcm crcdilorum mauumitta- 
tur 

Qui inilitare jwssunl , vcl nou pos- 
sunt , et de servis ad niiiiliam , 
Vtl dignitatcm aspiranlibus , cL ut 
nemo duplici miUtia , vel dignila- 
lc et militia [ simul ] utalur 

Qui morbo 

Qui morbo sc cxcusant 

Qui non possunt ad Ul>crtatcm [ler- 
venire 

Qui uumero liberorum sc cxcusaut 

Qui uumero tulclaruiu 

Qui petant tulores vcl curatores 

Qui potiorcs in pignore haLeantur 

Qui pro sua jurisdiclionc judices da- 
re , darivc possunt 

Qui tcstameiita facere possunt , vel 
nun 

Quod cum eo , qui in aliena potesta- 
le est , negolium gcstum esse dice- 
tur , vcl de pcculio slvc cjuod jus- 
su , aut de iii rem verso 4 

Quoraoiilo et quaudo judcx sententiam 
proferre dcbeat prajsentibus parli- 
i)us , vcl UU3 partc abfcule 7 

Quo quisque ordiue couvcniatifr n 

Quorum appcliatioucs uqu rccipiualur 7 

Quorum l)onorum 

Quorum legatorum 

R. 



7 iS 



54 



48 
35 



34 

. G 
II 



2. 


34 


5. 


67 


0. 


5o 


7- 


12 


5. 


66 


5. 


(^9 


5. 


3i 


8. 


iS 


3 


• 4 


6. 


23 



2b 



43 
35 
65 
2 
3 



8. 
8. 



virginum 
, necnon 



, scu VI- 
sanctimouia- 



DE Eaptu 
duarum 
lium 
J)e Ratiociniis operura publicoruru , 

ct dc Patribus civitalum 
De Rebus alienis non alicnandls : ct 
de prohibita rerum alienatione , 
Ycl hypotheca 
De Piclins crcditis , et jurejurando 
De licccptis arbitris 
De Reis postulatis 
De Re judicata 
De Rci vindicationc 
Dc Rei uxoriae actionc in cx stipula- 
lu actioncm tran.->fusa, et de nalura 
ilotihus prKslitd 
Vit Relatioaibus 

De Rcligiosis , ct sumptibus fnncrum 
Rtm alienam gcreritihus non intcrdici 

rerum suarum alicuatioue 
J.!e Te mililari 
pi Remissionc pignoris 



13 



9 
8. i3 



4. 5i 
4. . 
2. 



'9 
3i 

>7 



Dc Rcjiudiaiidi hoiioruni jiosscssione G. 
De R •pudiauda , vd uhiUuciida hc- 

rcditatc 6- 

Dc Rej)udiis , cl judicio dc tuorihus 

suljlalo 3- 

Dc Rc|iutalionihus, quic fiunt in judi- 

cio iii iiitcgruiu rcalitulijuis 
Dc Rcqiiircndis rcis 
Rerum amolarum 
Dc Reiiim pcrmutatione , et pr.ncscri- 

Y>lis vcrhis 
De Rcjcindcnda vpridilione 
(Res) inter alios ai;la , vcl judicata 

aiiis uon noccrc 7. 60 

De Rcstitutionibus mililuin , ct torum 

qui rcipi;hlicae causa {.hsuut 
Dc Rovociindis donationibu.s 
De Rivocandis his , quai iii fraudcm 

creditorum alicnala suut. 



2. 


4S 


9- 


40 


5. 


21 


4- 


64 


4 


44 



2. 

8. 



5i 

56 

7^ 



I, 



DE Saoro.santis ccclcsiis, ct de (rc- 
hus) ei j)rivilcgiis earuin 
De Salgaiyo hospilihus nou prsestando 12. 42 
De Satisdando 2. 5-] 

De Secundis UTiptiis 5. 9 

De Seditjosia, ct do his , gui plchcm 

contra rcmpuLlicara audcnt coUigerc g. 3o 
De Scnatusconsultis i. 16 

De Senatusconsulto CLiudiano loUcndo 7. 24 
Dc Scnatuscojisuito Tcrtylliano 6. 56 

De Senatusconsulto Tcllciano 4- ^9 

Dc Scntentiis adversus (iscura latis rc- 

tractandis 10. f) 

De Scntentiis et interlocutiouihus oia- 

nium.judicum 
Dc Scntenliis es perlculo rccitandis 
Dc Scntcntiam passis ct rcstitut.s 
Dc Scnkntiis prafecloruin jjrtctoi io 
Dc Scntentiis qua; firo eo quad inte- 

rcst profciunlur 7. 4" 

Dc Scnicntia quae sinc ccrla quantltate 



7- 


45 


7- 


44 


9- 


5i 


7- 


42 



j^rofcrtur '7- 

Sealcntiam rcscindi non posse 7. 

Dc Scpuichro violalo 9. 

Dc Servitutihus et aqua 3. 

Dc Scrvis fugitivis et liherlis^mancipiis- 

que civitatum artii^cihus, cd ad di- 

versa opcra di putatTs , ec ad rcm 

privatam , vel dominicam pertiuen- 

tihus G. 

De Servo pignori dato nianuraisso 7. 

Dc Servis reipuhlica; niauumittcudis 7. 

Si advesus crcdilorem 2. 

Si advcrsr.s creditorcni prESacriptio op- 

ponatur 7. 

Si adversus dclictum 2. 

Si adversus donalionciji 2. 

Si advcrsus dotcm 2. 

3i advcrsus fiscura 2. 

Si adversus lihcrtatem 2. 

Si advcrsus i'cra judicatam [ rcstitutlo 

f.ostuletur ] 2. 

Si ad\crsus solutionem a tutore , vcl 

a sc factam 2. 

Si advcrsus transactiL^ncm , vel diriiio- 

nem [in intcgruiD minorresiiluivcUt] 2. 

Si advcrsus vcnditionein 5, 

Si advcrsus venditioncm ptguorum 2. 

Si advcrsus usucapionem 2. 

5. i3 Si aliena rcs pigMori dala sil 8, 

7. 61 Si a non compelcnlc judice judic. cssc 

3. 44 dicatur 7. 

Si,antiqiilor crcditor pignus vaididerit S 

4. 53 Si ccrtuin petatur ; 
12. 36 Si communis ros pi^nori data sit 8. 

8. 26 Si conlra jus , vcl ulditateni puhiicam, 



46 
5o 
19 
34 



10. 



56 
58 

52 
32 



10. 



I. 21 

5. 47 

37 
69 
'9 



•S. 4o 



.■>. 
2. 



16 

>4 



74 

43 



1 

. 8 

' 9 
38 

36 

35 

3o 

34 

37 
3i 

27 

33 

32 

2S 

■29 
36 
16 

48 
20 

|. 2 

21 



vcl pcr incnd.iciurn fuerit aliquid 

liosliiljtuin , vcl iiiiiictr.iium 
Si conlra uialris volunlatdj Lutor da- 

tus sit 
Si curialis rclicla civilate ru8 habita- 

rc malucrit 
Si tle moinintanca possessionc foerit 

appiUaliiin 
Si dos coataute matrimonio t.oluta fue- 

rit 
Si cx falsis instrumcntis , vcl le-ilimo- 

niis judicaliiin sit 
Si cx I iuiibus tuiorihu'; , vcl curalo- 

rihus omnes , vd unus , agerc pro 

inincrc , vcl couvcniri pos.iint 
Si in causa judicati pignus capluni sit 8. 23 i 
Si [ iii ] conimuni , c idcmq-ie caui^a 

in inlcgrum rs.^tit-itio pc;-tu!<tiir 2. 26 
Si in fraiidcin palroni a Idicilis alic- 

iialio facla tit 6 

De Sileiiiiariis ct decurionihus forum 12. 
Si lihcraiitatis im])crialis socius s;ne 

hcreJc dcccsscrit 10. 

Si niajor factus aliciiationcm factam 

sinc decrctp ralam hahuirit 
Si major factus ratum hahucrit 
Si maucipiuin ita fucrit aiiciiatum , 

ut manumitlatiir , \el contia 
Si raancipium ita veuicril , ne prosti- 

tualur 
Si matcr indemnitatem promisit 
Si minor ah hercdilale sc ahstineat 
Si minor sc majorcra dixeril , vel 

[ major ] |:iroh.itus fuorit 
Siiie ceusu , vel rehquis fundum com- 

parari non jiosse 
Si iiupti;ie cx rcscripto ]>ei.intur 
Si omi.ssa sit cansa testaincnti 
Si pendentc ajipcliatione mors in!.?r- 

venerit 
Si pcr vim , vel alio rnodo absentls 

turhala sit iios.sessio 
Si pignoris convciitionein nuracralio 

jiccunine secuta iion fiieiit 
Si j)igiuis piguori datuni sit 
Si ])lui-es una scntentia condcmnati 

sunt 7 

Si post crcalionem quis deccsperit lo 
Si projilcr iuimicitias crc;.'io iactasitio 
Si proptcr ji.jblicas' pensitationes ven- 

ditio fuerit ccli'])rala 
Si quacunque praedilus pote.state , vel 
ad cuin pcrtlncules ad suj-.posit^^rum 
jurisdiciioni sua; aspirare tentave- 
riut niiptias 
Si quis aliquem lestari proliibuerit vel 



4 


56 


I. 


46 


«. 


39 


«. 


i3 


4- 


4f 


5 


. s 


6. 


39 



8. 



66 



8 33 
24 

55 
68 
66 

4. 46 



5. 7 
34 
5c 



cpcgerit 6. 

Si quis alteri , vcl sihi suh alterius 

noniine, vel alicna pecunia cmcrit 4- 
Si qnis cam , cujus tutor fucrit , cor- 

ru})(Tit 9. 

Si qiiis ignorans rera minoris csse sine 

dccrcto comparaverit 5. 

Si quis iniperatori maledixerit g. 

Si rcctor provinrice , vcl ad eum per- 

tineutc; sjionsahlia dcdcriiit 5. 

Si reas vel accusator mortuus fucrit 9. 
Si sacpius iu inlegrum rcstitutio po- 

slqlctur 2. 

Si sccundo nupicrlt mulicr, cui ma- 

rilus usumfruclum rcliquit 5. 

Si servus aut. lihertusad decurionatuin 

aspiraverit 
Si scrvus c^portandus vencaf 
Si servus cxtcro se cmi mandavcrit 
Si tutor , vcl curator falsis allcgatioiii- 

bus cxcusatus sit 
Si tutor vel curalor inlcrvcncrit 



ic 



^i 



INDEX TITULORUM CODICIS. 



Si lutor , vel ciirator non gesserit 5 
Si tutor, vtl ciualor rcipublica: causa 

a))crit 5 

Si veniiitio pignore agatur 8 

Si unus ox j)liiriLi:s appellavcrit ^. 

N^Si unus ex plurilnis licrcclibus crcdito- 
ris , vcl debiloris partom suam dc- 
biti solveril , v<'l acctpcrit 8. 

Si itt omissam bcicditatcm , vtl bono- 
rum posscssioncni , vcl quid aliud 
acquirat 2. 

Dc Solutionibus ct liberationilnis 8. 

De Solutionibiis et libcrationibus debi- 

torum civitatis ii. 

Soluto matrimojiio quemadmodum dos 

petatur 5. 

Dc Spectaculjs et scenicis ct lenonibus ii. 
De Sponsalibus et arrhis sponsalitiis, 

et proxeneticis 5 

Dc Sportulis et sumptibus in diversis 
judiciis faciendis , et de executori- 
bus litium 3 

De Statuis ct imaginibus i. 

De Stratoribu£ 12, 

De Studiis liberalibus urbis Roraae et 

Constantinopolilanse 1 1 . 

De Suariis ct suscej)l,oribus vini , [ ct 

caeteris corporatis ] n, 

De Succcssorio edicto 6. 

Dc Siiffragio A 

De Suis et legitiinis libcris , et ex fi- 

lia nepotibus ab intestato venicntibus 6, 
Dc Sumina Trinitatc, et fide catboli- 
ca, et ut nemo de ea publice con- 
tcnderc audcat i, 

Sumptus injuncti muneris ad omnes 

coliegas pcrtincro n. 

Dc Suinptuum rccupcratione lo. 

De Superexactionibus lo. 

De SupcTindicto lo, 

Dc Susccptoribus , praepositis , et ar- 

cariis lo. 

De Suspectis [tutoribus,vel curatoribus] 5. 



, 55 Dc tcslamentis, et qucmadmodum te- 

stariienta ordinentur 6. aS 

G^l De Teslamento militis G. ar 

, 3o De Tcstibus 4- 20 

G8 De Tbcsaiiris 10. i5 

De Tractatoriis et stalivis 12. 62 

De Trans.ictionibus 2. 4 

32 De Tutoribus , vci curatoribus illu- 

striiiia,vtl clarissiinaniin personarum 5. 33 
De Tutorc, vcl curatore qui satis non 
4o dedit 5. 4^ 

43 De Tyronibus 12. 44 



7. ■id 



39 



V. 



i8 T~\E Vacatione pnbllci muneris 10. 45 
4o J-J Ubi causaj fiscales , vel divinse 

[lomus , bominumquc ejus agantur 3. 26 

' ' ■ 3. 22 



„_ j j t ■- 

. I Ubi causa stalus agi dtbcat 



T. 



DE Tabulariis , scribis , Jogogra- 
pbis , ct ctnsualibus 10. 

Dc Tabiilis cxhibcndis 8 

De Ttinporibus ct rcparationibus ap- 
pellationiim , scu coiisultationum 7. 

De Ttinporibiis in integruin restitjj- 
tionis tam niinoruni et aliarum pcr- 
sonarujn qu:e rcstifui possunt,quam 
ctiam bcrtdiim coruin 5. 

De Ttslamciifaria maijumissione 7. 

Pe Tcslamcntaria tuttia 5. 



Ubi convcniatur qui certo loco darc 

l^romisit 3. 18 

. 2 Ubi de criminibus agi oporteat 3. i5 

24 Ubi de hereditate agatur , vel ubi 

25 bcredes scripti in possessionem mitti 
postulare dtbeant 3, 20 

18 Ubi de possesbione agi oporteat 3. i6 

Ubi de ratiociniis, tam publicis, quam 
16 privatis agi oporteat 3. 21 

16 Ubi et apud quera cognitio in inte- 
. 3 grum rcstitutionis agitanda sit 2. 47 

Ubi fideicommissum pcti oporteat 3. 17 

55 Ubi in rem actio exerceri dcbeat 3. 19 

Ubi petantur tutores vtl cui'atores 5. 32 
Ubi pupilli educari dcbeant 5. 49 

I Ubi quis de curiali , vel cohortali , 

aliave condilione conveniatur 3. 23 

37 Ubi senatores, vel clarissimi civiliter, 
67 vel criminalitcr conveniantur 3. 24 

20 De Vectigalibus et coaimissis 4. 61 

18 Vcctigalia nova institui non posse 4, 62 
De Venalioue ferarum •'■ 44 

70 De Vendendis rcbus civitatis 11. 3i 

43 De Vciulitione rcrum fiscalium cum 

pri^atis cominunium 10. 4 

De Vcrborum ct rernm significationc 6. 38 
De Vestibus holoberis et auratis , et 

de intinctione sacri muricis 11. 8 

69 De Velcranis 12. 47 

. 7 De Vcteri jure eniioleando, et dc au- 
toritaic jiirispnidentium qui in Di- 
63 gestis rcferuntur i. 17 

De Vetcris numismatis jiotestate 11. 10 

De "\i bonorum raptorum g, 33 

De Aindicla , [ libertate , ] et apnd 
63 concilium raanuniissione 7. i 

2 Unile Itgitimi , et unde cognati 6. i5 

28 Unde liberi 



'4 



17 
Unde vi g ' 

Undc vir ct uxor 6. 18 

De Usucaj)ionc pro donato 7-27 

De Usucapione pro dotc '•. 28 

Dc Usucapionc pro emptorc, vel trans- 

actione 
De Usucapione pro bcrcde 7. .^9 

Dc U-,utapi()ne transforinanda , et dc 
sublata difltrentia rerum mancipi , 
et ntc mancijji „ 3^ 

De Usufructu ct habitatione , et mi- ^' 

nisterio servorum 3 33 

De Usuris / d., 

Dc Usuris ct fructibus legatorum , scu 

fidticommissorum g /- 

De Usuris pupillaribus 5] 55 

De Usuris rei judicatae r^" 5^ 

Ut actiones et ab hercdibus et contra 

hcrcdes incipiant 4_ ,j 

Ut annorum usus inscio principe in- 

terdictus sit , j , /g 

Ut causae post pubertatem adsit lutor 5. 48 
Ut dignitatum ordo servetur ,2. 3 

Ut in possessioncm lcgatoriim , vcl /i- 
dticoinmissornm scrvandorum causa 
millatiir, et quando satisdari debeat 6. 54 
Ut inlra certum tcmpus criminalis 

quaestio terminetur g. ii 

Uti postiilttis g_ g 

Ut lite ptndtnte , vel post provocatio- 
ncm , aut dcfinitivam scnttntiam 
nulii liccat Imperalori supj.licait i. 21 
Ut neraiui liceat in tmptione specie- 
ruin se cxcusarc et de inunere sito- 
comiae 10. 27 

Ut nemini liccat sine judicis aiictori- 

tafe sigiia rtbus imponere alir;nis 2. 17 
Ut nemo ad suum pafrocinium susci- 

piat rusticanos vtl vicos cornm 11. 53 
Ut nemo inyitus agere , vel accusare 

cogatur 3_ „ 

Ut nemo privatus titulos praediis suis, 
vtl alicnis imponat , vel vela regia 
suspendat ^. 16 

Ut nullus ex vicaneis pro alienis ?i- 

caneoruia debitis teneatur 11, 5S 

Ut nulli patriae suae administratio si- 
ne spcciali pcrmissu printipis pcr- 
miftatur ,_ ^j 

Ut omncs judiccs , tam civilcs , quam 
niilitarcs post administratloncm de- 
positam qiiinquaginta dies in civi- 
tatibus , vel ctrtis locis pcrraancant i. 49 
Ut quae desuut advocatis parlium 'u- 

dex supplcat 2, 11 

De Uxoribiis militum, et eorum qui 

reipublicae causa absunt 2. 5? 



I N D E X 



OMNIUM LEGUM ET AUTHENTICARUM TOTIUS CODICIS 



OIIDINE ALPHABETICO DIGESTUS, 



A. 



A Cahgato nnlite , lib. 5. t. 4, I. 21. 
LX A cobcreihbiis, I. 6. t. 5o. l. 17. 

V Judire Juiitx , I, 3. t. i. 1. 5. 

^ Legatis gentium , I. 4. t. 61. I. 8. 
V. marito in uxorcni , 1. 5. t. iG. 1. 18. 
i niiineribus, I. 10. t. 3i. 1. i3. 
i nullo Judice , 1. 3. t.- 72. I. 4. 
\ Palatinis ,1. 12. t. 29. I. i. 

V iiatre vciJiis prccarhs , 1. 6. tit. 20. 1. 10. 

V plerisque pjudcntiuin, I, g. t. 3i. 1. ;, 
\ liossidtntibus , I. 3. t. 32. 1. 21. 

K proccds.nLc Judice, I. 3. t. ii. 1, 4, 



A proconsulibus,. I. 7. t. 62. 1. 19. 

A procujatore dolum , I. 4. t. 35. 1. i3. 

Ab administratione tutelae, 1. 6. t. 3^. 1. 8. 

Ab Anasta^io, 1. 4. t. 35. 1. 23. 

Ab to judiralo, I. 7. t. 43. I. 3. 

Ab to , qui bona , I. 7. t. 8. 1. 3. 

Ab co, qui neque , 1. 6. t. 42. I. 9. 

Ab execiitione ajipellari , 1. 7. %. 65. 1. §. 

Ab bis, qiii, 1. II. t. i. I. 5. 

Ab honoribus , 1, 10. t. 4o. 1. 2. 

Ab hostibus capti, I. 8. t. 5i. 1. 12. 

Ah liostibus caplis, 1. 8. t. 5i. 1. i8. 

Ab hostibus captus , 1. 7. t. 35. 1. 6. 



Ab hostibus rcderapti , 1. 8. t, 5i. i. 2. 
At) ilhistrib;is pcrsonis, 1. 10. t. 47. I. 16, 
Ab ince,-tii nuptiis , I. 5. t. 5. 1. g. 
Ab ofhciis , I. 12. .t. 24. I. 6. 
Ab uno e.x tiitoribiis , I, 5, t. 40. I. i. 
Ab uno beredc, 1, 2. t, 19. 1. 19. 
Abacti aniiii.dis accusatio , 1. 9. t. 3-. t. i. 
Ab.licatio, qiias Gr.Tco , l. 8. t. 4-. 'l. 6. 
Abducli pl.igio ,1.9 t. 20 1. 1 1 . ' 
Abborrtt a s.eniiio nostro , 1. a. t. 18. l. 3. 
AlMlitio }irx;e:ilibiis , i. c). t. la. 1. 2. 
Aboiitionein adulterii , I.q. t. 9. 1. 16. 
Abrogationes eorura , 1. 8. t. 4», 1. 6, 



i8 



INDEX LEGUM TOTIUS GODICIS. 



Absentein capitali ciiniinc , 1. 9. t. 2. I. G. 

Absit, iit nos , 1. II. t. 74- '• 4' 

Absliiieiidiini jirorsiis, 1. 7. t. 65. 1. 4- 

Atccpl;iin miiliio soitnn , 1. 4* *• ^2. 1. 19. 

jAccii^atinium , a tjua , 1. 9. t. i. 1. 6. 

j^ccusatioiiis insliliilre, 1. 2. t. 20. 1. 10. 

j^ccusalionis ordinem , 1. g. t. 2. 1. 17. 

AcAn siniiilata , I. 4> t. 22. 1. 2. 

j\ctio quidcm pcrsonalis , 1. 8. t. 32. 1. 2. 

J\ctionc adniinisliata; curae , !• 2. t. 4- !• 4* 

jictionrm ei , qui , I. 2. t. i3. I. 5. 

.Aclor qiiod asseverat , 1. 4' *• '9- '• ^3. 

iictor rci forum , 1. 3. t. 19. 1. 3. 

T^ctores , 1. 10. t, 19. 1. 4« 

iVctori delalo , 1. 4- *• '• '• ^« 

Actiiarii , 1. la. t. 38. 1. 5. 

^ctuarios, I. 12. t. 5o. 1. 7. 

^ctus onines , 1. 3. t. 12. 1. 8. 

Ad sgnutos pnpilli , 1. 5. t. 3o 1. 2, 

Ad avunculos , 1. 5. t. 3o. I. i. 

Ad Barbaricuin , 1. 4- t. /\i. 1. I. — 

Ad bonoriirn posfcssionem , 1. 2. t, ^o- '• ^. 

Ad collalionnn auri , 1. 10. t. 74. !• '• 

^d Comincntaricnscn] , 1. 9. t. 4- '• 4^ 

Ad comjiarandas mcrces , 1. /\. t. 35. 1. 16. 

^d eos , qui , I. S. t. 38. I. 2. 

Ad eos solos, 1. 5. t. 9. post 1. 9. 

Ad enm , qni ex Trtbelliano, 1. 6. t. 40. !• 2. 

Ad cxacliorcm dotis , I. 5. t. 11. 1. 6. 

Ad cxbibcndum , 1. 3. t. ^i. 1. 6. 

Ad fiscum pcrtincntcs , 1. 3. t. 26. 1. 5. 

.Ad fraudcm , I. 2. t. i8. I. ^. 

Ad ba^c ctsi , 1. 5. t. 35. post 1. 2. 

Ad ba;c cx bis, !. 4- t. 21. post I. 20. 

Ad ba;c qui fructus , 1. 4- t< 32< post I. iG. 

Ad liac si , ]. 3. t. ,1. post. 1. 5. 

Ad lioc qui suani , I. 7. t. 6. 1. un. post §. 9. 

Ad iiifrriorum Curialium , 1. 10. t. 22. 1. i. 

Ad instri;cticncs ilincrnm, 1. 1. t. 2. 1. 7. 

Ad inteslati succcssioncm , 1. 6. t. 58. 1. 5. 

Ad invidiam , I. 2. t. 20. 1. G. 

Ad lifcm dalus tntor , 1. 5. t. 44. 1. 4. 

Ad rnutiindum liberK! , 1. 7. t. 14. J. 12. 

Ad officiuin arbitri , 1. 3, t. 37. 1. 3. 

Ad Palatinorum ciiii;m , I. i. t. 34- I. I. 

Ad pcilus cl aquaductus , 1. 8. t. 12. I. 7. 

Ad probationcm dominii,!. 4- t. 19. 1. 21. 

Ad prohationcm ingcnuitatis, 1. 7. t. 1G.I.18. 

Ad probationcra rci , J. 4« *. 63. I. 23. 

Ad pro))iitioncm scrvitntis , 1. 4- t. 19. I.22. 

Ad prolcfiendam causam , 1. 5. tit. /i/\.l.3. 

Ad recoenosccndos , 1. 7. l. 14. 1. lo. 

Ad reparationcm ,1. 11. t. 42. 1. 7. 

Ad rcscindendain , ]. 4- t. 44- ^- 4- 

Ad siiniiifudiiiein sanclionis, 1. (2. t. 24-1. i ' • 

Ad simiiiludincm scxaginta , 1. 2. t. 7. 1. 16. 

Ad fiinilitndinein tam Episcoporum , 1. i. 

t. 3. i. 21. 
Ad Polntjniieray 1. 7. t. 52. 1. 5. 
Ad splrndidioris , 1. 12. t. 60. !• 7. 
A>d siiIicMiida , 1. 10. f. 3i. 1. 46. 
Ad fcnipus cxularc , 1. lo. t. 69. 1. 2. 
Ad tcmpus in opus , J. 2. t. lu. 1. 6. 
Addictos supplicio elc. nulli Clericorum , 

1. I. t. 4. I. 6. 
Addictos supplicio etc. "nulli per vim , 1. 7. 

t. 62. 1. 29. 
Adfinitatis jurc , I. 6. t. 69. 1. 7. 
Adi Piteidcm Proviuciae , 1. 8. t. 8. 1. 2. 
Adite Pracsidem , 1. 3. t. 8. 1. i. 
A.dilus conipctens , 1. 7. t. 21. I. 1, 
Admonc Adolcsceiitem , 1. 5. f- 3i. 1. 1. 
Admonc cam , quae , ibid. J. 7. 
AdoIesccnliGe timpus , 1. 2. t. 41, 1. 2. 
Adopfalum , 4. 4. t. 48. 1. G. 
Adoptio non tibulis , 1. 8. t. 48. I. 4. 
Jid criptitios , 1. i. t. 3. post. I. 36. 
Ads€Yeratio debitum , i 4. t. 3o. 1. 10. 



Adversus cohcredes , 1. 3. t. 36. I. 3. 
Adsersus ciedilorcm , 1. ^. t. 3-2. l. 5. 
Advcr.ius cuialorem , 1. 5. t. 3^. 1. 2. 
Advcrsiis dtbilorcni , 1. ^. t. lo. 1. 10. 
Ad^tisus tos , a quibus , I. 4- t. 65. 1. 2. 
Advtrsus cos , qui a malje , 1. 3. t. 32.1.4- 
Adversus cos , qui iicgotia , 1. 2. t. ib.l. 8. 
Adversus eos , qui sub , 1. 6. t. 47- ^- 2. 
Adversus eum, cui agrum , !• 4- t^ ^D- '• '• 
Advcrsus euni , cujus , 1. 4^ t. 35. 1. i. 
Advcrsus eum duntaxat , 1. 6. t. 2. l. 4- 
Advcrsus fralrcm tuum , I. 8. t. 36. 1. 3. 
Advcrsus bcredcs quondam , ]. 5. t. 54-1.3. 
Adversus beredcs tutoris , 1. 5. t. 53. 1. t. 
Adversus noininatorem , 1. 5. t. 75. 1. ^. 
Adversns pctitiones , 1. 4- t. 3o. 1. 5. 
Adversiis scnttntiam , 1. 3. t. 27. 1. 3. 
Adversus uxorim , 1. 9. t. 32. 1. /^. 
Adulter post qiiinqucnniuui , 1. 9. t. 9. 1. 5, 
Adultcrani si pusltaquam , 1. 9. t. 9. 1. i3. 
Adulttrii accusatioric proposita , ibid. 1. 33, 
Adultcris vtiLeratis , ibid. 1. 3^. 
Ad^ ocati , qui dirimunt, 1. i. t. 7. 1. i4' 
Ad\ocationis causa , 1. ^. t. 6. 1. 11. 
Advocatos fimplissimae tuae,l. 2. t. 8. 1, 2, 
JEde , quam tc , 1. 4- t. 65. 1. 3. 
jl^dificia , quaj vulgo , 1. 8. t. 12. 1. i^- 
iEqualitas , 1. 5. t. i4- post. 1. 9. 
JEiis alicni , 1. 8. t. 54. 1. i5. 
^iis prctia ,1 10. t. 29. 1. i, 
JEs alicnum , 1. 4- *• ^9- ^- !• 
iEs quitkm alienum , 1. 10. t. 16. 1. 2. 
^ternam fiximus legem ,1. 11. t. 7. 1. 8. 
Aflinitalis jure. p^ide , Adfinitalis. 
Agc cum Geminiano , l. 2. t. ^. 1. 3. 
Agcntes in rebus , in curis, 1. 12. t. 23.1.2. 
Agcntesia rebus post palmam,!. 12. t.22.1.i. 
Agcntes in rcbus , qui per ordincm , 1. 12. 

t. 21. 1. I. 
Agentes in rtbus , singulos , l. 12. t. 23.1. 4. 
Agentium in rtbus. JJac lcx est in lib. 12, 

t. 60. 1. 10. vcrs. Scrinii memorise. 
Agricolarnm alii , 1. n. t. 47- 1- 18. 
Agricultorts , 1. 8. t. 17. post I. 8. 
Agros limilancos, 1. 11. t. 69. 1. 3. 
Agruni pluiibus rtlicliiin , 1. 6. t. 53. 1,2 
Alearuin usus antiqua res , 1. 3. t. ^3. 1. 3 
Alexandrinis , 1. lo. t. 3i. 1. 5G. 
A!ia cau.sa cst , 1. G. t. 35. 1. 8. 
AHinaia scctae meae , 1. 9. t. 8. 1. 2. 
Alitnam sutcipcrc , I. 2. t. i3. 1. 18. 
Alicnum scrvuiu, 1. 6. t. 2. 1. 6. 
Alii dtsponsata , 1. 5. t. i. 1. i. 
Alimcnta quidcm , 1. 2. t. 19. I. ir. 
Alio jure cst tulor , l. 5. t. 53. 1. l\. 
Altius quidcin , I. 3. t. 34. 1. 8 
Alumnos tuos , 1. 8. f. 17 I. i. 
Anibiguitaltm anliqui , 1. 3. t. 33. 1. 12. 
Ambiguitates lcgis , l. 6. t. ^o. 1. 2. 
Ambiguitatcs , quffi , 1. 6. tit. aS. 1. 24. 
Amita tutorcs , I. 5. t. 3i. 1. 5. 
Amitae cni , 1. 6. t. 59. 1. 5. 
Aiupliorem providcnlicini , 1. 7. t 62. 1. ^9 
Amplissimi ordinis , I. 5. t. 6?. i. 4- 
An in totiim , 1. 8. t. 10. 1. 3. 
An respublica , J. 11. t. 29. I. 2. 
An tibi ]«rtis fuiidi , I. 5. t. 44- J- 2. 
Ancilla , quae, 1. 4. t. 55. 1. 3. 
Ancillce dominus , 1. 6. t. Sg. ]. g. 
Ancillffi subtractcc , ]. 6. t. 2. 1. 12. 
Ancillam , sivc scrvnum , 1. 7. t. 4- '• i5 
Animadverlimus , 1. 2. t. i5. l. i. 
Animalia publica , I. 12. t. 5i. 1. 18. 
Annonas omnes , 1. 12. t. 38. 1. i5, 
Annonas pnblicas ,1. 11. t. 24. 1. i. 
Ante divisionem , 1. 5. t. 12. l. 16. 
Ante oblationem, 1. 4^ t. 8. 1. 2. 
Aat« otnnia , 1. 12. t. 26. i. 4< 



Ante sentcntiae tcropus , I. 7. f. G5. 1. -. 
Auttquam sciiptus hcies , l. G. t. 59. 1. g. 
Antiqiia lex , I. 8. t. 32. post I. 23. 
Antiqu;e jurisdictionis , 1. \. t. 29. 1. 23. 

Antiqu;e subtililatis , 1. 7. t. 2J. I. i. 

Antiquitas dnbJtabat, I. 3. t. 33. I. 1 .\. 

Aiitiquitus statulum est , I. iv.. t. 3. 1. i. 

Antistittm , qui , !. 1. t. 6. 1. 1. 

Aptrtissimi juiis est , l. 3. t. i. 1. 16. 

Apobtatarum sacrilfgum nonH.ii, l. 1. t. 7. I.4. 

Appaiitioni tuae , 1. 12. t. 56. 1. 2. 

Appaiitoits pcr , 1. i. t. 29. 1. 2. 

Appanlores quicunque , 1. 10. t. 19. 1. 5. 
. Apparitores urbanae , 1. 12. t. 69. 1. 1. 

Apptllatione interposita , ]. 7. t. 62. 1. 3. 

Apud antiquos quat:rtbalur , 1. 6. t. 2. I.21. 

Apud toncilium noslium , 1. 7. t. i. 1- 4- 

Apud cloquentissimum ,1. l^. t. 2i.postl. 18. 
. Apud cos , qui rem , 1. 4- t. 2! . 1. i3. 
• Apud tos , quos ,1. I I. t. 32. 1. 2. 
, Apud cum possessio , I. 11. f. 57. 1. 7. 

Apud liostts , 1. 6. t. 55. J. 8. 

Aqiiara , qiite in alicno loco , l. 3. t. 34.I.4- 

Aquarum posscssores ,1. 11. t. 42. 1. i- 

Arbilri nulla sententia est, ]. 7. t. 44^ '• '• 

Arbitrorum ex compromissio, 1. 2. t. 56.1.3. 

Archiatri scientes , 1. 10. t. 52. 1. 9. 

Arcbiatros intra ,1. 12. t. i3. 1. i. 

Archiatros nostri Palatii, ]. 12. t. l\\, 1. 8. 

Arcliigcrontes nicecetaeque ,1. i. t. 4- !• 5. 

Arianus mota , 1. 7. t. 16. 1. 27. 

Ariani , ct Macedoniaui , 1. i. t. 5. 1. 5. 
. Anbis sponsaliorum , 1. 5. t. i. 1. 3, 

Arrogationes corum , 1. 8. t. 48. 1. 6. 

Artem Geometriae discerc , 1. 9. t. 17. I. 2. 
. Artifices aitium , 1. 10. t. 64. 1. i. 
. Asseveratio debitum, Vide , Adseveratio de- 
bitum, 

Assiduis aditionibus , 1. 8. t, 18. 1, I2. 
. Alhlelis , ]. 10. t. 53. 1. i. 
. At qui scmel , 1. i^. t. 19. post 1. 19. 

Atrocem sine dubio , 1. 9. t. 35. 1. 4^ 

At si contractus , 1. 4^ t- 21. ])Ost 1. 20. 

Auctore laudato , 1. 8. t. 45^ 1- 7- 

Auctoritatem \obis , 1. 8. t. 4- J- ^. 

Avi paferni, I. 7. f. 16. 1. 28. 
. Avia tua , 1. 5. f. »2. 1. 6. 

Auratas , ac sericas ,1. 11. t. 8. 1. I. 

Aiireorum usus annulorum , 1. 6. f. 8. 1. 5. 

Auri persccutores, 1. 10. t. 72. 1. 1. 

Auii statuta , 1. 11. t. 8. 1. i. 

Aurum , quod , 1. 10. t. 71. 1. 1. 

Aiiruin , sivc argcntum , I. 10. t. 70. 1. l5. 

Avunculo priori, 1. 6. t. ^g. 1. G. 



B. 



BA]jhii , et ginaecii , 1. 1 1 . t. 7. !• 2. 
Basilicam inaiiiatam, I. 8- t. 12. 1. 3i. 
Bene a Zenone , I. 7. t. 37. 1. 3. 
Binos , qui priorcs , 1. 2. t. 7. 1 10. 
Blandifus fibi cst , 1. 8. t. 41. 1 12. 
Boetbos , logistas , ]. 10. t. 69. 1 4^ 
Bona damnatorum , 1. 9. t. 49- po^t. I. H- 
Bona mariti tui , 1. 7. t. ^3. 1. 1. 
Bona quaecumquc fibi , 1. 3. t. 36. 1. 8. 
Bana quondam mariti , 1. 5. t. 16. 1. ». 
lionam fidcin in , 1. 4. f. 10. 1. 4- 
I3onorum possessio , 1. 6. t. 9. 1. i. 
Bonorum quidem posscssionem ex edicto , 

]. 6. f. II. ]. 2. 
Bonorum qiiidcm jiosseaeicnem pupilli , !• o. 

t. 9. 1. 7. 

C. 

GAlumnia eo t€mpore , 1. 9. t. 4^- '• *' 
Calumniae poena, ibid. 1. 4^ 
Gaptatoriae instjtutiofles , 1. C. t. ai. '• "• 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



Captum ah hosli})ns, 1. 8. t, 5i. 1. 9. 
Carlwnianum edictum , 1, (). t. 17. 1. 2. 
Cassa , et irrita, I. i. t. 2. post 1. 12. 
Castitati temporura , 1. 9. t. 9. 1. 9. 
Casua corporis , 1. 10. t. So. 1. ^. 
Casus cjus , qui , 1. 9. t. 5i. 1. 1 i. 
Casus majoris , 1. 0. t. 23. 1. 8. 
Causa jurejurando, 1. 4- t. i. 1, 1. 
Causa , quae fit , 1. x. t. 3. post 1. 33. 
Causam in inlcgrum , I. 2. t. 49- '• '• 
Causaria missus ,1. 12. t. 36. 1. 8. 
Causas , in quibiis , l. 10. t. 9. 1. i. 
Causas , vel lites , 1. 2, t. 4- *• 16. 
Cautio ratihabitionis , 1. 2. t. i3. 1. I. 
Caulioncs scrvorum , 1. 11. t. 39. 1. i. 
Celehrandis intcr , 1. 5. t. 4- !• 19- 
Ccusemus si quis. f^el , Censcmus , ut si 

quis , l. 8. t. 37. 1. 4. 
Ccnsualis quidem , 1. 8. t. 54» !• 7- 
Ceatum vigintiquinque , 1. 11. t. 24^ 1. 2. 
Certa cst forraa , 1. 6. t. 54. 1. 6. 
Certa forma , 1. 10. t. i. 1. 4. 
Certa ratione , 1. 7. t. 04- !• 5- 
Certae quidem sunt, 1. 12. t. 19. 1. i5. 
Ccrti, et iudubitati , 1. 4. t. 39. 1. 9. 
Certi juris cst , ea , quje , 1. 4, t. 65. 1. 5. 
Certi juris est , railitcm , 1. 6. t. 21. 1. 8. 
Certi jurisest, quod conccssa, I. 3. t. i. 1. 17. 
Cmis dignitatibus. Hcec lex est in I. 2. 

t. 47^ !• lo. 
Certissime credimus, 1. 1. t. 4. 1. 34. 
Certam est ejus , qui , i. 8. t. i5. 1. a. 
Certum est cos , 1. 5. t. 64. 1. 2. 
Ccrtum est liberorum , 1. 3. t. 36. 1. i3. 
Certum est maLx fjdci , 1. 3. t. 32. 1. 2^. 
Ccrtum cst non solura , 1. 5. t. 55. 1. i. 
Certum jus cst ,1. 7. t. n. 1. 1. 
Ccrtum quidcm cst , 1. 6. t. i5. 1. 5. 
Ccssante omni ambitione , 1. 4. t. 63. 1. 5. 
Cessante quoquc causa , 1. 7. t. 43. 1. 2. 
Cessaute succcssionc , I, 6. t. 58. post l. 3. 
Chartularii , 1. i. t. 2. 1. 26. 
Chnstianis , qui verc sunt , I. 1. t. 11. 1.6. 
Christiauos proxiraonun , I. i. t. 4- 1- i »• 
Circa locatioiies , 1. 4, t. 65. 1. 19. 
Circcnsium.^eZ, Cyrenciisium,l.io.t.3i.l.20. 
Civis tt incolse, l". 7. t. 62. 1, 11. 
Civcs quidem origo , 1. 10. t. 39. 1. 5. 
Cmle est, qiiod ,' I. 6. t. 2. 1. 5. 
CiviJi discrptjitioni, 1. 6. t. 3^. 1. i. 
Civilia mnnera , 1. 10. t. ^i. 1. 1. 
Civitai Rljodionim ,1. j. t. 40 1. 6. 
Cirifatum incolae , J. 10. t. 27. 1. 3. 
Clari , ct aperti juris est, 1. 6. t. ^a. 1. 19. 
Clanssimis , i. 12. t. i. ]. i5. 
Clanim posteritati, J. 5. t. 59. 1. 4. 
Classein Seleuccnam ,1. n. t. 12. 1. i. 
CJeincntuE noitr.x placuit , 1. n. t. 45.1. 1. 
CJmcus quoque , 1. ). t. 3. post 1. 33, 
Codiciliis, 1. ,2. t. 33. 1. i. 
Codicillos, seu scripturam , 1. 6. t. 32, 1. 4. 
CceJicolariim nomen, I. i. t. 9. 1. 12. 
Coeiiaticorum nomine, 1. 12. t. 38. 1. 3. 
Cogi possessurora , 1. 3. t. 3i. I. 11. 
CogfKiscere volentes, 1. i. t. j. 1. -. 
Cognoviinus a nonnuilis , I. 11. t. ^>i. 1. 3. 
Cognovimiis iiuillos cssc , 1. i , t. 5. 1. 19. 
Cohcicdibus divisionem , 1. 3. t. 36. 1. 17. 
Colveredibus relicta legata. Vicls , A cohe- 

radibus. 
Collegiura, si nullo, i. 6. t. 24 i. 8. 
Coloni censibus , 1. 11 . t. 49. 1. 2. 
Coloni , id cst , conductorcs , }. 5. l. 62. J. 8. 
Coionos , inquilinotquc , I. 1 1 . t. 52. 1. i. 
Colonos nostros , i. 11. t. 67. 1. 2. 
Colonos nulJa , 1. n. t. 47. 1. 19. 
Colono» nunquam , ibid. 1. i5. 
Commercio redemptse , I. 8. t. 5i. h 16. 



19 



Commissoriae vcnditionis , 1. !\, t. 54- 1. 4- 
Commissum antea , 1. 9. t. 9. 1. 27. 
Coraraoda primipilatus, 1. 12. t. 63. 1. 1. 
Coraraune ncgotium , 1. 3. t. l\o. 1. 2. 
Communium rerum , 1. 5. t. 27. 1. 9. 
Coraparandi scrici , 1. l^. t. 40- !• 2. 
Comparonlem ab eo, qui,l. 9. t. 20. !• 10. 
Comparationes iiterarura, !, L. X, a;, )• .20, 
Comparationi ,1. jo. t. 48. 1- !• 
Compensationcs ex , 1. /J. t. 3i. 1. i4- 
Compensationis Eequitatem , 1. 5. t. 21. l.i. 
Comperiraus divinilus , 1. 12. t. 19. 1. l3. 
Coraperiraus nauck-ros , I. 11. t. i. I. 4> 
Corapcriraus provinciales , 1. 12. t. 5i.l. 19. 
Comperit nostra Seienitas , 1. 7. t. 3^. 1. 6. 
Corapetcns Judex a filio , 1. 5. t. 25. 1. 2. 
Competens Judex non , 1. 5. t. 41. 1. 1, 
Conditio libertiuitatis , i. 10. t. 56. 1. i. 
Conditioni , sub qua , 1. 6. t. 25. 1. 2. 
Conditiouis iucertum , 1. a. t. 3. 1. 1. 
Conductores aJienarum , 1. 4^ t. 65. !• 33. 
Conductores, hominesve , 1. 11. t. 71. l. i. 
Confessos in jure , 1. 7. t. 5^. 1. 1. 
CengrucQtius quidem , 1. 8. t. 47^ h 4- 
Congruit Eequitati , J. 11. t. 70. 1. 4. 
Consanguinitatis jure , 1. 6. t. 58. i. i3. 
Consccratas nobis sedes , 1. 11. t. 76. 1. i. 
Consensu iicita , 1. 5. t. 17. 1. 8. 
Consentaneum juri fuit , 1. 7. t. 43. 1. 8. 
ConsiJiarios Judicum , i. \. t. 5i. l. 3. 
Consobrinorum tuorum , 1. 6. t. i5. 1. i. 
Constante raatrimonio , 1. 8. t. 5^. !• i- 
Constantinopolitana , i. i. t. 2. 1. 26. 
Constat virum , 1 8. t. 2. I. 3. 
Constitit in quacunque , 1. 7. t. 49- '• '• 
Constitutio assignat , 1. i. t. 2. 1. 18. 
Constitutio conscquens, i. 4- t. 20. i. i5. 
Constitutio jubet non solura , 1. 4. t. 20.1. 16. 
Constitutio jubet , privntas , 1. 4- t. 5. 1.2. 
Constitutio jubet, si milites, 1. 12. t. 38.1. 19. 
CoDstitutio jiibct, ut in, 1. 12. t. 33.1. 18. 
Constitutio juLct , ut nc , 1. 9. t. 47. I. 26. 
Constitutio jubet , ut si , 1. 7. t. ^5. 1. i5. 
Constitutio praeripit, ut quivis, 1. 7. t. 5i .1.5. 
Constitutio probihct ducirum, i.a. t. i3. I.27. 
Constitutio pruhibet ea , I. 3. t. 43. 1. 2. 
Consritutio prolubet ludos , 1. 3. t. 43. an- 

te I. 1. 
Coustitutio viilt a singulis.l. 12. t. 64. 1. 2. 
Constitiitio vult, iic proxeneta, 1. 5. t. 1.16. 
Constilutione divae meinorise , 1. 5. t. 3o.L3. 
Constitutioncm , quam, 1. 5, t. 3^. 1. 27. 
Constituliones Piiucipura , I. i.t. 18. 1. la. 
Constitutionibus saciis , I. 4- t. 32. I. 20. 
Constitiitionis novre , I. 6. t. 61. 1. 2. 
Consueludinis, ususque , 1. 8. t- 53. 1. 2. 
Consulta divalia , 1. 6. t. 23. 1. 23. 
Contra cum rogatus, 1. 6. t. 49. post 1. 6. 
Contra eos , qui Rpiup. I. 1 1 . t. 3o. I. 2. 
Contra cos , qui res , 1. 2. t. 36. 1. 1. 
Conti-a cos , sive successores , 1. 6. t. 54- 1-8. 
Conti-a impuberes , l. 2. t. 19 1. 2. 
Contra majores , 1, 3. t. 28. 1. 16. 
Contra negantem , 1. 3. t. 35. 1. 4. 
Contra nostra prgecepta , 1. 12. t. 61. 1. 5. 
Contra palroniim tuum , 1. 6. t. 6. I. i. 
Contra publicam , I. »2. t. 36. 1. i4- 
Contra qui propriam , 1. 4. t. 3o. post l. 4- 
Contra scriptum , I. \. t. 20. 1. i. 
Conlra voluntatem raatris , 1. 7. t. a. 1. 7. 
Contractus locationis , 1. 4. t. 65. 1. a^. 
Conlractus vwidilionum, 1. 4- t. ai. l. 17. 
Conventiciila illicita, 1. i. t. 3. 1. |5. 
Cornicularii , 1. \i. t. 53. l. 3. 
Corporaios civitatis , l. n, t. 28. 1- i. 
CoiTuplionem ususfructus, 1. 3. t. 33. 1. 16 
Crcdentes praeteica ,1. j. t. 5. post 1. 4- 
Crcditor ad petitwaem , 1. 8. t. 14. 1. ao. 



Credilor debito soluto , I. 5. t. iG. 1. 20. 

Creditor Jiy[)othccas , 1. 8. t. 28. 1. 4* 

Credilor iustrumcutis siiis, i. 4- t. 32. I. 7. 

Crtditor probiberi non , i. 8. t. [\0. 1. 2. 

Credilor, qiii fiindo^ , I. 4- t. 24. h 7. 

Creditor, qui hypothecae 1. 8. t. ^8. 1.2. 

Credilor, qui pnndium , \. 4. t. i4. 1. 3. 

trcdilcr si ^ ''.;^/;;„re , j. g. f 3;. i. 16'. 

Crcditorcm de)jitori))us , I. 5. t. 34. 1. 8. 

Crcditores licrcuitiirios , I. A. t. 16. 1. "■. 

Crcditorcs , qui non , 1. 8. t. 14. 1. 3. 

Credilori , qui pro , I. 8. t. 41. 1. 2. 

Creditori tuo , I. 2. t. 3. 1. 5. 

Creditoribiis tuis , 1. 4. t. i^- i. 2. 

Crediloris falso, I. 4- t. 5. I. 8. 

Creditiicera palrui tui , 1. 8. t. 26. I. 7. 

Cretionum scrupulosam , 1. 6. t. 3o. 1. 17. 

Crimcn aduUcrii , i. 9. t. 9. 1. 11. 

Criinen lenocinii , ihid. i. 2. 

Crimen non dissimile , I. 9. t. 12. 1. g. 

Criminaies causas , 1. 9. t. 44« ^- 3. 

Criminis accusationem , 1. 9. t. 1. J. i5. 

Cruenta spcctacula, 1. 11. t. 4^. 1. i. 

Cul)icuiarios , 1. 12. t. 5. 1. 3. 

Cuidain , qui justum , 1. 5. t. 27. 1. 12. 

Cui relictura , I. 6. t. 4». post 1. 2. 

Cujuscunque adnolationis ,1. 1 1 . t. 63.1.3. 

Culpa similis cst , 1. 9. t. 18. 1. 8. 

Cum a inatre , 1. 3. t. 32. I. i^. 

Cura a rnatribus , I. 5. t. 3i. 1. 8. 

Cum a nobis , 1. 3. t. 11. 1. 5. 

Cura a Pr^efecto jEgipti, 1. i. t. 6. 1. 1. 

Cum a socero tuo , 1. 5. t. 12. I. 7. 

Cuin abscnti rco , i. 9. t. 40. I. i. 

Cura acutissimi ingenii , 1. 6. t. 42. 1. 3o. 

Cum ad cas ttiam , 1. 4» t. 29. 1. 19. 

Cum adi felicissimam , 1. 10. t. 48. i. 2. 

Cum ad raunus, i. u. t. 57. I. i. 

Cura ad quamlibct ,1. i o t. 26. 1. 2. 

Cum adfirmcs , 1. 7. t. j6. 1. 8. 

Curu adoptivum , 1. lo. t 3i. 1. 4- 

Cura adseveres , 1. 7. t. 39. 1. 1. 

Cura advocatio prnetoriana , 1. 2. t. 7. 1.8. 

Cura afiirmes. F"ulc sup, Cuin adfirmes. 

Cum aiicnam rem , 1. 6. t. 3;. 1. 10. 

Cum aliis quidera , 1. 5. t. 70. 1. 6, 

Cura aliis sanctionihus, 1. 5. t. 9. I. 4^ 

Cuin aliquid colonus , 1. 3. t. 26. 1. 8. 
Cura aliquis scripsit , ). 6. 1. 3o. 1. 21. 
Cum allegas partem rerum , i. 2. t, 18. i.2. 
Cum allegas te a fratre ,1. 12. t. 87. \. ,^. 
Cum allegas uxorem , 1. 4- t. 32. I. i-. 
Cum allegatis, I. 12. t. 36. 1. 5. 
Cum alter ex , 1. 8. t. l\\. 1. ji. 
Cura ancilla contrahcnti, 1. l\. t. 26. i. II. 
Ciim ancillara, 1. 4- *• 6. 1. 6. 
Cum ancillis , 1. 5. t. 5. 1. 3. 
(,um anlea per , I. ij. t. 47- !• lo- 
Cuin anlca baucitum fucral , 1. 2. t. 56. l. 5. 
C'um anterioribiis lcgibus,!. 7. t. (33. i. 5. 
tum aiitiqiiioribiis legihus , 1. 6- t. 3o. 1, 19. 
Legilur et in aliis Codic. Cuin in ariti- 
quiorihus. 
Cum autiqnis lcgihus , 1. 3. t. 28. 1. 3;. 
Cum antiqiiilas dubilabal, 1. 3. t. 53. i. i3. 
C:!in aiitiq.iilas testami^^uta , i. 6. t. 23.1. 28. 
Cura apcrtissiine, 1. 5. t. i). 1. lo. 
Cum appcllasse , i. 10. t (io. 1. 1. 
Cum appeilatio, I. 7. t. 61. 1. 23. 
Cum Artliemidoram , 1. 6. t. 5^. I. 4. 
Cum ap'(d compromissarios, 1. 4. t. 20. I. ao, 
Cuni apud omues Jtirisperitos, l. 7 t. 7.I. 2. 
Cum apud veteres dubitabatur . i. 2. t. «.2. 
1. 2. ' 

Cum apud veteres qu.-estionem , 1. 7. t. 72. 

1. 10. 
Cura articulari morbo ,1. 10. t. 5o. l. 2. 
Cum asseveres. yuie supra, Cum adseveres. 



20 



Cum avum nialcinuni , 1. G. t. 25. 1. i. 
Cuni cciUiin fcit , 1. G. l. 5o. 1. 19. 
Cuni ciicd |iiiili;ii,(luin , 1. 2. t. 4^ 1. 4- 
Cuni cida /idtin , 1. 5. t. 12. I. i5. 
Cum civili disctptationi , 1. 3. t. 8. 1. 3. 
C^um Clcricis , I. 1. t. 3. 1. aj. 
tum cocnutos tuos , 1. 8. t. 5i. I. 3. 
(]uni cognatum liuim , I. ^. t, 14. 1. 4' 
Cum cognilioiialilcr. hicipit , Prinunu scr- 
vi, Vih. ij. t. 4i. 1. 3. Yide tamen litu- 
luni lcf^is liujus. 
Cuin coiuluctorcm, 1. 4 t. 65. 1. 29. 
Cuin constct, 1. 8. l. 17. I. 2. 
Cum Constitutio Divi , 1. 7. t. 2. 1. l5. 
Cum contra bonain fitlem , 1. 8. t. 3o. 1. 4- 
Cuni convenit , ut, 1. 4. t. 48. I. 2. 
Cuin cicdilur ])igiius , 1. 8. t. 3^. 1. i. 
Cum dc boiiis tuis , 1. 8. t. 54. I. u. 
Cum de iiiofiicioso , I. 3. t. 28. 1. i. 
Cum de niortis causa , 1. 8. t. 5^. 1. 4. 
Cum de novo jurc , 1. i. t. 14. 1. 11. 
Cnm de nuptiis , 1. 5. t. 4. 1. i. 
Cum de posscssione , 1. 7. t. Cf). 1. i. 
Cuni ((cl^itoris tiii , 1. 3. t. i. I. 7. 
Cum dcbitiini palernum, 1. G. t. 3o. 1. 2. 
Cuni dccurlonalus , 1. 10. t. 3i. 1. 3. 
Cuin dcdititii Jibcrti , 1. 7. t. 6. I. i. 
Ciim dicas te , I. 4. t. 33. 1. 2. 
Ciim Divus Aurclianus , I. 11. t. 58. 1. i. 
Cum Divus Claudius , 1. 7. t. 12. 1. i. 
Ciim dominam , 1. 8. t. 14. 1. i3. 
Cum donationibus , 1. 3. t. 29. 1. G. 
Cum donationis, 1. 2. t. 4. 1. 34. 
Cum dolcm , 1. 5. t. 12. 1. 10. 
Cum dubitabatur , utrum Constitutio , 1. 8. 
t. 10. 1. i3. 

Cnm dubitabatur , utrum cmplivteuta , 1. 4. 
l. 6G. I. 3. f J 5 4 

Cuni duolnis , 1. 3. t. 28. 1. i3. 
Cum ea , quse, 1. 2. l. 4. 1. m. 
Cum cmanciiiatis , 1. 5. t. 71. I. 3. 
Cum co tcmpoie , 1. 9. t. 43 1. 2. 
Cum eoruin , tp,i ,1. 7. t. 45. I. 5. 
Cum ct liliifamilias , 1. 7, t. 71. 1. 7. 
Cum ct ipsc confessus cs , 1. 7. t. 19. 1. 1. 
Cum et profitearis, 1. a. t. 38. I. i. 
Cum [et] Judicci, 1. 2. t. Sg. I. 2. 
Cum et ininorcs, 1. 2. t. 27. I. 4. 
Cum ct postliminii jus, 1. 8. t. 5i. 1. G. 
Cum el toluta indtbita , 1. 4. t. 5. 1.' 3. 
Cum etiam a pui^iliorniu , 1. 4. t. 1. 1. 5. 
Cnm eum , (jurni , 1. 8. t. 48. 1. 3." 
Cum cuni, qui , ]. 4. t. 23.' 1. 2. 
Cum cs cau.sa fidcicommissi, 1. 3. t. 28.1.4. 
Cum ex can.sa fidcjussionis, 1. 4. t. 35.1.2. 
Cnm e.\ cau.ia mandati , 1. 8. t. 2G. 1. 9. 
Cum cx so!a , 1. 12. t. 63. 1. 4. ' 
Ciim facultafes tua^^ I. 10. t. 5i. 1. 4. 
Cuin fiLv.T dcnjonstrafic ne , 1. i. t. 18. 1.5. 
Cum fidcm cautionis , I. \. t. 3o. 1. 4. 
Cum (iiios tuos , 1. 10. t. 49. 1. a. 
Cnin filiiiin tuum , 1. 3. t. a8. 1, 17. 
Ciim filiu.sfamilias , 1. 4. t. 26. 1. i. 
Cnin fjalrcin tunm , I. 6. t. 35. 1. g. 
Cum fuuosus, 1. 5. t. 70. 1. 7. 
Cum Lcicdes cx disparibus , 1. 6. t. 2G. l.i. 
Cnni liei cdcs instituuntur , 1. 6. t. 22. 1. 7. 
Cum hcicdilas , 1. 4. t. 34. 1. 9. 
Ciim heicditalis ptlilloni , 1. 3. t. 3i. I.12. 
Cum hi , tjui ftpatis, 1. 6. t. 43. 1. i. 
Cum ignoraniia juris , 1. i. t. 18. 1, 2. 
Cum in adoptivis fiHis , 1. 8. t. 48. 1.' 10. 
Cum in antitjuioribus lcgibus , 1. G. t. 3o. 

1. 19. Lcgitur ct in aliis Codicibus, Cum 

antiqiiioribus. 
Cnm in causa judicati , I. 8. t. 23. 1. 2. 
Cum in civitale , 1. 10. t. 27. 1. 3. 
Cum in integrum , l 2. t. 32. I. j. 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



Cum in libris Ulpiani , 1. G. t. 24. 1. 14. 
Ciim in hiiigi tcmporis , I. 7. t. 33. I. 12. 

Cum iii nostris lcmpjoribiis , 1. 7. t. 24. I.i. 

Ciim in rem actioncm , J, 2. t. 55. 1. i. 

Ciiin iii sociclatis, 1. 4- t. 3;. 1. 3. 

Cuin in te , 1. 5. t. 3. 1. 6. 

Ciiin indulgcntia nostra , i. 9. t. 5i. I. 10. 

Ciiin inspe.\inius in , 1. 8. t. 4y- 1- 6. 

Cnm instrumcntis, 1. 4. t. 11. I. 10. 

Cum intcr emplorcm, 1. 4. t. 48. 1. 4- 

Cuin mlcr institutum , I. G. t. 33. I. i. 

Cum inter vetercs, 1. 7. t. 4- !• i^- 

Cum intcrdictoe venditionis , I. 5. t Si.l.G. 

Cuin introiisscnt. Incijiit , Impcrator Con- 

slanlinus , cum , 1. 12. t. 47- !■ !• 

Cuni ipse lulor, 1. 4^ t- 38. I. 5. 

Ciim Judcx in , 1. 7. l. 40. 1. 11. 

Cuin Judicem , J. 7. t. 4G. 1. i. 

Cuin jure crcditoris , 1. 8. t. 46. 1. i. 

Ciiin jure habenti tutorcin,!. 5- t. 3i.I. 9. 

Cuin Lcge Lconina , 1. 1. t. 3. l. 5o. 

Cum iihcrtatcm , 1. 7. t. 4. 1. 3 

Cum Magistratus , 1. 7. t. 64. 1. 4. 



Cum mandati negotii \ 1. 4 



t. 35. 1. 12. 



Cuin maritum tuuin , i. 8. t. 43. 1- n 
Ciim mota inofficiosi , 1. 2. t. 4- '• 6. 
Ciim mulla privilegia , 1. 6. t. 61. 1. 7. 
Cum multaj nobis , 1. 5. t. 3; 1. 20. 
Cum navarchoruin coetus , 1. n. t. i. 1. G. 
Ciirn n(.'c patronos , I. 9. t. 3G. 1. 6. 
Cum necessitatem , 1. G. t. l^i. 1. 18. 
Cum ncmo causam, 1. 7. t. 32. 1. 5. 
Cum neque originales ,1. 10. t. 39. I. 4- 
Cura non eo die , 1. 7. t. 64. 1. 6. 
Cum non frumentum, 1. 4. t. 3-2. 1. 16. 
Cum non redemptum , L 8. t. 5i. 1. 5. 
Cum non solum , 1. G. t. Gi. 1. 8. 
Cum non voluntatis tuffi, I. 7. t. 43. 1. 10. 
Cum nondum finitam , t. 8- t. 36. 1. 4. 
Cum nostii aniiui , 1. 7. t. 3i. 1. i. 
Cum notissimi juris sit , 1. 7. t. 39. I. 7. 
Cum nulla ralio sit , 1. 11. t. 60. 1. 1. 
Cum ob augmeutum, i. 5. t. 36. 1. 5. 
Cura ob provecta3 astatis , I- 10. t. 54. L 2. 
Cum olim inccrtis pcrjonis , 1. 6. t. 48. l.i. 
Cuin oinnia bona , i. 3. t. 3o. 1. i. 
Cum oportct , 1. G. t. Ci. L 6. 
Cum Papinianus, 1. 7. t. 4^- 1- l4^ 
Ciiin patrem pro filia , 1. 5. t. 12. l. 19. 
Cum palrein tuum fitci , 1. 7. t. 73. 1. 6. 
Cum patrein tuum in , i. 9. t. 5i. I. 2. 
Cum patrcnifamiiias fidcicommissi , l. 6. 

L 46. 1. 2. 
Cum ]ier absentiara luam , 1. 7. t. 3j. 1. 2. 
Cimi per alias jjiovincias , 1. ij. t. 5o. l.i. 
Cum pcr eos, qui , 1. 4- t. 5o. l. 7. 
Cum jjcr liberain personam, 1. l\. t. 27. L2. 
Cum ji(?r procuralorem , I. 4- L 35. 1. 9. 
Cuin pignoris titulo , 1. 8. t. 25. 1. 2. 
Cum jjost molam , l. 7. t. 33. 1. i. 
Cum jDost onincs , i. 6. t. 28. 1. 1. 
Cum post scutcntiam , 1. 7. t. 62. 1. 26. 
Cum postcaquam , i. 2. t. 3^ I. 9. 
Cnm pirescntibus , I. •;, . t. 43. l.ij. 
Cum Pi^x-.sidcm Provincia , i. 11. t. 41. 1. i. 
Cum prccibus tuis expresseris, i. 4. t. 64.I.4. 
Cum prccibiis tuis significes, 1. 4- t- 19-1.18. 
Cuin jnccum tuarnm , 1. 7. t. 16. 1. 9. 
Cum pro co , quod , I. 7. t. 47. 1. l. 
Ciim jiro liercde , I. 7. t. 29. L i. 
Cum pro patre , i. 8. t. 19. L 2. 
Cuin pro [iccunia , quam , 1. 8. t. 43. 1. 24. 
Cuin procuralores mctailorum, L 11. t. 6.I.4. 
Cuin jirofitcaris , 1. 8. t. 56. L 4. 
Cum jiropioiem sobrinum, 1. 6. t. i5. 1. 2. 
Cum jnopitia Divinilate ,1. i. t. 29. 1. 5. 
Cum proponas ab ca , 1. 2. t. 4. L 17, 
Cum proponas Alcxaudrum , L 6. t. 24. L 3. 



Cum 
Ciim 
Cuni 
Cum 

1. 
Cuni 
C u m 
Ciim 
Cum 
C 11,11 
Cuxri 
Ciim 
Cum 
Cum 
Ciiin 

ClIIU 

Cuin 
Cutn 
Ctim 
Cum 
Cuin 

CuiU 

Ciiui 
Cum 
Cuni 
Cum 
Cum 
Cum 
Cum 
Cum 
Cum 
Cum 
Cuin 
Cum 
Cum 
Cum 
Cuin 
Cuin 
Cuin 
Cura 
Cuin 
Ctiin 
Cum 
Cum 
Cuin 
Cuin 
Cum 
Cum 
Cnin 
Ctim 
Cum 
Cnm 
. Cum 
Cuni 
Cuin 
(kini 
Cum 
Cuin 
Cum 
Cum 
Cuin 
Cum 
Cum 
Cum 
Cuin 
Cuni 
Cuin 
Cuin 
Cura 
Cuiu 
Cum 
Cnm 
Cum 
Cum 
Cura 
Cum 
Cum 
Ciun 



pnjponas ciiratorcm , I. .5. t. 74. L t, 
proponas ei , qiiam , 1. 5. t. 0. 1. 3, 
projjonas eura , 1. 7. t, 72. I. 9. 
pruponas fideicomini^^ariam, 1 - t i 
8. "** 

|iropoiias lilioi, 1. 2. t. 3. 1. iG. 
pnjponas hcreditatem , I. 7. t. 4. 1. 1. 
projjonas intcr tc , 1. 2. t. 21. I. 1. 
projjonas iiitcr vos , 1. 2. t. 3. I. 21. 
proponas partibiii , 1. 4. f. ,. J. (5. 
projjonas radicibns , L 8. t. i. 1. i. 
proponas servum , i. 4. t. 58. L 1 . 
jjropoiias te nauticuin , 1. 4^ t. 3. 1.3. 
pro]jonas te prffilium , 1. 4- t. 3^. 1. 2. 
Ijroponatis, J. 6. t. 36. J. 3. 
propria pecunia , 1. 4- t. 5o. 1. 5. 
quaedara muiicr , I. i. t. 37. I. 26. 
quaerebatur , I. 8. t. 4- 1- i'. 
qiiaeritur, 1. 3. t. 28. 1. 6. 
qiiaestio talis , 1. 6. t. 3;- 1. 23. 
quidam dotes , 1. o. t. 1 2. 1. 3 1. 
qtiidam dnobiis , 1. 6. t. 26. 1. 10. 
quidam instruincntuin, 1. 4- !• 21. 1. 21. 
quidam per leges , 1. 7. t. 5i. I. 6. 
quidam praegnanteia , I. 6. t. 23. i.9. 
quidam rei stipulindi , I. 8. t. 4o. 1. ii. 
quidam servum suum , 1. 7. t. 4. 1. 17. 
quidam sic , vel , 1. G. t. 38. 1. 4. 
quidam sumn {ilinin , 1. 6. t. 37. 1. 24. 
quidam suum pupiUura,l. 6. t. 27. 1. 4. 
quidam testaraento , 1. 6. t. 46. 1. 7. 
quis a raiilierc libera , 1. 5. t. 27. 1. m. 
quis jus ignorans , I. i. t. 18. i. 10. 
quis legatura, J. 4. t. i. 1. i3. 
rationibus juris , i. 9. t. i. 1. 16. 
rccta, 1. I. l. I. L 5. 
res manifesta , L 9. t. 4;, 1. 18. 
rem pecuniariam , J. 2. t. i3. 1. 2. 
rempublicam , i. 8. i. 18. I. 3. 
repudiante , L 5. t. 70. I. 4. 
res filio tuo , 1. 8. t. 54. 1. 22. 
res non instrumenti* , 1. 4. t. 19. I. 12. 
res , qtiae , 1. 8. t. 16. I. 5. 
res tibi donatas , 1. 4 t. 38. I. 4. 
responso, viri, I. 6. t. 37. L 12. 
sa-pe contiiigat , i. 12. t. 38. 1. 17. 
Salvatoreni , i. i. t. i. 1. G. 
salutatus esset , 1. 9. t. 5i. 1. 1. 
satis inbumanum , J. 11. t. 47. 1. 23. 
scimus esse , 1. 2. t. 47. 1. 3! 
scimus nostia jura , 1. 11. t. 47. 1. 22. 
secundum voluntattm. I. 6. t. 42. 1. 3. 
sententiain Ptresidis, 1. 7. t. 45. 1.6. 
s(uvi constituti, 1. 6. t. 2". i. 1. 
servum inatris tua: , i. 7. t 20. i. i. 
seivum quispiam , 1. 6. t. i. 1. G. 
Silaniantiin SC. 1. 6. t. 35. 1. ii. 
sit adjecta, 1. 5. t. 75. i. 6. 
sil injiiaura , 1. 9. t. 19. 1. 6. 
sit nobis cura , 1. 1. t. 8. I. i. 
sit ijrobatum , 1. 7. t. 2(5. 1. 6. 
solito inore , L 7. t. 71. 1. 8. 
solitum cst, i. 7. t. 4d. L i6. 
sjjccialis Judex , I. 3. t. r. 1. 18. 
speciera venditara , L 4- t. 48. 1. 5. 
.s'<.itus , J. 7. t. ig. I. 5. 
stipulalioues , 1. 4. t. 11. I. r. 
siicce.ssores , 1. 8. L 45. 1. 23. 
super vernis , 1. 3. t. 32. 1. lo. 
suppositi partus , 1. 9. t. 22. 1. 10. 
supra virentes , 1. 12. t. 36. 1. 12. 
talis qtiaebtio , 1. 3. t. 34. 1. 14. 
tc a debitore incrcatura . 1. 8. t. 26. 1. 4. 
te Byblium origine ,1. 10. t. 38. !. i. 
le ciiratorem, l. 10. t. 42. 1. i. 
te domus, et horti , 1. 2. t. 20. I. (J, 
tc , et collegam ,1. 11. t. 35. 1. 4. 
te fisci causam agitasse , l. 2. t. 9. L i. 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS. 



2i 



Cum te fiindum tuum , I. 4- t. b^. 1. 6. 
Cum tc ideo ex , 1. 4- *•• la. 1. 4- 
Cum te in G;iliia , I. 4- *• 2. I. 9. 
Cum le lVI('fli<irin , 1. 10. t. Sa. I. 1. 
Cum te minoidii , 1. 4- ♦• 19- '• 9- 
Cnm te non ex , i. 5. t. 4- '• 10, 
Cum te non soiiim cavifse, 1. 2. t. 20. 1.2. 
Cuin te omnil)iis , J. 10. t. 4^. 1. 3. 
Cuiij tc jcciiiiiani .'iciic^j^issc , 1. 8. t. i^. 1- 4* 
Cuni te j.ictatis , I. 3. t. 28. 1. 18. 
Cum tc jiosscsiionco , l. 4. t. 12. 1. 3. 
Cuin te jirojioiias , 1. 2. t. l\. 1. 2. 
Cum lc jMojilcr , 1. 4- *• 7- 1- 2. 
Cum tc sjions.TE filii , 1. 5. t. 3. 1. 9. 
Ciiin tc tiaiiscgissc , 1. 2. t. f\. 1 5. 
(Juin lcstaincnlo , 1. 7. t. 2, 1. 4- 
Cum teslainciiliiiii faisuni,!. 9. t. f\\.\.\o, 
Cuni tcsianiciiliini nuHo , I. i. t. 18. 1. 8. 
Cuin teslator , 1. 7. t. 2. 1. 8. 
Cuin tcstaloicm , 1. 6. t. 4^- '• '• 
Cuin til)i iii ca Bclntc , 1, 5. t. 34. I. 1. 
Cuni til)i hljcruin , I 8. t. l\b. I. 22. 
Cum til)i j.>i() clote , 1. 8. t. 18- 1. 10. 
Cum liilclae aiiininislrata.' , 1. 5. t. 5i. I. i. 
Cum tulorcs (iliorum , 1. 2. t. 19. 1. i. 
Cuin vindciile jirocnratore , 1. 3. t. 26. 1. 4« 
Cum vcndilorcin carnis, I. ^. t. 49. 1. 10. 
Cam vcncraiidie lcj,'cs , 1. 6. t. Gi. 1. i. 
Cuin vctciuni sciUcntia , l. ii. t. 3. 1. i5. 
Cuin vir iiiibit , 1. q. t. 9. 1. 3i. 
Cuin virniii jinidciitissiinuin, 1. 6. t. l\i. I.16, 
Cum ultra lioo , qiiod , l. l\. t. 3o. 1. 9. 
Cum vos adliimetis, 1. 10. t. 49- 1- •• 
Cum vos jiioprio ,1. 10. t. 63. 1. 2. 
Cnm iixori ususfructus , 1. 6. t. 53, 1, 4. 
Cuncti Jliciclici , 1. i. t. 5. 1. 3. 
Cuncti , tjiii pcr jirivatorum , 1. 11, t.6. 1.3. 
Cunclis niolitionibns, 1. 3. t. 39. i. 6. 
Cunctis , quos iii, 1, n. t. 25. 1. i. 
Cunctos Jiidices, 1. 12. t. ^i- !• 3. 
Cunclos populos , 1. I. t. 1. 1. I, 
Cura puvii^ili , 1. 12. t, 34. 1. 3. 
Curabit Piivscs, I. 4. t. 49. 1. 5. 
Cuiae Uii jMipctui , 1. 1. t. 3i. 1. 4. 
Curalor adolcsccnti , I. 5. t. 34. 1. 12, 
Cuiitor adiilli , I. 8. t. 16, 1. 3, 
Curator adnllis , 1. 5. t. 62. 1. 20, 
Curator rcipnliljca; , 1. i. t. 54, 1, 3, 
Ciiratorcni adulto siio , 1. 5. t. 6. 1. 5. 
Curatorcni liabcnli , 1. 5. t. 34. 1, 10. 
Curatorcm li])i , 1. 2. t. 19. I, 6. 
Curatoics iin|iicla lcgitima, I, 5. t. ;o. I. 1, 
Curaloics quidini , I. 5. t. 43. 1. 2. 
Curaloris ctiani , 1. 2. t, 19. 1. in. 
Ciirialcs oniiics , 1. jo. t. 3". ]. i. 
Curialcs oiniiiuin civiiatum nullam', 1, 10, 

t, 3i. 1. 21. 
Curialcs omnitiin civitafum , 1. 1. t. 5, 1. ■;. 
Ciinalcs , qiii honorai iam , 1. lo, t. 3i,l. ^■i 
Cuiialcs, qui sc , ibid, 1. 39, 
Ciirialcs vcndcic , I 10. t, 32. 1, 3, 
Curiai(s ultia tcrininos , 1, 10. t, 3i. 1.25, 
Curialibus consortiis , 1. 10. t, 3i. 1. 66, ' 
Curialibiis, ct Naviciilariis, 1. 12. t. 62. I.4, 
Cunalis , ncquc Piocurator, 1, 4. t. 65. 1. 3o. 
Curiosi, et stationarii , I. 12, t. 23. 1. 1 
Cursum ambulaicni , J. 12. t. 5i. I. 22 
Cyicncnsium Magistratus, 1, 10. t. 3i.l, 20 



D 



D. 

Amnalo portcntosae , 1, 1, t. 5, I. 6 
Damnum jicr injnriam , 1. 3, t, 35, ] 1 
Djmnum, quod , 1. 4. t. 65, 1. 12, 
Damus liccntiain , 1. g. t. 22, 1 23 
Data ccrl.T jiccunioe , 1, 4. t. "10. I. "i, 
Data jampndcm lcgc , 1, 8, t, 54. 1. 2-7 
Uala opcra palris, I. 9. t. 1. 1. u. ^ 



Datuin legatuin , 1, 6, t. 37. 1. 17. 

Dc ulimciilis prreteritis , 1. 2, t. ^. 1. 8. 

De ancilla matrc iiatam , 1, 7. t. i6, 1, 29. 

De boiiis nialris, 1. 9. t. 49- '• 6, 

De constitutione , I, 2. t. 8. 1. 9, 

De contractu vcnditionis , 1, 4- t. 44^ '• ^- 

De creatiouibus curatoriim , 1. i. t. 4- 1.27, 

JJe ciiuiine adullcrii , 1. 9. t. 9. 1. 10. 

Dc cjiiuine , qu')d , J. 9. t. i. J. 12, 

De cubiciilis nostris , 1. 12, t, 29. 1. 2, 

Dc dolo actio , 1. 2. t. 21, I. 2. 

De emanci])atis filiis , 1. 6, t. 58. I. i3. 

De eo , qui prctio , 1, 3, t. 49- !• 2, 

De fide teslamcnti , 1. 9, t. 22, 1. i6. 

Dc fideicommisso , 1, 2. t. 4. 1- ii- 

De lieredile , quam , I. 1, t, 3i. 1. 5, 

De liis Cicricis, 1. i . t, 3, 1. 3, 

De his , quae cxtra dotem , I, 5. t. 16. 1. 17. 

Do his , qu?e in dotcm data , 1. 5. t. 1 2. 1, 11, 

Dc his, qua; in fraudciu,J. 5. t. 3^. l, 12. 

De liis , qiue scrvus , 1, 9, t, 33. 1, [\. 

De liis , qiix singulis , I, i. t, 4- 1- 26, 

Dc his , quae subtraxisse , 1, 6. t, 2, 1, 11, 

Dc his , ijuos tenet , 1. 9. t. 6, 1, 5, 

Dc his , quae pcr injuriam, 1. 3. t. 35, 1, 6, 

De inoflicioso tcstaiueiito , 1, 3, t. 28. 1. 9. 

De iiistrumcntis , I, 3, t. 38. 1. 5. 

Dc iatronuju fainilia , J. 7. t, 18, I, 2, 

Dc opcris novi nuuciationc , 1, 8, t. ii, 1, i. 

De ordinario Judicc, 1. i, t, 26, 1, 4. 

Dc pccoribiis tuis , I, 3. t, 35. 1. 5. 

Dc pcrsonalibus , 1. 10. t. 5i. 1, 5. 

De quifistione tali, 1, 2, t. 3, 1. 3o. 

De rcbus in spoasain , 1. 5. t. 3. 1. i3, 

De rcbus , quas , 1. 5, t. 21, 1. 3, 

De rcstitucndis rcbus , 1. 4. t. 23. 1. 3. 

De socictate , 1. 4- t. 3^. i, 6, 

De snbinersis navibus , 1, 11, t. 5, 1, 5. 

Dc siiccessioiie sua, 1. 5, t. 37, 1, 17. 

De tormentis , 1, 9. t, 4'. !• 18. 

De tutda avunculi , 1. 2. t, 22. 1. 7. 

De usuris , 1, 4- t. 32. 1, 27, 

Debcri etiam alicnre , 1, 7, t, 4- !• 6, 

Debitor , qui pignoribiis , 1. 8. t, 14. 1. I. 

Dcljitorcm , ncque , 1. 8. t. 14. 1. i5. 

Dcbitures prajscntes , 1. 8. t. i4^ !• lo. 

Dcbitorcs , qui bonis , 1. 1. t. 12, 1. 11, 

Dcbitoies quidcm , 1. 8, t, 36, 1, 1, 

Dcbilorcs tuos , 1. 4- t. 21. 1, i. 

Dcbilori tuc , 1. 2. t. 3, 1. 7. 

Dcbitoribus pupnise , 1. 5. t. 37, 1. ^8. 

Dcbiloris dcaunciatio , I. 8. t, 29. 1. 2. 

Dcbitorum jiaclicabus , 1. 2. (. 3. 1. 25, 

Dcbitum, ciijus mcnunisti, 1. 8, t, 26.1,5, 

Dcccin jjost primicerium ,1, 12. t. 41. I, 11, 

Dccernimus , n.- quid , 1. 11, t, 42. 1. 10, 

Dcccrnimus , ut antiquitati.s, 1. 1. t, 2. I. 16, 

Dcccrnit jus noyim, 1. 2, t, 56. 1. 4. post 

5. 5. 
Dcccie arbitramur nostrum, I. 1. t. 7. 1.3, 
Dccernimus , ut posthac , 1, 1, t. 3. 1. 26. 
Dcccrnimus , ul quicunque , 1. i, t. 4.1.i3. 
Dccisione nostia , 1, 6. t. 27, 1. 6. 
Decrcfo amj:Iissimi, 1. 2. t. 12. I, 10. 
Decurio fortunani , 1. 10. t. 3i, 1. 41. 
Dccurioncm in ojius , 1. g. t, 4". 1. 3, 
Dccurionc» ud , J. 1. t. 56, 1, 1. 
Dccuriones uostri paJalii,!. 12. t. 16, 1. i, 
Decuriones quidem , 1. 2. t. 12, 1. 5. 
Deciiriones, sivc ob , 1. 9. t. 4i. I. 16. 
Dccurionilius , 1. 12. t. 16, 1, 3. 
Dcciirionum Clii , I. g. t, 47. 1. 12. 
Dedit nol)is , 1. 2, t, 17. 1. '3. 
Dedititia conditio , 1, 7. t. 5. I, i. 
Defensioncs, sive exceptioncs, 1. 8. t, 36, 1, 1 1. 
Drfcnsionis faciiltas , J. 10. t, i. 1. 7. 
Dcfeusorcs civitaluui, iion ex, I. i. t. 55. 1.2. 
DefcusQics ciYilatum oblatos , 1. i. t. jj. i. 7. 



Defensorcs ita prneci|)imii5 , 1, 1. t. 55. J. 8, 
Defcnsorcs nihil sibi insolcntcr, I. 1. t. 55. 1.5, 
Dcfiniinus , ut , J, 11, t, 47. '• '3, 
JJcfuiiclis rei» , J. 9. t. 6. 1. 5. 
D'-fiincti3 suis , I. 6, t, 58. 1. 6, 
Dcfuncto qiiidcm liJjcrlo , l, 6. t. 5, 1, -2. 
Dcfuucfo sine liberis , 1, 6. t. 56, post I. 7. 
Dcfunctoruin , J, 12. t. 36. 1. 4. 
Dclata conditioiic , \. 4- t. i. 1, g. 
DeJcgatio debiti , 1, 8. t. 42. J, i. 
Deuunciamus vohis , 1. i, t. 12. J. 5. 
Deo auctore ,1. i. t, 17, I. 1. 
Deo nobis auxiJium ,1. 1. t. 5. 1. 56, 
Deportati ncc carum , i. 9. t, 49- 1- 2, 
Deportatoiiim in insiilani , I, 9. t. 47. '■ 8. 
Dcscriplioiiii oncre, 1. lu. t. 35. 1. 1. 
Desidcriain tuuui , 1. 4- l- S^. J. 7. 
Dcvolissimos milites, i. 12. l. 41 • 1- 7- 
Devotum j.os.^essoreiu , I. J2. t, /\\. 1. 5. 
piaconis.sain , i, i. t. 3, jiost 1. 9. 
Dicit coiistitutio valerc , 1. 6, t. 48. jiost I. i. 
jJictaiu lcgcm douationi , 1. l\. t. 6. I, 8, 
Diclaiitibiis testamcnta ,1.6. i. 23. 1, li. 
Die sabbalhi ,1. 1. t. 9. 1. i3, 
Dics fcstos mnjcstati , 1, 3, t, i3. I. 10, 
Diliamari statuiu , 1, 7, t, 14, i. 5, 
Diflereiite Doiuiuo, 1. i. t, 4. J. 32. 
Digna vo.\ , J. 1. t, 14, 1, 4, 
Diligcnter, 1, 11, t, 42, 1, 9. 
Directas libcrtates , 1, 7, t, 2, 1. 14. 
Directis verbis , i, 7, t, 2, 1. 10, 
Discretis surdo , 1, 6, t, 22. 1. 10. 
Dispar causa cst, l. 7, t, 18. i, i, 
Disjjositioncm , i. 10. t. 28. i. 1. 
Disputare de jnincipali , 1. y. f. 29, 1. 3. 
Dissentientis patris , 1. 5. t. 17. 1. 5. 
Dissolutae quantitatis , 1. 4- t, 9. 1. 2, 
Distractis a dcbitore , 1, 8. t. 14. 1. i^. 
Distraheutc luarito rcm , 1, 4. t. 5i. 1, 2. 
Diu minirae ,1. 10. t, 70, 1, 7, 
Divse memorire Zcnonis , 1. 10. t. 3i,l, 65, 
Diversarum homines , ), B, t. 5i. 1. 20. 
Diversis tcmponbus , J. 8. t. 18. 1. 8, 
Divi Constaiitini , i. 5, t. 27. 1, 5, 
Divi Iladriani cpistolam , 1. 4, t. 18. I. 3. 
Dui Patris nostri , i, 11. l. 70. 1. i, 
Divuiam dispositioncm , 1. 11. t. \i. I. u. 
Divinam n istrain sauclioncm, i. 1. t. 5.1.22. 
Divi.ie admodum , i. 2, t, 14, 1. 1, 
Divisioncm p ri-diorura , 1, 3, t. 38. 1. 1. 
Divo Marco auctorc , I. 7, t. 11. 1. 3. 
Divo Marco placuit, i. 9'. t. 41. l. 11, 
Divortii causa , 1. 5. t. 21. i. 2. 
Diuruos ceutum , ct deccm , 1. 11, t. 27. 1.2. 
Dintina jiosscs.sio , 1, 7. t. 33, 1, 4. 
Diuturniim silcutium , 1. 7. t. 36. 1. i. 
Doce ancillam , I. 3. t. 32'. i. 9. 
Doctilii viri dariss. I. 10, t. 3i. 1, 63. 
Dolo , vcl mctu adliibilo , 1, 8, t. 3^. 1. 5. 
Dohun aucloris, 1. 4. t, 48, 1. 3. 
Dohim tx iudiciis, i. 2, t. 21. 1, G. 
Dolu.s cmpforis , 1. 4. t. 44, 1. 10. 
Domcstici ac profcclores , 1. 12, t. 17. 1. I. 
Domcsticus jiidicis ,1. i, t. 5i, 1. 4. 
Domini prKdiorum , J. 11. f, 47. 1. 5. 
Doiuinis scrvorum , i. 9. t. 46.' 1. 6. 
Dominicis colonis, 1. 3. t. 26. 1. 7. 
Douiinicos colonos , I, 11, t. 67. 1. 5, 
Doraiuii jurc , I. 8. t. 34. 1. i', 
Dominos ila consfringi , 1. 4, t. 26. 1. i3. 
Dorainuni jicr serviiiu , i. 4. t. 26. '■ 12. 
Dominum pro atroci , i. 9. t. 35, 1. 8. 
Dominus horrcornm , 1, 4. t. 65, 1, i - 
Dominus litis , 1, 7. t, 6a, 1, 9. 
Dominus scrvorum , l. 9. t. 46. 1, 6. 
Doniuin cliam ,1. u. t. 2. 1. 1. 
Domum , quam . I. 3, t. 32. I. 5. 
Donantcm aacdlam , i, 7. t. 27. 1. 2. 



3« 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



Ponatariim rernm , I. 7. t. 32. 1. 3. 
JJoiiatiu inancipiorum , 1. £<. t. lO. 1. 3, 
IJonatio , sivc directa , 1. 8. t. 54. l. aS. 
Jionationtrn qunqne,l. 5. t. 12. post. l. 29. 
])oiiati(iii(.'s circa liliuin , 1. 8. t. 56. 1. 9. 
DoiKilioiics , (juas Diviis , 1. 5. t. iG. 1. '.iC 
Duiiatioiics, (jiiis pnrcnlcs, iLid. 1. 26, 
Dos a patrc profccfa , 1. 4. t. 18. 1. ^. 
Dos (lata , 1. 5. t. 3. posl 1. 20. 

Dotcm niuncratio, 1. 5. t. i5. 1. i. 

Dotis actionc , I. 5. t. 18. 1. g. 

Dolis quidcm petilio , 1. 6. t. y.o. 1. 5- 

Dotis tuse pofiorcm can.sam , 1. 5. t. 12. I. g. 

Dubium non cst coiifcstatjoncm, 1. 1. t.ao.l. 1. 

Dnbium non est oinnia , 1. 5. t. 17. l. 3. 

Dnbium non est post, 1. ^. t. 18. 1. i. 

Diiccnarii, ct centcnarii , 1. 10. t. 19. 1. i. 

Duccs niilifum ,1. i. t. 46. 1. 4- 

Dudum proximis consortil us,l. 4- t. 38. 1. i^- 

Duos tabularios ,1. 10. t. 70. 1. i3. 

Duplex ratio , 1. 10. t. 3. I. 2. 

Puumvirum , 1. 10. t. 3i. 1. 53. 



E. 



E'A conditione , 1. 4- t. 44- '• '4- 
Ea dcmum ab , 1. 6. t. 20. 1. 6. 
Ea letjc in vos coliata , I. 4- t. 6. 1. 3. 
Ea lege rcbus donatis , 1. 4. t. 64. 1- 8. 
Ea , quK a patre gcruntur , 1. 2. t. 5i. 1. 7. 
Ea, qua? a te , 1. 3. t. 22. 1, i. 
Ea , qure advocati , 1. 2. t. 10. 1. i. 
Ea , qux causa cognita , 1. 7. t. 5^. 1. 3. 
Ea , qiiffi de tcmporibns , 1. 2. t. 53. 1. 5. 
Ea 5 qnae in noniinibus Bunt , 1. 3. t. 36. 1. 6. 
Ea, quce pater , 1. 2. t. J2. 1. i3. 
Ea , quce per alluvionem , 1. 7. t. 4'. ^- ^' 
Ea , quae per inficiationem , 1. 4- t. 5. I. 4- 
Ea , quiB slaluuuiur, J. 7. t. ^3. 1. j. 
Ea , quffi tibi , ut , 1. 5. t. 3. 1. 5. 
Ea quidem inaiicipia , 1. 4- t. 5^. 1. ^, 
Ea quidcm, quae pcr oflicium , 1. 9. t. 2. I. ^. 
Ea quidcm quse vi majore , 1. 4- *• 23. 1. |. 
Eam lcgcm quam , 1. 10. t. 47* ^- '4' 
EaiU! , quse aliunde , I. 10. t. 62" I. i. 
Eam quae in possessione , J. 7. t. 16. I. 21. 
Eam , quae ita vcnit , 1. 4- t. 56. 1, 3. 
Eam , quam frater tuus , 1, 6. t. 42. 1. i^. 
E conUa .si , 1. 5. t. 17. post 1. 5. 
Edicinius, nc qua , I. ij. t. 7. 1. 7. 
Ediclo Divi Hadriaui , 1. 6. t. 33. 1. 3. 
Edicto quideni Divi Marci , 1. 2. t. 37. 1.3. 
Edita actio spem, 1. 2. t. i. 1. 3. 
Educatio pupiliorum,!. 5. t. 49- '• '• 
Ei , quae diuti.ssimc , 1. 2. t. 02. I. 2. 
iSi , qui appellat , 1. 7. t. 63. post 1. 2. 
Ei , qui scr^o alicno, I. 4- *• 26. I. 7. 
Eisdem pioenis , j. 5. t. 9. post I. i. 
Ejus quantilatis , 1. 8. t. ^3. 1. 7. 
£jus , qui pcr contumaciain . 1. 7. t. 65. 1. 1. 
Ejus, qui requirendus , 1. 7. t. 66. 1. 2, 
Ejus , quod ad causam, 1. 6. t. 32. 1. 3. 
J.JU3 , quod ex causa , 1, 5. t. 56. 1. 2. 
Ji^fis , quod in potcsfatc , 1. 8. l. 4?. 1. 2. 
Eju», quod non ei , 1. 4- l- 3i. 1. g, 
Jljus rci nomine , 1. 4. '• -^6. 1. 2. 
£jus suinmne , quam , 1 10. t. 8. 1. i. 
Slectione Episcopi ,1. i. t. 4- 1. I7- 
Sligcre debcb , 1. 5. t. ^7. 1. i. 
Emancipata , 1. 6. t. <). 1. 4. 
EmancipatKme facta , 1. ij- t. 21. 1, 11. 
Emaucipatoi: libcros , 1. 6. t. 20. 1. i. 
Emancipatus kx-pudiala, 1. 6. t. ly. 1. i. 
Impbyleuticarii posseasorcs , 1. 1 1. t. 64.I.1. 
Empbyteutic.iri«,s gravaut , I. n. t. 62.!. 1, 
Empti aclio , 1. 8. t. 45. 1. 2. 
Euipti lides , 1. 4- t. 38. i. 9. 
Emplione pjgnoris , I. 4- t. -^2. 1. 3. 



Emplionem, ct veiulitioncm , 1. 4- t- 38.1.2. 

Em|)tioni;ni rebiis ficri , 1. 4. t. 64- 1. 7. 

Era| tionura mancipiorum , I. 8. t. 54. 1. i. 

Euiplor })ona fide , 1. 7. t. 33. 1. 9. 

lunplor fundi, I. 8. t. 45. 1. 8. 

Junptor bcrtditalis actioiubus, l. 4. t. Sg.l.S. 

Emptor licridifatis n.m , I. 8. t. ^j. 1. i. 

Eniptor scrvoriim, 1. ^. l. 49- l- '4. 

Emptori ctiain , I. 8. t. ^5. i. 28. 

Emptorem quidcm fuudi , I. 4- t. 65. l. 9. 

Eo casu, qiio apparitor, I. 7. t. 62. 1. 33. 

Eo dcciirsiim , I. 5. t. 3. 1. 20. post 5. 1. 

Eo qiiod a multis, 1. ^. t. 2. I. 10. 

Eo tcmpore , quo , 1. 2. t. 22. 1. 2. 

PJorum dcinum bona , 1. 9. t. 5o. 1. i. 

Eorum est scientia ^ 1. 9. t. 18. 1. ^. 

Eorum patrimonia , I. 10. t. i. 1. lo. 

Eorum , qui a Principihus , 1. 4- t. 23. l. 26. 

Eoriim , qiii apiid consiiium, 1. 7. t. i.l. i. 

Eoruui, qui in reatu, 1. 9. t. 5o. 1. 2. 

Eos cfiau) , qui imaginem,!. 7. t. 62. 1. 16. 

Eos indulscrunt vetcres, 1. lo. t. 3i. 1. 22. 
Eos, qui a principali, 1. 4. t. 32. I. 26. 
Eos , qiii a servo , 1. 6. t. 2. 1. 14. 

Eos , qui acceperuut , 1. 8. t. 18. 1. 9. 

Eos , qui administratione , 1. 12. t. 14. 1. u 

Eos , qui agitandi munus ,1. 11. t. 40. 1. 2. 

Eos , qui aquae copiam , 1. 11. t. ^2. l. 3. 
Eos , cjui auctione prima, 1. 3. t. 69. 1. 4. 
Eos , qui catbolicarum ,1. i. t. 7. 1. 6. 
Eos , qui condemuati , 1. 7. t. 54. 1. 2. 
Eos , qui cum Jionore , 1. lo. t. 47- '• n. 
Eos , qui curiali fortuna , 1. 10. t. 43-1.4. 
Eos , qui cujuscunquCj I. 10. t. 5i. 1. 6. 
Eos , qui de appeliationibus , l. 7. t. 62. 1.6. 
Eos , qui in officiis nostris ,1. 13. t. 55. 1.5. 
Eos , qui inter fabricenses ,1. 1 1 . t. 9. 1. 6. 
Eos , qui ne testaraentum , 1. 6. t. 34. 1.2. 
Eos , qui ofGcia , 1. 4. t. 2. I. 3. 
Eos , qui ordinario , 1. i. t. 54. 1- 5. 
Eos , qui oidiue , I. 12. t. 21. 1. 5. 
Eos , qui principali , L 4- t. 32. 1. 26. 
Eos , qui stcum , 1. 9. t. 3g. 1. i. 
Eos , qui sub comitiva , 1. 12. t. 12. 1. 2. 
Eos, qui termjnos etlodcrunt, 1. g. t. 2. 1. i. 
Eos, qui tranquillitatis , I. 12. t. 10. I. i. 
Eos , qui vel iu bac ,1. 12. t. 35. 1. i. 
Eos , qui veniara elc. impetraveruqt etiamsi, 

I. a. t. 45. I. I. 
Eos , qui veniam etc. impetraverunt , vel 

iaipeiraverint , ibid. 1. 3. 
Eos , qui ultra statutos ,1. i. t. 29. 1. 3. 
Eos , quos , 1. 7. t. 53. 1. 9. 
Eos testes , I. 4. t. 20. 1. 5. 
Episcopo nuUam ,1. i. t. 3. post 1. 19. 
Episcopale judiciura ratum sit , 1. i. t. 4- 1. 8. 
Epi.-.copaUs ordo, I. i. t. 3. post 1. 38. 
Epiacopis interdicimus, 1. i. t. 3. 1. 3o. 
Equites Romanos , 1. 12. t. 32. I. 1. 
Equos , qui publico, i. la. t. 5i. I. i. 
Errat , qui tibi persuasit , 1. 12. t. 37. 1. 3. 
Error facti necdum , 1. i. t. 18. I. 7. 
Eiror facti , quarts e.^ , i. 6. t. 5o. 1. g. 
Enore scribentis , 1. 6. t. 23. 1. 7. 
Etrorem calcuii , I. 2. t. 5. 1. i. 
Eriords eoniUi , I. 2. t. 10. 1. 2. 
Est in arbitrio v<;»tro, 1. .1. i. 10. ], 14. 
E»t jurisdictionis tewor , 1. 7. t. 72. 1. 2. 
Est verum , l 10. t. Sg. 1.' 3. 
Et ab aniiquis legibos , 1. 6. t. 23. 1. 3i. 
Et balneum , 1. S. t. 10. 1. 1. 
Et cousi-quenter , I. 7. t. 4-'> post i. i^. 
Et cum sislis , j. 6. t. 56. post 1. r. 
Et in epistoia , ! G. t. \.i. 1. 22. 
Et in legatis , l. 6. t. 5o. 1. 4. 
Et iu majoribus . i. 7. t. 62. I, 20. 
Et in luuitis, i. 7. t. 6i. 1. 20. 
Et iu privatorum causis , 1. 7. t. 48. l. 4« 



Et in provinciati pridlo , 1. 3. t. 34. 1. 3. 

Et militibus nostris , 1. 6. t. 21. 1. i3. 

Et nomen , tt materiam , 1. 6. t. 5i. I. i. 

El non observato , L 6. t. 23. post 1. 29. 

Et publicaruin neces-itatum, 1. 7. t. 65. 1. 8, 

Et qiiae a Divo Antonino , 1. 2. t. i. 1. 8. 

Et qiii jurat , 1. 7. t. 72. posl 1. (j._ 

Et qui noii provocavcrunt , 1. 7. t. 58. 1. a^' 

Et qiii notitisB causa, I. 5. t. 38. 1. 1. 

Et qui sub imagine , 1. 8. t. 28. 1. 10. 

Et Scnatus censuit, 1. 4- *• 3i. I. i. 

Et sine intcrpositione , 1. 5. t. 72. 1. 4* 

Et sine sciiptura, 1. 6. t. i^g. l. 5. 

Et virtutum praeinia, 1. i. t. 24. 1. 4« 

Et si a patre tuo , 1. 5. t, 28. 1. 2. 

Et si a muliere , 1. 4- *• 25. 1.^4^ 

Etsi ad te negolium , 1. 9. t. 2*. I. 19. 

Etsi contra mandata , 1. f>. t. ^. 1. 6. 

Etsi criraine adulterii , 1. 9. t. 9. 1. 12. 

Etsi de tua pccunia , I. 5. t. iG. 1. 9. 

Eisi dotis exactio , 1. 5. t. i2._l. 3. 

Etsi duobus simul , 1. 11. t. 35. 1. i. 

Etsi excejita tormentis, 1. 9. t. 18. l. 7. 

Etsi frater tuus , I. 8. t. i^- 1. 16. 

Etsi instrumenta , 1. 10. t. 3. 1. 3. 

Etsi inutiliter, 1. 6. t. 42. !• 2. 

Etsi is , (juem , 1. 5. t. 71. 1 9. 

Etsi legibus consentaiieum , 1. i. t. 22. 1.5. 

Etsi libidine, 1. 9. t. 9. i. 25. 

Etsi Marcellus , l. 9. t. 6. I. 2. 

Etsi minor viginti annis , 1. 2. t. 

Etsi non adscripta , 1. 7. t. 4. !• 

Etsi non cognitio ,1. 1. t. 22. 1 



3i. 1. a 
9- 

Etsi perfectis donationibus, 1. 8. t. 56. I. 
Etsi Praeses Proviuciae, 1. 5. t. 71. 1. 5. 
Etsi scisses te, L 5. t. 37. 1. 8. 
Etsi severior , 1. 2. t. 12. 1. 3. 
Etsi tufores tui , 1. 5. t. Sg. 1. 2. 
Etiam a pupillorum , 1. 6. t. 42. !• 20. 
Eliam adversiis venditiones , 1. 2. t. 29. 1. 1. 
Etiam coastaute matrimouio, 1. 4- t- 29. 1.(1 
Etiam ex aliis causis , 1. 9. t. 8. L i . 
Etiam furti actione , 1. 6. t. 2. 1. 8. 
Etiam hi , qui , L 10. t. 47^ l- •• 
Etiam id , quod pignori , 1. 8. t. a^- ^* *, 
Etiam in his, quae , 1. 2. t. 25. 1. 3. 
Etiam in opus perpetuum , 1. 9. t. 4?- l- '• 
Etiam jure civili , 1. ^. t. 20. 1. 3. 
Etiam liberis damnatorum , 1. 6. t. 6. 1. 5. 
Etiam minores aetate , 1. 10. t. ^i. 1. 7. 
Etiam mulieres , I. 5. t. ^o. 1. i. 
Etiam nomen dcbitoris , 1. 7. t. 5. 1. 5. 
Etiam per alienum servum , 1. 3. t. 32. J. r 
Etiam post mortera , 1. 7. t. 66. 1. i. 
Etiam , qui pactione data , 1. 6. t. 6. 1. 3 
Etiam testamento patris ,1. 5. t. 43^ E 4' 
■ 2. t. 25. i. 5. 

5. t. 71. 1. i3. 

;. t. 35. 1. 4. 



•1 



> • 

i 



Etiam tutoribiis , vel , 1. 



Etiam vectigale , vel , 1 
Etiam si coutrariam , !• . 
Etiamsi dc jure , i. 8. t. /^J . 1. 9- 
Etiaiusi fideiccmmissum , 1. 4- t. 3». 1. 
Etiamsi is, l. 3. t. 38. L 2. 
Etiamsi nou dotcm , 1. 5. t. 12. L 8. 
Etiiiipsi non mandante , L 4- ' ^6. I. 3; 
Etiaiusi tacifum , L 6. t. 5q. 1. 3. 



Etiamst verilas dtbiti 



1. 6. t 

Etiainsi usoris tua , 1. 5. t. 
Eveclioues, 1. 12. t. 5i. L 3. 
Evecticnem copiam , itid. L 6. 
Evicta re , qna; , i. 5. t. 12. 1. 
Evixkuler ,1. 10. t. 47. L i5. 
Eum , a quo nnituam 1 !• 8- t. 
Eiim , ad quem ususfructus , 1. 



44. 
6. l. 



43. 
3. 



1. 7. 



1. 

t. 

i3. 



i6. 

33, 



Eum : c»i mutuam , 1. 4- *• '°' ■ 
Eum , quem , ut , 1. 5. t^ 4'- ♦• . 
Eum, qui a pupillo etc. comparavit , longl 
lemporis, 1. 5. t. -'^g. !• • 



' 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS. 



23 



Eum qui a pupillo etc. comparavit, nullura 

Umioib , l. :• t. 26. 1. y. 
Euui , qiii ad febtituenda , 1. 4- t. 7. 1. 7, 
Euni , q«i alieiia iicgotia , 1. 3. t. a 1. 1. I. 
Euiii , qui abscveiat, 1. 9. t. 16. 1. 5. 
Eum qui Loois patcrnis , l. 5. t. 5i. I. 4- 
Euin , qui celavil , 1. 9. t. 22. 1. i4- 
Euin, qui Collegio , 1. 11. t. 65. I. 6. 
Euin, qui ciini teslauioiilo , 1. 6. t. 3y. 1.2. 
Eum qui duas , 1. y. t. 9. 1. 18. 
Eiiin qui inolficiosi , 1. 3. I. 28. I. >4- 
Eum , qiii inaDcipium , 1. 9. t. 20. l. 9. 
Euin , qiii muluain , 1. 4. t. 2. 1. i3. 
Eum , qui jnobabilem , 1. i. t. 3. J. 19. 
Eum , qui res agit, 1. 2. t i3. 1. 3. 
Eum , qui seivos, J, 7, t. 10. l. l. 
Eum , qui servuiji ^ 1. i. t. 7. 1- .'». 
Eum , qui Uiginta uiinos , 1. 20. t. 3i. 1. 58. 
Eum quicuinjuc scjyum. f^ide siipru. Eiiin , 

qui strvum. 
Eum tutoicm , I. 5. t. 42. 1. 2. 
Euuucliis liceat , I. G. t. 22. 1. 5. 
Ex agcntibns , i. 12. t. 22. l. 4- 
Ex arrhali j>aclo , 1. 4- t. 49- !• 3. 
Ex aula noslra , 1. 12. t. 29. 1. 3. 
Ex causa donalionis , 1. 3. t. 36. 1. 25. 
Ex causa cxbercdalion. I. 6. t. 28. jiostl. 4- 
Ex causa quideni judicati, 1. /f. t. 3i. I. 2. 
Ex causa Iransactioiiis , 1. 7. t. 26. 1. 8. 
Ex comj^lexu , I. 5. t. 5. post I. 6. 
Ex conlraclu , qui , 1. 7. t. 72. I. 3. 
Ex coiitraclu ])ccuniae, 1. 8. t. ^i. 1. 2. 
Ex coulractibus servonmi , 1. 4- t. 25. 1. 2. 
Ex convcnlione elc. daret , ut crcdiloribus, 

1. 2. t. i3. 1. 11. 
Ex conventionc ctc. daret , ut ipsa , 1. 4- 

t. 47- 1- >■ 
Ex Divi Anlonini Pli , I. 4- t. 65. I. 4« 
Ex duobus captivis , 1. 8. t. 5i. 1. 1. 
Ex co instnimenlo , I. 8. t. Sg. 1. 4« 
Ex co , quo, I. 12. t. 20. I. 4» 
Ex fideieonimisso , 1. 6. t. ^i, 1. 28. 
Ex Iiis , jiiacdiis , I. 8. t. 45. I. 5. 
Ex bis verbis : Do Irgo , 1. 6. t. 53. 1. 5. 
Ex bis vtrbis : l''vrlunuto , 1. 6. t. 21. I.7. 
Ex bis verbis , TUio , J. 6. t. !\^. I. 2. 
Ex illo uniporc , J. 7. t. 62. 1. i3. 
Ex imiieilicto, I. 6. t. 23. I. 3. 
Ex iiigeni.o, I. i i. t. 67. 1. 4- 
Ex imlio ialsi comniitsi , 1. 9. t. 22. 1. 18. 
Ex Ifcgalo , I. 6. t. 37, 1, 18. 
Ex libcia concejDtus , I. 6. t. 55. 1. 6. 
Ex libris ^;;binianis qurestio, 1. 3. t. 33.1.17. 
Ex libris Sabinjanis qutcslionen) , 1. 7. t. 32. 

1. 12. 
Ex Manicliaeo , I. 1. t. 5. 1. 16. 
Ex morte ancillse , 1. 3. t. 35. 1. 3. 
Ex mortc ciijuscuuque, 1, 5. t. 14. I. 9. 
Ex noiuinis tmjitione, 1. 4. t. 39. I. 8. 
Ex omnilius dinnibus , 1. lo. t. '3i. 1. 3i, 
Ex jxilroni , vel domini , 1. 4. t. i3. 1. 5. 
Ex pccuniu dolali , I. 3. t. 12. I. 12. 
Es pcisona colKgre, 1. 4. t. 19. I. 3. 
Ex jKTsona fratrum , I. 2. t. 53. 1. 4. 
Ex jiignoie peiccpti, 1. 4. t. 24. 1. i. 
Ex j)lacito permulationis, 1. 4. t. 64. 1. 3. 
Ex piirdiis jiigiiori , I. 4. t. 32. I. 1 1 . 
Ex prrcstationc vcctigalium , I. 4- t. 61. 1. 7. 
Ex quo, 1. 8. t. 10. I. 12. 
Ex repudialjiDiic fidcicommi&si , 1. 6. t. 42. 

I. 26. 
Ex sententia arbitri , 1. 2. t. 56. 1. i. 
Ex aijiulationc , in qua , I. 8, t. 39. 1. 1. 
Ex stipulationc , jiarta, 1. 7. t. 45. "l. 7, 
Ex tcstamcnto dclinicti , 1. 7. t. 2. 1. 2. 
Kx testamcnto et , 1. 6. t. 20. post 1. i. 
TLi tcslamcnto militis , I. 6. t. 21. I. .*!. 
1;». lcstamcnlo qmdcia , 1, 6. t. 9. post, 1,3. 



Ex tcstamcnlo, quod , 1. 6. t. ^i- 1- 29. 
Ex tcstameiito , \cl, 1. 6. l. 14. 1- 2. 
Ex tribus uiiciis , I. 3. t. 28. 1. 26. 
Ex varia ,1. 10. t. 11. I. 4« 
Ex vcrbis, qua;, 1. 5. t. 16. I. 14. 
Ex verbo , C< innicndo , I. 7. t. 4' '• 12. 
Exactorcs tiiJuloium , i. 5. t. 62. 1. 10. 
Exactores, vel, I 10. t. 70. I. 8. 
Excellentia lua , 1. 12. t. 38. 1. 9. 
Exccjita jiosscosioiiis causa , 1. 4- t. 27. J. 1. 
Excejjtioiie doli , 1. 8. t. 45- 1. 11. 
]ixcej)tioiitm dilatoiiam^ I. 4- t. 19. 1. 19. 
Exceptis bis vcctigalibus , l. 4. t. 61. I. i3. 
Exceptis, qui , 1. 10. t. 4^. 1. l. 
Excepto jiatrimonio, 1. 11. t. 74. 1. 5. 
Excepto temjiorc, 1. 4- t. 65. 1. 18. 
Exccptores omncs, 1. 12. t. 5o. 1. 5. 
Excijiitur qiiod , 1. (5. t. 61 . jiost 1. 6. 
Excusationem JNavicuIariis , 1. 5. t. 62.I.24. 
Excusatioiiis quidtni tiife , ibid. 1. 3. 
Executorcm eum solnm , 1. 7. t. 53. I. 8. 
Exccutores a quocuncjue , J. 8. t. 17. J. 7, 
E-vemplo caterorum dtJjilorum, I. 2. t.33.J.i. 
Exemjilo jiernicidjum cst , I. 4- t. 19. 1. 7. 
Excmilo stnatorii ,1. 10. t. 3i. 1. 36. 
Exbibitionis necessitatc , 1. 3, t. 42. I. 7. 
Exigcndi a filio tuo , I. 2. t. i3. 1. 12. 
Exi.cditam anlea, I. 7. t. 17. 1. 2. 
Expcrlcs lileraiuni, 1. \o. t. 3i. I, 6. 
Exuilatse bcredilatis crimen adversus , 1. 0. 
t. 32. 1. 2. ^ 

Exi'iJatae beieditatis crimcn loco, ibid. J. 6. 
ExjnialaB quidcm bereditatis, ibid. I. 1. 
Explosis , atque rejectis , I. 3. t. ^o. J. i. 
Expriinere debucias , J. 8. t. ^o. J. 3. 
Exjiulsos vos de fundo, 1. 4- t. 49- b 17. 
Exlraneum ctiaiu , cuin quis , J. 6. t. 24. I.9. 
Extraueum etiam i>e:ntus , ibid. 1. 11. 

F. 

FAbriccnses , 1. 10. t. 3i. !>32. 
FaJwicensium domibus, I. 12. t. 4i-l-4* 
Factuin sponlc se , ]. 9. t. 2. I. 12. 
lalcidise rationcm , J. 6. t. 5o. 1. 2. 
Fallaciter accusanlibus, 1. 9. t. 42. 1. 3. 
Failacilcr incusantibus , 1. 9. t. 46, 1. 9. 
Falsa suasione ciedis , 1. C^. t. 62. 1. i. 
Falsam quidem , !. 7. l, 58. 1. 3. 
Falsi quidcm crimcn , i. g. t. 22. I, 5. 
Falso adseveratur , I. 1. t. 23. 1, 2. 
Fal.so tibi pcrsuasum est, J. 4- t. 52. l. 3. 
Falsus procurator , I. 6. t. 2. 1. 19. 
Familiiie crciscundas , 1, 3. t. 38. J. 9. 
FcJicissima , quam , I. 7. t. 10. t. 2. 
Fideicommissaria quiuem , I. 7. t. 4- !• 10. 
Fideicominissura cjus , J. 6. t. a^. i. 2-. 
Fideicomiuissum ibi pclcndi:m,l. 3. t. 17.J.1, 
Fideicommissum, vel legatum, J. 4. t. 5. 1. 7. 
Fidcjussor , seu mandalor, 1. 8. t. 41. I. 10. 
Fidejussorcs Magistratuuiu, J. 11. t.S^.I. i, 
Fidcjussoris quidem bei"cs , 1. 8. t. 4'- I-Z^- 
Fideli, dcvotaque ,1. i. t. 12, 1. 2. 
Fidem runipcns societatis, J. 2, t. 12. I. 22. 
Filia in orJjitatc patris , I. 3. t 28. J. 20. 
Filia Jegaloruin , I. 6. t. 37 I. ii. 
liJia tua non solum , J. 8. t. 47- I- 5. 
Fili.x', ciijus norainc palor , 1. 3. t. 36.1. 18. 
Filia; divorlium , I. 5. X, 17. J. \. 
Filix dotein , J. 6. t. 20. I, 4. 
FiJioe, Jicet mancaf, ibid. I, 12. 
FiJia! pecuniam adimcrc , l. 5. t. 18. I. ", 
Filiam cum fralribus , J. 6. t. 20. I. 16. 
FiJiam prretcritam, I. 3. t. 28. I. i5. 
Filiam tcstamcnto patris, J. 6. t. 20. I. 7. 
FiJii palris leslamentum , 1. 3. t. 36. I. :6. 
Filiis inatrcm, 1. 3. l. 28. J. 25. 
FUio delataiu bonorum , 1. 6. t. 19. 1. 2. 



Filiofamilias delata , 1. 6. t. 3o. I. 4- 

Flios apud originem , 1. 10. t. 38. 1. 3. 
Filios debiloris ei , J. 7. t. 75. J. 4. 
1'ilios , el fiiias, ceettrosque , 1. 8. t. 5o.l.i. 

F^ibos in potestate patris , 1. 10. t. 3i. I. 5- 

Filios primipilariorum, 1. 12. t. 48. 1- 2. 
Filium ab bostibus, 1. 10. t. 5i. l. 2. 
Filium habere , 1. 6. t. 55. 1. 7. 

Fliiim , qutni , I. 3. t. 36. 1. 24. 

Filiuslamilias alitnationcra , 1. 12. t. 3^.1. 2. 

Filiu.sfaiiiilias, qui , 1. 8. t. 4'- !• 8. 

Filiusfamilias si minor, 1. 2. t. 23. 1. i. 

Filius paciscendo , 1. 2. t. 3. I. 23. v, 

Fisci advocatus, l. 2. t. 9. 1. 3. 

Fisco qiiidfin , 1. 10. t. 2. 1. 2. 

Fiscum etiam noslrum , 1 10. t. 8. 1. 3. 

Fcedissimae mulieris, J. 8. t. 5i. 1. 7. 

Foedisbimam tarum , J. 9. t. 9. 1. 20. 

Fceminte , quae sustcpti? , 1. 5. t. 9. I, 3, 

F<eminis alienas , 1. 4- t. 29. 1. 18. 

Fcenoris reipublicae , 1. zi. t. 38. 1. 1. 

Fori lui ciilininis, I. 2. t. 7. 1. ^. 

Forma tsl, 1. 10. t. 4- !• '• 

Formam a Piacfecto ,1. 1. t. 26. I. 2. 

Fortissimi, p,c , I. 12. t. 38. 1. 6. 

Fortissirais militibus , 1. 12. t. 4o. 1. 3. 

Frater emancipalus, 1. 5. t. 3o. 1. 4> 

Fraler tuus miles , I. 6. t. 21. 1. i. 

Frater tuus non ideo, I. 5. t. 62. 1. 9. 

Fiater tuus si solam , 1. 3. t. 3^. 1. i. 

Fraler vester rectiiis fecerit, 1, 9. t. 16.I. i. 

Frater vesttr , sicut , 1. 8. t. 21. 1. i. 

Fratres, vtl sorores uterini,]. 3. t. 28.I. 27. 

Fratris tui filiis , 1, 2. t. 4^ '• 'O^ 

Fratris , vel sororis Clii , J. 3. t. 28. J. 21. 
Fratris uxorem ducendi , 1. 5. t. 5. 1. 5. 
Fructus post perfectum, J. 4> *• 49^ '• »3. 
Fructus praediorum, 1. 5. t. i^- 1. 2. 
Frumenta , tjuae ,1. 10. t. 70. 1. 6. 
Frumenti , vel hordei , 1. \. t. 32. 1. 12. 
Frustra adhuc servum esse, 1. 9. t. 5i. 1.8. 
Frustra disputas, 1. 4- t. 12. 1. i. 
Frustra exislimas , 1. 5. t. n. !• !• 
Frustra opinaris , 1. 4- *• 3o. 1. 6. 
Frustra Scnatusconsulti , 1. 4- *• ^9- '• ^- 
Frustra liines, 1, 5. t. 3^. 1. i. 
Prustra tutores, 1. 5. t. 3^. 1. 5. 
Frustra vercraini, 1. 4- t. 19. 1. 8. 
Frustra vcrcris ,1. 12. t. 36. 1. 7. 
Fucandae , atque distrahendae, 1. 4- *• ^''•'•'- 
Fundi ju-itrimoni.nles , J. ii. t. 61. b 4^ 
Fiindi itipublicae ,1. 11. t. 70. 1- 2. 
Fimdo , siciit in.^-triiclus est, 1. 6. t. 38.1.2. 
Fiindos patrimoniales , 1. n. t. 61. J- 10. 
Fiindum jiignori , J. 8. t. 28. I. i. 
Fnndiira vectigalem, J-. 11. t. 3o. !• '• 
Fiiriosnm in .Miis , J. 6 t. 61. 1. !<>• 
Furti actionc minime , I. 6. t. 2. !• »5. 
Fustibus caesiim , I. 2. t. 12. 1. 16. 

G. 

GAzaros, Patarcnos , I. 1. t. 5. postl.19. 
Gencrali definitione , 1, 5. t. 20. 1. 2. 
GeneraJi lege decernirnus , 1. 3. t. 5. J. i. 
(iencrali legc prosptctum est , 1. 5. t. 33.1.2. 
Generali lege sancimus , sivc vidua J. 1. 

t. 2. 1. i3. ' 

GcncraJi Jege sancimus , nt si ciuis , I. in. 

t. 3i. I. 54. 
Generali lege sancimus, ut sive, J. 10. t. 6q. 

1. 3. ' a 

GcHcralis induJgentia , J. 9. t. 5i. 1, 7. 
GencraHtrr autcm, J. '. t. 3. post 1. aS. 
GeneraJiter ccnsemus, 1. 5. t. 9. 1. 5. 
GeneraJitcr de omnibns . 1. 4. t. i. 1. 12. 
Gcneialil(r sancimns omnes donationcs, I. 8, 
J. 56. 1. 10. 



34 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



Gcneraliter sancimiis , omncs viios, I. i. 

t. 3. 1. 52. 
(ieiieraJilcr sancimus , quemadmodtim , I. 8. 

t. 4i. I. 2«. 
tieneralitcr sancimiis , ut si qqid scriptis , 

1. 4. t. 3o. J. i3. 
Gencralilcr sancinius , ut si quis ila , 1. G. 

t. 20. J. G. 
Generalitcr sancimus , ut hi quis major , 

J. 4- t- 29. J. 25. 
Gesta, , quce gunt translata,]. 7. t. 52.1.6, 
GLfcbam , vcl foUem , l. 12. t. 3. I. 2. 
(iloriosissimi quoquc, 1. i. t. 23. post I. 7. 
Graccbus, quem Numcrius , 1. 9. t. 9. 1. 4. 
GrfEcus , scu Pagamis , 1. 1. t. 10. J. 2. 
Grammalicos, Oratores,!. 10, t. Sa. J. n. 
Gramm.-ilicos , ,sou Oratorcs , ibid. I. 2. 
Grammaticos , tam Grsccos, J. 12. t. i5.1.t. 
Grave cst, J. u. t. 56. J. i. 
Gravissima; pcense , l. 12. t- 5i. 1. 10. 
Gravissimum , J. lo. t. 5. J. 1. 

H. 

rAbeat imnsquisque lircntiam,!. 1. 1.2. l.i. 
L Habita quidrm super, J. ^.t. i3. post J.5. 
Habitantis precario, 1. 8. t. 9. 1. 2. 
Hubitatio niortc linitur , 1. 3. t. 33. 1. 11. 
Habito scniel bonse fidci , I. 4. t. 58. 1. 5. 
Hac consultissima lege sancimus liccre , 1. 6. 

t. 23. 1. 21. 
Hac consultissima legc sancimus , ut caren- 

tes, J. 6. t. 22. I. 8. 
Hac dcfinitione sancimus,!. 1 1 . t. 58.1.12. 
Hac edictali lcgc, I. 5. t. 9. I. 6. 
Hac in pcrpetuum valifura ,1. n. t. 69.I.6. 
Hac lcf^c dcccrnimus , ut qui , i. 1 2. l. 3o. 1.2. 
Hac Icge dccernimus , ut vir,J. 5. t. 14. 1.8. 
Hac Icge perpctuo , J. 7. t. 44. 1. 2. 
Hac lcge sancinnis, »1 ,1. 12. t. 19. I. 14. 
Hac lege sancimus , ut si quis ampiissimam, 

1. II. t. 42. I. 8. 
Hac lege sancimus , ut si quis consularem , 

1. 12. t. 41 • 1- 10. 
Hac lege saijcimus, ut sive agat , 1. S.t. 26. 

1. II. 
Hac nostrre mansuetudinis , 1. 12. t. 5. 1. 2. 
Hac parte statutos , 1. 12. t. 19. J. 10. 
Hac perpelua lcge, 1. 3. t. 23. 1. 2. 
Hac providentissima lege , 1, 10. t. 48.1.3. 
Hac saluherrima sanctione,!. 12. t. 21. 1.2. 
Hac sanctione , I. 12. t. 60. 1. 10. 
Hac valitura in omne , J. i. t. 9. 1. ig. 
Hae res lucro, 1. 5. t. 9. post 1. 5. 
Hssc Coiistitutio Grseca , 1. 12. t. 34. I. 8. 
Haec constitutio pcrmittit, I. 4. t. 65. 1.33. 
Hkc sententia : Omnem ^ I. 7. t. 46. 1. 3. 
Haec sciitcntia , qua:, J. 7. t 46. 1. 4. 
Hsc usu§ praastatio , 1. i. t. 2. post 1. »4. 
Heeredem fideju.ssoris , 1. 8. t. 45. J. Si. 
Hceredem mariti , 1. U. t. i6. 1. 3. 
Haercdcs eoruni , qui , 1. 5. t. 54. J. 4, 
HiEi-edcs qijoque midieris, I. 4. t. 19. l.aq. 
Heercdes, quos nccem , 1. 6. t. 35. 1, i. 
Hsredes scripti, 1. j £. t. 58. J. 4. 
Hxredes tuiorum ob, I. 5. t. 54. 1. i. 
Haeredi scri|.to, 1. 8. t. 3. 1. i, 
Hsrcdi1a«e.\traneis, 1. 5. t. 14. 1. 5. 
Haeredilas in tcstamento , 1. 6. t. 35. I. 4. 
Hsercdiias niaterterffi pctita , J. 3. t. 3i.I.3. 
HaercdiSatcm ejiis , qucm , 1. 8. t. 2. 1. i. 
Hwreditaieai quidcm dcfuncti , J.6. t. 26. 1.2. 
Haercdit.item qiiidem nequedari, J. 6.t.36.i.3. 
HaeredUatcm qiiidein petentibus, J. 7.1.34.1.4. 
Haereditatis pclilioneui , I. 3. t. 3i. I. 7 
H^reditatis , veJ Jcgati , I. 6. l. 24. i. 13. 
Haeicdiim ttiaiu , J, 6. t. 42. 1. a5. 
Haeres institala maUis, I. 6. t. 26. 1. 3. 



H.-eres qui post aditam , 1. 7. t. 75. 1. j. 
Haerctici coinmunicantes , 1. i. t. 5. 1. 20 
Hajrctici legitimo, 1. i. t. 5. post 1, '9, 
Hicretici palres , I. 1. t. 5, 1. i3. 
Hairetici syuacteria , 1. 1 . t. 5. J. 14. 
lianc autem qucrelam , J. 4. t. 3o. postl.i^ 
Hanc Jegem restituit , I. 4- t. 20, J. i5. 
Heres , Vide su-pra , H;eres. 
Hi , pcncs , quos, J. 11. t. 47. I. 4. 
Hi , qui a te, collcgaque, J. 1 1 . t. 33.1. i 
Hi , qui ad civilia miincra , I. 7. t. 62. 1. 7 
Hi , qui e,\ fiiiabus, 1. 11. t. 7. 1. 12. 
Hi , qui ex Officialibus, I. 12. t. 48. 1. 1 
Hi , qui fisco, J. lo. t. 2. 1. 4. 
Hi, qui fundos, 1. n. t. 2. 1. 3. 
Hi , qui imposita muuera, 1. 4. t. 44.I.17 
Hi , (jui in aliena potestate, J. 8. t. 48. 1. i 
Hi , qui in scbola , J. 12. t. 26. J. 3. 
Hi , qui sanctam fidcm , J. i. t. 7. J. 3. 
Hi , quibus patrimoniales , 1. 11. t. 61. 1.6 
Hi , quibus per fideicommissum , 1. n 
t. 46. J. 7. ' ' 

Hi, quos commoditas, I. 11. t. 65. 1. 2. 
Hi , quos inundatio Niii , 1. 7. t. 41. 1. 2 
His nosirje serenitatis, 1. \q. t. a5. J. i. 
His, qui couficiendi naves , 1. 9. t. 47. 1, a5 
His , qui temporc , I. 7. t. 67. I. 2. 
His quidcm , quibus , I. 12. t. 34. I. 5. 
His scbolaribus quit>us, I. 12. t. 38. J. 14. 
His solis matribus, 1. 8. t. 56. 1. 7. 
His tantummodo , 1. 12. t. 5i. 1. 16. 
Hoc ampJius qui, 1. 6. t. 42. post J. 32. 
HoL fructuum nomine , 1. 7. t. 5i. 1. i. 
Hoc inter Jiberos , 1. 6. t. 23. \. 21. post 

5. i. ^ 

Hoc ita si deJntor, 1. 8. t. 14. post 1. 14. 
Hoc ita si pactum , 1. 8. t. 40. post I. 2. 
Hoc jus porrectum , I. i. t. 2. post J. 14. 
Hoc jns stabit, J. 2. t. i3. post 1. 25. 
Hoc locum habet, 1. 5. t. 10. post. 1. i. 
Hoc nisi debitor , I. 8. t. 43. post 1. 16. 
Hoc prospectum est , 1. 12. t. 41. 1. 6. 
Hoc, quod placet, 1. 9. t. 41. 1. i3. 
Hoc sacraraentum, I. 2. t. 59. post 1. i. 
Hodie autem cuilibet, I. 7. t. 62. post 1. 6. 
Hodie jurant, 1. 3. t. i. i. 14. post pr. 
Hodie novo jure, 1. 9. t. 4- post J. 3. 
Hodie quantiscunque , 1. 5. t. 17. post 1. 7. 
Honor veteranis, 1. g. t. 47. 1. 5. 
Honorati , qui, 1. i. t. 45- 1. i. 
Humanitatis, ac religionis ratio , 1. 5. t. 62. 
J. 23. 



Humanitatis intuitu natnralibu3 , I. 5. t. 217. 

1. 8. ' 

Humanitatis intuitu pareutibus , 1, 6. t. 26. 

'• 9^ 
Humanum «sse probamus , 1. i. t. 14. 1. 8. 
Humanum , et pium , 1. j. t. 5. 1. 9. 
Huinilcm , vel abjectam , J. 5. t. 5. 1. 7. 
Humilioribus ofiiciis , J. 10. t. 70. l. 14. 
Hydraula; , 1. 10. t. 47. I. 4. 
Hypotbecis, yel pignonbus , 1. 8. t. 28. 1.3, 

J. 

JAtn tihi scripsi, 1. 8. t. 44- |. i. 
Jam trigesimasecunda, 1. 7. t. 62. 1.35. 
Janidudum a nobis slatMtum , I. 3. t. 22. 1. 6. 
Jamdudura placuit , 1. i. t. i3. J. i. 
Jampridem quidem , 1. 7. t. 3o. J. a, 
Id ab unaquaque , 1. 10. t. i(i. I. (2. 
Id , qiiod pauperibus . 1. 1 . t. 3. 1. i\. 
Idem e=t de Nestoiianis, 1. 1. t. 5. post 1. 19. 
Idcm cst in his , 1. 6. t. 61. post. 1. 6. 
Ignominiae cuusa saeramento, J. 10. t. 04. 1. i. 
Ignorantia crtditoris, J. 9. t. 34. j. 4. 
Ignorare non debes , J. 2. t. 5i. J. 4. 
Ignoli juris non est , J. 7. t. 7J. J, 5. 



lisdem privileglij , I. 2. t. 7. 1, 7, 
Illam injuriam , quae , 1. 8. t. 39. 1. 2. 

Illam incrilo dubitatiouf m , J. 6. t. 20.I.19 

Illam subtilem , J. 8. t. 54. J. 33. 

IJlala: dispensatoii pecunia;, J. 4-. t. 21. J. 4 
. Illic, ubi rc8 hereditarias , J. 3. t. 20. 1. i. 

Iliorum, qui publica, J. 4. t. 62. J. 5. 

Illud a;quitatis , J. 3. t. 38. I. 12. 

Illud convenit praecavcri, J. 4. *• kl' '• 9» 

Illud inspiciendum est, 1. 2. t. 22. 1. 1. 
. Illud, quod dc legatis, 1. 6. t. 3^. 1. 26. 

Illud , quod ex veteribus , J. i. t. 2. 1. 19. 

Illud requirendum cst , J. 5. t. 72. 1. 2. 

Illud sine ratione , 1. 6. t. 20. I. 20. 

Illustres viros jirfefectos ,1. i. t. 54. 1. 4. 
. Illustribus praefectus urhi , 1. 5. t. 33. 1. i. 
. Immunitafes specialiter , 1. 11. t. 47. 1. 9. 

Imo a debito, I. 4. t. 10. post 1. 12. 

Imperator Constantinus , 1. 12. t. 47. 1. i. 
. luiperialis Jjenevolenline , I. 5. t. 4- !• ^3. 

Impclrata rescripta noa placet, J. 7. t. 5o. 

Improba possessio, 1. 7. t. 32. 1. 7. 
. Improbum fcenus , J. 2. t. 12. 1. 20. 

Improbum quidem , et, 1. 9. t. 34. 1. i. 
. Impuberem , quem , 1. 8. t. 48. 1. 2. 
Impr.nitas delicti , 1. 9. t. 47. 1. 7. 
In actione etiam dcpositi , 1. 4. t. i. 1. 10. 
In adoptioncm patre, 1. 8. t. 48. 1. 8. 
In adoptioncm quidem , ihid. 1. 7. 
In adulterii quaestione , 1. 9. t. 9. I. 32. 
In aestimatione frumenli, 1. 1 1. t. 2-. 1. i. 
In albo decurionnm , J. 10, t. 3i. J.'^. 
In annalibus legatis , 1. 6. t. 37. 1. 22. 
In arenara non damnato,l. 3. t. 28. 1. 11. 
In bonse fidei contractibus iti , 1. 2. t. 3, 

1. i3. 
In bonse fidei contractibus, I. 4. t. i. J. 3. 
In Jjonae fidei judiciis, 1. 4. t. 32. 1. i3. 
In bonis mortui , J. 7. t. 72. 1. i. 
In causa judicati , 1. 8. t. 23. I. 3. 
In causa, quae spectat , 1. i. t. 5o. 1. i. 
In causarum deJegationibus , 1. 3. t. 4. 1. i, 
In causis criminalibus , 1. 9. t. 2. 1. 16. 
In causis jamdudum, 1. 5. t. 17. 1. 10. 
In civilibus causis , 1. 1. t. 38. 1. i. 
In conimunes servos , 1. 7. t. 7. 1. 1. 
In communione, I. 3. t. 37. I. 5. 
In conjunctione filiarum , 1. 5. t. ^. 1. 20. 
In Consiliariis ob^ervari , 1. i. t. 5i. 1. lo, 
In consilio quidem , 1. 2. t. l^i. 1. 1. 
In contractibus , in quibus , 1. 4. t. 3o. 1. i^, 
In contractihus, qui bonfe , 1. 2. t. 54. J. 3, 
In contractibus rei verilas, J. 4. t. 22. 1. i, 
In copulandis nuptiis, J. 5. t. 4 1. 8. 
In corrigendis minoribus, J. 9. t. i5. 1. i. 
In criminali negotio , 1. 3. t. i3. t. 5. 
In criminibus quidem , 1. 2. t. 35. 1. i. 
In defensoribus , 1. 5. t- 55. 1. 4. 
In donatlone , 1. 5. t. 9. post 1. 3. 
In donationibus inter virum , et , 1. 6. t. 5o. 

1. 12. 
In donationibus , quae , J. 8. t. 54. 1. 3i. 
In dotibus , quas , 1. 5. t. li. 1, "5. 
in dubium non venit , I. 5. t. 42. 1. 3. 
In ea , qua? , reip. J. 4. t. 3i. I. 3. 
In EccJcsiis , quae , J. j. t. 3. 1. 11. 
In emancipatione, J. 8. t. 49. 1. 2. 
In emphyteuticjriis , J. 4. t. 66. 1. 2. 
In eurn, qui e.x naufragio , I, 6. t. 2. l.iS. 
In excoctione buccellati . J. 12. t. 39. I. 2! 
In esecutionibus criminum,I. 9. t. 45.1.6. 
In exercendis litibus , J. 4. t. •.?!. J. i5. 
In e.\traneos, J. 8. t. 54. I. 29. 
In lamilire erciscund.aejudicip,l. 3. t. 36.1. 20. 
In restivitatibus ,1. i . t. 9. J. 2. 
In filiis decurionuni , I. 10. t. 3i. 1. 23. 
In fiscalibus debitis ; I. \q. t, 19. J. 6. 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS. 



In fiaudcm annonarise rei, 1. lo. t. i6. I. ^. 
In fraudem creditoruiu , J. ^. t. 2. J. 3. 
In fuga bcrvuin , J. (j. t. 20. 1. 6. 
In liac saciatissima uilie, 1. 8. t. S/j. I. 3o. 
in lieredcs raagislratus , J. 5. t. 75. I. 2. 
In his, in quibus Jaesus cs , 1. 2. t. 53. I. i. 
In his (jfficiis , J. 12. t. 60. 1. 6, 
in his, quae navicularii , 1. n. t. 2. I. 2. 
Jn illis , qu.Te metrocomisej I. 11. t. 55. 1. i. 
In imponenda ratiotie, J. G. t. 5o. 1. 6. 
In insiiJam dcporlalo , I. 9. t. 5i. I. 6. 
In intcgrum rcstitntionc , J. 2. t. 28. I. 2. 
In ipsius mariti tui , J. 3. t. 36. I. 5. 
In islo jurarnento , I, 2. t. 5q. post I. 2. 
In judicio de liberaii causa , J. 2. t. 3i. 1. 4. 
In judicio lam locati , I. 4. t. 65. I. 28. 
In Jegatis , ct fideicommissis, J. 6. t. 47. 1. 4. 
In legalis quidcni , 1. 6. t. 45, 1. i. 
In Jccatis , vcl fidcicom. 1. 6. t. 3;. 1. 21, 
la Jitibus, in quibus , 1. 3. t. 22. 1. 6. 
In Jocum tutoris dcluncti ,1, 5. t. 3i. 1.3. 
In Magistratus municipales, I. 5. t. 75. 1.5. 
In mclalium damnatus , 1. 9. t. 49. 1. 4. 
Jn njinoriim persona , I. 2. t. 4i. I. 3. 
In nomine Domini nostri ,1. 1 . t. 27. 1. 2. 
In nostrae Sercnitatis ,1. 1 . t. 24. I. 3. 
In nullis Jocis, aut , I. 9. t. 3o. I. 2. 
in nullo quopiam loco , 1. 3. t. 44. 1. i5. 
In ollcrendis , J. 7. t. 62. I, 37, 
in ofiicialcs l^r.xfcctorum , 1.' i. t. 40. I. 4. 
In ofiicio Comitis, 1. 12. t, 67. 1. i. 
In ollicio spcctalnlitatis , 1, '12. t. 26! 1. i. 
In omni ccssione , 1. 7. t. 71. 1. 6. 
lu omnibns causis , J, 2. t. 50. 1. 1. 
In ominhus provinciis , 1. 12. t. 5i. 1. 7. 
In pecuniariis causis , I. 9. t. 40. J. 3. 
In pecuniariiscontroversiis, I. 2. t. i3. 1. 26. 
In possessionem fundi , 1. 9. t. 12. 1. 5. 
In possessionciu rei , 1. 7. t. 72. 1. 8. 
In postiilandis suspcctis, J. 5. t.' 43. 1. 5. 
In potcslate ejus cst, 1. 8. t. 43. 1. 1. 
In proconsulari provincia , 1. 12. t. 56 I 3 
In provinciis singulis , I. 12. t. 5o. 1. 4. 
in quacunquc causa , l. 9. t. 4. J. , 
In queestionc tcstamcnli , 'l. 9. t. 5i 1 i3, 
In quahb.t , vd, I. ,2. t, 4j. I. 2. 
iL. qiubus casi1)iis , 1. 5. t. 9. 1 7 
In re niaiukua , 1. 4. t. 35. J. •> , 
In n.bu5 dolahbiis, I. 5. t. 12. I. 3o. 
|n rebus, «p.ye , 1. 3. t. 6. 1. 2. 
In rcdbibilionc opcrarum, 1. 6 t 3 l 
In rem actio , J. 3. t. 19. J. ,. ' 
}n 'em | upijji , J. .^. t. j^ ^ 

In reslituciida heredilate I. 3 t 
Xn satiis noslris scrinils,'l. 12 t 
1" sacris sciiniis militantcs, ibid. 
n sacns ,'cnniis nostris, il,id. I 
in scnmis p;ih,tM niilit.mlcs , ibi, 
In servili conditionc, !. 5, t. 3.',. 
In Survoriiin, J, y. t. 3^. i .. ' 
In soluturn iiomiiic dato , 1 
In succcssioue Curi.iliuin , I 
In succcssionc filii , | fj. 't. 
In succcssionc intcstalre , J. 
In surcc.vsionc , qiiae , ibid 



aD 



3i. I. 
.9. I. 

I. 12, 
2. 

. I. 3. 

1. 7. 



i3. 



4- t. ,5. 1. 
10. t. 3i.I. 4 
. 56. I. 2. 
• 6. t. 58. I. 
I. i. 

12. 



9- 



4. 



12. 



In successioncm , J. 6. l. 55.' post I. 

in suninia dciiili , 1. 8. t. ,4. ]. g. 

In sjnaEOgain Jtidaica;, J. ,. t. o I 

J" lestaniciuis , I. 6. t. 23. J. 26. 

•" tcslonicnlo mililis , I. ti. t. 21. I. 

In lestanunlo (jui<!cni cjns , 1. 6. t. u. i„ 

In leslamento qnidcm inililis, 1. 6. t. 00. 1 " 

n testanunto (p.'oquc, I. 6. t. 56. po.st 1. n". 

!''• vciulcntis, vcl (iijcnlls, I. 4. t. 38.1. i.3 

i" nna , cadciiKiuc causa , I. 2. t. ', ',. 1 3 

i'- nniveisis litibui |.l3cct , I. 5. t. 3 j 1 1 , ' 
liiceiuiu.m ;erc alicno , 1. 4. i. ^. 1. 11. 
Incali jnris ncn cst, in lamilia- 1.3.t,36.l!io 

Tom. IV. ^ 



Inusitatam rem dcsidcr.is , 1. 5. t. C2. I. 19, 
Ipse dispice , queinadrnodum , J. 2 t. 1. I.i. 
Ipfe significas , 1. 9. t. 22. J. 7. 
Ipsis rcrum expcrimentis , 1. 6. t. 54. 1. 2. 
Irenarcbae , qui ad , J. 10. t. 57. 1. 1. 
Iiritam faccre donationcm , L 7. t. 27. 1. 3, 
irritum quidciu propterea, I. 6. t. 5o. I. 8. 
Is , aj ud qucm ics agilur, I. 2. t. 1. I. 



2. 



Incerti juris non cst orta , 1. 8. t. r. I. 3. 

Inccstas nuptias , 1. 5. t. 5. post. I. 6. 

Incivile, atque inusitatum , 1. 3. t. 32.1. 12. 

incivile esl , quod postulas, 1. 7. t. 72. 1. 4. 

Incivilcm rtm dcsideralis , 1. 6. t. 2. 1. 2. 

Incrcdibile cst , 1. 9. t. 47- 1- 6. 

Indcbitas usuras, I. 4- t. 02. 1. 18. 

Indcbito lcgato, 1. 2. t. 33. 1. 2. 

Indcbitum solutum scicns , 1. 4. t. 5. 1. 9. Is j cui commissse sunt ," I.' 3'. t 2' 1 4' 

indecoram obscrvationem , J, 5. t. 60. 1. 3. Is , cujus tacilae fidei , 1. 10, t i3 1 1 

Indicia certa, quse jure , J- 3. l. 32. I. 19- is demum in , I. 9, t. 45. j. ,. 

Indictiones non pcrsonis, 1, 10. t. 16. 1. 3. Is , pcnes qucio , i. 4. t. 34." l 6. 

Indubitali juris ett, 1. 4. t. 3o. i. iG. Is , qui ap.grcssorcm , vel , 1. 9 t iG I 2 

Inductis Firmino, ct , 1. 10. t. 47. 1. 2. Is^ fj-ji bona secunduin , 1. 7. t 5,i I ", 

Inductum , id est , canccllalum , l. 8. t. /jS, Is, qui cum teJo , I. 9. t. 16. I, 7. 

'• 22' , Is, qui Jiber conslitulus , J. 8. t. 01 I 1 -, 

Indulgenlia , 1. 9. t. 43. 1. 3, - - — • ■ ■ ■ - - ' " '''• 

Infames j ersonae ,1, 10. t. 67. 1. i. 
Infamia, quae libi, i. 10. t, 3i. 1. 8. 
Infamiae detrimenlurn , 1, 2. t, 12. 1. i. 
Infantis nomine , 1. 6. t. g. 1. 3. 
Ingcuuse muliercs , 1. 11. t. 7. 1. 3. 
Ingcnuam natam , I. 7. t. 14. 1. 2. 
Ingcnui nascuntur , 1. 7. t. 14. 1. 8. 
Ingenuum quis se , 1. 7. t. 14. 1. i3 



Is , qui rationem futeiae, 1. 5. t. 53. I. 2. 
Is , qiii solvendo non est , J. 6. t. 27. 1, 2, 
Is quidcni, qui in , 1. 7. t. 12. 1. 2. 
ita demum siipcr life ,1. a. t. i3. 1. i3. 
Ita nobis cordi pudor est , 1, 9. t 9. I. 28. 
Itaque mortuo, J. 6- t. 59. posi I. 11. 
item a privatis, 1. 8. t. 54. I. 3 4. post pr. 
Item bcrcditas , I. 6. t. 61. posl 1. 6. 
Item nulia communilas, I. i. t. 3. postl. 2. 



1.6. 



Ingrcssi monastcria, 1. i. t. 3. post i. i3. Itcin rosscssor , J. 8. t. 18 "doH 1 - 

Tniti/-. TT«r..-i;»i<M.i.; ci r^o,.!.... 1 /. «. C Z 1 C T. •* i- . r ^'- ■ / 



Initio venditionis si paclus , I, 4. t. 54.1.5. 
Iniquum , ct longe a , I. 9. t. i . 1, 17. 
Injunarum actio , I. 9. t. 35. 1. 2. 
Injuriarum causa , ibid. 1. 7. 
Injtirtarum ex persona , 1. 2. t. 12. I. jo. 
inquisitio veritatis tolli , 1. 8. t. 43. 1. ,8. 
Insignis auctoritas, 1. 11. t. 60. 1, 2. 
insolilum est , et grave , 1. g. t. 41. I. 2. 
instar rci judicatae , 1. 10. t. i. 1. 2. 
Institoria tiJii adversus , 1. 4. t. 25. 1. 3. 



Ittm prsediiim , 1. i. t. 2. post i. 14. 
Item piivikgium , 1. 1. t. 5. post 1. r. 
Item qurecunque , 1. r. t. 3. post I. i3. 
Ilem qui doiuum , J. 9. t. 19. post l. 6. 
Itcm ti)u inviccm ,1. 1. t. 2. post I. 14. 
Item sin,' legitimis , J. 5. t. 26. post I, 11, 
Jubemus adscriptitionim creationes, 1. i. t.3. 

i. 37. 
Jubcnuis advocalioncm , 1. 2. t. 7. J. i-;. 
Jubcmus apud , 1. 1, t. 57. I. r. 



Instrumeuta ad jus tuum , 1. 3, t. 42. 1. 6. Jabtmus , atque bortamur , I.n.t. 2^^. 1. 4 



Instrumcnta doinestica , J. 4. t. 19. 1. 5 
InsLrumcnla pra.diorum , I. 6. t. 42. 1. 2! 
Instrumentis etiam nori , 1. 4. t. 21. 1. o. 
Inslrumentoium excmpla , 1. 1. t. 19. 1. 8. 
Intcliigere dckcs , I. b. t. 3i. 1. 2. 
Intelligis filio , qui , 1. 12. t. 37. 1. 5. 
Iriter aequit.ildJi , jiisquc ,1. 1. t. 1 ',. J. i. 
Inlcr slius prerogutivas , 1. 12. t. 24. 1. i3. 
lutcr alios faclam, l, 7. t. 60, 1. 2. 
Inter alios res gcslas , 1. 7, t. 60. 1. i. 
Intcr anliquam |inidciitiain , I. 3. t. 33. 1, ,5. 
Intcr cliaitulas coiifiscati ,1. 10. t. 2. I. 5. 
luter claias sapiciiiiae , I^i . t. i. 1. S. 
Inter fiiios , et filias , \jK. t. 36. J. n, 
Inter oranes duntaxat, i^d. 1. 26. 
Intcr omnes minores ^ I. 5. t. 71. 1. 17. 
Ititcr piivatos, ct fiscuiu , 1. 3. t. 11. 1.6 



Itit( 
inlcrd 



Jubcnius clarissimorum , i. 12. t. 16. I. 5. 
Jubcmus cura , ac solertia, I. i. t. 53, I. 9. 
Jnbcmtis duobus viris , J. 12. t. 5. 1. 5. 
Jiibcmus cos , quibns , J. 5. t. 27. 1. 6. 
Jiilicmus eos tantum.modo , I. i. t. 4. I. ig. 
Jt;bcinus eum ad , J. 1. t. 3i. 1. 5. 
Jtibcnuis in omnibus , 1. 2. t. 4. I. ^3. 
Jubemus liccre mulienbus , I. 4. t. 29. I.2i. 
Jul cniiis Jiccie parentibus , J. 8. t. 49. l. 5. 
Jubcmus , nc quis , I. 4. t. 59. 1. i. 
Jubemus neminem Curialem , 1. n. t. 58. 

1. 17. 
Jubeimis nemini licere , 1. 12. t. 5i. 1. 33. 
Jubcmijs ncmini penitus , 1, 9. t. 5. 1. r, 
Jubeinus niillam navcm ,1. 1. t. 2. I. lo. 

ct I. II. t. 3. I. 2. 
Jubemus niilli po.-lhac , 1. i. t. 2. 1. 14. 



r Tiium , et uxortin , 1.* 8. t. 58- 1. 2. Jubcmus omnes epislolas , 1. 7. t. 16. i 



in 



I. 



1 1. 



t. 61. i. 14. 



qui scripluras , 1. 4- ^- KJ. 



Icrdicimus sanctissiniis , I. 1. t. 3. post Jubcmus oinnes , qui 

'/• Juborotis oinnes, qui 
Inttrcst inultiini , 1. 8. t. 43. I. 21. J 

Intercst usumfnictmn , I. 3. t. 33. 1. 6. Jubemiis omnes, qui vel iain , 1 i-^ t 5 
I.Uerioculio Pne.sidis ajisid, 1. 7. t. 5;. I. 4. b^. . - • >/• 

Inlerloculio 1'rKsidis, quae , 1. 2. t. 12.J.19. jLibcmus omnino , 1. 6. t. 23. 1 2() 

Intcijw.Mt.-is mctus causa , 1. 2. t. 4. I. r3. Jubemus pcr hanc divinam , I. ,2. t. 38. 
Inlcrio.2aii sirvos, 1. 9. t. 41. J. ij, |. ,6. 






Tntenogaiain (t , J. 7. t. 16. I. 
intcrvalla t(.mj'oniin, J. ,0. t. 40. i. 3 
liiteslata mortna qiiondani, I. 8. t. £7. 1. 2 



Jubcmiis per omncs Provincias , ib. 1. 10. 
Jiibcmiis pro tcnipore , 1, 2. t. 8. 1. 3. 
Jubcmus Fro\iiiciarum , I. S. t. i3. 1. r. 



In tc.Malo quuJcm d.funclo, 1. 6. t. 55. 1. 4. Jubcmns .quotiens pater', I. 6. t. An. 1. 6. 

lu <s!atori:ni curialium , I. 6. t. 62. I. 4, Jubcmus salvo hoiioie , 1. 12. t. ,1. .8 

lutia urbtm Homam . 1. 8. t. 12. 1. 5, Jubcmus, si qi,,-, sucee.^tio. 1. 7. t. (v2. 1 3i 

Invasor locorum , 1. 8. t. 4. 1. 5. Jubcmus, viro. dtvcUos , I.' 12. t. il. l". ii, 

Inviccmdebit.comptnsalione,). 4. t. 3i.l.,2. Jubcmus , ut 1 rimum , 1. 12. t. 1.1 1, 1 

Invito , vcl jgnoranle creditore , I. 8. t. 43. Jubcmus , v.t pro ,1 10 t. -6 I j 



1. 12 

liivito , vcl ijrnoranlc fe , 1. 3. t. 44. 1. 2. 
Invitos condiictorcs , 1. 4- t. 65. 1. 11. 
Invilum .comparaic , 1. 4. t. ?S. 1. ,,. 
Iiivitns agtrc , vtl procuraiv, l. 3. t. 7. 1. i. 
JnvUu» piocuratioisem , l. 2. .t. i3, 1.' i;. 



ipost 



Jubinin.. , nl qnitunqut- , 1. ^. t. 17. 1. ij 
Jiibcnnus , nt si quando , J. 3, t. i 

1. 9. 

Jubcinus , iit si qnis , 1. lo. t. 14. 1. 1. 
Jutlari commuiii Komano, I. i. l. 9. 1 S. 
Jud.vi ct bciitirum , ibid. 1. ,6. 



4 



26 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS. 



Judsci , qui reatii aliqiio , 1. i. t. 12. 1. i. 
Judaeis ct ccelicolis, I. 1. t. (j. 1. 3. 
Ju(la;oriim priiiiutes , 1. 6. t. 9. 1. 17. 
Jiul.Tos qiiosdiiiii , I. r. t. f). 1. ii. 
JuiJncus, qui ,1. 1. t. <). 1. 18. 
Jiid.xus scrvuni CIirisli;iniini, 1. i.t. 10. I.r, 
J'<dcx ad coi taiii iciii datus , I. 7. t. 4>^. 

/. r. 

Jiidcx , qiii Jisceptationi , 1. y. t. 67. 1. 5. 
Judicali cxcculio^ J. 7. t. 58. I. /f. 
Jiidiccs aljscutiuia , 1. o. t. 5. 1. i. 
Judiccs Doniinicis dicbus , «. 1 . t. 4- '• 9- 
Judiccs oportct in priiiiis , I. 3. t. 1. I. y. 
Judices , qui in , 1. u. t. i. 1. 8. 
Judiccs , fjui se furtis , 1. 12. t. i. I. 12. 
Judiccs , qui teniporc , I. y. t. 28. 1. i. 
Judiccs , qtios , J. 10. t. 16. I. 11. 
Judiccs , sivc in Iiac , I. 4- t. 21. 1. 18, 
Judiccs lam Latina, I. 7. t, 45. !■• 12. 
Judicibus facicndae , J, 12. t. 5i. J. 9. 
JudiciJjus non solum , J. 7. t. 62. I. 24. 
Judicio coRpto usurariim , I. 3. t. i. J. i. 
Judicium iixoris , I. 6. t. 34. I. 3. 
Juliaiia , cujus tiln , J. 5. t. 3^. J. i. 
Jure niariti adultcrii , I. 9. t. g. 1. 6. 
Jure nostro est jwtestas , I. 8. t. 4'- ^- 5. 
Jure provisum Cbt , 1. 11. t. 9. 1. 5. 
Juris formuloe aucupatione , 1. 3. t. 58.1. i. 
Juris ignorantiam , 1. G. f. o. i. 6. 
Jurisjurandi contempta , I. 4. t. i. !. 2. 
Jnrisjurandi rciigioue , J. 4- t. 20. 1. 9. 
Jtiris mauifeslissimi est , I. 7. t. 56. J. 3. 
Juris ordinem convcrti , I. 3. t. i3. J. 2. 
Jus castrcusis peculii , I. 12. t. 3^. J. 6. 
Jtis empliyteuticarium , I. 4- t. G6. I. i. 
Jtis empliytcLitici praedii , J. 11. t. 61.I.11. 
Jus familiarium , 1. 3. t. 44- '■ 8. 
Jiis postliminii , I. 8. t. 5i. I. 14. 
Jus Senatortim , I. 12. t. i. 1. 8. 
Jus sepulcri tam , I. 3, t. 44- '• i3' 
Jussio , qua sil)i , 1. j. t. 9. I. 5. 
Justas ctiam , et , I. lo. t. i. I. 6. 
Justissimos ct vigilantiss. J. i. t. f^o. l. 3. 
Justum cst dcsideriuui cjus, I. 3. t. i.l. 6. 
Juxta edicti noslri , J. 7. t. 16. I. 4,0. 
Jtista invetcratas, 1. lo. t. 70. J. 2. 
Jiixla sanctionem, quani , I. i. t, 3, 1. i. 



Afa sentcntia ^ 1. 7. t. 62. I. 22. 

J Latam seutcnliam diciiis, I. 7. t. 64-Ii. 
Laudabile , vitreque , 1. 2. t 8. J. 4. 
Legati non soliim , I. i. t. 3.^. I. 1, 
Legatorum , scu fideicommissorum , I, 6 

t. 47. J. I. 
Lcgatum a defuncto tlbi , J. 3. t. 44. J. 3. 
Legalurn alii sub , I. 6. t- /jo. 1. i. 
Legatum , sive fideicommissum , }. 6. t. 46 

j. 4- 

Lege duodecim tabularum , 1. 6. t. 58. I.14. 
Lege Xconis , J. 5. t. 14. !■ 10. 
Lege pragmalica , J. 12. t. 17. I. 4. 
Lf^ge repetita eehsemus , J. 1 j. t. 38, I. i3, 
Lege vcndftionis , 1. 4- t. 55. J. i. 
Lcgem Anastasii , 1. 5. t. 27. 1. 7. 
Legcm Juiiam Misccllam , I. G. t. 40. J. 3. 
Legera , qtiam dixisti , cum dotem , J. 2. 

t. 3. I. 10. et I. 5. t. 14. J. 1. 
Lcgem, quam rebus tuis, I. 8. t. 5^. I. 9. 
Lcgi-m quidem conductionis , J. 4> *• P^- 

l^ 16. 
Leges decurialcs , !. ii. t. i3. J. 2. 
Leges , ct Constitntiones , I. i. t. i^- J. 7. 
Leges quoque ipsas, 1. 3. f. 53. J. 3. 
Leges sicratissimae ,1. 1. t. 14. 1. 9. 
Lcges ut gencrales , I. 1. t. 14. I. 3. 
Legis Aquilise actione , l. 3. t. 35. I. -j. 



Legis Juliai de bonis , L 7. t. 71. L 4« 
Lcnones patres , ct , t. 11. t. ^o. J. 6. 
Lfcx , qu;'! tutores, I. 5. t. 37. J. 22. 
Lex Viicilia, 1. 9. t. 21. J. i. 
Ijiliilliis Pr;ctccto pra;loiio, I. 1. t. 26. I.I. 
Lilicllum vcro, J. 3. t. 9. poft I. i, 
J^iber captus ab bostibus , I. 8. t. f.i. J.!^. 
Libcr , n.ciie fucrit , 1. 3. t. 3i. 1. 8. 
Libera coucubiiialus , I. 7. t. 16. 1. 34- 
Libcra matriinonia , I. 8. t. 39. I. 2. 
Libera qiiidem Tbcodora , 1. 7. t. 45. 1.8. 
Libcram resistendi , J. 3. t. 27. I. l. 
Libcrari fidcjussores , 1. 8. t. 43. 1. 2. 
Libcri coucubinas , 1- 5. t. 4. I. 4- 
Libcri conlra tabulas , J. 6. t. 12. 1. i. 
Lif>-.ii dc inofticioso , 1. 3. t. 28. I. 2&, 
Liberi rri»iosi , J. i. t. 4- post. J. 28. 
Libcros a parcniibus , L 4- *• 43- ^- '• 
Libcros privatis pactis , 1, 7, t. i6. J. lo, 
Libcros, qui pcr , J. 6. t. 20. 1. 18. 
Liberos, vclut servos , 1. 7. t. i6. J. 3g. 
Libcrta , eademque nxor tiia , I. 5. t. 5.1.1. 
Lii)ertse, quae voluntate , 1. 6. t. 6. I. 2. 
Libcrtae tu.e , I. G. t. 3. J. 8. 
Liberlas a dcbilore fisci , 1. 7. t. 8. 1. 2. 
Libcrtas tcstamento dcfuncti , J. 7. t. 2. I. 3. 
LibcFlatcm scrvorum , J, 8. t. 9. J. 36. 
Libcrtates , quas , 1. 11. t. 62. 1. 2. 
Libertati a majoribiis , J. 8. t. 47- '• lo. 
Liberti , libertaequc , 1. 6. t. 3. l. lo. 
Libcrti non inodo advcrsus , 1. 6. t. 7.I. 3. 
Libertina maire procrcatam , 1. 7. t. 14. I.9; 
Libcrtinse conditionis constitutis , I. 7. t,20. 

1. 2. 
Libcrtinaj conditionis homines , 1. 6. t. 7. 

Libcrtinnm, qui filio suo , I. 5. t. 6. I. 4- 
Libcrlorum adversus patronos , i. 4^ t- 20. 

J. 12. 
Libertorum fiJios , I. 12. t. 1. 1. g. 
Libertos a tiitela , vcl ciira , I. 5. t. 62.1.5. 
Libertos exemplo , 1. 8. t. 47"- •■ 8. 
Libcrtos, sive libertas , J. 6. t. 6. J. 6. 
Liberturn , qui patronam, I. 5. t. 4- t- ^- 
Liberlum tunm , cl , I. 5. t. 43 i. i. 
Liljcrum est filite tua;, I. 5. f. 17. I. 2. 
I,ibcruin fuit , I. 8. t. 4'- 1- '^'- 
Li'jeruni , sciciis^, I. g. t. 20. l. i5. 
Licenliam habi.at ,1. i. t. 3. post I. 34- 
Licct acccjvta pe^|iia , J. 7. t. 16. I. 33. 
Liccat cuilibct agPfcssorcm , 1. 9. t. iG. post 

I. 4. 
Liceat omnii)us , 1. 1. t. 5i. I. 12. 
Licet adicris patris hereditatcm , I. 6. t.5o. 

1. 14. 
Licet adversus heredcs, 1. 5. t. 53. I. 5. 
Licet ante lempus , t. 4- t. g 1. i. 
Licct antiqiiis legibus ^ 1. G. t. 21. 1. iS. 
Licet ccrtis animis , I. ^. t. G5. I. 8. 
Licct dos jure , 1. 5. t. 12. 1. ■?.'^. 
Licct dotale mancipitim , J. 7. t. 8. I. i. 
Licct cpistolae, 1. 8. t. 38. 1. i. 
Licct ex cau,sa fideicommissi , I. 6. t. 1 .■>. 1. 1. 
Licet ex tabulis , quas , I. 9. t. 22. 1. 3. 
Licet iisdLin pignoribus , J. 8. t. i8. 1. 7. 
Liset in delictis »tate , J. a. t 35. I. 2. 
J,icet in principio , I. 2. t. i3. I. 24. 
Licct in contiiicnli , 1. 6. t. 3o. J 8. 
Licet indivisa hona , J. 10. t. 3i. 1. 7. 
Licct intcr piivatos , I. 3. t. 3. 1. ig. 
Licct Judicc acc( pto , 1. 3. t. r. 1. 2. 
Licct libcri malrihus , J. 6. t. 56. J. i. 
Jjicct ncqne nostia , I. 5. t. 24. 1. 1. 
Licct onitionis sub , I. 5. t. iyj. I. 17. 
Licet pacto divisionis , I. 3. t. 2G. I. 2J. 
Lioet patri , 1. 5. t. 27. post I. 8. 
Licet possessio nudo , 1. 7. t, 32. I. 4- 
Li«ct , postquam, i. i. t. 21. 1. i. 



Licet tcstator, 1. i. t. 3. post I. 28. 
Licct quid;nn .(Kgyptiorum , I. 5. t. 5. I. 8, 
Licet repiidii libcllus, I. 5. t. 17. J. 6. 
Licet rclio priii'ipcs , J. 4- f- G5. J. 35. 
Licct .scrvilis coiuiitio , 1. 1. t. 19. 1. 1. 
Licet .servituti:. Icmpoic , I. \. t. 14. I. 4' 
Licet tutorcm habeiiti , J. 5. t. 3G. 1. 4- 
Licct liitoriim, J. 4. t. 62. I. 3. 
Licct, Uiide ui , J. 8. t. 36. ?■ 5. 
Liquct i^ilur. Hac lex p.U ^. in I. 8. liht 

I. siih. finna tii. 1. Iiicipil , Liquel i^»-' 

tur Im|><Talor. 
Lite ordiiiafa , J. 7. f. iG. 1. 4- 
Lite pcndcntc , J. 8. t. 87. J. 2. 
Litcin tc rcdcmisse , J. 2. t. i3. 1. i5. 
Lites supcr .•■erviJi , I. 7. t. 17. h i- 
Litibus imponcntes, I. 11. t. 47- '• "^o. 
Litigaiitibus iu amplissiino, 1. 7. t. !\i, I. 1. 
Litigator victus, I. 7. t. 5i. 1. 2. 
Litigatoribiis copia est , I. ",■ i- 62. l. 14. 
Litigiosa , I. 8. t. 3^. post I. i. 
Loca omnia fundi, J. 11. t. 70. 1. 3. 
Locorum doinini , I. 11. t. 58. 1. 11. 
Locum quidem rcligio.sum , I. 3. t. 44- '•9' 
Longo diversam causam . I. 7. t. 23. I. i. 
Loiigi tcmporis possesacne , 1. 7. t. 33. 

!• 7- 
Longi temporis pr.-escriptio , 1. 7. t. 33.J.2i 
Lotas in postcrum , J. 11. t. 7. J. 10. 
Lucrum lioc aequaliter, 1. 5. t. g. post 1. 3. 
Ltiminibus capttim , I. 5. t. 3^. I. 3. 
Luminibiis captus , I. 5. t. G7. 1. i. 

M. 

rAcedoftiani Senatusconsulti , \. 4- f. 2&. 

Magistcriae potestati , I. 3. t. i3. I. 6. 
Magistralus conficiendorum , J. i . t. 56.1.2. 
Magistratus ejus civitatis , I. 5. t. 32. I. ». 
Magistros studiorum , J. 10. t. 5j. J. 7. 
Magna etc. Constitutio assignat, 1. 1. t. 2, 

J. 18. 
Magnam legura veteruin, J. 8. t. 38. J. ra. 
Majestatis rei , eliam post , 1. 9. t. 8. 1. 6. 
Major annis XXV. J. 8. t. i^. 1. 2 3. 
Major dignitas , I. 12. t. i. I. 3. 
Majurcm scveritatem oiigit , 1. 9. t. 22. 1.4« 
Majoribtis etiam , 1. 3. t. 38- I. 3. 
Majoribus hoiioribus , i. ro. t. 42. 1 2. 
Malae fidei pos^essore , 1. 7. t. 33. pu>t I. i, 
IMala fidc morato , 1. 7. t. 22. 1. 1. 
Mala fide possidens, I. 4- ^- 9- 1. 3. 
Male agilnr ruai , 1. 7. t. 38. 1. 2. 
Mancipia divcrsis artibus , 1. G. t. i. J. 5. 
Mancipia patiis , J. 4^ t. 5r. J. 4- 
Maneipia , quoruni niLminiati , 1. 4. t. ^ 

I. 3. 
Mancipia tiia , si , J. 7. t. 26. \. i. 
Mandali actio pcrsonalis , I. 8. t. ^\ . \. li. 
Mandatum re intcgra , I. \. t. 35. I. i5. 
Mauichaei libei-os , I. i . t. 5. I. i5. 
Manicha;i undiqiic , I. i. t. 5. 1. n. 
Manichaeo in loco, I. r. t. 5. p.osl J. n. 
Maui<.h.eos , scu Manicbceas , I. i. t. 5. J.^.- 
MaiiifLSli, et indubitati juris, I. 8. t. Sa.I.r. 
Manifisti juiis est , maj(..rcs , I. 10. t. jo. 

J. 3. 
Manifesti juris est , tam alio , I. 8. t. 43. 

I-.>7- 

Manifcstisaiml qnidcm juris,!. 6. t. 2.I.''.2. 
MaTiircstum est ntqfiis , l. 5. t. 4- post l.S. 
Manumissionis caus.r , I. 6. l. 3. 1. 2. 
Mariti, qui fi!iuiniu , I. 5. f. 23. I. 2. 
i',uifiis citra raand;.<uin , 1. 2. t. i3. 1. ar. 
Miritus, et uxor ab intestalo . I. G. t. i&. 

1. I. 
Maritus etsi r<;buSj 1. 5. t. 34. 1. 2, 



I 



INDEX LEGUM 



Mnritus manumissionis causa , 1. 5. t, )6. 

i. 22. 

M.itci inter eas pcrsonas , J. g. t. 46. 1. 2. 
M;ikT pupill.x", 1. 5. t. 6. 1. 2, 
Maler , qu;i; defunclo tilio, 1. 6- t. 56. 1.5. 
M-tler (cstaincnlo, 1. f>. t. 28. 1. 4- 
Matcr tua ab co , quem, 1. 6. t. 3. 1. 5. 
Mater tua , vcl inaiitus , 1. 3. i, 82. 1. 3. 
MaHieina(icos nisi ,1. 1. t. 4. 1. 10. 
Matre , vel legiliniis (iliis , 1. 5. t. 27. I. 5. 
Maliem tuam , 1. 4- '• iQ- I- 17- 
Ma(res , naluralil)us ctiani , 1. 5. t. 3i. l.ii. 
Madcs , quce amissis viris, 1. 5. t. 35. 1.2. 
Matrcs , qu.ce uubercs amiserunt , 1. 6, t. 56. 

1. 3. 
Mafri et aviae , 1. 5. t. 35. post 1. 2. 
Matri intcstato dcfunctoe , 1. 6. t. 5^. 1. 3. 
Malriculam agcntium ,1. 12. t. 20. 1. 3. 
Matrimonium quidcm , 1. 5. t. 17. 1. i. 
Matris pielas instriicre, 1. 5. t. 5i. 1. 6. 
Maximarum culmnia , 1. 10. t. 47. 1. 12. 
Maximis dccorati , 1, 5. t. 4- 1- 23. post 

Maxinnim vitium , I. 6. t, 28. 1. \. 
Wcrlianicos Gcomelras , 1. 10. t. 64, 1. 2. 
Medicos , et maximc , 1. 10. t. 62. 1. G. 
Mcditcrranea' civitatcs, I. 10. t. 16. 1. g. 
Mciniueriut ciincli , I. 8. t. 4- 1- 6. 
Meiniiiimiis anlca , 1. Q. t. 58. 1. i5. 
Meminiiniis nuptr, 1. 10. t. 34. 1. 2. 
Mcnunimus praginalicam , 1. 11. t. 68. 1. 2. 
Mcmmisse oporltbit , 1. 9. t. 8. 1. 7. 
Mercalcm tc hahiiissc , 1. 4. t. 7, 1. 5, 
Mercatores tam imperio, 1. 4. t. 63. 1. ^. 
Mttallarii , sive , 1. 11. t. 6. 1. 7. 
Mctalli sii])j)licium , 1. 9. t. 47- !• ii» 
Mclaiiicos. Vule Meclianicos. 
Mctuni non jacfalionibus , 1. a, t. 20, I, g- 
Miles, si castrcnsiuni , 1. 6. t. 21. 1. a. 
Militarcs viros , 1. 12, t. 36, 1. 16. 
Militaribiis viris , 1, 10. t. 3i. 1. 42. 
Militaris adaralio, 1. 12. t. 40, I. 4. 
Mililcm nec pro patre, 1, 2, t, i3. I. 7, 
Mihtes dc locis , in quihus ,1, i. t, 

1. 4. 

Militcs i£;nominia mi.ssi , 1. 12. t. 36. 1. 3. 
Miiites in exiicdilionc, 1. 5. t, 21. 1. i5, 
Milites iie((ue lormeiUis , 1. 9, t, 4i. 1. 8, 
Mditcs noslros , 1, 4. t. 65, 1. 3i, 
Milites qiii a rcp. armantur , 1, la, t, 36. 

I. i5. 
Mili(es qui prsestint, 1. i , t, 4. 1, 18, 
MilKine arma(a- muiierihus, I. 5. t. 34.1,4. 
Mililis voluiilatein, I. 3. t. 44. 1, 5. 
Wimrc, et quie ludibrio , 1. 1. t, 4, 1. 4. 
Minime fa.'? cst , nt, i. 7. t. 63. ], 12. 
Miiior aiinis lcge dcfinitis , 1, 7. (. 4. 1. 5. 
Minoris dehilor , 1. 5. t," 3.|, po.^-t l. 8, 
Minorcni iiecuniam lc, 1, 4. l. 3o. 1. 2. 
Mmorcs XXV. annis i;cn , 1. a. l, i^o. 1. 1. 
Minorihus icla(e ra;iniiiis , 1. 5, t. 3, I. 17. 
Miiiorihus aunis XXV. l. 2. t. aS. 1, a. 
Miiiorihns in liis , |. •.). t. U2, 1. 8. 
Minonhus iu integiuiM , I, 1. t. 22. 
Minonhus XXV, aiuiis , lieredihus 

t. .35. 1. 6. 
Minorihiis XXV. 

t. 41. 1, I, 
Minovnm posses.>.ionis vendilio , l, 5. t 

1. 6. 
Minus ex lukl.e judicio, 1 



39- 



1. 5, 
, J, 6, 



annis , praescrtiin , I, 2, 



I, 



t. T 



Minus inslriictus cst , 1. ,7. t, 3-2. 1 
Missi oi.inaloris , 1. lo. ( 



I. 



•9- 



. l. 

»•7. 
t. 40. l.ii. 

<)• 



Moderatorcs provinciarum , I, 
Modios aeiicos ,1 9. l. 70. 1. 
Moeniana, qu* Giaeco vocahulo^l. 8. f. 10, 
I. II. 

Mamcntanca: possicssionis actjo, 1. 3. t. 6.1.3, 



TOTIUS GODIGIS. 

t. 4. 



44. 



Momentarife possessionis , interd. 1. 8. 

J. 8. 
Monastcria degunt , 1. 1. t. 3, J. \o. 
Moiicute oflicii , 1, 10. t. 11, J. 2. 
Monclarios iii suo , 1. 11. t. 7. 1. 1. 
Monumcnta (luidi ni , J. 6. t. 37, 1. i4 
Monumentoruiu inscriptioncs , J, 3, t 

J, 6, 

More Jitis causain, J. 3. t. 32. 1. 26. 
Moitis casus ancillae , l. 4- t. 4^- '• ^- 
Mortuorum reJiquias , J. 3, t. 44^ '• '^- 
Moveor , quod ic a scrvis, J. l\. t, 55. 1, 4- 
Mulicr in minori a;(atc , 1, 5. t, 12. 1. 28. 
MuJier juris sui constiluta , J. 5. t. 1. 1. 5. 
Mulicr , licct spccialitcr , 1. 8, t. 28, 1, 11. 
MuJier, qua3 , 1. 11, t. 47- '• ''^- 
Muliercm contra Senalusc, I. \. t. 29. 1 
Mulierejn , quam ita , J. 4- t. 56. 1. 2, 
Mulierem quidem , 1. 8. t. 48. 1. 5 
Mulieres honorc marilorum , 1. 10. 

1. 9. et 1. 12. t. I, i. i3, 
Mulieiihus quidem , 1. l{. t. 29. 1. i. 
MuJla damnum fanise , 1. j . t. 54. !■ !■ 
Multarum seyera , J, 1. t. 54- 1. 5. 
Mulli magicis artihus usi , J. 9. t. 18. 1. 6. 
Mulli modi , 1. 6. t, 4. 1. 
Multi navcs suas , 1. 11. t. 
Miiltis devotissiiiiae , 1, 12. 
Multis rationihus 



14. 



t. 39. 



J. 7. 



3. 1. I, 
t. 22. 1. 8. 
16. 1. 17, 



Multo niagis eigo , J, i. t. 3, po»t. 1, 
Multo magis proJiibetur , 1, i. t. 2. 

1. .4. 
Muitum interest , si ea , 1. 5. t. 3. I. 
Multiim interest , utrum cohcrcdes , J 

t, 52. 1. 2. 
Multum interest , utrumne usore , 

t, 5o, 1. 6, 
Multum interest , utrum quis , 1. 6. 

1, I. 
Muncra , quae , 1. 10. t. (^i. 1. 2. 
Muncribus rivllihus, 1. 10, t. 67, I. i. 



'9^ 

post 



4. 

4- 



Muneris publici , 1. 
Muriiegui; , qui , 1. 
Mutuae pccnniae , 



10. 
4^ 

H. 

1. 



t. 45. 
, t, 7. 

t. 2. 1, 



1. 
I, I 

14. 



6. t. 



3, 


I. 


I. 


1, 


10, 


t. 


29, 


I. 


4- 


1. 


I. 




18, 






t. 


16. 


I. 4. 


), J. 


. 2. 




, 1 


j 


. t. 



NAtales antiqiios 
Nati ex inquilinarum , 1. 10. t. 3i, 

1, 39. 
Naturalihus lil)eris, I. 5, t, 
Nautici apud , I, 11. t. 22 
Navigia , 1. 6. t. i, post 1. 18 
Ne ad divcrsa tracti , i. 12. 
Ne casii amissa , 1. 10. t. 3o 
Ke causas , qua: in noslram , 1. 7. t. 6a, 

1. i5. 
Ni.^ codicillos quidcm , 1. 6. t. 36. i. 5. 
Ne coiitra juris , J. 4 t- i3. 1. 2. 
Nc cui liceat Prae])ositorum , 1. 12. t. ij3- '■'• 
Ne cui lice;;t , qui , 1. 4- t. ()5, 1 3i. 
Ne diu a))pariti;rum , 1. 9. t, 4"- !• 21, 
Ne diutiu.s ad , l, ij. t. 5o. 1. (i. 
Ne diutius dul)ilctm , 1. 11. f. l^-j. \. j. 
Ne cxaclorum , l. u». t. 19. 1. 9. 
Nou frumtnluni , quod , I. 4. t' ^o. 1 
Ne ideo lis protrahaUir, 1. 2. t. 7. 1. 
N<; in arhilris cuin , 1, 2. t. 56. 1. 4. 
Ne iiccat , 1. ip. t, 1 1, 1. 8, 
Ne lucrum quidcin antea , 1. 5. t. 70. 
Ne Magislralnum , 1. 5. t, 3^, 1. i3. 
Ne passim iiccat , i. i. t. 18, 1. i3. 
Nc pcr divcrsas , l. 12. t, 61. 1. 1. 
Nc qiiid Pra?fcs . 1. j 2. t. ^i. 1. ri. 
Ne quidam ]mlarent , 1. 6. t. 21. 1. 17 
Ne quis (.:hri^tiaiiam , i. 1. t. 9 I. 6, 
Ne qiiis Comitum , i. iq. f. ^•j. 1. i. 
Nc quis dcinceps , 1. j;. t. 40. 1. 7, 



4^ 
19- 

1. 5. 



.Ne quis ex corpore , 1. 2. t. 7. I. 3. 

Ne quis cx rusticana plehc , 1. 11. t. 54. 

1, 1, 
Ne quis cx ullimis, 1, 12. f. i. I, 6. 
Ne quis Jndicum iu , J. 1. t. 40. J. 8. 
Ne quis moifaliiim, I. 1. t. 11. 1. 2. « 
Ne quis Onicialiiim , i. 10, t. 3i. 1. 38. 
Nc qiiis pro coercitioiie , I. 9. t. 47. 1. 19. 
Ne qnis quo sit, i. 1 j . l. i. 1. a. 
Ne quis siiic sacrileizii , 1. g. t. 29. 1. 4. 
Ne quia vcla icgia , 1. i. t. 16. 1. 2. 
Ne quis vicanis . 1. n. i. ,-,3. J. 2. 
Ne qiiis ut, I. 11. (. 7. I. iG. 
Nc Senatornm quidcm, i. 5. t. 62. I. i3. 
Ne splcndidissiina; uihcs. i. 8. f. j^. l. 11. 

1. 6. 
. . t. 24. 1. 7. . 

Nec avus ne)>tem suam , i. 8. t. 49. h 4^ 
Nec boua (ide possessioncm , I. 7. t. 33, 

1. 10. 
Nec ca'lerorum liberti , 1. 2. t. T». 1. 2, 
Ncc codicillos quidem, 1. 7. t. 36. 1. 5 



Ncc amhigi opor(( t , 1. 8. t. 54 



Nec ajjiid percgrinos , i. 6 



Nec crcditorcs , iicc 



qui , J. 4. t. 24. 1, 



Nec crediloiis crcditori , 1. 8. t. \'i. i. 6, 

Nec d;unuosa fisco , 1. i. t. 19. 1. 3, 

Nec dcstalu, ac patrimouio, 1. 3. t. i 1.1.7. 

Ncc (mauci])ati , 1. 6. t. 20. 1. i5. 

Nec cmerc , ncc, 1. 6. t. 3o, 1. 16. 

Ncc cx vera venditionc, 1. 7. t. 32. 1. 9. 

Nec cx sacra forma , 1, 1. t. 2. i. 20. 

Nec exdnpiiim edilionis, 1. 1. t. 22. I. 20. 

Nec fidcicommissariam , i. 7. t. ii. i. 6. 

Ncc (ilium ntgare , 1. 8. t. 47^ 1. 9- 

Ncc .Oliuin quidem , 1. 5. t. l\. 1, 12. 

Ncc iilius , nec qiiisquam , 1. 4- t, i. 1- 7. 

Ncc fratris .sui , 1. 8. t. 57. 1. 3. 

Ntc honore , ncc icgibus , i, 1. t. 3. 1, 7. 

Ncc igiioians, nec invilus.l. 8. t. b!\. l.io. 

Ncc inij)eriaie rc.^ponsum , 1. g. t. 5. 1, 2. 

Nec in siinili ncgolio , i. 7. t. 56. 1- ^- 

Nec infamcs , 1. 10. t. 3i. 1. 12. 

Nec intenlio creditoriim , 1. 2. t. 4- '• ^3. 

Ncc inter cas quidem , I. 5. t. i'^. 1. 4^ 

Ncc intra numerum prBe.lilulum , 1, 10, 

t. 52. 1. 5. 
Nec i|)si , qui , I. 10, l, Sg. I, 2. 
Nec inaritus , 1, 5. .t. 18. 1. 8, 
Nec miilicrem per maritum, 1. 
Nec nos pia^tcriit, 1. 8. t. 5i, 
Nec omissa ]:>r()fcs>io , 1. ". t. 
Nec palronis pro opcris , 1. 6. 
Nec petcntcm domiuium , 1. 7 
Ncc protostasiae , 1, 10. t. 41 • 
Ncc quis sinc sacrilegii , J. 9. 
Kec scrvis qiiidem alieuis, i. 9. t, 35. J. i. 
Nec si major ;;nnis , J. 8. t. 16. J, 4- 
Ncc si major XXV. annis, J. 2. t. 26. 1 I. 
Ncc si mors tcstatoris, I. 9. t. ^\ . I. 5. 
Ntc si voicns scrij sisses, I. 7. t. 16, (, 6. 
Nec vcndiiio rei , 1. 10. t. 33. I. 2. 
Nec vini stijiulationis . 1. ■- . t. 5*;. 1. r. 
Nefaudissiiuiim sceliis fratiis , 1. 5. t. 8.1.a, 
Ncganda cst accusalis , 1. 9. t. i. J, 19, 
Neganlcs dthitoics , 1. 4. t. 10. i. 9. 
Negotiandi caiisa , J. 8. t. 10. I. 2. 
Negotiaiilcs vesfiarios, I. 10. t. 47. 1, 7, 
Nogotiatorcs si qui elc, ne modum , 

t, 4, 1. 1. 
Negotiatorcs si qui elc. potcntiorum , 

t, 63. 1. I. 
Kegotiis gesfis , i. 2. t. 19. 1. ^3. 
Ncgotiuni geriMitis , 1. 1. 1. ic), 1. q^. 
Ntuiiiiciii 
Ncniiiu m 
Ncinineni 
Ntuiiucm 

NeiuLuem cporlet , I. 9. t. 4 • 



1. 
16 


, t. 1.1.3. 

4^ 

. 1. i5. 


t. 


3. 1. 6. 


. t. 


33. 1. 5. 


1. 


8. 


t. 


28. 1. 4. 



I. 



ib aiig;niis ,1. 1. t. 2. 



c\ \n> , qui ,1. 10. t. 
in jiidicio, I. 9. t. 3. 
in ul!o luiintro . i. 



1. 

3i. 

1. 3 

12. 



1. 



1 1. 
1. GJ 



28 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS. 



JVeminctn patimiir , 1. ir. t. 22. 1. 3. 

IVciiiintin (jiii .sub (litioiu; , 1. 5. t. 5. 1. 2. 

Ncmiiiem scquilur, I. 2. f. 12. I. 9. 

IVeminciii susccj/tiotiis , i. 10. l. ^o. 1. ^. 

Nemincm volnmus in custodiam , I. i. t. \, 
1. 22. 

Ncmiiii ad sublimem ,1. 12. t. 3. I. 3. 

Ncmiiii coliirrmas , 1. 8. t. 10. 1. ^. 

IVdDiiii jiidicum jiccat , 1. 8. t 12. I. 12. 

Ncmiiii liccat coiitrahcrc , 1. 5. t. 4. 1. 15. 

Ncnjiui liccnlia concedatur , 1. 5. t. 26. l.i. 

Ncmini licerc deinccps, 1. 12. t. 5o. 1. y. 

Neminc licere sancimus, 1. 2. t. 7. 1. n. 

Nemiiii liccre volumiis , 1. i. t. 4. I. a/j. 

Ncmo a;rcntiiim in icbus , 1. i. t. 3i. 1. ■.>,. 
Nciiio alicni<;(iiis liai baris , 1. ^, t. 41.I.2. 

Nemo ambij^it, 1. 7. t. 32. 1. 10. 
Kemo Apostolorum, 1. i. t. 2. I. 2. 
Nemo arbitretiir in , 1. 7. t. 63. 1. 3. 
Ncmo aruspiccm consulat , I. 9. t. 18. 1.5. 
Nemo caiccrcm , 1. 10. t. 19. 1. 2. 
Ncmo clericus , vcl militaris , 1. i . t. 1.1.4. 
Nemo de domesticis , 1. i. t. 5i. I. 0. 
Nemo dc Iiis, qui in , 1. i. t. 46. 1. 4. 
Ncino dcinceps, 1. i. t. 4. 1. 3. 
Ncmo dcinplo canonc, 1. 11. t. 65. 1. 7. 
Ncnio dnciim ingressus , 1. 12. t. 5i. 1. 20. 
Nemo ca , qii;e ssepius , 1. i . t. 11. 1. 8. 
Nemo ex clarissimis , 1. 12. t. 2. 1. i. 
Nemo cx his , qui , 1. i. t. 5i. 1. 14. 
Ncmo ex Icge , quam , 1. 6. t. 22. I. 11. 
Ncmo ex viris darissimis ,1. i. t. 49. I. i. 
Nemo exccpta Mcnandri , I. 2. t. 8. 1. 8. 
Ntmo cxtcrns Religionis, I. 1 . t. 9. 1. 9 
Ncmo fiat, 1. 10. t. 3o. 1. 4. 
Ncmo hiiniaiuini corpus, 1. 3. t. 44. 1. 14. 
IVemo in postcrum , 1. 10. t. i5. I. i. 
Nemo in Provinciis , I. i . t. 5i. I. 5. 
Ncmo Jiidoeorum , 1. 1. t. 9. I. 7. 
Ncmo Judex aliqncm Olllcialem ,1. i. t. 48, 

1. I. 
Nemo Judex aliqncra suo , 1. 10. t. 3i. I.14. 
Nenio Judex , vcl arbiter,!. 7. t. 45. I.i3. 
Kemo Judicum ex, 1. u. t. 40. ). 5. 
Ncino Jiidicum in id , 1. 8. t. 12, 1. i3. 
Ncmo Marlyres dislraliat , I. i. t. 2. I. 3. 
Nemo inilcs ex liis , i. 12. t. 36. I. i3. 
Neino mililet ,1. i. t. 4. I. 20. 
Nemo nuilionem , I, i^j. t. 5]. 1. i". 
Nemo ncque fratcr , 1. 5. t. 3o. 1. 5. 
Nemo ob id , qijod, i. 2. t. 12. I. 7. 
Nemo possessorcrn ad , 1. 10. t. iG. 1. 8. 
Ncmo post depositnm , ]. 3. t. 21. I. 2. 
Neino post litcm , I. 3. f. |3. l. 4. 
Ncnio posthac a /abis, 1. 8. t. 'h). 1. i. 
Ncmo Pra-rcelus uibis , 1. 12. t. 'i. I. 5. 
N(.ino prohibetnr rcin , i. 4. t. 6.i. 1. 6.' 

Neuio rcs ad te pcrtinenles , 1. 4. t. 5i. 
1. 6. '1 

Nemo vcl in.foro,!. ,. t. A. 1. i5. etl. 2. 
t. 6. 1. 8. 

Nemo venerandi , adorandiqiic animo , 1. 1, 

t. II. 1. 7. 
Ncino vir anratas ,1. n. t. 8. 1. 2. 
Ncjiolc-s cx diversis fi'iis, I. G. t. 55. 1. 2. 
Ncfiotes Joco parenluia , i. 10. t. 5i. I. 3. 
Ncjiotibus avi inatcrui , I. 6. t. i5. 1. 3. 
7V(potibus fralris tui , I. 5. t. 3i. 1. 10. 
NLptcni defuncti , I. 3. t. 28. 1. 7. 
"N.qne a Pireside , 1. 5. t. 34. I. 5. 
Nequc a tutcla, neque a, 1. 5. t. 62. 1. 7. 
Nequc ab inilio, 1. 5. t. 4. 1. »4. 
Ncquc actioncs, 1. 5. t. £(). I. 2. 
Ntque ad exhibenduin , 1.' 3. t. 42. I. 3. 
JNeqiie requam , neque , 1. 4. t. 2. 1, i. 
IVcque Comcs ,1. i. t. 33. 1. 2. 
Neque commi.sum , qnod , 1. 4. t. 6r. l.a. 
Ncqv!c Doiulheuiu ,1. 10. t. 3i. 1. 61, 



Neqiic ex ejus fdii persona , 1. 4-*t. i3.I. 1. 
Ncqiie famosis , ct nolafis , I. 12. t. i. 1.2. 
Ncqiie filia amis^^a , 1. 5. t. 66. 1. 2. 
Ne^juc fructuarium , 1. 3. t. 33. 1. 8. 
Neqiie furti , neque vi , 1. 2. t. 12. 1. 2. 
Ncqiic libcrlis novcrcae , 1. 6. t. 6. 1. 7. 
Ncqiie mater \>m filia , I. 5. t. 12. 1. 14. 
Ncqiie Moiiachus, ncque , I. 8. t. 12. 1. 3. 
Ncque mului, ncquc commodati , 1. 7, t. 35. 



o. 



Ncque nalales tui , 1. 4- t. 19. 1. 10. 

Ncquc pactio , ncqiie, I. 2. t. \. 1. i. 

Ncqiic jjalrona; tiioe , I. 6. t. 6. I. 8. 

Ncqiic per cpistolam , 1. 5. t. 29. 1. 2. 

Ni-qiic pcr sacras, 1. i. t. 2. I. 21. 

Ncijiic jicr sc hcredcs, I, 6. t. 24. 1. 10. 
Ncquc j.rofcssio, nequc , I. 6. t. 23. 1. 5. 
Ncquc reipublicoe cau.sa , 1. 2. t. 5i. 1. 5. 
Ncque saciaruni , vcl , 1. 10. t. 23. 1. 2. 
Ncque scriptura , qua , 1. 4- *• 3i. l. 6. 
Neque servo , 1. 10. t. 11. 1. 7. 
N(-'quc scrvum , neque , 1. i. t. 4. 1. i^. 
Ncqiie sine nuptiis , 1. 5. t. 4- ,1- i3. 
N(;quc suam , neque , 1. 7. t. 5o. 1. i. 
Neque tcmjiore a;latis, 1. 10. t. ^i. l. 5. 
Ncquc tutorcs, neque , 1. 2. t. i3. 1. 11. 
Nequc lutoris, ncqiic curatoris etc. stipula- 

tioni nocet , I. 8. t. 38. 1. 7. 
Neqiic tutoris , neque curatoris eto. stipu- 

lationi jjro jiupillo , 1. 5. t. 59. 1. i. 
Nexum non facit , 1. 8. t. 16. 1. 8. 
Niliil arbitramur intcressc , 1. 2. t. i3. 1. 20. 
Nilii! civitali Romanae , I. 7. t. 1. 1. 2, 
Nihil intciest, ntrum , 1. 8. t. 43. 1. 4. 
Nihil omnino uUis, 1. 12. t. 24. I. 4- 
Nihil pro herede jiossc , 1. 7. t. 29. I. 2. 
Ntliil jirohibet , altcro , I. 4. t. 5o. 1. 9. 
Nihi! sibi deilectens a , 1. 9. t. 4 1. 1. 17. 
Nihil supcrindictoriira , 1. 10. t. 18. 1. i. 
Nimia credulilate circumvenla , 1, 4- t. 10. 

1. u. 
Nimis grave est, qiiod , I. 4. 1. 20. 1. 7. 
Nimis propcre Judex , 1. 7. t. 53. 1. i. 
Nisi brcvcs sint , 1. 7. t. 4'(. post. 1. 3. 
Nisi cani pccuniam, quam , 1. 5. t. 3;. I.4. 
Nisi rogati, I. 6. t. 49. pcst 1. 6. 
Nisi triccimale . I. 6. t. <io. posl 1. i. 
Nobilioies na!:a!ibus , 1. 4. t. 63. l. 3. 
Nolumus convelli , I. 6. t. 23. 1. 20. 
Nomeii qiioqiie dcbitoris , 1. 8. t. 17. I. 4. 
Nomiiia paternorum , 1. 5. t, 5i. 1. a. 
Nominationes libelli,vel, I. 7. t. 62.1.27. 
Nouiinalionum fornia ,1. 10. t. 3i. I, 45. 
Nominatori pignori , l. 8. t. 14. 1. 11. 
Nominihus in dolem , 1. 4- t. 10. 1. 2. 
Nominis vcnditio , 1. 4. t. Sy. 1. 3. 
Non abs re est , 1. 8. t. 4. l'. i,,. 
Non abstulil tibi , 1. 8. t. 42, I. 4. 
Non adversus tc , 1. 4. 1. 2. I. i5. 
Nou alios a inuncribus , 1. 10. I. 55. 1 i. 
Non aliler quilibet , 1. 12. t. 24. 1. 9. 
Noii aniiiiadvertimns, I. 3. t. 26. I. 2. 
Non codicillini, scd , 1. 6. t. ?3. 1. 14. 
Nou cor.\tiiit dubitari , 1. 3. t. 20. 1, n. 
Non dainuatos quidem , 1. 2. t. 12. 1, 18. 
Non dtfonise niortis , 1. 3. t. 26. 1. 1. 
Noii d!j))itandum est , 1. 2. t. 11. 1, i. 
Non dubitatur , ctsi , 1. 8. t. 45. 1. G. 
Non dubiuin est , in , 1. 1 . t. i^. i, 5. 
Non dubium , nec incerlum ,1. 6 t o^- 

1. 16. 
Non eo minus .scntentia , 1. 2, t. i3. I 14. 
Non C])islolis ncccssitudo , 1. 4. t. 19. I. ,3. 
Non esl amhiguum , 1. 3. t. 36. I. 9. 
Non cst anibigui juris , 1. 5. t. :■-. l. 2. 
Non est duhium denegari , 1. 6. f.' 3". 1. 5. 
Non pst diibium , si , 1. 6. t. 3o. 1. 'i5. 
Non est ignotum , qucd ea , 1. 6. l, 7. l.i. 



Non est ignotnm , tutores, 1- 5. t. 87. 1,6. 
Non est incerti juris, 1. 2. t. ■'>-,. I. i. 
Non est incognilum , 1. 7. t. 3"i. I. 3. 
Non est inteidicdirn , 1. 4. t. 53. I. i. 
Non cst novinn, I. 2. t. i. I. 5. 
Non est jjrobabilis cau,a , I. 4. t. 44. 1. 6. 
Non est vobis necetsaria , I. 5. t. 71. I. 2. 
Non ex eo , quod duphim , 1. 8. t. 45 1.3o. 
Non exceptionibus, 1. 8. t. 36. 1. lo. 
Non hoc, an lenuerit , 1. 6. t. i5. 1. 4. 
Noii idcirco minus cmplio , 1, 4. t. 38. I.12. 
Non idcirco minus in vacuani , 1. 4. t. 21. 

1. 12. 
Non idcirco ininus is , 1. i. t. 22. 1. i. 
Non idcirco minus jurc factuui , 1. 6. t.23. 

1. II, 
Non idcirco minus , quod a vobia , 1. i . 

t. 18. 1. 9. 
Non idcirco minus , qiiod inlcstato , 1. 6. 

t. 36. 1. 4. 
Non idcirco minus , quod pupiili . 1. 7.t.i6. 

1. 35. 
Non idcirco ininus , quod te Limenarcha 

I. 7. t. 16. i. 33. 
Non idcirco minus venditio , 1. 4- t. 44. 

I. 12. 
Non idco divisio inter te , I. 3. t. 36.1.12. 
Non idco miniis criinine , 1. 9. l. 2. 1. 5. 
Non ideo minus in , 1. 7. t. 16. 1. 5. 
Non idco ininus uxor tua , 1. 6. t. 24. 1.5, 
Non ignorabit Judex , 1. 3. t. 42. I. 4. 
Non ignorat competens , 1. 9. t. i. 1, g. 
Non ignoret is , cujus , 1. 7. t. 5i. 1. 4. 
Non injusta rationc , I. 10. t. 2. 1. i. 
Non intcrest , a quo vis , 1. 2. t. 20. 1. 5. 
Non invidcnius , sed ,1. 11. t. 40. 1. i. 
Non jiistain tc gerere , 1. 6. t. ^tj. I. 4. 
Non licere, 1. 3. t. 43. 1. 2. 
Non licct parenti , 1. 6- t. 28. post 1. 4. 
Non ininorcm auctoritatem , I. 2. t. 4. 1.20. 
Non niinus adsessoribus , 1. i. t, 5i. 1. 11. 
Non modus pr.ediorum . 1. 3. t. 34. 1. 12. 
Nou morituriiin , I. 8. t. 38. I. 8. 
Non inutant servi statum , 1. 7. t. 16. 1. 11. 
Non nudis adseverationibus , 1. 4- !■ 19.I.14. 
Nou luido consensu , 1. 8. t. 4!)- !• 3. 
Non omni tilulo rcs , I. 5. t. 'ij. I. 16. 
Non omnino siicccdunt , 1. 8- t- 19. i. i, 
Non omniiiin tiitoriim par, I. 5. t. 42. l.^- 
Nou oportet , ut indi;,'nis , 1. 6. t. 35. 1.5. 
N<ni palimur hippocomos, I. 12. l 5i. 1. i3. 
Non plurcs , quam, I. 1. t. 2. 1. .\. 
Non possunt obessc tibi , 1. 1. t. 21. 1. 3. 
Non pritis ad eos , I. 4- t. i5. 1. q. 
Non prius debitorcni , 1. 11. t, jj. 1. i. 
Non jirius quenqnam , I. 9. t. 4"^- !• ?• 
Non pro numcro , 1, (i. t. 5". l- 2. 
Non prohihcntur rnilile.i , 1. 9, t. 1. 1. 3. 
Non quidcm fuit , 1. 3, t. i3. 1. 1. 
Non quidem temere , 1. 4- t- ''-'■ ' '■ 
Non rccie procuralorcs ,1. 8. t- 4'- '■ 3. 
Non scmper compcllcris , 1. 7, t. ,^3. 1. i. 
Non scrvum , qiicjii , I. 3. t. 3i, I. 20. 
Non sine ratione , 1. 6. t. 61. !• o- 
Non soic-nt nova , 1. 4- t. 62. I- 3. 
Non -soliim Baibaris, I. 4- t- ^^. 1. 2. 
Non soliun pcr , 1. 5. t. 71. I. 4^ 
Non .^ohim verba , 1. 9. t. (). 1. 3. 
Non tautum Dccurioniim , I. 12. t. 3.(. !. 2. 
Non tantum duorum inensium , 1. 6. t. 37, 

Non tibi ohcst , si , 1. 10. t. 3^. I- i- 
Non \ak't jirociiraforis , I. 9. t. 20 I. '^. 
Non vi(i. tiir ahhoncrc a , I. lo. t- 4'- ^-^- 
Noa \idolur circumscriptus , I. 2. t. 22.1,9. 
Non videlur nobis , 1. 7. t. 4^^ '• '• 
Non uiide originem , I. 4- *• '^- ^- 7' 
Non utiliier uominatus , 1. 5. t, 4^^ ^- ^- 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



^9 



No« rcJdcntes. Ilcec lex est §. l. 7. t. i. 

lib. 1. Incip. Rcddciites liouoicin. 
Nosli-ne jiiclatis , I. 2. t. 27. I. 2. 
ISO.^t^raiu provisioncni , 1. 6. t. 23. 1. 3o« 
IVoslris, tt parcnlnni, 1. 9. t. 4(5. 1. 8. 
IVOluin est a (iiro , 1. 7. t. 3^. 1. 1. 
IVovationc lcgitime , 1. 8. l. 4'- 1- 4' 
TSov.ilioiiuni iio('(>ntia , l. 8. t. 42. '• 8. 
Novcriiil jiulicci , 1. <j. I. 44' '• '^- 
Novis.Mnia I' j^c , 1. 3. \. 28. post I. 6. 
Novissinic caiiltini , 1. .'>. t. 37. pr. 
Nova alia constilnlio , 1. .5. t. 27 post l. 1. 
Novo jurc rausa , I. 7. t. 61. post 1. i. 
Novo jiirc (jui , l. 7. l. 49- V^^^ '• '• 
Novun», qiiod posUilas , 1. 7. t. 62. 1. 2. 
Niida pollu ilalioiic , I. 8. t. .^8. 1. 5. 
Niilla dubifatio cst, 1. 2. t. i3. 1. 23. 
Niilla lc^c ]>rohibituni cst , 1. 5. t. 12. 1.4- 
Nulla niaciila , vcl, 1. 10. t. 11. 1. 3. 
Niilla , nisi cmoiisis ,1. i. t. 3. 1. 9. 
Nulla res pioliibcl , 1. 4' *• 26. I. 5. 
Nulla libi advcr.siis , I. 8. t. 43. I. 5. 
Nullain cxistiinalioiiis , 1. ■?.. t. 12. l. I^- 
Nullain posscssioncin , 1. 12. t. 61. I. 4- 
NuUain vim oporlct, 1. 1 1 . t. i. 1. 3. 
Nulli (lcfcnsoriiin liccrc , 1. i. t. 55. l. 10. 
Wulli haercticorum danda liccntia ,1. i. t.6. 

1. 3. 
Niilli jam in poslcrum ,1. 1 1. t. 61. 1. i3. 
Nuili Jiidicum liccal, 1. 9. t. 48. 1. i. 
Nulli Judicum , qui , 1. i. t. l\o. 1. \!\. 
Nulli liccrc dccernimus , J. 1. l. 3. I. 28. 
Niilli mililarium ,1. 12. t. 38. 1. 7. 
Nulli , iic (livina; domiii, 1. 11. t. 23. l.l. 
Nulli OfficiaUum a , 1. 7. t. 65. 1. 3. 
Nulli oranino ex tabulariis , I. 10. t. 69. 

I. I. 
Niilli patrise adniinistratio , l. i. t. 4'- "• '• 
Nulli postiiac horreaticis , 1. 10. t. 26.1.3. 
Nulli posthac sine , 1. 12. t. 20. 1. 2. 
Nulli prorsus audiculia , 1. 3. t. i. 1. 10. 
Nulli piorsiis liccal , 1. 1 1. t. 1 1. 1. i. 
Nulli piorsus, nobis, 1. 11. l. 46. 1. 1. 
Nulli prorsiis non , 1. 2. t. 58. 1. 2. 
NiiUi, qui slatiKiuli, 1. 7. t. 45. 1. 10. 
NuPi salanuiu Irihuatur , 1. 10. t. 36. I.i. 
Nulli sciiiiiario li.wd , 1. 12. t. 5o. 1. 10. 
Niilli sil libcrmu ,1. n . t. 14. 1. 1. 
iNiillo juslo tilulii, 1. 3. t. 3-2. 1. 24. 
Niillum e.\ oflicio , I. 3. t. 26. I. 10. 
Nnllum rx jiriiuipihiiibns , 1. 12. l. 58. 1. i3. 
Niillum Palatiui^ libi , I. 1. t. 40. 1. 10. 
NNlluni pciiiliis, cinn , 1. 4. t. 20. 1. 14. 
Nollus apjuiritor , I. 12. t. 60. 1. 3. 
Niillus ariis|ie.K, 1. 9. t. 18. !. 3. 
Nullus do schoia, 1. 12. t. 20. I. i. 
Niillus (\)rum . qui , I. 12. t. 47. 1. 4. 
NmIIus cjjiscopus ,1. I. t. 3. post 1. 90. 
Niillus evcclionu ulatur , 1. 12. t. 5i. 1. 11, 
Nulhis (^x hi.s, quos, 1. 12. t. 60. 1. 2. 
Nulhis rabriccnsium , I. ii. t. 9. 1. 7. 
Wullns Uaercficis iniuisteriorum , I. i. t. 1. 

1. 2. 
Nulius in carcercm , 1. 9. t. 3. 1. 1. 
Nullus jndiciim ad , 1. i . t. 5 1 . 1. 8. 
Niillus Jiuiiciiui i(J, qnod,I. 10. t. 73. 1. r. 
Nullus Judicum quenquam , 1. 12. t. 58. 

1. 2. 

Niillus miiUre dictioncm , 1. 2. t. 7. 1. i3. 
Wullus oinnino oii;;iualis , 1. ii. t. 67. 1. 1 . 
Wullus oinnino principalum , I. 9. t. 26. 

Nullus omuino , qui , I. 9. t. 8. 1. 4. 
^nllus ]'al;(finorum , qui , 1. n. t. -2.1.1. 

J^UIIUS pcllitus Cujuslih(.t , 1. 12. t. .5'l.l.2I. 

^" his pcuiliis c\ co, 1. 10. t. 73. 1. 2. ■ 
^"lus IVovliuire. 1. I. f. 40. 1. 9. 
NuUu» tiUiUibct, 1. 10. t. 3i. l. 23. 



Nullus , qui nexii generis , 1. 10. t. 3i.l.Go. 
Nnllus .solius matcrni , 1. lO. t. 3i. 1. 44- 
NulUis taiiqiiain Jiid;eus , 1. i. t. 9. 1. i4- 
NuUus thcsaurensis , vel , 1. 12. t. j.\. 1. 2. 
NuUus tyro vaf^us , aiit , 1. 12. t. 4i- '• >• 
Nullus vacationcin , 1. 10. t. 44- '•"'• 
Numerarios amplissimae tuae , 1. 12. t. 5o. 

1. 3. 
Numcrarios virorum , I. 12. t. 55. 1. 4- 
Numerat haec constilutio , 1. 6. t. 8. post 

1. 1. 
Numcrus iLbcrorum , 1. 10. t. 5i. I. 1. 
Nunc autcin cum , I. 1 . t. 3. post 1. 20. 
Nunc aulem nisi,l. 5. t. 9. 1. 8. post ^.1. 
Nunc inhibetur, 1. 5. t. 3. post 1. 20. 
Nunc si haeies , 1. 8. t. 37. pust 1. 4^ 
Nunc soli liberi , 1. 5. t. 27. post I. 2, 
Nunquam omnuio , 1. i. t. 4^. 1. X- 
Nunquam safionibus , vcl , 1. 11, t. l^-^.X.^. 
Nunquam siue Judicibus, I. r. t. 5i, I.i3. 
Nupcr legcm con.scrip-siinus, 1. 5. t. 27. 1. i i. 
Nutritorihus hoc noiuine , 1. 6. t. 59. 1. 'o. 

0. 

OB ses aliennm scrvire,!. 4- t. 10. 1. 12. 
01) ?es aliciium lantiim , 1. 5. t. 71.I. 12. 
Ol) causain proprii , 1. 4. t, 10. I. 3. 
Ob conimi.ssa arlulteria , 1. 9. t. 9. I. 21. 
01) debitiim viri , 1. 9. t. 12. 1. i. 
Ob maritorum culpam , 1. 4. t. 12. 1. 2. 
Ob inctallicura canouem , 1. 11. t. 6. I. 2. 
Ob ncgotium alienum , 1. 2. t. 19. 1. i8. 
Oh rcstitiicnda [ca] , qua: , 1. 4- t- 1- •• ^- 
Ob tiitorem non , 1. 5. t. f^Q>. 1. 3. 
Oblipata pignoris jurc , 1. 8. t. 20. 1. 2. 
Obligatis pignoii , 1. 8. t. 28. 1. i5. 
Ohno.xios criminum , 1. 3. t. 44' '• •'• 
Ohscrvare curabis , nc , 1. 7. t. 65. 1. 2. 
Ohservare oportibit, 1. 10. t. 3i. 1. 2. 
Ohsignatione totiiis , I. 8. t. 43- !• 9. 
Ohsistcrc coininodis ,1. 10. l. 16. I. 10. 
Obtcutu cxpilala3 , 1. 9. t. 32. 1. 5. 
Ohlcutu nominis priniipili , I. 12. t. 63. 1.2. 
Ofcidciidorum lconinu, 1. 11. t. 44- '• '• 
Odiosas coiiliahcnliuin , I. 3. t. 10. 1. 3. 
Oflcratur ei 1. 3. t. 9. post l. un. 
Officia, et coiiditioues , 1. i. t. 3o. 1. 3. 
Offiria Rcctorum ,1. 12. t. 58. 1. \. 
Oiliciales rationalcs , l. 1. t. 3. 1. \. 
Onicio , ncc minc.s , I. 2. t. 19. 1. 5. 
Ofhrio , qiiod fuis merilis .1. 12. t, 56.1. i. 
Oliirio f.uae magnitudinis I. 12. t. 5o. I.ii. 
Ofiiciiim Hcllespouti , 1, i. t. 35. 1. i. 
< )ico quidem , vel , 1. 4- t. 32. 1. 23. 
Omissis qnoqiie iiignorihus , 1. 8. t. !\i.\.\'^. 
Omne semcn , 1. 10. t. 12. 1. 2. 
Omne territorium conscatur , 1. 11. t. 5^. 

1. 4. 
Omnc vcrbum significans , 1. 6. t. 43. 1- 2. 
Omiicin adhibentcs . I. 1 . t. 3. I. 42. 
0'ini(>m ambiguilatis confusionem , 1. 6. t.6o. 

I. 4. 
Omncm cnnonem vcstiiim ,1. 12. t. 4'^- 1- '• 
Omncm bonorem salviim , I. 7. t. 64- 1- 10. 
Omncm inquietudineiri ,1. i. t. 47^ I- •• 
Omnoin matri , sivc ab iiitestato , 1. 6. l. 56. 

1. 6. 
Omncm scmjicr , 1. 7. t. 3. 1. 43. 
Oinncm siimmam auri ,1. 10. t. 23. 1. i. 
Oiniics adolcscentes , qui , 1. 2. t. 45. 1. 2. 
Oinn(>s cognitores, et , 1. 9. t. 27. 1. 3. 
Oinncs cuiusciinquf^ , 1, 1. t. 22. 1. 6. 
Oiniic.i; dics julvmus esse , 1. 3. t. 12. 1. 7. 
Omncs fimdi palrlmonijles , 1. 11. t. 61. 1.8. 
Oiiincs honorali , 1. ir. t. 19. I. 1. 
Oinnes Judiccs , cujiiscunquc , I. 11. t. 77. 

1. 2. 



Omnes Judices invigilare , I. 10. t. 11. 1. 5. 
Omiics Judices , provinciarumque , 1. 10. 

t. 3i. 1. 33. 
Omucb Judices , urbanaeqiic, 1. 3. t. 12. 1. 3. 
Omi.es legihus rcganlur ,1. i. t. 14. 1. 10. 
CJrimcs magisUalus, 1. 3. t. 1. 1. 12. 
Oruncs minoris lalerculi , I. 1 . t. 3.3. I. 2. 
(Jmnes nocciidi ,1. 7. t. 3g. 1. ^. 
Omnes omuino ad , 1. 10. t. 16. I. 5. 
Omiics omnino curlales, l. 10. l. 3i. 1. 5o. 
Omiics omnino curialcs , I. 12. t. Z\. 1. 4- 
Onmcs omniiio doruesticos , 1. 3. t. 25. l.i. 
Oiuiics omnino fiigitivos , 1. 11. t. 47- !• 6. 
OmiKJS omnino , quihus , 1. 6. l. 22. 1. 12- 
* Oiniies omnino quocunque , 1. 10. t. 17.I.1. 
Omnes Palatinos , quos , 1. 12. t. 3 1 . 1. i. 
Onines pensilare, I. JO. t. 16. 1. ^. 
Omnes percgrini , 1. 6. t. 58. post L 10. 
Umnes privilegia dignitatum , 1. 12, t. 8. 

1. 2. 
Onines pro his agris , 1. 4- *• 47^ ^- ^* 
Omiies profiigi , I. 11. t. 47- ^- 8. 
Oinnes proviuciarura apparilorcs , I. i.t.^o. 

1. 12. 
Omnes provinciarum Rcctorcs , 1. 8. t. 12. 

I. 12. 
Oinnes , qui curiali , 1. 10. t. 3i. t. 43. 
Onines , qiii in palatio , 1. 12. t. 29. 1. 4- 
Omncs , qui inclata , I. 12. t. 4'- h 9. 
Omnes, qui patriinonialcs , 1. 11. t. 64.1-3. 
Omnes , qui q.iascunque res , 1. 7. t. 3^. 

1. 2. 
Omnes , qui (juolibct, 1. 10. t. 3i. 1. 49^ 
Omncs , qui ublquc sunt , 1. 1. t. 3. I. 33, 
Omncs , quihus vcl cura , I. 8. t. 12. 1. 8. 
Omnes , quos , I. 9. t. 47- ^- 23. 
Omnes stationarii , 1. i2. t. 58. 1. i. 
Omnes slipulatioiies , 1. 8. t. 33. 1. 10. 
Oiniics tiitores , seu , 1. 5. t. 5i. 1. 5. 
Onincs velits lcgibus ,1. i. t. 5. 1. 2. 
Omni inuovatlone cessante , 1. i. t. 2. 1.6. 
Omnia cilatoria ,1. 12. t. 22. 1. 2. 
Omnia corporatorum ,1. i. t. 28. I. 4- 
Omnia loca , qu?e sacris, 1. 1. t. 11. I. 5. 
Omnia praedia , tam ca , quae ,1. 1 1 . t. 73. 

I. 3. 
Omnia privilcgia , quae ,1. 1, t. 3. I. 35. 
Omnia , quae in lioneis, I. 10. t. 26. 1. i. 
Omnia tributu pcr , 1. i. t. 37. 1. 1. 
Omnibus fabricis , 1. 11. t. 9. 1. i. 
Oiunibus in re propria , 1. l\. t. 20. 1. lo. 
Omnlbiis JiKlicIbiis , 1. 3. t. 2. 1. 3. 
(Tninihiis mihtihiis nostris, 1. 4- t. 61. I. 3. 
Oinnibus pcr civitales, 1. 9. t. 12. I. 10. 
Oinnibus laiii viris , t. i. t. 52. 1. t. 
Omnimodo tcstalorum , 1. 2. t. 28. 1- 3o. 
Oinnium prredioriim actores , I. 11. t. ;)3. 

1. r>. 

Oiuuium reium, ac pcrsonarum , 1. 4-t. 61. 
I. 6. 

Oinniiim testamcntorum , I. 6. t. 23. I. 19. 

Oinnis a Cle:icis ,1. i. t. 3. 1 1. 

(^innis actor sivc masculiis , 1. 3. t. 10. l.i. 

Oiiini; publica actlo , 1. 10. t. i. 1. 11. 

Oiiinia servitus aquarum , 1. 1 i . t. 4*- '-^'^ 

Oncri piihlico , 1. 11. t. 4- !• i- 

Opcroruni praebitioncm , 1. 10. t. 24. 1. i. 

Opinalores , qulbus , I. 12. t. 3o I- 1. 

Opinatnnbus, id cst , I. 12. t. 33. 1. 11. 

Opinionc falsa morlis , 1. 7. t. 2;). l. 3. 
0|iOitcl post omnem liLeni , 1- 7. t. IJ2. 1. 36. 
O|)priiuendoruin descrtorum , I. 3. t. 27. 
1. 2. 

Opfimam qu:estionem , I. S. t. ^'3. I. 14. 

Optimum duximus , 1. 2. t. 21. 1 8. 

Oiotionem llivi Pli , I. 10. t. 5j. 1. 4^ 

Or.itionis D. Sevcri , 1. 5. t. 70. i. 2. 

Oido rei geatwt , et , 1. 7. t 53. l. 3, 



3o 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS 



Or(1iii.'irii jmis ost , 1. 3. t. !?2. 1. i3. 
Or>liti;irioriiiii Jiiciicuin App.iriturci , 1, 12. 

t. f,S. I. 7. 
Ordiiiarioniiii Jiuliciiin officiis, 1. u. t. 'j3. 

1. I. 
Ordincm coiisiilalus , 1. 12. t. .3. 1. 2. 
Ordiiiis anibitioja decrcta , I. lo. I. /jG. 1.2. 
Orif^iiiiiiios coloiios, 1. 11. t. 47. 1. 11. 
Oiiyiiic propria , 1. jo. t. 38. 1. 4- 
Orphaiiotrophos liiijiis , I, 1. t. 3. i. 32. 



PActa novissima, 1. 2. t. 3. 1. 12. 
Pac(a , quie contra logcs, 1. 2. t. 3. 1.6. 

Pacta succcssorum , I. 2. t. 3. I. 26. 

Pactum curaloris, 1. 2. t. 3. 1. 22. 

Pacluin dolal.e , quo, 1. .t. t. i^. 1. 4- 

Pactum dotali instrumento , 1. 6. t. 20. 1.3. 

Pacluin , qiiod bona (idc , I. 2. t. 3. 1. 17. 

Pacliim , quod dolali , ibid. 1. i5. 

Pactiiin vulj^arc , 1. 4- *• ^J. 1. 4- 

Palatini pro capitiLus ,1. 12. t. 24- 1- 1. 

Palatiuis haec ciira ddnt, 1. i. t. 32. 1. 1. 
Palatinos , qui a viro , i. 11. t. ^3. I. 2. 
Palalinos , qui sacraruni , 1. 12. t. 24. 1. lO- 
Pan)j)Iiiliri; eliani , 1. 11. t. 69. 1. 2. 
ParairjJanos , qpi ? 1. i- t. 3. 1. 18. 
Pareiilcs , et liberi , I. 4- t. 20. 1. 6. 
Pareiites , natalcs , i. 7. t. i6. I. 22. 
Parentibus arbitrium , I. 3. l. 28. 1. 8. 
Pareiitum neccssitatibus , 1. 5. t. 25. l. 1. 
Parhippuin eum vidcri , 1. 12. t. 5i. 1. 4- 
Parliculari dclegalioiiuin , 1. 10. t. 17.1.2. 
Faitiun anciliae inatris , 1. 3. t. 32. 1. 7. 
Partus pign.oratse ancillre , l. 8. t. 25. i. i. 
Patcant sununi , 1. i. t. 12. 1. 3. 
Pateat ormiibus nostram , 1. 2. t. Sf). 1. 3. 
Patcr donalionein , 1. 5. t. 3. post "l. 20. 
Pater pio fiiia doteni , 1. 5. t. 14. 1. 7. 
Pater trimu incolnminm , l. 10. t. 63.'l.i. 
Pater tuus adversiis eum , 1. 9. t. 20. 1. 1. 
Pater tuui , si cx residua , 1. 6. t. u^. 1. 2. 
Pater tuus , s; niajor est , 1. 5. t. 68. I. i. 
Pater vester tutor, 1. 5. t. 54. I. 2. 
Patrcm emancipato filio, I. 10. t. 60. 1. i. 
Patrcni , qui iiliam exposuit , 1. 5. t. A. 

1. 16. 
Palrimoniales fundos , 1. ji. t. 64. I. 2. 
Patrimoiiialis fundi , I. n. t. 61. 1. 2. 
Patriinonioruin niuuera , 1. 10. t. 41. 1. 9. 
Patris nomine , 1. 4. t. i3. I. /.. 
Pationi tiii filii , I. 5. t. 3i. 1.^2. 
Patiomis liljcrti , 1. 6. t, i3. 1. a. 
i-'atruo , ac malertcra; ,1, 6. t. 58. 1. 7. 
Peculiari prajci ptionis , 1. 12. t. 19. 1. 5. 
Pficunia , quam credilor , 1. 7. t. 73. 1. 5, 
Pecuuice indcljitre , per , I. 4. l. 5. 1. i. 
Pec;inia5 ,.K)lutae piorcssio , l. 8. t. 43. 1. i^. 
Pecuniam a tc dalam , 1. 4. t. 6. 1. 10. 
Pecuniam , quam le ob , 1. 4. t. G. 1. i. 
Peciimam , qtiam tibi , 1. 4. t. 16. 1. i, 
Pendeute ap|)cllatione , 1. 6. t. ti. !. 1.' 
P«nes iJliim vcctigalia , I. 4. t. 61. I. 4. 
Per agrum quidcni , J. 3. t. 34. 1. 11. " 
P«r aniios singiilos , 1. 11. t. 6. 1. 5. 
Per Aqniliauain, 1. 8. f. 44. 1. 3. 
Per Bityniam ,1. 10. t. 25. 1. 2. 
Per coionum prsBJudicium ,1. u. t 4-;. 
1. 17. 

Per div-rsas interpellationes, I. ^. t. 35. 

1. 22. 

Per hanc divinam pragmaticam , j, 12. t. 5o. 

1. 12. 
Per hanc divinam sanctioncm , 1. -. t. 61. 

1. 4. 
Pcr ijanc juhcmus sanctionem , 1, 6. t. 62. 

1. I. 



Pcr hanc lcgcin drcernimus, 1. 2. t. 8. I.7, 
Per id tcmj.iis , quo , I. 12. t. 23. 1. 3. 
Per liJyiicum ,1. 12. t. 58. 1. 9. 
Per libciani jjcri.onam , 1. 7. t, 32- 1. i. 
Per ouiiics Provincias IJdiclum , I. 12. t.25. 
1. I. 

Pcr oinnes Provincias patrimonialium , I. u. 
t. 64. J. 5. 

Pcr omnes regiones ,1. 1, t. 55. 1. Q. 

Per Procui-atorem , J. 7. t. 32. 1. 8. 

]'cr Proviiicias , J. 8. t. lo. 1. 10. 

Per retenJioncm pignoris , 1. 4. t. 32. 1. 4. 

Pci- singulas Proviiiclas , 1. 10. t. 3o. 1. 3. 
,Pcr lutoicm pupillo aolio , 1. 5. t. 3g. 1. 5. 

Prr uiiivcisara dioecesim , 1. 11. t. 5i. I.i. 

i'i.ia;quatores , ac discussores , 1. n. t. 67. 
1. 6. 

Peicinptorias cxceptiones , 1. 7. t. 5o. 1, 2. 

Pcrficla donatio , J. 8. t. 55. i. 4. 

Perlcctam ciDjrtioMCi» , 1. 4, t. 45. 1. 2. 

Pcigit audacia ad busta , l. 9. t. 19. i. 5. 

Pcriniquum , et temeraiium , 1. 3. t. i3. 
1. 7. 

Permissa cst , 1. 5. t. 3. post 1. 20, 
Pcnnutationcm , utpotc , 1. 4. t. 64. l. 2. 
Pcrjicnba dcliberationc , 1. 11. t. 6. 1. 1. 
Perpclua quoque , 1. i. t. 2. post l. 14. 
Persecutione pignoris , I. 8. t. 14. I. 24. 
Per.secutioneni eorum , I. 2. t. 20. 1. i. 
Petendae in inlcgrum ,1. 2. t. 53. I. 6. 
Petens ex stipulatione , i. 2. t. 3. I. 27. 
Peiilioiiem virorum disertiss. 1. 2. t. 7. 1. 13. 
1'elitiones virorum disertiss. 1. 2. t. 8. 1.5. 
Piotalis fungcris munerc, 1. 5. t. 43. 1. 6. 
Pignoriljus datis a rco ,1. S. t. 4'- I. 25. 
Pignoribns quidem, i. \. f. 32. 1. 22. 
Pignoris causa les , i. 4- t. 24. 1. 11. 
Pignoris, vel hypothecas, 1. 8. t. 14. 1. 18. 
Pignnrum gratia aliquid , i. 8. t. 1". 1. 8. 
l> k,iius in bonis dthjitoris , 1. 4. t. 24. 1. 9. 
l^ignus intcrcidit , si , l. 8. t, 27. J. i. 
Piacet nobis , Praesides , 1. 3. t. 3. 1. 2. 
Placet nosUae ciementiae , 1. i. t. 3. 1. 17. 
PJacet nuHuin omnino , 1. 10. t. 47. I. 8. 
PJacet raiionabilis coiisilii , i. i. t. 2. 1. 5. 
Piacet , ut Judicibus , 1. 3. t. 3. 1. 3. 
PJacuit cos, qui nascuntur , 1. 7. t. I^.I.^^J- 
Piacuit in omnibns rebiis , i. 3. t. i. i. 8. 
Piacuit juste omnibus , i. 12. t. 24. i. 8. 
Placuit oinnibu,-i , 1. i. t. 11. 1. 1. 
Placuit qiioties pcdanei , 1. 3. t. 3. l. 4. 
Placuit , ut emphiteulicorum ,1. n. t. 64- 

Plagiarii , qui viventium , i, 9. l. 20. 1. 16. 
Plagii cfiminis accusatio cessat , ibid. I. 14. 
Plagii criminis accusatio pulilici , jbid.i.iS. 
Plebs url)ana , i. 11. t. 48. 1. 1. 
Plures apochis , vei redituum , 1. 4. t. 31, 

1. .9. 
Plurimi immnnitates operum , 1. 8. t. 12. 1 «. 
Plus est honiinem extingucrq , l. 9. t i8.i.i. 
Podagn-e quidem , 1. 10. t. 5o. t. 3. 
pgenain sua dictara , 1. 9. t. 47- 1- i5. 
Poetce nulla iminunitatis , I. 10. t. 53. 1.3. 
Polla quidcra iiberam , 1. 5. t. 35. i. 2. 
Poliicifatione a fratrc, 1. 5. t. 3, 1. 3. 
Porcinarii urbis nclernae , 1. 11. t. 16. 1. 1. 
Portionem propriam , 1. 8. t. 5^. i. 12. 
Pcrtionem qiiidcm tuam , 1. /j. t. 52. 1. 4- 
Possessionein , quam in vos,l. S. t. 56,1.3. 
Possessiones , quas ad te , 1. 4. t. 19. i. 2. 
Posscssioncs tuae rusticfe , l. 5. t. nS. 1. 3. 
Possessionum divisioncs , 1. 3, t. .3'3. 1. 11. 
Possessores , vci , I. 11. t. 61. 1. 12. 
Post adiiam hercditatein , 1. 6. t 26. i. 5. 
Po-t certi temjoris, J. 7. l. 16. 1. 35. 
Fost dccjsioneni furti , 1. 6. t. 2. 1. i3. 
Post D. Marci , 1. 9. t. 8. 1. S. 



Post diios fi,ci palronos , 1. a. l. 7, 1, jS, 
l^ost fiatres aulem , l. G. t. 57. post 1. 3. 
Post fraties , fratrumque , ibid. 
Post jusjurandum , i. 3. t. i. post I. 3. 
Post lilis conleslalionem , 1. 4- t. 17. J. 1. 
Pobt morteni suam , 1. 6. t. 4a. I. la. 
I^ost j)erfect;iin vendit onem , fcetus quideiQ, 

i 4. t. 49. 1. 16. 
Post perfectam venditionem , omne commo- 

diim , 1. 4. t. 48. i. I. 
Post senlentiam , qii.Te , i. 7. t. 4^». 1. 9. 
Post soJiilionem a se , 1. 4- t- 35. I. i8. 
Post venditionem , i. 2. t. 3. 1. 2. 
Poslhumo nato , qui , 1. 6. t. 11. I. 2. 
Pastlinmo p.-aetcrilo , 1. 6. t. 20. 1. 11. 
Poslquam co decursiim est , l. 4- t- 3^. i.7. 
Po^tquam in inlegruni «tatis , 1. 2. t. 24.1.1, 
Postquam liti de praedio , I. 2. t, 3. 1. 4. 
Postulata in integrum restitut. 1. 2. t. 5o.l.i. 
Potes , auctoribus nobis , 1. 2. t. 9. i. 2. 
Potest de faiso cabsam , i- i. t. 40. 1. i. 
Potiores gradus Judicibus ,1. 1. t. 40. i. 5. 
Potuit pupillus pro , i. 6. t. .3o. i. 5. 
Potuit quidem , et debuit , 1. 5. t. 36. I. 2. 
Prata proviucialium , J. 1 1 . t. 60. J. 3. 
Praebeinus licentiain , ut, I. 9. t. 22. 1. 24, 
Praecipit noslra serenitas , 1. 10. t. 23. i. 3. 
Prtecipimus cx appcllationibus , 1. ". t Ga 

i. 3j. 
Praecipimiis , ne qiiando , 1. i. t. 46. 1. 2. 
Prscipimus , ut Senatori , 1. 12. t. i. l.i^. 
Pra.cipimu3, iit si forte , 1. 10. t. 23. l. i. 
Praecipua est noslrae, 1. 12. t. 7. I. i. 
Pijeclaram , nobilemqiie , i. 12. t. r. 1 . 2. 
Praedia domus nostrae ,1. i i . t. 70. J. 5. 
Praedia oijligata iicr lesatum , 1. G. t. ia. 

I. 6. 
Praedia rustica , quae , 1. 5. t. 71. 1. 8. 
Praediis instructis Jegatis , J. 6. t. 38. I. r, 
Prajdiorum , qua; sine , i. 5. t. 71. J. 10. 
Pr,Tdium rnsticum , vei , I. 5. t. 72. 1. 3. 
Pmsfecli vigiium hujus ,1. i . t. 43. 1. i. 
Pr.xtectianos ad pcrniciem, i. 12. t. 53.1.2. 
Praeicclorum priiua sit , 1. i. t. 26. i. 6. 
Prsefeclum urbi , 1. 12. t. 4- 1- i- 
Prrefectura urbis , i. i. t. 28. 1. 3. 
Pr.Tfeclurae cornicukrios ,1. 12. t. 53. 1. 1. 
Praeiectus annonaj canonem , I. - 12. t. 5g, 

J. 2. 
Praefectus Praetorio , i. 1. t. 3". J. 2. 
Praefectus urbi , aniicus , 1. 4- t. 56. 1. i. 
Praejiositos , ac tribunos , 1. 12. t. 11. i. i. 
Pn-epostcri r.iprehensionem , i. 6. t, 23. 1.25. 
PrKscriptio lemporis , 1. 8. t. 12. 1. 6. 
Prasscriiitione bona lide , I. 7. t. 35. 1. 7. 
Pr£sscripli')ne mcndaciorum ,1. 1 . t. 22. la, 
Praescrintionem percroi toriam , 1. 8. t. 36. 

1. 8. 
PrrescriptioneiE XL. annorum , l, 7. t. Sg. 

l. 5, 
Pr.Ticriptiones fori , I. 8. t. 36. 1. i3. 
Pr.iesens Ccnstilntio declarat , 1. 1. t. 32. 

1. 3o. 
PrneseiLS Conslit. raantionem , 1, 1. t. 35. 

1. 24. 
Praeseni les ,1. i. f. 3. i. 57. 
Pne^enu; tai,ieu , 1, 8. t. 41. po>t 1. 3. 
Prisesenti le.ge deceriiiiuus , 1. i, t, 12. 1. 6. 
Pr;i>>e.< provincis , ad que.n , I. 7. t. 6a, 

1. 5. 
l^rsses jirovincire aditus , i. 8. t. 3o. 1. 1. 
Praeses provinciae , disoreto , !. 9. t. 20,1,7. 
Procses provinciae ea.qiiae, 1. 4- t. 65.1. 17. 
Pr.Tse9 provincioe e.\nminahit , 1. 2. t. 4* 

l. 12. 
Prx-ses provincia in eum , 1. 8. t. i. 1. 2. 
Pr«sts provincia; , ne , 1. 8. t. 5i. 1. 8. 
Pracies prOTinciie nqn , 1. 7. t. 45. 1. 3. 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



3r 



Prsses prdvincise probatis, 1. 8. t. 53. 1. i. 
PrKscs provincise sciens , 1. 4- *■• ^. 1- i- 
Praeses provinciic si cnm , K lo. t. 32.1.2. 
Praeses provincijc si prospexcrit , 1. 9. t. /42. 

Pncses provincire tiilorcs , !. 5. t. 43. l. 3. 
Prreses provinciie, vir ciariss. 1. 8. t. i4-l-5. 
['rocses provimucc nsii aqua! , 1. 3. t. 34- l.(i' 
l'nBsi<lcb <;(>nliinii , I. 1. t. 4- ['ost 1. 17. 
Pricsides non p<r, I. (. t. 5i. 1. 2. 
1'rsesides provinciimun ,1. 1. t. 40. 1. 2. 
^aesitlibiis , <'t ll.'ilj<i|-»alil)us, 1. I2.t. 5i.l. 2. 
Piie^tat (irniani , 1. 7. l. 22. 1. 2. 
■'rieter cos , qiii tlc , 1. 2. t. 5^. 1. i- 
Prailcr solcnnes , ct , I. 12. t. <>2. 1. 2. 
PrpBtcrea qui legitiuiani , 1. 5, t. 27. post 

I. n. 
frcelerea si liabcat , 1. i. t. 2. post 1. 18. 
Priettrca si niaUifeionium , 1. 6. lit. 18. post 

1. I. 
PritleXtti «bbiti , 1. 4- *• ^^. 1. 4. 
Proelori (lcfcrliir hicc ,1. 1. t. 3^. 1. i. 
i^riEtoria Judicnm , 1. 8. t. 12. 1. 4- 
Precibiis quidem tuis , l. 3. t. 2<). i. 3. 
Prccibns luis maniio^tius , l. 6. t. 26. 1. 8. 
^iesl)yleri cilra injnriam , 1. 2. t. 3. 1. 8. 
Prosbytcii seu diiiconi , 1. 1. t. 3. postl.8. 
Prcsbyliros, diaconos , 1. i. t. 3. 1. G. 
Prcsbyliros , diacoiios , 1. 1. t. 3. post 1.52. 
Presbyteros ct diaconos ,1. i. t. 3. post 1. 32. 
Piesbylcrum minorcm , 1. 1. t. 3. post 1.<J. 
Pretii ciiusa , 1. 4- *• 4'l' ^- 9" 
Prctii rcruin distraclarnin , 1. 4- ''• 35. I.19. 
Pridcin placiiit donicstica, 1. 9. t. 41 • 1- tJ. 
Primicerium f;ibric;c , 1. n. t. 9. 1. i. 
Primiccrius adjntor ,1. 1 . t. 28. 1. 5. 
Priiiiicerius mensornm ,1. 12. t. 28. 1. i. 
Primiccrius (juidcin , 1. 12. t. 17. I. 2. 
Piimum scrvi alicni , 1. 9. t. 4'' !• 3. 
Princiiialcs , J. 2. t. 8. post 1. 2. 
Frinciiialilcr causam , 1. 7. t. iG. 1. 19. 
Principalitcr de sl.itu , 1. 7. t. 16. 1. i3. 
Principes ajidilinm ,1. 12. t. 22. I. 6. 
Prior quidcni crcdilor , 1. 8. t. 18. 1. 5. 
Prisco jam nunc ordiiic , 1. 12. t. 24- 1-3. 
I'riv.',t8e rci iu)t.lriv , 1. 10. t. 47^ !• 'o. 
Privafse vel linlcaria! ,1. n. t. 7. I. 14. 
Privatas posscssioncs , I. n. t. 74. 1- i- 
Privatorum <-()nscnsns , 1. 3. t. i3. 1. 3. 
Privatos Ciiiccivs , I. j . t. 4. I. 23. 
Privilcfjia ni;i|jnir Ecclesiae,!. i. t. 2. I.17. 
Privilcgia , qiia; conldnplaliorie , I. i. t. 5. 

Privilcgia , qiirc gcncralibus , 1. i. t. 2.1. 12. 
Pcivilciiiis (hidum scboipB , 1. i. t. 3 1 . 1. i . 
Fiivil(}ii() niiliti.T , 1. 10. t. 3i. 1. 2". 
Fiivilcglo s|i(ciali civitnlis , I. 10. t. 39.I.G. 
Fiiiis dc po.sscssionc , I. ^. t. 62. 1. i ." 
Fiius c.-l , iit criminibus, 1. 9, t. i. I. i. 
Pio a'dibus, qtias , I. n, t. 69. 1. i 
Pio aiiio, ct argcnto, 1. 4. t. 32- 1. 
Pro liicmiio annnm , I. 12. t. 19. 1. G. 
Pio (1(1). lo , I. 7. t. 72. 1. 6. 
Fro duliitl.ite eorum,, I. 4. t. 5. I. 11. 
Pio hcrcdilariis , 1. \. t. 16. 1. 2. 
Pro liis , qiiae .scmel, I. n. t. 4. 1. 4. 
Pio iinminulione , 1. 11. t. 10. I. 2. 
Pro locis , ac pro,\imitalc , 1. 10. t. 10. 1.6. 
Pro onicio adininistrafioiiis, 1. 5. t. 3; i.io. 
Pro oncribus malriinonii , 1. 5. t. 12. 1. ao. 
Pio porlione tua , 1. 8. t. 3G. 1. 2. 
Pro lyronlbus ,1. n. t. 74. J. 3. 
Frobnri apj ai itoiTs , 1. 12. t. 55. 1. 3. 
Frobalorias nicniorabiliuin , I. 12, t. (io.l.g. 
FrocoiiMiiaiis apicis , 1. 12. t. 22. 1. 3. 
Piocuii»ior citra domini , 1. 8. t. iG. 1. i. 
piocur;;lor incus tlc. uon funsjitHr , J. 3. 
t. 2G. 1, 3. = ' 



2,1. 



Procurator meusetc. non fungeb. l.^.t. 47.1.2. 
Proouralor privaiiie , 1. 2. t. 1. 1. 7._ 
Procuialorein non tantum , 1. 4- *• 35.1. n. 
Prociiialorem , v( 1 , 1. 2. t. i3, J. iG. 
Prociirafores ab>ciiluiin , J. 10. t. 47« ^- ^- 
Procuratorcs mcos ,1. 1, t. 5k I. 2. 
Procurulorcs iio.^lios , 1. 3. t. 22. i. 2. 
Piociiriifctics rcipubli<a3 , 1. to. t. 3i. l,3o. 
Procuriiloii noslro , I. 3. t. 3 1. i. 
Procuraloiihus inslilufis , 1. 2. t, r3. 1. 22. 
Profcssio , ct dcsKicrium , 1. 10. t. 4''1^6. 
prof^rainnia si quod a , 1. 7. t. 57. 1. 6. 
Probibituin cst , 1. 10. t. i. 1. 5. 
Prolatiun a Praesidc, I. 7. t. 45. I- 4* 
l^roinissse tibi pccunii« , 1. q. l. i4- 1- 3. 
Proniissis transaclionis , 1. 2. t. 4- 1- ^7. 
Properantlum nobis visum est , I. 3. t. i. 

1. i3. 
Propositis edictis , 1. 11. t. ^5. 1. i. 
Proprias tuas res , 1. 6. t. 3^. 1. i3. 
pi-oprictatis domlniiim , 1. 4- '• '9^ !• 4^ 
propter ?cs alicnuni , 1. 4- t. i5. 1. i. 
Propltr bonorcm , 1. 7. t. 71. 1. 5. 
Propler insidias , qiias , I. 9- t. 1. I. i4^ 
pioplcr iiislruincnla , I. 'i- t. 34- I. 5. 
Proptcr late dillusum , I. 5. t. 3G. 1. 3. 
Proptcr mullas, justasqiie, 1. n. t. 21.I.1. 
Proptcr mutiKim uni , I. 8. t. ^o. 1. ^. 
Propter violalam vii-ginein , 1. 9. t. 9. 1. 7. 
l-*rovi<lcndum cst eorum ,1. 11. t. 3i.l.23. 
Provitlcnduin est , ne bi , J. 2. t. 6. J. 7. 
Providencluiu est , ne velcrani ,1. 12. t.47' 

I. 2. 
Provincice Thraciarum ,1. 12. t. !\o. 1. 2. 
Provincialium commodis , J. 12. t. 38. 1.8. 
Provinciarum Pric.sidcs , 1. 3. t. 12. l. 10. 
Proximos mcmoria; , 1. 12. l. 19. 1. i. 
Pro.\imos sacioriini scrinioruin , ibid. 1. 8. 
Pnbcrem agnoscenteni , 1. 6. t. 3o. 1. 12. 
Piiblicas , ac <iscalcs caiisas , 1. 3. t. 12.1.5. 
Publicati semcl , I. 6. t. 23. J. 2. 
Publici cursus e.\lii])itio , 1. 12. t. 5i. I.14. 
Publico jiidicio , J. 9. t. 9. 1. I. 
Puniri jnbcmus , J. l. t. 22. 1. 3. 
Pu]illiorum rcpiidiatio , 1. 6. t. 3i. I. 5. 
[ Pupiiiorum , seu ] 1. 5. t. 3^. I. 21. 
Piipillus ageic , J. 5. t. 56. J. ^. 
Pnpilliis, si ci alimenta , J. 5. t. 5o. i. 1. 
Puipurae nundiuas , 1. 11. t. 8. 1. 5. 

Q- 

OITadraginla dicbus , 1. 3. t. 12. I. 6. 
^ Qiia in provincia , I. 3. t. i5. postl.2. 
Qiiae adiilterium comniisit , J. 9. t. g. J.29. 
Qii.ie de aica , 1. i. t. 4- '• 25. 
Qu.x dc Siiinarifis ,1. i. t. 5. J. 18. 
Qii.ie cx rciationibiis , V( i , J. i. t. t^- 1.2. 
Qii.x foituilis casibus , I. 4- *• 24- 1- 6. 
QnK in lcsfamcnlo , 1. 9. t. 23. 1. 4- 
Qu;e niipcr ad lc^lanicnta, 1. 3. t. 2S. I, 3r. 
Qii;t! opcrilius pidilicis , 1. 8. t. 12. I. 2. 
QuK pr.Tdiuni in filios , J. 8. t. 16. 1. 6. 
Qiiie spccialilcr, J. 8. t. 28. 1. 9. 
QII.-E su|)piicafio , I. i. t. 19. post 1. 5. 
QiKT tcrti<-B , I. G. t. 20. post 1. 19. 
Qi;xciiiiquc pro rcliquis , J. 10. t. 3. 1. 5. 
Qiacuiiqiic res aJ , J. 6. t. 61. 1. 4. 
Qiixdam piipillorum, 1. 5. t. 46. I. 2. 
QMiidani t.nnt ncgotia , 1. 3. t. 3. 1. 5. 
Qiixstionem de servis , 1. 9. t. 4'^ !• '• 
Qu.v.-tioncm c.v f;iclo , 1. G. t. ^7. 1. 32. 
^,..-^.^1^0:105 coriim , I. 3. t. 15. J. I. 
Qii.uiidiu ron cst infcgra , I. 8. t. 28. I. G. 
Qi-aindiu pcr f;icti qua;stiontin , 1. G. t. 9. 

I. 5. 
Qiiimqi:am ita , I. 9. t. 23. 1. i. 
Qu4iaq^ur,ui mililuiu tc»tamciit»,l. 6. t. 21. 1.3. 



Quamquam omnium bonorum , I. G. t. 22 . 

1. I. 
Qiiamvis adultcrii , J. 9. t. 9. I. 3o. 
Qiiamvis ancilla , 1. 7. t. G6. 1. 5. 
Q)iiainvis Bassa , 1. 4- t. 32. I. 8. 
Qiiamvis codiciili , qiiibus , i. 7. t. 4- 1-2. 
Qijamvis constct spccialiler , 1. 8. t. 1^.1,2. 
Qiiamvis , ciim caiisain , 1. i. t. iS. 1. 1. 
Qii.imvis cum statntib.iro , I. ^. t. i^. 1. i. 
QiMinvis de inofiicio-o , 1. 3. t. 28. 1- :>. 
Qiiiimvis deAincfus sit , 1. 7. t. 21. I. 3. 
Quanivis ea pccunia , I. 8. t. 14. 1. 17. 
Quamvis ctiam e.xpiiatae , I. G. t 2. I. i". 
Q)uamvis cum t)rdiiiem , 1- 9. t. 45. 1. 3. 
Qiiamvis enni , qui , 1. 2. t. 4- 1- 3^. 
Qiiainvis cx causa dotis, i. 7. t. 73. I. 2. 
Quamvis fluminis natur;iiem , 1. 7. t. ^i^l-i. 
Qiiamvis friictus pignori , 1. 8. t. i5. 1. 3. 
Q)uamvis heres ini-titiitus , 1. 6. t. 37. J. 2. 
QJiiainvis in liicro , 1. 1 . t. 18. I. 1 1. 
Qiiamvis incremcntum , 1. n. t. 3i. 1. 2. 
Qiiamvis indiibitati , I. 9. t. 9. 1. 19. 
Quamvis instniinento , 1. ^. t. 5o. I. 4- 
Qiiamvis iniilicr pro alio , i. 4- '• 29. I. 9. 
Quainvis pater tuu.s , 1. 5. t. i^- 1- 3. 
Qiiamvis pcciiniam tuam , 1. 4- t. 2. i. 2. 
Qiiainvis pcisonali , 1. 8. t. i^- !• 8. 
Quainvis piacucrit , 1. 6. t. 26. 1. ^. 
Quaravis provisiim fuciat,!. 10. t. 3i.l.5i. 
Quamvis quis se liliuin, 1. 6. t. 33. J. 2. 
Quamvis Senatiisccmsultum , l. i. t. iG. J.i. 
Q)iiamvis siinplicifer te , I. G. t. .\i. 1. i5. 
Qiiamvis V(^rbis his , 1. 6. t. 37. I. 1. 
Qnamvis usurfe fcencbris , J. 4- ^- 32. I. 3, 
Qnando quis quolibet , J. 9. t. 49^ '• 'f>- 
Quaiido vofis communibus , I. 12. t. ^g.l.i. 
Qiianquam curatores pupilKie, J. 2. t. 44-1^2. 
QuaiKpiam in lutela , 1. 5. t. 62. I. i5. 
()uanquani patcr tiuis , J. 6. t. 5o. J. 10. 
Quanqiiam pecuniae , J. 7. t. 46. J- 2. 
Quantum acl extraordinarias , J. 10. t. 4'- 

1. 10. 
Quas actioncs , 1. 1. t. 2. post 1. 24. 
Qiias giatias, aiit , J. i. t. 27. J. i. 
Quatuor , qiri ex , 1. 12. t. 27. 1. 1. 
Quem dicis tibi tutorem , I. 5. t. 28. I. I. 
Quemailmodum oiiginarios, I. n. t. 47-l-7^ 
Qucrda faisi , I. 9 t. 22. J. 12. 
Qui a crctiiforc , 1. 8. t. 28. 1. 18. 
Qui accusare vohmt , 1. 2. t. 1. 1. 4- 
Qui ad siatuas , vcJ, I. i. t. 25. 1. i. 
Qui aJ tuttlam , veJ curam , J. 5. t. 6G.I.1. 
Qni agros , doinino , J. n. t. 58. I. 8 
Oui aiitna pccunia , I. 4^ t. 5o. I. 8. 
Qiii aliqr.cm ex f.iiniiiis , 1. n. t. 7. J. 5. 
Qui aiit palrc conchylcguln , 1. 1 i. t. 7.I.I.). 
Qui bonis cesseriut ^ 1. 7. t. 71. 1. i. 
Qui caiumniatorcs , 1. 9. t. 46- 1- 5. 
Qiii causaria missionc , I. 5. t. 65. I. i. 
Qiii certo loco stsc soluturum , J. 3. t. iS. 

I. i. 
Qui conditioni non , I. 10. t. 43. 1- 3. 
Qiii coiifiigicnfcm , J. 9. t- 29. 1. 3. 
Qiii conteii;iplatione, 1. 12. t. 12. 1. i. 
Q li contra lcgiim pr.Tecejita , 1- 5. t. 5.1. 4. 
Qiii crimen puliliciiin , 1. 9. t. 1. 1. 3. 
Q .'i do crimine publico , I. 9. t. 2. I. 9. 
Qui deportantiir , si , 1. 6- t 24. I. i. 
Qui depositinn non restiluit , J. 4- *• ^i- 

1. 10. 
Qui dereiicta ciiria , J. 10. t. 3i. 1. 17. 
Qiii divinse Jcgis , I. 9. t. 29. J. i. 
Qiii ea Jcgc pra;diuia", 1. 4. t. 54- 1- 3. 
Qiii ex coiidiicto possidct , i. 7. t. 3o. I. i. 
Qui ex qu.Tsturx lioiioie , I. 12. t. G. I.i. 
Qui e.wrcen<Jormn mercatuuin , I- 4^ ^^ 6»». 

1. I. 
Qui e.^pJicaitdi ncgolii , I. 9. t. 2. J. lo-. 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS, 



Oiii cxportandus a doniino , 1. !\. t. 55>. 1.5. 

(^ui falsa in lcslinionio, 1. ^. t. 2o. 1. i3. 

(^Jui l;il>as kibujas dixerit , 1. y. t. aa. J. G. 

(^Jui tideiconunissoiiam , 1. 6. t. /ja. 1. 8. 

(^;ui lilios \t;tios, vcl , 1. 8. t. ij. I. 6. 

()\\i fiscalcs species , 1. ii. t. i. 1. ^. 

(^>ui fuiidos jiatiinionialcs , 1. |i. t, f^S.l.Q. 

(Jiii gravatos sc csse a, 1. ii. t. 5j. 1. 5. 

(^ui iiabet ,1. i. t. i2. I. n. 

(^ui imniunitatcm , 1. lo. t. 4'- '• 3. 

i^ui inipcratoic , 1. i. t. 12. I. 8. 

(^ui in contractibus , 1. lo. t. i . 1. 8. 
(^ui in Monastcriis , 1. i. t. 3. 1. 29. 
^)ui in officio Magislrorum , J. 12. t. 55. 

1. 2. 
(Jui in polestalc patruin , J. 2. t. 2. I. 3. 
(^ui jure vcteri , I. 8. t. 58. I. i. 
Q>\i legati , sivc fidcicommissi , 1. 6. t. 54- 

1. 5. 
(^)ui libcros , 1. 9. t. 35. I. 9. 
(^ui Hcilam , 1. i. t. 21. 1. 3. 
(^)ui manuinittuntur , 1. 6. t. 3. 1. 12. 
(^ui mihtiam , 1. 10. t. 55. 1. i. 
(^ui navem Tibcrinam ,1. 11. t. 26. 1. I. 
(^ui necessario patiuc , 1. 2. t. ^. 1. 1. 
(^ui uon probassc crinien , I. 9. t. 4*J. J-S. 
Qui nondura ccrius de , I. 4- t. 3^. I. 4- 
Qin uumerarii appellari ,1. 12. t. 5o. 1. 2. 
(^ui nummis acceplis ab , 1. 6. t. 3. 1. 3. 
(^ui ordinaiiam gcsserit ,1 i. t. 40. 1. 7. 
Qui pactus cst , nisi , 1. g. t. 35. 1. i. 
Qui per potcntiam , 1. n. t. 58. J. lo. 
(^ui pignus sccnndo loco , 1. 8. t. 18. I. i. 
Qui post sanctum , 1. i. t. 11. 1. 10. 
(^ui post testaraentum , I. 6. t. 3^. 1. 3. 
(^ui post XXV. annurn , 1. 1. t. 46. 1. 2. 
Qui potentatus , I. 9. t. 43. 1. i. 
(^ui pra'diuin obligatiiiri , 1. 8. t. 28. I. i3. 
Qui prnepo.siti laborum , 1. 12. t. 18. 1. i. 
(^ui pro parte bcres, 1. 8. t. 3i. 1. i. 
Qui publici myncris , 1. 10. t. 43. 1. 2. 
(^ui pupilla; ncgotia , 1. 2. t. 19. J. 4. 
Qai relictis miJitaribtis , 1. 12. t. 46. 1. 3. 
(^ui religiosa pjcntc , I. i. t. i3. 1. 2. 
Qui rem emit, ct , I. 8. t. 45. I. 3. 
Oui rem hiijusmodi , I. i. t. 2. post. I. i^. 
(^ui rera propriam conduxit , I. 4. t. 65. 

1. 20. 
Qui res jam dicfas , 1. i. t. 2. post J. 14. 
Qui lestituitur iu iiUcgrum , 1. 2. t. 48.I.I. 
Qui sacia piagmatica , 1. 3. t. 2. 1. 2. 
Qni se non immisciicrunt, 1. 5. t, 55. 1.2. 
(^iii se patris , J. (i. t. 14, 1. 3. 
(Jui secutus domini , 1. 4. t. :\5. 1. 6. 
(^ui scmd attioi.cni , !. 7. t. 43. post I. 8. 
Qui scmcl in jus vocavif , 1. 2. t. 2. I. 4. 
Qui senleiiliam lalmus, J. 9. t. 47. J. iG. 
(^ui s:pu!cra violunj , 1. 9. t. 19. 1. 4. 
Qui scsc in officiis , 1. 12. t. 55. I. 1. 
(jni sine ajicloritate , J. 8. t. 12. 1. 20. 
(^ui sua Monaslcria ,1. i. l. 3. I. 3^. 
«^ui stip<ndia mcrenlur , 1. 2. t. i3. 1. 9. 
Qui tub picUxtu , 1. I. t. 2. 1. 9. et l.ii. 

t. 17. 1. 1. 
Qui tcxtrini nosfri ,1. 11, t. 7. 1. 6. 
Qui libi hereditstem efc. et ideo mannmit- 

tendo, 1. 7. t. 10. 1. 3. 
Qui tibi ered. etc. et idco vcnd. 1. 4. t.Sc. 

1. (i. ^ 

Qiii liilores , ve! , !. 5. t. G\. 1. i. 
Oni vel exiguam ,1. 12. t. 60. 1. 4- 
Qui vcbit piaeH-iiUin , i. 9. t. 22. 1. i3. 
Q\n utilia reipiiblicce , 1. 11. t. 58. 1. 5. 
^Quia abscnle , 1. 2. t. i3. 1. 4. 
<^uia iionninvjiiam , 1. 4. t. 4o. 1. 3. 
Qiiia f.h.riniae domiiji , 1. 8. t. la. 1. 19. 
Qiiilms ]h)..LL;ic ordiiii suo , I. lo. t. Sq^I.i. 
Qiiibuscunijue jEodi>, i. 1. t. 2. post. i.i^. 



Quicquid animi largitatc, 1. 2. t. 7. 1. 5. 

Quicquid avus, avia , l. 6, t. 60. J. 2. 

<^)uicquid confra vectigales , 1. 4. t. 61.I.12. 

Quicquid nostrorum , 1. 12. t. 64. 1. i, 

(^uicqiiid lutoris dolo , 1. 5. t. 5i. 1. 7. 

(^*i;icquid ullra dcbiium , 1. 10. t. 20. \. 1. 

Quicunquc ad erupbytcusim ,1. 11. t. 61. 
1. 7. 

Quicunquc adrainistrationem, I, i. t. 53.1.1. 

<^)uicnDqi<c apparifores , 1. 12. t. 60. l. 5. 

(^iiiounque castcllorum ,1. 11. t. 5^. I. 2. 

(^uicunque cbarlas, vcl, I. 12. t. 58. 1. 10. 

(^uicunque de provincialibiis , 1, jo. t. 22. 

1. 3. 
Quicunqiie do scriniis ,1. 12. t. 43. I. 2. 
()uicunqiic Decurionum , l. 10. t. 69. J. 2. 
Quicunque dcserta ))raedia , 1. ii. t. 58.1.3. 
Quicunqiie ex corpore , 1. 12. t. 22. 1. 7. 
Quicunquc ex corporibiis, 1. 11. t. 16. 1.2. 
Quicunque ex eo dic , 1. 9. t. 4°' !• 2. 
Quicunquc ex Judajis , 1, i, t. 9. 1. lo. 
Quicunquc ex mancipiis , 1. ii, t. i5. 1. \, 
Quicunquc cx palatio, 1. 12. t. 6i. 1. 2. 
Quicunquc fugitivum , I. 6. t. i. 1. 4- 
Quicunquc babent , vel , 1. 9. t. 49- 1. 11. 
(^)uicuiique iliuslris, I. 12. t. 54- !• 2. 
Quicunque in bac sacra urbe, 1. i. t. 5.1.8. 
Quicunque locus in , 1. 8, t. 12. 1. 17. 
Quicuriqne makficiorum , 1, 9. t. i8. 1. 9. 
(^uioiinque militum , 1. 12. 1. 36- 1. 10. 
Quicunque non illustri , 1. 3. t. 24. 1. i . 
(^uiiiuique parvuli, 1. 1 1 . t. 63. 1. i. 
Quicunque per Osroenam , J. 12. t. 58.1.5. 
Qnicunque pojsessionem , J. 11. t. 6o. 1. 3. 
Qiiicunque possessiones , I. 11. t. 61. I. 3. 
(^uiciinque praeLDriacae , 1. 2. t. i3. 1. 25. 
Quicunque rcm Jitigiosam , 1. 8. t. 37. 1.3. 
Quiciaique res ex , 1. 6. t. 9. 1. 8. 
(^uiciiiique residentibus ,1. i. t. 3. 1. 14. 
(^iiiidam ancillae sui« , 1. 6. t. 0.7. 1. 6. 
Qiiidam , cum testam. conderet , 1. 6. t.27. 

• I. 5. 

Quidam , cum testam. faciebat , !. 6. t. 25. 

I. 4- 
Quidara clogio condito , 1. 6. t. 3o. I. 20. 
(^)uidain filium suum a , !. 6. t. ^i.. 1. 3i. 
Quidam ignaviae , 1. 10. t. 3i. l. 26- 
(^)iiidam post impletura ,1. 12 t. 24. 1. 5. 
Qiiidam testaniento condito, 1. 6. t. ^g.l^S. 
(^uidam vetusti jiiris , 1. 5. t. 8. 1, 1. 
(^iiilibet executor , 1. 12. t. 61. 1. 7. 
(^uiliLet principalium , 1. 10. t. 3i. 1. [^o. 
Qiiinquaginfa dies , qui , 1. 5. t. 62. I. 6. 
Quinque pcdum praescriptione , l. 3, t. Sg. 

1. 5. 
Quinqiie Sumraatcs , I. 10. t. 3i. 1. 57. 
(^uis tam inveniri , ibid. 1. 52. 
(^uisquis accusator , 1. 9. t. 44^ '• '• 
(^uisquis alieni juris , 1. 12. t. 44' !• "^- 
(^uisqiiis censibus , 1. i. t. 3. 1. id. 
(^uisquis coliortalibus , 1. 12. t. 58. 1. i^. 
Quisqiiis colonum , I. 11. t. ()3. 1. 2. 
(^uisqiiis coloiiiis , 1. 11. t. 49- J- i. 
(^iiisqiiis conductor , 1. 11. t. 5i3. J. 6. 
(^iiisquis crimen inteiidit , 1. 9. t. 46. I.io. 
()uisquis cum miiitibus , 1. g*. t. S. 1. 5. 
()uisquis emensis , 1. i. t. 3. 1. 27. 
Quisquis equos , qiios ,1, 11. f. 40. !. 3. 
Quisquis cx descrtis , ]. 11. t. ^- . 1. 3. 
(^iiisqtiis fuerit e.xhibifiis , J. 3. t. 2. !. i. 
Quisquis in criminc , !. 10. t. 1 a. I. i. 
Quisquis Judici fa-nehrem , 1. 4. t 2.1. 16. 
(^)uisquis inagisteriiim ,1. 12. i. 4. 1. q. 
Qiiisquis major a;!ale, 1. 4. t. 44. !. i5, 
Quisquis ne voliintas , 1. 7. t. (.>5. 1. 6. 
Qiiisqnis rcm aiiqiiarn , 1. 8. t. :■']. I. 'iS. 
(^uisquis vitem succiv-!ciit , I. li. t. 07. 
i. 3, 



(^iisqiiis viilt esse causidicus , I. 2. i. 6. 1.6. 

(^)uo jme utatur , 1. 8. t. 18. post 1. 12. 

Qiio minus creditor , 1. 8. t. 20. 1. 3. 

Quo minus frucfuum , 1. 4^ t. 24. 1. 12. 

Quod ad pra;scns , I. 11. t. ^. !. !,. 

(^)uod adbibitus ad , I. 9. t. 23. I, 5. 
Quod certatura est , 1. 6. t. 39. 1. 3. 
(^iiod Cornelia Salvia , 1. 1. t. 9. 1. i. 

Quod de suo maritus , 1. 5. t. i5. I. a. 

Quod di.ljitori tuo , I. 8. t. ^3. 1. i5. 

(^iiod dicis , matrtm filiis, I. 5. t. 3^. 1.6, 

(^uod eis permitlitur , 1, 5. t. 4- '• 23. 
po=t ^. 3. 

Quod esl constitufura , post 1. 7. t. 2t. 1.5, 
Quod evitandi tyrocinii , 1. 4- t. 7. 1. 3. 
Qxiod ex liberta muliere , 1. 6. t. 3. 1. 11, 
Quod ex operis ancillae , 1. 4- t. 24. 1. 2. 
(^uod favore quorundam ,1. i. t. i^. !• 6, 
Quod fieri non debet , 1. 3. t. 11. post !. 2, 
(^uod liodie non , 1. 5. t. 17. post I. 9. 
Quod in libellura contulisti, 1. 10. t. 3.1.i, 
QiKxl in uxoicm tuam , 1. 2. t. ig. 1. i3. 
Quod jus locuin , I. 5. t. 27. po=.t J. 11. 
(^)uod locum liabet si , 1. 5. t. i5. post 1.3, 
Qiiod locum liabet sive, l. 6. t. 20.post!.5. 
Qtiod magno conflictu , 1. 5. t. 57. 1. 7. 
Quod mater , I. 8. t. 56. posl 1. 7. 
(^)uod nunc generale , 1. 5. t. 70. j. 7. po8( 

5. 5. 
Qiiod obtinet omuimodo , 1. 4- t. 19. post 

Quod obtinet oi , 1. 8. t. i4- post 1. 27. 
Quod placuit , veteraaos , I. 5. t. 65. 1. 2, 
Quod plerunque , 1. 5. t. 30. 1, 2. 
(^uod pro hac causa , 1. i. t. 3. post 1. 3i. 
Qiiod promulgatis , 1. i. t. 28. 1. 2. 
(^uod quis sibi debitum , 1. 2. t. i3. 1. 8. 
Quod res cura nterinis , 1. 5. t. 62. 1. 21. 
Qiiod scitis prioribus , 1. 6. t. 61. 1. 3. 
(^uod si quis , 1. 7. t. 33. post }. i. 
(^)uod sine subscriptioije , 1. 6, t. 23. post 

I. 21. 
Quod sponsae ea lege , J. 5. t. 3. I. 4- 
Quod tempore militiae , 1. 2. t. 5i. 1. 3, 
(^uoniam adversus emptoicm , 1. 5. t. 73. 

1. 4. 
Quoniam Alexandrnm , 1. 9. t. 9. 1. 26. 
(^uoniam asseveras , patrem , 1. 4- t. 64J. 5. 
Quoniam Augerio , !. 10. t. 2. 1. 3. 
(^uoniam aviis tuus , 1. 8. t. 4^- ^- 2. 
Quoniam circumventam , 1. 2. t. 34. I. i. 
Quoniara civili disceptatione, I. 3. t. 8. l.^- 
Quoniam consulis , an , 1. 3. t. 12. 1. i. 
(^uoniam desideria , 1. 5. t. 27. !. 4- 
Quoniam diversi Judices , !. 12. t. i. 1. 7. 
Quoniain ea , qua; iu transact. 1. 2. t. 47^ 

1. 2. 
Quoniani in plerisq:ie . 1. i. t. 2. I. 27. 
Quoniam in prioribus , 1. 3. t. 28. 1. 3j. 
(^uoniam indigiiuni est , !. 6. t. 23. 1. i5. 
Quoniam inter .alias captiones . 1. 8- t. 35. 

I. 3. 
Quoniani Judices , !. 7. t. Gi. 1. 21. 
(Juoniaoj liberi teslei* , i- j- t. 20. I. 11. 
(^iioniam liberum fundum , I. 4. t. 3i.l.io. 
(^'.['^riiam nuiita iacinora , 1. 9. t. 12. 1. 6. 
Q.ioniam inulti Jr.iicos, 1. 1. t. 5. 1. 21. 
Quoniam niiii! aotor amplius , 1. .6. t. 54- 

I. I. 
(Juoniam nonnuiit (isci , 1. 7. l. 6j. 1. 18. 
Qiioniara nonnulli inonetarii , 1. 9. t. 24- 

!. I. 
Quoniam novella constitulio , I. 3. t. 28. 

I. 29. 
Qupniam plerui^qiie cvinit, 1. 3. t lil.i. 
Quqniam praeteritiT; !cg;:s , 1. 5. t. 9. 1. 9. 
.QiiO!i:a;n ri.ligio>a, I. 7. t. i3. 1. i. 
Quoniam Jtrvos a , !. 9. t. 30. 1. 7, 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



33 



Qiioniam sororcm tuam , 1. 6. t. 3o. 1. 7. 

<j)iioi)i:im tJibularii civilaliini , 1. 11. l. 67. 
1. I. 

Quoniam vcncraliilis rccordat , J. i. t, 3. 
i. u3. 

Quoniam vcrtilonim , 1. 12. t. 5i. 1. la. 

Qucriiaiii iiiiiiiji Ciucciis, 1. y. t. 4- !• 3. 

Quos rclialu 111 .^civiluUm , 1. 1. t. 3 1.1.3, 

Quosdiim opcria ln 1110 ,1. jj. t. 6. 1. 6. 

Quulieiis a lutoriliiis singulis,!. 7. t. 55.1.2. 

Qiiolicns ab i\lc.\andriiia , 1. 10. t. G3. J.G. 

Quolicns a)j oinnibus qiii.l. 6. t. !\->..\. n. 

Quoticns a(Li))iciilis , I. 4- I. 7. 1- 4- 

QuoticiKs aliciii , J. II. t. G7. I. G. 

Quoticns aliqiiis , vel , 1. G. t. 55. 1. 12. 

Quoliens ccili quidcm , J. G. t. i!\. 1. i3. 

Quoticns coni|;tilsnr, 1. 12. t. 62. I. 3. 

Quoticns de domiiu) , 1. 9. t. !\\. 1. 12. 
Quoliciis dc (|uaiitalc , 1. lo. t. 71. I. 2. 
Quoliciis dc cnianciiiati , 1. 6. t. 67. 1. 4- 

Quoticiis (lonatio ita , J. 8. t. 55. 1. 3. 
Quoliciis diiobus , 1. 3. t. 32. 1. i5. 
Quolicns duobiis non , 1. n. t. 35. J. 2. 
Quoticus c tiitoribus , J. 7. t. 55, 1, 2. 
Quoliciis .X )invala , 1. 12. t. 1. 1. 17. 
QiiOlicns cx qiioli))ct, 1. 4. t, !\. 1. J. 
Qiioticns iii (li.scc)il,ilioiie , J. 10. t. 3o. l.i. 
Qiiolicns iiilcr onmcs , 1. 3. t. 36. 1, 10. 
Quoliciis obrnla , 1. u. t. 5. 1. 3. 
Quoticns pluribus liJicris, 1. 6. t, 10. 1. i. 
Qiioliciis ))riiici)iali lo^o, I. 6. t. 42. 1. i3. 
Quoliciis quaeslio slalus , I. 3. t, i, 1. 3. 
Quolicns quis , ct , I. 10. t. 19. 1. 3. 
Quolicns rcs acslimatffi , I. 5. t. 12. 1. 5. 
Quofiens rcscripto nostro , J, i. t. 19. 1.2. 
Qiioticns siipcr caiisa , J. 12. t. 3o. 1. 3. 
Quoliens yiio forte Patricio,J. 3. t. 24. 1.3. 
Quolicns urgcnte , 1. 10. t. 27. I. i. 
Quoticscuiique certa summa , I. 10. t. 70. 
1. 5. ' ' 

Quolicscunquc sc cx rcscriptis , I. 10, t. 32. 
1. 37. 



n Aptorcs virginum honeslarum , J. 9. t,i3. 

Itaptorcs virginum , vel viduarum , 1, i. 

t, 3. J. 54, 
Batio jiiris postulat , 1. 4. t. Sg. J. 2. 
KalionaJcs juivatae lei , J. 2. t. 9. J. 4. 
Rationcs cuise adininistral.T,I. 5. t. 37.I.T4. 
Balioucs clrfuncti , quae , 1. 4. t. K). 1. 6. ' 
Kalas niaiicre scmjicr , J. 4. t, 44, 'j. 7, 
Re quidcm intcgia , I. 4. t. 45. 1. i, ' 
Rc tua a))iid aliuni , J. 3, t. 32. J. 18. 
Rcbus ccrta Icgc Iraditis , 1. 4. t. 64. 1. 6. 
Rcbus, <nias aliiis dclinct, I. 2. t. 17 1. 2. 
Rcbiis (luidcni jiidicalis , J. 7. t. 52. I. 1, 
Reccplitia aclioiic ccssante , J. 4, t, 18, 1.2,' 
Rcclc jiossideiiti , I. 8. t. i. 1. i. 
Reclores 1'ioviiiciaruni , 1. 9. t. 47, I. 24. 
Rcddatur nuusquisque , I. 10, l, 52. 1. 8. 
Rcddcnlcs lionorcm aposlol. 1. i. t. i. post 

1. 8. 
Rcfcrt largilcr dolcm, I. 6. t. 44. 1. 5. 
Rcgiae niaje.statis cst , J, 2. t. iG. I. 1. 
Regioncm ccrtam fundi , |. 3. t. 3^. J. i. 
Rci aiiiionari.-e cmolumcnta , J. 4. t. 47. 1.2. 
Rci crcditor oblii^ai.-v; , |. 8. t. 28. 1. i'^. 
Rci judicala: dUc I u ni , 1. 7. t. 57. 1. 2'' 
Rcipiiblica; juribiis , 1. 2. 't. 18. 1. i. 
Rclalioiics Vicaiioruni, J. i. t. 38. l. 2, 
Rem in pipetcnti non I. 5. t. i3, J. i, 
Rcm majoris pictii , j' 4. t. 44, j. 2. ' 
Rcm noii uovam , I. 3. t. i. 1. 1 4. 
Rem pnvatam noslram , I. 11. t -4 J 2 
Rem),ublicam , i.l , 1. ,,. t, 39, 'j.' 3! 
Rcm, quam a j.alrc vcstro , J. 2. t. ag.l.a. 

''^ i. IV. 



Tom. 



Rem quam patcr in dotem , J. 5, t, 12. 

J. 22. 
Rcin quidcm illicitam , I. 7. t, iG. I. i. 
Rcm suani jitrscqucuiibiis , I. 10. t. 7, 1. i, 
Rcniiltit , i. II. I. I. 1. 1. 
lUliiiciilc tc jatci liius , 1. G. t. 3o. J. 11. 
Rcos aduitcru , duos , I. 9. t. 9. 1. 8. 
Rcos ca)utalium criininum , 1. 9. t. 2, I. 3. 
Rcos criminis postulatos , 1. 10. t. 58, 1. i. 
Rccs priiicijialcs , 1. 8- t. 4'- ^- '-*3. 
Rcpttila consuclurio , 1. 12. t. 38 1. i, 
Rc])ctila )iiomulj;ati()iic , 1. i. t. 3. J. !\i . 
Rcjclilio jcciilii 1(11, iii , 1. 7. t. 21. J. 8, 
R< ) iclu luiciida tii niagis es , J. G. t. 20. J. 5, 
Rcquiiciidi liigili^os , J. G. t. 1. 1. 2. 
Rts aJitnas jossidens , I. 3. t. 32. J. 28. 
Rcs coium , qui , J. 10, t. 21. J. 1, 
Rcs iu judiciiim ijcducta , I, 3, t, 9. 1. i. 
Rcs inlcr alios jiidicatce , 1. 7. t, 56. 1. 2, 
Rcs jiidicala; , si .sul) , J, 7. t, 52. 1. 2, 
Rcs iuobilcs iii dolcm dalte , 1. 7. t. 28. I. 1. 
H(s oJ' cuusam judicali , 1. 8. t, 23. 1. i. 
R(s cbijgalas cxlerus , 1. 8, t. 14. 1. 21. 
Rcs oLligatas sibi , I. 9. t. 33. 1. 3. 
Rcs j)ignoris , bypollietseve , 1. 8. t. 26, 

1. 10. 
Rcspublica minoriini jure , J. 2, t. 54. I. 4- 
Rcs , cjuae ex matris successione , I. 6. t. Go. 

1. I. 
Rcs quje subjaceut , 1. 6. t. !\^. 1. 3. post 

5. 3. 
Rcs , quas iisufructu , 1. 5. t. 12. J. 17. 
Res rcligioni d(Stinatas , I. 9. t. 19. J. 1. 
Res uxoris , qiiae , 1. 5. t. iG. I. 24. 
Rescripta contra jus elicila , J. 1. t. 19. J. 7. 
Restaurationi mceniura , J. 11, t. 69. J. 3, 
Restituendie , I. 2. t. 8. J. G. 
Retractaix fiscum , quod ,1. 10. t. 5. 1, 2, 
Rcum criminis , 1. 2. t, i3. J. 6. 
Rogati ut , J. 4. t. 20, post 1. 18. 
Roinai.'pe genlis lioiuines , 1. 4- t. !\'}.. 1. 2. 
Ru))lo quidcni tcslanjcnlo , 1, 6. t. 36. J. I. 
Rura , rt possessioucs , quas ,1. 1 1 , t. 58. 

1. 14. 

S. 

SAcram fecimus , 1. i. t. 4. 1, 33, et 1. 5. 
t. 4. J. 29. 
.Sacramenta pulierum , 1. 2. t. 58. post J. i. 
Sacranienlum quidcm , 1. 5, t. 35. post J. 2. 
Sacri aflatus , quoscunquc , J. 1 . t. 23. J. G. 
Sacri cubiculi prrcpositi , 1. 12. t. 5. 1. i, 
Sacrilegii insfar est , 1. 1. t. 23. 1. 5. 
Sacris Canonibus , 1. i. t. 3. 1, 45. 
Sacris nostris ,1. 1. t. 2. I. 47. 
Sacrosaiicla Thcssalonicensis ,1. i. t. 2. 1. 8. 
Sacrosanclae oithodosae fidci ,1. i. t. 3. 

1. 34. 
S.iepe quidam .nios obnoxios, J. 7. t. 39. J. 9. 
S.c))e icscniitum csl , 1. 2. t. 17. J. i. 
S;rpenumero pra^ccptiiin ,1. 7. t. 38. 1, i. 
Salariiiin iiiccrlae , J. 4. t. 35, I. 17, 
Salul)crrinia sanctionc ,1. 12. t. 4^, 1. i. 
Samaritanoriim , J. i. t. 5. J, i", 
Sancinius, cautionis nomiue , 1. 6. t. 38. 

J. 3. 
Sancimu? , crcationc , I. 5. t. 37. 1. 25. 
Sancimus dc invtctis a , I. 8. t. i5. 1. 7. 
Sancimus cjusmodi \iros, J. 9. t. 27. J. 6. 
Sancimus favore , 1. 2. l. 4i- 1- 5. 
Sancimus , bis solis militibus , I. 7. t. 35. 

I. 8. 
Sancimus, his solis , qui , 1. 2. t. 5i. I. 8. 
Sancimus, ibi cssc jioenain , 1. 9. t. 47- 1- 22. 
Saiuimiis igitur , iit , J. 1. t. i. post. I. 3, 
Sancimus in curalioiiibus , J. 1. t. l\. 1. 3o. 
Sancimos , liccutiam csse , 1. 6. t. 49- '• 7. 
Sancimus , mulicros suse , 1. a, t. 56. i. 6, 



Sancimus , nc qiiis ,1. 1. t. i5. J. 2. 
tSaiicimiis , neinijicnj a<l ICpiscopaluin , I. 1, 

t. 3. 1. 48. 
Sancimus , neraincm oninino , I. i . t. 3. I. 53. 
Saiiciuius , ncminem tuloiuui , I. 5. t. 3;. 

1. 28. 
Sancimus nemini Jiccre sacralitsima , 1. 1. 

t. 2. J. 22. 
Sancimus , ntmiui litcre , sivc , J. 8. t. 02. 

1. 3, 
Sancimus , nuptias, (pi:e , I. .^. t. 4- '• 25. 
Sanciiijus, omiitin , 1. 8. t. 54. J. 34- 
SanciiJius, oiiJiKS Judiccs , J. 3. t. 1. I. i5. 
Sancimus , ) alionuin fisci , 1. 2. t. -. I. 13. 
Sancimus , quemadmodum de , I. G. t. 5ci, 

J. II, 
Sancinius , res ad vencraljilts , J. i. t. 2. 

I. 23. 
Sancinuis , si proj>rictarius , J. 7. t, i5, 1. i, 
Sancinius , si quis Icgitimo , J. 6. t. 23. J. 27. 
Sancimus, si cjuis moricns , I. i. t. 3. 1. 4^- 
Sancinuis, si quis nujiliaruui, J. 5. t. 4- !• 24, 
Sancimus , si quis pro alio , 1. 8. t. ^i- 1- 2G. 
Sancinuis , si\e bx, 1. 4- t. 5i. J. 7. 
Sancimus \(lcruni duhitalioue , 1. 4> '. 37. 

Saiiciniijs Tiris Exctllcntisi-imis , 1. 12. t, 3. 

J. 4. 
SaiiciiiJiis A iros Excelsos , 1, 12. t. 3, 1, 5. 
Sancimus , iit Ad\ocatis, I. 2. t. 7, 1. G. 
Sanciuius , iit a\thcnlica, 1. x. t. 23. J. 3. 
Sancimus , ut euin , cui , 1. 12. t. 61. J. G. 
Sancinius , ut nemo , 1. i. t. 4- !• 29. 
Sauciiuus , ut quoscunrjuc . l. 8. t. 52. 1. 4. 
Saiicimus , ut si quando a).)iu< ril , 1. i . t. i. 

1. 3.. 
Sancimus , si quis condtmnalus , 1. 7. t. 54. 

J. 3. 
Sanctae etc. Samaritai orum ,1. i. t. 5. I, 17. 
Sauclissiniariim Ecclcsiarum ,1. 1, t. 3. J. 44' 
Saniim mcu c , lictt aegium , 1. 2. t. 4' E 27. 
Salis aj eite Divorum , I. 9. t. 22. J. 2, 
Salis novum est , J. 8. t. i5. J. 4^ 
Satis sit tibi dtliitortm , I. 10. l. 21. 1. 2. 
Scliolarium nostroium, 1. i. t. 3i. 1. 3. 
Sciant cuncti accusalores , 1. !^. t. 19. J. 25. 
Sciaiit Judiccs niliiJ , 1. 10. t. 73. J. 3. 
Sciant Judices sujier admissis , J. 9. t. 27 . 1. 2. 
Scianl oinues, accijiicndi , J. lo. t. G. J. 2, 
Sciant Principes , et , 1. i. t. 48. J- 3. 
Sciant , qui ad , 1. 6. t. 58, 1, 10. 
Sciciitis conditioncm , 1. 7. t. 14. !• 6. 
Sciens liberum veiiundando , J. 3. t. iG. I. 2, 
Scicns servum aJienuiu , 1. 7. t. 26. J. 7. 
Scimiis aiitca constiUilioncm , J. 3. t. 28. 

I. 36. 
Scimus jam duas esse , I. 6. t. 3o. 1. 22. 
Scire tbbcs oraissa Falcidia , I. 6. t. 5o. I. I. 
Scirc dclics privilcgiuin , t. 7. t. 74. J. i. 
Scire d<bit gravilas tiia . 1. 10. t. 10 1. i, 
Scire di bctis fideicomniissi , 1. 6. t. 54- '• 7. 
Scire debuisti , fratre , 1. G. t. Sy. 1. 1. 
Scire debuisti , quae sub , 1. S. t. 38. 1. 6. 
Scriniarios , vcl apparitores , 1. 6. t. 21. J. 16, 
Scriniarios, vel niimcrarios ,1. 12. t. jo. J. 8. 
Scriuii mcinorix, J. 12. t. 60. in uicd. I. 10, 
Scriniis oninibus , I. 12. t. i!\. I. 7. 
Scriplura tcslamcnti , 1. 3. t. 38. 1. 10. 
Scii))luia; divcis.x, 1. 4^ t. 21. I. 14. 
Scrij.turas , qiiae srrpo , 1. 8. t. iS. 1. 1 l. 
Scnipolosam \cteruiii, l. 8. t. 38- I. ii. 
SccuikIo iiubcns aiit , I. 5. t. 9. post 1, 11, 
Sccimdum D. Lcoiiis , I. 8, t. 34. 1. 32. 
Scciiudum jilaciti fidcin . I. S. t. jS. 1, 20. 
Secundiun lationcm juris , 1. 5. t. 18. 1. a, 
SecuudiJin rcsponsuin , I. 8. t, 38. 1. 4- 
Scoiindiis crcditor. 1. S. t. 14. J- 22, 
Securitas scmcl , 1. 10. t, 70. 1. m> 

5 



H 



INDEX LEGUM TOTIUS CODIGIS. 



Securitatibiis , qurc, 1. lo. t. 22. 1. 4- 

Socl curii festator, I. 6. t. 5o. post 1. 7. 

Sc.d episcoj.alis, I. i. tit. 3. po.st. 1. 3^. 

Scd ct in ca , 1, G. t. 49- I""''^ '• 7- 

Sctl Pt lis , I. 7. t. G3. post J. a. 

Sed ct pcriciilum , 1. 4- ^- 'l;- po''* ^- ^- 

Sfil et pcrrniitarc , I. 1. t. 2. jio.st 1. i^. 

ScfJ ct si quis al) , 1. 4- t. 20. jiost 1. ly. 

Scd ct si quis cx , I. 5. t. 9. post 1. 3. 

Sed hodic adultcra , 1. 9. t. 9. post I. 3(). 

Scd liodic cs quo , J. 7. t. 11. j^ost 1. 4- 

>^'td Iiodic iiemo , 1. :>. t. 16. post J. 24. 
Sod Iiodie iion , I. ^. t. 17. j>ost i. 10. 

Scd liodie novo jurc,l. 4- t- 10. post i. 14. 
Sed liodie novo jure , 1. 1. t. 4G. po.st l. i. 
Sed liodie nulla, I. i. t. 3. post J. 25. 
Scd Iiodic qiiia, 1. 6. l. 8. post I. 2. 
Sed jam caulum , I. 4- t. 34. ])Oht 1. 11. 
Scd jam ncccssc , J. 5. t. 3. jiost 1. 19. 
Scd judex mittat , I. 1. t. 3. post J. 7. 
Scd nequc ante , 1. 9. t. 19. post J. 6. 
Scd ncque ciirialcm , 1. i . t. 3. post 1. 4- 
Sed nova conslitutio , 1. 5. t. 26. post 1. 11. 
Sed novo jurc Inijusmodi , I. 5. t. 27. post 

I. f. 
Sed riovo jure nuUa, J. 5. t. 4- l^o^t I. i5. 
Scd iiovo jiire jiotest , 1. 9. t. 9. j)ost I. 11. 
Scd iiovo jure pro, I. 1 . t. 3. post 1. 10. 
Sed iiovo jurc quiuque , J. 4- *■ 2. yosl I. 17. 
Scd iiovo jure si , J. G. t. 1. post I. 3. 
Scd iiovo jurc vir , I. 5. 1. 17. jiost J. 8. 
Scd oranino , 1. 4- t. 12. post 1. 4> 
Scd qu;e nihil , 1. 5. t. i4- post 1. 9. 
Sed quamvis , 1. 5. t. i3. post 1. un. 
Sed si aurum , J. 5. t. 9. post I. 6. 
Scd si post . 1. 3. t. 28. post i. 9. 
Scnicl causaria missis , J. £2. t. 36. J. 6. 
Semel securitatcm , J. 10. t. 22 1. 2. 
Senator, vel alius , J. 12. t. i. J. 11. 
Senatores in j^ecuniariis , J. 3. t. 24. 1. 3- 
Senatorcs in sacralissima , J. 10. t. 3^. I. 8. 
.Senatores , seu Praifcctos , J. 5. t. 27. J. 1. 
Scnatorum substantias, I. 12. t. i. J. 4- 
Scnatusconsulti auctorilaicm , 1. 5. t. G. 1. i. 
Sciiatiisconsulto , ef edicto, I. 9. t. 23. I. 3. 
Senatuscousulto pcrmissum , 1. 9. t. 1 . I. 5. 
Seiiatusconsultuin , auctorc , I. 3. t. 3i. J. i. 
Scuatusconsullum lociim , J. 4- t. 29. J. 4- 
Scnectus ad doiiationem , 1. 8. t. 5'(. 1. 16. 
Scniiira quidcm aetatis , 1. 6. t. 22. 1. 3. 
Scntcntia bonorum', 1. 8. t. 4i. 1. 20. 
Scntcntiis finita negotia , I. 2. t. 10. I. 3. 
Scptem dicbus per , J. 12. t. 38. I. 12. 
Servi, atque coloni , 1. 11. t. G7. I. 3. 
Scrvi ob viol.ilum , J. 9. t. g. I. 23. 
Servi , qui monetarios , I. 7. t. i3. l. 2. 
Scrvis , si doraiuorum fucrint , 1. i. t. 3. 

I. 38. 
Scrvis tostamento dominoruin, 1. 6. t. 3?. I. 4. 
Servo es. sentcntia damnato , I. (i. t. 47. 
J. i3. ' ^' 

Scrvo, qui fuer.at pignori , 1. 8. t. i^. I. 23. 
Servo tuo defiiiictus , J. 7. t. 2. I. 9. 
Scrvorum caj)itis criniine,!. 9. %. 49. I. i. 
Scrvorum libcrtates , 1. 7. t. 3. I. i. 
Servos meos , nec pcr , 1. 7. t. 1 1. i. 2. 
Scrvos non solum pro , 1. 9. t. ^i. 1. 14. 
Scrvos pro doniino , I. 4. t. 20. J. 8. 
Scrvos , qui fecisse , 1. 9- t. 12. 1. 8. 
Servos , qui proprii indubitate , 1. 9- t. 4 ' • 

c '' 7- 

Servos , quos nullo jure , I. 8. t. 3o. I. 2. 

Servos , vel tribiitarios , 1. n. t. 47. l. 12. 
Servum communein , I. 3. t. 36. I. 22. 
Servum domini delatorem , 1. 10. t. il. J. G. 
.Scrvum emptor non trnditum , J. 3. t. 32. 

1. 27. 
Servum fugitivnm sui , I. 6. t. I. 1. i. 



Servus creditoris , I. 2. t. 3. 1. 3. 
Servus in judicio , I. 3. t. i. 1. 6. 
Servus sul) poena , J. 9. t. 47- !• 'o. 

Scrvos succes^orcs Iiabcre ,1.6 t. 09. J. 4- 
Scrvu.s tuiis fxciiiii.ini , I. } t. 25. I. i. 
Scveram indagatioiuin , I. 12. t. 1. 1. 10. 
Severiter J'ra;ses provinci;c , I. 5. t. Gi. I. 14. 
Si a crcditorc nomen , 1. 4- t. 10. 1. 7. 
Si a creditrice jiire pigiioris , I. 8- 1. 46. I. 2. 
Si a fratrc tiio miiitanlc,!. 6. t. 21. I. i^. 
Si a patie cmanci[ata, i. (i. t. 3o. 1. 1. 
Si a patre enMiici|)alus , 1. 4- ^- 5. I. 5. 
Si a inatre vc»tia supcrstitc, 1. 5. t. u. I. i3. 
Si a iion domiuis , 1. 7. t. 10. 1. 7. 
Si a sj^onso rebus sponsa; , 1. 5. t. 3. J. 16. 
Si a tc coin[)aravit is , I. 4- t. 5^. 1. 7. 
Si ab JCliano , I. 9. t. 20. I. 2. 
Si ab co , cujus scrviis, 1. 7. t. iG. 1. 7. 
Si ab co , qui cx sacro , J. 6. t. 58. I. 11. 
Si ab co , (jui iicgotia , J. 1. t. 19. J. 7. 
Si ab hoslibus ciim patrc , J. 2. t. 5^. J. 5. 
Si abducta inancipia , I, G. t. 2. 1. 10. 
Si abscntibus ncccssariis , 1. 5. t. 63. 1. i. 
Si abscntis jiccuniam , I. 4- *• 2. J. 4. 
Si accusatoribus absentil)us , I. 9. t. 2. 1. 4« 
Si actionem legati , I. 2. t. 3. 1. a^- 
Si actor a curatore , l. 7. t. 62. I. 10. 
Si actori servo , tam , J. 8. t. 43. l. 19. 
Si actu solenni , 1. 7. t. 70. I. (i. 
Si ad cxcludcnil.iin , 1. 4- t. i. J. 4- 
Si ad instar iuterdicti , J. 8. t. 8. J. 3. 
Si ad magistratum , I. 10. t. 3i. J. 18. 
Si ad resolvcndam , J. 5. t. 71. 1. 7. 
Si ad scribatum nominatus, 1. 7. t. 62. t. 4- 
Si adcmptis bonis , J. 9. t. 5i. J. 5. 
Si advcrsarius luus apud acta , J. 4- t. 21. 

J. 3. 
Si adversarius tuus non , I. 4- *• 29. J 
Si adversus jjrivatos , l. 2. t. 37. J. 2. 
Si adulta , cujus curam gcris , 1. 4- t 
1. 6. 

a;stimala praedia , I. 5. t. ■?3. 1. i. 
alicujus , I. 10. t. 3. 1. 7. 
alicnam a rco , J. 8. t. 41. I. 19. 
aliquando homines , 1. 8. t. 12. 1. i5. 
aliquid a susccptorc , 1. 10. t. 70. 1. 12. 
aliquid |)er ej^istolam , I 8. t. .54- 1. r3. 
allerius circumvcnicmli , 1. >. t. 43. J. 3. 
ancillam ex cinpliouc , i. 4- '• 38. i. 7. 
ancillam nuinmis tuis , 1. 5. t. iG. 1. 2. 
Si ancillam tibi ex causa , 1. 4- t- 49- '■ i'. 
Si ante conceptus cst pmr , 1. 9. t. 47. 1. 4^ 
ante dicm , J. 10. t. (>8. 1- i. 
ante matrimoniiiin , 1. 5. t. 3. 1. 8. 
apparitor defugerit , I. 12. t. 58. l. 6' 
appellatione , 1. 7. t. 63. p^o.st 1. 2. 
appellationem oblatam , !. 7. t. 6 >.. I. 3i. 
apud priorem dominuii! , I. 4- t. :i8. 1. 3. 
Si apud Provinci.-B , 1. 8. t. 56. J. 2. 
Si apud utruinquc , 1. 7. t. 6y. J. 17. 
Si aqiiam pcr possessionem , 1. 3. t. 34. 1- 2. 
Si arbiter datus a, i. 7. t. 45. I. 2. 
Si avi tui herediiatcm , 1 9. t. 3^. l. 3. 
Si avia tua patrem tuiiin , I. (5. t. 3o. 1. 6. 
Si avia vcstra proprias , I. 8. t. 04. 1. 19. 
Si avia veslra sibi, 1. 8. t. 3^. 1. 6. 
Si aviae eorum fratcr , 1. 6. t. 16. 1. 2. 
Si aviam tuam uti anciHaiii,!. 7. t. 14-1.3. 
Si aut uullura fcNtaiiuiitum . I. 6. t. 58.1. ^. 
Si aviis tuus , qui ])afrem, I. G. t. 28. 1. 2. 
Si aviis tuus rellrtis, I. G. t. i^ 1- i. 
Si Barsatorem lafioucin , I. 8. t. Lfi. I. i3. 
Si bona debitoris tui . I. 7. t. 72. 1. 5. 
Si bonam causam , 1. 5. t. 37. L 11. 
Si bonoriim pos.sessio . I. G. t. 9. l. 2. 
Si captivi , J. i. t. 3. post J. 49^ 
Si causa copnita , I. 2. t. 4- '• 32. 
Si causam judicali , 1. 7. t. 53. 1. 2. 



10. 



16. 



Si cautiones , quibus , I. 9. t. r. 1. 2. 

Si certis annis , 1. 2. t. 3. I. 28. 

Si cessaote solutione , 1. 8. t. 28. I. 7. 

.Si circumscripta malre , I. 5. t. 18. 1. 6. 

Si cifra iillairi tran>.actiotiein, i. 4- t. 5. 1. 2. 

Si Cl ■ricus anle dcriiiitivaiu ,1. i . t. 4- '• *• 
Si co.iicilios nidjor x.\v. au. 1, 7. t. 3. I. i. 
Si cogitafionc futurae , J. 3. t. 3(5. J. Ji. 

Si cognati tui .lervo-i , 1. 2. t. 19. I. ai. 

Si cohortalis apjiaritnr, 1. 12. t. 58. 1. 12. 

Si coloiii , (jiios hoiia ,1. 11. t. 47. 1- '4* 

Si coin|)ensaiidi dcbiti , i. G. t. 24. J. (>• 

Si com| ctcnli Ju'!ici annua, I. G. t. 53. I. i. 

Si compclenti Judici ciira , 1. 5. t. 25. 1. 3. 

Si coiidiictionis iinplestis, 1. 4^ ^- 65.1. 26. 

Si coiifidis sponsain , 1. 9. t. ti. l. 3. 

Si consenticnre m.ific , I. 3. t. 3. J. 14. 

Si coustanle inatrimiiiiio , a inirita-, i. 5. 
t. 19. 1. 1. 

Si con»tantc matrinionio , comiiiiini , 1. 5. 
t. 17. J. 9. 

Si constante matrimonio coasilium , J. 5. 
t. 3. 1. 19. 

Si constante mafrimonio maritus , l. 5. t. i8. 
I. II. 

Si constante matrimonio tilii , J. 5. t. 16. 
J. 19. 

Si constat pecuniam , I. ^. t. 3i. 1. 4- 

Si constiterit , cum , qtii , J. 3. t. 39. i. 4- 

Si cousisterit projirictatem , 1. 4- t. 21. 1.8, 

Si contia ampliss. Ordinis , 1. 5. t. ^3. l. 2. 

Si contra compromissuin , 1. 2. t. 56. 1. 2. 

Si contra defuncti , 1. 7. t. 26. 1. 2. 

Si coutra licitum litis, I. 4- t. 35. l. ao. 

Si coiitra majorem xxv. an. J. 7. t. 62. 1. 8. 

Si coutra raatris ultimam , I. 5. t. 47. 1. i. 

Si coiilra pupillos , 1. 3. t. 14. i. 1. 

Si contra te jui-c , 1. 7. t. 67. J. i. 

Si controversia tibi , J. 8. t. 45- J. 9. 

Si convenit , ut in matrimonio , I. 5. t. 14. 
J. 6. 

Si conventus quis negaverit , J. ^. t. 21. 
J. 16. 

Si creditor colludetis, 1. 9. t. 22. I. i5. 

Si creditor conditioni , 1. 8. t. 4'- '• 7- 

Si creditor non veslrara peisonam , J. 2. 
t. 25. 1. 4. 

Si crcditor pigiius, J. 8. t. 3^. 1- 2. 

Si crcditor jiossessionem , 1. 8. t. 24. J. t. 

Si creditor sinc vitio , J. 4« '• '^^- '• ^- 

Si crcditore pignus , 1. 8. t. 3o. 1. 5. 

Si creditores vcsfros , 1. 2. t. 3. 1. 18. 

Si civditoribiis satisfactum , J. 7. t. 8. I. 5. 

Si crcditoris volunfas , 1. 6. t. 4'-. 1. 17- 

Si creditrici , quae , 1. 4- ^- ^^- '• *'• 

Si crimen ad tuam , l. 9. t. i. 1. 10. 

Si criraen aliquod , 1. 7. t. 19 1. 3. 

Si criminis accusationem , I. 9. t. 12. J. 4« 

Si criminis alicujus rciis , I. 3. t. 42. I. a. 

Si ciii loci proprictas , 1. 8. t. lo. 1. 9. 

Si cui non numcratae , l. 4^ t. 3j. 1. i5. 

Si cuidam crimini , 1. 9. t. •.». 1. 2. 

Si cujuscunque modi , 1. 2. t. i4 '■ 2. 

Si cujuslibet tributarius ,1. 11. t. 53. 1. 3. 

Si , cura anfe nuptias , 1. 5 t. 3. l. 7. 

Si , cura avi tui testamenlo, I. 2. t. 39. 1. 2. 

Si cum ea , qusB tibi , l. 5, t. 11. 1. 3. 

Si , cum esses pupillaris , I. 3. t. 6. I. i. 

Si , cum exigiiam pecuiiiam , 1. 4- '• 6. J. 4« 

Si cum fiatre tuo, 1. 7. t. (3o. 1. 3. 

Si cuin Hcrmes vectigal , I. ^. t. 65. l. 7. 

Si , cuin ingenuus esses , I. 11. t. 36. 1. 2. 

Si , cum intcr te et aviain , 1. 7. t. 64- 1. 2. 

Si , ciim ijise , 1. 4^ '• "^9- '• ^- 

Si , cum militaribiis , 1. 2. t. 5i. 1- 6. 

Si , cum minor annis xxv. 1. 2. t. 43. i. i. 

Si , ciim patcr fuus , 1. 2. t. 27. 1. 2. 

Si , cum paler vester , 1. 4- '• ^9^ '• '7* 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



35 



Si cwm patnio vcslro , 1. 3. t. 38. 1. 6. 
Si ciuii jialnms tuiis , J. 4- t. G^. 1. 1. 
Si ciiin peciiniani pio , 1. 7. t. yJ. 1. 3. 
Si , cuni pecuiiiani luam , I. 8. t. 38. J. 3. 
Si, cuin (pi.-Bs(io tibi supcr, 1. 8. t. 45. 1. 17. 
Si , cum scivus liberani , 1. 8. l. ^^. 1. 3. 
Si , cum tc pater , I. 10. t. 3i. 1. 1. 
Si , cuiu tilii pictiuin , J. 3. t. i. I. 4- 
Si, cuin vel iu ulcio iiabcictur , 1. G. t. 21* 

1. 10. 
Si curator post ileccrctum , 1. 5. t, 5i. 1. 3. 
Si curalorcm babens , 1. 2. t. 22. I. 3. 
Si curatoies daii , J, 5. t, 62, J, 2, 
Si curatorcs iiabciis , 1, 5. t. 3^, 1. g. 
Si curatorcs tiitoiibus , I, 5. t. 60. 1. I. 
Si ciiraloris tpioniiain tui , I. G. t. 3o, I. g. 
Si dc ccrta re , i. 2. t. 4- I- 3i, 
Si tlc Juiiclo a locatoie , I. ^. t. 65. I. i5. 
Si de licrcilitate , ct , 1. 7, t. 19. I. 2. 
Si <lc jiosscssionc scrvitulis , I. ^. t. 19. 1. 20. 
Si dc posscssioDC vi , I. 8. t. 4- '• 4- 
Si dc pi()|>riclate datus , I. 7. t. 48. 1. 3. 
Si dc j^roprio suo , I. 10. t. Gi. I. i. 
Si deliitor cujus , J, 8. t. ^3. I. 4- 
Si d())ilor ex adiniuislralione , I. 7. t. 11. 

I. 7. 
Si dcbitor pccnam , I. 9. t, 5i, J. 3, 
Si dcbitor rcm tibi , I. 8. t. 28. 1. 12. 
Si dcljitori litrcs ,1. 7. t. 36. I. 2. 
Si dcbitiim noii , I. 4- '■ '^- '• 3. 
Si dccrelo prictoris , 1. 8. t. 18. I. 2. 
Si dccretiini Ordinis , J. 7. t. 9. I, 2. 
Si decuri;)iKim , J. 10. t. 34- J- i. 
Si defunclus ciijnscuuque , I. 9. t, 55. 1. 9. 
Si dcfunctus tutclam , 1. 5. t. 5i. 1. 10. 
Si delcgatio nou est , I. 8. t. 42- '• 3. 
Si dcporlationis sentcnti.-e, I. 9. t. 5i. i. 12. 
Si dciorlatus suos , J. 9. t. 49- ^- 8, 
Si dejiosila pccunia, I. 4. t. 34- i. 4* 
Si dcpositi cxpcriaris , I. 4- t. 3^. I. 3. 
Si daserta piredia , i. 4. t. 46- 1- 2. 
Si dcscrlorcin militiae , I. 7. t. i3. J. 4. 
Si dcscrtores inventi ,1. 12, t. 4^- '• 2. 
Si div( rsa j^ars coiitra , I. 2. t. 4- ^- '4* 
Si diviiia doiniis , I. 10. t. 19. J. 8. 
Si divisa coiiduclio fuit , J. 4- t. 65. I, i3, 
Si divisio administrationis , 1. 5, t. 52. I. 2. 
Si divisioiicm convcnlioiie , I 3. t. 36. I. i5. 
Si divi.Mim aduiiiiistrationis , J. 5. t. 40. 1. 2. 
Si doceas , ut affirinas , J. 8. t. 55, I. 1. 
Si do( uci is apiid Pi wsidcm , J. 9. t. 22. I. 9. 
Si dolo advcrsarii , I. 4. t. 44- '• ^- 
Si domina pioprictatis , I. 3. t. 33. 1. jo. 
Si domiiiiiim cjus, I. 8. t. 14. I. 9. 
Si doiiiinum ancilla' , I. 3. t. 42. I. I. 
Si donatio pcr cpislolam , 1. <S. t. 54. I. 5. 
Si doiialiune contincalnr , I. 9. t. 57. 1. i. 
Si doiialioiic tibi post , J. 9. I. 20. 1. i3. 
Si doiialioncni litc fccisti , I. 8. t. 56. J. 5. 
Si donatioiiis can.>-a , furti , I. 8. t. 54- 1. 18. 
Si donalionis causa veiiditionis , I. 4. l. 38, 

I. 3. 
Si donalionis gratia , I. 8. f. 44' I- 2. 
Si donationis , vci , 1. z. i. -20. I. 7. 
Si donulioniim anle , 1. 5. t. 4. J. 22, 
&i datarc (iliani voicns , I. 4- t. 29. I. 12. 
Si dottin niarito , J. 5 t. 12. I. 24, 
Si dotcui , iit proponis, J. 6. t. 44. J. f^. 
S: dnm In liio niati iinoiiio , 1. 9. t. 9. I. i^- 
Si duo, j)liiic.-.vc, I. 8 t. 4o. 1. 1. 
Si duo , vcl jiluics, 1. 4. t. 27. I. 3. 
Si duobiis , vcl fribus , 1 6. t. 43. I. 3, 
Sj cii circilalc palcr , !. 10. t. 5o. I. i. 
8i ca condiiionc, I. 6. t. 46. J. 3. 
Si ca , cuj.is (iliuin , 1. 6. t. 5o. I. i3. 
Si ca U>^v Oicsics , \. 4. t. 57. 1. 2. 
Si ea lcgc posscssipncin , 1. 4.' t. 32. I. 17. 
Si ea lcjjc praedium , I. 4. t. 54. 1, 1. 



Si ea jiactione uxor tua , I. ^. t. 32. 1. 14. 

Si ca , qu.x crinicii iiilcndit , I. 9. t. i,l. 7. 

Si ca, qua; donavcras , I. 8. t, 54^ !• 23, 

Si ca , (juai iii jura tutoris, 1. 5. t. 73. 1. 1. 

Si ca , qua; stupro iihi , l. g. t. 9. I. 23. 

Si ca , qutc libi vcndidil , I. 2. t. 24. 1. 2, 

.Si ea quiestio infcrtur , I. G. t. 35. 1. 3. 

Si ci , qui capcrc jiotcst , 1, 10, t. 1 1 . J. I. 

Si cjus , a quo nunc , I. g. t. g. I, 24. 

Si ejus , quffi vos licrcdes , 1. 6. t. 58. I. 2, 

Si eniancijiata a jiatrc , 1. 1. t. 18. J. 3. 

Si emancijiati utritiuc , I. 6, t. 20. I. 9. 

Si emancijjatis -vobis , 1. 4> t. 5o. J. 2. 

Si eo tinijiore , quo , J. 8. t. 26. I. 6, 

Si cx. alio coiilractu , 1. 4- '• 26. 1. 9. 

Si cx caulione tna convcniri ,1. 4- t. 7. 1- i. 

Si ex cautionc tua licet , I. 4- t. 3o. J. 3. 

Si cx centractu , J. 4- t. 26. 1- 4- 

Si cx ea jiecunia , qiiam , I. 3, t. 32. 1. 6. 

Si cx cdicto sororis, J. 8. t, 2, I, 2. 

Si cx 1'alsis instrumciitis , J. 2. t. 4- '• ^^- 

Si cx libcrtatc natum , I. 7. t. 16. 1. 12. 

Si cx inajorc dcbili , J. 8. t. 36, 1. 7- 

Si ex multis causis , 1. 7. t. ^o. 1. 3. 

Si ex pcrsona minorum , I, 2. t. 82, 1. 2. 

Si cx posscssioiie servilutis, 1. 3. t. 22, 1, ^. 

Si cx jirctio dcbiUc , 1. 4- t. 2. 1. 6. 

Si cx quocuiupK; contractu , J. 3. t. 42, !• 9- 
Si cx senalusconsulto, J, 6. t. 48- !• i. 
Si ex venditione , I. 4. t. 3i. 1. 7. 
Si ex voiuntate patris tui , 1. 5. t. 16. I. 7. 
Si extat corpus numinorum, I. 3. t. 4i- '• i- 
Si falsos codicillos , I. 9. t. 22. 1. 8. 
Si falsum instrumcnlum , 1. 4- t. 22, 1. 5. 
Si familire trciscuudaj, 1. 3. t. 36. 1. i4- 
Si fideicommissum ab , 1. 6. t. 53. l. 6. 
Si fidcjussor a creditore ,1, 2. t. 2 1. I. i. 
Si fidcjussor nullam , I. 8. t. 4i. l- 27. 
Si lidcjussor jiro reo , I. 4- t. 35. I. 6, 
Si lidcjussor jirocuratoris , J. 2. t. i3. 1. 28, 
Si filiae luee , quani , I. 8. t. 38. 1. 2. 
Si filise tiiae sjionsiis , I. 5. l. 3. I. 10. 
Si liliam tuani , co quod , J. 3. t. 28. 1- ig. 
Si lilii , quorum jianntes, 1. 5. t. g. I. 11, 
^i lilii Ini cmancij.ali , 1. 5. t. 16. 1. 16. 
Si filiis dcbiloris tui , I. 5. t. 3i. 1. 4- 
Si filium tuum in potcslate , 1. 8. t. 47- !• !• 
Si filiiim tuuin libirum , I. 7. t. 16. I. 3^, 
Si liliusfamilias aliquid mercatus , I, i. t. 28. 

I. 3. 
Si filiusfamilias citra patris , ibid. 1. 7. 
Si filiusfamilias cum in jiotcslate , ibid. 1. 1. 
Si liliiisfamilias ddalam , J. 3. t. 3i. J. 10. 
Si filiiisfaniilias fui^ti , J. 3. t. 36. J. 4" 
Si liliusfiimilias invito , 1. 4- t. i3. 1. 2, 
Si lilins |iio pilre suo , 1. 2. t. 19. I. 12. 
Si liliiis tuus , cuin cssct , I. g. t. 49- !• 3. 
Si liiius tuus immodcratae , 1. 3. t. iQr l. 4. 
Si lilius tiius iu jiolcstatc tua agens , 1. 4- 

t. 28. 1. G. 
Si filius tiius in potestate tua ost , 1. 8. t. 47. 

1. 3. 
Si fibus luus res , 1. 8. (. 5^. I. i4- 
Si fincs agri veiiditor , 1. 8. t. 4^. 1. 10, 
Si fcemiiia siiam , 1. 9. t. ^o. 1. 5. 
Si ftEnebris pccunia , J. 4. t. 2g. J. i3. 
Si foite mulier, I. 9. t, 16. J. g. 
Si roitidianuin fundiim , I. 6. t. 3^. I. 7, 
Si fr.ilcr patmclis tuus , I. 6. t. 22. I. 4- 
Si fratcr tuus cuin , I. 2. t. 23. I. 2. 
Si fratcr tiius , postqiiara , I. 6. t. 42. 1- 5. 
Si fratrcin tuum , 1. 9. t. 20. 1. 5. 
Si fralrcs liii minorcs , j. 2. I. 12. 1. 21. 
Si fralres vcslri , 1. 3, t. 38, i. 7. 
Si IVatii luo lcgilima , 1. (>. t. 55. I. i. 
Si iiatris tui filius , I. 6. t. 3o. I. 3. 
Si frjudc , cl dolo , l. 7. t. 33. J. 6. 
Si fructus corum pneJiorum , l. 5. I. 16. 1. 8, 



Si fugitivi bcrvi , J. 6. I. i. I. 3. 

Si functioncs , I. 8. t. :'j\. I. 4- 

Si lundi nomiiic , I. 8. t. .'5. 1. 2. 

Si fiinduin parentis lui , I. 4- t. 54- 1. 2. 

Si lunduin jjigiujri , 1. 8. t. 18. I. 4. 

Si fundum scicns alienum , I. 8. t. 45. 1. 27. 

Si lundum tuum patir, I. 4. t. 5i. 1. 5. 

Si fundum ve.^triiiri, J. 3. t. 32. 1. 17, 

Si furiosi parenlis liltri , J. 5, t. 4- '• 25. 

Si furti condcmnata cs , I. 2. t. r2. 1. 8. 

Si Gaudcnlius in maliem,!. 4. t. 38. J. C. 

Si gcneiaJiter boiia sint , I. 8. t. 18. I. 6. 

Si gcncre dolem dando , I. 5. t. 12. I. 26, 

Si gravius uUuin facinus , I. 12. t. 1. 1. 16. 

Si beredes jure facto , J. 7. t. 2. J. 12. 

Si bcrcditas ejiis , a quo , 1. 7. t. 2. J. 6. 

Si bercdum Qiiinliniaui , 1. 3. t. 28. 1. 10, 

.Si lii , coutra qiios , 1. 4- t, 65, I. 22. 

Si bi , qiii a voJjis , J. 4^ t. 65. 1. 14. 

Si bi, qui cum patrc , I. 10. t. 60. I. 3, 

Si lii , qui tc in pupillari , 1. 5. t. 3g. 1, i, 

Si bi, (jiios scrvos tuos , 1. 7. t. iG- 1. 2. 

Si bis, de quorum , J, 6, t. .'.8. 1. 8. 

Si bommes certi , 1, 6, t. 4/. I- 3. 

Si bypotbccas lisco , I. 8. t. 26. 1. 8. 

Si jain piibcrcs utriusque , 1. 2. t. 20. 1. i. 

Si il)i strvitiilcm , I. 3. 1. 34. 1. 10. 

Si idcirco apud ail ilrum , I. 2. t. 54. 1. 2. 
Si idem codiciUi , 1. 6. t- 36. 1. 7. 
Si idco iiltio iiccis , I. 6. t. 35. J. 7. 
Si ignoraiis statum Erotis, J. 5. t. 18. I. 3. 
Si igiioranlc , vcl invito , I. 8. t. 26. 1. 3, 
Si iilc , qui cx filia , I. 10. t. 3i. t. 62. 
Si inipcrialis majcstas ,1. i. t. i^- b I2. 
Si in sedibus vicini , 1. 3. t. 34. i- 9- 
Si in arca commuui , 1. 3. t. 32. 1. 16. 
Si iu cansa judicati , I. 4^ t. i5. 1. 2. 
Si iii fraudtm eorum , qiine fisco , l. 7. t. i r. 

1. 5. 
Si in fraiidem eorum . quse tcstamento . i. 6. 

t. 37. J. 9. ' 

Si in iraudem legalorum , I. 6. t. Sg. t. i. 
Si in fraudem jiatroni , 1. 6. t. 5. I. i. 
Si in boc , qiiod jiire tibi,l. 8. t. 28. I. i^. 
Si in libcrlatcm evictus , 1. 8. t. 4-"'^ 1- 12. 
Si in locum cjus tutoris , I. 5. t, 36. I. 1. 
Si in nomine , vci , I, 6, t. 23. 1. ^. 
Si in patria uxoris tuae ,1. 10. t. Sg. 1. 5. 
Si in personam j)atiis liii , 1. 6. t. 4^- '• "Ji- 
Si in posscssione libcrtalis, I. 3. t, 22. 1. 3.. 
Si in j-otcslate patris , 1. 8. t. 7. I. j. 
Si in jiotcstate tua , 1. 12. t. Sr. I. i. 
Si iii rem commuiicm , 1. 4- t- 2. J. i3. 
Si in rem minoris , l. 5. t. Sg. 1. 3. 
Si in rcm suam aofcpla. 1. 8. t. iG. I. 7, 
Si in solutum nomcn , l. 4- *• 'O- i- 6- 
Si in tc , ac, fraticin , 1. 2. t. 3o. l. 2. 
Si in tc jus (isci, 1. 7. t. 73. I. 7. 
Si in una , cadenKjue , 1. 7. t. 6B. 1. 2. 
Si inciir^u lalroiium , 1. 4^ t. 34- !• i. 
Si indcbitara pecuuiain , 1. 8. t. l\i. 1. i5, 
Si infanti , I. 6. t. 3o. I. iS. 
Si inlisriorcm jiarlem , I. 3. t. 32. 1. 2. 
Si ingciiiiuin te , 1 7. t. i4- J- i. 
Si iuter miiiores, J. 2. t. 4^- '• '• 
Si inier palrcra tuum , 1. 8. t. 43- b 6. 
Si intcr viriiiu , ct uxorcm , I. 5. t. 12, 

I. 21. 

Si iiiter vos majorcs , 1. 3. t. 38. !. 8. 

Si iiiterrogalionc pnaccdtnte , 1. 4- t. 32. i. i. 

Si iiitcst.tic muiieri , l. 6. t- 57. 1. 1. 

Si iiitra a;tatcm , cui , I. 2. t. 22. I. 6- 

Si intra annos , qtiibiiii , I. 2. t. 5i. I. 3. 

Si iiitra Icgibus deiinitoin , I. 4' t 3o. 1 8. 

Si intra Jcgilimam SBlalem , I. 2. t. 53. 1. 2, 

Si invita dctinetiir ii.xor , 1. 5. t. 4- '• ''• 

Si invito , vel ignorante , 1. 8. t. 32. I. |. 

Si ijise Yocatus ad ,1. lo. t. 65. 1. |. 



36 



Si is , conha qtioni prcccs,!. 8. t. lo. 1. 5 
Si is , coiilra (iiicm bu|ij)licas , 1. 7. t. 33 

I. 8. 
Si is , cui colcniliiin , 1. 7. t. 34. 1. i, 
Si is , ciii te [icciiiii;iin , 1. G. t. 2. I. 7. 
Si is , di: c/no sii|ijilicas , I. 9. t. /|5. 1. 4 
Si is , quciii honiicidii , 1. (j. t. 6. I. •>. 
Si is , qiicin in sdvitutcin , 1. 7. t. i(). I. A 
Si is , qiicia scrvinn tiiiini, i. 7. t. 21. I. 4. 
Si is , qui ademptis bonis , 1. 7. t. GG. I. 3. 
Si is , qui dcpositam a tc , l. 4- t. 34. 1. 8. 
Si is , qui minorem , 1. 2. t. 43- 1. 2. 
Si is , qni pretium , 1. 4- t. 57. 1. 4- 
Si is , qiii pucllain , I. 5. t. i. 1. 2. 
Si is , qui tc ab hostibus , I. 8. t. C)\. 1. i3, 
Si is , qui' tc cuni uxore , I. G. t. 22. 1. 2. 
Si is , qui tc hcredcm fccit, I. 7. t. 21.I. 2. 
Si ita duiimviri , 1. 11. t. 35. 1. 3. 
Si ita ut lcgc nuinicipali , 1. 7. t. g. I. i. 
Si Judajus jicrtrahere , 1. i. t. g. post 1. 18. 
Si Judici proliatum fucrit,!. 7. t. G8. 1. i. 
Si jurc maniimissus es , 1. 4- t. 61. i. j. 
Si jurc non siibsistit , 1. 7. t. 2. I. ii. 
Si Justa Saturnino , 1. 4- t. 07. 1. 3. 
Si lcgata rclicta , 1. G. t. 37. 1. 6. 
Si lcg.itarius , vel tidcicommissarius , 1. 6. 

t. 37. I. 25. 
Si lcgibus proliibitpe , 1. 1. t. 4- 1- 16. 
Si lcgis Aquiliae actione , 1. 3. t. 35. 1. 2. 
Si lcnones patrcs ,1. i. t. 4- '• 12. 
Si lex. iniinicipii , 1. 8. t. 4g- !• i. 
ki libcUum dc communi , 1. 1 . t. 23. 1. 1. 
Si libcr colonus , 1. 11. t. G8. 1. i. 
Si libcr conslitutus , ut , 1. 4- t. 6. l.g. 
Si liber homo alienae , 1. 7. t. iG. 1. 3. 
Si liberam peculii ad , 1. 4- t. 2G. I. 10. 
Si liberis ex priore , 1. 5. t. 3. 1. i8. 
Si libertatem quis uxorem , 1. 5. t. 4. I. 28. 
Si libcrtatcm libi , 1. 9. t. 23. 1. G. 
Si libcrti accusalores , 1. g. t. i. 1. 21. 
Si libcrti connivcntibus , 1. G. tiL 4. 1. 2. 
Si liberti , ejusdemque , I. 5. tit. 3^. 1. lo. 
Si libertus , vel , 1. jo. t. 33. I. i. 
Si liberura captum te , I. 8. t. 5i. 1. 11. 
Si liqueat inatrcm tuam , 1. 3. t. 29. !. 8. 
Si lis pccuniaria apud , 1. g. t. 22. I. 11. 
Si literarum Auxcnonis , I. 8. t. 43. 1. 23. 
Si lileras ejus secutus , 1. 4. t. 35. 1. 7. 
Si longis , apertisque , I. 7. t. 53. I. 7. 
Si Lysias adempta parlc , I. 8. t. 41. 1. i. 
Si inagislratus a, 1. 5. t. 75. 1. i. 
Si magnuin ct capilale , I. 9. t. :. 1. i3. 
Si major annis xxv. fundum, I. 4. t. 44.1.i3. 
Si major ainiis .\xv. Iransegisti , l. 2. t. 4. 
1. 36. o , ^ 

Si inajor annis xxv. veluti , 1. 4. t. 52. 1. 5. 
Si major quinqnagenaria , 1. 6. t. 58. 1. 12. 
Si niajor quinquc ct xx. annis hercditatcra, 

1. 2. t. 21. 1. 7. 
Si major quinque et x.x. annis soror tua , 

1. 3. t. 37. 1. 4. 
Si major tran.segisti , 1. 2. t. 4. I. 22. 
Si majoics xxv. annis , 1. 2. t. 4. I. 25. 
Si ma!a fidc scrvuni tunra , I. 7. t. 3o. 1. 3. 
Si manciiiium tuum , 1. 3. t. 32. 1. 23. 
Si mandator pro filio tuo , 1. 4. t. 2G. 1. 8. 
Si mandatiim solius, 1. 2. t. ig. I. 14. 
Si manifestc doceri possit , 1. 3. t. 34. I. 7. 
Si manumissori tuo , I. 6. t. G. 1. 4. 
. Si manumissus ingratus , I. 6. t. 7. I. 2. 
Si maritus quondam tuus 1. G. t. 20. 1. 14. 
Si maritus quondam uxoris,!. 5. t. iG 1. 10. 
Si marilus sororis tu« , I. 4. t. 35. I. 5. 
Si maritus tuus crcditores , 1. 5. t. 16. l. 12. 
Si maritus tuus facto , 1. 3. t. 28. 1. 22. 
Si inarilus tiius mutuam , I. 8. t. 28. I. 19. 
Si maritus tuus , licet , J. 8. t. 47. 1. 7. 
Si matcr cum fiiiorum , 1. 4. t. 29. I. 6. 



'INDEX LEGUM T T I U S CO D I C I S. 



. Si matcr filiis duobiis , 1. 3. t. 28. 1. 3. 
. Si mater Icgitime , 1. 8. t. i5. 1. G. 

Si mater tiia mijorannis, 1. 4. t. 32. 1. 24. 
Si malcr tua jiatrimoninm ,1. 2. t. 29. 1. n. 

Si niatcr tua propter , i. G. t. 16. I. i . ' 
. Si niatcr tua qiiasi ingenua , I. 7. t. 21 . 1. G. 

Si maler tua vclut ex , 1. 4. t. 38. I. 10. 
. Si mater vestra filiaesuK, 1. 5. t. 3. 1. 12. 

Si matcr vos sul) , I. G. t. 25. I. 3. 

Si matre sujierstite , I. G. l. 55. 1. ii. 

Si matiem ejus , cujus , I. 7. t. 2G. I. 3. 

Si inalrcm luain , I. 9. t. 47. 1. 9. 

Si miles in provincia , I. g. l. 3. 1. i. 

Si iniles K;ivo7oc>t'.ii( , 1. g. t. 6. 1. i. 

Si militaris Judcx , I. 7. 't. 48. I. 2. 

Si inililcm ad ncgolium , 1. 4. t. G. 1. 5. 

Si militiiK; nomen darc , 1. 12. t. 34. I. i. 

Si ministerium tuum , I. 7. t. 16. 1. iG. 

Si minor a vcnditore , 1. 4. t. ^g. 1. 9. 

Si miaor annis xx. ad , I. 7. t. 11. I. A. 

Si minor xxv. annis de , 1. 2. t. 52. post 
1. 5. ^ 

Si ininor annis xxv. emptori , I. 2. t. 28. 

1. I. 
Si minorcs xxv. annis , 1. 5. t. 71. I. i5. 
Si miuorcm tc quinquc ct viginti annis , 

I. 2. t. 22. 1. 4. . 

Si minor, vel cx patris, I. 5. t. 71. 1. i3. 
Si minori prctio , 1. 10. t. 1. 1. 3. 
Si modo subjiciatur , 1. 3. t. 3G. jiost 1. 26. 
Si monumento corpus , I. 8. t. 17, 1. 3. 
Si moriatiir, l. 2. t. i3. 1. 28. 
Si mortis causa , I. G. t. 5o. 1. 5. 
Si nuilier alienam , 1. 4. t. 29. 1. 16. 
Si muiicr dotcm a viro , 1. 5. t. 11. i. 25. 
Si nuiher niarito suo, 1. 5. t. i^. 1. 11. 
Si mulier perfectse «itatis , I. 4. t. 29. i. 22. 
Si mulicr repndii , I. 9. t. 9. 1. 35. 
Si mutuam pecuniam , I. ^."t. 25. I. 5. 
Si nccdum pei-pctua; , 1. 3. t. 44. !. lo. 
Si ncgotiiim sororis tuss , 1. 2. t. ig. 1. 16. 
Si ncque mandasti fialri . 1. 7. t. 56- l. 1. 
Si noniinis jjer.sccutionem , 1. 8. t. 54. 1. 2. 
Si non convitii consilio, 1. g. t. 35. I. 5. 
Si non dcsignata certa , 1. G. t. 44. I. 3. 
Si non donationis causa , 1 4. t. 38. 1. 8. 
Si noa cs nuntiator , 1. g. t. 35. 1. 3. 
Si non est nuincialam , f. 4. t. g I. 4. 
Si non ex propria cuipa , 1. 5. t. 58. I. 2. 
Si non iiiducla , et ill.ila , I. 8 t. i5 I. 5. 
Si non injuria judicantis , !. 3. t. 45. j. r5. 
Si non omnein patcinam , I. 3. t. 3:3. !. i. 
Si non proprictateia , 1. 7. t. 10. 1. 4. 
Si non simplicilcr , sed, 1. 4. t. 58. I. t. 
Si non singuli in soliduin accepta , 1. 4. 

t. 2. I. 5. 
Si non singuli in solidum, scJ , f - t 55 

1. I. ' ■ 

Si non speciali jjrivilcgio , 1. 6. t. oj. 1. 9. 
Si non sul>scripsisti , 1. 5. t. 3-. !. i5. 
Si non suspectum , 1. 5. t. 43. 1. S 
Si non trausactionis , 1. i. t. 18. !. G. 
Si non verum contractii;n , 1. 5. j. iG J ,5. 
Si nonduin rcm tcniplo , 1. G. t. 2. 1. 3. 
Si nondum vobis .letas , I. 5. t. jj. !. i. 
Si nuUa culpa , seu segnitia , i. j. t. 24. 

I. 8. 
Si nulia ex causa , I. 7. t. 32. J. G. 
Si nulla usucai)i(inis , I. 4- t. 5i. 1. j. 
Si nupliis patcr liius , I. 5. t. 4. 1. 2. 
Si ob causam judjcali , 1. 8. t. 45. 1. ;3. 
Si obligata prredia venundedisli, ibid. 1. ig. 
Si obligatum lioininem , 1. 8. t. r^ 1. i3. 
Si olci certa jiondcratione , I. 4. t.Gj. 1. oj. 
Si omncs crcditorcs , I. 2. t. 3g. po,t 1. i. 
Si ojicras ccrti scrvi , 1. 8. t. 43. 1. 20. 
Si opcris jiublici , 1. g. t. 47^ I. i^. 
Si paclo , quo poenam , 1. 3. t. 3. 1. 14. 



Si pactum intcrcesslt, I. 8. t. 36. I. 6. 

Si parentes ve^tri , J. 8, t. 45. I, 20, * I 

Si jjartcm pos.sej8ioiii8 , 1. 7. t. 26. 1, 5. ■ 

Si partus subjecti crimcn , 1, 9. t. 22, 1," i, 

Si jiascenda pccora , 1. 2. t. 3. I. 8. 

Si |)ater cauMm , I. 5. t. 24. po.t. I. un. 

.Si pater dotcm pro filia, 1. .5. t. 11. 1. 7. 

Si jiatcr filiurn , qu,.m , I. G. t. 20. I. 4, 

Si pater intcslatns , J. G. t. 20. 1. 2. 

Si paier marito tuo , J. 5. t. u. J. 5. 

Si jiater onine , J. 3. t. 29. I. 2. 

Si jjalcr [lactiim dc filiae , 1. 5. t. 7. I. If. 

Si pater puellae , cnjus , J. 3. t. 28. I. i .. 

Si jiater sccundum nostram , I. 5. t. 35. 1. 3. 

Si jiater servum vestrum , I. 7. t. 10. 1. 6. 

Si Jiatcr luus ad , 1. 7. t. 6G. I. 4. 

Si patcr tuus bonis ccssit , 1. 7. t. 7 1 . I. 3. 

Si pater tuus , ciii te , 1. 8. t. 42. 1. 5, 

Si jjatcr tiins, cuin , i. 7. t. 64. J. 8. 

Si jiater tuus eum quasi , 1. 6. t. 24. l. 4. 

Si pater tuus in te , 1. «j.-t. 34. I. 2. 

Si pater tuus mentis, 1. 5. t. 70. I, 3. 

Si pater tuus per vim , 1. 4. t. 44. 1. i. 

Si pater tuus post , 1. 3. t. 28. I. 5. 

Si pater tuiis pro Cornelio , 1. 9. t. 42. 1. G. 

Si patcr tuiis propius sobrino , 1. G. t. 59. 

Si patcr t:iu3 , quem , I. 5. t. 53. J. 3. 
Si Jiater tuus tibi sui juris , I. 4. t. 3 5. l, 3. 
Si patcr tuus velut , 1. 7. t. 21. 1. 7. 
Si pater tiius veaundedit , 1. 4. t. 49. J. 8. 
Si pater vester iu insulam , I. 9. t. 5i. L^ 
Si patcr usumfructum , 1. 3. t. 33. 1. 5. 
Si paterna bercditate abstinuisti , I. 7. t. 76. 
1. 3. 

Si paterna hercditate te abstinuisse , 1. 6, 

t. 3i. 1. ,. 
Si patcrna licreditate tc abslinuisti , ibid. 

I. 2. 
Si paternam obiigationcm , I. 4- t. 29. 1. 8. 
Si jiaterno aiTcctu , 1. 2. t. ig. 1. i5. 
Si Patroclus , posteaquam , 1. 4. t. 67. l. i. 
Si patri tuo heres , 1. 8. t. 54. l. 24. 
Si jxitri tuo ususfrnctus , 1. 3. t. 33. 1. 3. 
Si jiatris tui pupillam , J. 5. t. 6. I. 6. 
Si jjatronum causre , 1. 2. t. 7. 1. t. 
Si |>atriius tiius , I. 3. t. 38. 1. 4. 
Si jiatrcm luuin officio , I. 5. t. 2 5. 1. 4« 
Si peciinia patris , i. 4- t. 5o. f. 1. 
Si jjeciinia tua , I. G. t. 2. I. i. 
Si J)ecuniam pupillarem , I. 5. t. 56. I. 3. 
Sl pccuniam , qiiam , 1. 7. t. ^j. 1. 3. 
Si pccuniam tihi non osse numeratam , I. 4. 

t. 3o. J. I. et I. 8. t. 3. I. I. 
Si ])ecimiain tuam , 1. 2. t. ig. 1. ^. 
Si per fidcicommissiim , l. 6. t. 4l). '• 3. 
Si pcr ignoraiitiam facti , 1. 4- ^- ^- ^- G. 
Si per impressioncm , I. 2. t. 20. 1. 11. 
Si pcr tc non stat , J. 4- t. 32. 1. 9. 
Si jJcr vim , vel metum , 1. 2. t, 20. 1. 4- 
Si j5ermiUcnt.? jjalrc , I. 4- *• -^ !• 4- 
Si perrautationis gratia , 1. 8. t. 4)- '. 29^. 
Si peroequatore misso ,1. 11. t. 5^. 1. 3. 
Si plurcs personae , J. G. t. 4^- f- '^- 
Si Pontionilfa aii eam , I. G. t. 53 l. 3. 
Si possessio inconcussa ,1- 7. t. 35. 1. 4. 
Si Possidonium , I. 2. t. 12. 1 4- 
Si post decretum Praetoris , I. 2. t. 3i. 1. i. 
Si post dcpositam , I. i. t. 5i. 1, g. 
Si post divisioncm factam, J. i . t. 18. I. 4- 
Si j^ost fiuituin , I. 5. t. 52. I. i. 
Si post inolam controversiam , I. 3. t. 3i. 

I. 2. 
Si jJost perfectam , 1. 8. t. ^5. I. 24. 
Si post scntcntiara Proconsulis , f. 2. t. 44- 

1. I. 
Si post tcstamenlum , f. 6. t. 29. 1. i. 
Si postquam seryandi legati , f. 6. t. S^.l-S. 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



Si postulctnr ab aliquo , I. 4. t. 21. 1. 22. 
Si potioros croditorcs , 1. 8. t. 19. 1. 3. 
Si preedioniiTi dotis , 1. 6. t. 5o. 1. i5. 
Si proedium quis , I. 4- *• 58. 1. 4- 
Si prfediiuri nislicum , 1. 5. t. 71. 1. lo. 
Si prmdinrn tibi pro soluto , 1. 8. t. 45- l-^- 
Si praedium u\(,r lua , 1. 5. t. ti. 1- 23. 
Si priEScn,-> (juideni sit , 1. 1. t. 4- '• 2'' 
Si Pnescs Frovinciae , I. 8. t. 5i. 1. 8. 
Si Pra-scs qnasi d(;scrtam , 1. 7. t. 43- I. G- 
Si Prxsidi Proviiicire probatuni fucril , 1. 4- 

t. 5i. 1. I. 
Si Pr.-csidi Provinciae probavcris , 1. 5. t. 3. 

1 2. 

Si prpetorinin pigiuis , 1. 8. t. 22. 1. i. 
Si pra-tiiiin (piidcin , l. 2. t. i3. l. 19. 
Si prior Rc.s|)ul>lica oontraxit, 1. 8. t. 19. i. 4- 
Si piiii.sqtiani distialicrelur , i. 8. t. 28. 1.8. 
Si piiiis , qiiiuii fis('i ,1. 10. t. 1.1. I. 
Si Jiro alitiio dcbilo , 1. 4- t- 18. 1- i- 
Si pro contutore judicalo,!. 5. t. 58. 1. i. 
Si pro dotc proinissa , 1. 5. t. 11. 1. 2. 
Si pro ca , conlra quani , 1. ^. t. 35. 1. 10. 
Si pro co , (jui iii ci iincn , 1. 9. t. 45- L 2. 
Si pio fiiudo , qiuni , 1. 2. t. 4^ ^' 33. 
Si pro luiitiia |ii'i;iiuia , 1. 4- t. 2. 1. 8. 
Si probare potcs , l. 5. t. 72. 1. 1. 
Si pro]iatuni fuciit Pnrsidi, 1. 3. t. 3^. 1. 2. 
Si probavciis Dcmelriuni petiisse , 1. 6. t. 

42. 1. I. 
Si probiivcris Pra^sidi , 1. 8. t. 16. 1. 2. 
Si probavcris te fuuduin , 1. 8. t, 26. I. 2. 
Si Pro!)iis in miuorc a;tal;c , 1. 2. t. 37. 1. i. 
Si Proculiaua , I. (>. t. 39. I. 3. 
Si procurator ad unani , 1. 2. t. i3. 1. 10. 
Si propriis liabilis , 1. 5. t. 16. 1. 21. 
Si projitcr fnictus , 1. ^. t. 3i. 1. 8. 
Si proptcr oliiciuiii , 1. 2. t. 54. 1. i. 
Si provincia , 1. 10. t. 16. 1. i3. 
Si provincialium nostrorum, I. 4- t. 62. 1. 4« 
Si pucllam ca Icgc , 1. 4- t. 57. 1. 6. 
Si pucriim non pro , I. 7. t. 34. 1. 5. 
Si pupilloiiiin patcr , I. 5. t. 28. 1. 5. 
Si ptitas uou jure tutorcs , I. 3. t. 3i. 1.6. 
Si fiua btnclicia ,1. i. t. 23. 1, 4. 
Si qua cuin scrvo , 1. 9. t. ii. I. t. 
Si qna c\ firniinis , 1. 5. t. 9. 1. 2. 
Si qtia fidcicoinmissoruin , 1. 3. t. 36. 1- "]• 
Si qua illiistiis muiicr , I. (>. t. 57. 1. 5. 
Si qua iii publicis , I. 11. t. 40. 1. 4- 
Si qiia inlci Cliristianos , et , I. 1. t. 9. I. i5. 
Si qua loia ad .siicrnm , 1. 11. t. 66^ 1. 2. 
Si qua nnilirr, aut ,1. 1. t. 2. post 1. i3. 
Si qiia niiilicr crcditi , 1. 4- t. 29. post 1. 22. 
Si qiia iiuilicr nequaqiiain luctus , 1. 5. t. 

9. I. I. 
Si qua inulier ncqnaquam rcliaioncra , 1. 6. 

t. 50. I 4. 
Si qua i^cr calumniam postulalio , i. 1. 

t. 3. l ■?.'>.. 
Si qiia uiiqtiam loca , 1. ■;;. t. 38. 1. 3. 
Si quK borcdilalis ,1. n. t. 3i. 1. 3 
Si qiue rcs iiitlc nnptias , l. 2. t. 3o. 1. i. 
Si qure.stio fibi , 1. 3. t. 8. 1. 2. 
Si quam tibi pocnniain , 1, G. t. 3. 1. 4. 
Si quaiido ac^notatioiics , 1. 10. tit. 10. l. 2. 
Si quaiido , aut alicujus . l. 10. t. 10. 1.3. 
Si quando conccssa a nobis , 1. 8. t. 12. 1. 9. 
Si quando Diiciano , l. 7. t. 62. 1. 38. 
Si quando injuriiirtim , 1. 9. t. 35. 1. 11. 
Si quaudo inviios tcstcs , 1. 4. t. 20. 1. 19. 
Si quando naufraoio , 1. u. t. 5. I. i. 
Si quaiulo iiegotiiini , 1. 7. t. 19. 1. 7. 
Si quaudo noslia; slatuix; , 1. i. l. 24. 1. 1. 
Si (lu.iudo Prarcctiis, I. 12. t. 60. 1. i. 
Si quaiido quis pro , l. 4. t. 18. pc.st 1. 1. 
Si quiindo quis icscripluni ,1. 3. t. 1 1. 1. a. 
Si quaiido ratio aut , 1. 7. t. 6i. 1. 3. 



Si quando sine decrcto , 1. 5. t. 74. 1. 3. 
Si quundo talis conccssio , 1. 3. t. 28. 1. 35. 
Si qiiando vis in judicio , 1. 8. t. 4. '• 9- 
Si quando usiis c,xci;crit , 1. 8. t. 12. I. 16. 
Si fpiantitntem , quain licct , 1. 7. t. 71. 1. 2. 
Si quas actiones , 1. 3. t. 3^. I. 1. 
Si quas ])elilioiies , I. 5. t. 44^ ^- '• 
Si qiias ruiuas , I. i. t. 2. post 1. i^- 
Si qiiasi acccplmi , 1. 4- t. 3o. 1. 7. 
Si quenquam vci iu bac , I. i . t. 3. I. 3 1 . 
Si qui a prioribns coloiiis ,1. 11. t. (ii. I. 5. 
Si qiii adscriptiliiB , 1. 11. t. 47- !• 24. 
Si qiii adiilterii, I. 9. t. 9. I. 34. 
Si qiii itdvocalorum , I. 2. t. 6. 1. 5. 
Si qui dcsideria sua , I. 4- ^. 3. I. i. 
Si qui eortim , qni ,1. 11. t. 5^. 1. 2. 
Si qui ex conscnsii ,1. i. t. ]. I. 7. 
Si qiii ex titulo ,1. ii. t. 69. 1. 5. 
Si qui iuclytas nominatim , i. 4- t. 63. 1. 6. 
Si qui Judiccs pcrfii;i;lo , I, 8. t. 12. 1. 10. 
Si qui latroiies , seu aliis , 1. 9. t. 39. 1. 2. 
Si qui ortbodoxpe ,1, i. t. 5. 1. 10. 
Si qui postliac , 1. i. \. 26. 1. 5. 
Si qui proscribente , l. 10. t 3. 1. 6. 
Si qui publicorum scrvorum , 1.6. t. i.l. 8. 
Si qtiid a proctiiatorc , 1. 2. t. 47^ 1- '• 
Si quid advcrsus llcinj). 1. 11. t. 29. 1. i. 
Si quid datum fuerit , 1. i. t. ii. I. 9. 
Si quid de Jionis eoruin , 1. 2. t. 5i. 1. 2. 
Si qiiid cx rebiis , 1. 8. t. 18. post 1. 12. 
Si quid frnmcnti , vcl ,1. 1 1 . t. 22. 1. 2. 
Si quid maler filiie siia; , I. 8. t. 5.3. 1. 5. 
Si quid negolioruin , 1. i. t. 33. 1. i. 
Si quid pars adversa , 1. 3. t. 3^. 1. 5. 
Si quidcni ante donationcm , 1. 5. t. 16. 

1. i3. 
Si quidcm aviam tuam , 1. 9. t. 35. 1. 10. 
Si quidcm donalionis . 1. ^.'t. 10. 1. 8. 
Si quidem cx causa , 1. 2. t. 4- •• 24. 
Si quidcm iutentioncm actoris , 1. 8. t. 36. 

1. 9. 
Si quideni sine decreto , I. 5. t. 71. 1. 11. 
Si quidem vivit apud bosles, 1. 5. t. 18. 1.5. 
Si quidcm Zenoni , 1. 8. t. 38. 1. 9. 
Si qiiis a ducciiariis , 1. 12. t. 62. 1. I. 
Si quis ab emphyfcuticario, l. u. t. 58. I. 2. 
Si quis ab cxacloribus , 1. 10. t. 6. I. I. 
Si quis actor in misso , 1. 3. t. 10. 1. 2. 
Si quis ad dcclinandam legem Falcidiam , 

1. I. t. 3. 1. 49. 
Si quis ad se fundum , vel , i. 9. t. 12. 1. 7. 
Si quis adscrat , 1. i. t. i5. 1. 1. 
Si quis adversus conductorcm , I. 3. t. 26. 

I. 6. 
Si nuis adversus Pr;cfcctorum 1. i. t. iQ. 

1.5. ' -^ 

Si quis Advocalus , 1. 8. t. 37. 1. 12. 
Si qiiis apcrt cx tcslamcnto , 1. 6. t. 36. 1. 8. 
Si qiiis aliriii ninjosfafis , 1. 9. t. 8. 1. 3. 
Si qiiis nliqnid (lari , l. 2. t. 45. 1. q- 
Si qtiis altcri;!s noinine , l 3. t. 19. I. 2. 
Si qiiis aliiinuam suam , 1. 5. t. 4- '• ^6. 
Si quis arircnliim , I. 8. t. 5^. 1. 35. 
Si qiiis asscral ciim mandafis , 1. i. t. i5. 1. i. 
Si quis aiiitoritatc , I. 11. t. 58. 1. 16. 
Si qiiis barbaris , 1. 12. t. 36. 1. 9. 
Si quis colioitali conditionc , 1. 6. t. 62. 1.3. 
Si quis colioi-lalihns , |. i. t. 4o. 1. l3. 
Si quis condiiclionis, 1. 4. t. (15. I. 25. 
Si quis consorfinm ,1. it. t. g. 1. 4- 
Si quis contra evidentissimam , ]. q. t. 3o. 

!. I. 
Si qiiis ctiin cajiitali pcpna , 1. 9. t. 6. 1. 6. 
Si qiiis ciiiu ox majore , 1. 10. t. 38. 1. 5. 
Si quis ciirialis clcricus ,1. i. t. 3. I. 12. 
Si (fiiis rtiri.ilibns , i. 10. t. 3 j. 1. 3. 
Si qtiis napbueufis luci , 1. 11. t. 77. 1. i. 
Si quis dc c:e ero ,1. ii, t. 4''. L 2. 



Si qiiis dc tcnuioribus , I. 1. t. 55. 1. i, 

Si quis dc togatis fori , I. 2. t. 7. 1. g. 
Si 'Jiiis dccurialem ,1. ll. t. i3. I. l. 



t. 3i. I. 



I. 



Si qiiis iJecurio , aut , 1. 10 
Si qiiis Dccurio pafcr , ibid. 
Si quis Decurio testanientii:n , 
1. 21. 

qiiis Dcciirio vcl ,1. 10. t. 
cjuis Decurioniirn , I. 10. t 
quis dcfiinclum , I. 1. l. - 
qiiis dcscrtii pra^dia ,1. 11. 
qiiis doincsticoruni , 1. 12. 
qiiis doiiavcrit ,1. i. t. 2. 1. 
qiiis duobus bcrcdibiis , 1. 6. t. 2G 
qiiis ei , 1. 9. t. 9. jiost i, 3o. 



■j.\. 

I. o. 

3i. 1. 
33. I. 

1. 2. 

t. 5S. 
t. 17. 



t. 22, 

16. 
I. 

I. i5. 
I. 3. 



1. 



1 1. 



quis cmptionis , vel , i. 7. t. 



1. 



quis cpiscojuis , 1. I. t. 3. post. I. 14. 

quis cx ct)r|iore , 1, ii, t. 7. I. i3. 

qiiis ex famiiiitribus , I. 9. t. i. 1. 20. 

quis ex fjrcfic , 1. 12. t. j.S. 1. 11. 

quis ex rusticana , 1. 11. t. 54. 1. i. 

quis fabriccnsissine lib. ris, 1. 6. t. (J2. 1.5. 

quis famosum libelhim ,1. 9, t. 36. 1. i. 

quis fidejusserit , 1. 8. t. 4>' 1- 29. 

qiiis filinin proprium , 1. 6. t. 28. I^ 3. 

qnis filitim suuin , 1. 3. t. 28. 1. 3^. 

qiiis forte desertorem ,1. 12. t. /jG. I. i. 

quis fuiidos , 1. 11. t. 61. 1. i. 

quis fuiidum , vcl , 1. 4. t. 46. 1. 3. 

quis gestiim a se , I. 4- t. 22. 1. 4- 

quis heredem scrijiscrit , I. 6. t. 25. I. 7. 

quis bomicidii crimcii , 1. 9. t. 2. 1. 11. 

quis Impcratorcin , 1. 6. t. 22. 1. 6. 

quis in aliquo, 1. 2. t. i. post 1. 7. 

quis in Archiatri , 1. 10. t. 52. 1. 10. 

quis in conscribcndo etc. propler cingu- 
lum , 1. 2. t. 3. 1. 29. 
Si quis in conscribendo ctc. projter Saccr- 

dotii , I. I. t. 3. 1. 5i. 
Si quis in cujiiscunque , 1. 8. t. 17. 1. 9. 
Si qtiis in ea culpa ,1.9. t. 4- !• 2. 
Si quis in cmancijiatum , 1. 8. t. 54. 1. 26. 
Si quis in hoc genus sacrilegii ,1. i . t. 3. 

1. 10. 
Si quis in libcrtatem , 1. 7. t. 18. 1. 3. 
Si quis in melallura , I. 9. t. 4;. •• i7- 
Si quis in potestate piiblica , I. 5. t. 2. 1 



Si 

Si 
Si 
Si 
Si 
Si 



quis in quacunqiic iite , I. 7. t. 70 



1. 



I» 
I. 

1. 11. 

1. 7. 

1. 16. 

I. 6. 



qiiis in sacris noslris.l. 12. t. 19. 

qiiis in tant.tm furoris , 1. 8. t. 4- 

quis in testamento suo , l. 7. t. ^. 

qiiis incesfi , vctitique , 1. 5. t. 5. 

qiiis indebitiim sibi , I. 12. t. 8. 1 
Si qiiis iulra Provinciain , I. 9. t. 49^ 
Si qiiis itit jiariscafiir , I. 4- t. 54- '• 9' 
Si qiiis .riidirtim acre|isse ,1. i . t. 24- I 
Si qiiis Judiciim dtixcrit , l. 7. t. 6i. l. 
Si quis Jiidicum vir , 1. 1. f. 3j. 1. 2. 
Si qiiis jiisjnrandiim , I. 4- t. i. 1. ii- 
Sl (itiis lc^e vcncrabili , I. 1. t. 7. 1. i. 
Si quis libcllos . 1. 7. t. 62. 1. 28. 
Si quis libcros , 1. 5. t. ■x']. post 1. 11. 
Si qiiis liligantiiim ,1. 1. t. 4- post 1. H. 



1. 7. 



I. 



Si qiiis major annis xxv. 1. 4- '• 
Si qtiis mcliitorum , l. 12. t. 4'. 
Si quis modcstiic ncscius 1. 9. t. 
Si quis natiiralcm , I. 5. t. 27 I. 
Si quis navictil.im , 1. 11. t. 7. I. 
Si quis navicularius naufrajiiiiui 

t. 5. I. 2. 
Si qiiis naviciilaritis sinc , I. 6. t. 
Si quis nccandi infantis , 1. 9. t. 
Si qiiis nolentc , 1. 2. t. 19. 1. •> j 
Si qtiis non dicam rajicrc .1. t. t, 
Si qiiis luiminos falsa , I. 9 t. ■.• j 
Si quis ordinaria vcl , I. 5. t. 7. 
Si quis oviimi ,1. 11. t. ()(), 1. 1 
Si quis parentis , aut filii , 1. 9- t 



4. 1.4'. 
I. I. 
7. I. I. 
3. 
<). 
, 1. 



62. 
16. 



1 1. 

r . 
S, 



. 3. 1. 
. l. ■).. 
1. I. 



I I. 



'38 



Si quis palronoriim , I. 6. t. 4- '• 3. 
^ii quis j)ii- ;ili<(;iili;iin , 1. ^. t. G3. 1. i. 
Si tjuis }i(i- (liviii;iii) ,1. ii. t. /j?-- I- 5. 
iji qiiis jiCKliicHioiii.s , J. g. t. ^g. post 1. i i 
Si quis jKT jiubliciini , I. 12. t. 6i. 1. 5. 
Si quis j riTu.ssoicin ;i(l .se,I. q. i. i6. 1. 3, 
Si qiiis po*l liaiic lcgem , 1. 8. t. lo. 1. G. 
Si quis j.osl lianc no.stri ,1. /i. t. .03. 1. i. 
Si qiiis j,ost luinc sanctioucin , 1. /■. t. A>. 

I. I. ' 

Si qiiis jjoslhac per /Egyplum, 1. g. t. 38. I. i. 
Si qiiis posthac styhiin , 1. g. t. ^g. ]. g. 
Si quis pra-dium vciidcre,!. ii. t 47. 1. 2. 
Si quis piesLytcr ,1. i. t. 3. 1. 20. 
Si (,|iiis prioris inalrimoiiii , 1. 5. t. 9. 1. 8. 
Si qiiis pio j)u])lici,s , I. 1 . t. 45. I. 2. 
Si quis pro icdcinplionc , 1. 8. t. 54. 1.36. 
Si quis procurationcm ,1. lo. t. 3i. 1. 34. 
Si quis proptcr iiiiniam , 1. 4- t. 43. 1. 2. 
Si qiiis provocatioiie , 1. 7. t. 6 . I. 3o. 
Si quis qiiadriiigcntorum , 1. 6. t. 5o. 1. 18. 
Si qiiis qiiociuiqiie modo , 1. i^a, t. 48. 1. 3. 
Si quis quodlibet , 1. 8. t. i. 1. 4- 
Si qnis rebaptizare , 1. i. t. 6. 1. 2. 
Si quis sciens alicnum agrum , 1. 3. t. Sa, 

1. 11. 
Si qiiis sc iiijnriara ab , 1. 9, t. 2. 1. 8. 
Si quis scpiilcriini , 1, 9. t. 19. I. 3. 
Si qijis servo a'lieno , 1. 6. t. u. 1. 20. 
Si quig servo suo , 1. 7. t. i5. ]. 2. 
Si quis servos credidcrit , 1. 9. t. 2. I. i3. 
Si quis .'xrvum cerli , 1. 4- t. 5. 1. 10. 
Si quis scivuni fiscalcm , J. 6. t. 1. ]. '1. 
Si quis serviim fugitivum , 1. 9. t. 20. 1. 12. 
Si quis scrvuin suuni , I. 12. t. 34. 1. n, 
Si quis servus raptus , i. 7. t. i3. 1. 3. 
Si quis sine commcatu , 1. 12. t. 43. 1. 3. 
Si qnis sine pcrsona , 1. 4- t. 61. I, n. 
Si qiiis sine uxoic , 1. 7. t. i5. 1. 3. 
Si qiiis spojiondent , 1. 8. t. 38. 1. i5. 
Si quis sno tesUuiiento , I. 3. t. 28. 1. 33. 
Si quis super cudendo , J. 9. t. 24. 1. 3. 
Si quis super sui juris locis , I. 3. t. 39. 1.3. 
Si quis suus rccusaverit , 1. 6. t. 3i. J. 6. 
Si quis te icuro legis Cornel. 1. 9. t. 16. 1.6. 
Si quis fcsiibiis usus fueril, 1. 4. t. 2o. 1, 17. 
Si qiiis tibi serviim , 1. 8. t. 45. 1. 26. 
Si quis tutoris , vel ciiratoris , 1. 5. t. 6.1,8. 
Si quis vel curiae , 1. 3. t. 2S. J. i. 
Si quis vel jiecniiias , vel , 1. 4. t. 34. l.ii, 
Si quis vel j^ro una . J. 2. t. 5i. 1. i5, 
Si quis , vcJ si qiia , 1. 6. t. 56. 1. 7. ' 
Si quod e.\iraordiu;u-ium , 1. 10. t. 63.1.5. 
Si quondam uxor tna , 1. 9. t. 9. l. i5. 
Si quos dcLitonim mole ,1. 4. t. 44. 1. 16. 
Si quos forte nccessilas , 1. 8. t. 5i. 1. jg. 
Si quos Judices , vcl ,1. i. t. 26. !. 3. 
Si quos sionfancos, J. 10. t. 3i, 1. 69. 
Si reddita dcbita qunntitate , J. 8. t. 3i. I. 3. 
£i repclendi , quod donabas , I. 4. t. 6.' 1. 7.' 
Si rerum tuarum , 1. 8. t. 55. 1. 2. 
Si res moLiies , quarum , J. 9. t. 33. 1. 2, 
Si res piijMllaics , J. 5. t- 38. I. 3. 
6i res tuas commodavit , I. 3. t. 42. I. 8. 
Si res lii;is raptas , J. j. t. 19. J. G. 
Si rcsiduum dc])iti , 1. 8. t. 28. I. 5. 
Si Rutinus , vir clarissimus , 1. 6. t. 21. 1. 4. 
Si scicns cicditor a marito,]. 4. t. 29,1.7 
Si scrij^ii liciedes, I. 3. t. 3i. J, 9. 
Si .-criiaiim Iicjcdcm , 1. 4. t. 19. 1. n, 
Si fcciinduro legcm ,1. n. t. 29. i. 1. ' 
Si secutidiim liiandatum , 1. 4. t. 35. J 14 
Si Senaior, vd alius , 1. 21 . t. 1. 1. i , 
bi sepulcrum , J. 3. t. 44. ]. ^. 
Si scrvi vfislri nrscicnllljus , !. 3. t. 4i I 2 
Si servos disiraAisti , 1. 4. t. 40 1 I. 
Si -servum alicnum , 1, 2. t. 19. 1.' /(^ 

fci tcrvuci vestruiu , I. 6. t. 2, 1. 16, ' 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS. 



Si scrvus ciijusquam , 1. 1. t. 12. 1. A. 

Si servus exltro , 1. 4- t. 36. J. 1. 

Si .scrvus fuisti , ac tiln , J. 7. t. 4. ]. n 

Si scrvus ignorantc , I. 3. t. 41. 1. 4. 

Si strvus iii dcmoliendis , ]. 9. t. 19. 1. 2 

Si scrvus scicnte ,1. 1. t. 3. jiost 1. 37. 

Si scrvus tuiis , 1. 4. t. 26. 1. 6. 

Si siiie dccrtlo Praesidis , 1. 5. t. 74. 1. 3 

Si siue ulla conditione , i. n. t. 3i. 1. j, 

Si sinc voluntate tua , 1. 4. t. 29. 1. 5. 

Si socero filiai tuae dotem , I. 5. tit. i8. 

1. 10. 
Si .socictatis jure , 1. 4. t, 37. 1. 4. 
Si socrus lua , 1. 5. t. 12. 1. 18. 
Si solciinibus stij>endiis , 1. 4. t. 21. 1. ". 
Si .'olvcrc libi pecuniam , 1. 8. t. 42. 1.'^. 
Si soror tua in , i. 6. t. 20. 1. 8. 
Si .sororcm tuam , J. 9. t. i. J. 18. 
Si soioii suae Jiattr tuus , 1. 6. t. 3o. 1. i^. 
Si soroiis tiias liliis , J. 5. t. 34. 1. 9. 
Si stalus controversiam , J. 7. t. 19. 1. A. 
Si slatus libi sujjer , 1. 8. t. 45. 1. 18. 
Si sfipulatio de rcstituenda , ]. 5. t. 12. 1. 2. 
Si sub pignore , ]. 10. t. 8. 1. 2. 
Si sub sjct.ie honorarii , 1. 2. t. 6. 1. 3. 
Si succtssionc patris absentis , 1. 7. t. 75. 

1. 2. 
Si sutces.soris tui , 1. n. t. 33. 1. 2. 
Si sui juris constituti , 1. 5. t, 61. 1. i. 
Si sunt , qui emere , 1. 8. t. 29. 1. i. 
Si supcr possessionc , quae , 1. 2. t. 4. I. g. 
Si supcrstite patrc , I. 2. t. 21. 1. 5. 
Si iabuias icstamcnti , 1. 7. t. 58. I. i. 
Si lanica abstineat , 1. 5. t. 9. post 1. 5. 
Si tanicn in incdio , 1. 7. t. 63. post 1. a. 
Si te bonis patcrnis major , 1. 6. t. 3o. 1. 10. 
Si te donalaiu ante malrim. 1. 7. t. 4. 1. i3. 
Si te , et tilios tuos ingenuos , 1. 7. t. i^. 1.7. 
Si te eipilassc hcreditaiein, 1. 2. t. 12. 1. 12. 
Si te in vacuam posscssiouera ,1. 5. t. 16. 

1. 23. 

Si te manumissum , ct , l. 8. t. 26. 1. 1. 

Si te non rcniiltente pignus , I. 8. t. 9. 1. i. 

Si tc jMiens , in cujus fuisti , J. 6. t. 55.1.5. 

Si tempota , quae in , i. 10. t. 3. J. 4. 

Si tcmpore manumissionis , 1. 6. t. 3. I. 1. 

Si ttstamento jure facto , J. 6. t. 26. I. r. 

Si testamcnium ita scriptum^ 1. 6. t. 20.1.8. 
Si testamcntum jure factum* , I. G. t. 23. 

1. 10. 
Si testator codicillis , 1, 9. t. 23. 1. 2. 
Si testis produclus , J. 4. t. 20. post 1. i. 
Si tibi , ac filio tuo ab his , 1. 6. t. 17. i. i, 
SI tibi controversia ,1. 4. t. 20. I. 2. 
Si tibi libcram , 1. 8. t. 45. I. 25. 
Si tibi notarium jiignoris , 1. 8. l. 14. J. 26, 
Si iibi patcr avunculum , 1. 5. t. 28. 1. 6, 
Si tibi per furtum nec , 1. 3. t. 4i. J. 5. 
Si tlhi pupillorum pater , 1. 4. t. 35. 1. 8. 
Si tibi , qua3 pio colonis , 1. 4. t. G5. 1. 27 
Si libi rcs jiroprlas , 1. 5. t. 3. 1. 11. 
Si tibi scrvitutcm aqus duccnda; ,1. 3. t 

34. 1. 10. 
Si tibi servitutisimprobe, 1. 7. tit. 16. 1. 32, 
Si tibi test.iniento directa, l. 7. tit. 16. 1.23, 
Si tolas t'acult;iles tuas , 1. 3. t. 29. ]'. '5. 
Si tradita sunt ex , 1. 7. t. 10. 1. 5. ' 
Si Iraditio rci venditEe , I. 4. t. 49. i, 4. 
Si transaciionis causa , 1. 4. t. 3o. 1. 11, 
Si ties tutcJas , vel curas , 1. 5. t. 69. J. i. 
Si tn , et collega tuus , 1. 5. t. '-5. 1. 3. 
Si tiiis nummis emptiis , 1. 6. t.'3. 1, 7. 
Si tutor anciUam tuaui , 1. 6. t. ^^^. 1. 3, 
Si tufor noniiuatus , I. 5. t. 62. I. 22. 
Si tutor petiius , i. 5. t. 38. 1. .'•. 
Si tutor puiiillam , 1. 9. t. 10. J. 1. 
Si lulor tuus de jjecunia , I. 1. t. 8. 1. 6. 
Si tutor tuus , qui , J. 2. t. /j 1. 1. 4. 



Si tutor , vcl curalor , I. 5. t. 6. I. 7 
Si tiitorts j.upiJlK, , J. 4. t. 3,. i_ ,,'■ 
Si tutoies testamtnto , J. 5. l. 28. I. 3. 
Si tiitoiis , vtJ cur.iloris, J. 5. t. 3^. 1.23 
Si vacantia , vel alio ,uodo ,1. 10. t. 10. i. 5 
Si^aleiianus (tnlurio , 1. 2. t. 5i. 1. i. 
Si vdut in id dchituin , J. 4. t. 3i. 1. i3 
Si vendidisset , qui ante , 1. 8. t. 20. 1. i 
Si vcnciubilis , J. I. f. 3. 1. ,3. 
Si vcritas, \d soJennitas, 1. 6. tit. 42. I. 23, 
Si vtio autc.juam , t. ,. t. 49. post J. un. 
Si vtio coiitiigent , I. 3. t. 1. post 1. ,6 
Si vero cnminis , i. 9. t. 9. post 1. i5. 
Si vcro Dominus, |. ,. t. 5. post 1. 4, 
Si vcslram posstssionem , 1. 7. t. 14. 1. ,,, 
Si VI Jluiniuis, 1. 3. t. 44. 1. 1. 
Si vi , vtl iiictu fundum, 1. 2. t. 20. I, 3. 
Si vicinis , vel aliis , 1. 5. t. 4. 1. 9. 
. Si vindicari in aliquos , 1. 9. t. 47. I. ao. 

Si viucK , quas mater tua , 1. 7. t. 33. 1. 3. 
• Si viigis, aut loris , 1. 9. t. 14. 1. i. 
Si viva matie einancijiali , i. 6. t. Go. 1. 3. 
Si ultra boc,quod accepit, 1. 8. t. 41. I.22. 
Si ultra septuagesinuim , i. 10. t. 3i. l. 10. 
Si uiiiversa; facultales , 1. 6. t. 37. 1. i5. 
Si uiujuam libcitis , 1. 8. t. 56. 1 8. 
Si uuus de scptcm tctlbiis . 1. 6. tlt. 23. I.12. 
Sl unus ex his , qui , I. 'j. t. 16. 1. 27. * 
Si unus ex Iitigatoribus, 1. 7. t. 66. 1. 6. 
Si voluntatc doiniiii , 1. 7. t. 4. I. 4. 
Si voluntate dolantis , I. 5. t. 11, 1. 4. 
Si voluntate tua fnndum , 1. 5. t. 4^. I. 8- 
Si vos jiatcru.e hereditati , 1. 2. t. 39. 1. ,. 
Si nsumfructum , 1. 5. t. 10. 1, i. 
Si usuras j^rK.stari , I. 4. t. 32. 1. 21. 
Si ususfructus omnium , 1. 3. t. 33. 1. i. 
Si (ut allegas) antequam , I. 4. t. i^. I. 5. 
Si ( ut allegas ) latiocinantem, 1. 9. t. 16. 1.4. 
Si ( ut allegas ) minor , I. 2. t. 38. 1. a. 
Si ( ut allegas ) pater tuus, 1. 6. t. 5o. I.n. 
Si ( ut allcgas ) futor , 1. 5. t. 62. l. 16. 
Si ( ut allegatis ) raater , 1. 3. t. 29. 1. i. 
Si i.t matius injcctionem , 1. 4. t. 5.^. 1. a. 
Si ( ul nunc asseveras ) 1. 8. t. 33. 1. 3. 
Si ( iit proponis ) bona ejus, l. 9. t. 49. 1.5. 
Si ( ut proj)onis ) causa , 1. 9. t. 6. 1. 4. 
Si ( iit proponls ) cousenlienle , 1. 7. t. 8. 

1. 4. 
Si ( ut proponis ) rum tuae , 1, 8. t. 8. 1. i. 
Sl ( ut proponis ) decrtto , 1. i i . t. 36. 1. i. 
Si ( ut jiroponis ) ea, qiioe .1. 10. t. 38. 1.2. 
Si ( ut propouis ) fundum, I. 8. t. 41. I.iS. 
Si ( ut propoiiis ) pars adveria ,1. 3. t. 3a. 

I. 8. 
Si ( "t projionis ) pars diversa ab admini- 

ttratione , 1. 5. t. 63. I. 3. 
Si ( ut projionis ) pars diversa die , 1. 7. 

t. 43. 1. 4. 
Si ( ut proponis ) pater qiiondam , I. 5. 

t. 4. J. 5. 
Si ( ut proponis ) pater tinis ea lcge , 1, 4. 

t. 6. J. 3.^ 
Si ( ut proponis ) pater tuiis , ia cojiM 

1. ^. t. 16 J. 5. 
Si ( iit projwnis ) post querclam , 1. 5, l. 

4. I. 7. 
Si ( ut i^ronouis ) PrsEfcs l^rovinciaB , ]. 7. 

t. 43. I. 5. 
Si ( ut proponis ) pupillo ,1. 5. t. 29. ]. 3. 
Si ( ul propoiiis ) rerum,']. 7. t. 53. 1.«, 
Si ( ut pio|.oiiis ) socius , 1. S. t. 10. 1. 4. 
Si ( of proj)onis ) siispeiisa, 1. 7. t. 64. I. 3. 
Si ( iit pro|.0!iitis ) ct aviim.I. 12. t. il.i. 
Si uleris instruincnlo , I. 4. t. 21. I. a 
Si uxor jiro marito , 1. 4- t. 29. 1. i5. 
Si iixor lua Prresidi , 1. 8. t. 3o. 1. 3. 
Si uxor (.3 pro pecunia , I. 8. t. ] \. I. 12., 
Bi iixor tua pio Intnic , 1. 7. t. 72. I. 7. 



INDEX LEGUM TOTIUS C D IG I S. 



Si uxorem tuam , I. 6. t. 46. 1. 5. 

Sicut alicnalio , 1. i. t. 2. post 1, 14. 

Sicut bonis nioribus , 1. 2. t. 2. 1. i. 

Sicut cetti juris cst , 1. G. t. 21. I. g. 

Sicut ccssut pclitio , I. 5. t. 16. 1. 11. 
Sicut coiivictis, tonlessisque, 1. y. t. 41.I.4 
Sicut daiJiin It^icrl.ilini , 1. 7. t. 16. 1. 2(5 
.Sicut cligciidi tidcjussorcs , 1. 8. t. ^i- '• 21 
Sicut /ahi lestaniciili , 1. (). t. 22. 1. 17. 
Sicut ficri pcr ,1. 12. t. 38. 1. 4- 
Sicul hcicdilas , 1. 5. t. 3o. post I. 1. 
Sicut lioiKircs , ct iiiiincra, l. 10. t. ^f'- 1- 1' 
Sicut iri inilio noniitiis , I. g. t. 25. 1. i. 
Siciit iii rcin s|)eci;tics , 1. 7. t. 3g. 1. 3. 
Sicut inilio libera poleslas, 1, 4- t. 10. 1. 5. 
Sicut iniquuni cst , I. 4- t- 21. 1. 6. 
Sicut iiibtiunjcnlii , 1. 7. t. 16. I. 25. 
Siciil liliciis (■;ii.lis , I. 8. t. 5l. 1. 10. 
Siciit tii.ijor x.w. aiiiiis , I. (>. t. 3i. I. 4- 
Siciit leriruluin viiii , 1. 4. I. 49- ^- '^- 
Siciit sacrilicia l( in|iloriiin , 1. 1. t. 11. 1. 3. 
Sicut scnitl jineslitani , I. 7. t. ifi. I. 20. 
iicut viiii majorcni , 1. 8. t. 14. 1. ig. 
Sicut usumfriiclum , qui , l. 3. t. 34.1. i3. 
simiiilcr Falcidia , 1. 6. t. 5o. post 1. 7. 
>inc niclii lcgis Jiiliie , 1. g. t. g. 1. 17. 
5inc p(riculo tiio , 1. 10. t. (Jo. l. 4- 
Singiilariim urbiiini Ciiriales , 1. 8. t. 10. 1.8. 
singiili quiquc Jiidiccs ,1. i. t. 48. 1. 2. 
iinguli, iinivcrsique Judiccs, I. g. t. 2. 1. i^. 
sive a uie , I. 4- t. ag. post. 1. 21. 
sivc apud acta Kcctoiis , 1. 2. t. 4- !• 28. 
MVc ciim nupsisscs ,1. 7. t. 8. 1. 7. 
jive einancij)atis filiis , 1. 8. t. 64. 1. 17. 
»ivc cx jurc , sivc , 1. 5. t. 20. 1. i. 
>ivc cx pricloriano ,1. 12. t. 61. 1. 3. 
>ivc cx tcsl;inicnto , sive [ cx jure , ] I. 5. 

t. 44. I. 5. 
>ive fucrit dominus , 1. 7. t. 27. 1. i. 
»ive in liberlatem cvictus cst servus , 1. 8. 

t. 45. I. 12. 
>ive inilio , quse fuerat , 1. 6. t. 36. I, 6. 
>ive nc^otioruni gcstorum , I. g. t. 33. 1. 5. 
>ive purs , sive iiilt(;ra , 1. 3. t. 11. I. 3. 
Mvc posscssio vcndiloris , I. 8. t. 45. 1. 14. 
iivc possidclis pr;rdia , 1. 4- t. 19. 1. 16. 
iive pro fralic colKicdc , I. 2. t. 19. 1. 3. 
livc s(rvi sunt bi, ([iiorum, I. 4. t. 14. 1.6 
live .s(rvum ]i\n^u paras , 1. 3. f. 4'. 1. 3. 
iocicl;il(iii iino je(iiniam,I. 4 t. 37. 1. i. 
ola tciii|'()iis , I. 7. t. 22. 1. 3. 
ola lcslalioiit; proiatain , 1. 4. t. 20. I. A. 
olcnuibiis peiisioiiil)iis , 1. 3. t. 3^. j ^5 
olidos vclciiiin Principiini, 1. n. t. 10. 1. i. 
olila coliortalibiis , I. i-i. t. 58. 1. 3 
olila providciitia , 1. 8. t. 26. 1. n. 
olo obsrquio non prxstiti , 1. 7. t. 16. 1. 3o. 
jlutioiicm asscveranli , 1. 8. t. 43. 1 25* 
^rdidorum muneruni ,1. 10. t. 47. 1, i3 
nrorciu fialris , 1. 6. t. 35. 1. 10. 
|eci(bus primipibiribus , I. 12. t. 58.1.8 
pcm coiuin pntniioiuin , 1. 8. t. 17. 1.5*. 
pem fiiliiric ;u tionis . 1. 8. t. 54. 1. 3, 
;atuas sc|)iiliio , 1. 3. t. 44- !• 7. 
atui in^cnux cx co solo , I. 7. t. i^. 1. 14. 
atuimiis boc edicto , 1. i. t. 4. post 1. m. 
atuiniiis ut luiUus , I. 1. f. 3. post 1. 33 
atubb ■■■ ' ■'- - i-i - ■ 



bbcris dalara libcrtafcm , I -7 t 
i3. ^" ■ 

atuin tiuim nal.ili , 1. 4. t. 21. 1. 6. 
alufis f;cneralibns , I. 7. t. 44. I. 3. 
cllionalus accusatio , 1. g. t. 34. |. 3. 
igniata , boc cst , nofa , 1. n. i. g. 1. 3. 
ipcndia , rt doualiva , 1. 12. t. 36. 1. i, 
qxu.lia rclioci i , l. 7. f. 53. 1. / 
i'd(Nitibus nobis , 1. i. t. 28. 1. i .' 
iidioriiin labor mcretur , 1. 1. t 5i l 1 
b priettxlu letatis , 1. 4. t. i6."l. 4". ' 



Sub praetcxtu instBumenti , 1. 2. t. 4- 1- 19 

Sub jiraelexlii spccieruin , 1. 2. t. 4- !• 29 

Sid) sjiccie novorum , 1. 7. t. 52. 1. /f. 

Subscriptio filii domini , 1. 7. t. 16. 1. 32, 

Siiblililatcm , 1. 3. f. 1. 1. 11. 

Siibtiacto furfo , I. 6. t. 2. 1. 9. 

Siicccssioiium varictas , 1. 3. t. 3^. 1. 3, 

Siicccssor ejus , qiii , I. 8. t. ^3. 1. 10. 

Siicccssores lcgata , vcl , 1. 6. t. 5o. 1. iG 

Suggcrcntc in;ii. iiidcentia , 1. 1. t. 5o. !. 2, 

Suggc.stioucm viri illiistris , I. 2. t. 8. I. 1 

Suggcstioni lllyriciaii.-B advocationis , 1. G 
t. 38. 1. 5. 

Siimma senlcntia , 1. 5. t. 53. 1. 3. 

Siimptus in pupillum Iniiin , i. 5. t. 37. 1. 3. 

Siio potius jKTiculo , 1. 5. t. 4G. I. i. 

Sujicr aunali exccj^tione ,1. 7. t. 40. 1. i. 

Siij)cr cbirogr;ipfia:iis , I. 4- t. 2. 1. 17, 

Sujicr crcandis, I. 10. t. 1. I. 9. 

Snjicr cklictis , I. 7. t. Gi. I. 2. 

Siiiicr cmjiti agri quiestione , I. 8. t. 45. 
1. 16. 

Supcr byj-iothecis , quas,l. 8. t. 14. 1. 27. 

Supcr longi temporis , 1. 7. f. 33. 1. 11.' 
Super naufragiorum , quee , 1. 11. t. 5.1. 6. 
Siiper palrinionialium , I, n. t. 62. 1. 4. 
Supcr rcl)iis venundandis , 1. 4. t. 38. 1. i5. 
Super .servis , qui , I. 12. t. 34. 1. 6. 
Super statu ingcnuilatis , 1. 9. t. 41. 1. 9. 
Su|:)crvacuam dilicrcntiam , 1. 2. t. 53. 1. 7. 
Super^-acuam observationem, 1. 6. t. ^i.l. 1. 
Supervacuain vcterum , 1. 4. t. 34. 1, 12. 
Suppiicare , causa peudcnte , 1. i. t. 21. 1. 2. 
Susceptores novi ,1. 10. t. 70. 1. 3. 
Susccjitorcs pr<Te,sentibus , ibid. 1. 10. 
Susceptores publicos , ibid. 1. i. 
Suspccfos tiitorcs ex dolo , 1. 5. t. 43. 1. g. 
Suum bercdem , I. 6. t. 3o. 1. i3. 
Suus heres exccptionc pacti , I. 6. t. 3i. 1. 3. 



39 



Transactio nullo dato , vel, 1. 2. t. 4. I. 38, 
Transactionc finita , 1. 2. t. 4. 1. 3o. " " 
Transactiouc matris , 1. 2. t. 4. 1. -jj]. 
Trdnsactioncra , quae , I. 2. t. 4. 1. 35. 
Tran.sactionis placitum ab co,l. 2. t. 4. 1. -. 
Transigere, vel pacisci , 1. 2. t. 4 I. 18.' 
Traiismarina lcgationc , 1. 10. t. G3. 1. 3. 
Trfs denuiilialioncs , I. -. t. 43. 1. 9. 
Tres tantiimmodo praclorts , 1. i. t. 4 nost 
I. 3. ct 1. 1. t. 39. I. 2. -»• 1 "V 

Tribuni , vcl milites , 1. 12. f. 3G. I. u. 
. Tunc convcnit , I. g. f. .j. 1. ,5. 

Turres novi muri , qui , 1. 8. t. i3. I. 18. 
Tiilclae actio, tam , 1. 5. t. 5i. t. 12. 

• T;itel;e actionc contra , I. 5. t. 28. 1. 7. 
Tulelifi solicitiido , 1. 10. t. 47. 1. 3. 

. Tufclam administnirc , 1. 5. t. 35. 1, ,, 
TutclaiM pupillorum tuorum, 1. 5. t. 37. 1. 7. 
Tutor tilioruin tuorum , 1. c;. t. 5i. 1. i. 
Tulor licct absens , 1. 5. t. '37. 1. ig.' 

• Tutor jiost piiberera , 1. 5. t. '5i. 1. n. 
Tutor , qui satisdationem , 1. 5. t. 4>. 1. 5. 
Tutorera quondam , 1. 5. t. 5i, 1. g. 
Tutorem , vel curatoreni , 1. 5. t. 56. 1. i. 
Tutores debita pupillarid , 1. 5. f. 37. 1. i3. 
Tutores etiam Gr.iecis , 1. ■). t. 28. 1. 8. 
Tutores nominalos , 1. 5. t. 62. 1. 18. 
Tutores, qui nccdum , 1. 5. t. 48. 1. i. 
Tutorcs , quos postea , 1. 5. t. 63. 1. 2. 
lutores tutclse , 1. 5. t. 5i. I. 8. 
Tutores , vel curatorcs , 1. 5. t. 37 I 24 
ruton, vel ciiratori, I. 2. t. ig. I. 20. 
rutoribus , vcl curatoribus , 1. 5. t. 38. 1. 4. 
Tutoris officiura , 1. 5. t. Go. 1. 2. 
Tutoris tui lege Jdia , 1. g. t. 12. 1. 2. 
Tjrones in scholis ,1. 12. t. 44. 1. 3. 



TAIis de antlqno jurc , I. 6. t. 35. I. 12. 
Tam coilatores , I. 12. f. 36. 1. 18. 
Tara dcmcntis , quam furiosi liijcri , 1. i. 

t. 4. 1. 28. 
Tam mandatori , quam , 1. 4. t. 3o. 1. 12. 
Taindiu sociclas durat , 1. 4. t. 3^. 1. 5. 
Tanta ciica nos , 1. i. t. 17. I. 2. 
Tcmperent univcrsi , !. 11. t. 8. I. 4. 
Tciupora fatalinin dicrum , 1. 7. t. 63. 1. 2. 
Tcnif.oralcs actioncs , I. 1 . f. 20. 1. 2. 
Tcm|30ialibiis actionilius , 1. 2. t. 52. 1. i. 
Tempore contractiis , 1. 4. f. 5^. J. g. 
Temj^oris , quod inscquitur , 1. 5. t. 38. I. 6. 
Tcmpiis expeditionis , 1, 7.' t. 35. 1. i, 
Tcrminalo , traii.saclocsno , I. -. t. 5i. I. 3 
Testamcuta omnia , 1. G. t. 2,3. I. 18. 
Tcstamcnti factionem per, I. 3. l. 28. 1. 23. 
Testamcntl lalnilas , I. 6. t. 32. I. 2. 
TcsfaiTicufo jiirc facto , 1. 6. t. 26. 1. 6. 
Tcstamcnto matris , I. 5. t. 2g. 1. i. 
Tcslamento fiitor datiis , 1. 5. t. 62. I. n. 
Tc^sfamentiitn militis ,1. 3. t. 28. 1. 24. 
Testamcnfiim non ideo , 1. 6. t. 23. 1. 17. 
Tcstaudi caiisa de pecunia , 1. 6. t. 23. 1. is! 
T('Ntcs scrvi , an liberi , 1. Q. t. 23. 1. i. ' 
Tcstiiim facilitatem , 1. 4, t. 20. I. 18. 
Tiberianiis ad , I. n. t. 5g. I. 1. 
Tifius si ciiin testamci.tutn , 1. 6. t. 3. I. q, 
Tifiilis non praecedcntiiius , 1. 7. t. g. I.' 3.' 
Titulos, qui Alyfarchiae, 1. 1. t. 3(j. 1. i. 
Totiiis miiioris ialcrciili , |. 1. t. 3o.' 1. i'. 
TrarlaloriiB ctmi slativis , 1. 12. t. 52. I. 1. 
Tradilionibus et usucapioiiibus , I. 2. t. 3. 

I. 20. 
Tia cctiff.-ie quidcni jicciini.T. , 1. 4. f. 33, |, 4. 
Tiajcctitiam pecuniaia , 1. 4. t. 33. 1. i. 



"I/Acantes , 1. 10. t. 16. 1. i. 
T Vacanfia mortuorum , 1. 10. t. 10. 1. 4. 

Xacualts rescriptis , qu£e , 1. 10. t. 3i. I. 19. 

Ul)i adhuc matriraonio , 1. 5. t. 12. 1. 29. 

Ubi aviarum succcssio , I. 6. t. 'i5 1 10 

Ubi aiit vis facla dicitur , I. 3. t. ',6; 1. I. 

Ubi talsi examen inciderit , 1. g. t. 22. 1. 22. 

Ubi pactum , vel transactio, 1. 2. t. 4i. I.40. 

Lbicuiique , 1. i . t. 5. 1. 1 1. 
Vtctigalia nova , 1. 4. t. 63. 1. 2. 
Vectigalia qii;ccimquc , i. 4. t. Cu. 1. 10. 
Velameiilo ab,cnti.s p.atroni , 1. 2. t. 6. 1. 4. 
Vcllera adultciino colwie ,1. m. t. 8. 1. 3. 
Velles, necne, iilio tuo , 1. §. t. 56. 1. G.* 
Vclut castreuse j^cculiuiu , 1. i. t. 5i. 1. 7. 
Venales scufciitias , qus , 1. 7. f. 64. 1.* 7.' 
Venatoribiis immunilas , 1. jo. t. 4-. 1. 6* 
Vcndili actio, si , l. ,\. t. 4g. 1. 6.' 
Vcnditi aclionrin , ibid. 1. 2. 
Veiidilio quidcni praedii , j, 5. t. 71. 1. i. 
Vendilioneiu ob tributorum, 1. 4. t. IG. l. 1.* 
^'eudilioucs , doitationcs , 1. 2. t. 20. 1. 12. 
Venditiones , etsi in alio , I. 4, t. 38. 1. i. 
Vcnditioni ancili;e , 1. 7. t. 26. 1. 4. " 

Vcnditor faclunv^emptoris , l. .{. t. ai. I. n. 
Venditiici succeifenti , 1. 4. f. .5,. J. 3 
Venia Edicti non jiefita , I. 2. t. 2. 1 2. 
Vcrba sujicrnua , qu« , 1, g. t. 54. 1. 3-.' 
Verba testamenti , quae inscruisti , I. G.' t. 

- 44- '• '• 

Verba testamenti , quibus , I. 6. t. ^3. I G. 
Verbis fcstamenti , qure , I. 3. t. 33. I. j. 
Verbum precibiis , 1. 2. t. 12. 1. 1 - 
Verbum, ^„/0, licet , 1. G."t. 42.'!. 10. 
Verum et si iegitimo , 1. i. t. 3. i.u^f I 53 
Vesftiiin , auri , et argenti , I. 4. t Ai' 
I. 18. s 5 ^ i- 'H- 

Vcfcrani, qui cum possint, I. 10. t. 4.1.1. r. 
Vcterani , qui ex iiegligcrUia, I, 12. f, ^^.j 3] 



INDEX LEGUM TOTIUS CODICIS 



Veteranis ila dcmnm , 1. lo. t. 54- 1- 3. 

Vctcranis , qui in lcgione , 1. 7. t. 6^. 1. 9. 

Vetercjn diilifationem , 1. 5. t. 69. 1. 5. 

\ct(ies tircuilus , 1. 8. t. 49- ^- ■'• 

Veteris juris allercationcs , 1. 8. t. 38. 1. i3. 

Veteris juris dubilalioncm dccidentcs ad du- 
plum , 1. 8. t. ■?.?.. I. 2. 

Vetcris juris dubitationcm decidentes sanci- 
mus , 1. 5. t. 5i. 1. i3. 

Vetcrnm ambiguitatem , 1. 4- t. 29. 1. 24. 
■\'ctustissimam obscrvationcm , 1. 8. t. 34- 

1. 3. 
Vi bonornm raptorum , 1. 9. t. 33. I. i. 
Vi pulsos reslilucndos , I. 8. t. q. 1. -2. 
Viaia verilatis ignoras , 1. 4. t. G3. 1. 10. 
Vice donatricis , 1. 8. t. 54. 1. 20. 
Viccsimo non amplins ,1. 12. t. 38. I. 2. 
Vicluni in , 1. 3. t. 43. 1. 1. 
Viduae inlra cpiintum , 1. 5. t. 4- ^* J^- 
"V igiiiti stipendia si , 1. 12. t. 36. 1. 2. 
^"iri illuslres Comites ,1. 1 . t. 29. I. r. 
Viris spectabilibus Comitibus , 1. 12. t. 

3o. 1. 1. . 
Viris spectabilibus Magisfris, 1. 12, t. 9. 1. i. 
Viros clarissimos , 1. 5. t. 62. 1. 25. 
Viros devotos Palatinos , 1. 12. t. 24. !■ 12. 
Viros spectabiles Ccmites ,1. 12. t. 10. 1.2. 
Viros spectabiles Duces ,1. 12. t. 60. 1. 8. 
Vis ejus , qui se dominum, 1. ^. t. 19. 1. i5. 
Vitia possessionum , 1. 7. t. 32. 1. 11. 
Vitrico privigni possessionem , 1. 6. t. 5q. 

1. 3. 
"Ultra modurn sumptuum , 1., 10. t. 42.1.4- 
XJltra modum tritici , 1. 4- t. 49 • !• |5. 
'Cnaquseque civitas , 1. !. t 3. 1. 36. 
Cnde et si parens , 1. 3. t. 28. post 1. 6. 
Unicuique, qui in sacris , 1. 12. t. 19. I. 7. 
XJniversa bona eorum , I. 8. t. j5. 1. 1. 
XJaiversa rescripta , qiise , i. 3. t. 19. 1. 4- 



Universa rcscripta, sivc in, 1. 1. t. ■j3, 1. 7. 
Univcrsas tcrras , qu£c , T. 7. t. 38. I. 2. 
Universi cognoscant lias , I. 11. t. 65. 1. i, 
Uuiversi cognoscant , niiiil , 1. ii.t. G1.I.9. 
Univcrsi fidu'iam geraiit , I. 3. t. 26. 1. 9. 
Univcrsi fundi , 1. n . t. 65. I. 4. 
Universi omnino ex , 1. 10. t. 63. 1. 4- 
Univcjsi provincialcs , 1. 4. t. 61, I. 5. 
Universis simul lianc , 1, i. t. 19, 1, 6. 
Ujiivcisis tam legionibus , 1. 6. t. 62. 1. 2. 
Univcrsos auctoritas tua , 1. 1 1 . t. 10. 1. 3, 
Univcrsos Dccurioncs, 1. 10, t. 3i, 1. i5. 
Uiiivei-sos , qiii usui-pantes , 1. 11. t. 18. !• i. 
Unus cx inultis , 1. 8. l. 28. I. 16. 
Unus individuum , 1. 7. t. 34. 1. 3. 
Unusquisque Dccurio , 1. 12. t. 16. 1. 2. 
Unusquisque procurator , 1. 9. tit. 27. 1,5. 
Unusquisquc sobolcm , 1. 8. t. 52. 1. 2. 
Voluntaiise tutclfie , 1. 5. t. 62. 1. 12. 
Voluutas patris piohibentis , 1, 6, t, 42. 1, 4- 
Vuluntatis defuncti , 1. 6. t. ^2. 1, 7. 
Voiax , ct fraudulentuin , I. 12. t. 5o. 1. i. 
Uibs Coustautinopolitana , 1, 11, t. 20. 1. i. 
Usucapio nou prsccedcnte , 1, 7. t. 29. 1. ^. 
Usiicapio pignoris , 1. 8. t. 14. 1- 7- 
Usufiuctu constituto , 1. 3. t. 33. 1. 4- 
Usufructu matri tuae , 1. 3, t. 33. I. 8. 
Usura3 in depositi actione , 1. 4. t, 34. 1. 2. 
Usurre minutiin , et , 1. 4- t, 32, 1. 29, 
Usurie per tempora sohjtae , 1. ^. t. 32. 

1. 10, 
Usujas eraptor , cui , 1. 4- t. 32, 1. 2. 
U^suras , quae quotannis , 1. 8. t. 43- ^- 8. 
Usurpalionem totius , 1. 4- t. 6t, 1. g. 
Vult constitutio , 1. 5. £. 17. 1, 12. 
Usum aqufie vetcrcm , l. 11. t. 42. I. 4- 
Usus aqune ,1. 11. t. 65. 1. 5. 
Ut agendi ilineris , 1. 12. %■ 5i, i. 8. 
Ut credilQf , <jui pecunidjjj , l. 4- t< IQ- l- i- 



Ut debitum tibi , 1. 4. t. 16. 1, 5. 

Ut in die Duminico , i. 3. t. 12. 1. 2. 

Ul intcr absenles , 1. 8. t. 59. 1. 3. 

Ut iiitcr divinum , publicmuque jus , 1. i, 

t. I. 1. 24. 
Ut inlestalo defuncti filius , 1. 6. t. 55.1.3. 
Ut lcgis I-abice poena , 1. 9. t. 20. 1. 3. 
Ut liberis , tain masculini , 1. 6. t. 20. 

1. 17. 
Ut nemini de caetero , 1. 6. t. 20, 1. ar. 
Ut non Jiceat ,1. i . t. 3. 1. 55. 
Ut nullo modo usura; , 1. 4- t. 32, 1. 28. 
Ut perfectius omnibus , 1. 7. t. ^o. 1. 2. 
Ut profanos ritus , I. 1. t. 11. 1. 4. 
Ut responsum congruum , 1. 2, t, 4- !• 15, 
Ut testamentum , quod , 1. 6. t. 32. 1. i. 
Ut verborum inanium , 1. 6. t. 9, 1. 9. 
Ut unius pcena ractus , 1. 9. t. 27. l. i. 
Ut uxori pro dote , i. 1 . t. 22. 1. i. 
Utere viri prudentissirai , 1. 5. t. 71. I, i^. 
Uti possidetis fundum , 1. 8. t. 6. 1. i. 
Utili ratione peispcctum ,1. i. t. 55, 1. 3. 
Utilitas publica ,1. 12. t. 63. i. 3. 
Utrum nepos ttuis cx filia , 1, 5. t. 49- 1. 2. 
Uxor patrui tui , 1. 6. t. 37. 1. 20. 
Uxor , quae iii militiam , 1. 5. t. 17. 1. 7. 
Uxor tiia , si consobrini , 1. 9. t. i. 1. 4- 
U.xor tua , si mortuo patre , 1. 3. t, 36. 

1, 2. 
Uxore mortua , 1. 5. t. 9. post 1. 5. 
Uxorem libertam suam , 1. 5. t. 4- '• i5. 
Uxorein pro marito , 1. 10. t. 3i. 1. 11. 
Uxoris abortu , 1, 6. t, 29. 1. 2. 



ZEnodorus si . cum sui juris csse , 1. &. 
t. 28. 1. 2.' 
Zenonis div» memorise , 1. 3. t. 10. 1. a. 



4i 



DE RATIONE ORDINIS 



JURIS CONSULTO IN CODICE SERVATI. 



Rocemia, qiiae ad constitutionum compositionem pertincnt. 

De novo Cotlice facicndo i. in Gruegoriano Co- 
dice coiitiiiebantiir lcgcs ab Adriano ad Vaierianum: 
iii Hermoj^iniano a Claiidio ad Dioclelianum : in 
Tlicodosiaiio a Constantino ad Tbeodosium : Aliae 
qiioque crant leges lalae a Theodosio ad lempora 
Jiisliniani. Ilac constitutione Jiistinianus declarat 
sibi ciirse es»e , ul lia; onincs constiliitioncs in unum 
Codicem ( quem novum et Jusliniaiieiim vocari ju- 
bet ) rediganlur , et in titiilos disserantur. 

De JiisLinianeo Codice conjinnando i. Haec consti- 
tutio lata est anno circiler 53 1. 

De emendiitione Codicis Juslinianei 3. Hac con- 
stilutione lata aniio 536. ciiciler^ jubct Codicein 
novuin repurgari ; alquc is est , quo niinc utimur, 
qiu idco repetila: preelectionis seu iectionis yocatur. 

LIBER PRIMUS. 

Objccta constitutionum sunt jus puhlicum vel privatum. 
De jure pu/dico , quod consistit vel in 
Saciis, in qu biis consideramus 

Jiis ipbuiu divinum , vel ipsam fidem et do- 
clrinam. 

De summa trinitate , et Jidc Ccuholica, 
et ut nemo dc ea puhlicc coiitendere 
audcut I. id est , an unus Deus sit in 
tribus personis : item an Filius sil Pa- 
tri a/xoao-<®-'. 
Rcs i-acras. 

De sacrosanctis Ecclesiis , id est , sedi- 
])us Deo consecratis , quaj et JJominica 
vocantur et de [ Relus et ] priyilegiis 
earum 2, 
Personas , ceu rainistros vcrae Eccicsia;. 

De Episco[>is, a vigilanlia sic dicti sinf, 
el Ciericis a sortc qua antiquitus eli- 
gebantiir , et Orpkanoir-ophis , qui sci- 
iicet Orpbauos substantiis destilutos 
alimt ; Brcpholrophis , qiii infantes ; 
Ptocholrophis , qui paiiperes et men- 
dicos alunl ; Xenodochis qui advenas 
egentes ct debilesj Ascctriis , mnlieri- 
biis scil. qna: tota; divinis mcdttatio- 
nibiis deditc-ie , et Mowichis et privile- 
s,iis eorum ct rastrensi pecnlio , imi- 
talione coriim qui in castris militant , 
sic dicto : rt de redinicndis caplivis , ab 
iis scil. quibus ob cain caiisam aliquid 
relictiim e>t , ct de nuptii': , sccuudis 
scil. CL-ricorum uetitis seu permissis,3. 
anlc scil. Clcrioatiim. 

De Episcopali audientia , id est , notio- 
ne Episcopi : ncquc enim jurisdictio- 
iicin ncc ai>paritorcTn,ncc e.xecutionem 
liabet , et diucrsis capiiidis , qum ad 
jus, qiio in conciliuni adliibciitur , cw- 
rumque Clcricnnini , pauperuni, capti- 
vorum , infaiiliiim cxpo.Mtoium et ali- 
meiitorum , niiptiariiin , testamcntorum 
iniplendorum liabcnt , et reverentiam , 
ut seil. ab iis a[i|)(llari non possit , 
pertineut Pontificalein .\. 

De minislris falsoe l>>clesi?e. 

De Ha:rrticis , qnorum bic multas spei- 
cics cuumcrat : ita dicti siml a pcrti- 
naci clectioue opinionis. Est cnim llx- 
rcsis pcrtinax in articiilis fidci enor , 
quos e\lirp,ire ad curara vcri miuistri 



Tom. IV. 



Legibus 



pertinct , qiiique ab Ecclcsiae privilegiis ita alieni 
cssc debcnt , ut et silentium iilis inponi, ioca adi- 
mi , corura ccetus noii Ecclcsiae , sed conventicula 
appcllari dcbcant , ci MunichcBis , qui inter caetera 
Christo corpus pbantaslicum ct veris humanitatis 
proprietatibus destitutum tribuebant , ef Sumaritis 
qui mixti erant ex Judaismo et Paganismo 5. 

JSe sanctum baptisma itereturO. qui Baptismum ite- 
rant, Anabaptiitae dicuntur. 

De Jpostatis 7. bi siint , qui penitus e Cbristiana 
religione dcfecerunt iu aliam , quae Christum aperte 
ncgat , qualis est Judeorum, Ethnicorum et Tur- 
carnm. IIoc cpitbclon Juiiano Imperatori a scri- 
ptorihus Ecciesiasticis ob eam causam datum cst. 

Nemini liccre siqnum , id cst , effigiem ( quidam si- 
gnum crucis inferprctantur ) Salvatoris C/iristi 
humi , vel in silice , vel in marmore , aut inscul- 
pcre ciut pingere 8. 

De Judctis , quihus II. synagogas permittunt.et ccbU- 
colis 9. possunt lii esse , quoram Proplietae niemi- 
nerunt , qui reginae et militiije coeli seniebaut. 
Hier. 44- Sopb. 

Nc Christianum mancipiuin, id est , serviim Hcere- 
ticus , i^cl JudcBus , vel Paganus habeat vel possi- 
dcat, uel circumcidat 10. 

De Pnganis. Pagani dicuntur , qui qiiasi es agre- 
stium locorum compitis et pagi.^ alieni sunt a civi- 
tate Dei , suntque hi , qui Geiitilium sacra retinent, 
quae in pagis diutius quam ia urliibus custodita , 
quia rudiores diflicilius a falsis abducuntur, utpo- 
te juris ignari , et sacrijiciis , eorum scii. tollen- 
dis , et templis corum claiidendis , simulacris 11. 
eorum tollendis , et confiscaiidis. 

De his, qui ad Ecclesiam confugiunt , ob res alie- 
num scil. vcl delictum , vel ibi exclamant , qtiale* 
sunt ii , qui tumultu quielem turbant , et ne quis 
ab Ecclesia exlrahatur 12. fruuntur cnim jure 
Asylorum. 

De his , qiii in Ecclesiis manumittuntur i3. b»c 
manumissio introducta , quia non orauibus aeque 
faciie erat Romain ad comitia proficisci , et qua- 
cunque manumissione eam libertatem cousequi. 



De legihus , quarum ferendarum jus olim fuit pcnes po- 
piilum Rom, dc quibus iii genere liic agit, et dc eaiiim 
observationc , ne Imperatorc quidera exccplo , et de frau- 
de in eas commissa , ct bcnigna ct ieni interpelralione 
non ad praetcrita ncgotia e.xteadenda , ct constituti<. ndiu 
Principuin , qiiarum condeudai iira jus a populu in Im- 
pcralorcs translatiini cst, et ediclis i^. 

De inaiidatis Principum i5. 

De Senatusconsulds ifi. 

De ueleri jiire , Jiis vetus appellat lil)ros prudentum, qui- 
biis potcstas de jurc rcspondendi ab impLratoribus data 
cst , eniicleando , id est , in ordinem rcdigcndo , subla- 
tis desiietis siraiiibus et coutrariis , utilibus iii certos 
quosdara titulos redactis , et dc autoritate Juri.-niudenr 
tium, quL in digcstis rcferuntur 17. nequata stil. uL Pa- 
piniani autoritas aiiis non sit potior. Lex I. liujiis fit. 
refcrt propositum Justiniani de Jurc enucleando : Rx 3. 
juris jain enundati narrationem. 

Dc Juris , de cujus.speciebus vaiiis supra dictum tst • ct 
facti , id cst , rci gestae ignonmtia. iliius , ut cerU 
ignoraiilia non cscu-iat , bujiis cxciisjt 18. 

De precihiis, quas in proximo fril. vocat libfJlum, Impe- 
ratori ojfcriinlis , ctiam a scrvo honiiue qui iauau- 
bili e\eiii|>lo lidei mortera doraiui vcndicarc ciijiit, et ae 
tpiihus rehii<: supplicare Uccnt , nempe pro dilJt. ria dt:- 
biti solvendi, uon pcremptoria , pra;>tita tarai.n ciutioiiC 
de solvendo ab imptlraule, uon autem de damnosis fisco, 

6 



/,2 



RATIO ORDINIS CODICIS. 



ct semcl tantum, ncc contra scntcntiam Praefccti Praeto- 
rio , nec rcfert, a quo fiat impctralio , dum Juri non 



sit contaria , i^cl non 



•9- 



quo- 



Qnnndo libeUus Princijn ilitus litis contestationcm fa- 
ciat 20. 

l/t litc fjcndertte , \is iicn(]il jurc civili a contestatione, 
Jiire canonico post olilatnin lilielluni , w/ /toit vrovo- 
cationem ^ omissam scil. (juia cum a senteiitia provo- 
caliir, nec rcscriptum postea secutum retrahet ea , qute 
jiidicata sunt , aut dcfiititivam senlentiam, quae non 
cst appellationc rcst;issa scil. mdli liceut Inipcratori 
supplicarn 11. 
St coritra jiu vel utditatom pnhlicam ccl per menda- 

cium fuerit aiiquid pcstufatum ^-el inipetratuni ■2-j>.. 
De diversis rescrijitis '. quibus scil. Princcps libcllissup- 
plicibus rcscnbit, quibns contraria est snbrcptio , et 
obieptio et incivilis pelitio : diversa autein bic dicit , 
quia qu.xdam jus non faciunt , qu.TCfiara pcrsonalia et 
tcmpoialia , peri.etua : valida , invalida, et pragmati- 
cis sanctinnibus 23. vcl jiissionibus scil. in quibus Prin- 
ceps difficilius prccibus rospoiidet consilio adbibito ad 
relationem Judiciim, ncquc ad preces singuiorum ct 
in privatis, scd civitatiiin ct provinciarnm. 
De statuis et imagimbus •24. qnae iutcrdum Imperato- 

ri , intcrdum Judicibus eripebantur. 
De his,qui ad statuas cuifugiunt Principum scil. Ad 
statuas eniin Iniperatoris qui confiigiiint , vidcntur 
Praicipi supplicare ct aux.ilium petere couti-a violen- 
liam aiterius 25. 
Magistratibus, qui sunt viva vox Juris civilis et lcgis 
rum tractalio considerari potcst 
Iji spccic , suntque vcl 
lHustrcs 

f \n provinciis. 

!De ojjicio Prcefccti prcetiornm, duo enim 
crant, Orientit , qui in Asia, et Il/y- 
rici , qui in Europa 26. 
De ojjicio Prcefecti pra:lorio AJiriccc , 
qiiam Justinianus a Vandalis, qui eam 
occiipaverant , reciiperaverat , et de omni 
ejus diceceseos statu 27. qui statiis in 
septem provincias divisus erat, In lege 2. 
hujus Tit. mandat Justinianiis Bellisa- 
rio , ut in frajcctu Africa; , qui est 
coiitra Hispani.iin , militcs collocarct , 
qui observarent ea quae in partibns 
Galliae sive Francorum agcrentur , ut 
mirum sit, cum Gallia Justiniano non 
parucrit, qiii fiat ut in Galliis provin- 
cia; rci eriantiir , qure ntantiir hoc Jurc 
a Jiistiniaiio conscriptio, nisi si repete- 
re libeat ab Alexandri Severi tempo- 
ribus , sub quo Pauliis scribit Gallos 
Lugduncnscs , Viennenses , et Narbo- 
nenscs juris esse Italici. 
In urbe. 

Dc officio Prcefecti urbi 28. Costantlno- 
polciys scil. neque enim meminit Ro- 
manne : huic Praefecto cura urbis ct 
centosimus ab ea lapis commissus erat, 
ultra centcsimuni Pra;fecti praet. erat. 
Castris. 

De OJficio Magistri mUitum 29. qui 
scil. in militos et eoriim duces id po- 
terat , quod Pr;rfectus Praetorio in pro- 
vinciales , et PrEesides. 
In aula. 

fDe officio Qucrstoris 3o. Qiiae.stor quse- 
renda pecuuia prinnim dictus : Princcpcs 
postea iis iisi sunt ad orationes et cpi- 
stolas et libellos in Senatu recitandos , 
quorum demiim autoritas ita crevit , 
ut non tantiim recitarent , sod compo- 
nerent edicta et leges vicc Principis. 
Quidam putant hac voce signiKcari eum, 
quem canccllarium vocamus. 

!Dc ojflcio Magistri officiorum 3i. au- 
licorum scil. 



In 



I 
I 







Deojfic.io Comitis sacrarumlargitionum 32. 
Comes dictiis a comilando sive sequendo. 
sacrarum largitionuin dicitur , qui olitn 
Praefectus arario , deincepa Procurator 
fisci vocatus cst. 
De rjficio Comitis rerum priuatarum 33. 
. De (J/icio Comitis sacii palaiii 34. 
Spcctabilcs , quce dignitas mcdia c.t intcr lUustre» 
ct clarissimos. 

* -Oc Ojficio ProconsuHs , qui in ccrtas provin- 
cias mitfibatur ciim Imperio Consnlari , tt 
lcgati, qiii Proconsiili dabatur 3.5. Proconsul 
ct lcgatus cognoscebat de civilibu< et crimi. 
nalibus causis : itcm ( Dc ojficio Cornitis sa- 
cri patrimonii ). 
Dc fjjicio comitis Oricntis 36. Wcsenbeciu» 
hic notat, bunc comitem Jurisdictionem non 
habuissc , sed Magistratuuin actus tt provin. 
cialium querelas obscrvare , easquc n.renc ad 
Principem solitum , ut ita differat a Prajfeclo 
Praetorio Orientis. 
De ojficio Prcefecli Augustalis 87. ita dicti , 
quod ab Augusto in iEgypto fuerit coustitu- 
tus , hujus scdes crat Alexandria. 
De ojfieio Vicarii 38. PraefL-cto preetorio scil. 
luc vicarius iu civilibus cau^is comitibus mu 
litum anteferebatur , in militaribus iisdem 
postponebatnr. 
Clarissimi. 

Ordinarii. 

In urbe. De ojficio Prcetoris 3f). 
In provincia. De officio R -ctoris piwincice 4o. 
is de falso cognoscebat , ct ejiis iucidentibii» 
et de causa proprietatis , de contumacibus ad 
Praefcctum Praetorio vel ad Imperatorem refe- 
rebat. iidem si boni ut laudaii , ita officio 
nnn fungentes acciisari solebaat. Ue officialibus 
Praefeclorum delinquentibus cognoscere debeat, 
Ut inilli patr-icB suce administratio , sine speciali 
permitsu Piincipis permiitatiir ^i. 
De cjua/rirnenstruis brevibus 42. 
Extraordinarii. 

\ De ojficio Proefccti vigihtm 43. 
j \ ^'' <Jficio Prcefecti annance 44» 

{ In gcncre quos consideramus vel 

- In urbe scil- Constantinopoli et Rom;e. 
In Provincia , et dioecesibus. 

De officio cii^ilium Judicum ^5. qualcs sunl 
Praefecti urbis , Praetor , qui vel iuter priva- 
tos vel intcr militcm actorem et priratum 
^ rerum Jurisdictionem habent. 
In Militia. 

IDe officio militarium Judicum 46. q lales sunt 
Comites , Magistri equitum cl pediUim , qiii 
inter privatum aclorem ct militem rerum co- 
S gnoscunt. 

1 iVe r-ei militaris comitibus i>el tribunis lafacra 
{ pr-cestentur 47- 
Pcrmixtim. 

' De qfficio diversorum Judicum \%. n€ scil. 
l jiibeant raatremfamilias de domo siia in pu- 
blicum profrahi. 

Ut ornnes Judices tam cifiles, quim militarcs 
pnst administrationeni tleposiiani L. dies in 
ci. itatibus fel certis locis pcr-riiancant 49- pu- 
blice , et ante omnium , quos gubernaverunt, 
ora , ut pateat omnibus facultas lihera , eorum 
furta atque etiam eorum crimina accusandi. 

IDe officio ejus , qui vicern alicujus Judicis vel 
i Pr-CEsidis obtinct 5o. 
I De assessoribu.! quorumciimque Judicum , scil. 
■ qiiales sunt ii , qui Judicibiis assident ad con- 
silia Judicibiis danda, qui ct ideo Consiliarii 
vocantur l et ] domesticis , id est , uxore , 
liberis et f.imilli, ct CanceUai-iii JudicumHi. 
id est , scribis, actuariis , notariis, apparito- 
ribus , lictoribus , satellitibus. 
De armonis , Amiona ab anno dicta annuam 



RATIO ORDINIS CODICIS. 



43 



•vcluti alimoniam eignificans : liic pro rcbus, 
(jii.-e .nd victum et vcstimcntum pertiiicnt , 
i,um\Uiy, ctcapitatione., quidum leguut capitu, 
y.i,i yiitcm cajiitatio Iribuluui, quod juo lui- 
iricro jugcruui .scu cajiitiim , qnae crant in 
jugo , iniponcbatur : liic pro pabiilis jumcn- 
lorurn ctmulorum suniilur , administitintium, 
et eoi um ussessorum , aliorumye puLlicas so- 
licUudines gerciuium , i^cl ccrum cjui alicjuas 
coiisecjuuntui- digiiitates 5i. 

De coiilracliius judicum vel eorum , qui siuit 
circa eos et inhibciidis donatiombus in cos 
facieiidis ; et iie adininistrutiotns tcmpore 
proprias ades adijicent \_ sine sanctione prai^- 
matica ] 53. id cst , nisi specialiter lioc coii- 
ccssum sit a Piincipe. 

De niodo mulctarum , Mulcta cst pcciiniaria 
cocrcitio arbitrio judicis irrogata, <jiute a Ju- 
dicihus injlii^uiitur 54. 
L In Muuicipiis cl singuiis civilatibiis. 

Dp. defensorihus civitatum 55. Li similem po- 
testatcni Tril)iinis pleb. coiiscqiKbantur, erant- 
quc viilgi dcfcnsorcs cl tenuiorum , ct ex 
j)icbe sunicbautur. 

[ Dc Magistratihus municipalilus ] 56. qui 

ut pliirimum crant Duumviri , et ex ordine 

Dccurionum sumcbanlur. Ilorum qiiam de- 

fcnsoriini , major cral potcslas. 

^ De ojlJicio Juridici Alexandria S^. Civitatis. 

L I B. II. 



DE JURE PRIVATO, qnod in Judiciis rcdditur. 
Jndicioriim alia sunt civilia , alia criminalia. De civilibus 
ab initio biijus libri ad fincm octavi dicctur : nono de cri- 
ininalilitis. 3iidicia constaut tribus pcrsonis, Judice, Actore 
et Rco : dc Judicibiis multa supcriori libro diximiis , 
quaedam dc iisdcm dicturi initio libri 3. de actoris ct 
rci partibus anteqnam ia ipso judicii actu versentur , 
videamus. 
Aclor. 

Dc. edcndo i. id est, dc actione rco edenda et dcmon- 
stranda , (jua adversus eum in lilc ftitura uti volumus. 
Ilic tilulus \)'i cdcndo pr?eponitur titulo de in Jus 
vocaudo contra quara in Pandcctis, et mclius : ncque 
enim Judicia inciperc debent a violenta in jus voca- 
tione, sed poliiis ab cdilione acliouis. 
De in jiis vocando 1, id cst , advcrsario, ad Judicem, 
apnd queni pcrsecuturi sunius jus uostrura , hodic fie- 
ri consuevit pcr apparitores. 
Rcus ct Actor. 
De pactis 3. 
De transactionibu.t ^, 

l De errorc calculi 5. id est , rationum- Error ssepe 
\ couimiililiir in pactis et transactionibus. 
Dc postuUindo (). 

Dc advocatis dii-'ersorum Judiciorum y. de advocatis 
diversorum Jiidicum 8. 
f Dc advocatis Jisci 0. 

De crrore adwocittorum vel lihellos seu preces 
concipieiilium 10. id cst , libcliiouum et rce- 
rciularioriin!. 

Vt qiicB desiint ad\'OCtitis partitim , quod fit scil. 
quotics ub advocatis aliquid dc jurc ejus , ciijus' 
causam agunt , omissum e^t,Judex suppleatM, 
I atquc ila judicct. 

» 7?.T quthiis causis infamia irrogatur la. Infamcs 

noii possunt (ssc adxocali. 

De procuriilorihus i3. qui cum maiidato alicna nego- 

tia gcriint, ct alicnis causis inciimbiint solicitudine 

et opcris, ut advocati vocc et consilio ; ncc inlamia 

inipcdit, ul quis sil jirocurator , quod non idem cst 

m ad\ocatis. 

Dc cilumiiialoribus , clsi infra titulo Sg. scu ultimo 

biijiis libri dicctur dc jurcjurando projitcr ealiiinniam 

daudo : tamen hi tiluli sequontcs videntiir impedire, 

nc reus ab adversnrio alteriiis jtatrocinium emendicanle 

et cmcnliente vchiti calumuia quadam in jus raijiatur. 



' Ne liceat potentioribus patrocinium litigantilus prcBsta- 
re vel actiones in se transjhre if\. 
Dti his (jui poicntiorum nomine tittdns prccdiis irffiaunt 
vcl eorum nomina in litent piatcnaunt i5. 
Ut nemo prifatus tiiu/os piadiis suis vcL a/itnis inipn- 
iitit, i'el vela rcgia ., id cst , principis vcl cjus libcro- 
rum suspendat i(j. alias praedium vcndicabitur iisco. 
Ll nemini liccut sine Judi< is aiitoritate , id est , pro- 
pria autoritale , signa 7'ebus iinponere , quas alius tt- 
nel 1']. id est , possidet. 
iVc Jisctis uut liesptibl, procuratiuitem alicui patrocinii 
causa in litc prastet 18. 
De ncgotiis aiiortim ga^tis ly. in Judicio vel cxlra ab eo 

qui mandalum riun babuit. 
Dc rcstitutionibus in intcgrum. Reslilucre cst retro statucre 
scu rcvocare in j islinuni slatum id , quod cum aliqiia la;- 
sione gcslum fuil. Restitiitio criim rcponit ct revocat omnia, 
qu£E abstulit la-sio. Hae nobis compctuut. 

Jure actionis, ctsi nonnulli bas duas sequenles rcstitutio- 
nis causas rcfcrunt od oflicinm Judicis. 

!De his , c/ua vi mctusve causn , metus cst instan- 
tis vcl fiituri j)criculi causa trcpidatio. gesta.mnt Qo. 
De do/o malo 21. Dolus nialiis cst oniuis calliditas, 
fallacia , macbiuatio ad circumvcnicndum , lallen- 
dum , dccipicndum allerum adhibita. 
Ofiicio Judicis. 
^ Minorum brcc aetas mnllis captionibus supposito 
cst , cnjus idco Praelor tulclam susccjiit. 
*• In gcnerc. De in wtegrum restitulione mino- 
rum [ "jS. annis ] 'i-i, 
An quae rcstitutio miuori data cst, aliis persoDM 
jorodcssc po^sit. 

De Ji/iofami/ias minore 23. Restilutio mi- 

nori conccssa nou j^rodcst cjus patri. 
De Jidcjussdrihus niinviuni 'j.^. Re^titutio 
mmori couccssa non prodest ejus fid«- 
jussori. 
Si tutor fel curator intervencrit 25. etsit 
circumscriptus, rcslilr.tioucm in intcgrura 
petct , ut rcs illi rcstiluatur, eicjue dabi- 
liir pcrsonalis coutra tutorcm actio. 
Si [ in ] communi eudcmque causa in in. 
trgruni restitutio postuietur 26. Restitu- 
lio minori conccssa non prodcst majori 
cum juijiillo rem , ob quam minor peliit 
restitutioncm , communcra habenti. 
Causm ex quibus reslilutio datur , et persoiKB 
advcrsus quas minor icslitutionem pctit. 
/• Si adver.tus rem judicutum reslilutio po- 
stulctur 27. 
Si adversus venditionem 28. 
Si aducrsus vcndiiionein pignorum 29, 
Si udi'<Tsus doiuittoncm 3o. 
Si advcrsus iibertatcni 3 1 . 
Si adversus transactionem vel diuisinnen^ 

[ iii intcgrum minor rcstitiii velit ] 32. 
Si advcisus so/ulionem a tutore , u/ii ler 

giint a dehilorr , vci a se factam 3.1. 
Si advcrsus dotem 34- ul quia dolem «1- 

Ira viics sui palrimonii dcdit. 
Si advcrsus dcitctum 35. 
Si udfcrsus usucapionem , id cgt , 
qui rem ejus nsucepit , rcslitutio 
lctur 3G. 
Si adversus fiicuin 3^. sive a fisco emerit 

vcl ei vendidcrit. 
Si adversus crcditorem 38. 
Sl miiior, jictierit scilicct , ab hcrcditale 
se u/>stineat 3(). id cst, illi liccat ab ea 
hcrcditatc abstincre , cui se tcmcre iia- 
miscuit. 
Si ( minor pcfat ) ul omissam hercdiia- 
tem , ^e/ bonoium possessicnem yel quid 
aliud ucquirut !\o, 
In cjuihus caiisis in inlcgrum restftutio necessaria 

nnn est .j 1 . 
Qtii minorc.< , et advcrsus qnos in integrum i-estitui 
non possunt 42. «juando scilicel diligcntcs p,.Uc!>i'«i- 

* 



t 



eum , 
j>o»ta- 



44 



RATIO ORDINIS GODICIS. 



milias fiicrunt ct in actibus publicis se indu- 
strios docucrunt. Item coutra parentcs vel pa- 
lionos. 

^ Si minor sa majorem dixerit [ i>el ma- 
jnr ] prabuLus fiicric ^^. 
Si sa-pius , id <!st , si postquain rc- 
puls.uu passi sunt a pelita in intc- 
grurn rcstitutioric in inlc^rtim resti- 
tulio, aruinoriljus scil. postuletur /^f^. 
non adinittirutiu-, nisi cx nova causa 
rcslitutioncin [iclaiil. 
De /ns , (}ui veniutn cetatis impetraue- 
runt 4^- 
ij «5** major factus ralum huhuerit 46. 
Vbi et apud ciucrn co^nilio in integrum 
rcstilutionis ugitanda sil 47. 
De repulalionibus, qucB Jiunt in judicio in 
integrurn restitutionis l(8. Rcstitutio ini- 
nori concessa omnia in iiristinuin statum 
restituit : sed si ininor fundum a se ven- 
dituin cum fructil)us sibi restitui petat , 
non audietur , nisi pretium , quod acce- 
pit et usuras pietii item sumptus melio- 
rati fuiuli rcstituat , quorum oranium re- 
putatio ficri delict in Judicio rcstitutionis 
in intcgruni. Rcpulationibus igitur mlnui- 
tur judiciuin in intcgrum restitutionis. 
Etium pcr procuratorcrn causam restitutio- 

nis in integj-urn agi posse 49- 
//j integrurn restilutione postulata , a mi- 
nore scil. ne quid no\'iJiat 5o. atque ita 
omiiia iu suo statu esse debtnt , doncc res 
finiatur, sicut et alias pcudcnte lite, quo 
tempore seutcntia non poterit executioui 
inandari. 
De restitutionibus militum et eorurn qui reip. 
causa ubsunt 5i. quibus dari solct restilutio 
ob damni qualitatem dimidiam justi pretii 
excedentis, 
De uxoribus milituni et eorum , qui reip. causa 
absunt 5a. quorum uxori))us , si eos secutae 
fuerint, et pcr absentiam damnuni passae sint, 
solet dari rcstitutio iu iutegrum. 
De temporibus in integrurn lestitutionis tam mi- 
norurn , et aliarum personarum , quce restitui 
ossunt , quam ctiam hcrcdum eorum 53. 
uibus ex causis rnajores in intcgrurn restituan- 
'tur 54. si legatione fuugebantur , si in carccre 
aut captivilate eiant tunc , cum damaum passi 
sunt , vcl si laesi sunt. 
De alicnalione Judicii mutandi causa factaSS. 
Talis alicnatio dcbet rescindi. 
De receptis arbitris 56. Id cst, compromissariis. Officium 
boni Judicis csl facere , ut lites arbilrio potius definian- 
tur quam in Judicium veniatur. Titulus Digfstorum ple- 
nior cst , in quo legimus de receptis arbitris , et ut 
sententiam dicant. 
De satisdaiido 5"]. Procurator cavere tenetur de causa 
defeadenda et Judicato solvendo. 

De formuUs ct impetrationibus actionum sublatis 58. olim 
impetrari solitae erant , antequam Judex adirctur. Po- 
tuisset hic titulus coramodissime subjungi titulo de eden- 
do supra. 

I De Jurejurando propter calumniam dando Sg. ab acto- 
\ re scil. se non animo calumniandi litcm intcndere. 

L I B. III. 

Jftdex et de ipsis Judiciis. 
Judex. 

f -Oe judiciis i. seu de officio Judicum , quod versatur in 
ipso Judicii actu. 
Dc sportnlis y hoc cst salariis personarum forensium , et 
sumpiibu^ in diwersis judiciis facicndis , et de exccuto- 
nbus litium a. 
De pedaneis Judicibus 3. sic dicti , quod non pro tri- 
bunali ( quod emiuens ecat ) sed de plano stantes aut 



^.° 



Actor 



sedentes judicarent , quibus sin|TulaB causae a maei'tra- 
tibus cogno,ccndae delegabantui , Alii dictos ita putant, 
quod ad pedes tribunalis in muioribus subselliis ius di- 
cercnt. 

Qui pro sua Jurisrlictione Judices dan , hi scilicet 
qui Jun:,dictioiiein ordinariain hs^hcrW.durivc posiUntL 
JSc quis in sua causa judicet , ucl Jis dicut 5. licfi- 
niciido vcl arbitraudo , vel interloqui udo. 
Actor et Rcus. 

{ Qui legilimam personam [ standi ] in Judiciis haheant 
\ uel non G.PupiJlus etscrvi nisi in quibusdam casibusetc. 
Actor. 

f Ut nemo invitus a^'ere, in civilibus scii. t/eZ accusar'r, ia 
l cniniiiaiibus, cogatur-^. hac tam<n e.\c' plioiie uli n<»n 
^ potint actor , negans se compelli ad iifem persequendam, 
Reus ct quajdam ejus exceptiones, quas aclori solct opponcre. 
Dc ordcne Judiciorum 8. Is ordo in J udiciis observator, 
ut dc causis pi-aejadicialibus, majonbus , crimiualibus, 
ducctts , possessionum prius cognoscatur : cuinulari 
tainen interdum possunt. 
De htis contesiaiione 9. quae cst principium et exordinm 
Judiciorum formale , fitque litis coutcstatio iioa sim- 
phci causae narratione , citatione , aut postulatione; sed 
rei negatione et contradictione. 
Dc plus petitiornbus 10. oppositis Actori : pbjri» eoim 

petitio ut inepta olim jaclura causee constabat. 
De ddationibus 11. a Judice datis , qii» ssepissime a 
Reo petuutur,ut vel instrumenla suasque raliones pro-. 
ferat , personas etiam exhibeat. 
I De fcTiis 12. quae sunt ddationes a lege datje. 
I De Jur-isdictione omriium Judicum , ct de foro com- 
pctenti iS. Judicis incompctentis Jurisdictionem reus 
invitus non cogitur subire. Causae , quae forum com- 
petcns efficiunt , sunt , Lex , consuetudo , partiura 
convcntio , Judicis priEventio , ncgJigentia et justitias 
dcuegatio , origo propria vcl paterua , domicilium 
pruilegium, coutractus. 

Quando Imperntor inter pupdlos, vel s>iduai , vel 
irnserabdes personas cognoscat et ne exhiieantur 14. 
id est , avoccntur a suo foro , suaqiic provincia \ 
ctsi tales personae possint cxtra suum forum ad- 
versarios estrahere, 

Ubi^ dc criminibus agi opoj-tcat i5. ibi scil, «jfci 
vel cnmen est commissuin, vtl causa iuchoala, vel 
ubi deprebenditur reus haberc domiciliuin. 
Ubi de possessionc agi oporieat i6 Ubi ea sita 
«.st: is , qui vi dcjectus est ayere polest. 
Uii Jideicommissum peti opoiteat 17. UJii relicta 
e.-,t hcreditas , ibi fideicominissum peti debet. 
^r'{ <^P'^^'eniatur,qui certo loco dat^e protnisit i8. 
Cbi iri rem actio exej-cer-i debcat 19. 
ULi de hercditate agatur , vel ubi heiedes scripti 
m possessionem mitti postuhire debeant ao. Ubi 
rts sunt sitae , Judicium ibi possessorium agitatur: 
pctitorium iu loco domicilii beredis et ejus , qui 
convenitur. 

Ubi de ratiociniis , id est , de administrationibut 
ct negotiis tam publicis quain prifatis agi cpoV' 
tcat 21. co loco scil. quo adnuui^rtialio gesta cst 
cum propter instructionem sufficieutem tura noti- 
tiam tcstimoniorum. 
Ubi de causa status agi deheal 22. 
Ubi qiiis de curinli , Curiales sunt , qiii alicui cu- 
riaj obnoxii. Curia autcm in muuicipiis erat lo- 
cus in quo concilium publicuiu liaholiatur , vel 
cohortali.^ Cohortales erant officia ct a])paritores 
PrjEsidis iii provinciis , alia^-e conditione conve- 
niatur 23. 
Ubi senatores vcl clarissimi civiliter vel crimina- 
liter conveniantur 24. 
In quibus causis militantes , de quacunque militia 
hoc intelligit , fori prcBscr-iptionc , qua forum ut 
iucompetens declinant, uti non possunt 13. 
Uhi^ causcB fscales , vel divince domiis , id c*t , 
, Priticipis, hominumque ejus agantur 26. 
Quando lice.at urdcuique sine judice sc vindicare , quo- 
ties vis illi inicTtar ,vel publicam devntionem 37. viii- 
dicarc, Publicai» deYOtionera yocat priyatam cujusquc 



RATIO ORDINIS CODIGIS. 



defcnsloncra , quam permitti ex Jure publico , 
et omninra votis inlerest. 
De Aelionibus. Omnium actionum , quibus inter aliquos Ju- 
diccs arbilrosve de quacunque re quaeritur , haec summa seu 
praecipna jjenera esse possunt , sunt euim vel 
Vindic;ili<)ri(;s , quibus agimns advcrsus eum, qui nullo jure 
nobis olilitralus est cx coiitructii , dclicto vel quasi , niove- 
uiiiS tarnen ci de aliqiia rc coiilrovcrsiam , et iii rcm aclio- 
ncs vocaiitiir, nol>iMpjc coinjiclunt qnotics dominium rci no- 
bis asserimus, cujus posstssio apud alium sit , suiitque vcl 
/ Uni\<rsalcs , seu iiniversilatis. 

De im^icioso ifistumciitof.S. Officuim dicitur ab cffl- 
ciciKio vel ofRciendo, quod unusquisque cflicen; dc- 
bcat, \d ut nulli o(Iirial,servala boneslate loci, lcm- 
poris ct j)ersonarum. Huic conlrarium esl inoliciosuni 
ccnseri : quolics igilur parcnfcs libcros suos lcgi- 
tirnos siiie causa ( possunt cnim id facere , dcli- 
niti noTcrcalibus odiis vcl furore ) exberedant aut 
|)i-;cteitunt , pcriuiltitur libcris de inolbcioso tcsta- 
inciito agerc , qiiod judicium acciisatio non voca- 
tiir , scd quercla , quae voz. modcstix causa usur- 
pata est. 
Dc innfficiosis donationihus 29. factis a parcntibus 
inler vivos in fraiidcm liberoium , ideoque *i ii- 
bcri nascuntur donatoribus postquam suas faculta- 
tes exbau.scrunt donationibus , tum non penitus 
iTsciuditur donalio , sod j)ars bonorum donatoriim, 
cf qiiaiituin su/Ficit ad legitimam portionem hcredi- 
tatis conscqiiciubira repetitur. Quidam tamen vo- 
lunl penitus rcvocari , cum non sit vrrisiiuilc pa- 
trem alicnos succcssiones suorum necessitatibus an- 
teponere. 
De inofficiosis chtibiis 3o. a matre scil. marlto da- 



^s 



tis , 



quae dodrantem cxccdunt , aut consumunt 



omnia bona materna , ut liberis postca non sit 
salva Ict>itinia. 
^ De pctilinne hereditutis 3i. ha;c actio introducta est, 
quia dcfunctorum bona plerunquc iiijuste occupan- 
tur , vel ab bis , qui causam testameuti vel ab in- 
iestalo prretcndiint , vel a prsdonibus , estque in 
nm ct j.crsonam. Competit ei , qui heres est cx 
lcstamcnto co jure facto , vel ab intestato , 
et hercdi hercdis adversus eum , qui pro hercde 
vel jios.scssore nossidct rem hcreditariam ctiam mi- 
niniain : jiro hcrede jjossidet qui putat sc hercdem 
vel justuni possessorem , adversus denique uuein- 
cumquc possidentcm competit. 

llci singulai is , suntquc rcs vel 

Corporales, vcliiti fundus , homo , vestis , aurum , 
arsiciidiin ct alia; imuimerabiles. 

!De rei K'iiidicutione 3-2. si rem corporalem pos- 
sidcas qiiam mcam esse anirmem , et te ejus 
doininiun asscras , in rem actio crit. 
lucorporalcs sunt , quse tangi non possunt , qualla 
sunt ca quae in jurc consistunt , sicut ususfructus , 
usus , bercditas ct jiira prsediorum urbanorura ct 
riisticoruni qune scrvitutes vocantur , suntque vcl 
Pcrsonarum. 

f De usufructu et habitationc , et mini- 
I sterin servoruin 33. ususfructus cst jus 
' alicnis rebus utendi fnicndi salva rerum 
k siibstantia. minus juris cst in usu quam 
[ in usnfriictu , dilFerlquc a proprietate. 
Pi rediorum , qu;«; et rcalcs , quia rei a rc 
debcntur. 

> De servilutihus , et aqn* 34. Tpe^^vTtpov 
hic notat Cujacius. Ca:teruni servitutcs 
praediorum aliae sunt uibanae vel rusticae. 
.Pracdia nrbana sunt a;dificia ad usum 
familiarcm extriicta sivc in urbe sive in 
agro : neque cniin locus scd usus facit 
uibaimm praedium. Harum servitufum 
alia; afljrmativaj , qum jiotcstatcm faciendi 
confcriint , ut tigni in viciiii pariefem 
inimittcndi : aliae ncgativne, quibijs no- 
bis comjxtit Jus probibcndi , nc talia 
iu prscdiis urLauis fiaut, utputa , ne 



vicinus aedcs Suas altius tollat. Rustic.l 
vero proedia non sunt .Tedilicium , sed 
fundus rcbus rusticis , ct agriciiltiirK 
idoneus , quorum scrvitutes sunt ittr , 
actus , via , aquaeducfus etc. 
Noxales , de quibus tilulus infra legitur. 

•» De l,'ge AquUia 35. ha;c Icx pcrseq;iitur damnnm da- 

Ui.n uijiuia , id est , culpa : per quaia alleruiii ctiam 

Ixdi uiiquum est , cli;i.n si doiiis absit : buju. juiinum 

caput pert.ncbat ad damuum injuria dat.iin „llcnu. 

scrvo, qiiadrupcdi , vcl jiccudi : tcrlium raj,„t ;hI <(am- 

» niini c;eLcns rebus dat.im. Ca:lcrum impropnc Iquilia 

j, lex dicitur , cst eniiu Plebiscituin. 

AciiDUcs inixta; in rciu ct pcrsonam. 

FainiLice erciscuiidcE 36. Familiw vocabulum sionlficaf 
rcs , quae ad substanliam jiatrimonii pcrtinerit. Ercisce- 
re ab j/)''5s» , id cst, divido , dcdiicitur, ideoquc l.aEc 
actio comi.ctit hercdibiis pio dividenda hcrcditatc , seu 
polius cohcredi advcrsus coheredcs , cs.que rci j>crbecu- 
toria in simplum, univcrsalis, bonae fidci , n.^sciturquc 
post aditam hcrcdilatein , quo tcmpore incinit csse 
conununio. 

Communi dividundo 3;. Haec actio intcr eos redditur 
inter quos aliquid commuue est , ut scil. "illiid divida'- 
tur , nc alias quis invitus in commuoione detineatiir : 
dilicrt a Judicio familine erciscundae , quod heredibus 
tautuiu , et cx sola caiisa successionis et ad res univer- 
sales pctendas comj)ctit. Communi dividuudo vcro Ju- 
dicio rcs singulse ct ex quacunque alia causa , quam 
successiouis , ut puta ex contraclihiis petuntur. 
Commania utrimque Judicii tnm famiUce erci-^cundce 
cjuam communi dividundo 38. In his dnoljus juJiciis 
tt scquenti , Judici permittitur rcm uni litigatorum ex 
boncj ct sequo adjudicare , et si unius pars j,r.Tgravata 
videbitur , eam cerfa pccunia alteri condemnare. 
Fuuum regundoium 3g. quo Judicio intcr cos agitur 
qui confuics agros habent. Rcgere hic discerneie et 
constUuerc significat , vocaturque limitis et finalis actlo, 
qua; id pra;stat , ut quis suis limitibns fruatur , nec 
ahenos altingat. Proderit igitur ad imponendos et 
retinendos cum vicino fines , vel a venditore conse- 
qucndos. 

*■ De coiisorlibus ejusdem Utis 40. huic tit. respondet ti- 
tulus Digcslorum , De quibus rebus ad cundein Judi- 
cem eatur. 
De noxalibus actionibus ^i- Noxa est ipsum servi caput , 
quod nocuit. Noxia est ipsum malcficium. Ex maleficiis 
scrvorum noxales aclioncs projTOsitae , cpiibus domiuo con- 
dcmnato pcrmiltitur , aut litis aestimationem suL*crie, aut 
ij^sum hominem noxa; dederc: iniquum enim cssct ncquitiam 
servorum ultra ipsorum corpora domlms damnosam cs.se. 
Qiiare iioxae deditione liberabitur. 
Praeparatorlae. 

u4d exhibcndum ^i. proditae csl h.TC actio cxplorandi 
causa , an de rc , quam pctlinus nobis ex.bibiri, agcre 
exjicdiat , cum definirc non posMimus , an cadein sit , 
nccric quam petcre volumiis, nisi cjus vi.Lnd.c ct con- 
treclanda; potfstas nobis fiat ; et ne rci transforraandse 
facultas leo jieriuiltafur. Est autcm Exhibcrc ici spe- 
ctandae copiam facere , et ad res mobiks proprie jjcr- 
tiiict. Hac pelerc possumus nobis cxbiberi Ilbcros,ser- 
vos , tabulas , testamenta , et instriiin.iita. 
De [ nlcatonbus et ] alecB usu 43. Quidain l.aniit de alca- 
toribns , alii iitrunque : alii itcm conjungtinl h.iuc lituliiiu 
supcrloii, alii pra;ponunt, alii subj.mgunt. Hic fit. vidctur 
esse posifus loco non suo. Usus autcm^alcae ultra nniiin .so- 
lidum hic non pcrmittltur. Pecuniae ludo amiss.T pr^v.^cii- 
ptlo 5o. annorura est. BlasphemiBe et pcrjuria circa aleam 
commissa vetantur. 
Edictum de rebiis sacrls. 

^ De reU§iosis et sumptibus funerum 44- 

L I B. IV. 

Condictloncs , ct eanim spcclc« , quibus atjirans cum co, qui 
nobls ijbligatns cst , vel ex contr;icfii vel inaklino , qiiibai 
ctiam Infcndinius advcisarium nobis dcbcie aut facereopor- 
tae. Compctunt igitur nobis coiidicfiones vcl ex 



46 



RATIO ORDINIS CODICIS. 



) 



Conlrnrtibiis ( clc quasl coiitraclihiis a Titulo a8. scqucntis 
Jilui dicciur ) ex quibus variiie oljligatioiics conlraliiiiiliir. 
Horum contractimm vis ct nalura hoc libro et scquenti acJ 
(iiicm iisque Tiluli 27. cxjilicabitur. 
* lii sjiccie : Constant autcm 
][(■ — i Uc contialii dicantur , non qiiod consensn dcsti- 
tuanlnr, sed quod rc jjrtTcijnic contraliantur, adco 
nt absqMe rc ne stipiilationc quidcm , non consi- 
slat luijiisinodi obligatio , nc(juc ad plus obligari 
posfimus , quam rc ipsa acccpcrimus. 

De Tcliis credilis , bacc j^.ars rejicitur in tilu- 
lum seqiicntrni , cl de Jurejiuando 1. dc quo 
bic agitur. C.iitcnini si quis postnlantc ad- 
versario juraverit sibi dcbcri jiccuniani, quam 
jietit , ncquc ci solvatur , justissimc ei accora- 
modabitiir talis in factum actio ad similitu- 
dincm Judicati , vel utilis , ncqiie pr-ietcxtu 
pcrjurii causa juramcnto rescissa rctractabitur, 
nisi spccialiicr ac lege excipiaUir. Juri.sjuran- 
di autcm dclalio ob inopiam probationum in- 
venta cst. 

Si certum petaiur 2. ccrtum hic vocamus res, 
qure jjondcre , numcro , mensurave constant; 
liis enim rebus constat niutui datio: Mutuuni- 
que dictuni cst quod ex meuni tuinn fiat , 
qiiod ita datur ut flat accipientis , ulque no- 
bis non cadein rcs scd alise ac ejusdcm na- 
tuise et qualitatis rcddantur. 

De sujfragio 3. Suflragium hic significat mer- 
cedem ob intcicessiouem et patrncinium alicui 
prEestitnm promissam , ad quam conscqncn- 
dam ei coinpctit actio , cui proniissa crit , 
adversus eum , qui j^roniisit. 

De prohibita srqucstratiriie pecunice ^. quam 
fieri actor a dcbitore pclit eo instanti quo 
jirimum incipit ex aliquo contractu ab eo j>e- 
cuniam postulare : cst enim iniquiim eam 
prius peti , qiiam debitor sit convictus. Se- 
questrutio autcm cst rei iiti^iosK dcpo,sitiini . 
sic dicta quod occurrcnti aut qiiasi ^equenti 
eos , quL conlendunt , conmnttitur , vel quod 
ejus, qui clcctus est, lidera scquantur litigantes. 

De condictione indehiti 5. is (jui non tlcbitum 
acccpit ab eo , qui ei per cjrorem solvit, re 
obJigatur , ac si rautuum acccpisset , ct in 
eum condictitia actio datur. 
De condictione ob caiisam datorum 6. ob causam 
damus, quee preetcrita est, vel quae speratur: 
solet eo casii causa uon sccuta id , quod da- 
tum est, condici. 

De condictione ob turpem caiisam 7. 

Dc condictione furtiva. 8. qua tcnentur fures 
ex rcbus a se subrcptis. 

De condictionc cx legc et sine causa vel inju- 
sia causa 9. sinc causa apud te est meum 
chirographum , si nihil crcdidcris, vel si quod 
crcdidisti , tibi persolvcro. Ex injusta causa 
apud te cst , quod ex pacto injusto ( ut puta 
ob dolum ct vim ) tenes. 

Ilic diccndum erat dc commodato, deposito et 
jjignore , contractihus , qui re perficiuntur : 
horura tamen tractatio rcjecta est in tit. 23. 
24. et 34. hujus Jih. 



k In geneie 



De ohliqationibiis ot actinnibiis 10. 
Objecla ohligalionum , seu an ex alterius contra- 
ctii et facto quis obligetiir. 

Ut acliones ct ab hcrehibus et contra heredes 
incipiant 1 i . 
Qui non tcnentur. 

iVc uxor nro marito , vel maritus pro 
uxore vel muler pro Jilio convenialur 12. 
JSe Jlluis pro patrc , vel putrc pro Jilio 
emanciputo , veL libertus pro patrono 
conveniatur !3. 
j4n servus ex Jacto suo post manumissio- 
nem tcneatur i4- hoc idco quKsitura est, 
quia servus post inanumissiouem yidctur 



Qul 



esse alius ah eo qni fuit ante liliertateia 
consecutam , qucni idco teneri non pla* 
cet , nisi connexum id sit cum eo,quo(l 
post libertatcm gessit. 
tcnentur. 

Quando Jiscus vel privatus dcbiloris su£ 
debilores convenire possit vel debeal i5, 
tiinc scil. cum dehitor condemuatus sol- 
vcndo non est. 
Dc actionibus hercditariis iG. quibus 
hcres tenctur pro defuncto , ut successo* 
juris universi : iinde ut utiiitates omae* 
bcrcditatis , ita et ejusdcm onera et ia« 
cominoda sustiiiere debet. 
Ex delictis defunctorum in quantum 
heredes convcnianlur i^.Qiiando iis esl 
contestata vel dcfunctus judicatus. 
De constitula pecunia 18. de constituta 
pccunia ciim omnihus agilur , quicunqo» 
vel pro se rel pro aiij se soluturos coi 
stituerint ac jjromiserint , nnlla stip 
latione interposita : nam alioqni si 
pulandi proiniscrint, jurc civili tencutur. 
Adminicula cjuibus constat de obligalione. 
De probationibus 19. 
De testibus 20. 

De Jide instrumentorum et amissione eorum , 
qiii allegat perdituin instrumentum , tenetur 
probarc , l et de apochis , ] Apocha cst , quai 
debitori datur a credilore , quara vulgo 
Quitantiam vocamus , estquc catitio in qu« 
crcditor se peciiniam a dehitore acccpisse te- 
statur, et antapochis , Jaciendis. Antapocha 
datur a debilore creditori , qua faletur debi- 
tor se pecuniara crcditori persolvisse , idqoe 
introduclum , ne dcbitor pirescriptionem pea- 
sionura annuaruui , quas debet , j:o-sit obji- 
ccre : potest enim , si id faciat , vel suo scri- 
pto suaquc antapocha convinci , ct de his , 
(jucB sine scriptura Jicri possunt 21. In muW 
tis enim rebiis scriptura tanquam substantia- 
lis requiritur, jn aliis non seqiie. Ex contraclu 
autein in scriptis nisi completa scriptura raan- 
da sciJicct sine vilio ct forina consueta ob- 
servala sit , non dahitur actio. 
Plus valere , quod agitur , id est , vcritatein 
rei gestre , quam quod simulate concipitur aa. 
quara scriptura , quae simulata esse potest , 
ideoqne qiii subscripsit instruineuto quod non 
relcgit, existimans co contiiieri vel quod man- 
davit , vel quod illi persuasum fuit , sihi nul- 
luin afFcrt praejudiciura. 
Nunc redit ad duas alias species obligationuni, 
quse re pcrficiuntur , qiias a tit. 9. hiijm 
lib. in hunc locum distulerat. 
De comrnodato 23. Is , cui res aliqua datir 
utcnda , id est , comraodatur , rc obligatur , 
teneturque commodali actione. In commoda- 
to res non ita datur ut fiat accijiientis , eain- 
que ob cansain is , qui rem accipit , tenetur 
de ipsu reslitiicnda , nisi si aut vi majore , 
aut casu et sine siia ciilpa res iiJi ablata sib. 
De pignoratitia actionc 2zj. Creditor , qui p^ 
gniis accepit, re ohligatur , teneiuique actio» 
ne piguoiatitia ad rera ( qiiam in pignus ao- 
cejjit ) dcbitori rebtiluenJam. 
I Hic qiioque diccndum erat de deposito , cuj"w 
^ titulus in 34. hujns lib. rcjectns est. 
Objccta. Rcdit ad intcrmissuni tractatuin obligaticv 
num ex aliorura facto et coutraclibus descendcntiutn, 
an scil. qiiis ex alterius conUactu vel facto ohl*- 
getur vcl otiligari potest. 

De institoria et exerciloria actione 25. b« 
dnae actiones dantiir iu soiiduin. Institor K 
est , qui negotialionihus ct tabernoe prapo- 
nitur. Tabcrna autem a Tabiilis dicitur, est- 
que locus , in qiio res ad usiini hominura 
utcessariae divenctuntur , ut ah ollicio Offi«i* 



0« ^ 



RATIO ORDINIS GODIGI 



S. 



na in qua artifices operas 8uas exercent. Inde 
dictus est Institor , quod hujusmodi uegotiis 
instet et in iis gercndia versetur. Excrcilor 
autem is appellatur , ad qucin quaestu.s , ob- 
vcntioncs ct rcditus navis pcrtinent. Magistcr 
vero navis , cui totius navis anchora al) cxer- 
citorc njandata cst , cum hujiisniodi ma^^nstris 
proplcr neccssilalcm navigandi , et institori- 
l)iis proptcr usiim connncrciornin s.-cpe con- 
trahimus, ignari cujus sint conditionis , eo- 
rpie noniinc, si quid cum institore vcl navis 
niagistro aut co , qui a magistro pneposilus 
cst, contraxcrimus, datur nohis aclio advci-- 
siis ciim , qui institorem tahcrna^ , Exercito- 
rcm vcro qiii navi magistruin praposuit. 
Quod, si ahqiiid scil. cum en , qui in aliena 
titpotc patiis vel domini polestata est , nrgn. 
tiiiin gesiiim esse dicctur , arlioiics quiE sc- 
qiiiiiitur , noliis competiint , vel de pecidio i 
Pccidium crat priscis teinporihus parliciila 
qua;dam gregis : nain a pccore iieculiiim di- 
citur , qiiam parentes suis filiis , domini suis 
servis industria; e.xerccndae causa conccdehant: 
nuiic vero sumina quwdam est pecunife ca- 
dcm de causa conccssa ct a patcrnis domini- 
ci.sqiie rationihus scjuncta , sii>e quod jussu, 
uut dc in reni verso 26. Itaquc si cum (iho 
aut scrvo sinc voluntate patris aut doinini 
coriim aliqnod negotiu-n gesscro , nihilquc in 
rcs parentis aut eorum domini ncccssarias 
vcrsiim crit .scu impensum , miiii dahitur in 
patrcin vci dominum , dc pcciilio actio , ut 
scihcet ab eo dehitum catcnus conscquar 
qualcmis peculium patitiir : neuler vero mihi 
tcnchilur ullra vires peculii. Si vcro aliquid in 
rcin eorum versum crit,id totiim prrestare tenc- 
huutiir actione dc in rcm vcrso , scd et in 
solidum adversus eos actio d.ihitur , si corum 
jussii cum eorum vel filio vcl servo contraxero: 
quoties enira ita contraho,fidcm corum sccutus 
vi(lcor,ctdircctoah illis condici potcrit, ac si 
principalitcrcum iilis negotium gestum cssct. 
An ut per alios obIigari,'ita pcr eosdem, alios 
ohlig.irc possumus. 

Per quas ]>ersonas nohis acquiratur. 27. 
per nosmcllpsos , per eos , qiios in po- 
testate hahcmus , scrvos usufructuarios 
, ct hona fide a nohis posscssos ctc. 
t^ontraria seii cxi-cpiiones qusedam advcrsus ohliga- 
fionrs ct condictiones, quse ipsas ohligationcs aut 
«ucrvaiit aiit iiiinuinit. ~ 

Ad SC. Macedomanum aR. quo quls prohi- 
hetur mutuum dare filiofam. ne filii ouerafi 
aere alieno , et crcdilis ix;cuniis , quas sajpis- 
sime in hixurias consunnmt , vitce parentiim 
insidientiir , ideoque hujns SC. cxceptionc 
cum ipse fihus tiim cjus paiens adversus cre- 
dit„mn mutuiim condicentcm , defenduntur. 
Ad AC. relleianum -29. cujus exceptione uti- 
liir muher ( et cjus hcrcs ) adversus crcdi- 
lorcm , cui se pro alio ream fccit. Mulicris 
t.iincn hercs in quibnsdam casihiis Velleiano 
noti juvatur. 
Dr ,wn nimerata perunia 3o. saepissime con- 
tigit caiitioncs script.-»s crcdilorihus spc fu- 
tiir* numeiationis ( quae tamen postea facta 
nan sil ) dari .• ideoquf quoties id evenit , 
vel ohligationein condiccre yel exceptio- 
ncm opponere de non numcrata pccunia pos- 
siimiis. ' 

De cnmpcnsationibus 3i. qune oppositae plc- 
rumqne efiiciunt , ut rainiis quisqiie conse- 
qualur quain ei dehcatur , nostraqiie potius 
intcrcst dchitiim compensaii quam solvi , cst- 
quc compcn.salio dcbiti ct crcdili inter sc con- 
tributto. Habct iocum in iis lantum ohligationi- 
bus, (ju.ne constant pondcrc, nuuicro ( t mensura. 
Accessiones ccu lacremcnta ohligationum. 






4; 



De usuris 32. terrenis. In solo mul'io 
stunt usurse. 

De nautico Jcenore 33. quod majus 



conai- 



c,t 



teireno , propter inccitum maris j.cri 



Hi 






culum , quod in se recipit trajc-ctitiac pc- 
cuniae crcrdilor. 
redit ad aliam sptciem confiactus , qiii 
i-e jKn-ficitur , de quo post nonuin huius Iih. 
litulum conjniodiiis dixis.^cl. 
De,,ositi wd contra 3^. is apud qucm rc. de- 
9 p(3sita e.st,re ohligatur. tenefiirqiic actioiie dc- 
Po»)ti ad rcm, qiiam acccpit, rcslituendam. 
Conscnsu. Lontraclus , ipios diximiis re conslare , non .^uhsi- 
stunt nis. rcs ititirveniat. His autem , de quibus dicturi su. 
mus, solus sufiicil couscnsus , ex quo ciiain nascuntur • ctvi 
autcin coiiseusus sit dc natura oiuiiium conlracluum . pcr se 
tamcn ac solus nusqiiam sine alio adminiculo parit ct obli- 
gationcm et actionem , quani in Us, qii« scquuntur. In qui- 
btis neijdc scnptura ncquc pra^.seiitia opus cst , ac ne dari 
qmcqn.i.n iiccessc cst , ut suhstantiam capiat ohligalio. 
Mandati vel coiitra 35. 

J Si seruus extero se emi mandaverit 36. 
Pro socio 3^. 

De contrahenda emptione et venditione 38. 
Qua: res vcndi possunt, ct non. 

' De heredilate vel actione \>cndita Sq. 
Qua rvs vcnire possiint., el qui vendere vel eme- 
re uetanlur 4o. 

Qua: rcs caportari non debeant /ji. ad Car- 
baros scil. 

De Euiiuchis tyi. quos vcndcre et emcre non 
licct. 

De patribus, qui Jilios suos distraxerunt 43. 
oh nmiiam paupertatem , alias ycndi noa 
possunt. 
Contraria , ct pugnantia. 

De rescindenda uenditione 44. altcro contra- 
hcntium invito , cujus rcscis-sionis multse cau- 
sae htc cnumerantur. 

Quando liceat ab emptione discederc 45 ex 
mulua scilicet coutrahcntuim voiuntate. 

Si propter publicas pensitationes , id c^t , tri- 
huta , wenduio , bonorum dchitoiis , fiierit 
celebrata 46. et minus justo pretio, in dcbi- 
torum fraudcm consccutum fucrit , rcscindi- 
tur venditio , ohlafa fisco pensioue dehita. 

•Sme censu uel rcliquis fundum coinparari non 
posse 47. ahassiquis fuiidum ccnsum dcben- 
tem emat aut vendat ca legc , ne onus cen- 
su? emi.torem sequatur , rcscissa vciiditione 
emptor prctuim , vcuditor fundum auiitlct , 
utroquc in 8er.aium rcdacto , ut ex Cod. Teod 

i. nofavit doctiss. Cujac. 

I '/r''"""J^ ctcommodo rei i>endita: 4S. ad qucm 
■ pertincat ? scil. ^ 

De actionibus cmpti et venditi 49. 

i Si quis alteri ucl sibi sub aUerius nomine ucl 
< ultcna pccunia emerit 5o. 
\ Cui scilicct et acqiiircfur et aclio dahiliir? 
JJe rehiis nlienis non alicnandis et de prchibita re- 

rum aiwnatione, vel hypothsca 5i. 
Dc cominunium rerum ulienationc Sa. 
Aem alicnam gerentibus non intcrdici rerum sua- 

rum ahenatione 53. 
De pactis inter emptorem et vendilorem compnsi. 
tis 34. quae solcnt lcgem dare emptionibus. s^.nt- 
que vol ' 

E.xpressa. 

' Si servns cxportavdus veneat 55. id csf 
ut ahquo ex ca urbe vcl proviiicia ubi 
veniit , moveatiir. 

Si mancipium iia venierit , ,v: prostitua- 
tur 56. ct prostitutum sit coi.tra ven- 
ditoris volunfafcra , venditw maucipinm 
revocare potcst : si vcro convonserit 
mancipium lilicrtatem conscquelur. 

Si mancipium ita fucrit alicnatum , ut 
manumiUaliu- yel conlra 07. 



48 



RATIO ORDINIS GODIGIS. 



l 



Tacita 

f Dc adiluiis aclionihus ^iZ. Duae sunt 

actioiics, (jiiae onptori coinpfitiint; Rtdhi- 

bitoria , (]ijae agit tinptor ad rcscindcn- 

(laiu vcnciitioncin ob niorljiiin vitiumvc 

latcns rei veiidilae , (juod nesciclmt.- vcl 

quia rcs cnipta , alia est tradita quara 

dicta ct promissa cum venirct , ct quan- 

lo ininoiis , qna onij^tor pctit ut vendi- 

lor ci solvat id , qiiaiito niiuoris res va- 

l^ luerit cuin cani einorct. 

De monopoliis ct <:oni'entii np.goliatoruni illicUo i>el 

arlijicio er i^olahoruin , hi sunt qui opus coiidu- 

cunt faciedum , nec non balneatorurn prohibUis et 

puctionib. iUicilis 69. 

De nniidinis ct incrcationibus 60. 

» De veclig(dihiis , proptcr merces solvcndis , et 
coinmissis 6i. id est , confiscandis rchus ve- 
nalitiis , quaruni professio apud publicanum 
facta non crit. 

Vectigalia iios'a institui ncn posse 62. civitatis 
dccreto sine Principis autoritate. 
k De commcrciis. Comnierciiiin cst oiuis mercatorum 
pro facultate cxerccndi commercii , portoriuni c=t 
onus merciiim , ct nicrcatorihus 63. alii legimt 
iiiercibus ab omnibus solvendis etiam al) iis , qui 
sunt ex domo Impciatoris. 
De reruiii permutatione et prcescriptis feihis 64. Sic 
dicta , quia datur ex conventioue , uti pi"aescripta est. 
De locato et condiuto 65. 

De jure enpkyteutico 66. quod vcluti raedimn cst inter 
emptionem ct locationem , estque contractus, quo do- 
iniis vel fumiiis descrtus et iucultus dalur colcndus auh 
anuua quadam et certa pensione. 

L I B. V. 

Nuptice , si\re matrimoniuin , et de omnibus conventio- 
nibus inler maritnm et uxorem et earnm couvcntionum 
accessoriis. 

De spoiisalihus , et arrliis sponsalitiis , et proxenc- 
ticis 1. id cst , dc modo praemii imposito iis, qui 
nuptias conciliant. 

Si rector provincicB , vel ad eum pertincntes 
sponsalilias dedcrint arrhas 1. 
De donationibus ante nuptias , olim ita voca- 
bantur , vel propter nuptias , quje hodie ita 
dictre snnt , et sponsalitiis 3. muneribus scil. 
quae a sponso sponsae vel contra dabantur. 
Dc iiuptiis 4- 

De incestis et inutilihus nuptiis .'1. 

Dc intcrdicto matriinonio intcr pupillani et 

tutorcm seu curatorcm Jiliosque eoiuin 6. 
Si (juncunque prceditus potestate vel ad euin 
pei tinentes ad suppnsitarum jurisdictioni suce 
nspirare teutaverint nuptias '^ . puniuntur poe- 
uis lioc tit. coinprehensis-. 
Si nuptiiB cx rescripto Principis petnntur 8. 
ab iis , qui aliasnec parentum consensum ncc 
puellte habcnt , bonortiin amissione et pcena 
de|iortalionis punientur. 
De sccundis nitptiis 9. ad quns si mulier in- 
tra anninn luctiis convolat , fit infamis. 
Si secnndo nupserit inulier , ciu maritus usum- 
frucluin rclicjuit 10. usiiinfruclum amittet , 
qucm liberis restituere cogctur , et in rebus 
ijli donatis ante nuptias solum usumfructum 
conscqiietiir. 
dotis proniissione et niida poUicitatione 11. 
Da jure, id Cat, (jbiipationc, natura,causa,condi- 
tione dotiuin 1 2. quod corapetit inarito .-.d ipsain 
dotcin corrdicendam, rctineudam , fruendain. 
I I B De rei uxori^ actione , ita apud veteres vo- 
cabatur, in ex stipulatu actionem , qiia sola 
liodie utitur uxor vcl ejus patcr pro dote re- 
petcnda ac reciiiicnda , traiisfhsa et dc nntu- 
ra dotibus prcEstita i3.Doti bona mariti tacite 
obliganiur,et ad e^oi reslLUiendsm cendcpiuari 



De 



de)>et in quantum facere potcst, qua actlo ia 
heredcs uxori transil. Qua de re infra tit.18. 
quxdam dictuius cst. 
Exccptioncs inarito compctcntes ad dotcm in- 

tcgrain non rcddendam. 
De pactis convcntis tam super dnte quam tw- 
per donatione ante nuptias . et puraphnrnis i^. 
Paraplierna sunt ea , quae praler dotis causam 
ab uxore ad maritum dereruntur. 
De doie cauta , quam scil. raaritus confessus 
L vst sibi numeralam , non nuin:rata i5. 
Dc donationihus iiUer wtrum et uxorein , (X)Qstante 
matrimouio fieri prohibitis , e£ a parentihus in li- 
beros factis , in ]jotestate scil. et da ratihabitione 
iG. earum donationuin in testamento facta , qua 
tunc valere incipiiint. 
De repudiis ct judicio de moribus suhlato l". quo 
scil. olim agebatur dc moribus ejus , qui c^usam 
divortio dedissct. 
Soluto martimonio quemwimodum dos petatur 18. 
supra incepcrat tractare de dotihiis , quarum ei 
plicationem hic piTscquitiir. 

Si dos conslante mutrimonio soluta , id es* , 
refusa uxori a raarito sine causa legitima 
g fuerit 19. non yalcbit refusio , quinimo ma 

H ritus eain cum frucfibus rcpetet. 

Ne Jidcjiissorcs [ i^el mandatorcs ] dotium 
qui scil. fidojubeant dotem a marito bene coD 
servandam , dentur 20. 

Rcruin amoiarum 11. uxori post divortiu 
dotein repetendi inaritus res quasdam sibi a^ 
eadcin fuissc ainotas objicere iK.tcst, quo no _ 
mine maritns caruin compensationem petet. 
Ne pro dote mulieris bona quoiidam marili 
I addicaniur id est in solutuin deiitur ni. 
\ Dc. fundo , restimato scil. di^tali 23. Si fun- 
dus in dotein .estiraatus marito datus sit , 
uxor vel fiindum vd ejus a:stimationera eliget. 
Divortio facto apud quein liberi m >rari vel educari 
debeant 24. 
(. De alendis liheris ac pnrcntihus i.i. quo- 
l ties unus eorum ver.satur in sumiua pauper- 
f tate , alter Tero divcs est. 
De concuhinis •xPi. 

S De naturalibus liberis et matribus corum , et »x 
f quibus caiisis juiti ejficiantur 27. 
Ex quasi contractibus: cum antea dixcrimus de Jure pubhco 
et juris privati civilis prseparatoriis et actionibus quee la ]u- 
diciis privatis cxcrcentur , eas actiones quoque esse vel vin- 
dicationes vcl condictiones , has itcm con^tare es contractibus: 
superest altera siiecies quasi contractuum cxplicanda , ex qui- 
bus condiclioucs etiam competunt. Sed quia mterruptus ortk; 
raatcrinrum in sequentibus apparct ( ut kctoii cemmodiu» 
consulatur ) hac quasi contractuum specie oinissa , m hae*, 
quffi secjuuntur capita futuras seqiieutium librorum qucestioaes 
sic distinximus. 
De Tutorum , Curatorum , et piipillorum mutuis negotiis ge. 
sfs , cum eorum accessoriis. 
Specles Tutchc et Tutorum. 

De testamentaria tutela 28. . 

De confirmando tutore 29. Testamento quidem 
{ dato , sed non jure , ut a patrc faiio eman- 
' cipato , aut a matre vel extraneo. 
De legitima , quae scU. a lege defertur , tutela 3o. 
a^natonim. , 

Qai petcint , id est , petere possunt, tutores vel CJ*. 
ratores 3i. a Pra.tore , vel a P.msidc? Qm cum 
pupillo vult litiaare creditor , hbertus patrrs pu. 
pilli , matcr eiiisdein , et ea neglig^^.ite. cognati. 
tur tutores vel curntores 3'i.Vbi pg- 
■ahit ongincm , ve! majorciu parte^ 
m habct , vel domiciliuin. 
De tutoribus ct curatoribus ilhistnum vcl cto 
rissiinnrum personarum 33. id est,qui Into 
res dare ct dari luijusmodi |icrsonis po.«unl 
Qui darc , in gencre et omnibus pupiUw 
tiitores vcl cwalores possunt et quidanryit 
possu;it 34. 



luii , maicr c) 

IlJhi petant 
piilus tral 
facultatun 



/ 



RATIO ORDINIS CODICIS. 



Q,,i<l liccat piij iUo siib hitorilnis. 



De aiitoritalc , a tiitoribiis , pra'standa Sq. iis . 
f[nx a pii|.illis aonntiir: nam siuc tiitorc iion pos- 
siiiit aclioiicm iciiiiUcrc , cssc iii Jiidicio criini:;a- 
1» , ct ita vcnilcrc , ut cmplor pr;cscriptioncm ac- 
<l"irat , nt antcm aulorilas prae>tita censcatur , 
bnllK.t, unani cx tntoribus capi pra;stilissc. 

iom. IV", 



Quando muUer , id cst, ct ayia , tutelce ojjicio 
fungi prUesl 35. 
//* cjuibus casibus tutorem vel curatorem 
liabenti tulor wel curator dari potest 36. 
qiinndo scil. nnus bonis pupilli adniiuislraa- 
dis sulficcre non potcst , aut cum tutor rcip. 
caii.sa abcst , vcl cam rcmotus est vcl relcgalus. 
Administratio tutorum. 

De adminislratione tutorum vel curatorum et pe- 

cunia pupiLli Janeraada vel dcjionenda 'i'] . 
De pericuLo tutorum vel curatorum 38. id cst 

qiianim rcrnm lcncantur tutoi"Cs vtl curatores ob 

tutclam cnramqiic gcstam. 
Quando cx facio tiuoris vel curatoris minores agc- 

re vel conveniri possunt 3(j. 
Si ( an ) ex pluribus tutonbus vel cura^>rihus 

omiies vel unus agerc pro miiiore vel conveniri 

possit 4o. qiiando alii ncgligcntcs sunt , unus agere 

polcst, admiiiistratione autem divisa a tcslatore vel 

Judicc non dcbct unus pro rcbus ad alterius ad- 

miuistralioncm pcrtineutibus convcniri. 
ISe tuior vcl curator vectigalia conducat^i. cum scil. 

tutclam cxcrcct vcl nondnm rcdditis rationibus , 

ne scilicct pliiribus in soiidum bona sua obliget 

( quod C.4 spcscies falsi. ) 
De tiUiire vel curatore fjui satis non dedit ^i. cum 

satisdarc tcncrclur , is rcmovctur ab adminislra- 

tione ;iiit ad satisdandum com[icllitur. 
De suspectis [ tutoribiis vel curatoribus ] 43. qui 

ab adminislratione reraoyentur e.\ causis boc tit. 

enuineratis. 
De in lucm , ut eam administret , dando tutore , 

oliin ciiim dabatur , vel curatore 44- ?uo jure 

bodic ntimiir. 
De eo tjui pro tulore nogotia gessit \o. pro tutore 

ncgotia gcrit , qui tutor non iitilitcr nominatus cst. 
Si matcr indeinnitatem promisit 46- ^^ e^lj pericu- 

lum adminisUalionis in sc rcccpit,cjus tutoris q;iem 

tiliis suis dari postulavil, an et quomodo tcncatur. 
Si contra matris voluntatem tCbtamcntariam tutor 

dalus sit 47. fiUo, a tulela rcraovcbitur. 
Ut causce post pubertatcm adsit tutor 4S. Ut cam 

scilicct dcrcndat , nisi si curatori instrumciUa 

rcddiilcrit. 
Ubi pupilLi cducnri debcant 49. apud niatrem , nisi 

ad scciinda vota tiausicril, aiias Judcs. arbilrabiUir. 
Dc aLimentis pupilLo prcesiandis 5o. a tutore etiam 

si de statu ejus pendcat qua;,tio , quorum faxatio 

a Judice peti potcst : qu;cc(Uiquc autcm tutor ju- 

stc co nominc impcnilcrit , im[iutabit. 
Acfioncs cx caiisa tutcla; provcnientes. 

^ Arlniriiim tutclce 5i. id est, de actionc tuteli£,ap- 

pcllatur autcm arbitrium , quod b-.ijus judicii po- 

lesfas sit in arbilrio jndicantis ^ qui cxcussis tutclai 

rationibus , cx bona (idc statiuit , quid tutorem 

pupillo pr.-cstarc aut rcslilucrc oportent. 
Dc diriilenda, ii Judicc vcl divisa a dcfunclo,«wre/rt, 

et pro fjua parte quiscpie tutorum coiivenicUur S2. 
\De in liicm , id cst , in id qiiod sua intcrcst, ju- 

rando 53. a pupillo , cliaiu in licrcdcm tutoris. 
De heredibiis tutorum vel curatnruin 04. convcnicn- 

dis a piipillo ct quatcnus ci tcncantur. 
Si tutor vel curator non gesscrit 55. tutclam vel 

ciiram , qnomodo , quando ct quo nomine conve- 

nictiir. 
De usuris pupd/aribus 56, pupillo a tutore solven- 

dis cx cjiis i>ccunia , ([iiam in usns siios convcilit. 
De fidejussoribus tutonim vcl curatorum 07. a 

pn|ullo aclionc cx slij ulatu coiivcnicndis. 
De contiario Judicio tutclce 58. quo liitori pupU- 

lus tcncliir 



49 



Quando tutnres vel curatores esse desinunt Go. ti is , 

cui qnis adjuiictus datus cst , tutor cssc dcsinat , non 

voluntate jaijiilli. 
De actore a tutore seu curatore dundo Gi. pro rcbui 

scil. piij)illi i.ctcudis. 
De excusutionibus [ tutorum et curaCorum ] ci de tem- 

poribus earum 6'i. 

Sl tutor vel curator falsis allegationibus excusa- 

tus sit 63. 
M tutor vel curator reip. causa aberit 64. 
De excusationibus veteranoram 65. 
Qui numero Uberorum se excusant 60. 
Qiii mvrl>o sc excusant 67. 
Qiii cEtate se excusant 08. 
^ Qui iiurnero tutcLirum 69. 
Dc curaiore furiosi vcl prodigi 70. llcet majoris. 
De prcediis et cdiis rcbus minorum sine decreto non 
aLienancLis vel obUgcuidis 7 1 . 

■ Quando decreto,Prxtoiis vciPrincipis,<-)^i« non est-^2. 
Si quis ignorans rem minoris esse sine decrelo 

comparavrrit 7 3 . 
Si major factus alienationem factain sine decreto 

ratdin hcduerit 74. 
De magistratibus , idem diccndum est dc ccstima- 
toribus patrimonii pupilli , conveniendis 70. in 
cos piipilli babent regrtssum , cxcussis tamen priua 
tutoribus, collegis et fidejussoribus. 

L I B. TI. 

De jure Dominorum in servos. 

/ De scrvis fugitivis et libertis , mancipiisquc civitcUum , 
] arli/icibus ct ad diversu opera chpniatii , el ad rem 
i privatam vel dominicam pcrtinentibus 1 . 
\ De Jurtis et servu corrupto 2. 

Dc jurc patronorura in libertos , de quo latius infra Ub. 7. 
dic.tur. •' 

De opc7'is libcrtorum 3. 

De bonis libertoium , ct jure pcUronatus 4. 

•Si infraudcm patroni a Ubertis alicnatio fucta sit 5. 

De obsccjuus patrcno jyrastandis 6, 

De li/)crtis ct eorum Uberis 7. 

Dejurc annulorum aureorum, et de jmtalibus restituendis 8 . 



Dc j 



urc succcsjorum in bona defuncti , suntqiie successorcs vcl 
Praetoni, qui bonorum posscssores dicuntur. 

Qui admitti ad bonorum possessionem possunt ct 
intra quod tempus 9. 
Quando non petcntium partes petcnlihus accic- 
scant. 10. quolies unus cx iis qiiibus boiiorum 
jiossessio dcfcrtur , vel tcmpore vcl repudiando 
cxcluditiir a bonorum posscssione , ejus pars aliis 
accrcscit. 
Sjiccics. 

f Ex fcslomento. 

De bonoriim potsessione seeundum labu' 

ias II. dcfuncti scii. si niodo jnslae ac 

legitimpe fucrint , quae datur a Piivlore 

omnibus scrij.tis bcredibus. 

De bonoriim possessioiie contra ta/ ulas , 

quam Prator Uberis polUcctur 1 J. 
De bonorum possessionc conlra tabulas 
h/>crti , qucB patronis Uherisque coruin 
j datur i3. 
Ab intcstalo. 

Lrdc liheri 14. dabatiir cmancipalis , 
qnos Prirtor nd pntris bcrcditatcni ad- 
mifti voluit , cum illis , qui iii patria 
potcstnfe inanserant. 

Vndc lcgitimi , idl cst adgnati , ct uncle 
cognati i5. 
Dc successono edicto 16. Si prinii gra» 
dus agnali vcl cognati omittunt ^<1 re- 
puiliant licicilitalem , cam transmilluut 
vad subtcquentes. 



5o 



RATIO ORDINIS CODIGIS. 



E 



De Carboniano edictn 17. quo liberis a 
patre ia tcstando practeritis , et quihus 
lit coiitroversiu slatus , Lonorum jios- 
sessio datur conlra tabulas , dilata sta- 
tus eornm confrovcrsia in pubertatis 
teinpus. 

Uiide i^ir et uxor 18. 
De repuduinda boiioruni jiossessioiie ig. 
De col/alioiiilnis 10. eniancijiati ct alii liberi a pa- 
tre in testaniento pra;terili bonorinn possessionis 
jiarteni a ca;tci is liberis ct suis ct scriptis avocant. 
An auteni c()j»antur confcrrc ea boua , qii;e patre 
connnuui niorieute babucrunt , bic c.\plicatur. 
X jiire civili qui licredcs dicuntur , suntque heredes vel 
Ex fcstarncnlo. 

Da testaineiito militis 21. qui scil. testatur 
jiire quodain singnlari , cuin aiii , de quibus 
niox dicelur , jure corninuni testcntur. 
Qui tcstanicnia jacerc possint vcl noii -xi. 
De testainentis , et qiieiiiadinodum testamcnta 
ordinentur 23. 
\ Dc heredibus instituendis , et quce per- 
j sonoB heredes institui non possunt 2^. 
De institutinnihus et substitulionibus 
et restLlutioiubus sub conditioiie 
factis 25. 
De iinpuberuni et aliis substitutio- 

nibus 26. 
De necessariis [ senns ] heredibus 

inslituendis fel sid/stituendis 27. 
De liberis prceteritis uel exhei^eda- 

tis 28. 
De posthuinis heredibus instituendis 
li vel exheredandis vel pi'CBteritis 29. 
Dc jure deliherandi et de adcunda i-e/ acqui- 

renda heredilate 3o. 
Ve repudianda ^>cl (drslinenda hereditiUe 3r. 
Qaeinadinoduin tcstamenta aperiiinlur , in- 
spicianlur , et dcscribuntur 32. id est , insi- 
nuentur. 
De edicto D. Adriani tollendn, quo cavcbatiir, 
ut is qui ,sc in j)cssessionein mitti vcllet , 
tricesimain bercditatis reipublicae daret , et 
queniadinot/iiin scriptus /leres liodie in pos- 
sessionein inillatur 33. 
Ex quibus causis liereditas aiicui anfertur. 

Si quis aliquein testari prohibuerit vel 

coegcrit 3'|. 
De liis , quibus ut indignis hcredilales 
aufci-untitr, qiialts snnt ii , qui non 
vindicaiuiit niorteni defuncti , quas res 
minoribns lamen non nocet , etadSC. 
Silaniunuin 3ri. quo cavetur ne cjus 
hererlitas adeatur , qiii inteifectus est , 
antequain babita sit quaestlo dc servis , 
qni sul) eodem tccto morantes domino 
vcl periditanti vel interfecto auxilium 
non prwstitcrunt. 
', De Codicidis 36. 
Ex quibiis causis bereditas minuitur. 
/)t' U-giitis 3-. legatuin cst donalio qiinedam a 
defiincto facta , ab iiercde pr»6landa. 



/■:x 

Cn. 
di- 

Cll- 
Us. 



De uerboruin , ad lej;ata scil. pcrtinen- 

tium , et rerum signijicntione 38. 
Si ., in succcdcndo , oinissa sit cauia te- 
staincnti 3(). Ab hcrede qai ab intestato 
vel alio modo iieieditatein possidere ma- 
luit , ut ita evitaret onera legatoriim : 
adversus cum dabitur iitilis actio pcr- 
indc ac si es. tesfamonto adiisset. 
De indicta induitatc et /ege Julia 3fi- 
scel/u., qiiie legata ex ea causa compro- 
l)at , tol/enda ^o. 
} De his , quce pociite nomine in teUain ■n- 
l tn vei codici//is [ scribuntur vei ] relin- 
fc quuntur 41 • 
De fideicoinmissis f^i. qnotics Tesfator berr- 
dem rogat , ut quid cui del , Gdei comtnil- 



tcre dicitur. Et fideicommissa appelbla sunt 
quia nuilo vinculo juris, sed tantum pudore 
coruin qui rogabantur , coutinchantur. 
Comrnunia de /rgaiis et fidricominiius et de 
in rrm missioiie tnUenda 43. iit bodic suffi. 
ciant legatariis actiones personales , in rcin , 
et bypotbecari.-c. 
* De faisa caiisa adjecti legato vel Jidci- 
conimisso 44- 
De his , qucB sub inodo /egata vel fidei- 

ci-mmissa re/inquuntur 45. 
De conditionibwi inserlis lam in legali» 
quam in fideicnininissis et libertalibus ^6. 
De usuris et frueiibus /egatorum seu /i- 
deicoinmissorum 47- fimbijs legala et fi- 
deicommissa aug( ri solcnt. 
De incertis personis 48. 
Ad SC. Tiebeilianum , quo legata uni- 
versalia minuuntur 49- 
Ad legem Faicidiam 5o. qua legandi po- 
testas , quae leg. 12. Tabularum iuGuita 
erat , imminuta cst, caveturque ne plus 
legare liceat, quam dodrantem bonorura, 
ut sive unus heres instituatur sive plu- 
res apud eos easve pars quarta remaneat, 
et quidem hac lege particularia legata 
minuuntur. 
De caducis tollendis 5t. Caduca legata 
sunt , quae jure quidem relicta sunt ct 
quidem personae capaci , sed qnae post 
mortem testatoris ab eo ob aliquam cau- 
sam in fiscum cadunt, unde caduca di- 
cta sunt , quod fisco Ci;dant. 

De liis liberis in infinitum scil. qai 

ante apertas tabulas patris testato- 

ris dcfuncti liereditatein transinit- 

tunt 02. in posterum , ita ut talis 

hereditas non sit caduca : nain lex 

Papia volebat dicm legatorum cetle- 

re , non a morte testatoris sed ab 

apcrtis tabulis. Ideoque lege Papia 

qui intcr mortem tcst.itoris et aper- 

tas tabulas dccedebat, cjas legatum 

^ caduciim fiobat. 

Quando dies legati wel fdeicommissi ce- 

dit 53. 

Ut in possessionem legatoruni vel fdei- 

coininissorum seiMandorum causa inittU' 

tur , et quando satindari debeat 5\. 

Ab intestato. Intestatiis decedit , qui aut omaino 

teslamenfum non fccit , aut non jure fecit , aut id 

quod foccrat rupt'nn irritinnve factum est : aut si 

ex eo nemo hercs Cititorit. Ex qiia causa jure ci- 

vili heroditates deferuntur iis personis , quae se- 

qiiiintnr. ^ 

fDe suis et /egiliinis iiheris. Sui hcredes cxi-^ 
stiinantiir , qui in potc^tate unrientis ct vi-^ 
vente patre quasi domini rcium licrcditaria- 
rum fuernnt , et ex filia nepolihus ab inte- 
statn uenientihus 55. 
Ad SC. Terl\ /lianuin 5G. qno luinc avipe et 
matres etiamsi tor euix;e noii sinL aut quater, 
ad liberorum etiain vulgo quaesitoruia legiti- 
mam successionem vocantur , post tVatres et 
sororos defincti filii. ^ 

Ad SC. Orphitianum 07. quo liberi niatribus^ 

et aviae iib intestato succodunl. 
De legitimis heredibus 58. po.st su)s heredes 
aut quasi suos leg. 12. tabnl. n ( agnatum 
proxiiuiim pcrtinet hcreditas. Sunt autcrn 
agnati cognati per virilis sexus poioonas quasi 
^ a [lalre coiinati. 
Cninmuiiia dc successionlhus oc). quae jure Praeforio et 
civili dcfcruntnr. Fratri aiitom cmancipato aUer eman- 
cipatus cuin altcro nou emancipato suocedit. Privigno 
autcm vitricus , novercae jirivigniis , ancillae cum qiia 
contuberniuin fccit dominns , cducato is (}ui cducavit , 
non succeduat. Adveuis peregrinis , scripti ab iis hcre- 



RATIO ORDINIS CODICIS. 



5i 



des , vel ab inteslato proximi , non eorum liospites : 
si dcsint proximi , Episcopis tradantur , ut iu pias 
caiisas erogentur. 

De bonis maternis , a matre scilicet filio suo datis vel 
relictis , et matcrni gencris 60. quae ab avo et avia , 
proavo et proavia niatcrnis ad eum , qui est in pote- 
state palris , deferuntur: in iis paler habet solum usum- 
friictum , eaque in Judicio persequi potest. 

De bonis , qucB liberis in potcstatc patris constitutls ex 
matrimonio vel alias acquiruntur et eorum administra- 
tione 61. pdtri competente. 

De hereditatibus dccurionum ^ qui si ab intestato mo- 
riuntur nullis rclictis bcredibus , fiscus ilUs non succe- 
det , sed curia in qua erant [ naviculariorum , quibus 
corpus naviculariorum, coJiortalium militum, erant Prae- 
sidis Provincise officiarii , quibus cohortales ejusdem 
provinciae ct Fabricensium ] 62. qui versabantur in 
publicis fabricis , quibus alii coUegae fisco escluso suc- 
cedebant. 

L I B. VII. 



De jure Dominorum in servos et Patronorum in llbertos, dc 
quo nonnuUa superius dixit Ubro superiori a tit. 3. ad ti- 
neni octavi. In hac qusestione explicauda consideramus 
Manumissionem ipsam. 
Species. 

De i'indicta [ libertate ] , apud praetorem et 
praesidcm , et apud concUium Principis manu- 
missione 1 . 
De testamcntaria manumissione 2. 

De lege Fusia Caninia toUcnda 3. qua 
cerlus modus servis manumittendis con- 
stitutus erat , hodie vero cuique licet 



r 



omnes servos testamenfo libertate donarc 
cum et boc quisque inter vivos facere 
possit. 
Dc Jidcicommissariis libcrtatibus 4. his 
verbis fieri poterat , ROGO TE HERES 
UT STICHUM SERVUM MEUM MA- 
t KUMITTAS. 
Effcctns. 

De dcdititia libertale tollenda 5. Olim non 
omnes qui manuraittebantur , cives Rom. fic- 
bant; non eam qiiain mannmiltenles liberta- 
ttni conscquebantur , ut Dcdititii es iciic 
Scntia. 
De Latina liberlate tollenda. qni jta mann- 
mitlcbantur cx lege Julia Norbana , Ijberi 
quidcm vitam su.im peragebaiit , ipso tamen 
uitiino sjiiritu sinuil animam atque Iibertatcm 
amittcbaiit, et qiiasi servoruin ita bona eorum 
manninis.sores dctinebaut. Dicebantur Latini 
et Jnniani-, et per cerlos modos in civitatem 
Ronianam , ut nunc radem manumisso libci- 
tas comj)ctat qiiam babct manumissor fiaf- 
que civis Romanus, transfusa 6. 
Objccta. 

P De communi servo mannmisso 7. scrviis plu- 
rininni scu comrounis , si ab uno domiuornm 
manumittitiir , non ut jure antiqno , altcri 
domino acciescit , ncc libcrtatcm ab altcro 
domino acquisitani ainittit : alteri tanicn ilo- 
mino pars cjus prctii dari dcbet , atque ila 
servus plcne nianiiiuitti. 
De srruo pignori dato maiatmisso 8. an et 
qiiomodo niaiuimilti liiijnsmodi scrvus possit 
De sei t'is Reipubl. manumittendis q. 
De Jus , qui a iion dominis mninimiisi sunt 10. 
bi non conscquunlnr lihcrtalcm tali manu- 
luissioiic. 
Qiii maimmitterc non possunt et ne in frau- 
dein cteditorum munumiliaiur \\. 
Qiii inm posmnt ad liberlalem pciTenirc la. 
danuiati ad pcrpclua vincnla , ct piohibiti a 
tcstatore ne ruaiiumiltercnlnr. 
Pro cpiibus caitsis sen>i pro pncinio libcrtatetn 
accipiunt i3. quolies scilicet necem Domini 
vindicarunt, falsitalem moneta;, raptum vir- 



ginis , militiae desertorem dctulerunt. 
De iiigenuis manumissis i4- "on sunt liberti- 
ni: natalibus enim non oflicit manumissio. 
Coinmunia de manuniissionibus ij. quac fiunt 
vel a proprielario vel usufructnario , et quo 
modo ita manumissus liberlatem coiibeqiiitiir. 
Ipsam actionera liboralein. 

9 De liberali causa iG.qiiae status ct praejiidicialis dici- 
tur, pcr quam quaeritnr, an' aliquis iiber vel serviis. 
De assertione tollenda 17. si quis ex servitnle in 
libcrtatem proclamaverit per sc , ipse Dominum 
sese potcst asserere , non tamen prociiratorein da- 
rc. Qiii autem ex libertate in servitutcm, utrum- 
que facere potcst , neuler eorum taraen tcnetur 
hodie aliquem proferre , a quo in libertatcni as- 
scratur , propter assertoris reperiendi difficultatem. 
Quibus ad libeitatem proclamare non Jicet et de 
rebus eorum , qui ad Libertatem proclamare non 
proJdbentur 18. His , qui se vendi passi sunt ad 
pi'etium participandum , servi effecti proptcr deli- 
ctum insigne, et qui descendunt ex latronum familia-. 
De ordine cognitionum 19. Quaestioni status inter- 
dum alia quaestio adjungitur , quod cum evenit, 
de statu servi prius quaiu de crimine, quod objicit 
et de libertate prius quam de bereditatc cognosci 
debet. 

De collusione detegenda •10. De quo dixi in Di- 
gestis , Lib. 4«. tit. 16. 

Ne de statu defunctorum post quinqueniuum quce- 
ratur 2 1 . 

De longi temporis prcescriptione , quce pro libertate 
et non aducrsus libertatem opponitur 22. 

Dn pecuho ejus , qui libcrtatem meruit 23. inter 
vivos manuinissns peculiiim suura acquirit si noa 
sit adcjittiin , testamcnto manumissus non acquirit 
nisi nominatim datum fuerit. 

De SC. Claudiano , quo mulier libera servi ali- 
cujus cupidine et amoie capta e natalium suorura 
ingenuitate in seivitutem dcdncehatnr, tollendo 24. 
neque cnim quod ab hostium ferocilale contra li- 
bertatem uaturalem inductum est , ad libidinem 

Lncquissimorum hominum inferri placet. 
De iiudo jure Qtnritum tnllendo 25. apud quosdam 
dominos nudum jus Quiritum vel tantum in bo- 
nis rcperitur. Qui servi usucapti , in jure cessi , 
manci])ati erant, ex jure Quiritum servi eraut, et 
manumittendo cives Romani fiebant: qui vero traditi 
excausa emptionis non mancipati vcl cessi, ii erant 
in bonis emj)loris, venditoris , vero ex jure Qui- 
ritum, quia servi emplori acquirebant cx omiubus 
causis , ut hic notavit Cujacius. 
De jiire acquircndi per usucapionem. 
' Causne usucapionum. 

De usucapione pro emptore vejpro transactionc 26. 
De usiicapione pro donato 27. 
Dc usucapione pro dote 28. 
De usucapione pro Jierede 29. 

Communia de usucapionibiis 3o. colouus quin non 
sibi sed domino jiossidet , non praescrihit , rcs fi- 
sci usiirapi non potcst , mala fides defuncti iiocet 
successori. 
( Forinae. 

- De usucnpione «Ai>2s/o?7«rtnr/a, melius dixissot refor- 
manda , et de sublata differcntia rcruni nunicivi 
et nec mancipi 3i. usucapioncm tantMUi in Itili- 
cis soli rcl)us veteres admittebant , et cam qiiidem 
biciuiii spalio : mobilium vcro anno : in provin- 
cialibns vcro excludebant. Hanc primam parlrni 
rcformat Justiiiiaiuis , iiec jialitur lom ullani i'n- 
mobilcni vcl soli jjraescribi nisi decennir) , vicen- 
nio, tiiccnnio , mobilcm vero nisi tricnuio, idque 
in provincia qnoqiic , si modo bona fides a Ifiierit. 
Dc acquircnda et r.^liiiendn posscssione 3i. iil c>t, 

per quis personas et quomodo acqiiiratur. 
De prcewiiptione longi teinpoiis dccem vd viginii 
annorum 33. 
r //( qndus causis cessat Jongi temporis pra- 
I scriptio 34. 



52 



RATIO ORDINIS GODIGIS. 



Quihwi non ohjicitur longi temporis prcescri- 

pLin 3j. 
Si adui^rsas creditnmin prcsicriptio , longi 
tciriporis scilicct , nppDnaf.iir 36. 
7Jn qnaJriennii prcescriptinna 3^ . 
Ne rei doniiniccB , id cst , Cxsaiis , Rcip. vel tem- 
jilorn/n vindicatin temporis prcescripiione , qiiaa- 
(iiiiivis li)iigi temporis scii. snbmoueatur 38. i(( cst, 
iinpi.iiialiir. 
])i' prcescviptione triginta i>el qnadraginla anno- 

rum 39. 
De annali cxceptione Italici contractrLi , fjiiotn cir- 
ca niult:i; altcrcationcs oricb:iiitiir , tollt-ndii el de 
dii'ersis tempniilnis et cxceptLonihus ci prmscriptio- 
nihus ct iiitr.rruptinnihit:: carum 4'^- oliin pcrso- 
iialcs actioiici iii proviiiciis pcrpctiia; craiit , ncc 
prrescribebaiitnr: in Italia aniio pricscribi potcrant. 
Hodic anno tricesimo proesciibi dcljcat , non ta- 
mcn iiitcrriipto. 
Dc jiirc acqnircndi ])cr alliivioncm. 

f De allufinnihus et paludibus et pasciiis ad alium statum 
j[ translatis 4 ' • 
De jurc acquirendi per scntentiam , per quam etiam miltimur 
in possessionem, quaequc intcr genera posscssionum numeratur. 
Scnlentia autem sunt carum pcrsonarum , qiiae sequuntiir. 
De sententiis Picefectnrutn Prwtorio l^i. 
Qiiomodo ct quando Judex sentcntiam proferre debeat, 
prcBtentibus partibus vel una partc absnnte 43- 

De sententiis ex periculo , alii legunt ex Lrcviculo, 

rfcitandis 44- "O'^ enim sufficit senteutiam descri- 

bi , nisi lcgatur , pcriculum hic significat libel- 

lum aut fabeUam in qua senfentia prrescripta crat. 

De sententiis et intcrloculionibus omninin Judicum^ri. 

De sententia quce sine certa quanlitate prof'rtur A6. 

De sententiis , qua: pro eo quod intcrest prnferun- 

tur 47- iii omnibus casibus qui ccrtam habcnt 

quantitatcm , hoc quod inferest, dupli quantitatem 

non dcbet cxcedere : in iis qui iiiccrtam non 

licet in inrinltura compufationein reducere , sed 

Judex. requiret quod rcvera damnum sit : nam ha 

poenx tantiimmodo exigi dcbciit , quae et mode- 

ratse sunt ol Icgibus comprehensre , qune discretio 

in lucro quoque eestimando habenda cst. 

Si a non eompetente judice judicatum esse dica- 

tur 48. 
De pccna Judicis , qui male judicavit vcl cjus , 
quiJudicem vcladi'crsariuin corrumperc curawil^c). 
Scntcntiam , in qua ea qiise in sententia csse dc- 

bcnt , scrvata sunt, rescindi nnn posse 5o. 
De fructihus et litium cxpcnsis 5r. 
De rc jndicatn 52. ct ejus efTectibus. 
Dc executione rei judicatce 53. 
Dc usuris rei judicatce 5^. 
Si plurcs una sentenlia condemnati sioit 55. 
qiiomodo fiat in eos sententia executio. 
Quibiis res judicata non nocet 56. 
Coniminationes , epistolas , programmata , id 
est , edicta Judicis contra latitantem propo- 
g sifa , subscriptiones autoritatem rei judicatce 
non hubcre 5^. 
Si ex falsis instrumeutis vcl testimoniis judi- 

catuin sit 58. 
De confessis Sg. qiii habcnfur pro judicatis. 
Inter alios acta i'cl judicata , exti-a judicium, 
aliis non noccrc 60. 
L)c relationibus 61. a Jndice ad Principem faciendis, 
si quis Judicum dixcrit esse referendiira ante sen- 
tcnfiam ad Principem , nihil pronnnciabit. 
De appcllatinnihus ct consultationibus 62. Appclla- 
tio e>t Jurlsdictionis inferioris Judicis per invo- 
cationem superioris rile facfa susjicnsio , filque 
corrigendae iniquilatis aut iniperifi;e in Judicio 
causa ; iutcrdum etiam ad opponendum qiiod op- 
positum iion fuit , et ad probandum quod non 
probntum fuit , impedifque cxeciitionem priin.c 
scnfpnfiac : cousultglio vero hic siguificat rclatio- 
neni Judicis ad Principcm , ut quid statui relit , 
definiat. | 



De temporibus et repirationibut appellationum 
seu consuUationum 65. Reparatio hic signifi- 
cat instaurationem lapsi et amissi temporig. 

Quando provocire non est necesse 6\. 

Qiiiruin appellationes non recipiuntur 65. 

Sc pendcnte appellatione m irt iiUervenerit6Q. 

D.: his , qui per meturn Jj.dicis non appeL- 
latunl G7. 

Si unus ex pluribus appcUw^c.ril 68. sententia 
in causa appellalionis lata pro uuo , alii» 
prodest. 

Si de momentanea possessione fuerit appeiia- 
tuin Ci<). 

Ne iiccat in una eademque cauia tertio pro- 

vocare , vel post cluas sanlentias Judicum , 

quas definilio Prcefcctorum roborauerit , eas 

retracture 70. 

Qiii honis cedere possunt 71. Ut condcranati^ pcr 

appellationem subvcuiri potest , ita per bonoruin 

cessioncm. 

De honis autoritate Judicis possidendis seu 
ucnundandis et de separalioiiihus bonorum']^,. 
petuut enim saepisslme creditores hercditarii 
bona defuncti sui debitoris scparari a bonis 
heredis advcrsus creditores ejusdcm heredis. 

De piii,'ilegio fisci 73. Fisci privilegium est 
utbona secum contrahentis taciteei sint obli^a- 
ta, et caeteris creditoribas saepis^^ime praefcratur. 

Dc privilegio dotis 74. cira hyiT^thecam scil. 

De revocandis hii quce in fraudcin creditorum 
alienuta sunt 75. 

L I B. VIII. 

PrcBtojis. 

' De interdictis i. Interdicta crant forniae atque 
conceptioncs verborum , quibus Praetor atit 
jubebat aliquid ficri , aut fieri proliibtbat : 
quod tunc masime ficbat , cum de j)03scssio- 
nc , aut quasi possessione , vcluti usiifructu , 
servitiite , et alio jure corporali agebatnr. 
\t Redduiitur autem interdicta vel ex causa 
Privata suntque vel 

Adipiscendse possessior.i^. 

Quorum bonornni •2. est adi- 
pisccnd;e posseisionis causa iu- 
tcrdictum accommodatum bo- 
norum possessori , id est , ei, 
qui dcclaravit apud Magistra- 
tiim se talem cssj qui possct 
ac vellct jiiic Prxtorio amplo 
cti bereditatcm , Ciijus vis ac 
potcstas haec cst , ut quod ex 
iis bouis , qiiorum possessio 
alicui dafa est , quisque pro 
hertdc aut pro poisessore pos- 
sideat , id ei , cui bonorujn 
posscssio data est , restitu^^e 
debeat. Pro hcredo autein pos- 
sidef , qui falso sc heredera 
putat : pro possessore vero , 
qui nuUo jure aut titulo Xe.- 
mere occupat heicditatem de- 
functi. Hoc igitur inlcrdictum 
mihi competet ad adipiscen- 
dam nunc priiuum possessio- 
nem , Quorum b.jiiorum , es 
edicto Prictoris niihi possessio 
dafa est. 

Quoruin legatoruin 3. Datur 
noc interdictum lieredi adver- 
sns eum qui sua autiritate rem 
sibi testamento relictam occu- 
pavit sine voluntafe aut rati- 
habitione heredis vel bonorum 
poss.essoris , quorum inferest 
nonita occupari legata propter 
detrahendaiu sx iisFalcidiaui. 



RATIO ORDINIS GODICIS. 



53 



L 



Publi 



Recuperandae, 

Unde ui 4> est recuperandae posses- 
sionis interdictum ; quod quidera 
datur ci qui cx posscssione fiindi 
v(l a:dium vi dcjectus cst : ct ap- 
jicllalur, Undo vi > quia liis vcrhis 
Significatur cau.sa propter quam in- 
tcrdictum rcdditnr. 
Si j/cr uim ueL ulio modo absentis 
perturhuta sit possessio 5. 
RcflnendaB. 

Uti possidetis 6. cst rctincndae pos- 
scssiouis interdictura , datur cura 
ab ulraqufi parte dc proprictale oli- 
cujus rci controvcrsia fit : ct in co 
Praf!lor dcccrnit , ut unusquisquc 
possidcat , ut posscdit , donec de 
Jiirc posscssionis dcfiniatur. Datur 
pro rcbus fundi vcl iramobilibus , 
Utrubi pro mubilibus. 
Exbibiloria. 

De tnbulis exhibendis 7. 

De Liberis exhibendis , seu deducen- 

dis et de libero homine exhibendo 8. 

De precario, quo dorainus rera suara 

utcndam conccdit , altci-i cjususura 

prcoibus pctcnti , cique datiir ad- 

vcrsus cum,qui rcm precario datain 

babet , ut scilicct rcs prccario dati» 

rcstituatur, e<^^/Zi'fVt«o interdicto 9. 

quo dominus pnedii pro conservan- 

do jure suo et ne defraudctur pen- 

sionc , vult adipisci posscssioncm 

carum rcriim , quae illi obligatse 

penes conduclorem multis argu- 

mciitis suspcctum tutae non sunt , 

vcl quas ad alios jam transtulit. 

Ob cam causam proposita quoquc 

est actio Scrviana , qua quis dc rc- 

bus coloni , quae pignoris jure pro 

incrccdibus fundi ei tenentur ex- 

pcritur , utilius tamcn est Salviano 

uli , quod sobim posscssorium cst 

adipisccnd.-E possessionis ncque cxi- 

git ullani probalioncm , de jurc dc- 

bitoris, qui rcraobligavit : cum a]io- 

qiii in Scrviana docerc oporlcat rcm 

pignoralani fuissc in bonis debiloris. 

De adificiis privciiis 10. 

De noi'i operis nuntiutione 11. 

ca. 



De cperibus publicia 12. 

De ratiociniis opcrum publicorum , ct de 
palribus ciidtatum i3 cura hujusmodi 
rationum ad curatorem Reipub. sivc pa- 
ti-cm civitatis pertinct : noa ad Prsesidcm 
proviucire. 



Dcj,J»rc quod in rcbus alicnis habcmus. 
f De />ii;noribNs cthypothccis i4-pig"iora au 
[ vd convciitionc tacila vcl cxprcssa , vc 



aulcm contrahuntur 
j ., ' 1 ^■'^1 ex aliis causis. 

In quibus ctuisis pignus vcl hypoiheca lacite con- 
trahitur i5. 
Si alirna ?vs pignori data sit iG. 
Qua res pignori obllgari possunt , vcltion , et qun- 
litcr pignus contrahatur 17. 

Qui potiojvs in pignore habcantur 18. jure suo , 
ut mulicr , prior tcmporc , Rcspub. cfc. 

Dc his , qui in priorum creditoriim locum 
succedunt 19. qui altciius bcneGcio potiores 
ccnscntur. 
Si antiquior creditor pignus vcndidcrit 10. 
ct ab eo pignus cmcro , a postcriori crcdito- 
rc convcniri non possum. 
Si communi': res pignori data sit 11. non potcst 

])ignus tcnore nisi pro una partc. 
Quomods cx aliis causis quam cx conventionc par- 
tium pigiius contiahatur. 



i De PrcBtorio pignore et iit in actionibus de- 
l bitorum missio prcBtorii pignoris pivcedat 2-i. 
\ Si in causa judicati pigtius caplum sit aS. 

Si pigirus pignori datum sit 24. 

Dc partu pignoris , id est , aucilla; pigaoratffi , et 
oriini causa 25. 

De remissiune pignoris 2G. 

Eiuim ob chirographariam .pecuniam pignus tene- 

ri posse 27. 
De distractione pignorum 28. 

Debitorcm vendilionem pignoris impedire nonposse2Q. 
Si vcndilo pignore agatur 3o. 

De luitione pigiioris 3i. Luerc cst soluta pecunia 
iiberarc. Unus hcrcdum dcljiloris partcm suam 
solvcns, non liberat pigaus. 

Si unus ex pluribus licredibus creditoris uel 
■ debitoris parleiii suam dcbiii soli^rrit vel ac- 
cepcrit 32. 
Si pignoris conuentioncin numcraiio pecunia: secuta 
non fucrit 33. datur ci , cui pccunia nuu est nu- 
mcrata, actio ad pignus rcpetcndura. 
De jure dominii impetrando 34. id evenit, quoties 
piguus emptorera non repcrit , et creditor ob eam 
causam pignus sibi adjici postulat. 
De paclis pignoruin , et de lege commissoria in 
pignoribus rescindenda 35. Pactura legis coinmis- 

[soria; cst , ut nisi solvatur intra certum tcinpus 
crcditori pccunia , pignus iili committatur ct 
cjus sit. 
Ue jurc qiio actioncs civiles , de quibus multa superius dixi- 
mus , cxcludimus. 
^ De exceptionibus , snu prcBscriptionibus 36. 

^ De litigiosis 3;. quorum nomine nobis competit 
J exceptio. 
De jure qno ncgotia et civiles actiones confirmamus , vcl 
toUmius : confirraamus his , quae scqiuintiir. 

De contrnhciida ct commiitenda stipulatione 3S. 
I De inutilibus stipuliitionibui 3cj. 
\ De duobus reis stipuiandi et promittcndi \o. 
De fidrjussoribus et mandatoribus ^\ . 
Tollitur obligatio multis modis , sed bis prresertim qui 
scquuntur. 

De no^ationibus , et delegationibus 42. Novatio est 

cum intervenfu novne pcrsonee , nova nascitur ob- 

ligatio, et prima tollitur in postcriorcm translata. 

De solutionibus , et liberalinnibus 43. solutione ejus 

quod dcbctur , tollitur oljligatio. 
De acceptildtionibus .\'^. acccplilafio ab acceptum 
fcrendo dicifur , eslque imaginaria solutio , qua 
verbis facta obligatio , aliis vcrbis dis^olvitur. 
Oc efictionibus 45. 
f Creditorem e\>ictionem [ pignoris ] non debere ^6. 
Dc jure parentuni in iibcros. 
De patria potcstate 4/. 
De adoptionibns 48. 
De emancipationibns liberorum ^g. 
Dt- ingratis liberis 5o. 

De postliininio recersis et redemptis ah hostibu.i 5 1 . 
^ De infaiitibus cxpositis liberis et seivis ct de his qui 
sanguinolcnlos iiutriendos accepnrunt 02. 
Dq jurc non scripto. 

r Qua: sit longa consuetudo 53. hinc de consuctudinis 
^ aiiloritate , vi et cflcctu traditur. 
De donatioiiibus 54 . 

' De donationibus , quce sub modo i>cl conditione t^cl 
ccrto tempore conficiuntur 55, 
Dc rei^ocandis donationibus 5G. 
De doiiationibus causa rnortis 57. 

9 Dc injlrmandis pacnis ccelibatus . pocna cteli- 
batus olini crat in viris vcl tnulieribns ex 
leg. Julia ct Papia , ne quid ad cos c.\ alio- 
ruin tcstamcntis frnnsmittorctur , nisi infra 
100. dies mati-imonium contrahcrcnt , orhi- 
tatis , orbus liberis ex festamcnfo plus quani 
semisscm caperc non poterat , alias fisco cr- 
dcbat , et [ dc ] dccimariis sublutis 58. per 
lcsem cnim Papiam slatiituni crat , nt dcci- 
ma pars corum quw reliiiquc])antur u\"ri a 



54 



RATIO ORDINIS CODICIS. 



viro vel e convcrso fisco applicaretur , si noi 
csscnt lil)cri ex co mafrimonio : liodie si quid 
altcr alk-ri rcliquit , solidurn caperc potcrit 
aeque ac si filium superslitcn: '•abccet vel ami- 
sissct. 

De jure liberorum Sg. ut conjuges ex tesla- 
mento inlcr se solidum caperciit , requircba- 
tur ut libcros snstulisscnt : postea jns t(H li- 
berorum , quot sufliciebant ad obtinendam 
assis capacitalcm , a principiljus pcti ct im- 
petrari solilum fiiit pcr cos , qui ncque libe- 
ros babcrent ncque amisisscnt , ut ita solidum 
conjugum altcr ab allcro consequeretur: quod 
jus oDinibus lioc tit. concessum est , ut a ne- 
mine post liac jus libcrorum pcti debeat. 

L I B. IX. 

De criminalibus judiciis : nam superius lib. 2. de civilibus 

egimus. 
P De his qui accusare rion possunt i . 

Dc accusatiombus et iiiscriplionihiis 2. Jura civilia 
nolunt quemquam admitti ad accu&andum de cri- 
mine , nisi prius se obstrinxcrit ad subeundam 
pccnam , cui accusatus victus subjiceretur , si suc- 
cumbal Judicio. Qufe obstrictio vocatur inscriptio. 
inciimbere autem est accusationi subscribere, suum- 
qiiC nomen iibcllo accusationis adscribere : iteui 
nisi datis iidejussoribus dc litc prosccpienda cavorit: 
quod bodic non ita observatur. Inquisitio vero fit, 
quando Judex cx suo officio de criiiiiue alicujus 
incjuirit. 

De exliibendis et transmittcndis reis 3. nt sc. exliibeantur , 
quo accusari et lis contcstari cum bis possit, et rcmittantur 
ad proprium forum , in quo crimen admiserunt. 
f Dc custodia reoruin ij. 

De privatis ctuceribus inhihendis 5. 
Si reus i>el accusator morluus fucrit 6. pendcnte 
accusalionc : accusatio tamen noii cst abolila quoad 
cajtcros , qui ejusdiin criminis postulati sunt. 



Specics. 
t Si 



qnis Imperntori mn/edi.rerit 7. 

!yld /eg. Jidiam majcstntis 8. Majcstalis rei sunt,qui 
ct Princi]>is, et reipivblicse et caput et slatuni la- 
bcfactare conantur. 
.Ad leg. Juliam de adultcriis et slupro 9. 

!Si quis enm , cujus tutor fucrit , corruperit 10. 
De midicrihus, quoi se propriis senns junxerunt II. 
Aa teg. Juliam de vi puhlica et privata 12. 

De rtipiu yirginiim , i'iduarum , nccnon sanctimO' 

nialium ?3. 
De emendatione senwrum i^- n 

De emcndutione pro]nnquarum i5' 
j4d leg. Cvrnelidin de sicariis i6. 

f De /lis , qui parentcs vei /ihcros occiderunt 17. 
De Mnleficis et mathematicis et cceteris simiiihus 18. 
appeliatione niatliemalicorum non sunt accipiendi , qiii 
sidcriim niotus , posilioius , et qui cx illis sequantur 
eliectiis ct iiifluxus inqiiirunt : scd qui praesciciitiam 
fiituroriun sibi arrogant ex observalionibus potius su- 
perstitiosis quam probabilibus : quales sunt magiae pro- 
fcsscros. 
Dc sepulc/iro vio/ato 19. sepnlcbrura violat , qui illud 

.kforitiat aiit cx eo aliquid surripit. 
Fiirtonini gcnera. 

u4d /cgcm Faliam de p/agiariis 20. Plagiarii sunt, 
qui siue ^ i , dolo malo scientos abducunt ingenuos 
aut libcros homines , et veudunt pro servis aut 
suppriinunt , vel qui scrvos aliorum subducunt , 
et fugam pcrsuadent , aut fugitivos celant : liujus 
pceiia est capilalis. 
Ad /cg. Ju/iarn f^isceliam 21. qua libcrtinse con- 
ditionis homines prohibentur lionores et digaitates 



kij , o,iu. sibi adscribunt in teslatnento aB 



Iingenuorum usurpare , nisi jus aureorum anQulo 
rum a Principe impetraverunt. 
Ad lee. Corneiiam de FaLsis 11. Falsarius is esl 
qiii imitatione vcri coinpendium suum alteriu. 
dispcndio per dolum quxrit. 

I De fulsa moneta 24 • "'•™ *^^ ipsarum r'rmi 

depravatione falsum cominittitur. Caeterun 

monetam corrumpcntis pcena est concremalio 

De mutatione nominis 20. in alterius fraudem 

Ad legem Jutiam de amhitu 26. qua coercetu 

corum ambitio , qui pecunia suffragia sibi compa 

rant ad obtincndas dignitates. 

Ad legem Juiiam rcpctundarum 27. qua puniantu 

hi, qui preetextu publicae potestatis amplius quid 

dam quam illis jure debetur per comminationen 

extorquent : quee pecuniae ab iis repeti possunt 

et Concussores appellantur. 

De crimine peculatus 28. quo tenentur qui publica 

pecunias surripuerunt. 
De crimine sacrilegii 29. hujus poena capitalis. 
De seditiosis , et de his , qui p/ebem contra Rempuhi 
audent co/ligere 3o. 
Quando civi/is actio crimina/i prcejudicet , et an utraque a 
codem exerceri possit 3 1 . 

De crimiite expi/atce hereditatis Zi. id cst , rel quae ki 
ne domino est , poena arbitraria est. 
f^i bonorum raptorum 33. 

De crimine stel/ionatus 34- quo tenetur is , qui rcm al 
quam pluribus pignorat et caet. hoc crimine notantu 
dclinqucntes , ubi specialis titulus criminis deficit 
hujus poena est cxtraordinaria. 
De injuriis 35. quidquid in alterius contemptum fit 
injuriam vocamus. fit autem injuria , re , verbis , liU 
ris , alfcctu : aestimatur , ct crescit pro ratione perw 
narum : dissimulalione toUitur. 

De famosis tibei/is 36. si quis ad infamiam alicuji 

libcllum aut carmen aut historiam scripserit, cons 

posuerit, ediderit, vel dolo malo fecerit , qiio qui 

eorum fieret , iujuriam fecisse dicitur. 

De abigeis 3"]. quo crimine tcnetur is, qiii ex pascu 

animalia abigit vcl surripit. 
De Ndi aggeribus non rnmpendis 38. quia Nilo flum 
ne agros suos irrigant .(Egyptii ; poena ustulationis ij 
ei'm lata est , qui Nili aggcrcs ruperit. 

IDc liis qiii /atrones , ve/ aliis criininibus reos « 
cuitnveiint Zq. pari poena puniuntur criminis « 
eorumque reccplores. 
De rcquireiidis reis t^o. absenlibus scil. qui si citati 00 
comparent , bona eorum anuotabuntur. 
De quccstionibus 4 1 • 

De ubolitionibus 42. Abolltio est vcnia omittendae a 
sationis , quam petit accusator a Judice , in cujus 
cio accnsationem instituit : alias acciisatores ab accus; 
tione desistentcs incidunt in Turpillianum r alii ita d< 
finiunt, ut sit Abolitio accusationis institutse per sei 
tcntiam interlocutoriam pcrcraptio. 

iDe gciiera/i aholitione 43. qua; scil. fit vel a Prii 
cipe vel ratione cujusdam snlennitatis , abolitiou 
non infamia criminis lollitiir , scd {loeua. 
Ci intra certum tempus criininaiis quccstio terminetui 4' 
Ad SC. Turpii/ianum 45- quo tenotur is , qui no 
cunctatione aut negligentia , sed quadam animi desl 
nalione ab accusatione destitit. 
Dc ca/umniatoribus 46. Calumniator is est , qui fals 
crimina scienter alicui objicit. 
De poenis ^n. 

Ne sine jussu Principis certis Judicibus liceat 001 
fiscare 48- 
I)e bonis proscriptoruin seu damnatorum 49- 
Dc ixinis eorum qui siii mortcm conscivcrunt 5o. 
» De sententiam passis et restitutis 5i. 



l IHI 

n 

ICCB f 

ofi I 



55 



PRiEFATIONES CODICIS TRES. 
IN NOMINE DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI, 

D. J U S T 1 N I A N I 



SAGRATISSIMI PRINCIPIS, PP. A. 



c 



D I C I 

REPETITiE PRiELECTlONIS , 

LIBER PRIMUS. 



s 



DE NOVO (i) CODICE (2) FACIENDO. 

Imperalor Justinianus ad Senatum urbis 
Constanlinopolilance . 

TPjT^c , quae necessario corrigenda esse mullis re- 

B Iro principibus visa sunl , inlerea lainen nul- 

B lus eorum ad eflectum ducere ausus est : iu 

3 praesenli rebus donare comraunibus auxilio Dei 

nipotenlis censuimus , et prolixilatem litiuin amputare: 

Itiludine quidem constilutionum , quae tritus codicibus 

egoriano , Hermogeniano (3) , atque Tiieodosiauo (4) 

ilincbaniur , illarum etiam quae post eosdem codices 

riieodosio divinse recordationis , aliisque post eum re- 

Principibus , et a nostra eliam clementia positse sunt , 

ecanda : uno aulem codice sub felici nostri nominis vo- 

lulo componendo , in quem colligi tara memoratorum 

un codicum , quam (5) novellas po«t eos positas con- 

utioncs oportct. 

. 1. Id(0({ue ad hoc raaximura , et ad ipsius reipu- 
;3C suslentaljonem respiciens opus eiGciendum , elegi- 
5 lanto fasdgio laborum , tanlaeque solliciludini sulli- 
ites , Joaiinun virum exoellentissimum exqua;slore sa- 
noslri palalii , consularcm atque patricium : Leoutiuni 
im sublimissimum raagislrum mililum expraefecto prse- 
, consnlarem atque palricium : Phocam virum emi- 
tissiinum iiiagislrum militum , consularem atque patri- 
n : Basilideni virum excellentissimuin ex])r£efeclo praj- 
Oricnlis , atque patricium : Thomani viruiu glorio- 
mum , Quaeslorem sacii noslri palatii et exconsule : 
honianum virurn magnificum , magisteria dignitate in~ 
agentes dccoratum : Constantinum virum lliustrem 



) Ad diflerciitiam Gregoriani , Hormog. et Theodosiani , est 
n vctiis , liabita ralione ad ciiin, quo iiiinc utiinur, dcquo j/i/r. 
) Prudentcs i-c<iponsa sua cLarlis aiil nicmljianis solelxint con- 
cro , Conslilutiones vcro ct rcsciipta Codicibns , ct inis-illaii- 
:liaiUccis , lii;ncis , aeneis , vcl cbnrncis inoris erat ptrsciihi 
poslea in scriniis nicmnria: ct dispositionuni servabanlur. E() 
in est , ut libcr conslilntionnm potins Codicis , quam mcni- 
'nini noinen olitinucrit. Cujac. 

I Hi duo Codiccs noniinantnr ab autorc , piior Codox ab A- 
10 ad Valcrianum , secimdus a Claudio ad Diocictiauum lalas 
contineliat. 
A Theodosio Iiap, in co Codicc lcgcs Coastantini ad TLeo- 



com.teni saijrarum largitionum inter agentes, et raagistrura 
scnn.i JibeJlorum , sacrarumque cognitionum : Theophilum 
yirum clansM.num , comitem sacri noslri consistorii , et 
juns m hac alma urbe doctorem : Dioscorum et Pro!- 
se/./.,mm , disert.ssimos togatos fori amplissimi praetoriani. 
$. 2. Qu.bus spec.aliter permisimus ( resecatis tam su- 
pervacuis quantum ad legum soliditatem pertinet pra?fa- 
tionibus , quam simil.bus , et contrari.s , pr^terquam si 
JU..S aha d.visione adjuventur: illis etiam qu* lu desue- 
tudinem ab.erunt ) certas et brevi sermone conscriptas ex 
usdem tr.bus codicibus , et novellis constitutionibui leees 
componere , et congruis titulis subdeie , adjic.entes qui- 
dem et detralientes , imo et (6) mulanles verba earum ubi 
hoc rei commoditas exigeret : colligentes vero m unam 
sanclionem , qus variis constitulionibus dispersa sunt , et 
sensum earum cJariorem efficientes : ita tamen ut ordo 
temporum ea.-^am constitutionum non solum ei adiectis 
diebus consuhbusque , sed eliam ex ipsa compositione ea- 
rum clarescat, pnrais quidem in priuio loco , posleriori- 
bus vero m secundo po.iendis : et si qu.T carunf sine (n) 
die et consule in tribus vetenbus cod.cibns , vel in (iVi- 
bus noveJlae constituliones receptoe sunt , inveniantur • ita 
iis ponendis nuJlaque dubielate super generaJi earum ro- 
bore ex hoc oriunda , sicut et ,Ilas vim generalis consti- 
ti.t.o.us obli..ere palam est , qua3 ad certas personas re- 
scnplaj , vel per pragmalicam (8) sanctionem ab inilm 
dataj , e.dem novo Codici propier udhtalem saucliouis in- 
serla; fuerunt. 

$. 3. llac igitur ad vest.am notiliam ft-rre proneravi- 
mus,utsciat.s qua.Ua nos d.utunia super rerum commu- 
ni ul.htate cura solhcitet , sludentes certas et iudubilata, , 
et m unum codicem collectas esse de ca-tero constilutio- 

dosium crant. 

(.3) Constitutiones a Theodosii tcmporibus ad su.un scculum Lnta, 
intcUigu. 

((>) Contius i. l,ct. Q. non yerba , scd .lutores le^um mutalo. 

notat quum a Justmiano eversam Theodosii K.rem,de mtcrduti. 

consobruiarum nupliis: et Arcadio faiso ■MUcvxhi l. in. C de luipt 

tr..d.t. ad.k' qiia.' dc facinoribus Triboniaiu s.Tipsi ad / 5 < i" 
J[r- de pra-.acr. i>erb. 

(7) \i<l. qnre uotavi ad /. 4. C. de diver.i. incriut 

C8) ^i.l. /. 7. ,„ f^nnc. ct j. 1. C. de di\,er,. rescnptis . rt 

prai^in. Sauclioi.ib. '^ 



56 



PRiEFATlONES CODICIS, 



nes ; ut ex co tantnmraodo sulj Iclici nostro noinine nun- 
cupando Codice , ncit;uio coustitulionuin in onmibiis ad 
cilioies litiurn dccisiones flat judiciis. Datum Idib. Febr. 
CP. DN. JusxijsiAivo PP. A. 11. CojNS. Au. Christi 5^8. 

DE JUSTINIANEO (i) CODICE COMFIRMANDO. 

Imperator Justinianls Pius , fclix , inclylus , viclo.r 
nc triumphalor , si'inpcr Juguslus , Mcivuk pnvfccto prcv- 
torio , cxprufcclo hujus alnuv Urbis CP. ac Palricio. 

SUmma reipublicae tuitio de stirpe duarum rerutn , ar- 
moruin ('.>.) scilicet , atquc legum vcnicns , vimfjue 
suam exinde muniens , ielix Komanorum genus omnibus 
anleponi nationibus , omnibusque gentibus dominari tam 
prffiterilis efiecit temporibus , quani Dco propitio in jeter- 
num eiriciet : islorum etciiim alterum alterius auxilio sem- 
pcr eguit : et (am militaris res legibus in tuto collocata 
est , cjuam ipsae leges armorum pra^sidio servalaj sunt. Me- 
rito igitur ad primam comnumium reruin sustentationem 
iioslram sententiani , et mentem laboresqne nostros refe- 
i'entes , mililaria (3) c^uidem agmina multiplicibus , et 
omnem providenliam continenlibus niodis correximus : et 
tam veteribus ad meliorein stratum brevi tempore reductis, 
quam novis non soluin exquisilis , sed etiam recta dispo- 
sitione nostri nominis , sine novis expensis publicis con- 
stitutis , primo servando posita (4) , deinde nova (5) po- 
nendo , firmissima subjectis eifecimus. 

^. 1. Sed cum sit necessarium multitudinem constitulio- 
num tam in (6) Iribus vetc ribus Codicibus relalarum, quam 
post earum cotdeclionem posterioribus temporibus adjecta- 
ruin,ad brevitatem reducendo , caliginem earum rectis judi- 
cum clefinilioniljus iusidiantem penitus exlirpare : ad hoc 
cominune prasstandum beneiiciumDeo pra.'sule prono animo 
nos dedimus : et clectis viris gloriorissiinis , tam docti'ina 
legiim , quam experientia rerum , sludioque i-eipublicas in- 
defesso , et laudabiii proposilo pollentibus , sub certis fi- 
iiibus magnum laborem commisimus : per quem , lam 
Irium veterum , Gregoriani , iiermogeniani , atque Theo- 
dosiani codicura constituliones , quam plurimas alias post 
eosdem codices a Tiieodosio divinas meinoriffi , ceterisque 
post eura letro principibus , a noslra etiam clemen.tia po- 
sitas in uuum codicem felici nostro vocabulo nuncupandum 
colligi priecepinius. Tollendis quidem tara pra^fationibus nul- 
lum sufliagium sanctionibus conferenlibus (7) , quam coa- 
trariis constitulionibus , quae posteriore promulgalione va- 
cualas sunt : simiiibus etiam , praster eas , qua3 eadem pe- 
ne faciendo , divisionera juris aliquam facere noscuntur , 
ex qua dividendo vetera novura aliquid nasci videtur , 
multis insuper aliis ad rectam hujus Codicis compositio- 
uem pertinentibus , iisdem prudentissimis viris a noslro 
numine mandatis : et nostro studio pro republica instilu- 
to 5 suum pra^sidium Dcus omnipoteus aunuit. 

§. 2. Ad islum enini laborem , et tanti operis consum- 
jiiationem elecli , vir excellenlissimus exquaestore nostri pa- 
latii , consularis atque patricius Joannes : et vir sublimis- 

(1) Qui et novijs ctiam dictus est Const. sujjr. h. i. alius ab 
emcndato. ufr. de crmndut. Cnd. 

(2) pr. el §. j. Lut. proanz. 

(3) De coiislitulionibus ad rcin militarcm pcrtinentibus , vid. 
tit. 2. C. Theod. 34. a4 5o. st ^c,. ff. tit. i6. 17. 18. 

(4) Al. leges posiitis, 

(5) A!. nouas. 

(6) De quibus constit. i. in pr. supr. hio. 

(7) Pugiiat Uuaea /. 74. iF. ad SC. Tieb. Antonini Pii cura 
i- 4°- ff- ('(^ cond. et dem. Antonini Caracalla3 et cum /. 3. Cod. 
Cjuando dics lcg. l. 49. in pruic. Jf'. de leg. i. (juse sunt AlcJfaadri. 

(8) Nota de raagistro intcr ageatcs, 



simus expnefecto prcetorio consularis alque patricius Leon 
tius : vir quoque erninentissimus magisier militum , con 
sularis atque patricm-i , Phocas : etiam vir exccllentijsi 
mus expnefecto praetorio per orientcm , et patricias , e 
nunc pra?lectus praetorio per Illyricum , Basilicks : et vii 
gloriosissimus quacstor sacri nostri palatii , et exconsuli 
Tliomas , imo et vir magnificus magisteria (8) diguitaK 
inter agentes decoratus , Tribonianus : et vir jllustris co- 
mc>s sacrarum largiiionum inler agentes , et magister (g 
scrinii , et libellorum , et sacrarum cognitiouum , Coii 
stanliniis : et vir illustris exmagistro , et juris doctor ir 
hac alraa urbe Theophilus : viri etiara discrlissiini togat 
amplissimi fori tuaj sublimitatis Dioscorus atque Prctsen- 
tiniLS omnia , quae eis mandavimus , cum sedula et pervi- 
gili iudustria , moderataque digestione , cum Dei auxilic 
ad prosperum tulerunt terminum , et eundem novum Ju- 
stinianeum (10) Codicem nobis obtulerunt ita coraposi- 
tum , ut et rebus profuturus esset communibus , et nostrc 
convenisset imperio. 

§. 3. Hunc igitur in aeternum va^iturura judicio tu 
culminis intimare perspeximus , ut sciant oinnes tam liti 
gatores , quam disertissimi advocali , nullatenus eis licer 
de caetero constitutiones ex veteribus tribus codicibus , qua 
rura jam mentio facta est , vel ex iis , c^uae noveliae con 
stitutioues ad praesens tempus vocabanfur , in cognitionali 
bus recitare certaminibus , seu solura cidem noslro Codic 
iosertis constitutionibus necesse esse uti (ii) , falsi crirni 
ni subdeudis his , qui contra hoc facere ansi fuerint : cun 
suftlciat earumdem constitutionuiii nostri Codicis recilatio 
adjectis etiam veterum juris interpretatorum laboribus a( 
omnes dirimendas lites : nullaque dubitatione e.-nergenda 
vel eo quod siue (12) die et consule qu.Tdam composita 
sunt , vel quod ad certas personas rescriptae suut : cun 
omnes generalium conslitutionum vim obtinere proculdu 
bic est , sed et si quae earum constilutionuiu detractis ve 
additis , vel permutalis certis verbis ( quod et ipsuin praj 
fatis excellentissimis viris speciahter permisimus ) coinposi 
ta; sunt : nullis concedimus ex libris veterum juris inter 
pretatorum aliter eas hobentes recitare , sed solam juris iu 
terpretalorum sententiam commendare : ut tunc teneat , cun 
minime adversetur ejusdem nostri Codicis coustitutiouibus 
5. 4- ^i 1"® ^^'^^^ pragmaticae (i3) sanctioues , qaa 
minime in eodem nostro Codice receptae suut , civitaiibu 
forle , vel corporibus , vel scholis , vel scriuiis , vel olC 
ciis , vcl alicui personjE impertitae sunt : eas siquidem ali- 
quod privilcgiuin speciali beueficio iudulgent , omni mo- 
do ratas manere : si vero pro certis capitulis factae sunt ) 
tunc teuere cum nulli nostri Codicis adversantur constiti^ 
tioiii , praecipimus. Sed et si qua regesla (14) i" tui cul- 
minis judicio , vel in aliis judicijis civilibus , vel militari- 
bus , vel apud priucipia numerorum pro publicis expeu- 
sis , vel quibuscuiique titulis ad publicum pertinentibu' 
posita sunt : ea etiam prout communis rei commoditas exi- 
git , firma esse censemus. rs 

(9) Qui ct a.9Ttyp%^(i; et princcps scriniornm dicitur , a Lara- 
pridio spectabilis , liouore comitis oraatus , adses;or quodammoik 
prineipis , dilierens a reftrentlario. Utriusque munus in Gallia ina- 
gistri lequestarum coinplectuntur. Cujac. /. \. C. de magisU 
Sacr. Scrin. 

(10) Et ita dccem viri electi sunt ad compoiitionem veteris ao- 
dicis Ju.^lin. 

(11) Constii. ad senntum. infr. 5- hac igitur. 19. ct l. 2,1. /• 
ult. Jf. l. 4- C. ad l. Corncl. de fals . adde l . i . Jf. de concussiotie, 

(lu) \'id. l. 4- C. de dii'ers. n-sciipt. 
(i3) /. /(.';. ^. idt. C. dc. dii^ersis rescript. 
(i4) \k{. ia i.uac locura Cujac. 10. obs. 37. 



PRiEFATIONES CODICIS. 



5? 



§. 5. Illuslris igitur et magnifica auctoritas tua pro in- opus foret , hanc facerent non tilubante animo , sed no- 

nato sibi circa rempublicam noslrasque dispositiones ex- slia aucloritale Ireli : constilutiones vero superfluas , vel 

j)lendas sludio , ad omnium populorum nolitiain eundem ex posterioribus sanclionibus nostris jam vacuatas , vel si 

Codicem ediclis ex more propositis pervenire faciat : ipso qnae simi]cs vel conlraria; invenirentur , circumducere , et 

eliam textu Codicis in singulas provincias nostro subjectas a proprii Codicis coiigregatione separare : et tam iinperfe- 

iraperio , cum nostra diviua subnotatione mitlendo , ut eo ctas replere , quam nocle obscuritalis obductas nova eli- 

modo ad omnium notitiam ejusdem nostri Codicis consli- malioois luce deltgere : ut undique non solum Inslilulio- 

tuliones valeant perveuire , et ut exlanlibus (eslis diebus , num , et Digeslorum via dilucida et aperta paleat , sed 

id est , ex die sextodecimo Kalendarum Maji pi-iesenlis etiara conslilulionum nostri Codicis plenum jubar omniLus 

seplima; (i) indiclionis , consulalu Decii viri clarissimi clareat : nulla penitus nec simili , nec diversa , nec inu- 

recilationes constutionuin ex eodem nostro Cod. fiant Dat. sitata rclicta [ constitulione : ] cum nemini venit in du- 

7. Id. y\pr. CP. Decio V. C. CoNS. 629. bium , quod repetila pra;lectio probavit , hoc suiis vali- 

DEEMENDATIONE CODICIS DOMINI dum , satisque esse foimosum. In aniiquis etenim libris 

JusxmiANi ET SEcujjDA (2) EJus EDiTioNE. non solum primas editiones, sed etiam secundas ( quas re- 

Imp. Ccnsar , Flavius , Justinianus , Alamanicus , Got-- pelilas (^) prselectiones veteres nominabanl ) subseculas 

\icxis , Francicus , Germanicus , Aniicus , Alanicus , esse invenimus : quod ex libiis Llpiani viri prudenlissimi 

'"'^andaluus , Africanus , pius , fdix , inclytus , i^iclor oc ad Sabinum scriplis promplum erat quserentibus reperire. 

'•lumphator , scniper Augustus , Senatui urbis Constanti- ^. /j. His igitur omnibus ex nostra confectis senNjntia , 

'opolitance , S. commemoratus JustinianeusCodex a praedictis gloriosissimis 




, . - . X . i , — peUla prs 

Jurima simjlitudme , nccnon diversilate vacilJabant , in aucloritate niteniem in omnibus judiciis solum , quantum 

num corpus coljjgere , ommque vilio purgare proposui- ad divales consliluiioues pertinet , frequentari ex die quar- 

lus: et lioc jam per viros excelsos et lacundissimos per- to Kal. Januarii , quarti nostri felioissimi consulatus , ei 

;ctum est , el a nobis poslea confirmatmn : quod gei.jiiiae Paulini viri clarissimi : nulla alia extra corpus ciusdem 

MistJtutiones nostra; , qua; anle positae sunt , ostendunt. Codicis constilulione legenda : nisi postea varia rerum na- 

V I. Postea vero cum vetus jus considerandura recepi- tura aliquid novum creaverit , quod nostra sanclione indi- 

ms , tam qumquaginla (3) decisiones fecimus , quam geat. Hoc etenim nemini dubium est , nuod si quid in 

lias ad commodum propositJ opeiis pertinenles plurimas posterum melius inveniatur : et ad constitutionem necessa- 

Mist.tutiones promulgav.mus : quibus maximus antiqua- rio sit redigendum , hoc a nobis et constituatur , et in 

am legum ariiculus emendatus et coarclatus est , omne- aliam congregalionem referatur : qu^ Novellarum nomine 

le jus auiiquum supervacua prohxilale Jiberum atque . ° . .^ ^i 
luclealum in nostris Institutionibus et Digeslis reddidimus. 

§. -i. Sed cum novcllaj (4) nostras tam decisiones (5) , 
lam conslilutiones , quae post noslii Codicisconfcctionem 
tae suiit , extra corpus ejusdem Codicis divagabanlur , et 



constitutionum significetur. 



$. 5. Repetita itaqiie jussione nemini in posterum con- 
cedimus , vel ex decisionibus nostris , vel ex aliis consii- 
tutionibus , quas antea fecimus , vel ex prima Juslinianei 
Codicis editione , aliquid recilare : sed quod in pripsenti 




oquenl.ssjmos logatos fori amplissim^ sedis , cta est 
idem constituljoncs noslras decerpere , et in singula di- 
eta capilula , ad perfcclarum constilulionum solidita- 



a competenlibus supponere titulis , et prioribus cousti- 
lonibus eas adgjegai"e. 

J. 3. Supradictis itaque magnificis et prudentissimis vi- 
permisiraus liaec omnia lacere : et si qua emendatione 



Indictioncs t.rule diclrc , ct quid .sis.unccnt , esplica.it Bc 

''^fAT. ►./'"'";'? 'T''':^'; <^'"V'*^- /'"■''■« ''^- C<^d. de indictioui. 
Lt l\lat. Ijoroaid. 4. Chroiiic. 4. 

3) Uac cditione lioilie uli.nu.'. 

3) ^uae cx Coi.M.latu La..ii,adii ct Orcstis , ct scquentibus di- 

4) \'u\c qua: fcripsi ad Nov. inifiitm. 

^) riaru.u plcrisque ,us v.tus , quo<l crat ccrtum , cmcndavit : 
>um vcro no.,n,dlis certu.n fccit , quod crat conlrovcrsu.n. Cu- 

*^V^^'"'tT-"' '"' ''^"^ ^^rKticiumur cmeiidationi Codicis JusLinia- 



§. 6. Ut igitur , sanctissimi et florentissimi patrps , no- 
stii labores vobis manifesti fiant , et per omnc lempiis 
obtineant : hanc praesenlem legem ad fiequentissimuiu or- 
dinem vestrum duximus destinandam. Dat. xvi. Kal. Dec. 
Constantinopoii , Domino Justiniano , PP. A. iv. et 
Tjieodoto Pauli^^o Viro Clariss. Go^ss. 534, 



nci. Decein novo Codici faciendo : «eptcmdccim pandcctis : tres 
institutionibus componcndis pra;fucrunt. 

(7) Praclectioncs traiit lcct.OKCs , qnibns praeccptoi-cs viva voce 
aut sirij)to discipulis vias disccndi prx.iioii.vtiaba.if. Cujac. idem 
liinc colhgit 4. ad Africanum. vclorcs Juriscoi.sultos yari.isse , et 
qu.dnn Papii.iam.m ,/. G. 5. .. //'. de sen>. export. l. nlt. $. 3. 
C. de Jurt. Juliauun. , /. ,y. /» /m. //; ad SC. FeUeianftm. et 
Scxvolam , /. 2J. 5. idt. Jf. de adq. r-er. dom. 

(8) Et tcslamciitoruin. /. (i. 5. uU. (/] de bvn. pons. i\W/A lo-. 
c. 2. nou militarium tamcn , /. ^u Jl dc mila. lcst. de iio:is et 
Iiglis , vid. Cujac. 3. obs. 3. et 12. ofo. ult. 

b 



D. J U S T I N I A N I 

■i 
. In SACRATISSIMI PRINCIPIS, PP. A. 

C D I C I S(,,, 

REPETITiE (.) PRiELECTIONIS (3) 

LIBER PRIMUS. 



% 



INCIPIT FELICITER. 

DE (4) SUMMA (5) TRINITATE, ET FIDE (6) CATHOLIGA (7) , ET UT (8) NEMO 

DE EA PUBLICE (9) CONTENDERE (10) AUDEAT. 



TITULUS PRIM US(ii). 
De una deitate el trinitate. i. De nomine eoruni , qui 
veram fideni amplectuniur , et de pcsnis haereticoruni. 
I. Imperaioruin CiRAxiAN. Valetin. et Theod. (12) 
AAA. Eflictum ad populum urbis 
Coiistantinopolitanae. 
Unctos (i3) popnlos , quos (i4) Cleraentise no- 
strae regit iraperium , in tali (i5) volumus re- 
ligione versari , quam divum (16) Petrum (17) 
Apostolum tradidisse Romanis (iB) , religio 



c 



usque adhuc (19) ab ipso insinuata declarat : quamque Pon- 
tificem Damasum (20) sequi claret , et Pelrum (21) Ale- 
xandriae Episcopum , virum Aposlolics sanctilatis : lioc 
est , ut secundum Apostolicam (22) disciplinam Evange- 
licamque docU'inam , Patris et Filii et Spiritus sancli unam 
deitatera sub pari (28) majestate et sub pia Trinitate 
credamus. 

§. I. Hanc legem sequentes , Christianorum Calhotico- 
rum (24) nomen jubemus amplecti : reliquos vero Jemen- 
tes (25) vesanosque judicantes , haeretici doguiatis infa- 



(1) Coflicis libri sunt xii. ad iniitationem ut quidara putant xii. 
tubul. continet legcs fiiB^. Cont. lect. sul;cisi\>. cap. 8. ti. '2. Edi- 
tiis est )6. Kalcnd. Dcccmb. An. Christi 533. vel, ut alii volunt , 
An. 536. j^nscfmo, 

(•-!) Id cst , secundx cditionis , §. 3. supr. de emendutione Co- 
dicis Jitxiinuinei. 

(3) Prccleclionis. i. c. editionis. Est etiara prcelectin , prEecepto- 
ris Icctio. 

(4) '. Dccrct. I. et i. Sext. i. et i. Cletn. i. 

(5) Sumtfia Trinitus , dc qiia tunc inaxiniae erant iu Ecclcsia 
contr()vi.rsia- : vii qiiae hiimanam cognitioucm exccdit : vel de suin- 
nia Dci uinfate iu tril)us pcrsouis. Trinilatis epitheton hoc frequens 
vetcribus , iit oiyix , sancta diccietur. Alhanas. Dialect. vspi tJI; 
<iyix( iptdl^. Dicitur pia l. i. iii. fin. pr. infr. h. t. et incoi- 
rupla , Z. 2. 5. I. infr. 

(G) L. 16. C. Theod. i. id cst , de pnecipuis fidei Catholic» 
articulis. 

(7) Catholica fidcs , quce scmper , qiiae ubique, quae apud omncs: 
qux' tcin|iore , loco , multitudine , anliquitatc , universitate . et con- 
sensu , r.ovitali , parti , ct paucorum eiTantium dissensioni priefcr- 
tur. V. Vinccnlium Lyrinensein advcrsus profanas nouationes. Ea- 
dcm Apostolica , /. 1. iifr. h. t. Tert. de ptascr. Evangclica , 
d. l. I. Christiana , /. 4- ".'/'■• It. t. 1. Ecloga i. Aclor. 11. 
m-i. 26. Tert. 3. Apolog. Euscb. 5. Uistor. i. Orthodoxajfic/oif. 
ilid. et Romana , de quo alibi dicam. 

(8) L. 16. C. Theod. 4. 

(9) Vid. l. fiti. infr. h. t. 

(10) Id est , coutcntiosc (lis[>utarc , d. 
(n) Vide liic Alciatiiiu el (jorasiuin , 

profcso scripscre. 3Iod. 

(12) Iliijus Icgis a Thcodosio latre nieminit hac eadem scntcntia 
Sozoincntis 7. historia; Ecclesiasticce 4- "i fin. 

(i3) Lcgem hanc fusc satis cuarrat Gotliofrcdus , pra»tcr qiicin 
tanion adi ctiani Meicoriuni lih. 2. opin. cap. 7. ct Wallliciuui 
lih. 1. Misccll. c. 3. Mod. Cuiicli , omues qiiiclem , scd conjuu. 
Cti : omiics , cliam locis disjuncli. Fcsl. in Cuiicti. 

(i4) Relativiim lioc anlcccdcns suiim rcslringlt : quippe nec faclo, 
nec jiirc ( sempcr cnim )ib(-ri quidani populi , libcnvquc fiu-runt 
civitales , /. 12. 5. 10.^ de cciptivis ) B^iantiuo , vtl si lUiiyis , 



qui ad hunc titulura cx 



Romano imperio universus orbis ea tempestale paruit : prccant 
etiam Historiae cognitione ct jure , qui negant impcria suos habuis- 
se limitcs , et occasus , suaque decrementa , vel ob juslam intcr 
phires coheredes divisioncm , etiam a parentibus testamento factain 
( cujus extat exemplum Constantini Magni. 2. Sozomen. 32. ) vd 
sequam talionis , et postliminii vicissitiidincm : Nullum univeisi 
oibis pcrpctuum irapcrium , uisi Dei , Majora inttrire possunt. Ro- 
manum inleriturum praedixit Sibylla apud Lactant. 7. c. i5. in 
fitie. Notum cst illud Antonini lib. 4- de vita sua , tsVx; U vo- 
Ksti iKut , ifx r(Q-vi)ix<ri. Notum est ct illud , Latium iii L<itio 
rcquiri : adde quaj scripsi ad /. 20. ff. quib. mod. usu.fr. ainilt. 
Nulla dcnique perpetua , vel ita constituta , ut ad orbis' intcriliun 
usque pcrdurent. Ideoque negant interpretes , Imperatores jurisdi- 
ctionc controversa uti posse extia territorium. v. Rolanduin a A'.il. 
le i. Cons. 88. num. 22. adde /. 5, ibi : Li Eomatmm locuin infr. 
dc hairet. et Mtinich. 

(i5) Sic alibi sicut Athanas. Theoph. et Cyrillus crcdcbant. /. 8. 
iifr. de hcerct. ct Manich. 

(16) Divinuin , /. i. C. Th. de fide Catholica. 

(17) Possis ct ipsum Pauluin adji(;ere , ti. Epist. ad Gal, c.i.et 2. 

(18) Apud quos crucifix.us fuit. Tcrtull. in lib. dc pra:scr. Fc- 
lix ccclcsia ( Romanain intelligit ) ubi Petrus passioni Douiiuicre 
atlicquatiir. 

(19) Usque ad nunc , C. Theod. 

(•20) Dc cujus electione vid. Ammianura , /. 27. RuQin. 2. c. 19. 
Socr. 4 c. 24. 

(•u) Successorem Athanasii 2. Rufllnus 3. 4. Socrates 3o. 
/. 5. c. 3. 7. Sozom. 3^. Epiph. /, 2. Tom. 2. hcsres. 63. 
ras tj/i;io 377. 

(•J2) Aposlolica disciplina dicitur , quae non modo sub , 
ab ipsis Apostolis , aut Apostolicis tradit;» , aut ab iis , qui in ca- 
dcni (idc et consangiiiuitatc doctriuic fucrunt. Tert. lib. dc prccscr. 

(23) Siib parili. /. 2. C. Theod. dcfide Catholica l '<r>, flaa-ix i. 
Eclog. 1. hiiic illa : Rapiii;im non c.vt arbitratus tr.xi <«■« ^iu. 
l hiL 2. v>. 6. i<ro» txu~,»r TOiuj Tto-9-.-4(. Joan. 5. i^.iS. 

Q.'.-\) Id est , in co prolitcntur se Chri^tiano'; (iatholicos. 

(•i5) kiriuisi siyxt KXi Ti^upittt Tptfirf i'xfj3-Jt» i iufaines et poena 
aflici 5 Soioin. 7. c. 4- 



Idem 
Zona- 

seil et 



6o 



LIBER PRIMUS 



miam (i) sustinore (2) t divina (3) primum vindicta , 
post cliam motus [ auimi ] nostri (4) , quem ex coele- 
sti arbilrio sumi^serimus , ultione plecleucfos. Dat. 3, Kal. 
Mart. IViess. GnAxiANo A. V. et Thkouosio A. Co^ss. 38o. 

De hcereticorum et fiddiuni congregationihus. 1. Summa 

coneilii Nicccni. 2. De hcereticis ejicienclis et 

calholicis episcopis ecclcsice restilucnclis. 

1. lidem AA. Eulropio Prmfecto Pra^lorio. 

NUllus (5) Jia-relicis ministcriorum locus (6) , iiulla 
ad exercendam animi obstinalioris (^) dementiam 
paleat occasio. Sciant omnes , etiamsi quid speciali (luoli- 
bct rescripto pcr fraudem (8) elicilo ab hujusmodi ho- 
niinum genere impetralum sit, non valcre. Arceantur cun- 
clorum haereticorum ab illicitis congregationibus turba; : 
unius (9) et summi Dei nomen ubicpie celebretur. Nica- 
nae fidci dudum (10) a majoribus tradilae ; et divinje re- 
ligionis lestimonio , alc^ue adsertione firmatje , observautia 
somper mansura teneat. 

5- I. Is autem Nica^nse adsertor fidei et Catliolicae re- 
ligionis verus culior accipiendus est : qui (n) omnipoten- 
tem Deum et Christum Filium Dei uno (12) nomine con- 
flletur : Deum (i3) de Deo , lumen de lumine : qui Spi- 
rilum sanctum , quem ex summo rerum parente (i^) et 
.speramus et accipimus , negando non violat • apud quem 
intemerala; fidei sensus viget , et incorruptae (i5) Trini- 
tatis iiicjivisa (16) substantia , quae Graeco (17) verbo o^on- 
ctct (iM) recte credentibus dicilur. Haec profecto nobis ma- 
gis probanda , haec veneranda sunt. 

5. 2. Qui vero non iisdem inserviunt 5 desinant affecta- 



tis dolis alienum verae religionis nomen assumere : et suis 
apertis (ig) criminibus denoteniur , afque ab omni sub- 
nioli Eoclesiarum limine penilus arceanlur : cum oranes 
h<Trelicos iHicitas (20) agcre inier oppirJa congregation« 
vetemus. At si quid eruptio factiosa teniaverit , ab ipsis 
eiiam urljium (21) mojuibus exterminato iiirore propelh 
jubemus : ut cunctis ortliodoxis Episcopis , qui Niccenara 
fidem tenent , Calholica; Ecclesis toto orbe reddantur 
])at. 4. Id. Jan. CP. FL. Eucu. et Fl. Syagrio Cc! 
Coss. 383. 

Prcsfatio. i. De lihris Porphyrii contra Christianam 
rcligionem. 2. Dc Nestorianis punicndii,. 3. De libris Ne- 
storii et similibus comhurendis. De synodo Niccena et £"- 
phesina. 4- De Irena;o. 5. Epilogus. 

3. (22) Impp. TnEODOs. et Valentin. AA. 
Hormisda; P. P. 

DEcere (23) arbitramur noslrum Imperiura , subditos 
nostros de religione coramonefacere : Ita enim et ple- 
niorem adquiri Dci , ac Salvalons noslri Jesu Christi be- 
nignitatem iiossibile esse existimamus , si quando et nos 
pro viribus ipsi placere studuerimus , et nostros subdilos 
ad eam rem instituerimus. 

$. I. Sancimus [ igitur , ] ut omnia , q uajcunque Por- 
phyrius (2^) sua pulsus insania [ aut quivis alius ] con- 
tra religiosum Christianorum cuitum conscripsit , apud 
quemcunque inventa fuerint , igni (26) mancipentur. O- 
mnia enim provocantia Deum ad iracundiam scripta , et 
pias mentes oftendeutia , ne ad aures quidem horainuni 
venire volumus. 



(1) V. Authentic. Gazaros. et l. 21. itifr. de hcereticis et Manich. 

(2) Ailditur /. 2. C. Thcod. dc fide Cathol. nec eormii coiici- 
liabiila Ecclcsiarum noincn accipere. 

(3) AiMe /. 2. infr. de reb. cre.d. i. e. aeterna. Possis ctiam 
inlelligcrc ccnsiiram Ecclesiaslicam. v. can. 63. Canon. Apost. 

(4) Hujiismodi motus , pio ratione magislratiiuin et piovincia- 
rum , sunt divcrsi : de quibus vid. Pap. i. Jrrest. 2. Clarum 5. 
acnt. §. hcEresis. 

(5) Plenior extat liaec lcx in C. Th. tit. de hceret. et est lex 6. 
ejus luul. lib. lO. 

(6) /. 3. in fin. l. 5. infr. de hcer. et Munich. Notf. 142, vcl 
Pontifcium. i. c. potestas Ecclesine ohtinenda! , /. 3. in fin. C. 
Tlicod. defide Catholica. vel colligcndi ( se sc. ) copia /. 4. C. 
-Th. ibid. et l. i. /. n. /. 56. h. t. lib. tit. 4. 

(7) Hai-esis (imCi csl ? obstinatioris unimi dementia. 

(8) Privilcgia per fraudem clicita , nullius suiit momenli. 

(9) Arianos perstriugit , vclut filium diversum Deum statuen- 
tes a Patre. 

(10) Sub Constantino Magno. 

(11) Nota \xt.oixyiv symboli Nicceni. 

(12) Id cst , pariter. 

(i3) Addc Yictorini confessionem de Trinitatc huic planc simi- 
lem hb. I. adversus J rium : scd et formiilam fidci apud Socratcm, 
hist. I. cap. 5. et CyrilH cpistolam ad Ncstorium apud Evagrium 2. 
cap. 18. Hac ctiam formula utitur Marius Victor. /. 2. in fin. 
Deum in Deo , lumcu in himine : ct PliaBl)adius adversus Arianos, 
Denm cx Dc > , lumcn dc luminc. 

(i4) Et filio , nam ab utroc(uc procedit. Datur a palrc. Joan. \\. 
vers. 6. mitlitur, ibid. vcrs. 26. promittitur , Lucoi i\. vers. 49. 
Acl^ I. vers. 4. fKTropiuioS-ixt , Joan. i3. v. 26. Iiide appcllaliir 
■7r,tvuoc^ss-^Jx"m- S. v. 14. .^a varpsi- Malth. 10. v. 20. 7» ,'5,,;- 
pxyj©-' lii<rir f\ vexpZf. Rom. 8. v. 11. dicitur etiam irvfv/ixx y.-a. 
Gal. \. V. 6. X/3I, s. Act. 1. JRom. 8. f. 9. 11. et a (ilio acciiic- 
rc. Joan. 16. v. 14. i5. Hujusmodi emanatio ThcoXo^^is processio 
dicifiir ; vocc , meo judicio , invcnta non tam ad e.x^primcndum 
modum cmanationi.s , qunm ut modus ille distingucretnr a gcnrra- 
tionc filii. Qui pJura volet de processionc Spiritus s.mcti , Ic^at 
Hu^onem Eterianum. Ad hunc etiara locum yide qua;dam aimd 
Cujacium , 12. obs. 2G. 



(i5) Incorruptam Trinitatcm appellat , quam Proculus , epkt. ad 
Arm. au(-)ifO'j rpicn^oi di.^it. 

(16) Nou si tres persouae , tres ideo essenti». Male Arius in di- 
vinis, a tribus personis ad trcs naturas : Male Sabenius , ab una 
natura ad unam pcrsonam : male quoque Eutyclies , ah una Chri- 
sli pcr.soiia ad unam naturam : male Nestorius a duabus naturis ad 
duas personas duxeruut argumentum : qua de re v. Vi«nl. lib. 1. 
aclvers. Eutychem. 

(17) Maritis Victorinus lib. 2. adversut Arianos : magiuim mi- 
racuhim : Vcrhum vos hrereticos facit : vel potius sonus verbi quod 
Graece dicitur , et post. Verbum cfjLoi^riov nnn Cst obsciirum , nam 
ct nos dixinuis quid significet. Conlrarium non est , qiiia ad sub- 
stantiam pcrtinet , quam omnes fatenlur : Scd miuus aut amplius 
exprimit ? coirigcndiim potius qiiam aufercndum. Supervacuum 
non est , quia coustat ubi ct quomodo dicatur. Est utilc , quia ex- 
cludit ha;rcticos , maxime Arianos. Scd iiuper est positum ? quia 
nuper criipit venenata cohors ha;reticorum , probatum vero a patri- 
bus in Niciena civitate , et ab Imperatore. 

(18) Al. j,V<'« , ut habet quoque Codex Thcodos. 

(19) Haerctici vocentur , non Ortiiodoxi vcl Catliolici , ct voccn- 
tur quidcm ab autore secta: suae /. G. Jnfr. de har,'t. et Manich 

(20) Vid. qua: scripsi ad /. 8. §. 3. infr. de hcereticiset Manich. 

(21) Adde /. 4. in fn. infr. h. t. Gotli. Ergo qui modeste se 
contincnt , ncc scandalum praehent , proscribcudi non sunt. Ans. 

(22) Coustat hauc lcgem esse tertiam hujus tituli cx Evagrio t. 
cap. i2, 

( >3) Magistratus civilis raunus est , non tuitura Epi.-^coporum 
siiis l.gihus divinas confirmare , /. i. supr. h. t. non timen novas' 
conAcrc. Act. 4. v. ig. 20. Gal. i. f. 10. 

(24) Porphyrius , patria Tyrius , Graecus philosoplius , autor 
Isa!-,oges quae "Porphyriana dicitur , de quo v. Epiphaniuin lib. i. 
tom. 2. hcEresi 5i. Aug. 10. dc civit. -ii. ad fn. libt i. Socratem 5'. 
liist. 19. Vincentium Lyrinenscm advers. profan. novit. Ejus ta- 
men eucomia v. apud Euuapium lib. de vitis Sophistarutii . Sai- 
dam in Porphytuus. 

(25) Socrates i. kist. 6- in 2. Constantini Epistola v. tom. 1. 
Coiicil. iii Epist. Constantini ad omncs Episcopos , /. 6. iti fin. 
infr. de ha:relicis et Maiiich. Nw. 42. c. i. In fin. adile C 3.* 
infr. h. t. J 3 



CODICrS REPETIT^ PRiELECTIONIS. 



§. 2. Praeterea sancimus , ut qui adfeclant impiam Ne- 
storii (i) opinionem , vd nefariam ejus doctrinam (2) 
ieclantur ; si Episcopi aut Clerici sint , ab Ecclesiis eji- 
;ianlur : si laici , anaihemalizentur , [ secuiidum ea , 
[ua? jam a uoslra divinilate sunt consliluta : ] Jicentiaju 
jabituris orthodoxis , quicuncjue voluerint , seciindum no- 
(ram legislationem , absque metu , et damno ipsos pro- 
^aJare et accusare. 

^. 3. Quoniarn vero pervenit ad pias noslras aures , 
uod quidam doctrinas quasdam conscripserunt , et edi- 
eruut anibiguas, et non per omnia ac praecise congrueu- 
es exposilw ortliodoxa; fidei a Sancta Synodo eorum san- 
torum palrnm , <jni Nicaae (3), et Ephesi (4) convene- 
unt , el a (Jyrillo piac memcria; , qui fijcrat Jiiagna; A- 
•xandriae civitntis episcopus : jubemus , facta hnjusinodi 
;ripta , sive anlea , sive nunc , [ potissininm aultm ea 
uae Neslorii suut , ] comburi (5) , et perfectissinio inte- 
itui mancipari : ita ut in nullins cognilionem venire 
ossint : liis qui talia scripla , aut lales libros hahere , 
ut legere sustinuerint , ultimum (6) supphcium expertu- 
s. J)e cffitero nulli pateute licentia , pra;ler expositam fi- 
3m ( ul diximus , ) tam Nica;ae quam Ephesi , aljud 
aid vel dicei'e , vel docere : transgressoribus nimirum 
ujus noslri divini prajcepti , ei poen« , quae conlinetur 
la adversus impiam Neslorii fidem , lege subjiciendis. 

§. 4« Ut autem omnes re ipsa discant , quantum no- 
ra (iivinilas aversetur eos , qui impiam Keslorii fidem 
Jfectant : praecipimus Ire/ia-'iim (7) dudum ob hancce (8) 
msam nostra; indignationi supposilum , et postea ( ne- 
;imus quomndo ) post binas (9) nuptias ( ut didicimus ) 
ra;ter aposlolicos canones , Tyriorum civitatis Episcopum 
ictum , ct Tyriorum quidem ecclesia dejici , in sua au- 
m duntaxat patria degere quiescenlem omnimodo , et 
-•hemale alque nomine sacerdotis exuium. 

5. 5. Jla;c igitur tua magnificentia , sequens nostrse re- 
gionis scopum , observare et effectui dare sludebit. Da- 
JOi (10) i3. Ral. Mart. 449. 

(I) Dc Nestorio ct Ncslorianis , adde ^. 4. infr h t l 5 

r' / «■ ^-/- \- ?• ^ •'• '• ^- ^- '-'i- ^- ^- 6. infr. h. t. 

0. l. 8. u.fr. cle hmetic. et Manich. No^. n5. c. 3. circa /i- 
ni. Rusticu,n aducr.us Jcrj,ha/as : Rocratcm lib. 'j.passim : Eva- 
uim I. c. 6. et c. i-j. ubi mcniiiiit l.ujns coustitutionis : Viui- 
ini I. ct p<tssiiii buidam in j\estorius. 
(i) Qiinenain Aiait , dicctur suo loco.* 

(3) Nica:„u Synodus advcrsus Aiium anno 20. Constanlini. Eu- 
;•, ''V , '''"^ ^""^(""tini. 47. Anno Doinini 3^5. 
Cj) Ej.l.csinum concilmm inldligit , coacluin adversus Nestorium , 
no CJ.nsti 43o. v.d. acta concilii Ephesini tom. i. conciliorum : 
ciatcni 7. hist. 33. 
(f») Vid. 5. I. supr. h. t. 
(0) V/timum suppiicium,mors, vid. /. 28. /. 2q. ir. dcpanis. 

(7) Iici.a.us Imc Nctoiianus Tyrius Enisconus. dc qi.o vid. Eva- 
lum 1. c. 10. Niccpliorum 14. c. 47. 

(8) Ncsforii sc. Eutychianum tamcn fuisse rcperio ainiJ Eva- 
iiim. d. l. "^ * 

(9) ^'«'1- «■«'»• 16. Cannn. Apost. 

(10) Intcrcidit luijtis constitufionis subscriptio : sed vidctur edita 
terio, ct Piotogcnc Coss. v. hic Contium. 

(II) Exfat haec conslitutio in actis concilii Chalccdonensis «ct 3 
lu Sjiio|.si Basilicon i. tit. i. cap. 4. AMe hiiic lcgi fifuh.m 
cgn.m Codicis Thcodosiani , de his qui de reli^ione conten- 
rit. L 16. tit. 4. 1 o 

:i2) In Ecclesia Dci tcnfatio cst populi , crror magistri : et tan- 
inajor , quanto ipse cst doctior , qui crrat. Vinccntius Lyrincu- 

>3) Vd monachus is Eclog. i. c. 4. 

.i4) Adunatis, ct advcnicntibiis : acta concilii Chalcedoncns. 
. J) Contciiderc , pia-scrlim publicc , de Christiana rdisionc 
.lubcmur , V. nr,ypx;piv hujus tituli. Contcndcre plus cst q.i.im 



6r 



Ne quis dt fide publice conlendat. 



4. Irap. 1\Iarcianus (u) A. Palladio prcefecl. prcet. 

Emo (12) clericus (i3) , vel militaris , vel .'.1161 ius 
cujuslibcl condilionis , de hde Chrisliana , jmblice 
t:ir!jis coaduiialis (i^j , et audiciifibus , Iraclare (i5) co- 
ni;fiir iu poslerum , ex hoc lumulliis ef perfidite occasio- 
ncin refjunens. Nam et injuriam (16) lacit judicio reve- 
nudissimaj (17) Synodi , si quis seniei judicata ac rectc 
disposila revolvere et publice disputare coniendcrit ; cuni 
ea qiire nunc de Christiana fide (18) a sacerdolibus , qui 
Ciialcedone (19) convenerunt (20) , per (21) noslra pra;- 
cepla sfaliita suut , juxta Apostolicas exposiiioiies , et iu- 
stiliila sanctomm pairum trectnloruni decein et octo f iu 
Nicaea , ] et centum (22) quiuijuaginia [ in hac B.e- 
gia (23) tJrbe ] definita esse noscanfur. Nam in conlem- 
ptores hujus legis poena (2^) non deerit : qnia non solum 
conlra fidem vere expositam veniunt , sed etiam Judaeis 
et Paganis ex hnjusmodi certamine prophanant veneranda 
mysteria. Igitur si clericus erit , qui piiblice traclare de 
religione ausus luerit , [ a ] consorlio clencorum renio- 
vebilur : si vero militia pra^ditus sit , cin^ulo (2')) spo- 
liabitur : Caeteri autem hujus criminis rei , si quidem Ji- 
beri sint , de hac Sacratissima Urbe (26) expdlentur : 
pro vigore judiciario etiam competcntibus suppliciis sub- 
jugandi : [ si vero servi , severissimis animadversionibus 
pleclentur. ] Dat. (27) 8. Id. Feb. Constaut. Patkicio 
et PiicHiMER. Cowss. 459. 

Prcefatio. 1. Summa catlioHcce fidei. 2. Jnathematizantur 
Nestorius , Eutyches , Jpollinaris , el se< taiores. 

5. (28) Imp. JUSTINIANTJS A. *. 
Unr rccta atque irreprehensibiiis fides , quam prajdi- 
cat sancta Dei Catholica et Apostolica ecdesia nul- 



C 



tractnre : contendere enim est tiimiiltiis , ct pcrfidiae occasioncm 
rcquircre cx siia d''sputatione , ut hic turbarc poptihun , /. 3. C. 
Jhrnd. dc iis , qui de religione coiUendunt. profanaic Juda?is , ct 
Paganis invsteria Christiana dispiitaiido , acta Concilii Chalcedn- 
nen^is ibid. Hujusmodi disputationcs mci ito reprcheadunlur ah 
Apostolo 1. ad Timoth. 4- i'- 5. ciu.hus addc /. G. 5. i. nifr. de 
hcercticis et Manich. vid. Ammiaii. Uh. xZ. 

(16) Et nieiito. Quisquis cuiin posf veritafcin reperfam , aliquid 
ullci iiis disquirit , mcndacium quffiril : acta Concilii Chalcedonen- 
sis ibid. 

(17) Religiosissimae , acta ConcUii Chalcedonensis. 

(18) Fide statiita sunt ac juxfa Aposfolicas cfc. acta Concilii 
Chalcedonensis ib. 

(19) BithyuiM metropoli , iu Ecclesia martyris Euphcmise. vid. 
acta Coiicd. Chalccdoncnsis. hodie vicus cst c.xiguu» .-ine ma-iii'. 
bus. vid. Ortelium in synanymia Geographica. 

(20) Adversus Eiifychcm ", Diosconim et Nestoriura. vid. acta 
Concilii Constantinopolitani. v. Evagrium 2. c. 3. 4. 

(21) Synodos antiquitus coaclas Impcratorum decrcfo , hic loous 
ostcndit: idque coufirmant acta concilii Chalccdonensis . act. 1. 
et praBscrtiin illa verha apud Evagrium 2. hist. 18. luodo placue- 
rit diviuissimo , sancfissimo nostro Impcimtori. 

(22) Sonsus cst , Nictno coiicilio 3 18. adfuissc Episcopos : Con- 
stantinopohtano i5o. Chalcedonensi ( de quo hic agit.ir ) G3o. 

(23) Td est , Constantinopoli. 

(24) Poenam publice dispulantium , ct coutcndentium dc i-cii- 
gioue ol'serv3. 

(0.^) Tk cpxTtlxi fKirta-il-r»!. Synops. h. t. 

(26) Inler pcenus hxreticis indictas lixc satis usitala fuit , urLi- 
bus cxpcHi. vid. /. 2. in fin. supr. h. t. 

(27) Alia cxtat subscriptio in acfis Coucilii Ch.ilce^IonPiwis. «ci. 3 

(28) tnterpietatio Co!:ti;. 



62 



LIBER PRIMUS 



lo niodo innovationem (i) recipiat : nos sequentes san- 
ctoriim Aposlolorum , et eoium cjui post eos in sanctis 
Dei ecclcsiis coiiversaii sunt , dogmata , justum fore exi- 
?-liiuavimu5 , cunclis rnanilcslum lacere , qualiter de fide , 
qua; iii nobis est , sentiainus , iiisislentes et adliaerentcs 
Iradilioiii et confpssioni sancla; Dei Ecclesiae Catholicse. 

§. 1. CredenUs enim in Patrem et Filium, et Sanctuin 
Spiritum , unani essentiam in triljus hypostasibus (2) , 
seu subsistenlibus persoiiis , adoramus unara deitatein , 
uiiam potestatcm , trinitatcm consubstantialem (3) . In ul- 
timis autem diebus conlitemur unigenitum Dei filium , 
Deura de Deo , Fiiium ex Dco , aiile secula et sine tera- 
pore ex Patre iialum , coa?leriium Palri , ex quo omnia , 
et per quein omnia , desceadisse de coelis , inoarnatum 
esse ex Spiritu sancto , et sancta gloriosa , et semper vir- 
gine Maria , liominein factuin esse , crucem perlulisse , 
sepullum (4) fuisse , et resurrexisse tertia die , unius et 
ejnsdem miracula et passiones , quas sponte carne susti- 
jmit , agnosceiiles. Neque eiiim aiium Deum Yerbum no- 
vimus , alium Chrislum : sed unum et eundem consub- 
slantialem palri secundum divinitatem , et coiisubstantia- 
lem nobis secunduni humanitateiu. Mansit namque Trini- 
tas etiam post incarnatum unum ex Trinitate Dei Ver- 
biim : necpie enim quartse (5j personae adjectionem re- 
cipit sancla Trinitas. 

5. 2. Haec igitur cum ila se habeant , analheraatiza- 
mus omnem hseresin , praesertim vero Nesturiutn Anlhro- 
polatram (6) , dividentem unum Dominum noslrum Je- 
sum Clirislum Filium Dei , et Deuni noslrum ; nec diser- 
te et secunduin verilatem confilentein sanclam gloriosam 
semper virginem Mariam iheolocon (7) esse , hoc est , 
Deiparam : sed alium esse dicentem Deum ex Deo patre, 
aliura , qui ex sancta semper virgine Maria natus est : 
hunc (8) autem gralia , et proximilate , quam habuit 
cum Deo verbo , Deum factum esse. "^" Neque vero Ne- 
storium solum , sed et Eutycheiu (9) mente captum , 
phantasiam inducentem , negantem autem veram ex san- 
cia semper virgine , et Deipara Maria incarnationem , 
hoc est nostram salutem : neque confilenlem per omnia 
consubstantialem Patri secundum divinitatem , et consub- 
stantialem nobis secundum humau/tatem. ^ Simili modo 



et Apollinare.m. auimicidam , seu psychophthoron (10) 
dicenteni , Dominura nostrum Jesura Christura Filium Dei 
et Deum nostrum inanimem esse , et confusionem seu per- 
turbationem supcrducentem inhumanationi unigeniti FiU 
Dei. Sed et omnes , qui idem cum eis sentiunt. Si enin 
aliqui post hanc nostram praemonitionera , certo et liqui- 
do id cognosceutibus et comperientibus locorum Episcopi; 
Deo araantissiinis , inventi fueriut posthac in contraria hi; 
opinione esse : hi nullius (11) indulgenliae expecleut ve- 
niara : Jubemus enim talcs tanquam confes-os haereticoi 
competenti animadversioni subjugari (12). Dat. 528. 

Prcefatio. 1. Summa calholiccB fldei. 1. Nestorius. 3. 
Eutyches. 4- Apollinaris , et eoruni seclalores 
anathematizantur. 
6. (i3) Idem Imp. Constantinopolitanis. 

CUm Salvatorem (»4) 5 et Dorainuui omniura Jesua 
Christum verum Deum nojtrura colamus per orania. 
studemus etiam ( quatenus datum est huraanaj menti as- 
sequi ) imitari (i5) ejus condescensionem (16) seu deinis- 
sionem. Etenira cum quosdam invenerimus , raorbo (17] 
atque insania detentos impioruin Nestorii , et Eulvchetis. 
Dei et sanctae catliolica} et Apostolicae ecclcsiae hostium ". 
nerape qui detrectabaut sauolain gloriosara s-raner virgi- 
nem Mariara theotocon sive Deiparara appellare pro- 
prie (18) , et secundum veritatem : illos festinaviraus 
quae sit recta Christianorura fides , edocere. JNain hi incu 
rabiles cum sint , celantcs errorem suum passim circu 
raeunt , ( sicut didicimus ) et simpliciorum animos extur 
bant et scandalizant , ea astrueutes , quse sunt sanctae Ca 
tholicae ecclesiae contraria. Necessarium igitur esse pulavi- 
mus , tani haereticorum vaniloquia et mendacia dissipare 
quara omnibus insinuare , quomodo aut sentiat sancta De 
et catholica et apostolica ecclesia , aut proidicent sanctis- 
simi ejus sacerdotes : quos et nos sequuti , manifesta con- 
stiluimus ea , quae fidei nostrae 5uut : noa quidem iano- 
vautes (19) fidera ( quod absit ) sed coargueales eorun 
iasaniam , qui eadem cum impiis hserelicis sentiunt. Quoc 
quidem et nos in nostri imperii priraordiis pridem sata- 
gcntes cuactis fecimus manifestum. 

§. i. Credimus itaque iu uuum Deum Patrem ommpo 



(1) Vid. TertuU. lib. de prccscr. vide 'Vincent. Lyiinenscm 
adversus profaiias rnj^utivnes. 

(2) Hinc Cliristus dicitur x<*j'*'''isp t«j yVjtaVaaj t» ffaTpsf- 
Hebr. i. v. 3. 

(.3) O^Cicriau- 

(4) Hic omittitur descensiis ad infcros , ut et alias in Nicseno , 
Constantlnopolitano , Ephesino, Chalcedoucnsi eL Roniano , et orien- 
talibus synihohs. 

(5) Trii!>t<iti per iiicarnatioaem vcibi non accessit quarta perso- 
na , fliiod Marccllus et Photinus volucre , teste Mario Victorino 
adi^ersiis Arium lil>. i.fo!. i()6. non est qnartum in Trinitale , 
vid. Rusticum Diaconum advers. Accphahs fol. 'j\b. 768. nulius 
unquuni Cliristiauoruiu dixil , quia quatcniiontin coliinus aut qui- 
nioncm , vcl senioncm , Bustic-is ibulcin fol. 'j\Q>. -.pia^x efjiois<^toy 
vrftoa-wvnij-isi ., TfTc^p-o) tu dpi&/!AZ isK (■irt<j-<pii,sp.tf. Procl. iri epist. 
nd Arin. 

(6) Vid. /. 6. 5. 2. infr. h. t. 

(7) y.pnQjcy.ou non ^is-roKOv , hoc est , Christi gcnitricem , 
non Dci gcnitriccm. Duas cniin in Chrislo pei-sonas constituebat 
Nestorius , Christum , seu homincin , ct Dcum , ncgaliat auteiu 
^lari^m ])ci genilriccra. Erpnt ct alii, qui •3-fOT»W hoc sensu ad- 
niittcbant, quod horainem pcperissct , qui postea Deus factus esset. 
f^lncent. Lyrinensis, 

(8) Clnistus non proxiraitate aut gratia verbj Deus , scd quia 
jpsC vcrbimi. 

(9) Hic diirerentiam naturarum } iUe nnitionem earura abjurg- 
fiat. Piustic, d. locQ, 



(10) Id cst negantera animam in Christo fuisse. Fulgent. «> 
Thrasim. saltem ratiouc prseditam. Vinc. adu. profanas no^at. D 
ApoUinari adde Tertull. Lib. dc patientia. l. 5. /."8. 5- '■ 5- ^ 
5. 3. et seq. Infr. de kcsretic. et Manich. Epiph. /. 3. tom. 1 
hcercsi 76. RntKnura /. 2. c. 20. Sozomen. 6. hist. 25. et 27 
Thcod. 5. cap. 5. 

(11) Pocnitentem primo adinitti , vult Clarus , scd tamen ii 
peijietuos carceres detrudi : n;lapso nou parci , nc quidem pceui 
lenli 5. sent, ^. hcervsis. vers. sed qncero. 

(12) Mdetur data Justiniano A. Cnns. quia in sequenti Edict 
ail, se in priinordio sui Imperii similcJidictum composuisse. Contius 

(i3) Contius hanc constitutionein Latinam fecit. 

(i4) Aidc Cujac. lib. 12. observ. 26. Ans. 

(i5) Ita Pdul. I. Coj'. II. fxiju^Tai ju4( y/»-o5-«;cx-S-u;X3(>« ?^?-'f*. 

(iG) ^uyKHTCifixa-ty , (}-uyxona.^cicr(Vf autcm vocc videtur iutclli 
geic ductndi inunus : mo.x. cnim scquitur : Eteniin et post illos ft 
stinauimns , qiicB sit rectn Christianorum Jides , edocere. Quaii 
quam scio et Iiac voce Chri.-ti incaj nationem intelligi apud Pro 
chim , cpist. ad Arinenins. 

(17) Uajrcsis niorbus atquc insania. 

(18) rscstorius Chrisfotocon fatehafur , ac si Deus dc Maria D3 
sci nou potuisset in sacrosancto my?tcrio: Axt^xXo' Dei genitriceni 
ac si niinl Immanae naturK post unionem in Christo rcinansissel 
Rust. fol. 610. non alio modo , quara cpiscopi dicitur , quoe euij: 
qui cpiscopiis factus est , pcperit. "'/inccnt. Lyrincnsis yb/. 652. 

(19) In l''idei .irticulis nihil iimovandum. 



CODICIS REPETlTiE PRiELECTIONIS. 



63 



tentem , et in unum Dominum Jesum Christum filium 

Dei , et in Spiritum sanctum , unam essenliam in tri- 

bus (i) hypostasibus sive subsislentibus personis, adoran- 

tes unam deitatem , unam potestalem, Irinitatem consub- 

stantialem. In ultimis autem diebus confitemur Dominum 

nostrum Jesum Christum unigenitum Dei Filium ex (2) 

Dco vero Deum verum , ante (3) secula , et (4) sine 

tempore ex Palre (5) natum : coaeternum (6) Patri , 

ex quo omnia , et per quem omnia , qui descendit de 

coelis , iucarnatus de Spiritu Sancto , et sancta glorio- 

sa et seraper (7) virgine Maria , et inhumanatus sive ho- 

mo faclus est , et passus crucem pro nobis sub Pontio (8) 

Pilalo , sepultus est , et resurrexit tertio die. Unius ae 

ejusdem passiones et miracula , quae sponte pertulit in 

carne , agnoscentes. Noa enim alium Deum Verbum , et 

alium Christum novimus , sed unum et eundem , consub- 

stantJalem Patri secundum deitatem , et consubstantialem 

nobis secundumi humanitatem. Ut enim est in divinilate 

perfectus , ita idem ipse et perfectus est in humanitale. 

Nam ejus secundum hypostasim seu secundum personam 

unuatem suscipimus : et confitemur : Mansit enim Trini- 

tas , et post incaruatum uuum ex Trinitate Dei verbum : 

Keque enim quartae (9) personae adjectionem admiltit san- 

Cta Trinilas. 

§. 2. His ita se habentibus , analhematizamus omnem 
hjeresin, praecipue vero iVestor/um anthropolatram (10), 
et qui eadem cum ipso sentiuni , vel senserunt , qui di- 
vidunt (11) unum dominum nostrumJesum Christum Fi- 
Iium Dei , et Deum nostrum : et qui non confitentur pro- 
pne (12), et secundum veritatem sanctam gloriosam , et 
semper (x3) virginem Mariam theotocon seu Deiparara,id 
est , Dci nuarem : sed qui duos (i4) filios dicunt , unum 
ex Deo Paire Deura verbum , alterum ex saucta seinper 
vngme Deipara Maria , gralia ct habitudine , et propin- 
quitate , quam cum Deo Verbo habet , nalum esse : et 
qui negant , uec confiteutur dominura noslrum Jesum 

(0 Tiinifas ex scriphiris ita prolatur. Filins non solus ice',®- 
Jnan. j. uers. iG. Sc.l est j.iieterca Pater HjU. ver.i. 37. llli duo 

t^t,..lu,s, Joa,.. ,4. u. ,(,. 11, rpui.id cst , trcs cssc dicuntur i. 
n! ,'!!!; V. ''■ '■ ''^ ^T"" ""'""• Auguslinus ,{c rera innocantia , 
2r3 n' 'T'"; ^'■'"°' P^'-'^'^"*^^ <!"""> ait, 5,^»« , Sabeliium 

niVle A^ i^'''""'"' ""'•^ confuadit:addcndo :mum , unit , ^uod 
niaic Ariiis disccruit 

S?^ l '•• ^- ^- '• '"^'•- ''• '• 

{.^) B, uox>, J'h. I. »,. ,. .^^- ^i^^^,^ Col. 1. t.. 17. vpi „. 
loflK c.":?" 'p",'^ •'• ^- •• '^''"'•- '• •'• ^«- -*>.oo.,uIest, 

fuit Ilod.e De. seu .n Dco cst ips.i actcrni.as. 

W 1'ii't en.in anic tcmpoia , et al> codenj rcs oinncs crcalae 
rV V' <^""'''"-.'- ''<■"• 'R- 17- ffcr.r. .. uers. ,0. 

riVnf / '•c-'PWtu oifxiiap : ut incarnatior.is iiiluitu JvdTua. La- 
',": •^•,.<^"/'. '3- Aususlini.s .S. Jc hoercsib. unus .si.ie conjnse 

patcr , alius sinc matrc fllins. 

n„S •^""1"''"" 1'aler .sinc niio , quia n„n<in,,m sinc veil,o, nun. 

7-W. ^'••1"«'^ , nnuqnan. sine .snpienli.i esse polnit. E.,s"hi,is 

rcrn!.^»D*l ''"'■' ^'"" *•""""' ' ''"'''*^ ^^"" ^* ^^aler.scd sem- 

liLenZn ' ""^ '""''"^ ''"'^ ^"''" ^*'''* ^'^''' •'^Sn<il'.s «rf 

^4% (^*""«o^»'«'.s'^'"P'-'- vir^ine, .intc pnitnni, iti parlu,postpartuni 
(S) Pont.us Pil.,t„s P..,e,i.ntor C^s.nis iu Svria. T.icif. ,"; 
JJC. 19. c. i3. qi,aiu opinioneni soniiiin tiilnlt Rolerlus i 
yininiiuiycrs. 1,. co nomine nolalns ab Ai.ton. Merealorc . . N»J>,r 1 
K3) V .nccntius Lyi incnsis , advevsus pr-ofanas nwalioiKs. Aiia- 



Christum Filium Dei , et Deum uostrum incarnatum , et 
hominem factum et crucifixum , unum esse ex sancta , et 
consubstantiali Trinitate. Ipse enim solus est coadorandus 
et conglorificandus Patri et Sanclo Spiritui. 

5. 3. Anathematizamus insuper et Eutychetem mente 
caplum , el qui cum eo sentiunt , aut senserunt , qui 
phantasiam introducunt , negantque veram nativitatem , 
seu generationem domini , et salvatoris nostri Jesu Chri- 
sti ex (i5) sancla virgine et Deipara , hoc est , nostram 
saUilem : et qui (16) non confitentur ipsum consubstantia- 
lera (i';;) Patri secundum deitatem , et consubstantialem 
nobis secundum humanitatem. 

5. ^. Similiter autem anathemalizamus , et JpolUna- 
riuni psychophthoron (18), sive animicidara , et qui cum 
eo sfnliunt , vel senserunt , qui dicunt inanimem , hoc 
est animae humanae expertem , esse dominum noslrum Je- 
sum Christum Filium Dei et Deura nostrum , et qui con- 
fusionem , aut conturbationem introducunt , et invehunt 
in unigeniti Dei Fihi inhumanationem sive humauitatem : 
et omnes postremo , qui eadem cum ipso senserunt , aut 
sentiunt. Dat. Id. Martii , Constantin. D. N. Justinian. 
PP. A. III. CoNs. 533. Scriptum est su|>erius Edictum 
eodem (19) exemplo Ephesiis , item Caesariensibus , item 
Cyzicenis , Amidenis , Trape,!unliis , Hierosolymitanis , 
Apanieis , JustinianopoHtanis, Theopolitanis (20), Augu- 
stanis , Tarsensibus , Ancjrenjs. 

Prcnfatio. i. Hcereticorum opinio , et anathema. 1. Con- 
fcssio Caiholica. 3. De edicto Justiniani. 4- De qualuor 
conciliis. 5. Epilogus. 

7. {11) Idem Imp. Epiphanio sanctissimo et bealissimo 

Archiepiscopo regia» hujus urbis , et Oecuraenico 

Patriarchae. 

COgnoscere volentes tuara sauctitatem ea omnia quie 
ad ecclesiasticum spectant statum : necessarium duxi- 

thema Ncstorio , neganti ex vlrgine Deum natura , asserenti duos 
Clinstos , et explosa Trinitatis fidc quateraitalem nobis introdncen- 
ti. Kusticus Diaconus aduersiis Accphalos : NuUus unquam Chri. 
slianornm dixit , quia quatcrnionem colimus , aut quinionem vel 
sen.oncm. Marius Victoriaus i. adi^ersus ^rm»». Marcellus ct Plio. 
tinus dicunt esse et Deum , et \oyov et spiriltim , Quartum autem 
filmiu , id est , homincra , qui ex Maria, quem assurapsit ^jvss , 
ct ut ministrum refcit. 

(10) Ho m in icnla, qui hominem colit. Idcoque non tanquara ho- 
m.nein cuin vcibo coadoramus , ne divisionis specics iiiducatur. 
Cyrill. apud rigil. 5. non coadorandus , ut alter alteri , scd ut 
unus uni. Busticus. 

(m) Naturarum nnitionem dividebat ; earum differentiam Euty- 
ches ncgahat. Rusticus. 

(i^i) Uc eo dixi hujus legis initio. 

(i3) A.<7r«o-9-fVoi;. 

04) No'a dogma Nestorii. 

(i5) Sed ex ccelo, ut Valens et Mai^cion. v. TertuU. m/i^m 
Mai-cionem , et advcrs. f^alentiiiianos. \igilium Ub. 3 

(16) Nota dogma Eutychctis. 
.(•:) Ncgant consubstantialera , qui per unilionein ,polcstate di- 
Vina , confusionein natur?e introductam cxistimanl. 

(18) V. /. 5. 5. 2. Supr. h. t. alio scasu Dci*:ida appellatur , 
qiiod ipsum Dcum m carnem coavci-sum , ct ita niortuum diccret. 
Rusiicus. 

(19) Moris crat exempla edicton.m ad plurcs transmitli. Noi>. 6. 
(■20) Nni'. 42. c<tp. i. id est , Antiochcnsibiis. Ncv. ii3. c. 3. 

quornra civitas cvcrsa , rcstaurata a Jnstiniano Thcoifolis noracn 
assinnpsit. v. Cedrcnum 2. anno Imperii Ju^iiniani. v. Cui. 8, 
ohs. 21. ,'t ad ]\ov. 7. Jifr. 

(^t) Latina intc«prctalio (Jr.-ecie constitulionis. 



6A 



LIBER PRIMUS 



mus , hisce ad eam uti divinis compendiis (i) , ac per 

ca manifesla eidetn facere , quae jam moveii coepta sunt , 

<juam(]uam et ilJa eandem cognoscere sumus persuasi. Cum 

ilaqLu; comperissemus (juosdam alienos a Sancta Calliolica 

et Aposlolica Ecclesia , impiorum JNestorii et Eutjcljetis 

sequulos deceptionem , divinum anteiiac promulgaviraus 

E(Jictum ( quod et tua novit sanctilas ) per ((uod haereli- 

corum lurores reprehendinms , ita ut nullo quovis omnino 

modo iramutaverimus, immuleraus , aut praetergressi simus 

eum , qui nunc usque coadjuvante Deo servatus est , Ec- 

clesiaslicum slatum ( quemadmodum et tua novit sancti- 

tas ) sed in omnibus servato statu unitatis sanctissimarunx 

ecclesiarum cum ipso (2) SS. Papa (3) veteris P».omae , 

ad quem simiiia hisce perscripsimus. Nec enim (4) pati- 

mur ut (|uicquam eorum , qua3 ad Ecclesiasticum spectaut 

statum , non etiam ad ejusdem referatur bealitudinem : 

quum ea sit caput omniimi (5) sanctissimorum Dei sa- 

cerdoCum : vel eo maxime quod , quoties in eis locis iise- 

retici pulhilarunt , et sententia , et recto judicio iliius ve- 

iierabilis sedis coerciti sunt. Ideoque ex praesenlibus divi- 

nis noslris breviculis (6) sciet lua sanctilas qua; a nobis 

proposiia sunt quam et quibus studio est , pessime inter- 

pretari , quae a nobis statula sunt , comprehendetur. 

§. 1 . Pauci quidam infideles et alieni a sancta Dei Ca- 
tholica et Apostolica Ecclesia contradicere Judaice ausi 
sunt adversus ea , quae ab omnibus sacerdctibus recte ob- 
servanlur , probantur et annunciantur : negantes doniinum 
iioslrum Jesum Chrislum unigenitum (7) Filium Dei , et 
Deum nostrum incarnatum ex Spiritu sancto , et sancta 
gloriosa , seinper virgine , et Deipara , et hominem factum 
et crucifixum , unum esse sanctae , et consubstantiaHs Tri- 
iiilatis , coadorandum et conglorilicandum (8) Patri , et 
Sancto Spirilui , co^isubstantialem Patri secundum Deita- 
tem (9) , consubstantialem nobis eundem secundum hu- 



manilatem , passibilem carne , eundem impassibilem Dei- 
tale. liecusantes autem Dominum nostrum Jesum Chri. 
stum unigenitum filium Dei , et Deum nostrum fateri , 
uiiuiii ebse saiictae , et consubstautialis Trinitatis , manife- 
sle depichenduntur impii iNes^om siequi pravam doctrinara, 
secundum gratiam (10) eum dicentes EiJium Dei , el aliuDi 
Deum verbum , et alium (ii) Christum dicentes , quos 
anatliemate daniDamus , eorura etiam dograata , eos etiain , 
qui eadem cura ipsis senserunt aut sentiunt , ut alienos a 
sancta Dei CatJiolica et Apostolica Ecclesia. 

§. 2. Et revt;rendissirai sacroruin raonaslerionim Aj- 
chiraandritae (12) sequentes sanclorum patruin Iraditiorieai 
( ea sciJicet fJde , ut nihil omnino antehac immutaverint 
aut hodie immuteut , ab eo qui nunc usque , sicuti di- 
ctum fuit , obtinet ecclesiastico statu ) unanimiter faten- 
tur , et cum gJoria annunciant Doininum nostrura Jesura 
CJiristum unigenitum FiJium (i3) esse , et sine tempo- 
re (14) ex Patre genitum (i5) et in novissimis (i6) die- 
bus descendisse (17) ex cceiis , et incarnatum ex Spiritu 
sancto , et sancta , gloriosa semper virgine , Deipara Ma- 
ria , et Jiominem factum , et crucifixum , uuum esse san- 
ctae et consubstantialis Trinitatis : ConsubstantiaJem euim 
ipsuiii scimus Patri secundum Deilaiem , et consubstantia- 
lein nobis eundem secunduui hiimauitatem , passibiJem car- 
ue , eundem impassibiJem Deitate. Quemadraodum enim 
est in Deitate peilectus , sic idem in humanitate perfe- 
clus. Ideoque eam , quae est secuudum hypostasin (18) , 
unionem (19) amplectimnr , et coufitemur : quemadmo- 
dum etiam unigenitus Filius verbum Dei ante secula et 
sine tempore ex Patre genitus. Idem quoque in novissi- 
mis diebus descendit e coelis , et carnem assumpsit (20) ex 
Spiritu Sancto , et sancta , gloriosa , et Deipara Maria , 
et homo factus , id est , Domiuus noster Jesus Christus 
proprie et secundum veritatem Deus est , ita et sanctam , 



(i). *-/«;« <ruXXoc/8a7?. ut et Infr. h. t. g-uh\oi$uv edicti cora- 
peudiis : Est enim haec lex quasi coinpcndiuin cdicti alterius a Ju- 
btiniano proiTiulgati. Sacji apices qui sint , dicam alibi. 

(2) Joannem intelligit , de quo /. 8. Infr. h. t. 

(3) Papce aliaiiim ctiam Ecclcsiarnm cpiscopi appellati sunt : 
tiinc Cypriano Papie presbyteri , et diaconi Romae consistcntes sa- 
lutem , Cyprianus 2. epist. 7. Sic et Alhanasius in Apologiis sy- 
iiodicis Papa appellatur: et apiid Epiphanium. v. quee notavi ud 
Nou. 123. c. 3. Mitto plures autoritates iu re notissima referre : 
videndus est passim Sidonius. 

(4) Hinc illud Ammiani lib. i5. Id enim ille ( Constantium 
intelligit ) Athanasio semj^er infcstiis , licet sciret impletum ( id 
cst , Athanasium sede sua jam dejectum ab Arianis ) tamen aulori- 
tate ( qua polioros urbis Beternse episcopi ) firmari desiderio nite- 
batur ardenli. 

(5) Hinc coUige , errare eos , qui volunt Tmp. Phocam primuin 
pro Gregor. Magn. pontidce, scntentiam tulisse contra Johanncm 
Patriarcliam Coiistaiitinopolitanum •, quum ex his verbis constet 
teraporc Justiniani priniatum summo pontifici donatiira fnisse : fa- 
cit eliam /. 8. i^crs. reddetites : injin. h. t. et Novell. i3i. c. 2. 
in Jin. Ans. 

(6) SuXXx/SsIj. 

(7) '^\o'joyfn\ ut et Infr. h. t. J. 2. Johanni in Evang. l. 
vers, 14. dicitur etiam irpu-rcroKog- Lucas "i.fers. <]. Hehr. i.t',6. 
id est , primogenitus , non quod post eum ahos , scd quod ante 
euni , nujlum Maria pcperit. Sic in legibus supremus seu pritnus 
dicitur , ctiam is , post quein nemo , /. 9. ff. de reh. dub. quem 
nemo scquitur , /. gi. ff. de verh. sigii. ct proximus qui solus. 
/. I. §. "i. ff. uiide cogiiati. l. i55 .^^ de verb. sigii. 

(8) ^'•virpocrKvyiiJ-ivo» ii, <ruvJo|«C»Vfi'0''- Iropie igitur negant 
Pii-cuaiafoniachi , Spiritnm sanctum patri et fjho conglorificandr.m- 
V. Basilinm lib. de Spiritu saticto. c. 27. 28. Sic alia in causa 
legiiuus JNcblorimn docwisse hominem verbo co^dorandurn , tanquam 



allcrum alteri , non sicut unum. Rusticus contra Acephalos. 

(9) ©.•«TJiTx. Ilinc iilud , ia quo Christo habitat v^ipiiu* tJ)? 
•9-e57JjTOf. Col. 2. t', 9. (licitiir etiam de Deo -S-ustiis- Paut. 
Roin. I. V. 20. 

(;o) VcrbLim non sic filius , quemadmodum nos : Ivos adoptione 
filii : illud naliira. Etiam quadam adoptione filius est Christus , 
scd secundum canjcm , Mar. Victor. 1. advers. Arian. 

(11) Et sic duae. 

(12) ./4rcA//«a/ic?7-/ta , Tyrannis primos Christianos coegit vj Txlt 
ix,xylp»ii , id est , speluncis , i^Kxyitv- Eorum primi seu prsefecti 
Arcluinandrita dicti. Golh. Archiiniindrita , Agminis scu gregis 
prmceps , hic pro Pastore , seu Abbatc suroltur , a Graeca voce 
/wav^ojs 1 quae speiunciam signilicat : solent euim raonachi speiuncis , 
ct cavis montibus habitare. Vide Aiciat. ad l. 8. C. h. l. iium. 
12. Ans. 

(i3) Male Arius de "\'crbo : fuit tempus , quando non fuit. 
(i4) Kt ita existente , male Ariu» , 1« fx^ c.twv- 
(i5) INec filius iogcnitus, nec duo ingenita. 

(16) Hcbr. 1. vers. i. cx simih voce videntur hausisse errorcm 
suum , qui Pauli netate docebant dicin Christi instare 2. Thess. -i. 
uers. 2. in fin. novissinium diem intelligi , ibi cri- (\^s '.0 u\)i}tr 
H* ri X^^-yy- Gal. 4. ^ers. 4- 

(17) Epist. ad Eph. 4- ^'crs. 8. 9. et tamcn citr.i rautationcm loci. 

(18) Tirc;xirii persona f/ebr. 1. i^ers. 3. Iiiiic unio iiypojtalicai. 
Verbuni proprie est persona : caro vcro adsunqta aliara personam 
ci non adjicif , sed ei unitur tantura , ac conjungitur. 

(ly) Eyiaa-iy- aliud unilio , aliud unitas : 'iyo^ri; uiiio , seu iini» 
tio , fVoJT!;; uiiitas. in Christo est unitio , non unitas naturarum ; 
Haec numerum iion dcnioiistrat , scd illa. 

(20) Mntth. 1. V. 20. in fin. ct liic et illic particiila /« , vir- 
tutem Spiritiis saucti sigraficat , non substantiam. Et scholastici 
notant ]>articnlam de , hic siguifieare causam efficicntem : respectu 
MariiB . in^iteriaiiai. 



CODICIS REPETITiE PR^LECTIONIS. 



G5 



semper "Virginem Mariam proprie et srcundum vei'itatem 

malrem Dei dicimiis , uon (i) rjuod Dei vcrbum priiici- 

pium ex ipia sumpsit , sed «juia novissimis diebus dcscen- 

dit ex coelis , et ex ipsa incarnalus , et natus , et liomo 

lactus est , quein confitemur , queinadmodum dictum est, 

consubstanlialem Palri secundum divinilatem , et consub- 

slaulialem etmdem nobis secundum humanilatem, ejusdem 

miracula et passiones quas ultro sustinuit carne coulitenics. 

^. 3. flaec igitur sunt in quibus per divinum nosirum 

Edictum liasreticos coarguimus : cui divino Ldiclo vel 

oranes reperti Jiic verissimi Episcopi et reverendissimi Ar- 

chimandritse cum tua sanclilate subscripserunt. 

§. 4- iJtquenles in omuibus sancia quatuor Concilia (2) , 
et quae ab unoquoque eorum constiluta , id est INica.num (3) 
cccxviii. patrum , et hujus regiae (4) cl. et Ephesinum 
prius , et Chalcedonense manifeste omnibus ( qui una no- 
biscum sentiunt ) lidelibus sanctae , Calhoiicai , et Aposto- 
licae Ecclesia? traditam regulam fidei , hoc est , sauctam 
lormiilam , seu synd>olum lenemus , et custodimus a 
cccxvm. sanctis patribus expositam , et illud (juod in hac 
regia urbe CL. sancti patres apertius exposuerunl: JNon (5) 
quod defectuosum essel prius , sed quoniara veritatis ho- 
sfes partim subverterc coeperant sancti Spiritus Deitatem , 
parlim ex saucla semper Viigine Maria , Deipara , veram 
incarnationem Dei verbi ucgavcrant. Propterea scripturje 
testimoniis idem sjnTjbolum supradicti cl. sancti patres 
apertius expdsucrunt , idque el aliae omnes sanctce sjno- 
di , id est , Ephesiua prior , et Chalcedonensis eandem 
fidem sequentes susceperunt et custodierunt , sanctam , 
gloriosam , semper Virginem (6) Mariam Deiparam pu- 
blicarunt , et nou confltcntes eam Deiparam anaihemate 
percellucrunt : simihter analhemalizarunt eos , qui aliud 
symbolum , ahamve sanclam formuJam traderent , prajter 
eam qua? a cccxviu. sanctis palribus exposita esset et ex- 
phcata , et corroborata a cl. sauclis palribus in hac re- 
gui urbe coiigregalis. Et quidem Epliesinum prius impium 
Nesionum , et cjus dogma susluht , et anathematizavit. 
Ad ha:c eos <|ui cum eo senserunt et senliunt , et qui con- 
seuserunt , e consentiunt. Chalcedonense vero sanctum 
concdium damnavit et ejrcit e sanctis Dei Ecclesiis , et T 
analhematizavit impium Lulychcni ejusque dogmata , et X 



(I) Hoc vcllc vidctur , Maria propric est ^.eTcxo? , non quod 
Ueum al, aelcrno gciiuil; : non quod Jioiniu.ui nuduni f.epoit, qui 
poslca Deus : scd (juod iii ejus ulcio per sacrosanctuin uiystcrium, 
Mniuonc uaturai uiu ludivisibili facta l.omincm ila parere non po- 
tuit , quin et Dciis quoquc ex ea nasccrctur. 

(a) His qualuor, poslca accesscriint tria alia , in Ecclesia Gra-- 

Ta "'"" /^''r'^"!^ •• "■' '''■• '^f'*'^'" ^nmui , quae commcmorantur ab 
Isidoro l,b. 6. Ori^u,. cap. iG. Ans. 

(3) Nica:na synodus Arium sub Conslantino : Conslantinonolita- 
iia Alaccdonium , siil, Tbcodosio senlore : Epbcsina Ncstorium sub 
Iticodosio juniore : Cbalccdoncnsis , Eutycbem , Dioscorum , et 
ipsiim rursu,' Nc.tonum sub Marciano , liKreticos damnavit. H;bc 
quutuor concilia prnxipiia a vclcnbus cxistimata sunt. vidc acta 
MnciUi Cluttcciloiumsis iii princ. Nou. ii5. c. 3. §. lA. 

(4) Constaiitiuopolim iiiti:liiirit. 

(j) A'iiircntiiis Lyrinensis. NuIIusne in Ecdcsia Cbrisli iirofcctus 
K.bob.tiir rcbyion.s? babcalur j.Ianc , et maximus : scd ita ut vcc 
•u prolcclus bdei , non p(>nniilatio : crescat in scicntia , sed in suo 
^lunlaxat gcnerc, eodcm dogmatc , codcm scnsu , cadem scntentia. 
-I post. Quid unqiiau. aliud coiiciliorum dccrclis enisa cst Eccle- 
'la: nisi ut cjuod sin.plicitcr , bntiiis ct sccurius crcdcbalur . boc 
t!i' iul *''''8'"^'"' ' inslanlius et solicitius crcdcret ? clc.quae 

.(<>) Ay/ vxfi^ivov anlc parlum ct in partu ( scrintum cstcniin • 
■n-So panet : sed ct illiid , ../,•„,„ „on cv!g.a.co , ct rursiis : ,';■";. 
7'(m ,psi conren.rau , uuriua uirriun fhre. Mutth. i.^-ers^S^ 
addc e^post^a.tum: ncc fcrcndi suut ", qui abuluulur Ulis iocis -* 



qui eadem cum illo senserunt et sentiunt , et qui consen- 
serunt eidem , et consentiunt , et omucs liapreticos eorum- 
que dogmata , et qui cum illis senserunt , ct sentiunt anu- 
thematizavit iNestorium , scilicel ejus(juc dogmata : et eos 
qui cuin eo scnserunt et senliiint , eosque (jui cum eo con- 
senserunt , et consentiunt. Clialcedonense vero sanctiim con- 
cilium , Magni Procli ad Armenios couscriplam Episto- 
lam , ( quod oporteat diceie Domiuum noslrum Jesum 
Christum fihum Dei , et Deum noslrum unum sanclse 
Trinitatis per propriam (7) relationem ),suscepitet con- 
firmavit. Quae supradicla quatuor sancta conciha , si ue- 
gligimus , aut ea , quse his constituta , damus hcentiam 
dainnalis ab iis ha^reticis eornmque dogmatibus suam pe- 
stcm rursus in sanctis Dei Ecclesiis ostendere. Optanduta 
itaque ul quod noudum contigit fieri , hoc ahquando cou- 
tingat. Idque eo magis quod supra dicta quatuor sancta 
conciha speciaii confessioue haereticos , eorumque dogmata 
damnarunt. Ideocpe si c[uis ab uno supradictorum sancto- 
rum Conciliorum dissentiat, palam est , eum amplecti dog- 
muta a sanctis illis patribus damnata , et anathematizata. 
§. 5. iNullus ita(|ue iruslra nos turbet spe yaua inni- 
xus , quasi nos contrarium a supradietis quatuor Conciliis 
fecerimus , aut faciamus , aut fieri a quibusdam permitta-^ 
mus , aut aboleri eoruudem sanctorum quatuor Coucilio- 
rum piam memoriam ex dictis Ecclesiae diptjchis (8) su- 
stineamus. Omnes enim , q^ui ab iis damnati et anathe- 
matizati sunt , et damnatorum dogmala , eostjue , qui ea- 
dem ac ipsi senseruut aut sentiunt , aualliematizamus. 

§. 6. Itaque bene precetur nobis , et noslro imperio 
beatitas tua , omnes de uostra iuteutione , et nostro erga 
irrepreliensibilem fidem studio , docens et ccrtiores faciens. 
Dat. 7. Kal. Apr. CP. DN. JtSTiKUN. PP. A. IH. 
Cojxs. 533. 



Epistola Joannis (9) Archiepiscopi et sanctissiini 
PatriarchcB urbis Ronics. 

8. Gloriosissimo (10) et clementissimo fllio Justiniano 

Auguslo Joannes Episcopus urbis Romae. 
Kter claras (11) sapieutiae ac mansueludiuis vestra? lau- 
des , Christiauissime Principum , puriore luce lamquam 



non cognouit eam donec peperit primogenitum , ecce mater tua , 
ecce fratres tiii foris staiit : et quod Jacobus frater Domini dici- 
tur. Placent qui Ezccbielis cap. 44- ^'"c accommodant: Poitahac 
clausa erit , et non aperieiur , ct vir iioii transibit pcr eam : quo- 
niain dominus Deus Isracl ingrcssus est pcr cam. ut mcriio co$ , 
qui id negcnt , ignorantia soniitcrum I;d,i , Epipbanius .-icripserit , 
hb. 3. lom. 2. hares. 78. Et vero partus nibil derogat viiginita- 
ti , scd hominis conjunctio. 

(7) &td. T)if otKftxf aVa(j)opa?. Hrec vcrba non rcperio in cpistola 
Piocli ad Armenios. I^orro liic scnsus esl : filius e.st uniis e.\. tri- 
nitate non quatcnus siibstantia aut Deus , sed quatcnus filiiis. \ox. 
filii relaliva ad jwtrem , vox Dcus idem cum Patrc : Tcrlullianus 
ad^crsus Praxcum : Ires non statu , sal gradu ; non suhslantiu , 
scd firina-. non potestate , sed specie. Hiuc illae enuncialioncs fal- 
sa3 apud Scbolasticos , Essentia cssentiam , Esscntia peison.iai , Pci- 
sona essentiam gencrat ; sed illa vcra est , persona personaui. 

(S) ^:vj{i)(fi,v b"gitur dypticbis in /. 1. C. Theod. de cxpens. 
liidor. lib. 16. j4ctioiie i.\. concilii Cbalcodoneii^is ; ct actioiic 4. 
quiiitaj Synodi. Anliquus ctiam inlerpros Horatii , Ubcllas inter- 
IJrotalur, cpistolas diptycbas. vide Suidam in t/wio c^b-ti,';^ K.Dcpo- 
Jypticis dicam ad l. 9.. Lfr.de discussor.Ub. to. iit.3o.v.Cii].ic\.obs.'i'], 

(<)) Iluic Joanui Arcbicpiscopo , ct Patriarcluc urbis Roin;e J... 
stiniauus jirimas dcfcrobat in Eccltsia : idcoquc Joaunis cpistolam 
surc fidci priifessioni idim adjunxil. v. Cujac. ri. obs. 26. 

(10) EjiiscojHis Komanus iiomeii suum bic jiostponit Imperalono. 
Alciat. /ac. 

(u) ^'ide Faclijn. lib.S. contr. cap. i. ci niru Hcllumau. A/is. 

y 



66 



LIBER PRIMUS 



aliquod sidus irrarlial , quod amoro fidci , (juod charitafis 
sUidio etlooli (•cclcsiaslicis disciplinis , iloinana? sedis rcve- 
rentiam cons(>rvalis , et ei cuncla subjicilis , ct ad ejus 
d( diicifis unilaK^m , ad cnius autorem , lioc csi. , Aposlo- 
lorum primuin (1)1 Doinino ]o(\uvulo. pra^ceptum cst , 
Pasce oves iite.is : Quam esse omiiium veie ecclesiarum 
caput (2) , cl palnim regula^ et priiicipuin slatula decla- 
rant , et pieialis vcslras revcrcndissimi leslantur affalus. 
Patet igitur , in vobis implctura fore , quod scriptura? (3) 
Joquuntur : Per me Rci^es regiian/ , er. poleu/es scribunt 
juslitiam : NiJiil est [ cnim ] , (jiiod luminc clariore prae- 
fulgcat , quam recta fidcs in principe : Nihil cst , quod 
i(a ne([ueat (4) occasui sidyjacere , quam Vera religio: nam 
cum auctorem vilae , vel luminis ulra(jue respiciant , re- 
cle ct tenebras rcspuunt , et nesciiint siibjacerc dcfeclui. 
Quam ob rcm , Gloriosissime Principum , votis omnibus 
exorabitur divina potentia , ut pietatem veslrarn in hoc 
ardore fid(^i , in liac devotioiie raentis , in hoc integra? re- 
ligionis studio , sine defectu sui in longiora tempora con- 
servct : hoc enim et sanctis credimus ecclesiis expedire. 
Scriptum (5) est enira , Laliiis regil re.r : et iterum , Cor 
regis in manu Dei est , et uhi voluerit , inclinavit iUud. 
JHoc est enim , quod vestrum firmat imperium: hoc quod 
vestra regua conservat. Nam pax Ecciesia? , religionis uni- 
tas , auctorem facti in suhlime provecliim grala sibi tran- 
quillitate custodit. Neque enim parva ei vicissitudo a po- 
tenlia divina tribuitur , per quem nullis rugis ecclesia di- 
visa secernitur , nullis inscrtis maculis varialur. Scriptum 
est enim : Quia cum rex justus sederit supra scdem , non 
adversahitur ei quicquam malignum. Proinde serenitatis 
vestrge apices , per Hypatium atque Demetrium .sanctissi- 
mos viros , fratres et coepiscopos meos, revcrcntia consueta, 
suscepimus : quorum etiam relatione comperimus , quod fide- 
libus popuhs proposuistis Ediclum amore fidei pro submo- 
venda hacreticorum intentione , st>cundum Aposlolicam do- 
clrinam , fratrum et coepiscoporura (6) nostrorum inter- 
veniente consensu. Quod , quia Apostolica? doctrina» con- 
venit , nosira auctontate confirmamus. 

Textus autem epistol(t Tniperatoris talis est. 
Pnrfatio. 1. De hoereticorum opinione. 2. Catholica con- 
fessio. 3. De quafuor conciliis. 4- De legatis ad Papam 
missis. 5. Petitio. 6. Suhscriptio. 

Victor JusxmiANTJS , pius , fehx , inclytus , triuraphator , 

semper Augustus , Joanni sanctissimo Archiepiscopo 

ahna3 urbis R.om. ct Patriarchas (7). 

REddentes honorem Aposlolicoe scdi , et vestrae sancli- 
tati ( quod semper nobis in voto et fuit , et est ) et 



ul decet patrem , honorantes vestrara Leatitudinera, orania 
qurc ad ecciesiarum slalum perlinent , feslinavimus ad no- 
litiam deferre vesira; sanctitalis : quoniam semp(?r nobis 
fuit inagnum studium iiuilatcm ("8) vstrse Aposiolicaj se- 
dis , el slalum sanclarum Dei Ecclesiarum cu^^todire , -^ui 
hactenus obtinet, et incommote permanel nulla intercedea- 
te coulrarietate. hleofjue ornnes sacerdolos universi Ornu- 
talis tractus , et subjicere (9) , et unire sedi veslrs san- 
clifatis properavimus. In pra?senli ergo , fjuas commot;i 
sunt ( (juamvis manifesta et indubilata sint , et secundum 
Apostolicae vestra; sedis doclrinam ab omnibus seraper sa- 
cerdotibus firme cuslodifa et prsedicata ) necessariuin du- 
ximus , ut ad notifiam vestrae sanctifatis perveniant. iNec 
cnim pafimur quicquam , quod ad Ecclaiiaruin sUitum 
perliiiet , qiiamvis manifestum et indubifafuin sil , quod 
movetur , ut non etiam ves^rae innotcscat sanclilati , quai 
caput (10) est onmium sanclarum Ecclesiarum. Per omnia 
enim ( ut dictum est ) properamus honorera , ct auctori- 
tatem crescere vestra? sedis. 

5. I. Manifestum igitur facimus vesfrae saucfitali , quod 
pauci quidam infidcles, et alieni sancfss Dci Cafliolicje atque 
Aposfolicse ecclesioe , contradiccre Jiidaice atque apostafice 
ausi sunt adversus ea , ([uas ab omuibMS sacerdofibus se- 
cundtuu vestram doctrinam recte tenentur , et glonficaufur, 
atque praedicautur , deiiegantes Doininum uostium Jesum 
Christum unigeoitum Filium Dei , Deum et Dominum no- 
sfrum incarnatum de saiicto Spiritu , et ck saucta atque 
ghiriosissima semper Virgine Dei genitrice Maria Jiominem 
Jactum atque crucifixum , unum esse sancta^ et consubstaii- 
tialis Triuitatis , et coadorandum , el conglorificanduni 
Palri et Spiritui sancto, consubstantialem Patri secuuduiu 
divinifafem , et consubsfanfialem nobis eundem ipsum se- 
cundum Iiumanifatem , passibilera carne , eundemque im- 
passibilem deitate. Recusantes enim Dominum nostrum Je- 
sum Chrislum unigenitum Filium Dei , et Dominum no- 
strum faleri unum esse sauctae , et consubstantialis Trini- 
tatis ; Videntur Nesforii malara sequi doctrinain , secun- 
dum grafiam (11) dicentis unum filium Dei , et alium di- 
centis Dei verbum , et ah'um Christum. 

5. 1. Omnes vero sacerdotes sancta? Calholicae afque 
Apostoficae ecclesia? , et reverendissimi Arcliimandritai san- 
clorum monasferiorum , sequentes sanctltalem vestrain , et 
custodientes statum , et unitatem sancfarum Dei ecclesia- 
rum , quam habent ab Aposfohca vestrse sanclitatis sede , 
nihil penifus immutantes de ecclesiaslico statu , qui ha- 
ctenus obtinuif atque obUnet , uno consensu confifentur et 
glorificaut , prajdicanfes Domiuum noslrum Jt^sum Chri- 
stum unigenitum Filium , et Vcrbum Dei , et Dominum 
noslrum anfe (12) secula , et sine terapore de Patre na- 



(i) Petrnni intelligit , ante qiiem tameii An<3reas ejiis fi-atei- a 
Domino vocaliis esl Joun. 1. vers. 40. 41. 42. qiiem Constantiuo- 
politana ( Romana; a-raula ) sua? scdis suoeque Ecclesioe , sui deni- 
que throni autorem facit atqiie ads('rit. 

(2) V. 4o- distitict. can. ult. et rescripfura orientaliiim ad Jti- 
lium Papam , et epistolam conciiii Carthaginensis ( cui proefuit B. 
Augustinus ) ad Bonifacium et ad Celestinura. 

(3) Proverb. 8. 

(4) \'cra rcligio occasui non subfacct. Esniaa l\o. Matth. 5. 
vcrs. 18. I. Pet. 1. vers. ult. paucorum quidcm hominmn 3. 
Rcg. 19. vers- 18. Rom. n. c. 3. et locoriim esse |)otest. ^/'cc. 12. 
vers. 6. non est tanien sola , si Chrislum in fuga semper comit('m 
haVict. Cyprianus ad Tiberitanos apud Fulgcnt. -i. a<l Thrasimund. 

(.'>) Prouerh. 11. 

(6) Ad enndem moduni Petnis , Seniores qui in uohis sunt 
ebsecro «' a-ufxvci-<T$inep'^ i^ /uuo-up i. Petr. cap. 5. uers. i. 

(7) Ahas Papue /. 7. sufjr. h. t. Novell. i3l. cap. 2. 



(8) Vidctur hic ad Imperatorem pertinere , in schismate procu- 
rare , ut oongrcgetur concilium : sed contra , conijregatio Syiiodi 
ad Pontificcm spectaf. cap. Synodum. cap. neclicuit. distinct. 17. 
Yide Dec. Cons. i55. Ans. 

(9) Pltjs est subjicerc quam unire. Phocae Imperatori idem tri- 
bnitur. Viennensis in Chixmico Go^. Ivo in Chronico. Platma in 
Bonifncio \\[. ct Michaeli Palreologo : ciijns constitulionem i^. Infr. 
Golh. Ecclesias Orientales Jiistiuianns univit , et Apo^tohcae reli- 
gioni snbjrcit. De Ecclcsiaruni unione , et unitar:iin separalione 
ivicnoch. uol. 5. Consil. 477. Oidrad. consil. 207. 261. ^«262. Ans. 

(10) V. Gregorium 4. rcgist. epist. 21. 24. 36. 38. Porro yi- 
dctur huic legi' contraria lex 24. Infr. tit. prox. Huc pcrtinet No- 
vella i3i. cap. 2. qua constitntura , ut Romaniis ante alios sedeat. 

(11) Si vcrbum , Dei filius esset per solam gratiam non per na- 
turam , non unus ex Trinitate esset. 

(12) Hinc Christus dicitur vpuTCTOi'^ v^>ii KTi(T:<*i- Colos. i. 
uol. i5. 



CODICIS REPETIT^ PEiELECTIOiMS. 



67 



tum in ullimis diebus dcscenclisse de coelis , et incarna- 

tum de Spirilu sancto , el [ ex ] sancla aujue gloriosa 

virgine , tt Dei genilrice Maria natum , et liominem la- 

ctum , et crucifixuin , unum esse sanclae , et consubstan- 

lialis Tririilatis , et coadorandum , et congloriiicanJum 

Patri el Santo Spirilui : nec (1) enim aiium Deum Yer- 

hum , et alium Chrislum cognoscimus , sed unum alque 

eundem ipsum consLibstatitialern Palri secundum divinila- 

lem , el (onsubslanlialciii nobis eundem ipsum secundum 

humanitalcm , passibilem carne , eundem ipsum imi^assi- 

bilem deitate. Ot enim tst in divinitale perfeclus , ita idcm 

ipse , et in iujmanitate perllectus est : m uua enira sujj- 

stantia deitnlem suscipimus , et coniilemur : quod dicuut 

Graeci , twj' k«5' virosaaiy IvcotTiv 6(xoKo'^v[/.tv. Id est , 

eani , qucp, secundum pcrsonam est , uniuUent confileniar, 

Et (juoniam unigenitus Filius et Verbum Dei anle secuia, 

et sine tempore de Palre natus , idem ipse , et in ullimis 

diebus des(;endens do coclis incarnalus de Spiritu sancto , 

et ex sancla atque glorjosa semper Virgine , et Dei geni- 

trice Maria , homo factus , Dominus uosler Jesus Clui- 

stus , proprie et (2) vere Deus est : idto et siiiictam at- 

que gloriosam Virginom Mariam proprie el vere Dei ma- 

trem esse dicimiis : non qiiia Deus verbum , principium 

ex ipsa (3) sumpserit , sed quia in ultimis diebus descen- 

dit de coelis , et ex ipsa incarnatus , et bomo factus , et 

nalus est. Quem confitemur et credimus , ( sicut dictum 

est ) , consubstantialem esse Palri seeundum deilatem , et 

consubstanlialem nobis eundem ipsura secundum humani- 

talem: ejiisdera miracula (4) et passiones , quas sponte 

in caiue suslinuil agnoscentes. 

§. 3. Snscipinms autem sancta quatuor (5) Concilia : 
id est , trccentorum decem et octo sanctorum Palrum , 
({ui in INica^na urbe congregali sunt : el centum quinqua- 
ginla sanclorum patrum , qui in hac Regia urbe eonveue- 
lunt : ct sanclorum patnim , qui in E^jiheso primo (6) 
congrcgiiii sunt , el sanclorum palrum , qui in Clialcedo- 
ne convenerunt : siciit veslra Aposlolica sedes docet , at- 
quc pra;dicat. Omnes ergo sacerdotes sequenles docliinam 
ApostolicT scdis vestrae ita creduul , et coufitentur et 
pra?dicant, 

5- 4- Unde properavimus hoc ad notitiam deferre ve- 
stra; sanclilalis per f]\patium , et Dcmelrium beatissimos 
l.piseopos , ut iiec veslram sanclitalem lateat , quae et a 
quibusdam pa^cis monachis male et Judaice secundum Ne- 
storii perfidiam denegata sunt. 



5. 5. Petimus ergo veslrum paleinum affeclum : ut ve- 
stris ad nos deslinalis literis , et ad sanctissimum Epitco- 
pum hujus alma) urbis , et Palriarciiam veslrum fia- 
Irem [j) \ ( quoniam el ipse j)er eosdcm scripsit ai ve- 
slram &anclilateijj , f slinans in omnibus sedem scvjui Apo- 
stolicam Jjeatitudinis vtsira; ) manifestum nobis faciatis , 
quod omncs , (jui pra^dicta recte confilcntur , suscipit ve- 
stra sanclitas 5 et eorum f^ui .iudaice ausi sunt reclarn 
dtinegaie fidein , condemnat perfidiam. Phis enim ila cir- 
ca vos omnium amor , et vestrae sedis cresccl auctorilas j 
et qna; ad vos est unilas sanctarum Ecclcsiarum inturba- 
ta servabilur , quando per vos (H) didicerint omncs bea- 
lissimi Episcopi eorum , quse ad vos relata sunl , since- 
ram vestra; sanctilalis doctrinam. Petimus aulem vestram 
beatiludinem orare pro nobis , et Dei nobis adfjuirere pro- 
videntiam. 

Ilem subscriptio talis fuit. 

^. 6. Deitas te conservet (g) per multos annos sancte 
ac religiosissime pater. 

Sequilur residuum epistohx; Papcn. 

Llquet igitur , Imperator Gloriosissirae ( ul lectionis fe- 
nor , et legaloruin veslrorum relatio patefecit ) vos 
Apostolicis eruditionibus studere , cum de religione Ca- 
thoJicae fidei ea sapilis , ea scripsistis , ea protulistis , ea 
populis fidelibus publicastis , quee ( sicut diximus ) et se- 
dis Apostolicse doctrina et sanctorum patrum veneranda 
decrevit auctoritas , et nos confirrnavimus in oranibus. Op- 
portunum est ergo voce exclamare Prophelica (lo) : Ju-^ 
cundetur tibi , et abundct ccduni desupcr , et effundant 
montes jucundiluteia .) et colles lcviiiia lcelahuntur. tltec igi- 
tur in tabulis cordis fideJiter scribere , ha?c ut pupillas 
oculorum convenit observare. ISeque enim qiiisquam est , 
iu quo Christi charitas fervet , qui tam rectse , tara veroe 
conJessionis vestrae fidei refiagator existat : cum evidenter 
impietatem Nestorii , Eutjchetisque et omnium ba'ielico- 
rum damnantes, unam (11) veram CatJioJicam fidem Do- 
mini et Dei noslri Salvaloris Jesu Christi magisterio insli- 
tutam , et propheticis Apostolicisque prsedicationi} us ubi- 
que diffusam , et sanctorum per tolum orbem confessioni- 
bus roboratara , patrum atque doclorum sentcntiis aduna- 
tam , et nostra; doctrinae consentaneam , inconcusse alque 
invioiabiter devota Deo et pia mente servalis : Soli ele- 
nim professionibus veslris aJversanlur , de quibus divina 
scriptura loquitur,dicens (12) : Posuerunt mendjcium spcni 
suam , et mendacio operiri speraverunt : et iterum qui se- 



(1) Is fuit error Ncstorii : contra Christiani , unus Christiis , 
non uniiiu : In Cluisto non cst alkis , et alius , sed aliiid et aluid. 
At iii Triiiitalc alius est , et alius , non aliiid et aliud : uon unus, 
sed uuiijii. 

(2) (^)uid diniidias niendacio Christum ? totus veritas fuit. Tci- 
tull. lih. de cariic Christi, 

(3) Id csl , ejiis subslantia. Chrislus enim quatenus cx patrege- 
nitus , niatrcm uon habet , quatcnus ex nialre , pntre caret. 

(4) De niiiaculis et passionibns Chrisli pie ct sancte Vigiliiis a. 
conlra Eutychelem , Iifec jnihi visus cst couiparassc ; Mauiciiiciis , 
inquit , diini tantaniin viitulum niiracula rcspicit , qunc Dci filius 
operatiis cst , nou vult cuin homincm conljlcrJ : Pbotinii.s dum in 
co nuturam nostri corporis allcndit , Dcnni esse non judicaf. lile , 
ul semiiiet viitiites , iste ul infiuuitates icpleat. lllc deitalis pi;cco- 
nia , iflc hunianilalis alkgat. Illum majcslas tanti nominis ab hn- 
manitati.s professiouc rcvocat , istiim IiuniiUlas iiijiiriarum , quas 
Doo ciinit indignas , in honiinis tanluni oonfcssione rcliactat. il- 
bini iiiiiaciila avocant: istum passioncs rctardant. Illc dcilalc falli- 
tiir , istc humanil.ite olfenditur. lllc dicit , Dcus cst , Isfc dicit , 
hoino est. Granctc miiacuium , ut cxpiigiiatlone sui veritus confir- 
«iictur , ut verum utcique dicat , diim ulcrqije mentitur. 



(5) Novell. i3i. c. I, /. 23. infr. de Episcop. et cler. 
(()) Hoc addidit , ut cxcluderct Epiicsinma secundum concilii»- 
buliim verius quam conciliiim. 

(7) Soltt Poiitilcx E[^iiscopos , Archicpiscopos , Palriarchas , ct 
C*rihnalcs appcllaie iVatres , Cfetcros omncs filios ; Quaj forma iii- 
si servata sit , praesuniitur rescriptum falsum. can. suiu isilur, i5- 
c. 24. q. 3. Ans. 

(8) Pcr nos , Hal. 

(<)) Data fuit haec Imperator. cpist. 5. Januar. 533. Grol. Jloi . 
spuis. hic. 

(10) P.s-. 95. 

(ii) Magna hnec sunt ad coramcndationem Cliristianse fidoi. quod 
una , vcra et Cathoiica ; quod iiistituta Chrisfi magisterio ; quoil 
ubiquc dilfusa a Proplictis et Apostolis : qnod roborata j>cr totuni 
oihem sauctorum ( intelligit martyrcs ) confcssiouibiis : quod adu- 
iiafa j)alrum atquc doctonim sonttntiis : quod Episcopcrum urbii 
i\om;<' Actcium doctrinoe conscntanea : qiiod ab Impcratore et j io 
magistratu inconcusse et inyiolubilitir Deo dcvola et pia mcnte 
Ecrvetiir. 

(12) Esa. 28. vers. 35. 



68 



LIBER PRIINIUS 



cuiidum rroplielam (i) dlcunt Domino : Recede a nohis ^ 
vius tuas sciiv noltiinus : propter quod Salonioii dicit ; Per 
semitas propriw cultune crraverunt : coUigunt auleni nia- 
nil)us in/ruclunsa. Jficc est igitur veni voslra fides lidec 
ccrla rcligio : Iioc ljeal;p recordalionis , ut dixinuis , pa- 
Ires omncs, pra^sulcsqiie Romauae Ecclesi.c, quos in omiii- 
bus sequimur : hoc sedcs Aposlolica pra^dicavit hactcnus, 
el inconcussc cuslodivit : huic confessioni , huic fidei quis- 
ffuis conlradiclor extilcrit , alientim se ipse a [ sancta ] 
coramunione , alienuin ab Ecclesia judicabil esse Calholi- 
ca. f Nos enim Cjrum cum scqiiacibus suis in Romana 
jnvenimus ciyitaie , qui de Cumitcnsi (2) monasterio fuit: 
quos Aposlolicis suasioiiibus ad reclam fidcMn et velut 
ovcs qua^ perieranl errantes ad ovile contendimJs revoca- 
re domuiicum , ut agnoscant secundum prophetam linguaj 
halbulienles loqui , quas ad (3) pacem sunt. Ad non cre- 
dentes auteni per nos primus Apostolorum Esaize (4) pro- 
phetae verbu/n dicit , anihulate (5) in luniine ignis vestri^ 
ct fianwuK quani succendistis. Sed obduratum est cor eo- 
rum , ut scriptum est , ut non intelligerent : et pastoris 
vocem ovcs , quae meae non erant , audire minime volue- 
runt : in quibus observantes ea , qus ab ipsorura sunt sta- 
tula pontifice , eos minime in nostra communione recipi- 
mus , et ab omni Ecclesia Catholica esse jussimus ali^nos: 
nisi , errore damnato , doctrinam nostram qnantocyus se- 
qui , habita regulari professione signaverint. ^quum quip- 
pe est , ut qui nostris minime obedienliam accomodant 
statutis , ab ecclesiis habeantur extorres. -]- Sed quia gre- 
miura suum nunquam (6) redeuntibus claudit (j) ec- 
clesia : obsecro Clementiam vestram , ut si proprio depo- 
silo errore , et prava intentione depulsa , ad uniiatem ec- 
clesise reverti voluerint : in vestram communionem rece- 



piis , indignationis vestrse removeatis aculcos , et nobis io- 
tercedentibus benigni auimi gratiam condonetis. f Deum 
aulcm ct Salvatorem nostrum Jesum Christum exoramus 
quatcnus longa^vis ct pacificis vos dignelur custodire tein- 
ponbus in hac vera religione et unitate , et veneralioae 
Apostol.ca^ sedis , cujus principatum , ut Christiauissi- 
nu (Hj , et pn conservatis in omnibus. y Praterea Se- 
remssime principiim laudamus Legatorum vestrorum wr- 
sonas Hypalii et Demelrii fratrum et Coepiscoporum no- 
strorum : quos clementi^e vestr* gratos fore ipsa manife- 
sta\Ml electio. Nam tanta^ causse pondus non nisi perf.,-ctis 
m Christo poluisset injungi : tant« vero pietatis , tanla; 
revcrentu-R plenos afFatus , nisi per amantes minime di- 
gnareraini desimare. f Gralia Doraini nostri Jesu Chrisli 
et cliaritas Dei Patris et communicatio Sancli Spiritus sil 
semper vobiscum , Piissime filii , Amen. Iicm suhscriptio: 
Ommpotens Deus regnum vestrum et saiutem vestram per- 
petua protectione custodiat gloriosissime et clementissirae 
mi ,^9) Irap. Auguste. D. Rom. viii. Kal. Apr. D N. 
JusTiNiANo PP. A. [iv] et Pauli.^o V. C. CoNss. 534. 

T I T. rr. 

DE SACROSA^CTrS ECCLESIfS (10) ET DE 

[ ReBUS , ET ] PRlVILEUnS (11) E.\RLM. 

De relictis Ecclesiic. ^ 

1. Imp. CojvsTANTiNus August. ad Populum. 

HAbeat (12) unusquisque (i3) licentiara (i4) sanctissi- 
mo Calhohco (i5) , venerabilique con;iIio (i6) de- 



(i) Job. 22. ws. 17. addc Jer. 44. vers. 16. 17. et seqq. 

(2) Ac.iiTntcnsi , Groeci dKHO^i^uy. Cuiac. 12. obs. 26. 

(3) Psal. 28. vers. 3. 

(4) Cap. 5o. V. uh. 

(5) Bellovisanus torquct hunc locura , iit probet ha;reticos esse 
cojnburcndos 2. Pract. i3. n. 10. 

(G) Nwell. 109. iii fin. Contrili cordis holocanstum non pati- 
tur repulsam , Cypr. de ccena domini. In ultiinis Dei clemenfia 
roenitentcs non exciudit : ncc ulla hora sera est , cui compunctio 
tiistricta occurnt , idcin ^^e passione. Adde ex decrcto distinctio- 
nem de pcEnitentia. 

(7) Confer ca«s. 24. quasst. 3. can. corripiantur. 17. Ans. 
Iran claudU Apostalis. /. 3. hifr. de apnst. 

(8) Christianissimi epithcton hodie sibi vinrlicint rcgcs Gallia;, 
unde ct a Pontificc aliisque principibus eis tribaitur passim : ut ct 
Catholici Rcgibus Hispaiiia;. ' 

(9) Rcrum s.icrarum antistites solent ita ovcs appcllare. Paul. 1. 
Cor. 4. 14. ,id Philcni. ,.. ,0. 

. (10) L. 16. C. Tli. 2. iVo,W/. 37. 3. Decretorum. 48. Eccle- 
siae sunt sedcs Deo consccrat.ne. Latini etiam Dominica appcllarunt, 
yua vocc etia.n Gcrmani utuntur domo , wpto^Kdy. Die Kirch. 

(11) 5. Eclog. 3. Aoi^. 46. i3f. 

(12) /, 4. C. Thcod. can. funiram. i5. c. 12. quoest. 1. in 
luturum , ui postcrum scil. nam ante Constantinum forte , aut 
Jion licuit , aut parum usitatum fuit : justis vcl pneccptis , vel e- 
xemphs. Deiitcron. 10. d. can. fntnram. can. videntes. 16. can 
hatwhat. 17. c. 12. qucest. i. quin Vcstales nihil cx testamento 
capicbant. i Gell. 12. Symmach. i. ep. 40. ct Judffiorum coilc- 
%^^^ l- y.lnfr. de Jndceis ., Q\.hrcv\\.t\: collcgia illicita , l. 8. 
Injr. dc lier. iusiit. Arcadius postca vetuit Ecclcsiasticis quicquam 
donari ctiam tcstamcnto , /. 20. /. 27. C. Th. h. t. ad id forte 
alludit Hieroiiymus ad Ncpotianum 7. parte 3. Pudet , inquit , 
diccre saccrdotcs idolorum ( facit /. 20. Jl de annuis legatis ) 
aurigoe , mum et seorfre , hcrcditatcs capiunl : solis clcricis ct Mo- 
nachis id Jcge proh/hcfur , ct prohihctur non a pcrsecutorihus 
sc(t a juincipibus CliristiaMis ( Valentinianiim , Yalenteiu e» Gra- 



tianiim perstringit,cujus Icx ad Damasum extat,/. 20. C. Tlteod. 
de Episc. ) nec de lege conqucror , scd doleo , cur racrucrimui 
hanc icgcm : Cautcrium bonum est , scd quo milii vulnus ut indi- 
geam cautcrio ? Provida , sevcraque legis cautis , et taiucn uec sic 
rcfrenatur avaritia : per Hdcicommissa lcgihus ilhidimus. Apud 
GaJlos novas posscssioncs , immabiiia , feuda ct ceusudles reditus 
Ecclcsise sine Regio diplomatc ncqueunt adipisci , ct nisi irapetrato 
morticiiiii jurc vcl a rcge , vel iis quibus id licct , v. Papon. i. 
Jn-est. tit. ^. d' amortisscment. Nicephori PhocK iconstitutione id 
videtur Ecclesiis remissum fuisse , v. cjusdem conslitiilioueiu infra, 
Goth. Confirinatur h«c lex Concil. Trid. sess. 25. c. 5. Nota 
tamen , hujus et seqiientis tituli leges , quoad clericos , licet illis 
favorabilcs sint , proptcr defcctura jurisdictionis uoa valcre tanquam 
legcs, sed tit privih-ia. Dec. in l. Senium. i5. ff. qui teuam. 

fic. pnst Gratian. discept. forens. tom. i. cap. 64. num. 13. 
Alexandtr Spercllus decis. 10. mim. 33. .4ns. 

(i3) Cui tamen testamentum licet faccre. Ideoqije furiosus , mu- 
tus , siirdus , pupilius , damnatus ad mortcin , deportandus , et 
bannitus non possunt pias etiam ad causas tcstari. Au idem in ex- 
communicato? v. siiper ca re Socin. regul. i34. Num et iuem est 
in nsuiario manifesto , filiofamilias dubitante de suo statu ? vide 

Bald. hic. Tcstandi facidtatem nuraerari inter actiis voluntarios , 

hinc etiara colliguut , v. Nov. iS^. c. 3. 

04) Testamenti ad pias causas privilegia cx hac lege colligas , 

quihuscunqiie videhcet persouis , cuicunquc coUegio , qiiantas sum- 

mas optaverit , quo volucrit stilo rciinquere licere , dc quo vidc 

Claruiu 3. i.^/it. j. testr.mrntum. qucEst. 5. TlraqixAUm tractat. de 

privilcg. pice causa; , Grassum lib. 20. sentent. j. tcstamentum 

qucBst. 17. 18. 19. 20. 21. 

(i5) Aliud in non Catliolico et illicito , /. i, Infr. dc Judceis. 

An spurio ? non ultra alinicnta , licet pia sit causa. Baidus hic. 
(16) Id est loco. An ad fahiicara tcmpli ? d. can. futuram. |5. 

c. 12. qu. I. An templi habitatoribus , puta ciericis , raonachis ? 

licuit cnim gentibus iegare sacerdofibus ct hierophylacis , /. 20. D. 

de annuis , ct Diis. /. i. §. 5. jf. ad l. Falcid. Ncque tamea 

oranibus. Ulpiau. tit. 22. §. Deos G. 



CODICIS REPETIT^ PR^LECTIONIS. 



ceJens honorum , quod (i) oplaverit relinquere (2) : et 
non sint cassa judicia [ ejus ]. Nihil enim est quod ma- 
fjis hominibus debealur ; quam ut supremse voluntatis , 
postquam jam aliud (3) velle non possunt , liber (4) 
sit stylus (5) , et licitum (6) quod ilerum non redit 
■irhilrium. PP. V. Nom. Jnl. Homce , Cris^o II. et Cojn- 

5XANTIN0 II. CjES. GoNSS. 321. 



69 



Dc scdc Jposlolorum et Marfyrum. 

2. Imppp. Gratian. Valentin. et Theod. AAA. 

Pancratio Praefect. urbi. 

NEmo Aposlolorum vel Martjrum sedem (7) huma- 
nis (H) corporiI)US (9) exislimet esse coucessam. 
)at. 3. Kal. Aug. Ileraclecs , Euchakio et Syagrio 
loKss. 38 1. 

De reliquiis Martyrum. 

3. Irapp. HoNOR. el Theod. AA. 



Emo Marljres (10) distrahat , nemo mercetur (11). 
" - " ■ ^j^j,j Q^ HoNOR. N. P. et EuoDio 



jN Dat. 3. Kai 

^oKss. 386. 



Dc Decanis Eccksicn ConstantinopolilancB . 
4. lidem AA. Niceno (12) P. P. 



NOn plures , quam nongenti quinquaainfa (i3) deca- 
ni (i4) sacrosancta? hujus amplissimae urbis drputen- 
tur Ecclesiae : nullique his addendi , vel mutandi , vel in 
defuncli locum substituendi pateat copia : nulli alii cor- 
poralorum (i5) prajter diclum numcrum per palroci- 
nia (16) immunitate (17) concrssa , npgataf[ue omiii no- 
valionis facuUate similia vindicandi , his quae in iionorem 
vel necessaria obsequia sacrosancta^ Eccleaise iudulta sunt. 
J)at. 7. Kalend. Sep. Eudoxiopoli. Hoxor, A. viii. et 
TnEOD. Juniore A. vni. (18) Conss. ^\o^. 

Dc iinmunitatibus Ecclesinrum. 
5. lidem AA. Melitio PF. P. 

PLacet (19), rationabilis consilii tenore perpenso (20) , 
districta moderatione prajscribere , a qnibus speciali- 
ter necessitatibus singularum urbium EccJrsis habeantar 
immunes(2i). Prima quippe illius usurpationis contumelia 
depellcnda cst 5 ne praedia (22) usibus coalestium secreto- 
rujn dedicata , sordidorum (aS) muneruni fsece vexentur: 
nil exlraordinarium(24)ab hinc superindictumve (23) fla- 
giletur : nulia translalionum (26) soUicitudo signelur: po- 
slremo nihil praeter (27) canonicam illationem , quam ad- 
veutiiiae necessitatis sarcina repentina poposcerit , eius lun- 



(1) Dcmus res inalicnahilcs ob piam causam lcgatas : Num dc- 
xbitur Kslimatio ? ncgat Baldus hic. Demus proctcritis vel cxhere- 
latis injuste lihcris , piam causam esse institutam ? Augustinum ita 
^"spondcalcm audianuis. Quajrat , inquit , altcrum qni suscipiat , 
on Auguslinum. Imo Dco propltio , neminem inveniet , qui su- 
2ipiat , Augusl. scvimme de viia Clericorum 17. qucBst. 4. 5. ult. 
if hiuc coUigus , in bonis tcstatoris , testatoii propinquiores cssc 
iheros , quam sit Ecclcsia : ct in hac spccic Ecclesiam post libc- 

Oi CSSC. 

(9.) Bchnqucndi vcrhum non ad donationes intcr vivos pertinet, 
L'd ad leslainenla , ct si quai similia judicia posUcraa , ibi , quam 
t suprema: uoluiUatis. 

(3) ah.rluus vclie non polcst. 

(4i Nwell. 22. c. 2. et lamen adstrictus instilutioni heredis , 
on conalus m arhitrium hcrcdis , munitus solemni tcstium numc- 
D. lialdus hic. An pio parte testatu.s , pro partc intcstatus quis ad 
las cansas mori potest ? Barlotus ait , Baldus ncgat. 

hX ?'"i fy'".'7'^''^ 1"'^ f*icam , infr. quce sit lon^a consuetudo. 

(()) tialdus vidctur legisse liherum , qua de rc vid. Novell. 20. 

//>. 2. 

0) Martj-rium l.xdt C. Theod. ,7. ^,?,/, .', .^^Xn^l^ ^x^- 
f;w vM/)sy. Miillus m Lcclesia scpcliat mortnnm Syn. Basil. 3. 
t. i. cx lih. 5. tit. 1. eam eliam templi partcm intciligit Bal- 
us , quac clencis ad.sicnata : cui adcssc laico non licct 

(8) Sepclicndis 5. Ecl. 3. ex lib. 5. tit. i. c. 1. aut human- 
is Z. 6. C. Th. 9. tit. 17. caus. i3- q. 2. c. nulhis. 18. c.non 
stimemus. ip. 

(()) An collcgiis aiit contractibus , elcctionihns magistratuum 

ilicndis? au hahilationi , in jus vocationi , citationi , prehcnsioni ? 

^P ^ 7" ' '^'" ^'^ ^'^^^' ^''*^^° scrvum in iis manumitti possc , 

r /r j^ '''" '" ^^^^' '"«""'"'"""<"'•• tiitorcin dari, a»i,'. /. 3. 

^. JT- de tutel. ct jurari , /. i3. in fin. iiifi: de rcb. cred. nro 
stationcm ficri , /Voi», i - ^" - .- .• .. .. . i 



(i5) Corporati , cjusdem corporis et collcgii , vid. /. unic. infr. 
dc collegiatis. 

(iG) Numerus uhi ccrtus cst , non valct impetratio supra numc- 
rum , utcunque patrociuio summi^iri Gat. 

(17) Kecepti snpra numerum non fruuaturprivilegioordinariorum. 

(18) Vitium cst in hac subscriptioue. 

(19) /. 40. C. Theod. iG. tit. 2. GotJi. Hpec lcx canonizala cst. 
caus. 16. qucest. ). can. placet. An Ecclesiastica; persouai teacan- 
tur ad solutionem oncrum mihtarium : vid. Cacheran. decis. 6S. 
Addc Aiciat. hic. Ans. 

(2f)) Princcps in dubio omiiia consilio agere praesumitur. 

(■21) Kcclesiae habcnt immunitalem ab oiiiriibns collcctis , gabcl- 
hs et cxaclionihus. vid. /. 2. iiifr. de cjiisc. et cler. et cau. 1. ct 
cap. quanquam pedagiorum. 4- de cens. exact. et procurat. inQio. 
et Clem^nt. prcesenti. h. t. Mod. 

(■22) Omnia scil. ad Ecclcsiam pcrtinentia. 

('!3) Pr:edia Ecclesiastica a sorclidis muneribus immunitatem ha- 
hent , Nov. i3i. c. 5. de quib. v. /. i3. 14. i5. iG, Infr. de 
excus. muner. 

(2.^) E\traordinaria muncra sunt , «jua; ncc ccrtam , ncc ordina- 
tam formam pr.xst.itionis habont , /. 10. §. 1. Jf. dc annuis. co 
]']cc]csi?e non tenentur , nisi de extraordinario faclum sit ordina- 
rium , /. 1. in fin. infr. de indict. 

(■>.5) Siiperindictiliuin , /. \o. C. Theod. 16. tit. 2. vid. injr. 
de suprrindicto. 

(2G) Vid. infr. de coll. don. 

(27) Alias , J-Icclcsia; teucntur ad ordinarias praestationcs , ncc 
hcct abiiti nomine Eoclesire cvitandoruiu canonum causa iVot/. 37. 
ordinaria igitur jugatio Ecclcsiae non est remissa , vid. /. 3. infr. 
de Episcop. et cler. Ambrosins dc Impcratorc loqiieiis , 5/ tribulmu 
petis , non negainns : Agri Ecclesiae tributuin solvunt. c. 11. q. 1. 
,-- «^flM. si tiibutum 27. Si ccnsum lilius Dci solvit , quis tu tantiis 
c. ult. An seHlcntia , .an arbitrium , es qui non ptitcs cssc solvcudum ? 11. q. i, c. masnum 28 ad- 



1 cxaimnatio tcstium ficri ? sic puto: duromodo non rcpugnct nsus 

(10) Mart.yrcm /. 7. 9. C. Thcod. .7. ^,!^,,^ „•;„„, id cst , 
l.q.nas sanctorum i. Ecl. c. 5. fol. 1. 3. Harmen.^3. h. t. ^cn] 
■iWuiuv ayrjii^j. "^ 

(11) Cuni contractus irritus fuerit , quaenam pccna constituta ? 
Ltraordinaria. Baht. 

(i^) AI. Decio Rujf. Al. CYncgio. Contius. 
(li) Imo octoginta , d. Ncv. 69. 

(i4) Decani , l,lc , sunt vcspillones , copiat.-n , Iccticarii , fo.ssa- 
1 , Uargenae aut Bcrgenae nKpopipai , addc Noi-cll. 43. Nw. ;"k). 



de c. 23. qu. 8. can. tributum 22. De hac tamcn re couqueritur 
Grcgorius VII. epist. ad Theodoricum ct Thcodehcrtum fnmco- 
rtiin reges 114. Sane a trihtitis immiincs fuisse Saccrdotcs apud 
■^Y^^JP*'"^ ' Jiida^os . Pcisas et G allos , in vetcrum moniuucnti.'; lc- 
giinus , Ctciics. 47- Dion. 2. i. Esd. 7. XenopL. de vcciii^. Ck- 
sav. 6. de bell. Gall. sic in Boeotia agri dcorum csceplL erant , 1. 
ccnsoria : quam tamcn Icgem jviblicam ad novos dcos subtilifcr 
pertinerc iicgab int : eosve qui aliquaudo mortalcs fuissent , Cir. 3. 
de nat. dvor. IIoc codcm pi;«tcstn iidcm niihlicuii pi-o|H.' Cay.-tniiu 
loca quaeilaiu Luaae cousicraU ai sc rapiicrunt. Suubo 14. 



:o 



LIBER PRIMUS 



clioniLus adscribalur. Si quis conlravcnerit : post (i) de- 
bila^ ulliouis acrimoniatn , quas erga saci-ilegos (2) [ jure ] 
pronicnda csl , exilio deporlalioiiis perpeluo subdalur. Dat. 

8. Kal. .lul. Jiav. HowoHio ix. el TuEODosio v. AA. 

CoiNSS. 4 12- 

IJe ohservatione et interpretalione Canonuni 

Ecclesiaslicoruni. 

6. lidem AA. Pbilippo PrseJecto Praptorio Illjrici. 

OMni (4) innovalione (4) cessante vetuslalem et cano- 
nes pristinos Ecclesiaslicos , qui (5) usque nunc te- 
iiuerunt , etiani per onmes lllyrici provincias servari pras- 
cipimiis : ul , si quid dubielatis cmcrserit , id oporteat 
( nen (6) absque scientia viri reverendissimi sacrosrnctae 
legis Antistilis [EcclesiseJ urbis Constanlinopolilanse , quas 
E.oma3 veleris (j) pra;rogativa (ii) la^tatur (9) ) conventui 
saceixlolali sanclocjue judicio reservari. D. Pridie Id. Jul. 
EusTATino et Agricola Cgnss. ^^i. 

De insfructioniims itinerum et pontium. 
7. lidem AA. Asclepiodoto P. P. 

AD (10) instruclioncs (1 1) itinerum (iGs) potiumque (i3), 
etiam divinas doraos ct venerabiles Ecclesias (i4) lani 
iaudaliili (i5) titulo libeoter adscribimus : quia (iG) non 
est inler sordida nmnera nunieralura. Dat. i5. Kal. Mart. 
CP. AscLEPiODOTO et Marimano Conss. 423. 

De capitationc. 
8. Imp. Carus (i^) Praesidoro P. P. 

SAcrosancta (18) Tbessalocinensis (19) civitalis Ecclesia 
aperle sciat , propria; tanturamodo capitationis (20) 
jnodum beneficio nostri numinis sublevandum : nec extra- 
ueorum gravamine tributorum E.empublicam ecclesiastici 
nominis abusione (21) Isedendam. Dat.6. Id. Oct. CP. Vl- 
CTORE V. C. Cos. ^i^. 

De decanis seu collegiatis litulo tenus. 

9. Impp. TiiEOD. el VALENTirJ. AA. Cyro Pra;fecto Urbi. 

QUi sub pratextu decanorum seu coliegiatorum , cum 
id niunus non impleaut , aliis se muneribus conantur 



subtrahere , eorum fraudibus credimus esse obvlandum : 1 
f(uis sub (22) specie muneris , quod minus exequilur , a 
terius nuiueris oneribus relevetur : ne argentariorum y. 
numinulariorum munera declinentur ab bis , qui dici tai 
lummodu collegiati vel decani feslinant : ideoque si qu 
eorum sub uuda; (^3) appellalionis veJamine coUegiatui 
seu decanuin se appellat ; sciat , pro se alium suJMogai 
duin (24) , qui pra;dicto muneri sufliciens approbetur 
subrogatione videlicet loco memoralorum , vel eorum , qi 
inoriuntur , primatura ejus , qui subrogatur , admissa (2: 
judicio 5 ab hac dispositione neinine se excusante Sacn 
sanciaruin Ecclesiarum [ rcverenlia ]. Dat. x. Ral. Api 
Tjieod. xvii. et Festo Cosi. 4^9. 

De naiibiis et cmhola. 
10. lidem AA. Florenlio P. P. 

JUbeinus (26) , nuUam navem (27) ullra duorum mi 
iium modiorum capacem anle (28) felicem embc 
lam (29) , vel publicarura specierum transvectionem , ai 
privilegio dignitatis aut religionis inluitu, aut prajrogaliv 
personae (3o) publicis (3i) utilitalihus subtractam , excu 
sari posse : nec si coeleste (32) conlra proferalur oracu 
luin (33) , sive annotatio sit , sit divina pragmatica sar 
clio , providentissimae legis rcgulas excusare debebit. Quo 
etiam in omuibus causis cupimus observari : ut general 
ler , si quid hujusmodi conlra (34) jus vel uiilitatem pi; 
blicam in quolibet negolio proferatur , non valeat : Quic 
quid enim in fraudem istiu* legis quolibet raodo fuerit a 
tenlatuin : id navigii , quod excusalur , publicatione (3; 
corrigimus. Dat. Theod. A. xvii. et B'esto Coss. ^Zq. 
De angariis , parangariis , et plaustris. 
11. lidem AA. ad Taurum Praefectum Praetorio. 

^JEminem ab angariis , vel parangariis , vel plaustris 
1 vel quolibet muuere excusari praecipimus , cum a 
felicissiniam expeditionem (36) nostri nurainis oranium Prc 
vinciaJium per loca , qua iter arripimus , debeant solit 



(i) Et ifa duabus poenis afficiuntur : cxcomiaunicatione scil. et 
cxilio. 
(j2) Sacrilegiura committit , qui immiinitatera Ecclesiae violat. 

(3) /. 4-^- C- Th. de Episcop. l. 16. Goth. luuovatum contra 
Canones iion siilisistit. Vifie Gotdd. de Sequestrat. cap. i. num. 3g. 
e1 /|0. ad 46. ct Alciat. hio. Ans. 

(4) Quaj forte obliiuierut tenijjore Tyrannidis , /. 16. Infr. h. t. 

(5) Atide /, 12. Infr. h. t. Novell. G. cap. J. Noi'. 83. c. i. 
Nov. 1-23. 

(6) Atqui ad Imperatorem enndum videtur , /. x. iiifr. de legib. 

(7) /. 62. iii fin. inir. de Episc. et cler. ad differentiam novse. 
/. 4' Infr. de oper. puhl. cst eiiiui duplex Roiua. /. ult. Infr. in 
quib. caus. pign. 7. Eclog. 17. c. i3. Coustantinopolim Grseci 
VGcant , yjjcu fGJfx^v- Zonar. act. concilii Chalced. cap. 22. 

(<S) /. 45. 6'. Theod. 16. til. 2, id est , Patriarchatus , /. iG. 
Jnfr. /... l. 

(9) Imo ei fintistat. /. 24. hfr- h. t. 

(10) Purs lcfjis G. C. Theod dc itincre muniendo lib. i5. 

(11) Ecclesiac a muiierihus pr»scrtim sordidis immunes , 5/ jxjj 
iti d- uv l<.>a tv ^sjiuoac ^ iSoipo(TtZv , hoc est , exceptis pontium et 
itineruui instructionibus , Synopsis Basil. i c. 5. /. 7. Infi\ de 
o/Jier. pub. l. 4- Infr. de priu. domus August. l. 6. C, Theod. 
de itiufyv municndo , IVoi'. 3^. et 1^9. c. 3. 

(12) cioipsa-ioy 5- Eclog. 1. c. 5. 

(i3) Stratum , /. 6. C. Theod. i5. tit. 3. /. 4. Infr. de pri- 
vH. dom. August. murorum civitalis , putei publici ct similiiua. 

(i4) Locupleles scilicct , non si solae aut destitutae reditu. 

(i5) Noq sortlido infr. h- t. 

(iG) Piiiitiura et itincrum instructiones non censentur inter mu- 
nera sortiida. 

(17) Al. Imp. Theodos, A, Isidoro PP. Illyrici . ut legitur in 
C. Th. Russard. 

(iS) Pars legis 33. C, Thcod. de annon. et tribut. l, li. 



(19) V. /. 12. Infr. de annonis ct iribut. 

(20) Capitatioais voce tributum soli interpretatur Molinaeus. 

(21) Privilejjii praetextu illicilum non debet committi, /. 1. infi 
uhi senatorcs. 

(22) Pars l. I. infr. de collegiatis. 

(2 3) /. 5. Jf. de jure immunitat. 

(24) IIa:c lex nou pertinct ad eum qiii se fingit clericum : ne 
enim se decanum mentienti alius subrogari polest , cum non si 
dejanus. Scnsus est itaque : Non servientem Ecclesiae privilegio C3 
rcro , cjusque loco alium subrogari. 

(2 5) Adinisso. 

(26) Idem /. 2. Infr. de naiabus non excus. 

(27) V. /. 2. Infr. de na^ibus noii excusand. 

(28) Quo anni tcmpore fuerit felix hac emhola , vide Edictan 
Justiniani i3. c. 6. 

(29) Emhola felix transvectio specierum publicarum , v. Edict 
Justin. i3. 

(30) Forte railitaris. 

(3i) Puhlica utilitas cuilibet privati priviicgio praeferenda. 

(32) Coelcste oraculuin quid est ? principis dispensatio. 

(33) Ilinc coUigit Baidus privilegiura generaliter indultum noi 
inchulere casura utiiitati puhLicae coulrariura , quem sequitur Lud 
et Fiortut. cons. 4^7. col. 2. idemque tradit in l. id pnesens. ii 
fiii. C. de prii>ilegiis Ub. 11. Plura autem de iiac re vide apiu 
Ludov. Roin. in l. si vero. 5- de inro. jf. solut. matr. et Felra 
ad c. nonnulli. extr. de rescript. Mod. 

(34) Rescriptnm obreptitium ipso jure nullura. 

(35) Eccicsia; nocet factura pra;lati , v. c. 76. de reg. in 6 
Edict. Just. i3. c. 10. 

(36) Ecclesiae ab onerihus expeditionis non excusantur, 5. Ecl. i 
cap. 7. /. 2. Iiifr. de quibus muneribus , i>el prcest. l. 21. Injr 
de cursif, publico. 



CODICIS REPETITiE PRiELECTIONIS. 



7' 



lohis miuisieria exhiberi : licet (i) ad sacrosanctas Ec- contra fiat : poence qucB statutcB sunt^immlnelunt. Scclsiper 
;lesias (2) possessiones perlineant. Dat. i3. Ral. Mart. annum hujus novellce constitutionis alinui invenli fudrint 
ZV. Val. A. V. et Anatoi.io Coss. 44^- contemnlnrps . hmin ^nr.,,,» „,,.. <«/,.,.. „„„/ _-.. . 



Corfirmatio pricilegiorum ecclesiis concessoruni . 1 
gntio sanctionum sacris rannnihus adversnntium. 
salariis , cjuce de puldico ecclesiis prccstantur. 
J2. Impp. Valent. et IMakcianus A. A. 
Palladio P. P. 



Abro- 
1. De 



contemplores , hona eorum per totum nostrum imperium 
impune ah oinnihus occupentur. 

De idlima oohcntate nudicris Deo dicalcB. 
i3. Tidcin AA. Palladio Pr.Tfecto l>ra;torio. 
"^ Enerali Joge (i^) sancimus , sive vidua , sive Oiaco- 
3 nissa , vel virgo Deo dicata , vc-I sunctii.ionialis iim- 
. ,„, ,., ,,, . ., lier , sive quocunque alio nomine reli^iosi honoris , vel 

pUiViJcgia (3) , ffi.3R gcnerahhus (4) constulionibus diguilatis fooinina nuncupata , vel testamento vel rodi- 
L universis sacrosanctis Eccksiis orthodoxa^ religionis re- ciJio suo ( quod (.5) tamen alia omni ju.is ratione mu- 
o PriDcipes piJEstilerunt , firraa ct illibata in perpetuura nitura sif ) Ecclesia? vel martvrio (16) \:4 Clcio vel 
ccerniraus cuslodiri. Monachio (17) , vel paupe.ibus aliquid ', vrd cx'integro 

y i. Umues sanc pragmal.cas sanctiones , quae con- vel cx parte , in quacumque re vel spccie , cifdiderit le'- 
a (D) Canoncs ecclesiasticos mlerventu gratiae vel am- linquendu.n : id modis omnibus ratum nrrnum.n.o ro.isi- 
tion.s eJ.cita: sunt , robore suo el hrmilate vacuatas ces- siat : sive (18) hoc institutione , sive subslitutione , seu 
ire pra;cipiraus. ^ legato aut fideicommisso per universitalem scu spec-iali , 

^. 2. Jit ouia humamtatis noslrae est , egenis (6) pro- sive scripta , sive non scripta voluntale fuit dfrel.ctum • 
ucere , ac dai-e operam , ut pauperibus alimenla non omni in poslerum in hujuscemodi negotiis ambiguitate sub- 
;sint (7): salaria (H) etiam quae sacrosanclis ecclesiis in mola. Dat. x. Kalend. Maji CP. Arthemio c^t VALtNT 
iversis .spcciebus dc publico hactenus (9) ministrata sunt, viii. Conss. 455. 



bcmus .lunc quof|ue inconcussa , et a nullo prorsus im- 
inuta pr;eslari : liberalilatique huic promptissima? per- 
ituam iribuimus firmitatem. Dat. Aetio et Studio 
owss. 454- 

De statutis , et consuetudinihus contra libertatem 
ecclesicc , ejusque personas. 
Nova constilutio Fhider.ci (10) Imperatoris. 
'~y^ssa et irrifa (11) esse de.nwiciari per totam Ilaliam 



De rehus Monachorum. 

In AuTHENT. de monachis. §. illud quoque. col. i. 

tit. 5. seu NoveJ. 5. c. 5. el ^ovel. 76. 

TNgressi ( 1 9) vionasleria ipso ingrcssu se suaquc (20) de- 

J. dicant Deo : Nec (2.) ergo de his testanlur (22): ut- 

pole nec (aS) doniini rerum. 

In Authejvt. de sanctissimis Episc. §. si qua. col. q. 

tit. 6. al. i5. seu Novel. i23. cap. 38. 



.J'TfT'''T. '''"."'''' ''""'^'' ^^ consueludines conlra li- O/ (^4) qua midieV aut\h] liherirnonlxtantibus (-i-^), 

ca- O monasiicam (26) (.-itam elegcrit , et monastcriuin in- 



Ttatem Lccles,c^ cjuscjue personas , induclas achcrsus ...- -^ ............. ^..,^ .„,„„ ,,^^rru , ec monastcrmm m- 

omcasetimpcTialessanclwnes.eteadeCapitularibus^i-^) tra.erit : monaslerio {-.'j) , qund inira.il, re'^ (^^) ciu. 

TZf/V "/%\ "''^'' <^<^'^^'itutio : et de ccetero si- compctere jubemus. f Sed si persona llhcros ha/Ls\ in- 

uia aiientaia [^ii) ipso jure mdla esse decernit : si quid tequam de rebus suis inter eos (29) disponcit , monasterium 



juri civili pi-ae- 



(0 Ecclcsiee oLnoxise sunt anga.Jis et parangariis expodltionis 

Uiutih. t'cl prCKsUUioitih. • ' 

(2) Ef ;.li,uM .|iun,CMnqnc d. c. 7. scd nec reqis domus expe- 
tion.s l,i„,,<,re ab angaiiis ct paranjrariis imnu.ncs. /. 2,. Infr 
cunu rubUco. Synops.*Bas{l. ib. e:c lib. .56. tit. ,7. cap. L'. 
■ ./; Ji' ^J' ^'\ ^'''"•"^''- '/<^ sortlidis et cxtraord. munerib. ... 
0.1 M: ■*• "' ^^- ^- ^'''"'^- ^- ^^- ^- '• ^"f^- de Episc. 
(4) Piivilegia qunedam -eneralia essc possnnt. 
cidi "*-'' ' "''' "S''^'"'" ^"^ re Ecclcsiastica , 

rnl ,^P'''"i r.r'"cipis onicinm ost , egenis prospiccre. 
u usfm,^;' c"»'S'f"«-, voto panperi alimenla , aut qnid hujnsmo- 
»->U!.trnctns nomme legari possc. 

£./^r'","'''\ ■'"'!""""''' " veotisalibus s.ils dcfracta per slnculas 
uatcs Cl,r,st,am pr.ncpcs alendis Ecclesi.x ministris addixcn.nt , 

luc , qna- sul.lata a Jnliano Jovianus restiluit 4. Th. 4. Ad 
'" modnm Numa Tcstalibus stipcudium de pnblico staluit. /.A'. . 
^ppli rc-es saoerdotil.us iR!.'vp|i tcrtiam vccti<Tali„m. Z>;W. 2. 

i.ato cos, qu. rcip,d.licne pnrficlunlur, ex publicoalc.dos ocnset. 
.y; JUecmosyn.-B cons.,cf;e p.?E.standrB snnt. Alqui sunt incertre ? 

' f ' '"n" ? *'?'^^"""»"di"c , qnm et quants sint , appareat , 
"4- y I. JJ. de ahmentis vel cibariis lesat. 

10) Secund.. Goth. Frederlcus II. ab Ho..o.io III. Pontificc co- 
iJm accep.t. Anno 12 .3. Jns. 
,'0 Ipso J,ue, /. .2. 5. ,. supr. h. t. 
.'?.) Capuularia, libri statutorum c. omnes in fui. 36. caus. 11. 

.|3) Atfciilala alien.^ jurisdictionis usiirpatio , v. Paponc.u .n. 
est. i. d attcntat. r y 

■'"^\ nT ■''"'^'*^ imm.itafa duabus antlienticis sequentlbus. 

'In ,, ^'°^* personae etiam solenniter tcsta.i debeiit, 

.'^V J^lartyriiun tcmplu.n inartyrum,/. i6. Infr. h. t. l. 'j.C. 



(17) Id est , ccetui , aut templo monacbonmi. 

(18) Rcliiiqiiiinus morienfes vel scripto , \d non scripto , 'ulvac 
ve! .nslitiicndo , substitueudo , lcga.ido , fidci co.nmittcndo. 

(19) Vidc ad hanc Novell. Socinura reg. \^o. 

(20) Aliud ante ing.-essum. No\'ell. 5. c. .i. ct ccrto casn post 
ingrcssu.Ti , v. Atuhen. pro.ximam. H:ec intcriin aulhcnfica non 
servalur in Galiia , monasterinm eni.a non succcdit rcligioso , seJ 
ab inlcstalo pro.xi.ni. Quin religiosi non succcdunt proxijnis , ncc 
monaslciium eorum loco .■ nec potcst sccnlaris factus succcssioncm 
revocare : sed nec religiosos libcios patrcs tencntur hodie heredes 
inshtiiere, aut legitimam eis relinqnerc , v. Rcbuirmu in proamin 
comlit. gloss. 5. n. 20. 21. 22. o3. 24. Putarcin tamen casibiis 
istis habendam rationem paupcrtatis niraine , et qiiae sajpius accidit 
mcndioitafis. Goth. Ncqiie scrvalur b.iec autbentica in Bclg. iibi 
mon.asteriis ad adquireiiduin principali rcscripto opi.s est. Edict. 19. 
Octob. jbio. et lat. introit. art. .4. addit. 2. Aus. 

(2.) Testari de rebus Dl-o dioafis non possu.niis. 
(2->) Hoc ut verum sit , v. Aulhenticam pi-oximam. 

(23) Testan non possumus de rebus alicnis. 

(24) Haec authentica non servatur in Gallia, ut di.xi in suncrio- 
rc authcntica. ' 

(25) Vide Johan. Dauth. de Testam. ad rubr. qui testam. lUc. 
poss. num. 176. Ans. 

(26) Monostica vita stringit arctius , quam sacerdotium siniplex. 

(27) An salfem rei alicujus usum et disposilionc.n e.xciperc , seii 
rcsei-varc sibi possint? Possunt utique : sed permittcnte tantum ^uo 
Tcl prreposifo , vel superiore. 

(28) Oiiines : etiam ususfructus commoditatcm ct cmphytenscos 
privata; , immobilia , si modo monasfcriu.u ipsum talimii sit caj.a^ 
( quod in fcudis qua3ritur ) maxime opcrarum obvonfiones , lucra 
futura , iit Icgata et rclicta , v. Papouom .. arrest. 8. n. 7. 

(ay) Non extraneos : binc Baldus uegat , .nouaoho tum liocre 
uxori dotem constituerc , aut quasi ;\b ca quondam icceptam cavc- 
re , vcl de restituendis usuris alicui cavcrc. 



LIBER PRIINIUS 



inlrct , liceat ei poslea inler eos clividcre ( i ) , lcgitima (2) 
7iulli deminulu : ct quod eis non dedcrit , monasterlo com~ 
pelcl. Scd si ornncin {Z)suhsfantiiini inter eos filios diiidere 
volucrit , siui persona Jiliis cuii/iuiiieraia , parlem sil/i reti- 
ncat , (juK monastcrio compelerc dchet. Sed si post ingres- 
siim nionasferii nioriatur (4), ante(jiirini inter eos dii-idaf-, 
Jilii lcgitimani percipient , reliijua suhstanlia monasfcrio 
coinpciente (5). 

De alienalione , oppignoralione^ cmphytcusi reruni Ecclesice. 
De acijuisitione prcedii sferilis aut onerosi. 

l4- Impp. Leo (6) (t AiNTiiEMTTrs AA. Hanatio (n) 
Pioefeclo Praetorio. ^ 

JUbcmus (8) , nuUi poslhac Archiepiscopo in hac urbe 
llegia sacrosauclae (9) orlhodoxae Ecclesia? praesidenli, 
iiuni Oeconomo , cui (10) res ecclesiiistica gubernanda 
mandalur , esse facultatera fundos , vel prasdia sive ur- 
bana , sive rustica , res posiremo immobiles , aut in his 
praidiis colonos , vel niancipia conslituta , aut annonas 
civiles (11) cujuscunque suprema, vel superslitis voluntate 
ad reli5.',iosas ecclesias devolutas, sub cujusque (12) aliena- 
tionis specie ad (i3) quamcunque transferre personam : 
sed ea eliam praedia dividere (i4) quidem , colere , au- 
gere , et ampliare : nec ulli iisdem praediis audere cede- 
re : verum sive testamento quocunque jure facto , seu co- 
dicillo , vel sola nuncupalione , legato seu fideicomniisso, 
aut mortis causa donatione , aut aJio quocunque ultirao 
arbitrio , aut certe inter vivenies habita largitate , sive 
coutraciu venditionis , sive doualionis , aut alio quocun- 
que titulo quisquam ad pra^fatam venerabilem Ecclesiam 



patrimonium suum , partemve certam patrimonii in fun 
dis , praediis , sive domibus , vel annonis , inancipiis (i5) 
et colonis , eorumque pecuJiis vohieril pertinere : incon 
cussa ea omnia siiie uila penitus immulalionc conserveu 
lur. •]- Scienles nulla sibi occasione vcl tempoie , ad' vi 
cissiludinem beneficii collocati (16) , aul grati* rcferenda 
donandi , vel certe /jominibus volenlibus emere , alienan 
di aliquam facultaletn pcri/xissam : nec si oniiies cura re 
ligioso Episcopo , et Oecononio ckrici in earum posses- 
sionum alienationeiri consenliant : ea enim , qua? ad l^ea 
tissimaj ecchsia; jura perlinent , vel posthac forte perve- 
nerint , lanr[uam ipsam (i^j) sacrosanctam et religiosan 
ecclesiam , intacta convenit venerabihler custodiri : ut si- 
cut ipsa religionis et fidei inater (18) perpelua est , it 
ejus patrimouium (19) jugiler servelur illqesum. 

^. 1. Sane , si haec nostrae perennitatis staluta audac 
spiritu et mente sacrilega (piisquam Oiconomorum , ve 
hoininura lemeranda credideril , ipse quidem , qui proter 
vo ausu Ecclesiaslica praedia donalionis , vel emptionis sei 
commutationis [ tilulo ] , vel cujuscunque conlraclus al- 
leriiis nomine ( nisi eo modo , quo nuuc (20) slatuimus 
acquirere [ vel habere ] tenlaril 5 omncm hujusmodi fru- 
ctum propiiae temeritatis amittal : ct pretia quidem et mu- 
nera (21), qua; ejus rei gralia data fucrint 0(3coaomo . 
sive aliis quibuscunque peisonis , ecclesiae lucris et com- 
modis acquirantur (22) : praedia autem , et in his omni 
bus constituta , ab ipsis clericis (23j et temporalibus ceco 
nomis cum fructibiis seu pensioiiibus , vel accessionibus 
totius medii temporis vindicentur , ut lanquam penitus £ 
nullo empta vel vendita teneanlur : quia ea quae contr. 
leges fiunt , pro (24) infeclis habenda sunt. 

5. 2. Oeconomus autem , qui hoc fecerit , imo fier 



(1) Tostari monactius potest inlcr liberos , hoc casii ut ex No- 
vcHa Lconis V. de his , quse adquisivit post ingressuiti. Ideoque 
posse videtur in iiis substiluere. Ad hsec potest testis esse quoque 
iii testainento , ct teslanienti cxecutor dari : aut si id ei uon licet, 
exccutoii a consiliis esse. Bald. hic. 

Qi) Moiiacbus liberis relicturus , quam ininus potcst lcgitimam 
eis relinquit ; quara pluriraum virilera sibi retinere debet. 

(3) Jason liic num. 5. colligit cx hoc vers. Monasterium loco 
filii liabcri , cup. iii prwseiilia , J^xtr. de probat. vide can. 9. 
t:aus. icj. qucBst. 9. Ans. 

(4) Patre raonacbo ante divisionem bonorum praemortuo , liberi 
solam lcgitiniam deducunt , quibus ideo monasterium fayorabilius 
videlHr, 

(5) Non jure hcreditario , scd cujusdam acquisitionis. Indc ne- 
gant intcrprctes , monasterium ad iuventavii coufectionem adstrin- 
gi : cuin pioprie non sit beres , v. Grassum lib. seiit. ^. hercd. 
qucEst. 6. 

(6) Hujus legis mcntio sit Not^, 7. Goth. De hujus legis mate- 
ria vidc Salicet. Barl. Bald. h. l, Tiraquell. cle constil. possess. 
purt. 3. limit. i3. Mcnocb. de arhitrar. lib. Q. cent. 2. cas. 172. 
Guillifchn. Rodian, tr. de reb. Eccles. non alienand. conier, L fin. 
C. de fuiid, rei yrivat. l. i\. et ihi notat. Ans. 

(9) Armasio , ut l. 3i. Infr. de Episcopis et Clejic. cujus in 
Zenone inentioncm Aug. Qlycas ct (Joustantinns Manasses faciunt. 

(8) Ad lcgis hujus plenioreni inlcUcctum vide praster allegata et 
notata boc loco QppQrtuuc a Gotbofrcdo , Tiraquellum in tract. 
de jur. coiistit. 3- part. i3. liinil. Lapura cons. ^g, DocX. ad caj'. 
edoceri. extr. de Jiescript. Oldrad. cons. 209. Guid. Pap.-e «jMcci;. 
3J5. Rot. decis. 10. de restit. .?/;<■>//«£. Alcxand. co»i. 81. imin. 16. 
et seq, Parjs. ad cap, in prcKsentia. n, io5. extr. deprob. Pilcum 
quoist. 2, Ludov. de Penna in l. litihiis. in 1. col. iii/r. de agric. 
ct censit, Hostiens. denjque ad cap, cum inter nos, y i. extr. dc 
^^ab, sig. Mod, 

(c)) Id est , roajori EcclcsisB Constantinopolitante. Hoc privile- 
gium postea porrectum est ad rc|iqr,*s majori subjectas , / 17. 
Jnfr. h- t, ct tandem ad omnes Eccksias Ncveli. 7. 

(10) Oi-'Conoini gcclesioj munu» id erat , res Ecck-si^sticas guber- 



nare , ut hic , qute cura post Episcopis ipsis demandafa. 

(11) Annonse , sportulae , pensiones iramobilibus adnumerantur 
Nov'. 7. in pr. Nou. 120. c. i. sic ia feudis , feudura de camer; 
est , cuin e.s. arca domini certura stipendium solvitur : de cavena 
cum ex cellario domini praestantur annonae "i.Jeud. i. v. Cujac. i 
Fciid. I . in princ. 

(12) Cujuscunque. Hal. Alienationis verbo continetur venditio 
donatio , perniutatio. Interpretes tamcriji volunt , praelatum poss 
ecclesiae prrejudicare in adquircndis , non in adquisitis , v. Roland 
a ^all. i. consil. i5. miin. 23. 

(i3) Rcs Ecclcsiasticre iramobiles , aut quasi immobiles a nullo 
et in nuilum alienari possunt. 

(i4) Puta cum alieua Ecclesia. Nov. 94. c. 2. vel culturae gra 
tia ; ( Hujusmodi divisio non est allenatio , l. 38. D. famil. er 
cisc. l. 86. injin. D. de leg. 1. ) vcl si privatus agit ad divisio 
iicm. Neccssitas enim probabilem facit divisionem , l. 27. jff) di 
munumiss. test. 

(i5) Rusticis scilicct arg. l. &. ^. i. infr. de secund. nupt. /.4 
5. 5..^'. de cennb. v. Cujac. Novell. 7. 

(16) Colorati , ita legit Baldus , adde Cujac. Nov. 7. color hk 
plerumque donatione quaerilur , ut donari dicatur iV' aPTilufm ■ 
id cst , reinunerandi gratia , Noi'. 120. c. i. 

(17) Intclliguntur ipsa terapla , vide J^ov. 7 c. 10. 

(18) Ecclesia fidei mater , /. 16. in Jiii. Jnfr. h. t. 

(19) Patrimonium Ecclesiaj ( quantum fieri potcst ) perpetouai 
esse debet. 

(20) Id est , Jnfr. h. t. Goth. Adcoque hic Einptor pro mak 
fidei possessoie babetur : Rationem vid. apud Govar. Jlelect. cap- 
malcc fid. %. 7. de erraixte et dubitante. num. 10. adde /. 7. C. 
de aqric. et ceiisit. lib. 1 1 . Ans. 

(21) Cujacius d. l. hoc verbo iutelligit dy-.ilap^t. 

(22) Illicite coulrabens , pretii soluti ( aliud si uondura solutuD3 
est ) aniissionc privatur : quod tamen ei ab Ecclesia remilti potest. 

(23) Aut eis taccntibus , a quovis , quin ab ipso ceconomo 
qui alicnavit. 

(24) Contra lcges quaB fiunt pro infectis habenda. v. /• 5. Jvjr 
de le^ibus. 



CODICIS REPETITvE PE^LECTIONIS 



73 



passus fuerit (1) , vel quacunque prorsus Imjusmodi ven- posl stalulum autem tempus et placitum (i4) ipsorum 
ditione , seu «lonationc , vel comrautalioue , [ nisi ca , rediluum proprietate ad dominium , et jus ecclesiast icum 

"'" " "^ ■ ■ recurrente lirmiter : ita scilicet ul sive coinpleto spa tio , 

quod fuent inter eos constitutum , sive mortis sua; tiMnpol 
re ( si hoc ((uoque convenerit ) is qui possessionem ec- 
clesiasticam el certorum redituum usumlructum lia bendi 
gratia interveniente pacto susceperit , non minus quara 
aJlcnus tanl* quantitatis , quantae (i5) accepcrit redJtus 
cum ipsorum prajdiorum dominio et rebus immobilibus * 
eorumque colonis el mancipiis ecclesias derelinquat : Kisi 
eniiu bac conditione pacta inila fuerint , ea quoque decer- 
nimus non valere , sed possessionem Ecclesiasticam lan- 
quam nullo jure transcriplam , in jure ipsius , alquc do- 
minio permanere , et ab ecclesiasticis oeconomis vindicari, 
D. CP. JoRDA^fi , et Severo Coss. 4^0. 



qua; pra^senli lege concedimus ] postremo in quacunqiio 
alienalione consenserit : commissa sibi Oeconomalus admi- 
nistralione privelur (2) , deque ejus bonis , quodcunque 
exinde incommodum ecclesise conlingerit , reformelur : lie- 
rcdpsque (3) ejus , et successores , ac posteri super boc 
facto sive consensu , compelenti ab ecclesiaslicis personis 
actione pulsentur. 

5. 3. flis tabellionibus , qui hujusmodi contractuum 
vetitorum (4) ausi fuerinl inslrumenta conscribere , irre- 
vocabilis (5) exilii animadversione j^lectendis. 

§. 4- H's quoque judicibus (6) , vel jus gestorum ha- 
bentibus , qui hujusmodi donationum vel contracluum ve- 
tilorum gesta confecerint , dignitatis propriae et bonorum 
omiiium spolialione damnandis. 

§. 5. Sane ne (7) omnis rcligiosis Oeconomis com- 
Tiodoe provisionis via , et occasio venerandis Ecclcsiis pro- 
ulura videatur exclusa : id , quod utile plerunque judi- 
:atur , sub cautelae observatione ncccssario procedere con- 
;edimus. Si (8) cjuando igitur vir religiosus oeconomus 
lujus regiae urbis Ecclesiae perspexerit (9) expedire , ut 
lesideranti cuicjuam cerfarum possessionum atque prsedio- 
um ( urbanorum scilicet sive rusticoriim ) ad jus Eccle- 
iasticum perlinenlium lemporalis , ususfructns possessio 
)ro (10) ipsius petilione praestetur : lunc ejus temporis , 
[uod inter ulrosque convenit , sive (11) in diem vilce suae 
ib eo , qui desidcrat , posluietur , pacta cum eo , qui 
loc elegerit , ineat Oeconomus , atque conscribat : per 
\ux et tempus , intra quod hoc prajstari placucrit , sta- 
ualur : et manifcslum sit , quod quisque acceperit ab in- 
'icem (12) hujusmodi beneficii (i3) gratia ; prjestando 
[uidem ccclesiastici praedii pro tempore usurafructum : 



ff' 



In AuTHENT. de non alienaudis aut permutandis. §. non 

igitur. col. 2. lit. 1. seu Novel. 7. c. 1. et iu 

aulh. de Alienat. et emphjt. §. hoc etiam 

super ipsis, et §. hoc vero jubemus. col. 9. 

t. 3. seu Novell. 120. c. 6. et 7. 

CTOc (-iG) jus porrectum est ad omnem (17) venerahi- 
J- lcm locum , omneque coUcghun , quod actio pia con- 
stitua : ut nec res eorum pignormtur (18). El hoc perpe- 
tuo .«ervetur in his rebus iminobilibus , quce (19) ab inipe- 
ricdi domo priedictis locis applicantur. Jn cceteris (20) eate- 
nus excipitur , si dcbitum urget. f Quod si e.v mobiUbus 
sohi non possit : primo (21) res immobdes speciidiwr den- 
tur pignori : qucirum frurtus crcditor sibi nputet tam in 
sorteni, quam in usurus usque ad quurtam (22) centcsi- 
rnce. f Quod si (2 3) nolit creditor ita uccipere : tunc or- 
dmator (24) donius apud eum , « quo ordinatur habi- 



(1) Agcns , ft consentiens pari poena piiniiuittir. l. i3. ff. de 
is qui riot. infam. l. Q,. ff. de iure palnmat. Aus. 

(a) Pcr scntcntiain. Uiidc colligiHU verbum pioesentis vcl prw. 
:iiU lcn.poris intdhgi ipso jnre .• futuri vero jicr senlenliam , si 
i':ta luenl scntcnt.a : nisi vcrl.o fut.iri lcmpo.-is addat.ir verbu.n 
u>x illtr.o, vmnimoclo , vcl simile : nisi verbum futuri femporis 
rof<r,-.tur a fcslatorc , G/o«. /. ,6. in ^erb. decermmiis. infr.h. t. 
aiit. / .. injr de /us , qitai poencE. Gl. in les. criminali. 5. 
"Jr. de jurisd. l. si quis in tantam. 7. C. unde ui. l. ,. /,,/;-, 
'/^l Z" ' "■ /■ ^''■'^""^"•''<-''" singulnri^. Romanum sinsularit. 

i^i) Ob rcm male admimstratam , datur actio in oecouomum . 
tJ.sqiie s.icccssores. ' 

(4) Scriplor pmYtur , v.de /. 5. 5. 9. D. de iniur. l. ,5. m/}-. 
./<-c«/,o«,/,„.. iabclUo vetitum inst.-nmentum co.if.ciens irrcvo- 
ibd. cxibo pun.cdus , V. /. .6.# ad l. Corn. de falsis. Bello- 
%'■ !;'■ '•."^ 8' "• 'o- ^'"'- «34. c. i,. et -X. feud. 52. 
(3) iloc ...nu.t , non o.nne exilii.m irrevccabile. v. Papon 3 
nar. tit. de Rtipeau dc f>an. ' " ' 

(6) Judiccs cl actuarii , conlrartui vctilo antoriatem prrebentes 
pnvantiir d.gn.latc , ct omnia bona amiltuut. 

(7) Adde /. 24. 5. i. D. de minorib. l. 12. ^. i. fT. de ud- 
m. et pertc. tut. 

(8) Hiec vcrba refcruiitur c. 10. qucest. 2. can. cu enim S si 
::onomus. ■> 

(9) lu alienatione rei Ecdesiastic.-E requiritur , ut justa ca.isa 
bstt : neccss.talis sc.l.cet vej uliiitatis : idcoque transactio snpc- 
Hibus causis dcstituta, reddctur inntilis , vidc Roland. i. con- 
• 10. num. iG. 

(10) Id cst, pra^dia Ecclesiastica urbana v.I rustica in tempora- 
n .isu..,lrt..;f..... pctc.li dari poss.mt , Noiull. 7. oap. L 

(.. I) Ususfructus tcmporaiis (it pacto ad certuip tcmpirs , vd ad 
la... siiscipic.ifis. "^ ' 

(»■>.) Sic rcslilue rrrf /m'/rfm. Hujusmodi beneficii sratia vrce- 

kI{' r T- ^T" ''"=" ^'''■^•'' '""'■""' >'icagid;.mutuo,,su, 
tcdcsia n..Kl„n. ( iortc remotum ) aiyili alicui cui ( is proxi' 
lom.ly, > ■ t 



mus est ) in usum vita! dare possif , ea lege , ot vidssim ab eo 
tundum al.ura ( sibi forte vicinum ) fruendum accipiat , Noi^ 7 
cap. 4. ibi fr.po, ,\S6; vpuy.ux K*z^ hcrnTsUi Sikxio, dvjtitli- 

(.3) Mutui sdl. 

(i4) Pladtu.u lemporum proprietate ad dominium etc. Hal 

(i5) Quantam acceperat redilus ctc. Hal. 

(16) 10. qucBsl 2. c. ea enim 1. Id specialiler Ecdesiarum ia- 
tuilu concessum fuerat , /. ,4. supr. h. t. Goth. De ju.e Canoni- 
co in ai.enatione rei Ecclesiae noa reqi.iritur tanfa solennifas ; ^ed 
suliicit utiliias qua; ahenationera suadet , accedentc tamcn consen.u 
et subscr.pf.one Capituli. cap. i. extr. de his , qucc /iunt a pra:. 
lai. junct. can. sinc exceptione. bi. c. 12. qucest. 2. Adeoqt.e so- 
lennitatcs hic rdat;e bodie non servantur. Ncque iUud mulatiim • 
proptcca , qiiod hae authentica; d. caus. 12. qucest. 1. insort» 
et quasi canonizatae sint , a Gratiano enim privata auforitafe in- 
serfio .lla facta est. v. Canis. de diff. utr. jur. n. ao. Ans. 

(17) rsullus locus rel.giosus alienari aut pig.iorari potcNt 
(.8) Subaiidi , sine solennitate , de qua vid. Sodn. rc' 110 
(19) tcclcs.. rcm iromobilem .ib Impcratore acceptain aliena.e 

ac p.gno.-arc non pofest cliam alteri Ecclc.Mce , v. JSfd 110 c - 
(2(1) Eccles.a res immobiks a privato acccptas alien.ire potest'! 
si acbitum urget. r •■ » 

(21) Adde /. ,2. inftn.ff. de relig. In alienationib.,s rerum 
Ecdcs,ast.carum aha solennifas bodie .scrvat.ir , vide Decisioncs 
Jiotce , dccis. ,3o. rxd.uir. in procvmio const. gloss. 5. n. 26 et 
in compendio alicnalionis rerum Ecclesiustic. 

(22) Qiiarla centesima: cst quadrans usura lcvissima , nt si sol- 
vant.ir an.uiat.m trois pour cent. quadringentesima parssorlis uuo. 
tibtt mcnsc. '^ ^ 

(•'.3) Sublata spe qnaestus , languent commeicia /. 8. infr. de re- 
scind. i'end. • 

(24) Vd cjus loco procurator specialis , ant cum libera, aut cer- 
ti ncgofii Ls e.um potcst acciperc , sincgotium aliter explicari 
uon ptcsl, Bald. hic. ^ 

iO 



74 



LIBER PRIMUS 



lis (i) al^srjne dhpcndio gestis , jaret (2) ( mcijorc prtr- 
(e ibidcia sirviciniani (3) coinentiente ) , et debitum exi- 
slere , nec e.v mobilibus (4) sohi /josse : quo subsc^cufo , 
j>er viginti dies rein EcdcsicG (5) i^e/ialciu csse publice (6) 
nolum sit ; ut plris offerenti (7) detur , pretio (.'3) «io- 
r//s omnibus pro debiio dando : alitcr (9) e/i/m rcA ciiiplo- 
ri non conccdilur : et hoc inscribulur (10) nihil esse la- 
ctum in ea re ad (larrinum divinac domiis. -}- Emplore ue- 
ro non invenln , res mlimula dislricte crcdilori detur in 
solutum ^ addita (11) in prctio universce ccstimationis de- 
fiima porle , ct cucedrnlc consensu ordinaturis , el majoris 
partis ibidcm scrvientium : Sil tamen ea res mediocris (12) 
intcr caiteras , inspecta ipsius cfucditate (i3) et cjuantitdte 
et oncrc. ^ Et is crediLor hic intcUi^alur , cjui , cpwd 
<:redidit, probcU in (i^) ulilitatem divinct domus proccssisse. 

In AuTHEjNT. de non alienandis aut perrnulandis. §. sicut 

aiitcm. col. 2. tit. 1. seu Kovdl. 7. cap. 12. 

^Jcut (i5) alicnatio rcrum Eccksict; interdicilur : ita 

kJ prohibclur ., nc c/ua stcrilis (iG) ei detur (i^j) /josses- 

sio , aut alio(/ui oi.crusn , vehili fisccdium nomine vcl onerc. 

In AuTHENT. de noii alion. §. quia vero cognovimus. 

col. 2. lit. 1. seu Nov. 7. c. 11. el in aulli. de 

alieu. et empli. §. et quoniam. col. 9. 

tit. 3. seu rVov. 120. c. n. 

7|yTt/'//o (i8) magis prohibelur ipsius Moncislerii alienatio, 

IVA cfua redeat in aiitic/uum statuin , ct sccularcm usum. 

\x\ AiiTUENT. de alien. et emph. §. si vero non sint. 

versi. oeconomis. col. 9. tii. 3. seu Nov. 120. c. 5. 

QlJdniscunc/ue (iC)) modis hoc jus aliis pcrmittitar : in- 
terdicitur ccrtis /jcrsonis , res hujusnwdi accipcre , ut 
Oeconomo , ejusque cogiiatis : alioc/ui bona eorum et 
Occonomorum , ct ordinaiorum , c/uibus conjuncli sunt , 
puit moricm eorum /jcivenicnt ad Ecclesiam \ dc qua rcm 
cuxi/Jiunt. 



In AuTiiENT. de non alien. aut permut. J- quia vero 

Leonis. col. 2. lit. 1. seu Nov. 7. c. 5. el coJ. 9. 

til. 3. de alien. el empli. j. Si vero praster hac. 

seu Nov. 120. c. 11. 

QTJi res jam didas non (20) giatuito a/icnatioms titulo 
citra {11) formam legis (^ii) acce/iit:rctin quidcni cum 
omni incremento medii tem/joris reslituat : cjus autem c/uod 
dcclii , nullam actionein contra veneiabihm locuiii (23) 
sed advcrsus eum (2.}) , qui ulienavit , habei. -[• Donata- 
rius (23) autem et rem cum omni causa , et fructum rc- 
stituat , et aliud tantundeni. j- Creditor quoc/ue restiltUci 
re pignorila , crcditi ciclioncm contra soUim pi^noris da- 
lorc.m hubccU. \ Em/jhyteusis acceptor , et cih eu cadat : 
nec c/uocl dcclit rc/jctat : iinmo slatiin sohat , quod solu- 
turus cssct uno qao^^/ue anno , si jurc contruxissct : sed 
meUus cUcilur.) omnimodo denegandas esse acliones hujus- 
modi acceptori. 

In AuTiiENT. de ahen. et emph. ^- si vero quaedam sunt 
col. 9. tit. 3. seu Nov. 17.0. c. 1. 
O/ c/uas ruinas hnbcnl memorcUcz divincc dornus , qucu 
O rcccdificcuv. iion valcnt , et hce in em/jhyleusini chn 
tur /jcr/jeluain : c;mphytcuta usuro m ,tcrin huMicUionis dci 
positcc doinus (atJ) , ui /jensio diminwUur., in tertiam par 
tem ah ea , qiuK stantihus aclhuc cedjficiis colUgehalur , aiu 
primitus eo rccKihficanlc ex adjcctis ilU per wstimationeii. 
pensionibus , meiUclas chtur rcU^ioscti doinui : iiam /Jrujri 
casu ah initio em/jhyteusis prcestaiida est jjcn.no. 

In AuTHENT. de non alien. ^. quia vcro Leouis. coL 1 

til. 2. seu jNov. 7. c. 3. et in auth. de alien. 

et emph. ^. et hoc quidem. ver. licentiam. 

col. 9. tit. 3. seu Nov. 120. c. 6. 

PEr/jclua quoque emphyteusis in his permittilur rebus . 
si rcs in eorum geratur prceseniii , quibus i.oc udsi- 
gnutur lcgc {7.-]) : jurantibus his quorum intercst , ex eo 



(i) Hodie ctiani in Francia sciiptura adhlhetur ah initio. Re- 
biilfus in conipeiuliu de aliniiatio/i. rerum Ecclcsiastic. rnini. 10. 

{'x) llcliiilUis ncgnt iiodic reqiiiri jiiramcntitm oidinatoiis ca/^. i. 
de rcbus Ecclesiar. non alienancl. in 6. 

(3) Sen capituli , d. cnp. 1. vide Rebuflhm ibid. nuin. 17. 
vel fpiscopi. Ciijns ? ntiinsqiic : el ejus in cujus dioecesi res sita 
est , ct ejus in cujus diceccsi ipsi contrahentcs vivunt. Rebullus 
ilid. nuin. 22. 

(4) Quo noininc intcllignntnr aclioncs , et nomina ex rc mobi- 
li , non immobili proveiiienlia. Babl. Iiic. 

(5) De cujus utilitate agilur. Interpretes tamen volunt , unitis 
duabus Ecclcsiis fiindinn unins pro altcrius utihtate di>trabi posse. 
V. Bald. hic. v. qnre scripsi ad l. 11. Infr. de prcediis , et cdiis 
rehits miiioram. 

(6) Subhnst.itioncs iHinornin Ecclesia; ticri dcbent. ari^. l. 4. 
Infr. de fdc ct jiire hastce ■ per viginti dies , tit hic : Rolandus 
a \'al. j. ro«s/Z. 33. nuin. i3. quas tamcn lichuilas d. l. imin. 10. 
negat requiri jure Canonico. 

(7) Plus lic.tanti , au plits offiaiit et dcrnier cncherisseur , res 
addici solct. /. 4. Infv. de fide ct jure hiatcc. 

(8) Id cst , ea lege , ul prctiiim acccptum crcditoribus Ecck- 
siae riiuneretiir. 

(9) Eiuptiir rci Ecclciiasticae curiosus esse debet , quo pretlmn 
verlalur : facit /. 3. §. 9. in fn. ff. de in remverso.l. i^.$. i3. 

Jf. de reh. crcd. 

(10) Actuarii vice , ad cmptoris sccurifatem. Puto ifaque , sic 
iibi , maximc scrijifuram in liiijusniodi alicnatiouibus reqiiiri. 

(ti) An id reqiiinn , aut licitum jurc poli ? vide quDe notavi ad 
jSovell. 120. c. (j. in fin. 

(12) Qiiid si alienari prohibita ? v. AW. 120. c. 9. 

(j3) Itci fp.stimatio qtialilatc , quantitalc , ct onere jiidicatur. 

(j4) Qiiod in duliio priPMimifnr ex confcssione Episcopi et Ca- 
pifuli : -(113.5 qui euiif ab Eccle.sia , qui cidem crcdit , nuiuciatio- 



nem factam , et convcrsionem pecunias in ntilitatem Ecclesia pro 
bare cogitiir. Bald. hic. 

(i.'>) Quid si nuncius Ecclcsira pccuniam amisit ? uon est peri 
cidnm emptoris. /. 11. infr. de relus cred. 

(iG) Aut damno.sa. 

(17) Fingamus liercditatcm damnosam ab Ecclesia aditam , noi 
confectr> inyentario? ultiM vires bercditarias noii tenebitur. Buld. 

(18) Rcs ad Ecclcsiain pertiucntcs prohibentiir alienari , ergc 
ninlto magis ipsa ]i!cclesia. Propter Ecelesiam res vetantur alienari . 
iiiulto niagis iion alienabitur ipsa Ecclesia. Potcntior euim est prohi- 
bitio iu causa , quam in causato. 

(19) SensHs est: cerlis casibus rcs Ecclesiasticae a qiiovis emi au 
condtici possunt , at non ab Oecomuuo cju.^que cognafis; quiu rai 
nns ab illo , quam ab ejus cognalis : et merito , nain alieuatio fa- 
cta pcr pradatum iu consanguincos uon jiraisumitur iu Ecclesic 
scd ipsorum cousanguineorum utilitatein facta , v. Alc^, i. pic£ 
siimp. 29. Et tamen quibtis casibus tutori rts pupillares licet ven- 
dei-e , easdem eidem cmerc licct , sed et ejus uxorl /. 3. Infr. di 
contrahend. einpl. Baldus addif, Episcopo permilti bcnclicium con 
ferfo adgnatis. 

(20) Gratuito res non cmitur , cum ex forina legis cmitur. 

(21) Res illicife disti-ahitur, quoties cessat causa vcl forma requi- 
sita ia alienatione. 

(2O /. 54. Supr. h. t. 

(23) IVisi facia sit loctipletior. 

(24) Id cst , adversus administratorem. 

(23) Nota dc his actil)us prKsertim qti.xri iu rcbus Ecclcsiasticis : 
de donatione , ut hic , de vetulitione , Supr. h. t. de mutuo . 
vers. cred. Iiifr. h. t. cuiphyteusi i>ers. emphyteusis. infr. h. t. 

(26) Domus ruinosa Eccicsiae in perjietuam enjphytcusim dari po- 
test. lino in tcrliam gencrationcm tanlum , Aoi'. 7. c. 3. v. d. 
c. 3. (■'. Aoc. 120. c. I. in fiii. 

(27) /. 14. Supr. h. t. 



CODICIS REPETIT^ PR^LECTIONIS. 



contraclu niliil ad lacsionem divinsc domus eilici : solilo 
rcdilu ipiius rci , qui fuil cum (i) divino juri dcdicarc- 
tur non rni/tuendo nisi in sextcwi parlcrn : uut , si (2J 
ob clcidem dcniinuta fuerit , tunc pro conslante nunc pen- 
sionc in cnipliylcusim de/ur. "j" Quod si res prctiosa (3) 
quidem est , puruin tomen , aut nihil prxstat pensionuin , 
res siibtiliter wslinicinda cst , ut ex hcic pensio Justa con- 
stiluaiur. Ea taiiien sola dcntur in cmphyicusiin , (jucn ad 
hoc congrua vidcnlur Oeconomo et aliis gubernatoribus. 

In AuTHEisT, de nou alicn. et permutan. §. Sinimus 

igilur. col. 2. const. 1. scu iNovell. 7- c. 2. 
C^Ed ct perniulare (4) Principi (5) licet pro re ma- 
A3 jori , nieliori , vcl ivcjuali , si Rcspubtica hoc expo- 
scit (G) , cl prat^nuitica forma super lioc proeccdentc. 

In AuTHFNT. cuiisliliitio qusc cx adscriptio. §. quia igilur. 
col, 5. til. 9. al. 7. seu iNov. 54- c. 2. 

/Tcm sibi inviccni recte perniutant (7) cum utriusque 
indcmnilnie.) corum stil. consensu inlerveniente , qui (8) 
supra njeiuntur. 

In AuTiiEJNT. de aJicn. ct cmpli. ^. Si vero quis de 
pradictis. coJ. 9. lit. 3. seu Aov. 120. c. r. 
Tem prcrdium propler onus (9) fiscidc inulile aliena- 
iur , gesds ( ut supra ) conficicndis , eodem Juramen- 
to prcvbtito , id cst , ([iiod alia de caiisa non alitnalur , 
nisi ut inununilus cjusdem venerandse domus servetur. 



/ 



Non solvens canoncm per biennium vel rem deteriorem 

faciens , privalur enipliyleusi. 

In AuTHENT. de alien. et emphjt. ^. Si vero quis aut 

locator. col. 9. tit. 3. scu JNov. 120. c. 8. et 

de non alien. §. scire. col. 2. tit. 1. seu 

]Nov. 7. c. 3. 5- 2. et 120. c. 8. 

QUi (10) rem hujusmodi conductam vel in emphyteusini 
occcptaia , feccrit deteriorem , aut cmphjteuiicum ca- 

(1) Hic ca.siis rcfirciulus cst ad rcs Ecclcsiasticas , quarum rc- 
diUis sok) tcmporc noii clade aliqua diminulus est. Dc anulogia ju- 
sti jirctii fundoruin el rcdiluuni vid. Moliii.Tum tracl. de mur. 
qu1r.1t. 5. n. 11 3. 

{•i) Noii Iiic agitiir de rcmillciulo colonis reditu ob cladem : 
agitur j)o(ius de locaiida rc P^ecle.Ma.sfica , cladc aliqua diminula. 

(3) Prctio.sa jirffidia inU rdiim j)ariim aul iiilul jirffistant pensionum. 

(4) liei Ecclesia.sticre certis casibus dominium permulari potest, 
iit liic. * 

(,5) Id e.st , cuin Inipcratore. 

((j) \ ulo Salicet. hic. Scd ct compelli potcst Ecclcsia , propfcr 
pubhram ulilUatcin , ut rcin snam vendat. Qua ratione et doini- 
nii3 lenetcir aijriun suum oi^jiorluno loco silura ad crigendum iii eo 
pati])uliini , rii^eiidaui\e crucem , pro supplicio de facinorosis su- 
nieudo , magislratui vcndcre. Joann. Andr. m addil. ad Sp.cu- 
lat. Ut. de exccut. sciitent. Hippolit. dc Marsil. in l. i- Jf'. ad 
lee^. Coiit. de sicai: nuin. 9.7. Kaudcinqiic ob causani vieiuus cogi- 
ttir viciiio vendere viani jii.slo i^retio. Doer. (juast. 3i2. nuui. 2. Aits. 

(7) Eccle.sia; scilicct doiuinium. 

(8) Meiatum e.sl in refcrcntc , addc c. ult. de reh. Eccles. 

(y) Piwdia propter onus fi.scale Ecclcsiae inutilia alienari possunl. 

(10) Id e.st , qiiicunque, sive pri\alus, sivc alia Ktclesia. 

(11) Conlinuuin scil. triennium e.\|)cctanduin ist inttr privatos 
JSw. 7. c. 3. ' ■ 

(!■.<) (^)iud si Knescrit ? Baldiis praesenli nsn , non oerpetuo priva- 

n j,o.ss,. putal. /. 3. /,;/>-. dc hcato. La^sioncm inlelligc , non mo- 

dicam, ,uea piO|,riclatem dolo vel lata cul|.a datam. Ouid si co- 

oiuis iguorct vivat ncciie , j.ensio tamcn Eccleoue solvatur ab tius 

puH.u-alore? l..,pell, non jiotcril , riisi ,,robata coloni morte , Ll- 

nn jier famam aul coujeeturam : pr.esuuiilur eu.m quis vivcre , 

vule Alciat. 1 . /;rav//w/-t. 4 ]. ^ ' 

V»^) gui re male ulitur , ea cxpelli polbst : quod in Galli.i lo,. 



nonem per bicnniuni (n) non soherit (12) , hac lcge re- 
pelli (i3) potesl (i4) : ut lamen solvnt totius tcniporis peii- 
sionem , et id , in (juo rem loesit , resarcint : non (i5j re- 
pctiiurus , si quid inipendil nomine meliorationis . 

In AiiTHEWT. de alien. et cmph. 5. Si vero aliquis 
volucrit. col. 9. lit. 3. seu iNovdl. 120. c. 2. 

TJAlc usus prccstatio locum habet ia omni domo religio- 
JLJ- sa , (iuo fmito , res utraque pleno (16) Jure perve- 
niat in domuni Jcim diclani : nec iributis (juidcm gravidu 
majoribus sit ea res (juce dutur invicem , ei ejusdcm re- 
ditus sit. 

Si quis donavcrit oratorii seu xenodochii aul nosocomii , 

aut ptochii construendi causa. 

i5. (17) Imp. Zeao. 

SI (18) quis donaverit aliquam rem mobilem vel (19) 
inimobilcm vel se movenlem (20) , aut jus [ aliquod] 
pei-sono3 Martyris aut Pronhetae , uut Angeli , tauquam 
ipsi postea oralorium ffdiricaiunis : et uonalionem insi- 
nuaverit (21) , apud quos nccesse est , cogitur opus (juam- 
vis (22) nondum inchoatum lucni , pcrficcre per se vel 
per heredcs , et pcrlccto operi darc ea . qiicC donatione 
contineutur. Idem et in Xenodochiis , et ^osocomiis el 
Plochiis obtinet , liccntia danda Epibcopis et occonomis 
convenire ipsos. His vcro adimplctis , administratio secsiu- 
dum ea qua? his , qui liberalitalcm exercuciunt , visa lue- 
runt , et secundum proescriptos fines fiat. 

Rescissio eorum quce tempore tyrannidis fuerant innovatn. 

16. Impp. Lio et Anthemius AA. 
Scbastiano (^3) PP. 
Ecernimus , ut antiquatis ac inhrmaiis fundilus his 
quse contra ipsum orthodoxae religionis Deum quo- 



D 



cum non liabet , v. qu« notavi ad /. 2. Infr. de jure emvhrleutico. 

(14) Nisi inlra modicuni tcmpus morara purgaverit : modicum 
puta dici uniiis. Bald. 

(i5) /. 2. Iiifr. dc jure emphytcutico. Nov.'^. c. 3. N^well. ijo. 
c. 8. ahas si non fmsset iu culpa , lepeliturus. /. 3. Infr. de jur. 
cmphyt. -^ * 

(16) Id est , directo. 

(17) Contii interpretatio. Hanc antcm lcgcm cdidit Antonius Aa. 
gustinus. Ahain cditionem habet Cujacius 12. obs. 2S. sumpUin 
ex 3. Ecl. 3. fol. 35. ^ 

(18) O i^v<>i(ruiisys; ^wjfasfx» etc. ab eo qui donalionis in»tru- 
mcnluni confiei curavit ad extruendum vel oratorium . vd xeno- 
nium , vcl nosocomium , promissa pcr Episcopos et ceconoinos cxi. 
gautur : niluloininus tanien arbitratu suo rcm adminislret. Syiio 
psis Basd. 3. ex tit. 5. c. 8. 

(ly) Nota l.rec rerum genera ;,/,,,,, , <i.;,,„, , ayr.^.V.TO, , 
fi<x(ov : qmlHis addi cupio quod scrijisi ad /. ^3. /^: de F. 6isn. 
adde /. lo. ff. de usurpat. et usucap. 

(m)) Moventia sejiarantur a nioliilibus. Ut ia /. 7. C. de bon. 
qna: lib. vid. Joaun. llobcrt. Rccrpl. lcct. 1. cap.' 3o. Ans. 

(■;*i) Instrunientum iusinuatse donationis Grieci lupsxfrKiv ut 
uytxKsv inslruincutiun cm|itioi.is , v. Cuj. d. loco. 

(•.!i) l!cs ita liabet : Olim donatio re perficiebaUir , hodie vero 
con>cnsu /. 10. D. de donarionibus. sine acceptatione non est /. 8. 
5. 3. />. de bon. lib. ct in illo loco Terciitii , Dos Pamphilc est 
deccm tatenta. Pamph. Accipio. Nisi dixissct , Accipio. dos uon 
c,«ct , iuquit Donatns. Debct igitur donalarius scirc rem sibi d<> 
nataiu. tt boc cst , qund Gneci dicunl donationein /uovsfttpZ; fa- 
clain non valere : c.\ccpto lamcn casu hiijusce legis , qno donatio 
faeta ( insinuata tamcn ) valct ;cxt« (io,ou.iri'.x:> ex pollicitatiyne , 
vide Cujacium d. loco. 

(23) Mde qiiK bcnpsi ad /. 9. InJ}-. de iiicestis. 



76 



LIBER PRIMUS 



dammodo (i) facta sunt , in integrum restituantur (2) 

uuiversa , ci ad suum oitlinem revocenlur , quce aute pro- 

fessionem (3) nostra? niansuetudinis de orlhodoxse religio- 

nis fide , el sancti.ssiniarum Ecclesiaruiri cl raarljriorum 

slatu iirmiler obtincLanl (4); his , quae conlra hsec tem- 

pore (5) Tjrannidis (6) iimovata sunt , tara conlia ve- 

iierabiles ecclesias , quarum sacerdofium gerit beatissimus 

ac rehgiosissimus Episcopus Palriarcha nostrae pietatis pa- 

ler Acacius (■^) , quam contra ca:leias , qua? per diver- 

sas (8) proviucias collocatae sunt , necnon et reverendis- 

simos earum antistites , seu de jure saceidotalium creatio- 

imm , seu de expulsione cujusquam (9) Episcopi a quo- 

lihet his temporibus facta , seu de prauogaliva in Episco- 

porum concilio , vel extra concilium arite alios residendi, 

vel de privilegio Metropolitano vcl Patriarchico (10) sub 

iisdem impiis temporibus , penitus anliquandis : ul cassa- 

ijs (11), et rescissis , qus per liujusmodi sceleratas jus- 

siones aut pragmaticas sancliones aut constituliones impias 

sive formas subsecuta sunt , quae a divae recordationis re- 

tro principibus aute noslrum imperium , et deinceps a 

nostra mansuetudine indulta vel consiituta sunt , super (1:1) 

sanclis ecclesiis et martjriis , et religiosis ppiscupis el cle- 

ricis aut monachis , inviolata serventiir. -j- Sacrosanclam 

quoque hujus religiosissima; civitalis ecclesiam , et matiem 

nostrae pietatis , et Christianorum orthodoxse religionis 

omnium , et ejusdem E.egiae Urbis sanclissimam sedem , 

(1) Id est , quocunqiic modo : vel dic , in Deum factuni vide- 
n , quod in ejus Ecclesiam factum est. 

(2) Ad intellectum h. I. vide Cujac. lib. 3. obseiv. 19. Et cau- 
sam , se^j historiam , ciir haec lcx fuerit lafa , vide Baron. tom. 6. 
^nnal. ad anniim Christi 472. fol. 225. Gnidon. Pauciioll. i'ar. 
lect. Ub. 2. cap. i65. Ans. 

(3) Profectioncra : et recte : intelligit autem suum profugium 
in Isauriam inctu Basilisci. 

(4) l- 22. Infr. de Episcopis et cleric. 

(5) Tyrannidis tempore acta adversus Ecclesias anfiquanfur. 
Gotk. Vid. Panorraitan. consil. 61. Ans. Dc tyrannis hoc nolalu 
dignum suh Gallieno ct Valcriano tri.ginta tyrannos im|ieriuin Ro- 
nianum dchoncstasse , et hiuc inde di.^^cerpsisse , "\'aleriano ip^o 
bellis Persicis occupato : Gallicno ejus filio abdoinini et ventri ita 
nato , ut dies ac noctes vino et stupris orbem tcrranun perderet , 
ut vel mulicres eo melius imperareiit. Trcbell. Pollio in Gallien. 
et 3o. tyrannis. Aliis ctiam tcmporihus , sui , hoc est , alii quo- 
que tyranni fueie : de quibus v. 2. Evagr. 7. et 16. 

(6) /. 6. Supr. h. t. Leo intelligit Basilisciim , qui fere bien- 
mo Oricutis imperium tenuit , ct in eo Chalcedonensc conciliuin 
ac Leonis tonuim condt mnavit , missis ad universas Episcopos lit- 
t^ris , (\uAs jjuXKa.^tx<; tyKVKKiHi , Evagrius et Niccphorus vocaut : 
Acacio Palriarchae Coustantinopolitano raultas subditas provincias 
ademit, parumque abfuit , qnin ipsum expcUeret. Suidas in vocc 
&*<riKttrKO(. queraadmodum mullos ctiam Episcopos cx variis iirl)i- 
bns expuht: sed opera Hanarii , de quo v. ad l. 14. Supr. h. t. 
liasilisco cxpid.^o Zcno imperium rccepit , v. Niccphornra E\a- 
gnum scliolasticum 2, c. 3. et seq. Thcodorum auagnostem /. 2. 
/.onarain in Basihsco , Procopium , Jordanem , qiii hanc legcm 
constituit, qiia mfirmantur acta Basilisci. De eadein (yrannide Ba- 
Silisci , adde /. ult. Infr. de incestis . De tyianuide Odenati , 
V. /.4. C. de ingen. manumiss. Trebel]. Poll. in Odenato et 
Zenobia . AvuHi et Cassii /. 7. Lfr. ud l. Jul. majest. Li- 
cinn /. I. C. Theod. de infiirmandis his , quoe suh tyrannis . 
Maximi /. 7. C. Theod.' d. tit. Herculiani /. i3. C. TheoJ. 
ib. de Totila adde pragmalicam Justiniani c. ult. his adde 
iiartoli fiactatum de tyiaimis : et Baldum hic explicantem , qui 
sint tyranm , v. Cujac. 3. obs. 19. 

/«N ^^!'"'^''^''^ t^onstantinopolitanus , de quo supcrius dixi. 
(») tpistolas , lyKUKKly; intclligit , de quibus dixi Supr. h. t. 

(9) td pcrpetravit Baailisciis apud Antiochiam , Alexandriam , 
^.phesum , Tharsura , Chalcedonem , Hierapolim , Constautiau. , 
Theodosiopohin , Mopsuesliam. 

(10) Praerogatfvain. vocat Ux 6, Suvr. h. t. prc-erosafiva hrec ad- 
sidendi et pra;cedeudi autc aiios fu„ , /,^,, h. t. uudc Tpo.op;» 



privilegia et honores omnes super episcoporum creationj- 
hus , et jure ante (i3) alios residendi , et csetera ornnia 
f|uae anle nostrum imp-^rium , vel nobis imperantibus ha- 
buisse dignoscitur , habere in perpeiaura firmiter Regisc 
Urbis intuifu judicamus , et sancimus. Datum 16. Ka- 
lend. Jan. Armatio V. C. (i^) Cos.s. 4"G. 
De alienalioue , oppignoralione et emphyt. rcrum ecclesice. 
17. (i5) Imp. Anastasiu.s. 

PRivilegia magn.e Ecclesiae Conslanlinopoleos (16) , et 
sub ipsa administratarum et sustentatarum venerabiiiuru 
domorum ciislodiuntur. 

§. i. Aliae autem Ecclesiac et monasteria et ptochia el 
xcnodochia el orphanotrophia ejusdcm civitatis el confi- 
niorum ejus , el quae sub ordinatione Episcopi cjusdem 
sunt , quique ab eo ordinantur Metropolitas , aiit ;:ui ab 
illis , imiiiobile quid aut civiles (17) paues ne aliei/aiHu , 
nisi utilis sit venditio aut liypolheca , aut permutatio, aut 
perpetua emphyteusis. Hoc est , quando prctium cjus , 
quod venditur (iB) , aut mutuum , quod siib hjpotheca 
sumifur , profuturum est ad liberationem dcbiti ex succes- 
sione coutracti , aut ad usus alios necessarios luco vene- 
rabili impendcntes , aut ad aliaiQ magis nocessariam rem 
redimendam (19) , aut ad imminentem venerabilis doruu* 
restauratiouem : et si perinutalionem (20) faciauf , eam fa- 
ciant curn (21) re magis necessaria, et rediliun non mino- 
rem eo , quod datur, habeute , et emphjteusim (22) quo- 

etiain dicitur. Ccdchat uni Romano Constantinopolitanus Novell. 
)3i. cap. -2.. Ditfcrt aiit privilegium patriarch;e a privilcgio me- 
tropolitani. Sunt enim inferiores metropolitani patriarchis ti.e ar- 
chiepiscnpis : superiores tamen sunt Episcopis , vide Cujac. hic. 
(11) Adde Authcnt. cassa ct irrita. Supr. h. t. Hiiic Baldus , 
inia fiicta teinporc tyrannidis justo dominio adveuiente cassari de- 



oin 



hcnl. Baldus A/c , ct Kolandus a Valle 1. consil. 4. num. 24. a;». 
negaiit fyrannum praescribere posse dominium : seu dominium ty- 
ranntciim pnescribi posse. Eodem modo intrusi nunquam pra^scri- 
biuit heneficium. c. 12. qucest. 2. can. aliennliones. ininiis legiti- 
rae quffisita diguitas vel oflicium etiam nou pr.TScribitur, /. 55. Infr. 
de decurionibus. adde /. 11. Infr. de liberali caus. 

(12) Vaient tamen emancipationes , donatioiies insinuatae , vemli- 
tiones , .scntenfiae , arbitria , compromissa , pactiones , professiones , 
depo.sita , ct similia tempore tyrinnadis facta , de quibus v. /. 9. 
C. Tk.de infirmand. his quce sub tyran. etc. lib. i5. tit. i\. 
Bald. hic , etiam de statutis , proce.ssibus , et judiciis , ct contra- 
ctihus , et testimoniis, de eleclionibus praelatorum fdctis sub tyran- 
nide agit. Valent etiam prc-escriptiones: cujus rei extat elegaus excm- 
pluin a]iud Cic. 2. offic. ubi de Arato Sicyonio loquitur : cujus 
meminit Plutarch. m Aralo. Alias , quae tyrannidis terapore gesta 
snnt , tyrannide sublafa , nuHius sunt moincnti : undc dicendum 
vidctur , civilntein hello captam , si libertatera suain recuperaverit , 
reciiperare siia pristina jura , nomina et actiones ah ipso tyranno in 
aJiuin tcinporc tyranuidis trauslatas : de quo vide Fabium 5. c. 10. 
Hototn. quxst. 5. 

(i3) Dixi dc Patriarcho supr. h. t. 

(i4) Adde et Basilisco , sed hic in fastis omittitur ut tyianmis, et 
quod ejus meinoriam damnaverit Zcuo. Quod accidit ctiani Eutro- 
pio sub Arcadio et Honorio. /. 17. C. Tkeod. dc paen. ct Hera- ' 
cliano , suh Honorio , et Theodosio. /. i3, C. Theod. de infirm. 
his , quce' sub tyrannis gesta sunt , /. 21. C. Theod. de poenis , 
vide Cujac. 3. obs. 19. et iG. obs. \if. 

(j5) Interpretafio Coutii. Hujus legis meminit Noi'.'). et specia- 
lcin appellat , directam scil. tantum ad Ecclesiam Constautiuopoli- 
tanam , non gcneralem. 

(16) V. /. 14. supr. h. t. Nouell. 7. i>i princ. 

('7) noA<T.'X«'.' crtr>ia-::i. 

(18) Res Eccleliastict vendi aut pignorari justis de causis potest. 

(19) Puta captivos JS^oif. 120. c. 9. 

(20) Res eccicsiae perinuiari potest , si id Ecclesias utile sit. 
(25) Qiti rcm magis n^ceociariam , aut reditus non minoris adqui- 

rit . non I.Teditur. 

(':2) Rcs Ecclesiastica iu EinphytcosLm daripolcst. Novell. 7. c. 3. 



CODICIS REPETIT.E PRiELECTIONIS. 



ue [ faciant ] absque reJitus diminulione , aut de re seu 
ossessione ininus idonea [ seu foenea (i) ] : nam quae 
b slcrilitalcm daranosa sunt , donari (2) et concedi 
ossunl. 

5. 2. Id vero , quod gpslum erit , non aliter valeat , 
isi una ex supradiclis causis in actis manifeslelur , J3j- 



77 



clesiasiicis rebus , et in praeteritis (i5) aut prsseniibus. 
5. 5. Existentibu5 autem rebus mobilibus extra (16) sa- 

cra vasa , et sufficientibus ad dictas causas , cesset neces- 

sanarum immobilium rerum , et panum (17) tam alie- 

ualio quam hvpotheca. 
--.'mr , iiy~ 
intii quidem apud Magistrum (3) census (4) : in pro- De reclllu (cdesm Constant. assiendlo , ut exeauice 

ir)cn.5 autem apiid defensores (5) ( civitatum ) proposi- gfatis fiant 

s saMclis scripiuris (6) : et pro Ecclesiis quidem pra^- ,8 (18) Jmp. AnastaSius (10). 

nlibus Oc-conom.s (7) , et qui in his morantur , cleri- l^/TAgna elc. Constitutio adsignat magna^ ecclesijE Con- 
s : pro (8) monaslerus aulem , praesentia requiritur Ab- IVl stautinopoleos , septuaginta librarum auri rcditum 
itum, et ca:terorum monachorum: pro ptochiis vero ad- eam ob causam , ut scilicet exequi^ (20^ siue sumpiu et 
unstratons, ct m.mstrorum , et pauperum : pro xenoni- gratis fiant in urbe Constanlinopoli.ana ,'et usrme ad no- 
is aulem , admmistratons , el omnium , qui invenien- vos (21) muros , et Blachernas (22). Nam Sycce ( seu 
r , min.stroru,,, gubernationis : et similitcr in orphano- Svcornm (aS) transitus ) pars sunt civitatis. Statuit con- 
>pl)ns observator (9) : ua ut obuneat , quod plui-i- ira delinquentes poenam quinquaginta auri librarum 
is (.0) placuent , conscnf,ente etiam episcopo locorum , Be insinuatione donationis. 

quibus consuetum est fien. Non valente Magistro cen- 19. Imp. Just.nianus A. Menn^ P P 

5, aul delensore se excusare , quominus suscipiant ac TLlud , quod ex veteribus legibus ( Jicet obscure" positis ^ 
mprcbendant vcnerab.lem domum , in qua talis confici- 1 a qJibusdam attentabatur , ut ^^o^a/.-oVrf^irs ner 
r acl.o mdcnn.ter , et defendant ipsam : ..ubjiciantur piis (25) causis fact^ , licet minus in ac^s int maL 2^6> 

Et'nt ^'''TT"""' ' ^'^''^ '"" ^''^''^'■"™ ^'S"" ''''''' ' ^^'"^" ^«^«^''«"M certo et dilucido jure laxWus • 

Et pos h^c fiant instrumcnta mentionem facientia can- ut in aliis quidem casibus jura vetera supcr^ntimandrdol 

um et monumen ornm confect.on.s , et appellatio- nationibus intacta maneant.' Si quis vero donalione u^ 

. (1.) eorum,qui adfucrunt, et ap,Kl quem confecta sunt. que (27) ad quingentos solidos in quibuscunque rebus fel 

S- 3 S q„Hl antem suprad.c.orum pr^termissum fue- cerit; vel in (28) sanctam ecclesiam , vel^n xenodo: 

Jnn r ' ^''^' *J"""- ""P^"'" ^'^'^'^"^ 'P^^ '' ^'^'"™ ' ^^^ '" nosocomium, vel in irphanotropWum 

cied.to et prel.o , qm vero m permutationem accepit, vel in p.ochotrophium , vel in gerontocomium 20 vel 

id (i3), quod dedit, et id qnod cepit , amittat : qui in brephotrophium , vel in ipsos%auperes , vel in aLam- 

d naiZeij; veTc"r -^'^^ P"^'r -•^^-/--P'^ -"-i- civit^atem :'ist. dona^ioneLtilim cirla ("o)'a " 

LnrTn^..l r''"'^ ™ confectiones convalescant (3i) , sin vero \.nn?'ons 

.^pu^, etquantuatem alteram , quanU est id, quod da- quantitatis donatio sit ( excepta^S^) scil. Lperiali do- 

§. 4.-Locum autem habent pr.dicta , et in fUturis Ec- "0^^^^^ Wijf ^aiJ^^^^X^ciC!^ 



:i) H *»*rshZ{ dvips onot , lilnc foenea possessio. ivono: tk 

mi ^tI^"''*''!''"'''' i"»crdum donari possunt , vel saltem non 
1111 , u\m'. j. c. 12. 

3) i)v Muf^iMro ccmus, vidc Noi'. Lcon. U 

4) I..s..,u;,t,o„cs ficbant apu.i Manisfrum census. 
r< T^ . ■^''- ^'^ f^<:f'-'»son/jus chniatum. 

\ ^*"" «"«"«"fttidine alihi dicam. 

£ododfii c?7T"''/'^-''' '' '^'^'"'■^ish-atoribns plocbii , 
vcnoucx.iiji , et orpli.tnoti-ophu. *^ ' 

^L'^'crl>mnLT°''''''"''""''''"*'T*'' '-«^""•it"'- i" alicnatione, 
;>) 6.;i.Z.?phir "' ''"""'" ""^ n,onasterium pertinentis. 
10) Plmil,„s quod placct , sequendum. 

• '; Upotrtiyopm. 

i>.) C.odilor Joe"«.«),','. 

?^ ^ttL "■■ h 1--^ ^' ndmininr. et pcric. tut. 

,-' ;.'"'' '■ 7- /"/>•• dc le^ihus. 

S ^' c^vr.m*''"''''-''''' '■"'''' "'^^'^'^ ^'^ ' i"^''oandum a mo- 
icra v^^ /''"" ''"'* ' ^"* -'«^•••'' snpcllectilc . Nec igi- 
sacia ^.,^a potcrur.t pis.iorar, ? I,no pos.sui.t apud Gailos 

17) Ciyilium .sciJ.cct. vidc i„ princ. suvr. h. t. 

18) It.lcipicla(.o Contii. 
i<}) Ni's.'clla ^Q. 

.0) Excqnitc sine sun.ptu ct gratis flcri dcbent. vi.fc ]S\w 5q 

-^'vi.ic-T?;,:;n.T-.r'2;c/" '""■ '""'"""• ''■'' 

|i) l)e qu.lM.s vidc /. 8. infv. ^c opcrfhu, puUicis. 

1 crno'.!^ .?"! "'"'!i'." P''"'^'»"" Constantinopolita.ium , mulc 

T>r,^:'r'77^''^"''^'--S'''- '^^- "''^' ^P"^ ^^''"^^'- 
ijriiinu a. de bello sacro 7. Blasquema. 



(23) Ts locus hodie Pera appellatur. vide Not^. 5g. c. 5. 

(^4) Quid , si liberatio fiat sortis , non tis jraru.n ? Quid , si re- 
muneiatio juris qu.nesiti , non quaerendi ? idem diccndum. At non 
idcm in donationc facta ob prse,nium cma,icipationis ct mcritum 
specialilcr cxpres.um , et confcssione judicialiter facta coram jujice 
iiisiniialionis. Quid , si donator rcuunciavit ii.sinnationi , vel jnra- 
vit ralum babiturum donationcm , non iasinuatara? IIoc nou pro- 
der,l_donatori , nain qui ita jurat vd renuntiat , donat. 

(2 )) Ut cst icdcmptio capti\oruin , /. 36. infr. de donat. Porro 
de pnv,logii.s pi.ne causae vide hic Bart. et Ba!d. Socinu,n rc^. 3,o. 
tdn cnumerat (yi. privilegin pice causcp- : Tiraquellu,ii m tvact. pfa 
cau.sa; , ubi plura , hoc est , 167. privHegia enumcrat : Grassuiu 
lib. scnt. ^, teslamcntum , qucest. 17. 18. 19. 

(26) Id est , insinnatae. 

(■27) Donatio ccclcsia; , vel paupcribus usque ad 5oo. aureos fa- 
cta , valot : ctiamsi non insinuata sit. Jam fingamus ita douatum : 
centum ex fundo A. duccnta ex fundo B. tieccuta ex fundo C. do- 
no. Hujusmodi donatio estue insinuanda ? Si conjunctas summas in- 
spexcris , crit , ut vult Bartolus et Baldus , insinuanda : sin mlnus, 
non ent insinuanda cx Speculaloris scntaitia. Prior lamcn scntcu- 
t.a vc-.or cst : propter actus unitatem , et f.audis vilationcm , v. 
BaU. Juc. Gotb. Adde Paris. Consil. 77. ^o/. ,. Oldrad. cons. 
2D2. Anton. Mc.cnd. controv. lib. 1. cap. 14. Ans. 

(28) Piarum causaru,n gencra obscrva. 

(29) /. 22. infr. h. t. 

(30) Cilra Hal. ct ita restituit Lcunclavius ex Basilicls. .idde /. 
36. mfr. de donat. 

(3i) Nisi in fraudem alterius factaa : possunt cuim revocari , ut- 
cunque .^int insinuata;. 

(?>i) Vide /. 34. infv. dc donat. vide Novcll. 02. c. 1. 

(33) Donatio facta pauperibus non alitcr valct , quam si facla 
sit pr;Tscuti alicui, qui donationcm paupcrum nominc ratam ba- 
l)cat. vidc Soci,ius r>'j?.To7. 

(34) Judicis o.-.linarii , .scil. cujus tamcn dccrct;im noa est ne- 
cessaruim. vidc Nov. i5. c. 3. 



^8 



L I B E R p R I :\r u s 



pielalis jure suLnixa , prjcter Ci) eas, quas sptcialitcr (2) 
oxposiiimns , inlroJucencla , veleruin scita supcr iutinian- 
tlis donadonibus permulare. l)at. 52b. (3) Cont. 
Dc annona militari. 

10. (4) 

NEc (5) ex sacra forma vel Arcliiepiscopi (6) jussu 
niilitavis (7) ad oraloria , vel clericos , vei mona- 
slei ia transferatur 5 quasi dcficicnlibus numero cor- 
poribus. 

Sequitur nl'a cpitotne a Contio in hunc cocliceni relata. 
21. Inip. JtisTiiSiA^us A. 

NEque (8) per sacras foruias , neijue per jussionem 
Magistratuum , Jicet transferrej militares annonas aJ 
pias domos , aut clericos. 

De alienalione rei sacne. 
22. Idem A. Demostiieni Prajfecto Praetorio. 

SAncimus (9) , nemini licere , sacratissima (10) aique 
arcaua vasa , vel vestos , ca^teraque donaria , <{ua: ad 
divinam religionern necessaria sunt , ( cum etiam veteres 
leges ea , quse juris diviui sunt , humanis nexibus nou il- 
ligari sanxerint ) vel ad venditionem , vel bjpolhecam , 
vel pignus trahere ; sed ab his , qui ha?c suscipere ausi 
fuerint , raodis omnibus vindicari tam per (11) reJigiosis- 
pimos Episcopos , quara per Oecononios , nec non et sa- 
ororum (12) vasorum cusiodes : nuUa eis aclione reliu- 
quenda , vel super recipiendo pretio , vel foenore exigen- 
do , pro quo res pignoratye sunt ; sed onmibus Iiujusmo- 
di actiouibus respuendis , ad restitulionem eorum oniuibus 
modis coarctari ; Siu auteni vel conflata sunt , vel fue- 
rint , veJ alio modo immutata vel di?persa : nihilominus 
yel ad ipsa corpora , ^el (i3) ad ipsa pretia eorum exa- 
ctionem competere sive per iii rem , sive per condictio- 
nera , sive per in factum actionem : cujus tenor in mul- 

(i) Adcle ct donationcrn factam pro rcdemptione captivorura , 
ut et eorum , qui in custodia piiLHca sunt , qniLus fiicta donatio 
etiam idtra 5oo. solidos , valet siiae insinuatione , l. 36. infr. 
de donat. 

(■2) Jura specialia non debent extendi , nisi ad similia , in qui- 
bus aut par , aut major cst ralio , /. 10. j. Q- Jf- de excus. tut. 
( fallit hoc in odiosis , /. 2. iuft: dc patr-ibus qui Jilios suos ) 
tuno enim uon fit {roprie cxtensio , scd incsse jure ici dicitur. 

(3) Data videtur Jiisliniano A. )i. Cos. 

(4) 54. Sfnopsis Basilic. 7. ex lib. 5. tit. i. c. 10, 

(5) Tntcrpreiailo Lcunclavii. 

(6) Alii !^'giait dp)(^ovsuy. Cujacius lcgit etpx"^Vi ' '^. obs. 28. 

(7) MiJilaris annojia ad oratoria , cleacos , et monasteria non 
transferenda. 

(8) Interprctatio Contii. 

(9) Huc referenda cst sanctissima Ambrosii sentcntia , quoe of- 
ficiorum libris continp.tur.,relata incan. 70. aurum.caus.ii.qucBSt.2. 

Aurum , inq^uit , lialjet Ecclcsia , non ut servct , sed ut eroget et 
sulivciiiat in nccessitatiljus. Quid opus est custodirc , quod niliil 
adjuvat? et post, Nonuc mclius conflat sacerdos pro alimonia paupc- 
rum , si .diqua suJjsidia dcsnnt , c[u;im si sacrilegus , contaminat et 
asportat tiostis ? et vost , melius fncrat , ut vasa viveutium serva- 
res , quam inetallorum. Dices , timui , ne templo Dei ornatus de- 
esset ? Aurum sacramcnta non quccruut ; ncqiie auro placcnt , qupe 
auro non cmuntiu- : ornatns sacrorum , rcdemplio cst captivorum; 
et post , in his triJins generibus ( alimcuta panperum , captivo- 
rum rcd nqitioucni , ct mortuorum scpulturam intelligit ) va,>a Ec- 
cle<iie etinm iniliata ( }ioc cst consccrala ) confringere , conflare et 
vendcrc licet. il;i3c sanctus Ambiosius. 

(10) 5- 8. Jnst. de rerutn divis. /. i. infr. de sepulchro , No^*. 
7. cap. 8. 

(11) Episcopns.potest pro rebus s^cris sui Episcopatus agere. 

(12) Vasorum sacrorum custos n-.ijutiXidfxii? '• ^ou. ^o. cui nsf 
u>iK!^ Ecclesi,!fi commissa , Theoph. §. 8. Inst. de rerum dwis. 
JLocus ubi ea vasa custodita , K(i^.ii\:<^xs'io-^ i ^' x(!fj(,tiK'<(t}ti\x-4.-ic'.<. 
Aof. ^o. c. 4- itijiu, l. 20. §. I, injh. de agricolis , ct censitis. 



lis , et variis juris arliculis saepe cst admissus ; Exce- 
pla (i4) videJicet causa captivitatis , [ et famis ] in loci: 
his , in quii)us Jioc ( quod aliomiuaifiur ) conligeril: Kan 
si necessilas fuerit in redemplione captivorum , tunc t 
veudilionem praeJatarum rerum divinarum , et hvpolhe 
cam , et pignoraticmes fieri conoedimus : quoniam non aL 
surdum est , animas (i5) hoinuiura rpiibuscuintfue vasis 
vel vestimentis praeferr'. Hoc o!.'linente non solum in fu 
luris negoliis , sed etiam in judiciis pendentibus (i6j. 

In AuTHENT. de alien. et emphjt. §. penult. in fin. col. q 
lit. 3. seu jNovcII. 120. cap. 10. 
TjRcrterea sit habeat Ecclcsia supnrf.iui (17) vasa , cun 
J^ il bilrix sit , ncc aliunile folvere possit , ne quid im- 
mobile alienetur , vel distrakutur : iniegra ea ( gestis hi 
bitis corani eo cujus est loci ordi/iatio ) vel aliis locis vt 
nerabilibus oblatu deiitur , vel conflata cuilibel alii vendan 
iur , quo magis debilutn pcrsolvaiur. Qui au'<:ni ac<eperi 
Jioc contra hanc observalioneni , eisdeni vctnis subjuceat 
qucc in rebus inimobiliLus sunt prodiun. 

De lucralivorutn inscriptionilwi. 
23. Idem A. Demosthem i-*r.cfecto Praetorio. 

SAucimus , res ad veuerabiies Ecclcsias , vel xenones 
vel monasleria , vel orpiiauolrjjhia , vel ^eronloco 
mia (18) vei plochotropltia , [ vel nosocouua, ] vel bre 
pholrophia , vcl denifjue ad aliuJ tale consortiura deicen 
dentes ex qualicunque curiali (iq) liberalitate , sive inle 
vivos , sive mortis causa , sive m uitimis volunfatibus ha 
bila , a lucrativormn (20) insoriplionibus (21) libcras iin 
munest[ue esse ; lege scilicet , quae super Jiujusmodi in 
scriptiouibus posita esl , in aliis quidem personis suun 
robur obtinente : in parte autem Ecclesiastica vel aliarun 
domuum , quae hujusmodi piis consortiis deputatse sunt 

(i3) Libellum observa , Peto rein , si extat : ali'is , si non ei 
tat , cestirnationein. 

(i4) D. §. 8. d. c. 8. A^oi'. 65. Not^. 120. cap. 10. adde k 
qu. 2. cart. Aus^uslino. 1. can. Apostolicos i3. can. et sacrorui 
14. cun. sacroruin i5. can. sicut 16. et can. Auriini ecclesia hi 
bet , nonr ut seri'et el can. Gloria cpi<;nopi est , pauverum inopu 
proi'idere etc. Ob cam causain Socrates 7. c. 21. narrat Acaciui 
Amidenum episcopum conflasse vasa oninia aurea et argcntea , ho 
clericis dicto paiam , c 5-f«'s ^Miiy »Tf ^ij-Kav, hts iroripi'^-} •j(P>i<r. 
St; >«p 'oliii , 4(J« ttI s: , iirs! ^i; trpoa-lcfi^ egiv- Cur smiije e. 
illud Ale.\anclri Imj)eratoris , iu sacris quid facit aurura ? Pcrsii 
siitvr. 2. in fin. vide Cujacium ad Novell. 7. Estat et aiiud eseii 
plum elcgans de veuditis vasis Eccle^ije , ob famera publicam a Cj 
riilo Hicrosolymorum cpiscopo , cujus meminit Sozomcuus 5. TVif 
37. Trndit quoque Vicior lih. i. de persecutione P^andalorum 
Caittiaguieusem cpiscopum , ut captivos a Yandalis et Mauris libe 
raret , vasa aurea , ct argentea vendidissc. Ita Marius et Carbo ad 
versus Syllam diffidcntes aurea atque argentea tempiorum oruamei 
ta couflarunt. 7. Vider. 6. 

(ij) Animas hominum, vitara , sc. et corpora , vasis et vest 
mentis quibusvis praifcrre oportet. 

(16) V, /. 7. iifr- de hgib. 

(17) Yasa supcriiua ecclesi^e distrahi possunl , ut hic , et Noveh 
120. cap. 10. Lignea quaedam olim eonstat fuisse j de quibus Bod: 
facius intcurogatus , an licerct in v.isculis ligneis .sacramcnta confn 
rc , re»pondit : Quoudam sacerdolcs aurei ligueis cal.cibus utebar 
tnr : nunc e Contrario lignei sacerdotes aurcis ulur.tiu- cahcibus. v 
acta Concilii Triburiensis , cap. 18. et de consecralione , distinct 
1. cap. 44- 

(18) /. 19. suj r. h. t. 

(19) ISosiell. i3i. c. 5. in fn. 

(20) Vide /. un. infr. de iinponenda lucrat. descript. Lucrali' 
tituli siuit, hercditas , legatum , fideicommi.ssura , donatio caui 
mortis , donatio inter vivos , dos , dnnatio pro^tcr uuptias : OO 
emptio , non pcrnmtatio , vide Cujac. ad d. l. un, 

(21) Descriplioiiibus, 



CODICIS IlEPETITiE PR^LECTIONIS. 



igorem suum , pietatis inluitu , mitigante. Cur enim non 
ciamus discriiuen (i) inler res djvinas et huinanas ? et 
uare non compelens pracrogativa c«lesli favori conservelur? 

^. 1, Qii;irn oportel nou solum in casibus , qiios futu- 
im tenipiis creaveril , scd eiiam in adliuc pend.'iilibu.s et 
idioiali termino , vel amicibili compositione iiecdum (2) 
ipilis oblincre. 

§. 2. Kecilala Soplimo (3) miliario luijus inclj t£e civi- 
lis , in novo (lonsi^torio Palulii Justiiiiuni. 
De tempoie aclnmis loco jno compclcnlis , de actionihus 
ex Lcgcilis , i'cl fiile.icommissis. 
24. Idcm A. JuLiAjNo P. 
T inter (/|) diviuuin publicumque jus et privata com- 
moda , coiiipitciis discrelio sit : sancimus , si qiiis 
quam rclitpiciil hcrcdilalcm , vel h-gatum , vel fidci- 
'nmissum , vcl douationis titulo aliquid dcderit , vcl 
udiderit , sive sacrosanclis Ecclesiis , sive venerabilibus 
iionibus (5), vel ptocholrophiis , vel non asleriis niascu- 
Him , vcl virginum , vel orphanotrophiis , vel brepho- 
qdiiis , vel gcrontocomiis , necnon (6) juri civitatum , 
1 douatorum , vcl venditorum , ve! rehclorum , eis sit 
)ga-;va exactio (j) , nulia lcmpornm solita pra^scri[)tio- 

coarlanda. f Scd ct t-i in redemptionem capiivorum 
asdam pecunia^ , vcl res rcdicla) , veJ Jesitimo modo do- 
loe sujit : et carum cxaciionem longissimam esse censc- 
is. •]- Et nobis quidem cordi eral, nullis lemporum me- 

hujusmodi actiones circumcludi : sed ne vidcamur in 
fimlum hanc cxKndere , longissinuim (8) vi(« homi- 
m l('m])iis cligimus , el non aliler eam aclionem finiri 
icedimus, nisi (9) ccntum (10) annorum curricula ex- 
seruit : tunc cnim tantummodo hujuscemodi exaclionem 



;i) Z. 23. iiifr. h. t. 

>) l.j. infin. infr. clc cnntract. iudic. addc Nr>i>eIL n 
i) J\oi'eiL 1 18. •' ^- '^ ■•■ • 



'" fin. Sciuimum iiiiliaiium palatiiun , qiiod 



novnni consisliuiiiin 
itur. vidc CtiiiK. 
:i).Vi,l,; /. .^.,i. 

aliiiil sacrniii , 
f ; Ji;s cst ]inl)lifMai v< 1 
1(1 



iniaiui.s 



jnri diciin- 



in suliiiil.u) Consiaiitinoiwlcos, in qiio Ju.sl 

" ' '■""" ^'xlnixcrat : quod ct stmuUdlcv' Septimum 

. ■'D. ollS. 3. 

xiil'}-. ]i. t. Porro qnod Ansonius sic dlstin-uit 
Mil.liciim ct privatum, ad ^,y',ou!x, rcduc. ])o1 
v<l j.nvalum , PuLlicum aliud sacrnm , 
111 lu.iVi^lraliiius. vidc Cujac. iS. ohs. 33. 
,>) Xrn.^ms >(.(■,■ „on nuxlo ])cici;rinornm Iiosnitia , sed fcrroto- 
n s.,,u(,can..a. Imo ct qualihct l,os,.itia. H^h. Polli^x 3 ," 4 
(y) \^.lc q.KP scrips, c,d l. ,G.# ,/. ^,,rb. lis^n. ^ 

,-L 1!^1:.. ''"'" r'''' ' ■^'"''- "■■"'iJione , dominium rcrum cm- 



■um , donala,u,„ , l,.j;atarum , tiansit^^in 'Ecc-losiam'": dnmmo.lo 
icnad,,u..s„u,n,„, ,,,,„;,,,,. Polc-l cni.n Ecclcsia nLstincrr c 
n .caic l.cu^ icu. l.ujuslcnis. vidcMolin.i.co,..,,,.,. ^. V"T hf 
\ \i l'-^^; J '''"0-"ct. L 8. m fm. [f. de. usufruct b. ' ' ' 
Iiiin annis vivci-c: dc 

/,,r.(:(rj«,lam «„«,/,/n"8.Contra Dccius in l.nll irfr.cJe c.lict D 
'■lani, H d>i Molin. rt Mcnocl.ins 6. '^ ciu.t.lK 

imc c\|.lual , (luanidli! lu,n 



^^citn: 

ictnnt nonnnlli, (7uciiililict ,)i-;rsumi 

qna i)rivsum,Mioiie v.AIcial. i .;),ym,/w;,<.44. 



,,„..,, ,, , , rrn.^^um/jt. 4p. uhi ,^,lc- 

|"ii'ii, (luamdii; honio vivcrc i-,rwsumatiir: di.\i ad / 5 
'■■ J"i'"o >',mr. Oricum quando quis pr.Tsumalnr mortnus , •i-id! 
acl L (.. J/. ,/e Senulusc. Silanicwo. 

f)) ^" 



'• <). qua; ad occidcntalcs Ecclcsias pcrtlnct , ut Ii.tc ad 

dr"^".',:,,; '' '"^'''''^'' "*• H„ic pnr.scri,,tioni ccnlum annorum 
uia inia .innorum pra-scriplio sul.sliluta c^f , pcr Now. ,,,. c. 



evanescere sinimus. -1- Sive itaque memoralis reh'giosissi- 
niis locis vel civitalibus hereditas , sive legatum vel fi- 
deicommissum fuerit relictum , sive donatio vel venditio 
processerit , in quibuscuncjue rebus mobitibus , vel immo- 
bihbus , vel se moveiilibus , sive pro red.-uiptiotie capti- 
vorum quacdam luerint derclicia , vel douaia ; sil eorum 
pene perpetua vindicatio , et ad annos centum ( secunduin 
(jiiod jain dictum e.st ) exlendatur : milht aha exceptiono 
tcmporis inliibenda , sive contra primas peisonas , sive 
contra h('redes vel succes3f>res eoruoi moveaiur. 

§. I. Iii liis autem omnibus casibus , nou solum pcr- 
sonales aclioncs danius ^ sed etiam in (11) rem , et hjpo- 
fhecariani , secundum nostrac constitiitionis tenorem , (lua; 
lcgaiariis et fideicoramissariis hjpothecariam donavit : et 
siipiadiclis omnibus unum tanlummodo (eriiiinum fia) Im- 
niaiioe vita) (i3) i/nponitnus , id est , centiua metas an- 
noruni. 

^. 2. IJaec autem omnia ohservari sancimus et iu his 

jam in ju- 
P. P. A. 



casibus , qui vel postca fuerint [ nati ] , vel j 



dicium deducli sunt. D. 
Coss. 528. Golli. 4^ 



D. ]N. JusxtrviANO. 



de ecclcs. 
9. lit. 14. 
cap. 6. 



tit. 
al. 



(j. 



pro 



De prjEscriptionibus , in auth 

tcmporalibus autem. col. 

s(;u IS ovel . 1 3 1 

QUas (i4) (tctioucs alias deccnnalis , alias uiccn/udis 
(dias tricennalis prcvscriplio excludil : ha^ , si loco rt- 
ligioso competant , qucidraginta annis excluiluntur : 
usucapione tricnnii , vel quadriennii prcescriptione in suo 
robore durantilms : sola (i5) Roniana ecclesia guudc/ite 
centuni annorum spalio vel privilegio. 



'o . a. .j\j. au. ULilicaiiuun» ixiii*uiAx luliuijiu lll .,, iujllb (iCCltiaCar, In- 

fieri , nt annum 100. homo non e.\cedat. iiadcm fuit opinio ^- 

ptiorum rclata a Plinio , 11. c. 3;. Varro 5. de linsua Litiua 
,.,! __ - ■; I :„,: „•. _ ■ ", ■ ' 



c. Ct. ct ita qiiiie privalis comi-^etimt actioncs , cx- 



. ohseiv. 
ad lc 



unliir ,n-:x-scrii,lion,- anno,-„m 3o. qu.T Ecclcsiis 4o. vide Cujac. 

, , III. An hnpc corrcctio ctiam norli- 

y^aui captivornin rcdimcndorum o;,usa rclicla ? Thcollorus 

]',', m . '"■ "'■^'•^^ P«V"''"'" = »"'V<nur , quod i,l noniinalini noa 
. J' ot;at„n, , „| ni Ecclcsiis : vcrum i<l 

i-it. i. BcmL ;,. c. 3. vide Cujac. c. 34. d,i prascr. 



q.ioque aliropatum cs.sc 



■V ,,- , . "• ■" ""^ v.uj.n. c. o^. rt<; prcEscr. 

o I.oucm |,i,c gaudcl Rcs,)ublica , et civitas. vidc Hart. B.ild 
.""';"• ""• '"''• ^''''*'^- Afflict. rf.c». G7. r.oland. a Val- 

.fiA '^"'■'l"'^''- 1'^- "■ 3o. A. Gahricl tit. ,Ie pra:s. Con- 



'6. Ans. Causam ef historiara cui 



ct qua occa.siono hicc lcx nale. C. dc lion 



"t , post Procopium et Suidam «arrat Grot. Jlor. spar. hic 



S. L. Cur ccntiim anni vitai honiinis longissimum tcmpus hio coi,- 
stitniintnr ? Dioscoridcs coinmcntiliam haiic ralioium adfcrt, uuud 
cor liominis ad annos 5o. crcscat duabus dracluuis 'a sinoulos au- 
iios : a 5o. ad ccnfesiraum anuum totidcm dr;ichmis deciescaf. In- 
de " 

?yp 

seculum 100. annorum spatium , lonsi,ssim;e vit;c in hoiuinc csse 
reCdt Indc iii ludis scculaiilnis iirreco jiopuiuin ad cosdcm ludos 
vocahat , quos neino unquam vi,lissct aut viiunis csset. 7. Pliu. 
rc;t!is iii .<!^culares. Ccnsoriiuis di; dif. nat^di. Plalina in vita Fa- 
hiani. Trel)ell. Poll. in 67((;«/<'o di.vit 120. ;iimos homini ad vivcn 
(;3u,n d;,tos : quo loco ctiam rcfc.t Moscn laS. annis vixisoc, idquc 
vil.e .s|)aliuin ci a ntimiiie conslitulu.n. adJe Gciics. 6. St.,.sca3 Pj- 
ri|,;iti ticus annos 84. vitre human;e spatio trihuit , eo ahs spalio , 
cxtr;! .stadium quasi vilse hoinincs dcciin-ci-e. Ceiisorinus de die nu- 
tali ., c. J^. unde Varro la. Hebdotnidihus fatalcm hominls vitatn 
(iesci ihit , Plafo 8i. Solon 70. aniios tantnm tnbuit. Lacit. in So- 
lonc Alii Cw. lih. e}>i^riim. Gicecoruin 3. 

(11) '\')de /. I. 2. Lijr. comin. de lcgaiii. Goth. Ergo doiuinium 
)ci civititi, vcl E>:clesi.-e , aiit in rcd('iii;>lioncm faptivonun lcga- 
t,e, aiit donata; , ipso jiire sine traditioue transit. facit L ■;ti.Jf. 
de rei rindic. contirinat Jason iuc nuin. 4- 5. 7. ccip. 1. exlr. de 
crnsuetud. Bald. IL'). 5. Consd- ^G- Tiraqnell. dt; prii^ilrg. piis cau- 
sai cap. i3. j^. .'^Ci. ct 107. /. 1. et ibi Gloss. Cod.de Doi.it. qitu- 
sub nind. addc /. Titia. 64. ^erh. recta fiu. Jf. de furt. Aus. ' 
(r^.) \'idc s///,r. //. t. in princ. 
(i3) Consule Bartuium in L tnbuUtrum. 5- si dubitctur. iu princ. 

ff. (^uemadm. tcstam. apcr. Cardiualc.n in Clein. i. de reb. eccl. 

non nli,'iiand. de homine aufem centum ct viginti annorum \id.^ 

textiim in Auth. de monnch. $■ '• ct ad alia lcgis capitu Fcrran- 

diiin e.rpUc. lib. ■?.. cap. ■?.. ct Pileuin quccst. i33. 

(i4) (■• placuit , i;>. caus. i6. ijucBst. 3. et c. decenuii , caus. 

l6. qucEH. 4- c. nriiio , qucest. 3. caus. 16. et can. 3. qua:st. 4. 

ccius. iC. Ans. 

(i5) r<nretla c). Goth. .\n henc '>ic excipiat Ecclcsiam rvom.i- 

nam : vi.i. Rittc.sh. in expos. JYo^'. p.irt. n. cap. 1. n. 10. ct 

scqq. et lih. 4. cap. \\. dc di/fcr.jnr. Aiis. 

script. I. q:iint. priiicip. q:ta:<:t. l. ct Pincll. 
niaterii. S. L. 



Ad.lc Balb. t/.: prx- 
ad uuth. nisi Iriccn- 



8o 



L I B E R P R I M U S 



De prccrogatha ecclesicc- Constatmopol i. Dc jure colo- 
nario. 2. De inagislratu vcl aconorno rtni ecctesiaslicarn 
accipicnlc. 3. Dei rei ecclcsiaslicce localione vcl enipliyt. 

25. (l) Imp. JUSTITIANUS. 

COiistanlinopolilana (2) ecclesia omnium aliarum est 
caput (3). 

^. 1. Jure colonario (4) facta concessio , irrila est in 
Ecclesiasticis , ulpote neque jure cognita. 

§. 2. Si in actu magistralus Consiantinopoleos , per se 
vel mediam personam a magna ecclesia iminobile accepit ; 
id , quod geslum erit , irritum erit ct dabit Ecclesiae asli- 
mationem rei. Simililer et Occononius. Si vero el per alium 
rnodum persuascrit , aut coegerit pervenire ad se ecclesia- 
sticam rem : et id , quod gesturn fuerit , infirmum sit , et 
pro illo datum in personam ecclesiae , restituitur ipsi •• et 
praeterea subjicitur pcenae viginti auri libraruni ipse , et 
ille qui rem dedit , et qui accepit ob eam rem , quod cu- 
ravit fieri contractum , datum ipsi raldit dupium , et 
omnia adquiruntur ecclesiae. 

§. 3. Ultra (5) viginti annos res immobilis ecclesiae 
ne locator. 

5. 4. Solis locupletibus licet , et oportet Ecclesiasticas 
res in empbyteusim dare propter restitutionem aspeclus. 
Excedi aulem non oportet vitam emphyteusim capienlis , 
et (6j duorum deinceps ejus licredum : neque revelari 
amplius sexta parle servati canonis in tempore traditionis. 
Si aulem laedatur res instanle terapore , expellitur, et da- 
tnnum sarcil. Si vero ncgligenter versatus fuerit Oecono- 
mus , aut minus idoneis in emph} teusim dcderit , ipse 
agaoscat damnum. 

De chartulaiiis , et ceconomis. 
26. (7). 

CHartularii (8) ecclesiae magnae , neque per interme- 
diam personam possunt accipere reni immobilem ip- 
sius per conductiouem , aut emphyteusim , aut aliuni 
modum. 

§. 1 . Fiunt Chartularii , prajeunte libello , et ferente 
subscriptionem tam Batriarchse quam Oeconomi. 

§. 2. Et si qvns ipsorum apparuerit surripuisse , aut 
transtulisse , aut alias inutilis esse , licet Patriarchee , et 
Oeconomis eum expellere de caialogo. 



5. 3. Fiuiit autem ad sorinium Orienlis , chartularii 
XV. ad Asianse , xvi. ad Ponli , xv. ad (9) domestia 
ruin , XV. ad Thraciae , viii. ad Autiochi , vi. ad Calc 
podii , VI. ad expensaruiu , x. ad legatorum , it. 

^j. 4- El accipiurit ralione consu^tuiiinuru pro emphj 
teuticis quidem iustrumentis , quinquagesiiuas (10) : pr 
conductionalibus vero , et caeteris contractibus , ccutesiman. 

^*. 5. Si vero supra (11) pra'falum uiimerum chartul; 
rius fiat , ejicitur , et dat ecclesiae xv. libras : et qui U 
cit illum , XX. 

^. 6. Cum inquisitione diligenti ceconorai discutiuntoi 
sententia Patiiarcliae , factam iirqjen,am ab emphyteutis 
et conductoribus , et adininistratoiibus , unoquoque ex 0( 
conomis iuquirente in si]>i commissa ailministralione : n 
liquarum vero rationem in({uirent ex jussioue scripta Ps 
triarchae , qui rationibus subscribet hoc , Relci (1 2) : 1 
quod extra hanc obsorvationem discussum fuerit , de d< 
mo sua Oeconorni piaestabunl. 

^. 7. Impulalae autem seu acceplo latac impensa? , 1 
illatarum pecuniarum accipiuut Oeconomi (i3) centes 
mas (i4) • <iui autem plus accipit , et minislerii charti 
larii , et sacra dignitate excidil. 

5- 8. Incontinenli oportet Oeconomos singulis mensibo 
aut ad summum binis , rationcs redd^re apud ai-carios (iS) 
siu miuus periclitabunlur. 

Si quis domino nostro Jesu Christn reliquerit , i. /iut 
alicui ankangelo vel martyri. 



27. Imp. 



JuSTlNlANUS A. JULIANO P. P. 



QUoniam in plerisque nuper testamentis invenimus ejo' 
modi institutiones , quibus ex asse quis scripserat Dt 
niinum (16) nostrum Jesum Christum hercdeni , non [v 
adjicieiis oraloriuin , aut templura uUum , aut ipsum Jk 
minum Jesum Christum ex seraisse , vel aliis iuffiqualibi 
partibus , alium vero quempiam ex diniidia , vel a! 
portione ( jam enim in complura hujusmodi testamen 
incidinuis ) cum videremus multam exinde incertitudinei 
secundum veleres leges exoriri. Nos hoc etiam emendanti 
sancimus ; si quidem Dominum noslrum Jesum Christui 
scripsit (18) quis heredem vel ex asse , vel pro parte 
manifeste videri ipsius (19) civitatis , vel caslelli, vel agri 
in quo couslitutus erat deiunctus , Ecclesiam sanctissimai 



(i) Epitonje interprete Contio. 

(■2) Inio non Constaiitinopolitana sed Romana , /. 8. ibi ; Red- 
(tcntes hoiiorem. 'Siipr. de suinma Tnnitate. 

Q) Aliarum ■, id est prseter Rornanam : capnt , id cst , ordine 
prima. ex dccret. concil. Coiistantinopolit. et Chalced, et l. decer- 
nimus. 16. siipr: \id. Grot. Jlor: spais. hic. S. L. 

(4) TIoippiKtK^ IdiciiA. Jiis Colonarium ct vxpoitixi» de qiio hic, 
Nov. 7. Nov. Leo. i3. cst libellaria alia ab empbyteusi. Libella- 
ria venditio fit scriptura intervcniente certo pretio , et hoc amplius, 
certa pcnsione constltuta in annos singulos , ct hac pleruiique lege , 
ut stalo condictoqne tcmpore contraclus rcnovetur nuracrato certo 
pretio vel arbitrario t Emphylciisis vero non solet renovari , non 
mutato pnssLssorc. Eadcm cmphyteusis sub lege mcliorandi praedii 
datur. Libellaria noii itcm. Libellaria , in pcrpetunni : emphj-teu- 
^is , ad tcmpus. In libellafia alifiui interpreles vohint commisso 
locum Cbse post biennium , sicut in locatione : ia emphyteusi post 
trienniuin , vide Cuj. i. Feud, "i. fol. 480. 

(5) Imo ultra permittitur , Aulhent. perpelua 7. post. l. i^- 
supr. h- t. 

(6) Vido Tfov. 7. c. 3. 

(7) Epifome interpretc Corktio. 

(8) De (juibub dicam Jtifr, tii, de numerar. actuar. et churt. 

o 



(9) E/j 73 vjoiKtor. Sed Cujac. legit , sii 1» ^lyinmt 12. ol 
serp, 28. 

(10) Et alio casu centesimas. Infr. h. t. et 5- 7. infr. h. t, 
(1 1) Chartularii superniunerarii esse non debent. 

(12) Aviyai ■) non absimilis subscriptlo imperatoria , dc qua v 
de qiK^ notavi ad const. Justini de Jiliis liberarum in Afiica. 

(i3) Le^e Chartularii. 

04) ^^ quibus adde ^- 4- ■'"P''- ^»- ^- 

(i5) Arcarii ., qui , dicam adl titulum de susceptoribus , prapi 
sitis et arcariis. iifr. 

(16) Dii hcredes institui sic apud Geutiles poterant , /. 1. 5*' 
jf. ad l. Falc. non quidem oiiines .sed certi. vid. Lllpian. 22. \ 

deos. 6- 

(17) Hinc ratio dubitandi sumitur. Videtur eniin iiiccrta ins' 
tutio ideoque nulla ; certum eniin esse debet coasilium testantis > 
Ulp. 22. $. 4. 

(18) Vide Noir. Emnnuelis Comiieni , c. 2. 

(19) Fiam in rem si quid testator jusserit 6cri , non adscript' 
loco , in ca civitate fiet , in qua testalor domicilium habuerit. 1 
49. 5- 2. infr: d' episc. cl ch-ric. Nov. i3i. c. 9. /. 3^. in fi'i 

Jf. de cond. et demonstrat. i. e. in ejus ecclesia , ut vocant 
parochiali, 



CODICIS REPETIT^ PRiELECTIONIS. 



8 



inslltutam esse heredem > et hereditalem peti debere per (i) xime ei lemplo ex multis ejusdem nominis videatur reli 



Deo amantissimos ejus Oeconomos ex asse, vel pro parle , 
ex qua hercs inslitutus est : Eodem obtinenle et si lega 



ctum legatum , vel hereditas , quod (9) est ca;teris indi- 
gentius , et magis opis et eleemosynje e^ens. Dat. i3. Kal 
Novemb. CP. Lampad. ei Orest. YY". CC. Cokss. 53o". 



T I T. iir. 



lum , vel fideioommissum rehctum sit: ut ipsa competant 
sanclissimis ecclesiis ad hoc quidem , ut ad pauperum (2) 
ahmoniam conferaut. 

^. 1. Si vero unius ex Archangehs meminerit , vel ve- 
nerandorum Martyrum , nuJla facta aedis raeniione : ( quod DE EPISCOPIS (lo) , ET CLERICIS (n) ET Or- 
juidem etiam novimus a quodam factum , qui ex Illustri- phanotrophis (12), et xenodochis (i3), et brephotro- 



bus erat , ct in omni verborum , et legum docfrina spe- 
jtatissimus ) si (3) quidem aliquis sit in illa civitate , vel 
iricinia ejus , venerabihs locus in honorem illius reveren- 
lissimi Arcliangeli , vel Martj^ris constructus , videri 
psum scriptum esse heredem ; si vero nullus talis locus 
ist in illa civilate viciniave ejus , tunc venerabiha loca , 
luae in Metropoli ejus sunt , videri instituta : et si qui- 
leiu in ipsa melropoli inventus fuerit , talis ahquislocus, 
lli procuidubio videri relictam , vel hereditatem, vel le- 
;alum , vel fideicominissum : si vero illic nullus talis lo- 
:us apparet , denuo Ecclesias , «juae in illo loco sunt , 
apere id debere. Sane sanctissimis (4) Ecclesiis omnes 



PHJS (l4) . PTOCHOTKOPHIS (l5) , ET ASCETRUS (l6) 
ET (17) MOJVACHIS (l8) , ET PR1V1I.EG11S (19) EORUM ' 
ET CASTREKSl PECULIO (20) , ET DE REDIMEiXDIS (21) 
CAPTlViS , ET DE JNUPTIiS (22) CLERICORLM VETlTiS Stu 
PERMISSIS. 

De novis collationihus. De hospiiihus. 

I. Imperator Constantinus A. clericis salulem dicit. 

JUxta (23) sanctionem (a^) , quam dudum mcruistis . 
et (23) vos et mancipia (26) vestra nullus novis (27) 
collationibus obligabit : sed vacatione gaudebitis : Praeterea 



,.' ] , . . , \-tj — - -- vv/wi»i.vi..iju^ uijiigtijjii. . oc<a v«(jctuuue t^auueDitis : 1 raeterea 

liae domus cedunt : nisi consiet , defunctum almd nomen neque (28) hospites (29) suscipietis (3o) Dalum 6 Ka 

ensisse et volujsse adjicere , et aliud dixisse : nam tale lend. Sept. Placido et Romulo Coss. 343 
[uid accidisse , et nos scimus in cujusdam Pontifici testa- 

nento , et tunc etiam constitutum fuisse , ut contra (5) De muncribus sordidis , vel a nesotiatoribus prceslandis 3 
cnptum veritas obtmeret. £,e muneribus extraordiuariis.'' ^. De paran.ariis l 

$ 2. Si autem testator certum locum non apposuerit , De clericis , et eorum uxoribus , liberis , ministeriis 



tiulta (6) autem teinpla ejusdem tituli aut nominis in il- 

1 civilate inventa fuerint , vel ejus vicinia , si quidem ia 

liquo illorum defunctus frequenter (7) versabatur , et ma- 

orem erga illud habebat afiectionem (8) , illi templo vi- ^Mnis (3^) a clericis indebu^^conventionis iniuria et 

•ei-i legatum rehctum , si vero nihil tale invenietur , ma- V^ iniqua. (33) exaclionis repellatur impnobitas: nulla- 



2. Imp. CONSTANTINUS (3l) A. [ et JUL. C.ES. ] 

Felici episc. 



(1) Occonomis competit actJo nd petcnda legata Ecclesice facta : 
!conomis rcspondent Ecclcsiarura qusestores , provisores et matri^ 
ularii , Gall. marguHliers. 

(i) Il(s cnim Ecclcsise ad pauperes , non ad divites pcrtincnt, 
nus. iG. qucBst. i. caii. ult. 

(3) E\ hoc loco cl sequcntilnis nola legatum D. puta Pauh 
cbcn lioc ordine : Primum paroci.iali , dcin urbano pofius quaia 
xtranco , aut vicanco , tuin inclropolitano. His delicientibus cc- 
Ie,us urbanis allenus cognonunis : et ila defectu certi tcmpU , 
lunquam dcficit talc lcgatum. adde /. 20. Infr. de episc. et cleric. 

(:}) Nota senteutiam. '^ 

(5) Adde /. 4. Infi: de testamentis. 

(6) Ambiguitas tollcnda quantum fieri potest , ut actus sit in 
ito , vide l. 22. f. dc rehus duhiis. 

('] f7 ,'*^-/'' qusB sint consuctudinis ct moris , considcrari 
iwrtet /. 3i. %. :^o.Jf. de cEdiUlio edict. l. 5o. in fin. ff de 
gat. I. J M- "" 

(8) Ex. frcqucnti coavcrsationc major affectio colligitur / A Infv 
i cast. jiecul. ' ^' v • 

(g) In dubio favendum paupcriori , JVou. j3i. c. o. in fui l 
). 5- -''■ i']fr. lit. prox. J ' ' 

(10) /.. i6. C. Theod. 2. Nov. 123. Episcopi, primicerii prc- 
ylcrorum , apices et pnncipcs omnium , Optato. addc /. 6. Infr 
'.. pi-ox. iisdem sacerdotes dicunlur, 3. Ecf. 1. et l. 7. /, ,8' 
>fr. h. t. GoM». Nomcn Episcopi cst nomcn sollicitudinis* et cu- 
e : 'ETia-KOTrs~,v enim cst specidari vel intendcrc. Episcopi sunt 
.eculalo.es moruni ct rcligiouis pop.dorum. cap. i.distinct. ai.Aiis. 

(11) dynop.us Basdicou 3. c. i. Nov. i23. cap. 19. Clerici di- 
uitur, qm divmo cultui ministeria rcligionis impcndunt / 2 

. Ih. de episc. qiix lc.x c.xtat apud Eu.scbium Iih. lo. Hujusmo! 
L sunt prcsbylcn , d.aconi ulriu.squc scxus , subdiaconi , archi- 
laconi, lcctorcs d.v.n;e scriplurae , cxorcisla: , osliarii , psalla : 
. iuimi.e ''''•5. v7rofio\(ii y i. c. monilorcs vcl potius interprc 
:s, ut ap.id NiccMni, qui omiics ctiaiu minislri divm^ lcfiis in 
msntution.bus d.cunU.r ; ab iis scparantur juvcnes , seu acolytl.i. 
I , /'•('■■• ^- '• ''•"•='l^>ol'-'"i , vidc Cujac. l\o.'. 3. Oui nul- 
■m babent c encorum ^^a , plcbc app.llautur , et laici , / " j 
«tulha..us/,/,. de e^hortat. ud castilicein. Diftcrcnt.am ,'inqi i 
Iom,l\. ^ ' 



inter ordinera et plebem constitiiit Ecclesise auctoritas. 

(12) Orphanotiophiis, Xenodocbiis , a,sceteriis , IJaloand. ct ma- 
le : nec et.am hic agitur dc rcbu5 ( de qu.bus dictum e.st titulo 
supcriori ) sed de peisouis. Qui sint orphanotrophi , vide /. 3a 
J-"jr. h. t. r r 3 

(i3) Xenodochi, qui advenas excipiunt , /. 49. j. ^. Infr. h. t. 

(i4) Brtplwtrophi , qui infantes recentesque a partu expositos " 
aut carentes parentibus natos alcbant , /. .9. /. 22. supr. tit. vrox 
tinjans trouuez. Plurima in eum finem Lutetire loca constituta sunt 
xcnedocliia. 

(i5) Ptochnirophi d. /. 19. /. 22. qui pauperes alunt. 

(16) Asceiria , pcrsonae devotse sacris raeditationibus : quod in- 
sfitulum Majonanus Noi>. de sanctim. ct ^'iduis vocat philosophiam: 
vocatur a Nananzeno et Hermia fMOyx^ui,<!>!Sr,cro(pU. vide Cujac. hic. 

(17) Monachi alu sunt ab ascetriis , ut asccteriura aliud a mo- 
nastcrio /. 54. Infr. h. f 

(18) De quibus vide /. 26. /;./?-. de decurionihus. 

(19) /. 33. §. n. Infr. h. t. 

(20) /. 20. /. 5o. Infr. h. t. No^elL laS, cav 10 

(21) /. 28. /. 46. 5." I. Infr. h. t. 

(22) /. 2. 5. 4. /. ,9. Inf): h. t. 

7/^0^ '■• '; ^' '^^^"'^- ^'- ^- •Synopsis Basilicon , 54. tit. a. «« 
iw. 5. tit. 6. cap. 5. 

(24) /. 5. Supr. tit. prox. 

(20) Clerici et eorum mancipia novis collationibus ne gravenhir : 
scd nec metata pivestent. 

(26) Id cst , fainilia , de qua vide hic Bald. 

(27) i^. quast. i. can. generaliter. 40. f no^mrum. id est , «. 
traord.nar.is , /. 2. §. 2. //./)■. h. t. 

(28) M;)(^f fxnxT^t l:ieT6(r»- , Sinopsis ihid. 

(29) cap. I. in ftn. cjlUu. de jure immunit. 

(30) Id non servatur in Gallia. Buignion au traicte drs loix 
ahrogees lib. i. sat. 6;. Gotl;. Vide tamca Chrislin. w/. i. drcis 
23o. Ans. 

(3.) Tp. Constaiuius ut etiam habct Codex Theod. 

(32) /. 14. C. Thcod. jO. 2. 

(33) Illicit», 1. feud. 53. 5. 2. in fm. 

\ 1 



82 



LIBER PRIMUS 



que convenlio sit conlra eos niunerum sordidonim : Et 
ciim (i) negolifilores (i) ad aliquam pr.Tslationem com- 
peteiilcm vocantur , ah his universis istiusmodi slrepiius 
con([uiescat. Si quid enim vel parsimonia , vel provisio- 
ne , vel mercalura (3) ( lioneslati lamen conscia ) con- 
gesserinl 5 id in usum pauperum atque egenlium miuistra- 
ri oportel : Al id cjiiod ex eoriindem ergasteriis (4) vel 
tabcrnis conijuiri potucrit et colJigi , collectum id religio- 
ins exisliment lucrum. 

§. 1 . Verumetiam hominibus (5) eorundem , rjui ope- 
ram iu mercimoniis habenl, Divi Princi])is (Jeiiitoris mei 
slaluta multimoda observatione caverunt , ut iidem cleri- 
ci privilegiis plurJbiis redundarenf. 

§. 2. Jtacjue extraordinariorum miimerum a praedictis 
necessitas alcjue omnis moleslia conrpiiescat. 

§. 3. Ad parangariam (6) quoque praestalionera non 
vocentur (7) nec eorundem facuhates atque substantiae. 

§. 4> Omnibus clericis hujusmodi piaerogativa succur- 
rat , lu (8) et conjugia (9) clericorum ac liberi eorum 
«■{uoniam , [ et ] niinisleria , id est , mares pariter ac 
fceminae , eorumque eliam hlii [ et filia? ] immunes sem- 
per ab hujusmodi muneribus perseverent. Datum g. Jdib. 
Decemb, liJed. Lecta 5. Kal. Jan. apiid acta , CoasxAJV- 
Tio A. jx. el JuLjANo C^s. IJ. Coss. 357. 

De coUcctis , exactionibus , angariis , pamngariis. 

Nova constilulio FRiDERiciImperatoris de statut. et consuet. 
conlra lib. Eccles. col. lo. §. item nulia. pag. 744» 

/Te?n Jiidla communitas (10), vel persojia publica , vel 
prwuta collectas , vel exacliones , angarias , (•<?/ paran- 
garias , Ecclesiis , vel aliis piis locis , aut Ecelesiasticis 
personis iniponere , aut imadere Ecclesiaslica bona prcesu- 
mant : quod si fecerinl : et requisiti ah {\\\ Ecclesia vel 
iwperio , emendare contempserint , tripluin ( 1 2) refundanl: 
et nihiloniinus bona imperiali banno (i3) subjaceant: quod 
absque (i^) satisfactione debita nullctanus reniittalur. 



) 



De fiscalihus. 
3. Idem A. et Csis. ad Tauruin praef. prset. 
E (ir>) liis clericis , qui pi.Tdia (16) possident , su. 
bliinis auctoritas lua (17) non solum eo» aliena ju 
ga (18) nequaquaui statucl excusare : sed eliam pro hi 
praediis , quaj ab ipsis possidenlur , eoidera ad pensitand 
fiscaha (19) periirgeri ; Lniversos nainque clericos possts 
sores duulaxat provinciales , peusitatione fiscaliuin , traus 
lationesque (20) faciendas recognoscere jubeinus. Data epi 
stola Prid. Kal. Jun. Med. Co.nstaktio A. x. et Jui, 
III. Cass. Cowss. 36o. 

De officialihus rationalilnis . 
4. Idern A. ad Taurura P. P. 

OF/iciales (21) ralionales (9.2) 5 si exhibitione cursu 
seu primipili (2 3) necessilate neglecla , iutervcrs; 
etiam ratioue fiscali , ad clericatus honorem putaverin 
transeundura , ad priorem conditionera relrahantur. S 
vero obnoxii (a^) ratiociniis vel necessitatibus non sint 
sub notione Judicum , OJBciis consentientibus , si proba 
bilis vitse studium id postulaverit , Iransferantur , nec ces 
sionem metuant facultalura (^5). Quod si clandeslinis ar 
tibus jiutaverint irrependura , duas partes suarum lerun 
concedant liberis : aut si proles defuerit , propinquis : e; 
propria substantia portionein terliara sibimel retenturi. Sii 
vero projiinquorum necessitudo defuerit 5 geminae portione 
Oificiis , m quibus mililaiit , reUnquantur ; portione lan 
tummodo tertia sibi retenta. Dat. 4- ■^^'' Sept. Tauri 
et Fx,OR. Coss. 36 r. 

De curialibus aut officialibus. De Monachis. 
In Authe:nt. de sauctis Episcop. sed neque curialem, 
col. 9. tit. 6. ah tit. uh. seu Novell. i23. cap. j5. 

C^Ed (26) neque curialem aut officiuleni , ciericum fieT 
i3 pennittimus : ne ex hoc venerabili clero fial inju 
ria (27). -^- Si vero tales persome in cicro consfitunntur 
tanquani nec ad ordinatiunem perductce , proprice forunn 
rcstituantur ; nisi monasticam forsitan vitam alnjuis eorun 



(1) Clcrici ab exactionibus et sordidis inuneribus , et extraordi- 
najiis , licet ncgotientur , imniunes cum conjugibus et liberis sun- 
to. Syn. d. t. 

(2) Hinc coUigit Baldus , Clericos immunes a tributis venditio- 
m bonorum iiiiposilis. 

(fi) Clcrici non removenlur a mercatura bonesta. 
(4) Officinis : atqui neutrura clcrico habere licet 44. distinct 
can. nulli. 3. ■ ->~t . 

(j) Id est , minlslris : Galll Buliculos vocant. Hominunt voca- 
bulo qui Uitelligantur , vide /. i. Infr. de cvmrncrciis. et l. 10. 
C, Theod. dc Episcopis. 

(6) De qua abbi dixi. adde d. l. 10. 
,.(7) -Nisi forte ipse Princcps ia profcctione vcrsetur , quo casu 
aluid diccndum cst , /. n. Supr. til. prox. l. ib. et 18. de extr 
tt sord. mun. C. Theod. Mod. 

(8) Parentibus conccssae immunitates , ad eornm liberos porri- 
riguntur. v. /. \. ff. de jure immunit. An etiam post mortem pa- 
tns ? ncgat Baldus hic. 

(9) Hmc notare licet uxorem gaudere privilcgio viri , qua de 
re vidi Tiraq. in leg. connul. gl. 2. /:, 53. cum seq. et n. 6t. 
cum seq. ubi hsec malcria late admodum deducitur et dccidilur. 
Mod. Clerici ohni conjugati. 

(10) Communitas dclinqucre potest, 

(n) Hinc coiiigunt , ratione delicti , laicum sortiri forum Ec- 
clesiasticiini, 

(12) hno , duphim , 1. feud. 53. J. 2, vcrs. ilucitas. circ. Jin. 
(lo) Banniti Lnna confi-cari ut sapius solent. 
(i4) £x contrario culhge bannituni reJaxari posse ex justa causa. 
.(Ki) Pars ult. l. jo. C. Theod. h. U 



(16) Subaudi , privata et propria, Nam de Ecclesiasticis prredii 
dictuni est , /. 5. C. de sacr. Eccles. £st vero hic scnsus apu( 
autorem Synopseos d. cap. 5. Clericos qui suiit in provinciis , noi 
soliim non .ilicna , scd nc quidein sua prsdia excusare tZp vurtt 
/>tivr , a compidsionibus fiscaliuin , et eoruin translatione. 

(17) Rationc censuum et tributoriiin pcrsonifi Ecclesiastic;e ccii 
vcniri dcbcnt ajiud judiccm laicuin. adde /. 10, Infr. de annoni 
et trih. l. 12. Infr. de palatinis sucrur. largit. 

(18) Id est , jugatione , atque ita chrici iioii sunt iininunes a ju- 
gatione : quod cx Ambrosio iu supL-rioribus prohatuiii cst. 

(19) Rcalia scil. non personalia. 

(20) ])c quilius alibi dicara. 

(21) Bineficiarii vel oflicialcs rationaUs etc. il.i legitur /. 7. C. 
Thrnd. de coh.ort. v. cap. un. extr. de obl. tid ratiocin. ordinand. 

(^2) K«SoA.x(«yo/. Auctor paratitli communicatus Cujac. a P. 
Fahre ., ut ille tcstatur ad l. 5. Infr. de jure fisci : Ofliciaics pro- 
curatoris Csesaris. Nain procuralor i]ise cathohciis saejic appellatur, 
V. Ciijac. ihid. adde /. 9. ^. 2. in Jiii. Iiifr. de him. prosrr. 

(23) Adde /. 27. Infr. h- t. ]\oi'i:ll. i>3. cap. i. 

(24) Rationihus reddentis obno\iiis , inutiliter fit cltricus. Gath. 

(25) Rcj>onunt alii : nec cessationcm metuant fm ultatum. scdba- 
sfra siint , noii perinittebatnr enini curiali ad clcruiu transire , nisi 
facta ccssione f.icullatum ilh cnii;B , qiiain relinquebat , aut alia 
persona subrogata pro sc. C. Thod. lib. 12. tit. i. Mod. 

(26) Hoc noii servatur iu Gallia : nain ct c;incellarii sacerdofes 
esse possuiit : quin et Curiales ingressuri monasleriuin dc sua siib- 
stantia possunt testari , Pct. de Bcllapcrlica , quisst. a38. Rebafl. 
in procEmic const. glosi. 5. num. 20. 

(27) Clero lit injuria , si indignus ad clcricatum admittatur. 



CODICIS REPETITiE PR.ELECTIONIS, 



83 



De teslimonio dicendo. 
Pars actorum habiiorum in consislorio apud ImperalO' 
s Gratianum , Fcdenlinianum , et Tlieodosium , consu- 
latu Syagrii y et Eucherii virorum ciarissimoruai , die m. 
Kal. Januar. Conslantiiiopoli in Consistorio. 
7. Imp. Iheodosius dixit. 



non minus quindecim impleoerit ; tales enini ordinari pras- 

cipimus , cjuarla proprice subslantice sibi retenta , reliciuis 

vartihus curice et fisco vindicandis .^ si in clero constiluti res Gratianum , Falentinianum , et llieodosium ^consu- 

monaslicam et dccentem vitam impleverint. ' " 

§. I. Sed si post Clericatus honorem cdiquis enrum uxo- 
rem , aut concuhinam accepcrit , proprice jbrluncB redda- 

twr , Ucel tali Ecclesiastico gradu tenebatur ., in quo quis TVIEc (i4) bonore (i5) , nec legibos Episcopus (i6) ad 

;onstitutus uxorem ducere non prohibelur. Idem est et in J-^ teslinionium (17) [ dicendum ] flagiielur, 4^ Jteni 

minihus cdiis mona'his , licet nulli fortunce prius suhjccti dixil , Episcopum ad lestimonium dicendum admilti nou 

Mcrint. Et generaliter quicunque in quolibet Ecclesiastico decet : nam et persona oneratur (i8) , et dignitas sacer- 

yradu constitutus , ad secularem (1) vilam redierit , ho- dolis (19) exempta confundilur. 

lore nudalus , curiali fortuncn proprice civitatis reddatur. In Authent. de sanctis Episcop. ^- uuUi vero judicum. 
Si quis sacrati^simam virginem rcqmerit ., vel attentaverit. col. g. lit. 6. aJ. tit. ult. seu Novell. i23. cap. 7. 

5. Imp. JoviNiAN. (2) A. Secundo Praifecto C^Ed juclex miitnt ad eos quosdam de suis ministris ^ ut 

Praetorio. O propositis (20) sacrosanctis evangeliis secundum auod 



r^I quis non dlcam rapere , sed atteniare (3) tantum decet sacerdoies , dicant ea quce noverinl , ( non lamen 
3 jungendi causa matrimonii sacratissimas virgines ausus jurent ) (21). 
uerit , capilali poena ferialur, Uat. 1 1 . Kalend. Mart. 
iRATlANo (4) A. ^v. et ]Merobaude Cojnss. 377. 
De muneribus personcdibus . 
6; Imppp. Valektimanus , Valens et Gratianus 
AAA. ad Calaplironium. 

PResbjleros (5) , diaconos (6) , subdiaconos (7) , atque 
exorcislas (8), et lectores (9), ostiarios, (lo) [ et aco- 
j'thos(ii) ] etiam personalium (i2)munerum (i3) exper 



Preshyteri occasione testimonii non torquentur , puniuntur 

tamen , si fcdsum dixerint. 

8. Idem A. Paulino Pralecto Augustali. 

PResbyteri (22) citra injuriam quaestionis (23) testimo- 
nium dicant : ita tamen , ut falsa nou simuleiit. Ca;- 
teri veio clerici (24) qui (26) eum deinde gradum , vel 
or<^Jnem sequuntur j si ad teslimouium dicendum peliti (26) 
es esse praecipimus. Dat. 3. Non. Mart. GftAXiAKO A. fuerint , prout leges prscipiunt , audiantur : [ u»t ] salva 
V. et Meroraude Conss. 377. tamen sit litigatoribus lalsi (27) actio si forte presbyle- 



(0 Apostata non fruilur Leneficio clerlci. Bald. 

(2) Tp. Jovianus. Ante tcmpora Jo\>iiiiani ., imperante Juliano 
mpcratorc , cui Jovinianus successit , impune quidvis in perniciem 
elisionis catliolicae moliri ; .ndeoque vi illata , vel persuasione ad- 
libita , nuptias cum virginilnis Deo consecratis coutraliere, Virie 
lorro de ratione et causa hujus legis Sozom. Histor. Tripait. lib. 
I. cap. 4. Wicephor. lib. 10. cap. 89. Aus. 

(3) \ide /. 20. lufr. de furlis. l. un. Infr. de rapUi Vive,in. 
■AZ lege punitur conatus : qimd in GalUa non servafur , Rchuirus 
l. l. ruin. 28. ad 3i. Dc ea re dixi ad l. 12. ff. dc patiis. Fa- 
etnr tamen llchuir. ibui. num. 3i. conatum puniri niulcta pecu- 
laria , quin ct iutcrriuui capitali poeiia. adde Bellovisanum. 1. c. 
3. Cujac. 5. obs.ib. i. i. Jf. ad lcg. Cvrn. dc Sicar. Goth. 
fon punitur conatus , nisi iu crimine laesae niajcslatis. IJarhat. i'o/. 
. ct)nsii. 23. num. 17. Farinac. pi-ax. criminai. qucest. 17. nuni. 
9. et qiuEst. 3o. num. Zi. et qucest. 28. n. 3. Est tanien Cano- 
isala hxc Jex can. 6. de poenitcntia , quaest. i. Ans. 

(4) Rcponcndum Joviniano et Farroniano Coss. ut hahetur 
jioquc ui Cod. Thcod. itcm addcndus locus , nnde hrec les data 
intioclnai. ut eodcm Cod. Thcod. continetur , et habent quoque 
ianuscrij)ti nonuulli. 

(5) Dc quihus dicam ad /. 8. infr. h. t. 

(6) /. 24. C. Tlieod. de episcop. de Diaconis. vide Duarcn, i. 
e sacr. hccies. ininistr. 12. 

(7) De subdiaconis, vide Duar. 1. dc sacr. 12. 

(8) Esorcistw. de qiiihiis vidc Duar. ihid. 

(9) Lcctores , de quihus vidc Duar. ibid. 

(10) Osiiarii Ecclesise , de ([iiihns ^ide Duarcn. d.ioc. Porro hii- 
iis loci lia;c scnlenlia est ; Oninis clericus ad ipsos usque ostiarios, 

pcrsonalibus muncrihiis cxcusatur. Synops. Basiiicon. 54. til. n. 
t lib. 3. tit. 3. cap. 5. ' 

(11) Acolylhi qui et juvcnes, /. 10. C. Theod. h. t. Corrupte 
ic )\Migunlur clcricis , ut qni c.\ conun immcro non sint , /. 24. 
'. Tlieod. ibid. ccrcos ct hmalia (lcfcrchant : vetantnr ceiarium 
xigere ab hercdihus dcfunctorum , Noveil. So. Dc acolythis pl 
ide ajnid Duarcn. i. de sacris 14, 

(12) /. 8. C. Tliod. defde testium Hb. 11. 
(i3) /. 52. infr. h. t. 3. Ec/og. 1. cap. i. 

.C'4) /• '• C. Thecd. de fide tcstium iib. !i. In Gallia Episco- 
•1 etiam fcstimonuim fcric ," sicufi laici coguntur : non famcn jn- 
■int fjictis h^vangclus , scd posita ad perf„s manii. Fieri ctiam pos 
"/ r^ri,*^*"' ' '^'"''^ Rebuirum in prvcfm. const. iiioss. 5. num. 27 

)'^) ,, '° •Hlditum ah Iincrio notat Contius. 

Qib) Id cst , ncc volcns , ncc invilns , .scd domupi nuftgr , ut 



ura 



os- 



fit in /. 2. 5^ '• Infr. de jurej. propt. calumn. 

(17) Hoc specialc" Nam rcliqui cogi possunt , /. 7. Jnfr. de 
testibus. 

(18) Dehonoratur , C. Thcod. de fide testium , lib. 11. 

(19) Id est , Episcopi , cui sacerdotis nonicn sjepius trihuitur , 
/. 18. Injr. h. t. interdum clcricis et omnihus Christianis , Ter- 
tnll. dc cxhorlcuioiie ad castilatcm : Nonne et laici sacerdotes su- 
nius ? scripfuin est enim , Chri.vlus saceidotes nos Deo et patri fe- 
cit. vide Cujac. hic. 

(20) Hoc non servatur in Gallia , ut Supr. dixi. 

(21) Hoc falsc» additum ab Irncrio existimat Contius : qua sola , 
inqriit , propositionc evangcliorum intclliguntur jurare. •/. rem non 
novam Jiifr. dc jtidic. Mod. 

(■>.2) Vule ad lianc lcgein omnino Joannem Aurpachum lib. i. 
sing. alleg. cap. 44. Mod. /. 10. C. Thcod. de fide testium lib. 
iK apud Har. i. tit. 6. 5, 16. .',0,7? yi, 0/ Tsp/ -ri,-' •^.«.'ay Ai/t«- 
yi*v Ma-x.o\iiij.t»oi , sacerdotcs ct omnes dcniqiie divino rainisterio 
addicti niviti testimoninm non dicunt , 0/ Jt a>x<£pf7{ , Episcopi 
vero ncque sponte neque inviti : si tamcn opus sit eorinn te.-^timo- 
1110 , propositis sacris Evangeliis domi intenogantnr. Goth. Quod 
in propriis aedibas , non in foro Seculaii ficri debct : Salicct. hic. 
Fann. detcstib. qu. 6. n. 544. ad 673. M iscard. de probat. Con- 
clus. i358. vid. cap. 36. caus. 11. qucest. 8. Ans. 

(23) Prcsbyteri , ratione testimonii , toniucri uon dcheut ,11. 
C. Theod. 39. /.10. 

(24) Clerici torqneri possunt. 

(20) Prcshytcros siipciiorem iiiter clcricos locum obtincre hinc 
collige : Apostolorum vice sunt, ut Icgimiw i? fixjxyalc conindcm: 
eisqiie nonjninus quam cpis. opis incumbit jus annnnciandi verbi , 
(rvufiaf'ot^ tS fvnrKs-ru Kxi rrii UKKna-t»? s-f|>avo« : el Panlo KOViZj- 
y( tj \'.y(fi yi^ J^xa-K-i\i* , cpiscopis proxuni , /. 5. C. Th. de 
licerct.^ vidc t.iijac. ibid. Mdco Petrnm vocari <ruiivt,ir$v\!pey , 1. 
J^et. 5. vcrs. i. Pau/iis ad presbfteros Ephestos , Act. 20. vers. 
17. 28. Fos Spiritus Sanctus posuit Episcopos ad j-eqcfdctm Ec- 
clesiam Dei .- et Epist. ad Tit. i. v. 5. iieliqui te Crcta; , ut op- 
pidutun constituas presbytcros etc. Oportct enim episroi'uni incul- 
J)atiim cssc. Prc;.bytcri oiabant pro inrirmis , ob eis acccrsebantur , 
ungebanl cos olco , Jac. 5. v. i'\. Adversiis toi accusaiio non fa- 
cile admiitebatur , Paul. 1. ad Tim. 5. v. 17. 19. Duarenus exi- 
stunat Canlinales olim fnisse pie^bytcros , non qnosvis , scd qui la 
inajoie Ecclcsia , qnani c.ithcdr.dcm diciiniis , rcm diviuam cum 
cpiscopo suo facicbaiit . i. de sacris i3. 

(26) Prod;icfi , citali , moniti. 

(27) Prcshytcri ialsi tcncii possunf. 



8/i 



L I B E R P R I M U S 



r\ , qui suo (i) nomine superioris loci testimonium dice- 
i'e citra aliqiiam corporaJem injnriam snnt praecepti , hoc 
ipso , qiiod niljil meluant , vcra siipprcsscrint : Mullo ma- 
gis (u) enim pocna digui sunt , qnibus cuoi pJurimurn 
lionoris per nostiam jussionem delalum est , occullo in- 
vtniunlur in crimine. Dat. 8. Kal. Aug. Arcad. A. et 
Bautojve Conss. 385. 

In AuTENT. de sanctiss. Eplscop. §. reverendissimis , 
col. 9. tit. 6. al. tit. ult. seu JNoveli. I23. cap. 20. 

PHcsbyteri seu diaconi , si fahum lestimonium perhihais- 
se cotwincantur , 5/ cjuidem in causa pecuniaria , a 
dicino minislerio duntaxat per tres annos separati , mona- 
steriis pro tormentis trnclantur : sed (3) si in crimincdi , 
clericatus honore nudali , legitimis poenis ajjiciendi sunt : 
Ccvteri vero clerioi ^ communi jure ab officio Ecclesiastico 
repulsi , sine delectu causce verberibus coerceantur. 

De cviate Diaconissce. 

9. Imppp. Valkntinianus , Theodos. el Arcad. 
AAA. Taliano P. P. 

TV f^'ila (4) 5 nisi emensis quinquaginta (5) annis , se- 
i ^ cundum praeceptum Aposloli , ad diaconissarum con- 
sortium iransferatur. Dat. 11. Kalend. Jul. Mediolani ^ 
Valentiniano A. IV. et Neotherio Gonss. 390. 

De cBtale preshyteri , diaconi , suhdiaconi , episcopi. 
In AuTHENT. de sanct. Episc. §, Presbylerum , col. 9. 

tit. 6. al. tit. ult. seu Novell. isS. cap. i3. 

TjResbyterum minorcm (6) xxxv. annis fteri non per- 

* millimus : sed neque diaconum , vel sabdiaconum nii- 

norem xxi\ annis ; neque kctorem minorem annis xviij. 

I Item episcopum , minorem annis xxxv. ordinari pro- 

hibemus. 



De cEtale diaconissce , et ea quce pervenit 
ad secundas nuptias. 

In AcTHENT. de sanct. Episc. §. diaconissam vero , coll. 
9. lit. t). al. tit, ult. seu JNovell. lai. cap. i3. 

Tr\Taconissam in sancta Ecclesia non ordinari prcscipi- 
■L^ mus , quce minor sit annis f^uudraginla (7) , aut $i 
ad secuncLis (8) pervcnerit nuptias. 

De injuria facta sacerdolibus , et ministris , uel ipsi sacrc 

cuhui , locoque. 

10. Imperatores Arcadius ei Honorius , 
AA. Theodoro P. P. 

SI (9) quis in hoc genus sacrilegii proruperit , ut in 
Ecclesias catholicas (10) irruens (11) , sacerdoti- 
bus (12), et ministris vel ipsi cuitui (i3), locoque (i4), 
aliquid iraporlet injurise , quod geriiur , a provinciae re- 
ctoribus animadvertalur (i5) : atque ita provincias mode- 
rator , sacerdotum et cathohcse' Ecclesiae rainistrorum , 
loci quoque ipsiu5 , et divini (16) cultus injuriam capita- 
li in convictos , seu (17) confessos reos sententia noveril 
vindicandum : nec expectet , ut Episcopus (18) injuriae 
propriae ultionem deposcat , cui satictitas ignoscendi glo- 
riam dereliquit. Sitque cunctis (19) laudabile , factas atro- 
ces sacerdotibus , aut miuistris injurias , veluti (20) cri- 
men publicum persequi , ac de talibus reis ullionem me- 
reri. Quod si multitudo violenta a civilis apparitoris (21) 
execulione et adminiculo ordinum [ vel ordinatorum 1 
possessorumve non poterit flagilari , quod se armis aut lo- 
corum difllcviltate tueatur : Prajsides provinciarum etiara 
militari (22) auxilio per publicas liiieras appelito , cora- 
petentem vindictam tali excessui impoiiere non morentur. 
Dat. 7. Kal. Maji , Mediolini , IIonorio m. et Euty- 

CHIANO CONSS. 398. 



(i) Sul) notnine , C. Tho.od. suh nomine superioris loci testi- 
monium dicere citra corporalcm injuriam cst , pra;textu et honore 
dignitatis , ac nnnieris saccrdotis cogi teslimonium diccre , citra 
injijnani quaestionis ct toiinentorum. 

(•i) Quo quisque honoratior , co gravius punitur , si deliquit. 
Lno miliiis, l. 2&. in fm. jf. de poBn. 

(3) Nota poenam preshyteii , ycI diaconi falsum dicentis. 

(4) Pars prinia /. 27. C. Theod. dc episcop. lih. 16. 

(a) Panl. sexaginta , d. l. 27. ut et epist. i. ad Tmi. 5. vers. 
9. quinquaginta , ut hic , ct Nov. 6. cap. 6. Chalccdonensis Sy 
nodus c. i5. Sexta Synodus in TruUo , c. 14. hodie quadragin- 
ta , J\ou. 123. c. i3. et sic utraquc discedit a pisecepto Apostoli. 

(P) Hodic id non ohservatur: potcst cniin quis admitti ad sub- 
diaconatum anno 18. ad diaconatum anno 20. ad sacerdotiura 25. 
C.emcnt. dc alate. ad cpiscopatum anno 27. Apud Gallos , v. Ee- 
buir. m pivcem. const. gloss. 5. n. 32. Golh. Varia de hac fetate 
juia referl Simon Majolus de Irregularih. lih. ?. c. 29. n. 18.60. 
annos dcMdcrat , can. juuencidas. qucest. i. caus. 20. cap. iixde- 
fninuaibus. (^Z. pr. de elect. in 6. 3o. anno , cap. cuin in cunctis. 
7. $. infcriora. de e/ertioiie. aLhatissas 26. annorum achnittere vi- 
detur. Tan.lcm. Concd. Trid. Sess. 25. c. 7. Abbatissam «tatis 
40. prolcssioncm 8. annorum rcquirit. Jns. 

(7) Di.Ki ad. l. 9. Supr. h. t. 

(8) ]Je pa"nis sccuiidarum nuptiarum alibi dicam. 

(9) ^-31. C. Theod. de Episc. lib. i6. Goth. Pro intellcctu 
huiu6 legis vide Menoch. de arlitr. iud. lib. 2. cent. 4. cas. 38o. 
n. 3. S. L. 7 f j 

(10) Siib. cum divina mysteria et alii saai cultus peragunlur. 
Syn. Jianl. 60. t!i. 21. px lih. 5. tit. i. c. 43. 

(1 1) Piae-icrlim cuni divina mystcria et sacri ctiltus reraguntur 
Oo. Echig. 3;. et lib. 3. lit. i. c. 43. 

(J2) Episcopo, clericis , et aliis ministris , Syn. Baiil. d. loc. 



(i3) Vel in ipso cultu. Hal. adde Not» i23. c. 3i. 

(14) Tria hic vindicantur , injuria videlicet facta personis, actio- 
Fiis , ct loco, 

(i5) B«o-«'o(? vTTBKsifCit J^ iif f^opix-j vsu^S-ij^xi xsX.-00/xr' ) ver- 
bei'ari jubemus, et exilio multari. 1$"^/^ Basit. h. t. mos tamen hac 
lcge fit mentio capitalis vindictae : verum ad aliam facti spccicm 
pertinet id genus poenje. Goth. Poenam ejus , qui turbat Sacerdo- 
tcm sacra facientem , vide apud Menoch. de urbilr. jud. lib. 1. 
cent. 4. cas. iog. n. 3. Ans. 

(16) Diversa hxc facti species a superiore. Prior pertinet ad eum 
qui Ecclcsiam ingressus injuriain intulit Episcopo , clericis et aliis 
niinistris : Haec ad eum qiii t« ^tlx nvii!p:x »9 tk; •9-;(sc5 A?<T»p- 
y'i'x; lupa.-.Ts: qui ipsa divina mysteria et cultus divirios turbat , 
quein nttpx^^KV'; ri/uupsl^cti '■ et x.-(^»\r^:> Kf.Swjov UTrs/ji,i:-:t , capi- 
tc ptiniri jubct lcx. Quid si non ^f.mpyixf , id est , sacra mys^te- 
jia , sed -ra? \tT«g , hoc cst , preccs , ct supplicationcs turbaverit , 
aut simpliciter in iis injuria atlecerit miiiistrum aliquem Ecclcsia- 
sticum ? Injuria verbcrihus et exilio vindicatur : turbatio supplica- 
tiotiis, capite puuitur , Syiopsis d. loco. 

(17) Convicli , ct coufessi par pcena et conditio. 

(18) An rcligiosis non hccat \in(lictam cxposcere ; item an quis 
cogi possit ad injuriam rcmittendam ; dcnique an peccct ofieusus 
qui paccin denegat. vide Bonifacium in tract. malcfic. in rubr. qui 
possit alium offendere. Doct. ud l. ut viin. ff. de just. et jur. 
Alexaud. ad l. qid bona. ^. si qiiis. 11. 4. de damn. infect. Ab- 
bat. ad c. i. infn. de malef. Aibcrt. in tract. stalut, 3. part. 
4- qn. 62. vers. de secundo articulo col. 3. Mod. 

(19) Injuria Ecclesioe vel ministro facta potest a quoyis in j«di- 
cium deduci. 

(20) Injuriam faccre ministro crinien cst pHblicum. 

(21) Appatitionis. 

(•i3) V. L OS.ff, de ni vind. 



CODICIS REPETITiE PRiELECTIONIS. 



85 



De injuria , ut supra. De Utaniis. 
AuTiiENT. de sanct. Episo. §. si quis cum sacra. col. 
9. lit. 6. al. tit. ult. seu Novell. i23. cap. 3i. 
'^Ed novo jure pro tali injuria verheratur , aut in exi- 
\ lium iiiittilur. Sed si sncra (i) nvnisteria turljaverit , 
l celcbrare proliibuerit , capitc (2) puuialur. Idern est , 
in litaniis (3) : nam pro injuria verberatus exilio tra- 
ur : si eas concusserit , capite plectalur.' Laicis (^^) Ja~ 
c litaniris interdicimus sine clericis \ quos sine onUionibus 
cruce ficri non dehcnt. 

IJnde et quot clerici eligendi. 

11. lidem AA. Eulychiano P. P. 

V (5) Ecclfsiis (6) , quan in posscssionibus ( ut fieri 
adsoJet ) (liversorum , vicis etiam vel quibuslibct locis 
t constituta? , Clerici iion (j) ex alia possessionc , vel 

; sed ex co , ubi Ecclcsiam esse constilerit, ordinen- 
(8) : ut propriaj capitationis onus ac sarcinam reco- 

iscant. Ila ut pro magnitudine , vel celebrilate unius- 
usque vici , Ecclesiis cortus (9) , judicio Episcopi , 
ricorum immerus ordinelur. Dat. 3. Kal. Aug. Minizo. 
NOn. A. IV. el EUTYCHIANO CONSS. 898. 
De curialihus. 

12. lidem AA. Eutjchiano P. P. 

1 (10) quis curialis (11) , cJericus fuerit ordinatus , 
ncc statira , convcntione pra?missa , pristince conditio- 

reddatur , is vigore ct solertia judicantium , ad prisli- 
n sortem, veluli manu injecta , mox revocelur (12) ; 
ricis enim ullerius legem (i3) prodesse uon palimur : 
e, cessione (i/|) i^atrimonii subsecuta, decuriones cleri- 

esse non velabat. Dalum 6. Kalend. Aug. Minizo. 
N. A. 1111. et EuTYciuAW. Coss. 398. 
De privileaiis Ecclesiie. 
i3. Iid(;m AA. Fidiano (i5) Vicario. 
I (16) venerabilis Ecclesia^ piivilegia (17) cujusquam 

fucrint , vel teraeritale violata (18), vel dissimulatio- 



ne neglecta , commissum [ hoc ] quinque librarum auri 
condemnatioue plectetur. Datum ^. Kalend. Jul. Brixice^ 
Theodoro V. C. Coss. 399. 

De excommunicatis. 

Nova constiiutio Friderici de slatu et consuet. contra lib. 

Eccl. 5- ilem qua?cuiif(ue , coll. X. 

/Tem quoecuncjue cammunUas (19) vcl persona, qucB an- 
num in excommunicatione propter libertalcm Ecclesice 
fractam et \.iolatain perseveraverit , ipso jurc iinpcriali baii~ 
no suhjaceat : a quo nullatenus extrahalur: nisi (20) prius 
ab Ecdesia beneficio absolutionis obtento. 
De episcopo exauctorato. 
14. lidem AA. Iladriano P. P. 

QUicumque (21) , residentibus (22) Sacerdotibus , fue- 
rit episcopali loco, vel nomine delrusus (^3) , si ali- 
quid conlra custodiam vel quietem (24) publicam moliri 
fuerit deprehensus , rursusque (23) pelere sacerdolium , a 
quo videlur expulsus , procul ab ea urbe , quam contur- 
baverit , centum millibus vitam agat : nec nostra adeat 
secreta , nec impetrare rescripta speret , sed etiam iinpe- 
Iralis careat : deleusoribus (2G) eliam eorum [ nostram ] 
indignationem subiluris. Datuui Prid. Nou. F^ebr. Raven. 
Stilichone et Auuehano Conss. 4oo- 

In AuTiiENT. de sanct. Episc. §. si qnis aulem Episcop. 
coll. 9. tit. 9. al. tit. ult. seu Novell. 123. cap. 11. 
O/ ciuis episcopus sacerdotio pulsus , prassuinpscrit ingre - 
O di civitalem , ex qua pulsus est , relinquens locuin , 
in quo degerc jussus est , jubemus hunc rnonasltrio in alia 
'regione constituto tradi : ut , quci in sacerdotio deliquit , 
in nionaslerio corrigat. 

De illicitis comenticulis. 
l5. lidem AA. Studio P. U. 
Onventicula (2^) illicita (28) etiam (29) extra Eccle- 
siam in priyatis aedibus ceiebrari prohibeiuus , pro- 



c 



2) hctng. d. loco. 

3) E'j Tx7f A(Ta7? , id C8l, stippllcationibus Lifanis , /. 3. In- 
cte />ar. ct Mun. ^^^oa-lx vpi<roloi, A^oc. 67. Litaniarum usus 
lanuTco in Galli.a iTpciius. 

Litania- ()liiii ul fi.rt.r fucrint , observa. 
>) /. 33. C. Tlicod. dc Episcouis , l. 16. 
)) ifi. C. Thcod. ■>.. /. 33. 

Ex(raii(>os d pcrcgiinos benc6ciorum ( corum prjesertira qni- 
animanim cura conncxa est ) in Gallia non csse capaces , hlnc 

1 colli^uiif , vid. coust. Caroli Fll. aimo i/jSi. Simile est 
1 iniioccntu JII. /„ c. Bonoi 4. §. intcllcximm dc postul. Prcel. 
1, uuiuil ,11011 potcranius salva conscicnlia , in alia pcrsona , 

df icgiio Ilungaii.T origintm duceict , congrue providcre: ncc 
:nius ci pucfciic alicnnm , adde c. imllus ini>itis. Gi. distinct. 
171. distinct. ct c. quoniaiH iii plcrisquc. i^. de oj/ic. ordina- 
et c. ult. di; clcr. pereiir. il). Cathalicum prcB.<:entem nalioiiihus 
coiiforiiiciH. gloss. in pioam. Pragtnat. in ucho , cxtcrorum : 
m. i. Jyotnr. (>. cap. dcs lcttres de Naturalite. de quibus , ut 
c lurc Jlhinagii dicam ad /. wiic. Jnfr non licere hahitat. 
•iKoin. Possis addcie lioc bodic iion observari in Gallia in eum 
^ 'v ' w*"''* ' "' ^ocant , lilcras a regc impctravit. 
') V. distuic. 71. passim ct c. nohis. de cler. peres^r. vetat 
m rationc Aiigustiniis , .'tennonc ad populuin iii c. hortamur. 
iict. 71. aliuudc vcnicnlcs presbyteros suscipi , nisi coiisecratos 
opno loci ijuscopo, aiit coinmcndnt1ti.is lilcras babciilcs. Ea- 

(li.stiiicfuinc , can. ultim. cx coiicilio Anliocbcno , peres;rinos 
cos suscipcic nnliibi iicet absque formata eiiistola ; addc cano- 

Apostol. :2. 3i. ct 32. 
) Kovcll. 123. cap. 18. 

0) Hars lcgis 3. Cod. Thcod. dc his , qui ad Ecclesias caii- 
uU , i. 9. ' 

Noycll. ia3, c. i. ^. i. m-f. curialem. 



(12) /. 53. 5- I- Infr. h. t. adJc /. 16. InCr. de decur. 
03) /. 56. ct 104. C. Theod. de decur. tib. 11. 
(i4) /• 5 //;/)•. qui bonis cedere. 
(i5) Saiiidiano , ut C. Theod. 
(iG) /. 34. C. Theod. ii. t. 

(17) /. 22. Infr. h. t. 

(18) Poena violautis privilcgia Ecclesiie 16. C. Tlieod. 2. /.34. 

(19) ConT"- initas cxcommiinicari potest. 

(20) Baiinuin roniitti polest. 

(21) /. 35. C. Th. h. t. 

(22) 16. C. Theod. 2. /. 35. id cst , in synodo. 

(23) ISlov. 123. c. II. in fin. 

(24) Masjistiatus oflicium est seditiosos minislros Eccli-siae inrrc- 
pare : sic Constantinus titain aliquaiulo Tyri synodiim noii dubi- 
tavit reprcbcnricie , quod Atbanasio iiijiiriam fecisset : iiuo ct ca- 
stigare , Socrates i. historiw. Sozomenus i. idcm INicomedictisem 
clcriim suo jure rcprehendit , eique poenas minatus tiiit , si quid 
turbaret aiit miaceret , Theod. i. 

(25) Episcopatu repulsus , saccrdotium mrsus pelere non poteit ; 
Hic locus etiam ostendit , eosdem oliin fuisse episcopos et »acerdo- 
tcs : adde distinct. 5o. 

(26) liuprolns nuila defonsio prasstanda. 

(27) Pars interpoiata legis 3^. C. Th. de episcopis , /. 5. Jiifr. 
de hcereticis et Manich. convcnticulas illicitas , Cujac. a. Fcud. 53. 
§. I. i>crs. coiwenticula. Baldus legit conventiculain , qucm vidc 
hic , cxplicantcm varias ( pcr siu^ulos locos ) ar<;iiinentandi spe- 
cics , ut Topicoruin loco juris stiidiosis cssc possint. 

(28) Quid licita ? potcslne sacrum cjiiiliim cxlra Ecr.Iesiam celc- 
brari ? Vide NouclUim Lcoiiis q. Potcstne etiain baptisinus exlra 
tempbim conrerri ? vide Notetlain Leonis i5. 

(29) Ut nuUiis omnino locus Larcticis pateat , vide /. 3. lufr- 
de liarcticis et Mauich. est euim Ii;bc vox etii.in iiaplicativa. 



86 



LIBER PRIMUS 



scriplionis (i) doimis periculo imminente , si dominus 
ejus ia ca clericos nova ac lumuliuosa (2) conveuticula 
exlra Ecclesiam celebranles susceperit. Dat. /^. Kal. Sept. 
CP. IlowoRio A. VI. cl Arisi^weto Coixss. 4o4- 

De ccnsibus. 

16. Impp. HoNOR. el Theodos. AA. Anthemio PP. 

QUisquis censibus (3) fuerit adnolatus , invito agri do- 
mino temperet ab omni Clericalu : adeo , ul etiarasi 
in (4) eo vico , in quo noscitur inansitare , clericalus 
fuerit , sub hac lege rehgiosum adsumat sacerdolium ^ ut 
et capitationis saicinam per ipsura dominum aguoscere 
compeilalur , et in ruralibus obse([uiis , quo maluerit , 
subrogato (5) utatur : ea scilicet immunitale induha, quae 
certae capilationis venerandis Ecclesiis relaxatur : nuUo coa- 
tra hanc legem unquam vahluro rescripto. Dat. ^'^Hono- 
Rio A. viii. et TuEOD. A. ui. Cojnss. 409. 

De puhlicis actiojiihus , vel ad curiani perdnentihus ei 
puhlicis spectaculis. i. De Porabolanis. 

17. lidem AA. Maximo (6) P. P. 

PLacet (7) nostrae cleraentise , ut nihil commune Cle- 
rici cum pubUcis aclionibus (8) , vel ad curiaui per- 
tiuentibus [ cujus corpori non sunt annexi , ] habeant. 

^. I. Prselerea his qui Parabolani (9) vocautur , ne- 
que ad quodiibet publicum spectaculum (10) , neque ad 
curi« locum , neque ad judicium accedendi licenliam 
permitlimus : nisi forie singuli , ob causas proprias et ne- 
cessilates judicem adierint , ali([uem pulsantes lite , vel ab 
alio ipsi pulsati , vel [ in commuues tolius corporis cau- 
sas ] syndico ordinato : Sub ea definitione , ut , si quis 
eoruin haec violaverit , et brevibus (n) parabolanis exi- 
iiiatur , et compctenti supplicio subjugetur , nec unquam 
ad eandem sollicitudinem revertatur. Datum 3. Kalend. 
Octob. CP. Tn£oD. A. vii. et Palladio Coinss. 416. 



De ludis et spectaculis. 

In AuTiiEMT. de sanct. Episc. $. Interdiciraus. col. 9. 
tit. 6. ai. tit. ult. seu Novell. I23. cap. 10. 

TNterdicimus snnctissimis Episcopis^ et prcshyteris , dia 
-L conis , et subdiaconis , et lectoribus , et omnibus aliii 
cujuslibc.t ordinis venerabilis collegii aut schematis conslilu- 
tis , ad {12) tabulas ludere , aut aliis ludentihus parlici- 
pcs esse , aut inspectores fieri , aut ad quodlibet spectacu- 
lum sprctandi (i3) gratia venire. f Si quis autem ex his 
m hoc deliquerit , jubemus , hunc tribus annis a venx-Ta' 
bili ndnisterio prohiberi ., et in nwnaslerium redigi : sedit 
medio tempore si se pcenilentcm ostenderit , liceal sacerdo- 
ti sub quo constitutus est , tempus minuere , et hunc prior, 
rursus miniiterio reddere. 



De paraholanis. 
i8. lidem AA. Monaxio P. P. 

PArabolanos (i4) qui ad curanda debilium £Bgra corpo- 
ra deputantur, sexcentos constitui pr«cipimus : ita (i5) 
ut per (i6) arbitrium viri reverendissimi Aniistitis Alexaa- 
dnnae (17) urbis de his qui antea fuerant, et qui pro con- 
suetudine curandi gerunt experienliam , sexcenti parabola- 
ni ad hujusmodi sollicitudinem eligantur : exceptis videli- 
cet honoratis , et curialibus. f Si quis autem ex his na- 
lurali sorte fuerit adsumptus , alter in ejus locum pro vo- 
luntate ejusdem (18) sacerdotis ( exceptis honoratis et cu- 
riaiibus ) subrogelur , ita ut hi sexcenti (19) viri reveren- 
dissimi Sacerdotis praeceptis ac dispositionibus obsecundent, 
et sub ejus cura consistant : reliquis , quae dudum latae 
legis forma complectitur , super his parabolanis , vel de 
spectaculis , vel de judiciis , cjeterisque ( sicut jam (20) 
statutum est ) custodiendis. Dat. 3. Non. Febr. CP. Ho- 
jvoRio xii. et Theod. x. AA. Conss. 4i8. 



(1) Publicatur (iotnus , in (lua fiunt illiciti conventus. 

(2) d. l. 37. C. Th. 

(3) V. l. 37. infr. h. t. 

(4) No\'. 123. c. 17. in fin. 

(5) Substituto. l. 11. Infr. h. t. 

(6) Monaxio. C. Thcacl 

(7) Pars Irgis 42. C. Theod. h. t. adde Novell. Leonis 86. 

(8) Clcrici noii possunt essc advocati , aut procuratoros , adde 

1. 26. l. 41. in fin. infr. h. t. AW. i23. c. 6. addc distinct. 88. 

(9) De (juibiis , v.'l. 18. infr. h. t. 

(iD) i6. C. Th. 1. l. 42. AW<?//. 123. c. 10. Lactantius , in 
Epit. c. 6. gladiatorum scoleribus non minus cruore perfunditur 
ijui spectat , (pjain illc qui facit etc. 

(d) Jl. btevibus parabolaoi , J. /. 42. C. Thsod. h. t. Brcvis, 
Iiic , inatrictila csl , in qua parabolani inscripti. 

(12) Txli^.i^.ij vidc /. 34. Infr. de cpiscop. aud. 

(i3) Dixi ad j. 17, Su/jr. h. t. 

(i4) /. 43. C- Theod. h. t. adde /. 17. Supr. h. t. qui et pa- 
raholaru Jidio Finnico ; pa^^aboli Socrali : parabolani 16. C. Tkcod. 

2. /. 42. 43- iitquc iuibi uotaluin cst iii niaigine , Parabailaui. Cae- 
tcrum , ita dicti , quod s« conjiciunt in inagna pericuia propler 
fmpienltni ;.3gioJoruin contactnai. v. Cujac. ad Nw. 3. Suntcnim 
Gr.Te.':is .ra;a'/3oA« summis pcricuiis objecta , Canon. 2. e. 10. 
num- J. Ti.rueb. aduers. i3. Alciat. 4. disp. 9. Goth. Parabola. 
jios jAccursjus vult esse medicos , quem sequitur TiraquoU. de no- 
hdilale cap, 3i. n. 438. Alii u.putatos scrvitio hospitaliura , Ec 
f ie:,iaruin , vel Xenodochiorum , qui ut aJscriptitii a cultura agro- 
vm , H scrvifo Jegrorm» recedere nou poterant. Cael. Rhodigm. 



Lect. Antiq. hb. 28. cap. ii. Alciat. dispunct. lib. 4. cap. 9. 
Ans. Parabolani qui sint , vide Alciat. 4. dispunct. cap. 9. Tur- 
mh.adi'crs. iib. i3. cap. 23. Cujac. ad No^ell. 3. S. L. 

(10) Medici tainen ounstituebantur in municipiis non ab episco- 
po , aut praeside , sed ab ordine , et possessoribus cujusque civita- 
tis , yid. /. T.^: de decretis ab ordine faciendis. 

(16) Parabolanos medicos arbitrio antistitis Alexandrini electos 
hic locus apertissimo indicio est , nnde parabolanos non simplicitcr 
medicos , aut medicinam excrcentes fulsse suspicio cst , sed eos po- 
tuis , qui certo gcnere voti et quasi religioso , cnrandis cegiotis 
pauperUjus destinati publice : quales angiista Lut»tia , nnde nuhi 
origo , paucis abhinc annis inslitulo s.tncto ( iieq.ie dnbito quin 
alujuando iargius ) ac certo numero con^tituit. Alias mcdici eli- 
gendi jus civitatum ipsarura fuil , /. i. Jf. de decrelis ab ordine 

jaciendis. 

(17) De Medicis et studio mcdiciu;e in urbe Alesandrina , hoc 
scitu dignum rcfert Ammian. 22. in fin. ad coinmendandam , in- 
quit , artis peritiam , mcdico pro oinni ex.pcriincn(o sullicit , ji 
Alc.-iandriae dixerit se eruditiim. 

(18) Cujus ? utique Episcopi , de quo supcrius facta est mcntio. 
Idem crgo antiquitus fuit sacerdos ct cpisc. 

(19) Hlcc est constans lectio librnrum manii cxaratorum : alii 
taincn icponuut salis confidentcr cx Thoodosiano Cudicc : ita ut hi 
quingenti. et paulo ante : quingentos constitui prcecijninu^. porro 
videautur ad pleniorem hujus legis intellectum Docius ad cap. de- 
cernunus. coL. 4. exir. de Judiciis ct Felmus ad cai>. i. de 
ma Triutt cL fule Caihol. Mod. 

(20) /. 17. Supr. h. t. 



sum- 



CODICIS REPETIT^ PR^LECTIONIS. 



87 



20. 



De bonis dericorum et monachorum. 
Impp. Theod. ct Valeivt. AA. ad Taurum 
Praefect. P. el Patriciuru. 



Quoe mulieres cum clericis habitare possunt. 
19. Iidem AA. Palladio P. IJrb. 

EUin (1) , qui pr^^babiJcm (2) soculo discipbnam 
agit , dpcolorari (3) coiisortio (4) sororiaR (f)) ap- 
pellationis uon dccot (6) : Quicun(|ue igilur cuj(jscun(|ue 
l^radijs sacrrdulio liilciunlur , vcl clericatus bonore ccn- 
>eiiliir , cxtraneaiuni (y) sibi nuilierum interdicla consor- 
ia coiiuoscant, bac tanium eis facultate conccssa , ut nia- 
res , filias , alqiie gcrnianas (8) inlra doniorum suarum ad eum , vel ad cam pertinueruijt, sacrosancla; (iG) Ec- 



SI (i4) quis presbyter (i5), aut diaconus, aut diaconis- 
sa , seu subdiaconus , vel cujuslibet allerius loci cle- 
riciis , aul nioiiacljus , aut mulicr , quce solitaria; \\Ur. dc- 
dila est , niillo condilo lcslameiito d"ccsscrit • ncc ei pa- 
rentes ulriusque sexus , vel liberi , vcl cjui aguationis co- 
gnaliouisve jure junguntur , vd uxor eMiteiit : bona qnas 



epta conlineant : in bis enirn nibil sa?vi criininis exisli- 
lari (c)) fccdiis naluralc pcrmiltit. Illas etiam non rclin- 
ui caslitalis bortalur afTeclio , cjuae ante (10) saccrdoliimi 
)arilorum , lcgiiiiTium meiuere conjugium : neque cnim 
Jericis inconipelenlcr adjunctae sunt , quas (11) digiios sa- 
erdotio viros sua conversalione fecerunt. Dat. 8. Idib. 
laji , Raven. DN. Tueou. A. ix. el Cokstantio V. C. 
iONSS. 4^0. 



In AuTnENT. de Nupt. ^. sed et si quis inter, 
tit. 1. seu Novell. 22. cap. 42. 
Ulio • ' • 



col. 4- 



/|^i7//o niagis (12) ergo cessant corum conjugia : 
.YJ. cnim caiitores leclorcsijue nuptias cnntrahcre pc 



soli 
rmil- 



mtur : uliis aulcm omnibus peniius intcrdicimus. f^erum 

xmen si et ipsi ad t.ecundas pervenerint nuptias , nequa- et Aspere (19) Coinss. 4^4 

uam ad sacerdotis cidmen ascendant. 



cicsiae , vel monasterio , cui [ forle ] liierat destinatus , 
aut dpslinala, omnifariam socienlur : exccptis (i^j) li's fa- 
cidialibus , quas forle censibus adscripti , vel juri palro- 
naius subjecti , vel curiali conditioni obnoxii clerici , vcl 
monacbi , cujuscunque sint sexus , relinquunl. Neque cnim 
juslum csl, bona , seu peculia (18) , cjuie aut palrono le- 
gibtis debentur , aut domino possessionis , cui quis eoruni 
liierat adscriptus , aut ad curias pro tenore dudum latae 
constitutionis sub certa forma pertinere noscuutur j ab Ec- 
clesiis , aut monasteriis detineri ; aclionibus vidciicet com- 
petentibus sacrosanctis Ecclesiis , vel monasteriis rcserva- 
tis , si cjuis forle pi.cdictis condilionibus obnoxius , aut ex 
gcslis negotiis , aut ex cjuibuslibet alus Ecciesiasticis actio- 
nibus obligatus obierit. Dat. i^- Kalend. Jan. Arioyijnuo 



n AtiTHiivT. quoinodo oportet Episc. ^. haecautem. vcrsic. 
neque aulem. col. 1. tit. ult. seu Novell. 6. cap. 5. 



In ArTHENT. de Monachis. ^. illud quoque. col. 1. til. 5. 

seu NovelJ. 5. cap. 5. 
IVTUnc autem cum monaclius factus esl : hoc (20) ipso 
xT suns rcsomncs obtulisse monasterio videtur ., si prius 



yPiscopo (i3) nullam mulierem secum habere pcrmitli- teslatus non sit , et exinde de judicio cjus cess mle , ley,c 

■d tur : sed si habcre probetur , ab Episcopatu dejicia- disponitur : ut si liberos habeat , in (juos aut tuhil , uut 

ur , (juo se /ccit indignum. minus /egilima portiune tjuoquo donandi tilulo contulerit , 



(1) /. 44. C. Theod. h. t. Gotb. Vide Novetl. 1-23. cap. 29. 
•t ibi tftul. Pclr. Buguoii. de leg. abrog. lih. 4. sat. 98. Ans. 
k'ull ;iulcin lisec constitntio , ut clerici ,'qiii niiptias coiitralierc ca- 
lonihus vctantur , i-nda-xinov imilicrein clomi adscitani , et quasi 
ocariam , ct iit eo teiii|i(uc loqucbanhir , soroicin habeant exccpta 
uatie , (ilia , sorore 1 1 siniilihiis , qure ab onini siispicione iininu- 
les j hpiscopos vcro nuliaui etiain earum , uisi episcopalu priva- 
i velint. * 

('.») Prdli.ibUem in seculo disciplinam agit , cujus scicia alque 
ontiilio lioncsta est. 

(3) 1(1 (st , (lciionestari. 

(4) (^)iiat(nus hm: prxsuinptio siniilitudinis monini ciini iis , 
nilms faimliarilcr ularis , se exlcndat , vide apud Tiraquellum m 
.cgitnts Cvintiil.ialihus 5. part. i. g/. ;(. 25. et pait. 16. n. i5 

t iG. quibus conjnnge /. ai/iln. §. Paditis. Jf. de osdilit. edict. 
t jiuth. de Momich. 5. cogitaiidiim. injiii. Mod. 

(5) Ila solebanl «piondam cleiiei ai"j>i(rtiK-,i,i ninlieies , sorores, 
iialies aiil libas , api.ellare , irt propudia siia ( sub liis vldelicet 
|ielalis^noniiiiil)iis ) oblc-erent. Id qiiod nicionyinns indieat , in 
bro ad Jiusliciiru moiuichuin de vivendi forinu : et in liiro da ui- 
indo suspectu conliibcrnio : et in eodcm strmone Joh. Chijsofto- 
fUs : et ./incyranum Concilium ciip. i8. (iotli. Kx consucliidine 
t familiaritalc siinilis vilae siiniiltir pi<T.suin|itio. Yid. Tiraquell. 
e leg. Connuli. 5. pnrt. gloss. 1. lutm. -.'tj. Ciijac. ///'. 2. obseri'. 29. 

(6) Giaeci ita (listiugutinl inlcr pic.sbjtcros , diaconos , subdia- 
oiios , ef epistopos. Iliis licct (r«vj/<ra«7»« baberc : his non .Teque. 
ynops. JJasil. tit. 3. cap. /ji. 

(7) 5* '• ''^- '• d<! presb. H diaconis ne hahitent ciim nndie- 
ih. cap. I. lcgum Jioioaiiorum . addc Aoce//. i23. c. 29. ^"'oi'. 
33. c\ 3. Koi'. 137. c. i. iii /in. quas liutlin. ^quiicicn^is in 
"/'. 3. Aita;(/ Concilii , try»;/o-a'*T7S inlei)iielatttr. Alii vei ti;nt 
ibmlroductas , inliomissas et adscililias, can. nuliits. c. interdirir, 
w«. 32. Superinductam vertit interpres Aoi'. i23. c. 29. qiiaiu 
»H<ro«x70v Giacci , 3. Eclog. i. cap. 4"- adde cap. Sp. Jcntis- 
runensis Concilit: et cap. 4. Arelatcnsis sccundi. Eii.sel). ^ hist. 3q. 
bi libuianus cx Cbrysostomi qitodam s<rinone , <piales ene niulic- 
cs fucnut , diligeuler interprctatu» cst, v»d. Cujac. 2. vbseiv. 29. 



ut non male jactarefur in eos ilhid Marfialis , 12. epigram. ao. 
Quare non babeat , Fabullc , quaeris TJxorem , Tbemibon ? lialjet 
sororcm. vid. Cujac. ad ISouell. (i. in Jin. Tibullus : Hasc tibi vir 
quondam , nunc iiater , casta Mcccca Mittil. Seiieca in J^hcedra , 
Me vel sororem , Hippolyte . vei laiuulam \Ci<a. Pelronius , Kcci- 
pies nervos tuos , si fnduo sine fratn: doiiniciis. Idem : Concilio 
tiiji , o juveiiis , sororem. Maitiabs , 2. ipigi: 4- i'i"atrcm le vo- 
cat , ct soror vocatur. Idcin 10. vpigr. Go. (^uare desiiie me voc.i- 
re bafiem , Ne te Carmeuioii voceni sororein. 

(8) In Nicajiio concilio additur ^■,. <«. ct (pi.-elibet luijusinodi 
nccessitudiiie conjiincta inulnr , i;L ]iruci.il abiiL oinnis ab ea su-pi- 
cio , adde /. '}• ff- de usu , et habit. 

(9) Koii pra,-sumilur fornicutio , iiiccstus , aut criinen inter coii- 
sangiiineos , /. 34- infi: ad leg. Jid. ile adult. vid. Alciat. 1. 
procsiimpt. 34. /. 68. _/r. de ril. nupt. adde ^Vuims. 1. pruct. 21. 
capit. 2. 

(10) Episcoptis , saccrdos aiit ciericiis cam quae uxor anfe Sacer- 
dotium fuit , domi babcre potest. 

(11) Videfur alluderc ad fers. i4- '6. Epist. i. ad CoriiUh. c. 7. 

(12) Sensus csl , Si non pcrinitlifur ad lenipus alicui iiuiliirca 
domi babcre , inulto minus in perpctuum , jus enini illud iiialri- 
monio quis adipiscitur. §. i. Instit. dc palr. put. 

(i3) 3. Eclog. cap. 4'. 

(i4) /. unic. C. Thcod. de bonis clcr-icorum. lih. 5. tit.3. 

(i5) Clericus : aliud in episcopo. vide Cujac. ad ACfiSi. 

(16) AW. i3i. c. i3. in fin. Golb. WA. Saliccl. /i/<- , Koinan. 
Cons. 396. Tileman. de Benignis ohseiv. 40. fol. 1-. Ans. 

(17) Post liberos aguatos et cognatos el uxorem , cuiiaiu , patro- 
nuni , ct dominuni , inlestati religiosi boiia ad monaalcriuni defe- 
nuilur. Coth. Vide Gudeliu. de Juie Noyist. lib. 2, cap. iC. 
nuin. 25. Ans. 

(18) /. 5o. Infr. h. t. Nocell. 123. cap. 19. 
(,19) 18. C. ThcoU. Aspaie. 

(20) IIoc bodie ul veruin sit apud Galb«, di.vi aJ .Aulbenlir.iin 
Ingressi i3. Sujr. tit. piox. Golb. Coufer. can. 9. cuus. ly. 
qitast. 3. Ans. 



88 



LIBER PRIMUS 



catenns suhslatiticp- mona^terio destinalce delrahatur , nc quid 
conlingat circa liberos iniquuni (i) , salvo lanicnjure uxo- 
ris , et alioruni creditoruni. 

JJe munerihus curicc. 
21. lidera AA. Thomrfi PiEcfecto Prsetorio. 

AD (2) similitudinem (3) lam episcoporura orlhodo- 
xre fidei , cjuam preshyterorum et diaconorum , hi , 
qui honorario titulo (q) ilhislrem dignilatem conseculi 
sunt , per suhslitutos (5) , periculo (6) suarum facuha- 
tum , curia? munerihus satisfacere non vetentur. ])at. 4« 
]Non. April. CP. Isidoro el Senaiork Coss. 436. 
De accusatione episcopi. i. De privilegiis ecclcsiuruni. 
2. Dc literis sysiaticis. 
22. lidem AA. Florlintio P. P. 

SI qua per calumniam ('^) postulatio super criminalihus 
causis apud compelenlem judiceni deposita exhibitio- 
nis causa fuerit , sacrosanct« religionis antistiti ti-iginta 
pondo auri condemnatione (8) publicis calculis infereu- 
da , ut percellatur , prsecipimus. 

§. I. Quin etiam omnia privilegia (g) , qua? sacro- 
sanctis Ecclesiis confugarum , aut cJericorum , decanorum , 
aut ahorum Ecclesiasticorum causa , legihus suut praesti- 
ta , intacta atque iHibata servari. 

§. 2. Praeterea jubemus , ut omnes clerici atque mo- 
nachi , qui de suis (10) civitatibus ad liauc ahnam Ur- 
hem Ecclesiastici negotii , vel rehgionis causa proficiscun- 
tur, litteris (11) episcopi (12) , cui unusquisque eorum iter 
faciens obsequitur , muniti adveniant : scituri , quod si 
cilra hanc fiduciam accesserint , sibimet imputabunt, quod 
non clerici vel monachi esse putabunlur (i3). D. Theou. 
A. xvii. et Festo Coss. 439- 



In AiTTjiEWT. de sanct. episc. C. sed neque pro qualibe 
col. 9. tit. 6. al. tit. uk. seu Nov. i23. c. 8. 
jyrij ilus episcopus invitus ad (i^) civileni , vel militan 
J. T judiceni in qualibet causa producatur , vel exhile 
tur , nisi Princeps jubeul : judex uuteni , qui duci , t 
cxluberi iniperaverit , post cinguli privutionem , viginti 
hras auri Ecclesite illi , cujus episcopits est , persolvcu 
executorc post cinguli privationeta verberibus suhdendo , 
in exilium deporlando. 

De Fubiano seu Flavinno et Eutycliete. 
28. (i5) Impp. Valent. et MtKCiAN. AA. Palladio . 
Prajfecto Practorio. 

QUoniam venerahihs recordationis Fabianus (16) huj 
almae Urbis episcopus , cuni venerabilis sjnodi i 
numerabiiium pene sacerdotum , qui Chalcedone (17) co 
venerunt , tanto et tali decoratus est testimonio , ut E 
tyches , qui contra senserat , cum sceleratis dictis suis ; 
omnibus uno ore damnaretur : abolealur quidem Eutyct 
tis damnosa meraoria (iB) , Fabiani autem laudabilis 1 
cordatio reveietur (ig^.Data Constautinopoli, pndie Noni 
Asporatio (20) V. G. et qui fuerit nuncialus Cojjs. * (21 
Dc relicto pauperihus, 
24. Tidem AA. Paliadio Praefecto Praetorio. 

ID , quod pauperibus (22) teslamento vel codicillis relf 
quitur , non ul incertis (23) personis relictum evan 
scat , sed omnibus modis ratum firmumque consistat. 
De foro compotenti. 1. De cautione. 2. De sportulis. 

25. Imp. MARCIANtJS A. CONSTANTlKO P. F. P. 

CUm clericis in judiciura vocatis pateat episcopalis a' \ 
dienlia (2^) : volentibus (26) taraen actoribus , 
actor disceptationem sanclissimi Archiepiscopi noluerit < 1 



(i) Legitimam auferre (iliis iniquum est. 

(2) Sumpta hcec lex est ex /. 187. C. Tlieod. de decur.lib. 12. 
Igitur Ciuia; rauneiibns pcr snbstifntos periciilo suarum facaltatum 
satisfacere jubentur epijcopi , presbyteri , diaconi , iilustres. 

(3) Arguraentiim ab episcopis ad inustrcs personas nola , Epi- 
scopi simiks illustribns , non sunt tamen illustres : aliud iu Cardi- 
nalibus Baldus cxistimat. 

(4) Yid. l. uh. C. ubi Senat. uel Clariss. Bald. hic. Fr. Mi- 
gnon. url Coiisuetud. Andcgnvcns. fol. 121. llonchegal. ad l. 5. 

J^\ de duob. reis. num. 29. 32. 33. 34- Ans. 

(5) Ob dignitatem supervenientcm potest quis servire per sub- 
stitutura. 

(6) Snbstituens suo loco aliquem , suo periculo substituit. 

(7) Poenam calumniatoris episcopi observa. 

(8) "Tu ^tjuccriu 1 id cst , publico aut fisco , Syn. Basil. &o. 
tit. I. ex lib. I. tit. I. cap. 2. 6. Harm. 9. 5- 2. ut sit sensus , 
cum qui in crimine aliquo Episcopum calumniatus fuerit , 3o. au- 
ri libras lisco pendere. 

(9) Piivilcgia iKnkiia-txfrKa firma essc dehent , Synopsis ibid. 

(10) Clcrici jieregrini sine iiteris testimonialibus direcesaMi ve- 
nientes non habcntur pro clericis , adde Nor. 86. c. 1. in Jln. et 
Cujac. il}. 

(11) Et quidem signatis , alias non faciunt fidem , de liujusmo- 
di littcris , vide Relnillum toin. 2. tract. de litcris requisitor. num.']. 

(12) Ut ne cicricus aut monacliiis habeatur cr:>XxlSZv ( alii 
ypx[j.^XTUv ) «TO? 7» etKsi^s iiriffKoirts 7« «OA/^jraTO» ( alii t^'j tts- 
Kyj ) KUJrttKij.^ui Synopsis ib. qui alisque litteris seu syliabis epi- 
filolis episcojii sui comitatum aut Urljem adierit , ffvy^x&xi igitur 
e|^istolffi ac literK : quffi commtndalitite ab Augustino : formata; iu 
actis Conciiii Antiocheni dicuntur 71. dist. c. pen. et ult. Goth. 
vid. Bart. hic. n- 2. Bald. part, 3. Cuns. 320. Oldrad. Cons. 
100. Am. 

(i3) An percutiens ignoranter dominnm , vcl clericnm , incidat 
in feloniam vel canoncm , vid. MoHn. i. consuet. 3o. num. iSo. 
l5i. 102. i53. 

(i4) Episcopus noii trahitur invitus ad judicium seculare , Su' 
iic-^t. floth. Confir. c. 8. caus, 11. cj. i. Quando tameu sine pce- 
pa ad Judicenj laicnm trahi possint , vide Vasq. illustr. contro' 
yerf. cap, 5. nur)}. i-. Ans. 



(i5) Hanc constilutionem intcgram e manuscriptis eruit Le. 
clavius iii notis ad Synopsin Basil. c. 98. 

(16) Ffaviauus Episcopus Consiantinopolltanus : de quo v 
Evag. 2. hist. 4- De ejnsdem rescriplo ad Leon. V. tom. 1. C 
ciliorum : vid. in Epist. L^nn. fol. 6^9. Ejusdem rescriptum 
fide ad Tlieodosium. Acta Concilii Chalcedon. foL. 716. Ejusu 
appcllationem a Dioscori senteutia , ibid. Act, i.fol. 823. Cu 
meminit Pliotius g. Nomocnnonis 9. 

(17) Vid. ./. 4- Sujir. de sumina Triiiil. 

(18) Sceleratorum mcmoria abolenda. Vid. Decian. pract. c 
min. lib. 5. cnp. Sn.fol. ^ii. Historiam hujns tex.t. vid. aj: 
Guidon. Panciroll. var. lect. lib, 2. c. i6y. Niceph. lib. i^. a 
47. Ans. 

(19) Reveletur. 

(20) Sporatio. 

(21) 4^2. 

(22) Pauper , parum : inops , nihil habet. 

(23) Cnr ita ? jus et nomen heredis d:itur cpiscopis , oeconom 
et exnoni. Nomen , ut sint heredes : jus , ut debita exigant , 
creditoribus defimcti respondeant , et pauperibus reliota dividanl 
/. 49' §• •• I'dr. h. t. An ut Falcidiam vel Trthi.llianicam ( 
trahant , quasi lcgatis aut fideicommisjo oncrati ? non detrahan 
d. l. 49- alias nou valet legatum , /. 18. in Jin. Jf. da usufr, . 
giit. §. 25. Inst. de leg. Uip. 22. ^. 4- Incertis tamen de cci 
iegare possumu^ , dict. §. 20. /. 4- J?- '^^ '"'^^- diib. ntsi de lib 
tate agatur , /. ^i. Jf. de manu. tesi. At bic ut siut incertae p 
sonae , certa tameu sunt subjccta pietatis exerceuds. Paupero sr 
instar collcgii quod vicem pcrsonre reprasentat teste Baldo ( ap' 
quem liic vide integrum traclatiim de e.^ecutoribus teslamentariis 
quiu et lioc casu , legatum certiun dici potest, qiiia Deo relictni 
qui ccrius est : scd et id privilegio Heri dici potest : vel cer 
pauperes deraonstrari ab exccutore testamentario vel lcgitinio , \ 
ta episcopo , /. 28. §. 1. Infr. h. t. 

(24) ^ idctur esse pars legis Dccernimus i3. lufr. de episcop 
audiefttia. 

(20) /. i3. in fin. /. 29. Infr. de episcopali audientia. H:' 
collige . Ex plnribus lcgitimis judiribus eleclionem (.ermitti actc 
Ubi reiis liabct plura fora jure conimuui nQn privilegiato , el« 
est actoris , £ald, 



CODICIS REPETIT^ PR^LECTIONIS. 



penri , ommenlissimse tuse (s) Sedis examen contra ca- 
iholicos sub viro revereudissimo Archiepiscopo hi'ijus Ur- 
bis clericos conslilutos , vel conlra reverendissimum Oe- 
conomum , lam de suis , (juam de Ecclesiaslicis negotiis , 
sibimet noveril expelendum : qui in nuUo (2) alio foro , 
vel apud quemquam alterum judicem eosdem clericos liti- 
bus irrclire , et civilihus vel criminaliljus negoliis tentet 
inneclere, 

§. 1. Memorati autem reverendissimi clerici orthodoxa- 
rum Ecclesiarum. quae sub viro religiosissirao antistite hujus 
inclyta? Urbis sunt ; in causa , in qua vel ipsi vel procura- 
tores (3), quos pro se dederinl, sententiarum tuarum autori- 
tate (4) pulsanlur • execuloribus, per quos coeperint conveni- 
ri 5 fidejussorem , sacralissinjse hujus IJrbis Ecclesiae oecono- 
inum,vel defcnsorem praebeant j qui usque adquinquaginta 
libras auri fidejussor exislat. Ipse vero reverendissimus oeco- 
Qomus aJmae liujus urbis ecdesiae lite pulsalus , fidejusso- 
rem pro se non prspbeaf. ut (5) pole qui et aliorum (6) 
clericorum fidtjussor lulurus est , sed fidei (7) suae com- 
roiJlatur. Quod si lis diversorum ( excepto reverendissi- 
Imo oeconomo ) clericorum , quse agitanda sit , memoratam 
summam videatur excedere : clericus lite pulsatus , del 
^xeculori pro rcMdua quantitate cautionem suam : cui nul- 
lum tamen insertum erit jusjurandum : quia ecclesiasticis 
reguhs , et canone a beatissimis episcopis antiquitus insti- 
jtulo , clcrici (8) jurare (9) prohibentur. 

5' ^- ^tatuiinus aulem , ut executoribus idem reveren- 
dissinius occonomus , vel aiii diversi clerici sub beatissimo 
Archiepiscopo hujus splendidissinise civilatis , senlentiarum 
tuarum auctoritale commonili , duos solidos tantummodo 
dent pro commonitione sua , et pro institutione procuralo- 
ris , si pcr eum voluerint litigare. Quod circa alios quo- 
que diversos apparitores eminentise tuae , in his quae ex 
consueludine pra^benlur officio , observari in causis prjedi- 
clorum clericorum jubemus^ ut litis sumptus vel e^pensse 
a clericis pauciores humanioresque (10) prsstenlur. Dat. 
8. * Aprii. Varari (ii) et JoAnwe Coss. 456. 
In AuxuENT. de sanct, Episc. §. sportularum. coll. 9. 
til. 6. al. lil. ult. seu INovell. iiS. c. 28. 
r^Ld ludie nulla persona in ecdesiastico officio constitu- 
kj ta , m (jualibet cuusa criminali , vel pecuniaria cu- 

(1) Id cst , Praefecti Pr?etorio , /. 33. in fm. infr. h. t. ct ita 
Ucric» Coiibtant. convenai poterant, vel corain cpiscopo Constant. 
veJ praefccto. Cuilcs enim magistratus , initio indiccs sacerdotum 
et clcricoium fucre. 

(2) Ul)i ccrli judices delagali nuUus alius potest cognoscere. 

(3) Citatio pruna potest incipere a procuratorc. vide /. 3. /f. 
it altmcutis et cibdv. 

(4) In criminalibus ( secus in civilibus ) sine prscepto jndicis 
reus citari non .sok-l. Hujusmodi commissio cst intcrloculoria. £aW. 

(5) bcnsus cst,4Ui nomiuc alicno (ide)ubct,suo cavcre non tcnclur. 
(G) Iidcjussor clciiconim, a-cononuis , /. 33. 5. 2. Injr. h. t. 

Qui lidci sua; commitlanlur , alibi dicam. 
Jiuatoriam cautioncm clcrici non pra^.^^lant. 
>.,, Ulio modo , ulla in cansa. At forte dc calumnia jiirare te- 
nentur? Cujac. nc{;at. Noi>. /,9. in ftn. ubi notat illas formulas 
^ncisas juraiuh : Si Deus , ex Julum» : Si valcas , cx Gre^orio 
Turoiiensi. lUpci io tamen orcononnm jurare ' ' ' ^ " 

jus porreclum. post l. i^. sujn: lit. prox. l. 
oroptcr calufun. 

(10) Ilmc coJligunt , Humanius agendum v 

cmn laico , qmbus jtclamal lex 8. in /,n. Supr. h. t. 

(11) \ arano. 

(I?) Sdi-iua scu sicilicnm , /. 9.,. 5. 2.^ c/e ann. ct menst. 
«:,ra:ci Kffanov viccsmnuiuarta ]iars nummi sive solidi. Avuti Gal- 
los aunlices Carat , csl viccsimaquarla pars auri nnri. vid. Molin. 
t/e usuvLs, man. 64. 68. De sdiqnarum c.xactionik.s , de oncnhus 
WonopolH , auiar;a; functionis, ct siUqualici, vid. Cuiac. 16. obs. 23. 



S9 



(7) 
(8) 



jiuthen. Hoc 
injr. de jiirejur. 

cnm clcrico , quam 



juscunque quanlitatis , vel diaconissa , uel monachus , vel 
ascetria , t>el nionacha amplius fjuatuor siliquis (la) per- 
mittantur dare : nisi cuni ex jussioue Prindpis ad alias 
proviticias vocantur : ubi non ullra ununi solidum accipiet 
executor. ■^ Episcnpus pro rebus ecclesict} suce nihil prct- 
stet nomine sporlularum : actiones contra ecclesias proposiics 
(cconomis suscipientibus , vcl Ulis , qui in eam cauiom sunt 
ordinati. "^" Qui contra hoc exegerit , in duplum , quod 
exactum est , reddet , nudandus cingulo , si miles est : si 
clericus , a consortio clericorum removendus. 

De sportulis ut supra. Ue cautione cib actore prceslanda. 

In AuTHENT. de letigios. §. ad excludendas, col. 8. tit. 

i3. al. lit. 8. seu JNovell. 112. c. 2. 

GEneraliter autem judex provideat , libellum pulsalo 
non porrigi , sportulasve ah eo non exigi , nisi prius 
et in libello actor , per se , aut per iabularios conscrihat , 
el actis intervenientibus fidejussorem idoneum(i3) periculo 
competentis cfjicii prcestci. Quod (i^) usque ad finem litis 
permaneat , eamque vel per se , vei per procuiatorem ex- 
erceat : et , si convictus fuerit injuste movisse htem , ex- 
pensarum sumptuunique nomine decimam(i5)partem quan- 
titatis in libello comprehensae pulsato reslituat : aut si Ji- 
dejussorem dare non valet , super iisdem juratoriam expo- 
nat cautionem , et taclis (16) sucrosunctis evangeliis , ad~ 
Jirmet , se fidejussorem dare non posse : pcena judicis et 
ejus qfficio imminente , s/ aliter versati fuerint , in denis 
libris auri : execuioris autem boi.a publicabuntur , et da- 
^inabitur in exilium : nisi causa moveatur ex consensu 
utriusfjue partis. 

De reliquiis sanctorum. 
26. Imp. Leo A. Juiiano (17) Pra?fecto Praetorio. 

DEcernimus , ut poslhac neque monaclii , neque qui- 
cunque alii cujuscunc^ue status atque fortunas ia 
aedes (18) publicas , vel in quaecunque loca populi volu- 
ptalibus fabricala, venerabilem (jg) crucem et sanctorura 
martjrum reliquias illicite inferre (20) conentur, vel oc- 
cupare (21) audeant ea, quae vel ad publicas causas , vel 
ad populi oblectamenta constructa sunt. Cura enira re-li- 
giosae aedes non desint ; possunt ibi , consultis prius ( ut 
oportet ) religiosjssimis Episcopis , reliquias sanctorum 
martyrum , non quorundam usurpatione , sed arbitrio re- 



(i3) Jure veteri aclor non tenebatur satisdare .,pr. Instit. de sa- 
tisd. vid. Bugn. de legib. abrog. i. 1. c. 228. Ans. 

(1 4) Hodie auditur actor persequcns litem, licet dc ca prosequen- 
da ad finem usque vel de solvendis expensis non caveat , v. Rebuff. 
in promm. const. gloss. 5. nurn. 37. Iloiand. a Valie, i. cons. 71. 
num. 19. Demus cam solennitatcm desuctudiue non sublatam , oinis- 
sam esse , num vitiabitur proccssus ? negat Rolandus a ^'aUc ibid. 
num. 25. Ciir ? ordo judicii non cousistil proprie iu praeparalo- 
riis , quorum omissio ( cxcepto libello ) nou vitiat : maxime si. 
non siut polita , ibid. r.tun. 26. Mcrito autem sublata est ea ne- 
cessitas satisdandi ; alioquin cgeni suum judicio numquam recupe- 
raient , utpote satisdatione destituti. 

(i5) Docima liaec apud Gallos non praestatur, nisi in Curia par- 
vi sigilli Montispossulaui. Robulf. d. loco. n. 17. 

(16) Yid. qnae not. ad Auth. sed judex. post l. 7. supr. h. t. 

(17) "\ iviano. 

(18) Ei> J^j/ioir/i» 75T4) i ('j u ■3-1« iTrnsXslix'.^ in publico loco 
vel nl)i spectacula populo c.iliibentur. 6V«. Basil. 1. tit. i. Trtfl 
Ksi-^/xpuv aytiir , c. 5. et t. wspt «atuoS 7«f»ia- c. j5 adde /. 26. 5» 
4- lufr: de cpiscop. aud. 

(19) I. Sinnps. I. tit. TTfpt AfivJ^aVw». wipi r«uoi ti/wi'»- c. i5. 

(20) Eadcm ratione templa paganorum cvcr'i vetanllmpcratores, 
/. 3. infr. de puganis saciif. 

(21) Huc tamon lofor dictuin Aloxandri Si veri ex Lampridio. 
Cum Christiani quondam locuni , qui pubiicus fucral , occupassent, 
cuiUra popinaiii dicoiont sibi eum dobcri , rcscripsil , molius esse 
ut quomodocuuque ilUc Dcus coler«tur, quam poj iiariis dcderetar. 



90 



LIBER PRIMUS 



verendissimorum Antistitum coilocarc. Idco patientinm et 
modesiiara suam , quam leges nostrae et publica discipli- 
na , et ipsorum mun.ichoruin nomen (i) exposcit , stu- 
diose uuusquisque , tam monachus , quam cujuslibet alte- 
rius professionis relineat , et perpetuo observare procurct. 

Z?e his , qui ojficia , sni munera expleferunt. 
Dt priniipilaribus, 

27. Idcm A. Eutjchio P. P. 

QUisquis emensis (2) militige suae stip-ndiis , expletis- 
que officiis , sive muueribus , qu.-e cuicuuque coudi- 
Done , aut consuetudine , aut lege debsbautur , ad (3) 
consortium se contulerit clericoruin , et int(;r ministros ve- 
rx orlhodosae fidei maluerit , et elegorit numerari , nul- 
Izus pi-orsus sententiae acerbitate revocetur : nec a Dei tem- 
plis , quibus se consecravit , importunis inlentiouibus ab- 
strahatur : sed in iisdem bealissimis ministeriis securus per- 
maneat et quietus , ad quas post longi laboris lassitudinem 
ob reiiquae vitae requiem consilio meliore protractus est : 
his actionibus , si quse contra eum ejusque patrimonium 
Jegilima intentione compeiunt , pro iuris ordiue respousu- 
iHis (4) : exceplis primipilanbus (5) , quos pi-aeceptis tui 
culminis , et publicis utilitatibus in perpetuum esse subje- 
ctos , sacralissimae constitutionis statula sauxerunt. 

Legatum relictum in redemplionem rapficorum valet , 
non obsianle inccrtitucline personarum. 

28. Idem et Anthemius AA. Nicostrato P. P. 

NUlli licere (6) decernimus , sive testamento heres sit 
institulus , sive ab inlestato succedat , sive fideicom- 
missarius , vel legatarius invenialur , dispositiones pii te- 
slatoris infringere (7), vel improba mente vioiare, adse- 
rendo incerlum esse legatum (H) , vel fideicommissum , 
quod (g) redempiioni caplivoi iim relinquitur : sed mo- 
dis omnibus exactum , pro voluntale testatoris , pise rei 
negotio proficere. 

§. 1. Et si quidem leslalor designaverit , per quem de- 
siderat redemptionem fieri captivorum , is qui speciali- 

(1) De Monachi etymo et officio , v. diliganter 12. can. pla- 
cuit omnibus , 14. dist. 11. et can. placuii comimmi , 8. caus. 
j6. q. i. 

(2) i. e. Itnpletis, 

(3) V. /. 4. supr. h. t. 

(4) Per prrc uatorem , Noudl. i?.3. c. 27. 

(5) Priinipilaiiorum causa ita durior est quam aliorura. adde 
liijr. de primiyilo. 

(0) Ad intcllectum hujus leg. vid. Barhos. dc jure Eccl. lib. 3. 
«ap. 27. n. 27. et scq. Aus. 

(7) Summae improLitatis est pia dcfunclorum jndicia iufringere. 

(8) Colligitur hinc vulgo , nec niale , projiter incertitudinera 
pwsonarum non vitiari legatura relictum in redemptioncra captivo- 
rum , nt et cx 5. seq. ncgligcntiam excculorum cfliccrc , ut episco- 
po facultas exequcndi sit , qui cur ea tencatur ohservarc , quse tc- 
nebatur executor , vide apud Jasonem in l. si eum. §. qiii injuria- 
rum.Jf, si quis caut. et an possit alii committcre , Decium cons. 
73. in 2. col. sic auteni etiam restitutio pro male ablatis per epi- 
•copum fit. Felinus ad cap. ciiin sit n. 3. exir. dc jud. dc fructi- 
bus vcro perce|;lis pcr heredem anfe constructioiicm monastcrii quid 
juris sit , item quid do commutationc relicti pro raonasterio , an 
illa sit in episcopi vel Papae tantum raanu. vide Bart. coiis. .58. et 
5.9. cuni seij. lib. 1. et euiidem ad l. legatum dc usufructu lcgato. 
«t ad l. fin. de oper. pull. rursumquc coiis. 109. lib. 2. dcnique 
ne ejiifcopus post amium clapsum po5sit efJici esecutor , vide cau- 
telam Coepol. caut. 207. 

(y) Kediineudo.s ad captivos quod relinquitur , non habetur pro 



ter (lo) designatus est , legati vel fideicommiisi habsat 
exigendi (11) licentiam . et pro (12) sua conscientia votutn 
adiinpleat lestatoris. -j' Siu auteiu pirinia non designata , 
testator absoJuie lantumtnodo suminam legiti , vel fidei- 
commissi laxaverit , qua; debeat mein.jraue causa» profice- 
re : vir reverendissimus (i3) Episcopus (i4) iUius civita- 
tis , ex (i5) qua testalor oriiur , liab^at facultatem exi- 
gendi , quod hujus rei gratia fuerit deieliclum , pium de- 
funcli propositum sine ulla cunctatione , ul couvenil , 
implelurus. 

§. 2. Cum aulem vir religiosissimus Episcopus hujusmo- 
di pecunias pio relictas arbitrio fuerit consecutus : statira 
gestis (16) intervenientibus , earum quanlilatem , et lem- 
pns , quo eas susceperit , apud JR.'-ctorem proviuciae pu- 
blicare debebit : Post unius vero anui spatium , et nume- 
rum captivorum , et data pro his prstia eum maniiestare 
praecipimus : ut per omnia impleantur £ tam ] piae (17) 
deficientium voluntales : Ita tamen , ut religiosissimi An- 
listites gratis (18) , et sine ullo dispendio praedicta gesta 
conficiant : ne humauitatis obtentu relictae pecuniae , judi- 
ciorum dispendiis erogentur. 

§■ 3. Quod si testator (19) , qui hujusmodi legatum 
vel fideicommissum non designata persona reliquit , Bar- 
barae sit nationis , et de ejus patria aliqua emerserit am- ' 
biguitas , vir reverendissimns Episcopus civitatis ejus , in 
qua [ idem ] testalor defunctus est , ejusdem habeat lega- 
ti seu fideicommissi petitionem , defuncti propositum rao- 
dis omnibus impletiirus. 

§. 4- Quod si in vico , vel territorio teslator mortem 
obierii , iliins civitatis vir reverendissimus Episcopus exa- 
ctiouem habebit , sub qua vicus , vel territorium (20) es- 
se dignoscitur. 

§. 5. Et ne pium defuncti propositum improba frauda- 
torum calliditale celetur : qnidquid pro hujnsmidi causa 
a testatore relictum fuerit , universi (21) , qui id quocun- 
que modo cognoverint , vel in viri clarissimi Rectoris pro- 
vinciae , vel in urbis Episcopi notitiam deferendi liberam 
liabeant facultatem : nec delatoris (22) nomen suspicio- 
nemque formident : cum fides atque industria eorum tam 
laude , quam honestate , ac pariter pietate non careat , 
cum veritatem in publicas aures luceuijue deduxerint. 

legato incertis personis relicto , /. 24. supr. h. t. l. 49- 5- ^- 
infr. h. t. 

(10) Executor specialifer est nominandus in testamento. De cxe- 
cuforibns testauicutorum v. Baldi tractatura in l. i\. supr. h. t. 
Ikirtolura ad l. 9. in princip. num. G. Jf. de aliin. vel cibar. Fer- 
raricnsem in fornia libelli reddendcs rationis tutelcB 35. in \'erbo , 
uc cxccutnres 6. 

(11) Exeoator ad pias causas agerc potest adversus heredejn gra- 
vatum. 

(12) Executorem dcfuncti testainenfarium , vel legifimum noa 
possc altcri ofiicium , ct muuiis suum committere , hinc colligitur. 
Imo ne qaidcm ei jus subsfitiiendi a testatore dari posse nisi ad 
pias causas , notant. vid. Tiraqucll. pri\fUeg. 3i. pia: causce. 

(|3) Executor legi-timus testamenti ad pias causas , Episcopus. 

04) V. /. 5o. in fin. ff. de herad. pct. 

(r5) Leg. in qua testator moritur , ut in 5- 3. Infr. h. t. 

(16) Exccutor tcstamenti iuventariuin rerum acceptarum facere 
tciietur, et raLiouem reddere. Si ita est , ejus bona tacitc subjicum- 
tur hypothecae. tacit lex 20. in fin. supr. h. t. 

(17) An impiae , injustse , an superstitiosiC ? v. /. i4- S- ^" " 
^\Jf- de rehgiflsis: adde /. 5. §. g. ff. de admin. tut. l. i. S- !• 

ff. ubi pupill. educar. 

(18) Hinc iUud , gratis accepistis gratis date , Matt. 10. v. 8. 

(19) Vid. Bugn. de legib. abrog. l. 5. sat. i5. 

(20) Id est , fundus , adde /. 3o. ff. ad municip. 

(21) Cuilibet legatum ad pias causas def«rr« lic<et. 
(23) /. 2. injln. infr. dc jure fisei. 



CODICIS REPETITiE PRiELECTIONIS. 



In AuTHENT. de Eccles. tit. §. si quis autem 

pro redemptione. col. 9. tit. i^. ai. t'l. 6. 

seu JNovell. i3i. cap. 11. 



9» 



Zlcet (1) testator , \^el donator inlerdixerit (2) ei all _ ^ , .^„„. ^ _ ^^^.^ ^ „„ ci„.^^pa- 
^jio^/ iid lioc participium in ea re habere. Idem est lus gradum provehi Deo auclore coDlincerit puris (i5') 



De electione episcopi. 
3i. lidem AA. Armasio (i^) Praefecto Praelorio. 

SI quemcjuam vel in hac regia urbe , vol in caeteris 
proviuciis , quaf? toto orbe diflusae suut , ad episcopa 
lus gradum provehi Deo auclore coDlingerit , ] - 

hominum menlibus nuda electionis conscicntia 



sincero 



in ctconomo. 

3. I. Scd si fn ., (jui facere jussi sunt ., neglexcrint {3) , omnium judicio proferatur. INemo (i6) gradum sacerdotii 

senicl vcl bis ab Episcopo vel Oeconomo admoniti per (J\) pretii venaJilate (17) mercelur : quantum quisque merea- 

pubhcas personas , cunitiunt lucrum (5) , quod eis con- tur , non quantum dare sufEciat , a^sljmelur. Profeclo enim 

lingebat ex voluntule dcjuncli : et Episcopus habeat licen- quis locus tutus , et quae causa esse poierit cxcusata si 

tiam vindicare illud lucrum : et illud (6) quod dislribui veneranda Dei templa pecuniis expugnenlur 5 quem murum 

debet , distribucre : quod si non fecerit , rationem redde- integritatis , aut vallum fidei providebimus , si auri (18) 

re debet. sacra fauies in penetralia veneranda proserpat ? quid deni- 

29. (7) Impp. Leo et Anthemitts que caulum esse polerit , aut securum , si sanctitas incor- 

. -^A. Zenoni Stialego. lupla corrumpatur? Cesset altaribus imminere profanus (ig) 

QUi m monaslcriis degunt , polestatem inde exeundi ne ardor (20) avaritiae , et a sacris adylis repellatur piacula- 

habento , vd m Antiochensi civilale , seu aliis qui- re flagilium. Itaque caslus et humilis noslris temporibus 

busounque ciVJlaiibus (8) convcrsandi : exceptis duntaxat eligatur Episcopus : ut quocunque locorum pervenerit , 

apocrisjanjs , quibus liccntiam damus volenlibus , ut apo- omnia vitiepropriaeintegrilate purificet(2i).Necpretio (22)' 

cijseon (9) solajum causa exire possint. f Caveaut au- sed(23) precibus ordinelur aniisles. Tantum ab ambitu de- 

tem hi quj iia cxjbuni , ne de religione vel docliina di- bel esse sepositus, ut (24) quaeratur cogendus (25), rogatus 

spulcijt (10) , veJ conciliabuhs (11) pracsint , vel turba recedat , invitalus effugiat 1 sola iJli suffragctur necessitas 

concitata sjmpJiciorum ammos scducant : scituri , quod si excusandi. Profecto enim indignus est sacerdotio , nisi fue- 

nostiK P'elatis slalula negJexerint, Jegum austeritati subji- rit ordinatus invitus (26): cum sane si quis haiic sanclam 

cjeutur. Dat. Kai. Juu. CP. LEONEctpROBiANoConss. 466. et venerandam anlislilis sedem pecuniBe intervenlu subiis- 



E3o. (12) Ve excommunicatione. 
Piscopis interdicimus , ne quem a sacrosancta Ecclesia 
vei communione segregent nisi (i3) justa causa pro- 
bala sit. Qui vero cilra probationem hanc segregat , a sa- 
cra corarnunione quoddam ad tempus arcetur. 



(0 Teslatore ctiam invifo , episcopus se pro eius voluntate exe- 
qienda iiigcierc potcst. Salicct. 

W llujusmocli iiitmlictio formam jure communi constitulam 
niutarc nou potcst. B,dd. 

roSi ^^' r''^"^!' ^«'""f^K^m defuncti implcre , commodo sibi 
rcliclo .nvatur , l. .,5. infr. de legatis. 

biijn-in, *'"*'"^ nior.iiio per publicam pcrsonam facta , constituit de- 

ca.S,l ,?"'? 'V"''"' '■f*'' "'°""" committ.it in rclictis ad pias 
ac si ., n . /' ' "" ''^•'>-^''^'('^ p.-ivabaur.> Non privabitur , ^L^ 
ac " " libcrtatc pra-standa moram admiltcret , f.S. 5. sin autern 

h^hiZnJ ', '^'"" '*'^'*' '''■ ^'■^«^'•'^^ «' 'd ita esset, o„„s 
1 „0/ , /"'Po^^^relur a patre , contra /. c,uo,dam. iq. infr. dc 

l" Cu";i„r "^'•'^^^■'l^'-'":; fi'-« '-"t"'^ EcclcMa c^ontra consi- 

Ta d ci ,, ?• "^ ''"' ^""T' P'^^'^''''"^i« hereditate paterna pri- 

redit nrKai-i ,7 " '^"r "»1''«^"'"-- T>indc nihil velat bc- 

r^a d 'h .. . "" """•"" "^.'"'^»"^« ■" '«^?"»is ad pias causal 
pre.tand.,, bacd.tatcm p..„ns a.niUa, imo nec jus primogenitnnx , 

£• je '.Vi-J- ""■ '' '''' '• ^"^- Covairuviam \n. c. u. kere\ 

(6) Liicrum ,sc. 

(7) Itcrprotalio Coittii. 

(8) Ilinc iUud, si cupis csse, quod direris , q„id facis in ur- 
tic , lii qucEst. 1. c,,n. si cnpis , adde l. 53. £. 3. infr h t 

Q9; Id cst , responsionum. vid. Noi'. 128. c. 25. 
(10) Adde l. 4. sui>i: de summa Trin 
(ii) /. i5. infn. supr. h. i. 

co^ J^^iSs'!'''' ^'""'''■'^" ^* 'P''"'"' ^^^iticcn Michaclis Prc 

*i;^li^f .' T, '"'^"' ''' V''""^'."- 1- ^- '■ """'" ^«"'•'^o- 
7'-^ ;, "'"""" "' P''^ ''" "■'*'" criminilms. /,3. 

(i;l) Ilanat.o, nt /. .^. supr. de sucros. Eccles. 

AI^uaTgIT T?:" ^'"''''/' '^"'••'' -'--*='^'i-^ . ^"'-ero iudicio 
M.Benau». Goth. l.acit cun. 4. ^am. ,5. </«. 3. vid. Mcmtan. de 



se , aut si quis , ut (27) alterum ordinaret , vel ehgeret, 
aliquid accepisse detegitur , ad instar publici criminis et 
laes^ majestatis accusationc pioposita a gradu sacerdotii 
retrahalur. Nec hoc solum deinceps honore privari , sed 
perpeluae quoque infaraiae damnari deceruimus : ut eos , 



lutel. cap. 26. niim. 53. Ans. 

(16) Episcopatus ( ut et beneflcii ) incapax quis redditur ambi- 
tu , seu Simonia , ut hic , c. noiis. dc simonia , c. cum clericis. 
de pact. ut et alibi ob ciinien biereseos , can- odit. 62. 1. g. i. 
scbismatis, c. inter hceres. 24. q. 3. majestatis , c. felicis. de pae- 
nis in. 6. sacrilcgii , c. uenerabilem. dc elect. falsi , c. ad falsa- 
riorum. de crimine fulsi. perjurii , c. querelam de jurej. b'oinici- 
da , c. occidens. de accus. c. 7. ad aures. de cetate et qualitate. 
c. ult. de tcmp. ordin. ita incapax. £il infamis , vel apud bonos tan- 
tum et gravcs viros , can. laic. 33. dist. c. ult. de furtis , deiicti 
postulatus , licet noiidiim damnatus , c. ult. de tesiib. c. omnipo- 
tens. de accus. communione vcl officio interdictus , neque restitu- 
tus , c. postulatus. cxt. de cler. excomm. c. cum bonum. de atat. 
et quiduate. c. cum dilectus. 7. de consuet. 

(17) Simonia quid t^. i. q. 1. Noi'. 6. c. i. §. 9. sed omnino 
vide ad bunc locuiii Atlialarici cpistobim ad Joauncm Papam apud 
Cassiodorum 9. wunar. i5. De annatis alibi dicam , addc /. unic. 

ff. ttd Leg. Jul. de ambtt. ZVop». i23. cap. 3. 

()8) Quid nou mortalia pcctora cogis, auri sacra famos : Virgil. 
3. .Eneid. lers. 55. 56. 

(19) Avaritine ardor profanus. 

(20) Ardor avaro tribuilur , ut alibi , forvor : ut illo loco , fer- 
vet avaritia , nuscraquc cupidiiic pectus. 

(21) JVon Episcoims a loco,sed lociis Episcopi vita puriGcandu* 
esl , V. ad bunc locum distinctionem 4o. passim. 

(22) Episcopus non prctio , scd precibiis ordin^ndus. 
(•^3) Sio onincs mamiscripti : AUi leguut , ncc piecibus. 

(24) (^)iii£ri , cogi , rogari et invitaii Episcopus , non obtru- 
di debet. 

(25) Sic Alexandcr Sevcrus pr..Efectum urbis a Senatu accepit, al- 
teriim prKtoiio piaefecit , qui ne fieret, etiam fugerat , diccas : /n- 
i^itos non ambicnies in Republica tolerandos "sse. vid. Lampridiiim 
iti Alexaiidm Severo. adde omnino Novellain Martiani , vid. tit. 
i. i/i princ. Ffbx rcspublica , si a nolcntibus et aclus publicos re- 

pulsantibiis adniiiiisttctur. 

(26) Magnum ist, nudije virtulis prxmio reluctaatem ad bonores 
promovori. 

(27) Vid. i\W. 6. cap. I. 



9^ 



LIBER PRIISIUS 



quos par facinus coinquinat et acquat (i) , utrosque si- 
niilis poena comitctur. D. viii. 1(1. Mart. Conslanlinop. 
RlARCiANO el Zeinone Conss. 469. 

]n AuTHENT. de sancl. I.pisc. §. pra? omnibus , col. 9. 
lil. 6. al tit. ult. seu Novell. 1 5.3. c. 2. 

QUod pro hac cama ddlum est , el prelium , quod ex- 
pensum est , rcslilunlur ecclesice , cujus sacenlotium 
voluit comparare. 

De orphanotrophis . 

32. lidcm AA. Dioscoro Proef. Prst. 

ORphanolroplios (2) hujus inclitae Urbis , ( nulla sub- 
lililate juris obsislente ) qui (3) quidem pupillorum 
sunt quasi tulores (4) , adolesceutium vero quasi (5) 
curalores , sine ullo fidejussionis gravamine in emergenti- 
bus causis tam in judicio , quam extra judicium ( ut opus 
exegcril ) ad similitudinem tutoris , et curatoris , personas 
et negotia eorum ( si qua possint liabere ) defendere ac 
vindicare jubemus : Ita videlicet , ut pra?sentibus (6) pu- 
blicis personis , id est tabulariis {j^ , aut (8) interve- 
nienlibus geslis in hac quidem incljla urbe apud virum 
perfectissimum raagistrum census , in proviuciis vero apud 
moderatorcs earum , vel defensores locorum , res eorum 
eis tradantur , a quibus sunt custodiendte : ut , si quas 
earundem rerum , propler foenus forsitan , vel aliara ur- 
gentem causara , vel eo quod servari non possunt , alie- 
«andas esse perspexerint , prius habita sestiraatione , liceat 
eis alienationis inire conlractura : ut pretia eorura , quae 
exitide culliguntur , eisdem personis custodiantur (9) . 
•]• Hujusmodi aulem pium atque religiosuin ofhcium pro 
teinpore Orphanolropbos ila peragere convenit , ut mini- 
me (lo) ratiociniis lutelaribus seu curalionibus obnoxii 
sinl : Grave enim atque iniquuin est , callidis quorundam 
( si ita conlingerit ) machinationibus eos vexari , qui pro- 
pter timorem Dei , pareutibus atque substantiis destitutos 
minores suslentare , atque veiul affeclione palerna (11) 
educare feslinaut. 

De foro competenti. 3. De cautione judicio sisti. ^.Quis 
cofweniri debcat in causis ecclesiasticis. 5. De sportulis. 6. 
i\e clerici fcxeiitur ab executoribus. 7. De privdegiis prior. 



loc. et mnneribus exlraordinariis. 8. De puhantibus eccle- 
siasticas peisonas sine jus'a causa et leqitini i petilione. 

33. lidem AA. Eutropio P. P. 

OMnes , qui ubique sunl , vel poslhac fuerint orlliodo- 
X.T fidei saccrdotes et clerici cujuscunque gradus sint, 
inonachi quofjue , in causis civilibus (12) ex nuUius pe- 
ritus majoris minorisve sententia Judicis [ commonitoria 1 
ad exlranea judicia pertrahanlur : aut provinciam , aut 
locum , aut regionem , quam habilant , exire cogan- 
tur : Nullus eorum ecchsias , vel monasleria propria , 
quae religionis intuilu habitant , relinquere (i3) miserabili 
necessitate jubeatur : sed apud siios Judices ordiiiarios (14), 
id est , provinciarum (1 5j reclores , in quibus locis de- 
gunt , ecclesiarura rainisleriis obsecundent , omniumqae 
contra se agentium excipiant actiones : ut his horis Sil- 
t^m atque temporibus , quibus religiosos viros a turbulen- 
ta observatione praetorii vacare contigerit , cumque eos ad 
tempus petitorum intentio calumniosa laxaverit , ad sua se 
mon3steria et venerabiles ecclesias conferentes , sapienti 
anirao , precalione sollicita (16) , faciliusque de proxirac 
sacrosanctis altaribus obsecundenl , in suis laribus (17) do- 
miciliisque conslituti. 

§. 1. In hac autera regia Urhe , si quando cujuscuD- 
que rei causa Episcopos , vel presbj^teros , cajterosque cle- 
ricos , qui sacrosanctis ecclesiis obsequuntur , sive raoDa- 
chos ex aliis quibuscunque provinciis contigerit reperiri . 
quos tamen in litetn quisquara vocare voluerit , iu nullc 
alio sit licitum meraoratos cuiquara pulsare judicio , ni- 
si (18) in tuae subliraitatis duntaxat examine , ubi eis et 
beatitudinis honor (19) debitus reservetur , et oratoriim 
adfluens in defensionibus copia large praestetur. 

^. 2. Prsterea cura in provinciis ex ejus , qui regil 
provinciara , luerint sententia , vel interlocutione conven- 
ti : sive illi sacerdotes , sive cujuscunque gradus clerici , 
sive monachi habeanlur , dummodo approbentur orthodo- 
xi (20) , qui in propriis causis contractibusve pulsaulur . 
non alios quara ecclesiae propriae defensores , seu (21) quo: 
Oeconomos appellant , fidejussores praebeant : ne , dun 
executoris perlinax (22) , et avara prolervitas extraneos . 
et idoneos fidejussores flagilat , multiplex innoxiae (aS^ 
pauperlati infligatur incoramodum. 

§. 3. In hac autem incljta Urbe inventi , ex quacun- 
que provincia venienles , cum in tuoe aiuplitudinis judicit 



(i) Par ubi dclictutn , ibi poena aequalis esse debet , /. ult. infv. 
ad lcg. Jul. repet. 

(a) Eclog. 3. cap. 12. 

(3) Oi pbanofrophi sunt , qui parentibus atque substantiis desti- 
tulqs niinores suslenlant el cducatit , veluti aftectione paterna , hac 
l, injin. aut quasi tutores pupillorum , ct curatores adolesceatum. 

(4) Et patres. 

(5) OrphanotropUi quasi tutores et curatores. vid. Nwell. i3i. 
cap. i5. 

(6) Adde l. 54. infr. de adminin. tut. 

(7) Orphanotiophi inventariuin facere tenentur : quinani alii : 
vide Rolandum a Valle , i. cons. 49- Est ne bic satis corara solo 
notario sinc testibus inventarium facere ? Dixeris : quod in aliorum 
invenlariis non cst. vid. Cujac. Noi'. i. 

(8) Nibil interest , invenlariura fiat apud notarium , an apud 
judicem , si tamen apud notarium fiat,judicis confirmantis , ct ad- 
ministrationem concedentis autoritas requirenda erit. 

(9) Vcl alias res pro cis einant , ut buic legi addunt Graeci , 
Syn, Basil. 5. tit. 2. c. 12. 

(10) Orphanotiophi noii tenentur ad rationes orpbanis rcdden- 
das , ut hic , sed Episcopo , iVoi'. laS. cap. 23. Imo non teneiitur 
rcddcre raliones , Nov. i3i. cap. i5. solve : d. Nou. i3i. iudefi- 
nile loquitur : ideoque potest ita intclligi , ut orphanotrophi teneau- 



tur reddere rationes , non ipsis orphanis , arg. I. ult. §. 4- C. di 
lon. quce lib. sed Episcopo. 

(11) Educator ei quera educavit , quasi pater , Theopb. in Jin. 
princ. Inst. de satisd. tut. I, cuni oportet. 6. 5- <^"'" autem. infr 
dc bon. qucE lib. 

(12) 16. C. Theod. II. /. 23. 

(i3) /. 32. 5- 4- ^- '^'^ reccpt. qui arhitr, 
(i4) Vid. /. 6. Infr. de modo mulctarum. 

(i5) Theodorus Icctor , novo jure monachi , Nou. 79. et cleric 
coram suo Episcopo conveniuntur , Noi'. 83. 

(16) Id est , solita. 

(17) Lares et domicilium monaclii , monasterium. 

(18) /. 25. sup?: h. t. l. i3. infr. de Episcop. aud. Nov. 83. 
Gotb. Si vero Episcopus difterat judicare , reducetur ad seculai-em. 
Nofcll. 123. cap. 21. §. 2. adde Nrn-ell. ii5. in pr. Ans. 

(19) Clerico , quamvis litiganti honor habendus est. 

(20) Clerici , non orthodoxi , sortiuntur forum seculare. 

(21) Ecclesise defensor idem , qui oeconomus Ecclesise , ut hic 1 
et 5. 3. Infr. h. t. qui et dispensator quoque pauperum. J. 4' 
itfr. h. t. 

(22) Ea sunt vitia executorum. 

(23) Pauper fidt;jussorem fdcUe reperire non potest. aJde Nov. 
88. c. 2. S. i. in med. 



CODICIS REPETIT^ PRjELECTIONIS. 



93 



quod eis soliim delegavimus (i) ) lile pulsati fuerint , naclios , caetcrosque superius designafos , vel in tuae nia- 
•evcrcndissimi orlhodoxae fidei sacerdotes , seu certe Oeco- gniludinis examine , vel in provinciali judicio , pruposila 



lonii aut (n) ecclesiae deleusores , seu cJerici in causis actione convenerunt ^ si causa cognila convicti f uerint si- 
ivilibus suis , sivo ccclesiaslicis , nuHa pr.rbendi fidejus- ne jusla eos causa et legitima petitione pulsasse j omnes 
sores iriolcstenliir iiijiiria : sed aul vicariis (3) fidcjuSMo- 
libus conlradaiitur, quas tainen stipulationum solennis cau- 



ela vallaverit : aut (4) caulioni , et professioni propria), 
lut (5) lalcullalum suarum obligalionibus commiltatitur. 

§, 4- I'<J^ niliilominus observando , ut iu causis eccle- 
iaslicis nuiluin aliuiu (G) conveniri fas sit : nisi eum , 
[uem dispensatorem pauperum , id (7) est , occonomuiu 
Lcdesire , Episcopi traclatus elegerit : hunc enim sine du- 
lio a (8) sacujrdolc conveuit ordinari : quem tamcn con- 
enluuj defeusoris Ecclcsise fidci commitli pr.ecipimus. 

5. 5. ]^xcculoril)us (9) iu niiaoribus quidcm judiciis 
mnilius , in ipsa couvcnlione sacei'dolum , seu clericorum, 
on (10) amplius , quam unum semissem aut sperantibus , 



cis lcgitimas cxpensas (20) sumptusque , quos ab px.ordio 
caiplae controvcrsiae ipsorura viiio tolerasse eos constiterit, 
redbibere cogantur : ut hac sallem censur» justissiina; for- 
niidine revocati , qui iraprobis assidue conflictationibus oc- 
cupaalur , acquiescant : jam([ue sopilis claraoribus jurgio- 
rura , magistra deinceps necessitale retinere se adsucscant. 

De foro competenti . 

In AuTiiFNT, apud quos oportet causas dicere monachos. 

5, 1. collat. 6. tit, 8. al, tit. 6. seu Novell. 

79, c. 1. et 4- 

/^Ausa , qiice Jit cum monacho , vel cum mulierc 

^ Qualihet in monaste 



monasterio consistente , non (21) apucl 



ut etiam audenlibus accipcre. Verum si apparilor lua; judicem cinlem i^entiletur 5 sed apud Episcopum , qui 

nagniiudinis, cx sentcntia tua; sedis amplissimae in (11) ^^ personce prcesentia , cjuod convenit , statuet : JiVe 

novincia dcgenles eos (12) commoverit : jubemus , non „g^ Ahhatem , i>el antistitem , ^el per alios hoc fieri 

mplius eum quam duos solidos sportularum nomine ac- ^^.^^^^ . ■ secundum lescm rem disponat , et sacras 

ipcre. Jn hac voro urbe magnifica idem appantor tujE ^^^^ J^i^ j^^-^^ personcB reverentia. Si vero con^ 

aagniludaas uno aureo , sportularura gratia a provmcia- ^^.| J ^^^^^^^^ ^^^^^ ^^„iinehunt : Ju- 



ibus clericis contentus sit : quanlaelibet summae qui con- 
'cnlus fuerit , exponatur obnoxius. 

§. 6. Praterea nullus executor vexare (i3) conlume- 
iis (i4) clericos ullos , nullis impulsionibus molcstare , 
lullis exprobrare conviciis aut corporalibus (i5) iajuriis fa- 



dex cnim , qui de his sententiam proferre prcesumpse- 
rit , ah administratione depulsus tancjuam dii>inilati 
contumeliam faciens , pcena decem lihrarum auri , una 
cum ofRcio suo multcihitur ., sacratissimo nostro cerario 



igare couetur : his , qui hujusmodi aliquid a^gressi fue- infcrenda : executorihus , cjui cidmonitionem facere 

•int , post amissioncm cinguli et palriinonii ultima proti- prcesumpserint ah ipsis sanctissimis Episcopis in locis 

rjus animadvcrsione plectendis. decanicis (21) detrudendis : de ccetero nullam exaciio- 

§. 7. 1'rivilcgiis (16) sane singulis , quibuscunque sa- nem facere permittendis. 

;rosanclis Ecclesiis orlhodoxae fidei , xenodochiis , sive t » ^i ■>- • 

ptochotrophiis , lam generaliter , quam specialiter attribu- ^" Auteut. ut Cler ap. prop. Episc. conv. m pr. 

lis, perpcluo obscrvandis : nullis cas (17) , earumque (18) ""'''■ "^ '' quis habet , col b.tit. 12. al. tit. xi. 

iaccrdoles , aut clcncos cuiuscunque gradus sint , aut mo- ^^ • j-'»uvc.i. uo. mj. pi. 

nachos , ptochoirophos , aut xenodochos orihodoxae fidei f^Lericus quoque in lite pulsatus pecuniana causa , 

depulatos , extraoidinariis muncribus prtrcipimus prsgra- ^ /^'"'"^ ^P^^ Episcopum coni>eniatur , per qiiem 

v^ari : Eas clcnim sarcinas oueris , quas plerisque perso- ^^^^ damno causa deciclatur. Quod si natura causce , 

tiis divcrsa ratione r(>mittimus , imponi bcatissimis viris ^^^/ alia ratio faciat ^ ut ncgoiium apud eum dccidi 

riostro seculo inconveniens esse judicamus. . non possit , per civilem procedat judicem , ohserwatis 

§. 8. Praeterca , nc cui tomeriias sua lucrativa (19) con- dcricorum prit^ilegiis : nec mora circa taliafiat. 

;edalur , ct ut inipudens calumnianiium refrenelur audacia: ^. i. Sed i?i cii>ili crimine cif^ilis {i'i) prccsit ju- 

iubemus , quotieus Jii qui sacerdotcs , seu clericos ac mo- dex , ut lis intra (24) duos non egrediatur menses : 



())S Harc jnris delcgatio non est proprie delecatio : sed ordinaria 
polcslas. Jidld. 

(•■») Hoec parlicnla , aitt pro id cst , sumitnr, ut snpr. 

(i) Jd tst , innluis. Quolies cnini plnres conveniuntur , possunt 
Vice nuilua lidcjns.^^oics cs.m;. /. 28.^ cle tutarib. clati^;. 

(4) /. •25. 5. I. supr. h. t. JNW. 1-23. c. 11. infm. 

(5) Utcnnquo piojiUr inopiam quis fid» jussorcin darc non pos- 
5it , cogilur laincii pati bonornin suoniin liypotliccam. 

(6) ISov. 1-23. c. -28. in causis Ecclesiae conveniendus est aeco- 
QOinus. 

(7) Dispcn.sator panpcrum est cpconomns Fcclcsia!. Idcm postca 
Vicedoniinns cl major dominns appcllatus. dist. 89, c. Valumus 2. 
erat lerum Efclcsiasticanjm administiator, procurator Ecclcsiie, mi- 
lor defonsGie ct advocalo. 1. <y. 3. c. sahator. 8. vers. nominc 
'ero. arbitrio cjiis Kpiscopium disponebatnr. c. diaconus. 3. dist. 
■>9. ex adniiniainlore Inndcm jiidcx , viliiim tamcn caii.sarum , ct 
juasi pcdancns. Eum lamcii dignitatulam quidam principcs non il- 
ibenlci- involarunt postca , vcl ctiam adfcctarunt : forte vel picla- 
is, vcl uhlilatis alicujus occultre cansa ; Dc viccdominis , adde 
>peculatorcra Lifr. parlic. 3. rubr. de vicedom. 

(8) Id cst , ab Episcopo. 

(9) Ue quibus v. /• 12. infr. de prox. saeror. scrin. 
C'o) /. a5. 5. 2. supr. h. t. adde Not'. 123. c. a8. 



(ii) Hinc colligunt Bald. et Wiirms. i. obs. 6. /. 9. citatinnem 
verl)alem in aliono territorio ficri posse. Aliiid lamcn fore , si ter- 
ritorio divcrsorum fuerint principuin : vcl .^i corpoialis fiat prchen» 
sio. adde /. 2. infr. de ojj'. prcef. urb. vid. Bald. hic. 

(12) Eos convcniri moiiuerit. Hal. 

(i3) fclxccuforcs vesationi indulgcrc non licct. 

(i4) Jubct igitur clericos iininuncs cssc contunicliis , impulsioni- 
bus , convitiis , et cor|ioralibus injuriis cxeciitonim : qualcs ipsi 
e.xccutorcs infcrrc dcbitoribus solent in ipso cxcqucndi ofiicio. 

(i5) Corporales injurias hic vocat , manus injcctiouem. 

(if)) /. 22. 5- '• supr. h. t. 

(17) /. 5. supr. dc sacrosanct. Eccl. 

(i8) /. 2. supr. h. t. 

(19) Lucrosa. ^quuoi enim est qiicmque temeritatis suse , non 
alicn.ie pcenam pati. 

(20) Victus victori condomnatur ad cspensas. /. 4- /'«/r* '^* /'''<" 
ctibus ct litium cxpensis. l. 79. ^ff". de jitdic. 

(•ii) Et ita abrogalur principiura lcgis 33. supr. h. t. 

(22) llecanica loca qure esscnt , dixi Nov. 79. cap. ^. 

(23) Hoc abrogalur prr aiithcnticam proxime sequentem, 

(24) Hoc specialc cst in ckricis : nani in caetcris instantia crt- 
niinalis non cxcedit bicauijiu. /. i. /. 2. /. 3. irifr. ut intra ar- 
tum tempus. 



'^ 



94 



LIBER PRIMUS 



nec tanien pimiaiur ■, etiam si reus sit invcntus ^ prius- 
ijiicun pcr Episcopum saccrdotio spolietur. 

^. 'A. Si vero crimen sit Ecclesiasticum (i) : Epi~ 
scupalis erit exauiinalio , et castigatio. 

De kis , qui justitiam denegant Eeclesiasticis personis. 

JXova conslitulio Friderici Imperatoris , de statu et 

consuet. cont. lib. Eccles. §. item slatuimus , 

ut nuUus , col. 10. conslit. fiu. pag. ^44« 

'Tatuimus (2) , ui nullus Ecclesiasticam personam 

in criminali quceslione ^c/ cii^ili (3) trahere acl 

judicium seculare prcesumai contra constitutiones impe- 

riales , et canonicas sanctiones. Quocl si actor Jeccrit^ 

a suo jure cadat : judicatum non teneat : et judex ex 

lunc potestate judicandi privetur. 

5. I. Sancimus etiam , ut si quis clerieis i^el cccle- 
siasticis personis justitiam denegare prcesumpserit , ter- 
fio requisitus jurisdiclionem (4) suam amittat. 

De peculio clericorum. 
34. lidem AA. Eutropio (5) P. P. 

SAcrosanclae ortbodoxa} fidei Episcopi atque presbjteri , 
diaconi quoque , qui , semel probatis moribus inte- 
gritate castissima , ad hunc gradum meruerint pervenire , 
ea , qusecanque in eodem clericatus gradu locoque viven- 
^es acquirere , et babere potuerint , eliamsi in patris avi- 
que aut proavi poteslate constituti sint (6) ^ et adbuc su- 
perstiles babeantur , tanquam {j^ bona propria vindicent : 
de bis ( si quando eis Jibiluni luerit ) eis testandi , vel 
donandi , vel quolibet alio titulo abenandi bbera (8) fa- 
cultate concessa : ut ea bona quoquo tempore [ nunquam 
ad divisionem veniant , ] nunquam fralribus vel sororibus 
aut ex bis genilis conferanlur : sed ad eorum filios , po- 
steros , el quoscunque exiraneos (9) beredes pervenianl , 
nec a patribus , avis , aut proavis , sed ab ipsorum bbe- 
ris tanquam pracipua vindicentur : [ et ] certe liis lucro 
cedant , quibus ipsi id peculium , vel iuler vivos aliena- 
tione babita , vel mortis tempore , ultima et jure cognita 
voluntate conccsserint. Dat. 5. Kal. Aprii. 



De solutione patrice potestatis. 
In AUTHENT. const. quae digu. col. 6. tit. lo. 
al. tit. 9. seu INovel. 81. 
C^Ed Episcopalis dignitas solfit ( 1 o) Jus patrice poi 
^ statis : sicut etiam et Consularis , et Prrfectu 
sacrorum proetoriorum , ei IJrbicaria , et Magisteriu 
militare : el omnis dignitas t^alens liberare a curic 
liberai a pairia potestate : cum hoc quodcunque cing 
lum suce potestatis pracmium honoraiis prcBstet. Ita t 
men , ui Jilii eorum posi mortem ui^orum recidant 
potestatem , ac si contigisset eos morte parentun 
et non ex prcesenti lege suce potestatis Jieri. 

De honis clcrieorum. 
In AuTHENT. de Eccl. tit. §• interdicinius , col. 9. 
tit. 14. al. tit. 6. seu Novel. i3i. c, i3. 
T Iceniiam (11) haheat Episcopus (12), qucecunq 
■^ ante Episcopatum probaius fuerit habuisse , 
qucecunque posi episcopatum jure cognaiionis usque 
quarium gradum ad eum pervencrunt , ad quos voLi 
rit , ultima voluntatc transmiltere : cceteris (i3) rel- 
alio modo acquisitis ab eo , dominio ecclesioe reserp 
tis : nisi in uiiliiatem ecclcsice , uel opera pieiatis cc 
sumptce sini. Eadem disiinctione habita in adminisU 
toribus cujuscunquc ioci rcUgiosi. 

5. I. licm si quis Episcopus aut minister eccles 
moriatur sine iesiamento , et successore legitimo , f 
legiiiriia , successio competit ecclesice , in qua cons 
tuti sunt. 

De peculio clericorum. 

In AuTnENT. de sanct. Episc. §. presbyteros , col. 9. 

tit. 6. al. tit. fin. seii Novel. 128. c. 19. 

T}Resbyieros (i4) , et diaconos , et suhdiacono. 

J- caniores., et leciores ( quos ( 1 5) omnes clericos app^ 

lamus ) res quolibet modo ad dominium eorum i>enit 

tes., habcre in sua potestaie prcecipimus , ad similit 

dinem castrcnsium peculiorum : ct donare cui volu 

secundum leges , et in his iestari , licet sub pare 

tum potestaie sint : sic tamen , ut (16) horum JHi\ 



(i) Criniiniiin alia EcclesJastica : alia secularia : alia nilxta. 
Prioris generis , lia.resis ac siinonia : sccundi , fiutuni et similia : 
tertii, adiilterinm , cuncubinatiis , mollities. v. Ciarum 5. sent. 5. 
i. qucest. I. %'ersic. prcemiuendum. 

(2) Ad liunc Frideiici constitntioncm vide Socinum co«s. ii. col. 
S. num. iG. vers. solus enini Episcopus. vot. i. Fcder. de Sen. 
cms. 99. Roni. cons. 3ij6. n. 09. Cottam , in mcmor. in verb. 
clerici noa possunt. Mod. 

(3) Et iia aJjrogalur §. 1, ^utlicnlicce superioris . Is tamen in 
usuni rediictus cst apud Gallos , liac Antlientica Fridcrici dcsueta ; 
qija'de rc vajde queritur Rel)uff. in procem. conslitut. gloss. 5. 
tium. 3. Golh. In hanc constitutionem vide Socui. consi). 12. et 
Pvcman. consil. 3(Uj. Ans. 

(4) Hoc item specjale esfc. In aliis enim causls junsdictioncm non 
mniltit , qui juiisdictione abutitur : sed extra ordinem punitur. 
]Soi'eH. de inandalis P. P. 17. c. sit tibi. 3. ]Soi>eU. ut litigan- 
tes jurent. 124. c. 1. 

(5) Al. liotufdcio ., al. J^loreiUino , al, Erytvin , ai. Enchio. 
(G; Ilodic ipto jnre , Ejiiscopatus filios palria potejfate liberat, 

^Oi'. 81. c. 3. pv. At non liberat oianimodo a curia. No\'ell. 

123, 



c. 4. 



(7) /. 5o. iiifr. h. t. Nou. ia3. c. 19. 

^8) Scryata taracn legitima parenlibu». Authent. preshyteros. in- 
fr, h. t. Novcii. ,23. c. 19. 

(9) Hodie nonuisi in ccrtis bonis, .Authent. licentiam. infr. h. 
t. Noyell. )3i. c. i3. v. etiam l. 42. §. 3. infr. h. t. 

(so) yide Jasonem ad l. qui se liaijis, num. 18. C. unde liler. 



ct limita procedere hoc , si sit utile ipsi filio , cujus si ca solu 
cederet ia dctriinentuin , aliud dicendum esset. Tiraquell. in tra 
le mort saisit lc t^if. part. 7. declnr. 1. nuni. a. et in tract. 
nobiiit. c. 6. num. 49. et cap. i\. num. 7. sed quid si desiit e 
cpiscopus , an reiucidet filius in potestatem ejus? respoudeo qu 
non , juxta /. qui liberatus. jf. de adopt. ct Tiraqnell. de /efi- 
connub. gl. 1. pcr totuin. Mod, Et ita abrogatur pars legis. i 
supr. h. t. ibi : etiamsi iii patvis potatate sint. 

(11) Baldus hanc licentiara ita explicat: Praelatum regularem n 
posse teslari. Piaelatum secularem de propriis posse testari , non 
Ecclesiasticis : eaiidem distiricUonein servaudam , si de cjminunib 
bonis siiit quaesita. Quid si incertum est , unde quaesita ? BaW 
putat in dubio prsesumi quaesita ex reditibus ecclesiiE , et iti de I 
testari non posse. adde Wurmseruin i. prict. 3g. n. 3. 

(12) Et idem statuenduin de clencis, qui etiam de bonis , qi 
ante ecclesiasticse dignitatis proinotioiietn possidebant , vei aliun 
durante ea acquisiverunt , testari libcrc possunt cap. 1. et cap. qi- 
,ios. de iestam. Mod. 

(i3) Et ita re.-.tringitur pars legis 34, supr. h. t. ibi : et quf 
cuncjue extiancos. 

(14) Authenticas hujus explicationcm pete a Bartolo in l. leg' 
mos. 5- fn.ff. de legit. tut. et Abbate in cap. ex varte^de i 
pel. Mod. 

(i5) Clericorum appellatione comprchendunlnr piiesbyteri , d 
coni , ii.!b(liaconi. 

(iG) Et ita tcstringitur pars legis 34- snpr. h. t. ibi , alienw 
libera facullaie. 



•it bis non cxtaniibus , parentes eorum legitimain fe- 
\nt partem. 

De privilegiis locorum piorum. 
35. lidciii AA. Dioscoro P. F. 

)Miiia privilegia (i) , quse a retro Principibus , aut 
a noslra Serenilale , vel judiciai-iis dispositionibus , 
t iiberalilatibus, pro singulis quibuscunque temporilius , 
consueiiidine , [ vel conslitulione , ] sive circa jus mo- 
lorum (2) , sive jn aliis qiiibuslibel rebiis pra;stita sunt 
phanolrophiis , sive asceleriis , vel ecclesiis , aut plo- 
oirophiis seu xeuodocliiis , vel monasleriis , atque c.sc- 
is ommbus ac [ ciiam ] rcbus juris eoruni , ad curam 
conomi ^3) viri religiosissimi presbyteri , et orphano- 
phi , vel ad eos , qui post eum loco ejus successerint , 
iSlinenlibus , ad (4) simililudinem (5) Zotici (6) bea- 
t iina; memoriae , qui primus hujusraodi pietatis officium 
'iijenisse dicitur ; per hanc pragmaticam sanctionem fir- 
^' ilhbalaque in perpetuum cuslodiri decernimus : Vaide 
lu lioc videtur esse necessarium : cum exinde susteu- 
' , vel educatio orplianis , atque egenis , et usibus ec- 
c. .asljcis ac ptocliolropbiis , vel asccteriis comparetur. 
iftnus eliam aliasque res superius nominatas ad curam 
*i|morati (7) viri pertinentes , vel postmodum quolibet 
tnjlo ad ejus solliciliidinem , vel eorum , qui post eura 
ajejusdom orphanoliophii curam vocali fuerint , perven- 
,,t as: ad inslar majoiis venerabilis ecclesije hujus incly- 
tl Uibjs : omnibus privilegiis , quae eadem sancta ecclc- 
s vel nunc adipiscitur , vel postea merebitur , perpeluo 
p hn pietatis iniuilu decernimus. Dat. Nou. Januar. CP 
B RTiAwo A. Cos. et Zknojne. 

c Episcopis , tcrritorio , et jure siimulari ciuitatum. 
^l 36. (8). 

1 ^^aquKque (9) civitas pioprium Episcopum habeto. 
j^ lil si quis vel per divinum rescriptum civilatem ali- 
tj im aut suo Episcopo , aul territorio . aut alio quopiam 
|_ie privare audeat ; exuiiur bonis , et' influnis reddilur. 
tpipilur autem Tomensium (,o) Scyihia; civilas : illius 
eiin ±.pi,scop,is reliquarum (,i) etiam civilatum cu,am 
'R!'t : inm etiam Leonlopohs Jsauria; subesl Episcopo 
i Mopolilano (12). 1 r 

)c adscriptitiis. ,. De savis. 2. De loco judicii. 

p. Jidem AA. Sebast. P. P. 
Ubcmus a<}scrl,„itlorum (.3) creatioues ( secundum ve- 
M terem consUiutionem ) nisi (x^) dorainorura possesiio- 



CODIGIS REPETIT^ PRiELECTIONIS. 



95^ 



num , unde oriundi sunt , evidens concurrerit consensus , 
nullius penitus esse momenli : sed eisdem fundoium do- 
minis , qui faciendai creationi non ( sicul dictum est ) 
evidenter consenserint , jus proprium ad similitudineiri cae- 
terorum colono,-um in suos adscriplitios exercendi , tan- 
quam si nulla creatio inlercessisset , tribui facultatem. 
>f Idemque hoc super iilis qiio jue agricolis decernimus 
observari , qui cuin essenl adscriplilia; coudilionis nexibus 
adstricli , solitariain vitam videlicet appeientes , quibusli- 
bet sese monasteriis contra volunlatem domiuorum fundo- 
run, duxerint offerendos. 

5- 1. Servos sane sociari clericorum consortiis , volen- 
libus atque consenlienlib.us domiuis , modis 'jinnibus prohi- 
bemus : cum liceat eorum dominis , data (i5) prius ser- 
vis libertate , licitum eis ad suscipiendos iionorcs clerico- 
rum iter ( si hoc voluerint ) aperire. 

5- 2. Omnes praeterca virorum clarissimorum provin- 
cias moderantiura senlentiis absque ulla privilegii differen- 
tia , ( qui tamen praesidali jurisdictioui aubjecti sunt ) si» 
ye Episcopi , vel quilibet clerici , aut jnonachi , aut cu- 
juslibet condilionis sint , pariter respondere deceroimus : 
nulla (,6) in posterum vjris clarissimis provinciarum re- 
ctoribus ad loca , in quibus incusatre personae consistunt , 
pejveniendi necessitate penitus impo,ieuda : cuin non so- 
lum legibus , verura etiam nalurali quoque juri (1;) con- 
veniat , quos res exegerit , judicialibus ad judicium voca- 
ri sententiis , non ipsos judices ( quod dictu etiam inju- 
stum est ) ad subjectos deduci , sed per dalos ab his ju- 
dices ad causae examinationera in locis , ubi iucusati de- 
gunt , procedere. 

De adscriptitiis. 



In AuTHENT. de sanct. Episcop. 5. adscriptitios. col. g. 

7- 



tit. 6. al. tit. ult. seu Novel. I23. cap. 



yjDscriptitios in ipsis possessionibus, in cjuibus sunt 
■^ adscripti ^ clericos etiam prxtzr (18) voluniateni 
doniinoruni Jieri permittimus : ita tamen, ut clerici fa- 
cti, impositam sibi agriculturam adinipleant^ subroga' 
to aliquo quem maluerint. 

De Servis. 

In AuTHENT. de sanct. Episc. $. si servus. col. 9. tit. 6. 

al. tit. fin. seu Novel. 123. c. i;. 

C^ ^cri>us (19) , scicnte domino, et (20) jion contra- 

^ dicente in clcricum ordinalus fuerit ab Episcopo: 



) V. /. 22. 5. ,. ,npr. h. t. 

) Hoc psl , liosintmm recipiendoriim. 

».( lia T" ' '""^"' ""'"™ '■''^ '^^^«^'^ ^^''» ostendunt verl.a sc- 
?i iiia , ad cnrniTi iDcniorali viii. 

JL^Ill/'""''""''"^"' •''.'''luo.nin ant alicnjus loci , conccssa ali- 

J ,r > n"^ "^ 'j" •' '■'■"'^" '"" angonlur privilrs,'ia , ct Iiac angc- 

. lor; "1, •?""'"''''"^"' P'-i^-^cntin„. tantum privilcgiorum 

1 c. ..lien loco privilcpia dala sint , ar^. l. si ita. -,. £. 

riv /"'^'''"'- ^''^"- ) ^■^'-'' ' P»'°"'^ 'o^' deminutis nrivilcslis 
. ' "' ' '^':' ,"T ''"""'-«"'"••• <ir§. l. .0. in /!n. D. de bon. 

"^"- ^l- J^- <^e coful. vt drmonst. ^ 

liiiTVnJ ''" ^''■"'''^S'^ Fosl.nodniu allributa snnt Xcnoni Samso- 

XL"^'> ""^- ^, 'n '"""''^- '^'- ^•""'■^P- ^''*- •• ^"^' rZ, V 
1» « xt;,o-^o,76,». vid. Cnjac. i. obs. 12. . ' ' 

' ^oticus Conslanlinopolllani orphanolropliii primus fuit Or- 
.Uoplu,s, cui uon mullo post Nicon snccc.ssit. Piocop. /,/; dc 
tiis Justiniani. *^ ' 

Inlap/ct^tSrcLVii"^'" °°"'" P''^""'" ^^"' ^"P^''^' 
Vid. Paul. ad Tit.' i. mv. 5. 



(10) Sozomcnns Icgit Torniensium , quornm Episcopalui intcr 
caetcros pr.-Bfuit Tlicotiii. '].histor. 25. vcl Theotimus. 6. Socrat. u. 

(1 1) 1)0 uiiione beneficiorum , v. qufe scripsi nd l. .'|0. infr. h. t.' 

(12) Isaui-ia Ammiano ,4. Ptolcmreo r<rxwox mclropolis quondara 
Isaurias. In cadem pi-aecipucX urlici Sclcucia et ClaudiopoUs. Am- 
nuan. i/nd. '^ 

(i3) Dixi ad c. 81. Jpostolorum. 

('.4) Hodic adscriptitii ad clcricatuin possunt promo%eri invllis 
domiiiis : scd pcr sul>sfitutum servirc dcbent. Aiuh. prox. infr. h. t. 

(i5) Hodic servus conscnlicntc domino in clciicum ordinatus irso 
jure censetur libor. Authent. si sctvus infr. h. i. buc refcr di. 
stinct. 54. 

(16) r/t l. 33. supr. h. t. 

(17) Jure convcuit Htigntorcs ad judices deduci , non judices ad 
Iiligatores : et, u tBaldus jociilariter scribit , pons irc non dobet ad 
asinnm , sed c convcrso : escipc tamen casus /. i5.^ de jurej. 
et l. 1. 5. i. tnfr. de jerejur. propter calumn. 

(18) In co dcrogatur /• 3;. supr. h. t. ibi : nisi dominorum t^i- 
dens cvr.riirrcrtt mnsensus. 

('!)) Vid<> Gndclin. dc jmv Noui.ts. lib. t. c. 4. 3. Aii*. 

(ao) Favorc religiouis , (|ui nou contradicit, cou>entii« iDteilisifar. 



96 



LIBER PRIMUS 



cx hoc (i) ipso , (juod consiitulus cst ^ liber ct inge- 
nuus crit. Si vero , ignoiante clomino , ordinalus Jue- 
rit : liccat domino , intra anni unius spatium , et ser- 
i>ilcnr yortunam jjrobare \ et sen>uni suum accipere- Si 
ycro scri^us , scienie s^el nescientc doniino ( sicut diri- 
mus ) ideo quod in clero constitutus , lilcr cst fa- 
ctus , ministcrium ecclesiasticum reliqucrit , et ad se~ 
cularcm i^iiam transierit : suo domino ad seruicndum 
tradatur. 

38. lidem AA. Sebastiano Prffifecto Prantorio. 

SErvis si doininorum fiieriut volunlate miiniti , solita- 
riam vilam pailicipandi licenlia iion denegetur : dum 
lamen eorum doniini (2) non ignorent : Quod si sei-vis 
suis ad monasteriorum cultum migrandi tribuerint facul- 
tatem , eorundem servorum dominio , donec (3) iidcm 
servi ia eodem monacborum babilu duraverint , spoban- 
dos esse censemus : alioqui , si relicta forte vita solitaria , 
ad aliam quamlibet sese conditionem transtulerint , cer- 
tum est eos ad servitutis jugum , quam monasticap profes- 
sionis cullu evaserant , reversuros. Dalum Non. Febr. 

De sen^is , adscriptiiiis, et curialibus seu ojfflcialibus. 

In AuTHENT. de sanct. Episcop. §. sed lia^c qaiidem. 
col. 9. lit. 6. al. tit. fin. seu Novel. i23. cap. 4* 
'TPPiscopalis ordo libcrat a fortuna scivili , uel ad- 
JOj scriptiiia : sed non a curiali sive ojjiciali : nam 
et post ordinationem durat : ita ut per subjectam , vel 
interpositani personam adimpleatur : nisi curice , ^el 
ofhciQ reslituatur. 



monasterris perrnancre , postea vero si monachi fac 
Jucrinl , liberi erunt. 

Dc monasieria relimjuentibus. i . Defructuum oblationi 
De angariis , et quibuscunquc vexationibus. 

39. (4j. 

^LU sua monasteria relinquuiit , non recipiunt , qua 
attulerunt ad ea , res (nobib^s , cujuscunque quaali 
^ tatis sint ; etiamsi nori sint confecla monumentorur 
gpsta super illis. In donatiombus autem immobilium 



O' 



In-AuTHENT. de Monacbis. ^. hinc autem. col. 1. tit. 5. 

seu INovel. 5. c. 2. 

jyErum ct si legilimo probaius experimento mona- 

' chus c^icialur , cvadet jugum sen^itutis. Debent 

enim per trieiinium , antcquam monachi cjjiciantur , in 



oportet jura servari , quando non adimitur ei , qui dona 
vit , eviclio (5) ( earum ). 

5. 1. Non oporlet , Episcopos aul clericos cogere (6 
quos([uam ad fructus oflerendos , aut augarias dandaj 
aut alio modo vexare , aut excommunicare , aut anatlit 
malizare (7) , aut denegare communionem , aut idcirt 
non baptii^are : quamvis usus ita obtinuerit. -|- Transgre 
sor cadit ab Ecclesia , et administratioue ipsius , et d. 
decem Hbras. Haec vero obtinent in sola imperatrice ( c 
vitate ) et territorio ejus , et locis ad eos qui a patriarcb 
ordinantur , pertinentibus , aut ad ordiuatos ab his Ep 
scopos. 
De monasieriis , monackis , Abbatibus , Episcopis. 

40. (8). 

MOnasterJa (9) degunt ( seu censeniur ) sub Episcop 
territoriorum suorum, et Abbatum (10) quidem ci 
ram gerunt Episcopi : monachorura (11) vero Abbates. 
^. I. Non (12) sit vero Abbas (i3) duorum (i^) mi 
nasteriorum. 

Insinuatio testamenti coram quo fleri debeat. 

4i. Imp. JusTmus A. ArcJielao P. P. 
Epetita (i5) promulgatioue , non solum judices qu 
rumlibettribunalium (16), verumetiam defensores^i 
ecclesiarum hujus AJmae uibis , quos lurpissimum (1 
insinuandi ultimas deflcientium voluntates genus irrepsen 
prsemonendos esse censemus , iie rem attingant , quae t 
mini prorsus omnium , secundum constituiionum prs( 
pla , pra:terquam (19) Magistro census , competit : Absi 



(i) Olim cxpresse liLcrtas erat confcreijda : et ita derogalur /. 
37. 5. 1. supr. h. t. ibi : data prius servi lihertate. 

(2) Sciciitibiis , ncc cxpressim vetantibus doininis servi solita- 
riam vilam possunt protiteri. 

(3) Causa finalis commeusurata tempori commcnsurat sibi effe- 
ctum secundum illud tempus. Bnld. A el ita , consensus , tavor , 
privilegium et immunitas concessa alicui conteraplatione certae cau- 
sae finalis , tamdiu durare intelligitur , quamdiu causa "ipsa finalis 
perdurat. 

(4) Interpretatio Contii. 

(5) /. 2. iiifr. de evict. 

(6) ]Nec enim ab aliis coguntur ipsi , h 2. supr. h. t. 

(7) Anathematismum distiuguit ab excommunicatione recte : Est 
tnim plus analhemate percelli , (juam nuda communione privari. 

(8) Ex nomocanone i, c. 20. 

(9) Interprctalio Contii, 

(10) Abbatcs in Episcoporum potcstate consistunt : ct si quid ex- 
tra legem feccrint , ab ipsls corriguntur , can. ahbatcs. 16. can. 
monaslcria. 17. caus. 18. ou. 2. 

(11) Monachi Abbatibns omni obedieutia , et devotione subjici 
debent. d. can. abbat. 

(12) Bcneficiorum multitudo jurc civili pioldbita, i^« hic. et jure 
Canonico , c. cnm in cunctis. |. rum vcro. de clcct. cap. post 
lectioiicm. de coiiccssione prcrheiidce : vide titulurn de prcehendis 
dist. 89. c. sin^ida , id est , nisi fortc ea sit doctoram penuria , 
iit unum phiribus eccksiis , quam sirgulos singulis pra-fici magis 
cspediat. 7p. dist. c. sanctorum. Quin inventse sunt bencficiorum 
totjjuiicliones seu nniones , ob dcsertas civilates , deminulos leditiis , 
et similia, /, 36. supr. h. t. c. ct tempvris. !\%, c. postquam. 49- 
j6. q. i. c. quia monasicrium. 2. de religiosis dcmibus. e. eam 
fc, 4' de (ttaie ci ciualitate. (Hujusmodi magistiatuiim conjuctiones 
j«ult32 apud Juslinianujn , I^ovell. 8. 24 • 25. 26. 27. 28. 29. sic 



populus AlbsB, ct Romae in unum coiit. Livius 1. Ovid. 6. Fastot 
uniones autem ista; fiunt vaiue ; uno modo ut plane unum bent 
cium sit , unus E[iiscopus , imaque Ecclesia , JSov. 28. in pr. 
tero , ut una sit superior et principalis , alia inferior et accessor 
cui ideo vicarius certus constituitur , rainislerii sacri obeundi c; 
sa , cap. extirpandce. 3o. ^. qui \>cro. de prcebend. T^rtio , 
neutra subjiciatur altcri , scd ambabns suum titulum , et gradi 
retinentibus idem minister prseficiatur , c, Novit ille. "] . de ^ 
et potest. jud. del. ne Sede vacante. c. et temporis. 48» ' 

qUCEil. I. 

(i3) Id in civilibus quoque magistratibus constitutum : /. uA- 
pr. infr. dc adsess. et domest. l. 5. in pr. infr. qui^mdilare^ ; 
dc /. lecta. l^o. ff. dc reb. cred, 

(i4) Hic versiculus bodie non est in usu. Solcnt enim dispen 
tioDes ad duo , tria , plurave beneficia obtineri. cap. de multa.' 
de prcehendis. Recte Duar. 8. de benej 4- "o° minus , iuqi 
raonstruosi videnlur , qui fot persoaas in ecclesia sustii;eut , (fn 
Biiareus iile , qui manus centum habuif , ut est in iabulis : ; 
Geryon , quem trium corpornm fuisse porliibent. Qcth. BeneGc 
rum muUiludo prohibita hic. Adde c. cum in cunclis- j. non 
ro. de elect. cap. post. electionem. de coiicess. prcthcnd. Exc 
casuni 70. distinct. cap. sanctorurn. uniones taracii t\ causa p 
iiiittunliu'. An^. 

(i5) /. 23. in i^-crlo repetita promulgat. Infr. dc lestameul. 

(16) Pro triliunali. Cujae. ad. /. 7. in wcrbo , si paciscar . J 
u3. ff. de pact. ^ 

(17) De qiiib. /. 33. J. 2. supr. h. t. 

(18') Turpe est defensori ecclesiae , affectare munus insinuandi 
stamcnti. 

(19) Apud rcagLstrum census testamentu insinuari solila. * 
/. 23, tnfr. de iestam. 



dum eienim clericis est , immo eiiara opprobriosum (i), 
si peritos se velint [ ostendere ] disceplalionum esse foreii- 
sium (?,) : Temeraloribus hujus sanctiodis poona quinqua- 
ginta librarum auri feriendis. Dalum i3. Kal. Dec. CP. 
JusTiJXJAivo (3) A. II. et Opiliajvo Coss. 624. 

De Electione ct rehus cpisco/ji. 5. Dc ceconomis. 6. 
Dc rcbus xenodochi , nosocoini , ptochotrophi , orpha- 
notrophi. 7. De his , qux post necessariam erogatio- 
nem supersunt. 8. De successorihus. 9. Ne quis per 
largitionem ordinetur.io. De psalmodia. 11. Conclusio. 

42. Imp. (4) JusTiNUNus A. Alarbio Prcef. PrjEt. 

Omnem adhibeules providentiam circa sanctissimas ec- 
clcsias in honorem , ct gloriam sanctae , el incorru- 
ptae (5) homousioc Trinilatis, per quam et nos , et com- 
innntm rempubhcani salvos fore credidimus : insistentes 
eliam doctrinae sanctorum Apostolorum , de creandis irrc- 
prehcn.sibiUhus (6) saceraolii:us , qui quidem ob id po- 
tissmium ordinanlur , ul (7) suis precibus benignitatem 
humanissimi Dei rebus adquirant communibus , prcesenti 
lege sancinius , ut (juoties in qualicumque civitate sacer- 
dotaiem sedem vacare conlingerit, decretum fiat ab Jiis (8) 
qui earn civitalem incolunt , super tribus (9) personis 
iect.Te lidei , et Jionestae vilae , aliornmque bouorum , et 
vjrlutum testimoniura (lo) Jiabentibus , ut ex ipsis ido- 
neior ad l.piscopalura proraoveatur : si enim sancli et 
gloriosi ApostoJi sacerdolium a Domino Christo Deo con- 
secuti , et (jui bonis oninibus lerram repleveiunt , et ejus 
doclrinam omnibus iraparliti sunt , nequ4 ipsi vil* suse , 
quam in Jioc mundo degebant , salulis nostriE causa pe- 
percen,nt : (juomodo a?quum non fuerit , ut qui subin- 
gre(Jiunlur eorum ordinem , et instituuntur sanctissimarum 
eccJ(;siaium sacerdoles , purum habeant propositura et pe- 
cuaias (11) conleranaut , oranemque vitam suam ad cle- 
«lentissimum applioent Deura. 

§. 1. Coiivenit igitur hujusmodi eligi , el crdinari sa- 
ccrdotes , quibus nec (12) liberi sint , iiec nepotes : ete- 
lum heri vjx potesl , ut vacans hujus quotidianffi vitie 
cuns (ij) , quas Iibcri cieont parentibus maximas , omne 
siudium , omnemcjue cogmtionem circa divinara litur-iara, 
et res ecclesiasticas consumat. Nam cum quidam , surama 

(I) Opprobrium , adde /.17. supT. h. t. 

(3) R(.ponciuliim Justino. 

(4) Interpixtatio Contii. 

vSV V'^'-' «'"•'^'^«■'■''«^ '"■'^- «« I- ad Timoih. 3. vcrs. 1. sic 
ratii. aa 1 ttiini i vfvt i >," i • < , < - . 

Wc» OlKOvcnOtj. /•(.;«<, 

(7) Wcla munus Episcopi : et ita Pctrus j4ct. 6. vers. 4. ,Vi7j 
infV TT^" "^ ? a""'",;"" V. ^"'^" ^PO<rKxprepi<ro[ji,,.Ciddc l.%. 

(8) liinc illud Lconis : N.illa ratio est ut infcr Episc. habcan- 

nroWnrri'r'' " ''■"" *""* '^'^^' ' """^ ' P'^^'^"^' «P^titi , ncc a 
prONiucu,hbus cpi.scopis onm marcpoUlani j.ulieio consccrali. vidc 

.\ni ■■ ^""- ""'" ''"'"• '■ '^"'- 63. ct Apostoli in cligcndis ilia- 
ob : "■'"•:" '»"'^''-''- ^'isc.p.,bn.,im , Di,spicitc , incfmunt , ex 

™t m .h? r"-' V r'^^"^'"'""^ ' P'-'""" •^'^'^ °'-'''io t°'i 
lranst«li't,'l,,'^""'' ^'l''''^T^' ^t Abhates ad Clerico. rt religios(« 
^(9)^AWe//. ..3. ciip. 1. 5, ,. c„r nop du.ibus ' ut Act. 
(•o) i. ad Tirn. 3. ^^. 7. 

Tom.iY. 



CODICIS REPETIT^ PR.ELECTIOxNIS. 



97 



in Deum spe , et ut animas eorum salva; fiant , ad san- 
ctissimas adcurrant ecclesias , ct eis omnes suas facultates 
adferant , et derelinquant , ut in pauperes , et egenics 
et alios pios usus consumantur : indecens est , Episcopos 
in suum ilJas auferre Jucrum , aut in propriam sobolem 
et cognatos iinpeiidere. Oportct enim episcopum minime 
irapedilura affectionibus carnaliuni (i4)liberorum, omnium 
lideliuni sj)iriliialcra esse patrem. Ilas igitur ob causas (i5) 
prohibemus Jiabenlera natosaut nepotes, ordinari episcopura. 

§. 2. Do Jiis vero episcopis , qui nunc sunt , vcl fufu- 
ri sunt , sancinius , nullo modo Jiabere eos facultalem te- 
standi , vel donandi , vel per aliam quamcurnque excoei- 
tationem (16) alienandi quid de rebus suis , quas post- 
quam (17) facti fuerint episcopi , possederint et adquisie- 
rint , vel ex testamentis , vel donationibus , vel ex alia 
quacuinque causa : exceptis (i8) duntaxat his , quas ante 
Episcopatum habuerunt ex quacunque causa , vcl quas 
post Episcopatum a parentibus et theiis , hoc est ., pa- 
truis , vel avunculis (19) , et a fratribus ad ipsos perve- 
nerunt , perveuturaeque sunt : quaecunque enim post ordi- 
nationem ex quacunque causa exlra (20) prsefatas perso- 
nas ad ipsos pervenerunt , ea jaberaus ad sanclissimam 
Ecclesiam , cujus Episcopatum tenuerint , pertinere , et 
ab ea vindicari , et evinci : nuJla alia persona potestatem 
Jiabenle , ex eo proprium quid auferre lucrura. Quis euim 
dubitaverit eos , qui ipsis proprias res relin^juunt , aut re- 
liquerint , etsi in aliam personam transferunt , aut trans- 
tulerunt , non (21) potius ipsum sacerdolium contemplan- 
tes , quam ejus personam , et cogitanles , quia non so- 
lum ab ipsis relicta pie insumeut , sed et suas ipsorum res 
adjicieut , id fecisse ? 

§. 3. Ab Jiac autera generali nostra lege excipimus 
ea (22) sola , quaecumque et qualiacumque in hunc usque 
diem fuerint Epiphauii Archiepiscopi felicis Jiujus civita- 
tis , et sanctissimi PatriarchoO. Nam super his , quae ab 
hoc tempore ei adquirentur , ea , quae a nobis constituta 
sunt , obtinere,et ipsa ad sanctissimam majorem ecclesiam 
periinere jubemus. 

§. q. Post mortem vero Deo amantissimorum Episco- 
porura, jubemus , ut pro tempore illarum ecclesiarum Oe- 
conomi rationes (28) reddant earum (2^) , quaj ab iUis 
relictoe sunt , rerum : idque sanctissirais ccclesiis profice- 
le , quod ex Jiac nostra lege eJs debetur. 



(n) Sic inter cjetera Paulus ait, non oportcre Episcopnm esse 
uiX.pOKtpSH sed uQ.vKti^yuav). i. ad Tim. 3. vers. 3, 

(12) /. 48. Infr. h. t. Imo qinbns liberi sint. i. ad Tim. 3. v, 
4. et ad Tit. 1. vers. 6. adde ISov. Lcmiis 1. et 3. 

(i3) Qiias (ppovr/Jxf Gra;ci , Paubis aydyK>,r. i. Co7\th. 7. ^>ers. 
26. etprinc.. uers. 32. volo vos csse iif4.p!fjLvs',. huc refcrvers. 3'.. 3{. 

(i4) Vi(|e ?\ovell. Leonis 3. quos tamen possumus Jxf" «' uVo- 
7«>n //«7« ■rr-zutrj^i (rcjxvcjjTOs- 1. ad Timolh. 3. vers. '^. possuiit 
eliam iid(m essc fideles , ad Tit. i. vers. 6. 

(i5) \ide Lcon. Nov. 2. 3. 

(17) Vide Novell. i3i. c. i3. 

(18) Kpiscopi possiint dc propriis bonis lestari; 

(19) Ad qtiartiim gradum. diclo cap. i3. in medio. 

(9.0) Adquisita per lCpiscopum , eo morluo dofcruntnr al eccla- 
siain ; nec in bis tesfari potcst. 

(•>i) Nofa deridendi rationem , pcrsonrc c^tranex si quid donant 
aiit bgaiit cjiiscopo , ejus sacerdotium potius spcclant , quam per- 
soiinm. 

(32) Vide qijfc scripsi ad Nov. 38. in fin. 

(•j3) Occonomi rationib:is i-cddcndis obno.\ii. 

(i4) Oecononii inUr caRlera miinus fuit m )r!uo Episcopo r<;i d«- 
functi Episcopi cogcre , ct earum ralioncs reddere. 

i3 



98 



LIBER PRIMUS 



§. 5. El ipsos quideni csconoLiiofi cum judicio el diJi- 
genli discussione creari pracipimus : scieulibus ipsis, quod 
siiigulis (i) auriis latioiii^iu icfereul sarictissimo (?,) Epi- 
scopo suae adiuinistralionis : et quacuiii<[ue in re videbuu- 
tur i'es ecclesiaslicas rniuuisse , vel Jaesissae , vtl propiiuin 
quaestum quresisse , lioc ecclcsiasticis rebus leslituf-nt. lla- 
que si quidem superslites istiusinodi rationes subierint, fiant 
quae supra dicia sunt : si vero non redditis rationibus de- 
luncti iuerinl : tunc jpsorum heredes (3) subjiciantur ta- 
li discussioni , et conveniantur pro restitulione ornniurii , 
quai ex ea causa debere iilos conslilerit. 

J. 6. Necessarium quoque esse credidimus, etiam super 
his aliquid definire , qui curam susceperunt suscepturive 
sunt venerabiliuin xenonum , et nosocomioruui , et pto- 
chiorum , et orphanolrophiorum , et brepliolrophiorum ; 
nam ('f) et ipsis omnem licentiam aufeiimus , de adqui- 
silis rebus post susceplas hujusmodi curationes vel per te- 
stamenlum vel per ahum quemhbet modum , vel machi- 
nationem quicquam in alias (5) transferendi persouas : 
exceptis qua? prius Iiabuerant , vel postea a parentibus vel 
tiieiis , vel fratribus ad ipsos pervenerunt. Omnia enim 
quaecumque ad sancta pertinent loca , vel quae ad ipso- 
rum prsepositos post susceplam hujusmodi curam pervene- 
runl , vel perventura suat , ad (6) ipsa venerahilia per- 
tincbunt loca : eaque pie in eos distribui (7) et erogari 
volumus , qui in iliis locis sunt , vel curantur. Manife- 
stum enim est : quod quisquis derelinquit yel donat, sive 
in scriptis sive siae scriptis xenodocho , vel nosocomo,vel 
plcchoiropho , vel orphanotropho, idcirco dat, ut pie per 
jpsum dispenselur : ut qui multain (8) de eorum pietate 
pra;sumptionem et occasionem habeat , qui iis locis prse- 
fecti suut : neque vero juslum est , ipsum ea , quae suh 
praHextu (<)) eorum , qua) sub ejus cura sunt , accipit , 
non in ipsos vel pro ipsis impendere , sed in propriain 
personam auferre , et pi"oprio (lo)lucro applicare limore 
Dei contenipto : Quis enim lali curae praeposilum non 
exisliract idcirco eani suscepisse , ut noa solurn quoe ex- 

(1) Oeconomus Ecclesiae singulis annis rationem reddcbat. 

(2) Oeconomus Episcopo rationcs redclere tenetur. 

(3) RalioDibus reddenJis obnoxiiis , si eas non reddiderit , onns 
earum reddendarum ad heredes transmitlit , v. l. 12. infr. arb. tut. 

(J\) Piorum locorum adniinistratorcs adquisita post susceptam hu- 
junuodi administrationem , sive testamento , sive alio modoinalium 
trnnsfeire ant donare alii non possunt, sed ea loco pio , quom ad- 
niinibtrant , riiinquerc ooguntur, nisi. ea habuerint a pareutibus , 
patruis , vel fratribus. 

(5) Pra;positi iocorum rehgiosorum , de adquisitis testari non 
posiunt. 

(6) Loca rcligiosa in adquisilis succedunt prseposito. 

(7) Donanlis pio loco men.^ est ea , ut relicfa pie dispensentur. 
(8.) Piaesinnptio maxiina juslae administrationis sumeuda c^t pro 

co , qui pii loci adiuinistrationi praefectus est. 

(9) Quod prselextu alicujus accipitur iu ejus utilitatem ver- 
ti debet. 

(10) Qiii dispensandi fecultatem habet , scipsum eligere non po- 
t',-it,, arg. l. ^- Jf. de tiitor. et curat. v. Bart. in l. 43- n. 33. 
^\ dc i^ulg. 

(ii) lieditiis ccclcsiastici in aliinciita persjnarum, dein sedificia , 
post bjec in einptioncm prsediorum convertuniiu- , addo /. 3. hifr. 
de usur. pupill. 

(12) Eo libcnfius committitnr alicui difpensatio , quo fidcs ejus 
uotior : quo dcnique speratur , res ita reliclas juste ac pie per e mi 
dispensakira iri. 

(i3) Canone 9.8. Apost. 

(i4) Damasus in epistola Laodicensi, c. ^7. Zonaras X4);ss-/j-ko- 
rsi r,t ■ i/v \^yc^(yoi (iX(;Xo- addc ^- 10. infr. h. t. ruris aut sab- 
'iibii episcopi sub ditione cpiscopi-, aut inetropolitanL : defer.so- 
res ccclesiae , ap-/iiv,i^ ', iidem qui ct arcbidiaconi vel archiprcsbj- 
teii iere ut Leo ait , ct ul est jn Synodo Neoci3csariana , c. 14. <id- 



trins'cus ad eum pervonient , sed etlam omnia , quE ha- 
bcre eurn ccnlinfjeril , in eam rem impendat ? 

'j. ". Ainplius id quo jiie jubsinuo , ut rjua;cun.<ue post 
necessariam crogationcm in eos , qui eorurn curae coramis- 
si sunljCt dehitam (li) curalionem rerum et a^.dificiorum 
superesse contingerit , ea ad redituura comparationein pro- 
ficiant ; undique eaiin nosler scopus uostraque intenlio 
est , ad amplificalionem et augmentum adducere res ad 
pios usus segregalas : sic cnim quisquis pro sua anima 
quidquam facere volet, promptius erogabit 5 si (12) credi- 
derit , ea qua^ ab ipso data fuerint , pie adininistranda esse. 

5. 8. Si autem contigorit aliquem ab adininisiratioue 
sua cessare, quam acceperat : saiicimus , eum qui m ejus 
loco conslitutus est , cum limore Domini ratiouu.m reddi- 
tioni subjici gestae sub eo administrationis , sicul divina 
nostra lege contiuetur : sciente el eo , qui post ipsum con- 
stitulus est , quod Domino Deo pro iiis rationem reddet. 

5. 9. Praeterea sancimus , ( quemadmodum et divi- 
nis (i3) canonibus definitum est ) ne quis epis-^opus aut 
chorepiscopus (i4), aut (i5) visitator (i6),sive circuitor (17) 
aut presbjter , aut alius cujuscunque diguitalis clericus 
per laigitionem ordinelur. Sed nec oeconomus , nec eccle- 
siccdicus (18) , nec xenodochus , nec nosocomus, nec pto-' 
chotroplius , nec orphanotrophus , nec brephotrophus , 
nec quisvis ptochio (19) praeficiendus est , per takm fiat 
largitionem : sed per judicium et probalioucm eorum qui 
in iUis locis sunt , Deo amautissiraorum episcoporum. Si 
vero quis invenlus fuerit occaslone prxdictarum ordinatio- 
num et aduiinistrationem aliquid dedisse , vel accepisse , 
sive episcopus sit , sive dericus : et eum qui praebuit , 
et (20) eum qui accepit, extra sacerdotium et clerum fie- 
ri jubcmus : ut post haec Domini Dei subjaceant conde- 
mnatioui. Si aulem quis propter praefecturam dedisse (21) 
quid comperlus fuerit , eum qui ita prsefectus factus fuerit, 
exlra clerum esse jubemus : si vero oeconmnus vel eccle- 
siecdicus (22) seu defensor vel chorepiscopus , id est , vel 
periodeula (23) , visitalor vel xenodoclius , vel nosoco- 

dc cnp. 10. Antiochena Synodi , BasiL cpist. ad Choivpiscopos , 
us crvtO^snnpyol th -jivof t«>- Sigebertus , aicbidiaconi , qui di- 
cunlur choicplbcopi in aiitiquis inonumentis. Abbas d. IrLiiaei ct 
Jtisfi apud Lugduncnses ita appellutur , v. Cuj. hic. Datar cbore- 
piscopus certo vico vel pago ab cpiscopo urbis. v- c. 10. Synodi 
Aiitioch. et c. i3. Synodi Neoccesaricnsis et c. i3. Ancyrano$. 
Papias ngionarios vocat. v. Cujac. ad l. 6. D. de excus. tut. di- 
cti quasi xtypus/ , id «st , rustici. vide Diiarcn. i. de henef. 9. 
Video clioicpiscopos conferri 72. discipubs GS. distinct. c. quam- 
i'is. nt nierito possis dicere a cborepi»copis cardinale^ suam digui- 
tatem inntuatos. 

(i,5) Idem fiiisse videtnr y^vp~vl<rito-TO( et vtiio^-.VTK- 

(16) HfjtaJiOTij?, de quo dicara infr. h. t. 

(18) Id e.st, Syndicus Mouastcrii , vid. /.34. 5. o. nfr. de epi 
scop. aud. iSW. 123. c. 2,i. 27. iVo... i33. c 4. No^>- i^S. Ans- 

(19) ? T5» tV; T?? TT<ax«?- I» erat gcneralis mendicorum cura- 
tor , diversHS a ptochotropbo et ceconomo. 

(20) Danteiu pariter et accipientem damnatio Simonis involvil , 
can. quos constiterit. i. q- !• 

(21) Airdiitus Ecclesiastici po^na , /. 3i. supr. h. t. 

(22) Ut sup. eod. i-M\*i(rtKix.ci , defcnsor ecclesiK. ^ 

(23) Ut supr. h. t. Tr.pislrJTxl dicunlnr , U t» v pupx^off' *■ 
kx-xptIKscv t»s vtiu; i "t Zonaras ait , visitatores c. non dnbere 
dist. 80. In locum rcmolniuui Episcoporum substitui soleat. Joan 
ncs in epistola ad episcopos Gallix de Contumelioso cpiscopo , 'i' 
cjm ecclesia destituta. videatur , in ejus locum visitatorein dmr 
decernimus. v. r.uj. hic , i.lem derensor ct adjutor episcopi a fa 
pia nulii ccrto loco dcputatus : scd ubique iinplens absentis episco 
pi vicem. De peiiodeutis , adde quae scripsi , ad /. 6. §. 1. ^ 
de excus. tut. nbi vide Cujac 



CODICIS REPETITiE PR.ELECTIONIS. 99 

mus , vel plocliotrophus , vel orphanolrophus vel ptochio commeanlium huc sacerdoluni et comitantium clericorum 
pracpositus comperietur praebuisse quid . ut sibi cura illa impensas , unde sa?pe et sub fcenore accipiendi necessitas 
commillerelur , et hunc removeri ab hujusmodi cura , emergit , et ex ea re onus ad ipsas saoctissimas eccltsias 



J 



uberaus. 



vcnil: simul etiam , ne ecclesiahlicaruin reium non con- 



^. 10. Pra^terea sancimus , ut omnes clerici per singulas venienter proccdat adminislratio per ai^sentiie Deo .'«man 



ecclesias constiluti , per seipsos psallant (i) nocturna (2), 
et matutina , et vesperlina , ne ex sola ecclesiasticarum 
rcrum consumplione clerici appareant , nornen (3) qui- 
dem habenles clericorum , rem autein non implenles cle- 
rici circa hturgiam Domini Dci : Tui'pe enim est , pro 
ipsis scriptos , necessilate ipsis inducla psallere. Si enira 



tissmiorum episcoporum tempus , his ad tuam bealiludi- 
nem divinis apicibus uti oportere exisiimavimus. 

§. 1. Pcr quGS ipsi jubemus , fieri orunibus manife- 
slum , per singulas Melropoles uniuscujusque provincise 
ipsi subjectis sanctissimis sacerdotibus 5 quoniam non de- 
cet aliquem ipsorum , aut eorum , qui m aliis provincia- 



multi laicorum , ut sute animae consulant, ad sanclissimas rum civitatibus sub metropolitano ordinati sunt , episco- 
ecclesias confluenles studiosi circa psalmodiam oslenduniur, porum , secundum propriam voluntalem absque divina no- 
quomodo indccens non luerit clei-icos ad id ordinatos non slraspeciali jussione(i2) , relinquere (i3) quidem guberna- 
implerc suum munus ? Quapropter omnimodo clericos psal- tam a se sanctissiraam ecclesiam, in hanc vero felicem com- 
lere jubemus , et ipsos inquiri a Deo amantissimis pro meare civitatem , qualiscunque emergat res : sed mitlere 
tempore episcopis , et duobus presbj leris (4) in singulis oportere huc unum , aut duos ex sibi subjecto pio clero : 
ecclesiis , et ab eo (5) , qui vocatur archos vel exar- et facere manifesta nostrae pietati ea , quibus opus habent 
chos (6) , et ab ecdico , sive defensore cujusque sanclis- aut jier se ipsos , aut per inlermediam tuam beatitudinem : 
sima) ecclesia; : et eos qui invenli non fiierint inculpate in sicque perfrui justa et compendiaria nostra ope : si enim 
liturgiis perseverantes , exlra clcrum conslitui. Nam qui quippiam eorum , quae ad nos relata fuerunt , lale nobis 
conslitucrunt , vel lundarunt sauclissimas ecclesias pro sua visum fucrit , ut indigeat ipsorum Deo amanti^simorum 
salute et commnnis leipublicae : reliqurrunt illis substan- sacerdotum praesentia , confestim tum proficisci jubemus 
lias,ut per eas debe;uu sacra? lilurgi* fieri , et ut in illis a ipsos : absque vero tali divina jussione , nemiuem profici- 
ministranlibus piis clcricis Deus colatur. -^- Licentiam au- sci concedimus. 

lem concedimus oumi (-) personae , quee quid horum §. 2. Sciente horum transgressore et recte ac pie intro- 
prfflermissum esse cognoverit , ea denunciare et publicare. ductam a nobis pro sanctissimarum ecclesiarum honore ob- 
§. n. Eu vero , quae a nobis sancita sunt , fini tradi , servantiam praelereunte , quod non parvam indignationem 
et ad eflectum perduci cum Dei benignitate jubemus : eos experielur : sed et sub excommunicalione fiet , si quidein 
vero , qui in suspicionem venerint , aliquid horum ausu Metropolites sit a tua beatitudine: si vero civilatis sit epi- 
lemcrario praclermisisse , priinum (8) quidem ex Domi- scopus , quae Metropolita? subjecla sit , ab ipso Metropoli- 
ni Dei judicio pcriculum , ac deinde posilas in hac lege ta : Pecuniariam namque poenam dcfinire coulra conte- 
poenas suslmere. Dat. Kal. Mart. CP. DN. JiisL P. P. A. mnentes divinara nostram disposilionem non necessarium 
Cons. j-iS. esse putavimiis , ne (i^) inde ad sanctissimas ecclesias , 

quod inde evencrit danini , redundet : quarum res ab omni 
deminutione libcias mancre cupimus. 

§. 3. Ha;c igitur ad singulorum notitiam sub ipsa ordi- 
natorum Deo amantissimorum Melropolitanorum Episcopo- 
rum perferre tua sauctilas sludeal , et ab unoquocjue mis- 
sas responsiones tam per Melropolilas , quam per ipsarum 
reliqunrum provinciae civitatuin Deo amanlissimos episco- 
pos de his , qu.ne Jiac de re didicerint , ad nostram reli- 
ligionem referre. Dat. lo. Kal. Mart. CP. DiN. Justima- 
Ko P. P. A. II. Cos. 528. 

De monnchis , el monnstriis separnndis. 
44. (i5) Idem A. Menns P. P. 

SAnctissimarum ecclesiarum , et piissimorum monaste- 
riorum decori consulentes , interdicimus omuibus ha- 
bilautibus monasteria couversari cum (i6) mulieribus mo- 
nastriis , aut occasionera aliquam excogitare , qiia com- 
nuinicationem aliquam cum ipsis habeant , ( ijoc enim 



II. 



Prcefatio. i. De Episcopis Constaniinopolimpro^^cisceniibus. 
2. Sanciio, 3. Epilogus. 

43. (9) Idein A. Epiphanio Archiepiscopo 
Coustantinopolitauo et Patriarchae. 

OMnem semper adhibeutes providenliam circa sanctis- 
simas ecclesias (10) , per quas et nostrum imperium 
suslineii , ct communes res clemeulissimi Dei gralia muni- 
n credidimus , necnon et nostras , et caeteroriim omuium 
animas studentes salvari , et eam ob rem solliciti assidue, 
iie commoda sanctissimarum ecclesiarum , in quacunque 
civitate siut conslitula; , aliqua ralione minuantur : neve 
quac in ipsis hunl , divinae liturgia; (n) ex Dco amantis- 
simorum sacerdotum abseutia impediantur , aut non con- 
venienler ciMcnlur : ac ne eliam sauclissiinarum eccIcMa- 
rum consumantur res , lam propter iliuerum , quam eliam 



jiistam suspicionem introducit , assidue aut cum volue- 



(0 Psalmodi.-e in Kmpli* noct(ini.-B , matutinje , vespcrtinffi. 

(2) Prccum publicariiiu , aliie iiocUun.-E , alijB niatutin.-e , alis 
vespertinx., 

(3) Nominc lantum sunt clerici , qui ckricis bona dcstinata 
adscclantiir , caqiic (oni-umunt, per se autcm niunia clericorum 
uon iiiii.lcnl : eo noniino iiuligni privilcpio clcriconira. /. 9. supr. 
de saciosaiictis ccclrs. l. 5. 5. 12. J^! de jiire immiin. De pseudo- 
clericis , V. nuarcn. 1. de sacris. 17. 

(4) K«j iuo •^panoTrixa-^u-jipcov et dnobus iiiotoprcsbytcris , scu 
rmnis prc.^byUris. 

(()) Id csl j choiepiscopo ; dc qno di\i §. y. siipr. h. t. 



(7) TJt sit actio qnasi popularls , /. i, ff. ds pnpular. action. 

(8) V. /. 2. infr. de rebiis crcditis. 
(f)) Inteiprctatio (!onlii. 

(10) tcclesise prcces impcria principum snstinent , reuipnblicaoi 
ranniimt , et aniraas oinninm seivaic studcnt. 

(11) Liturgise non impcdiend.-e pcr absenliam Episcoporum. 
(lu) iYo.-p//. (5. ciip. -2. 3. Noi-cH. G7. c. 3. ]Soi'e.ll. i'i3. c. 9. 
(i3) Ilnc refcr illiid Syncsii , XP<'a ■ybtou , Itrot ■ja.t oi<tUi 

tKK>^n<rixc aTi/Toro vctj-x in.KK^.Tixr aV-irao-S-ai- 

(14) Poenani alkrius ]n>ccato alteri intigi , iniquuin est. /, san. 

cimiis. 22. infr. de pceiiis. 
(ifi) (^ontii inicrpirtatio. 
(Ui) N(v. ia3, c. 2y. er 36. et l. 19. mpr. h. t. 



100 



LIBER PRIMUS 



rinl ciini ipsis congi-etliciuli ) sed ita s'grcc;atos r*?c , ut 

nuUain (\) parlicipationoin ad invicoiTi ob quaincunquc 

causani liabcaiit ipsJ , ncqnc excoiiitnri aliquam occasio- 

ncm , Yt'1 illis , \cl lii? nuitu;r intcr sc c^Mumorationis '. 

scil soli pcr sc hotniiies in quolibet monaslorio do^ant , a 

vicinis sibi per quamcunque causaiu monaslriis so^icgati : 

SoKo iloni por so muliorcs nou coinmisla' viris : ut oinnis 

suspicio iiuloconr (2) convor-alionis ptnitus tollalur (3) . 

Scd si viri rueriut pliuvs , oporlcl providontia sini^iilarum 

civilalum ripiscoporuin faMuiuas in alium couvcuicntom 

Jocum traiislorri , cl dari monasiorinm ipsis, in (luo opor- 

toat ijvsas iu postonnn apud sc ips:is honosic convcrsari : 

sin pluivs invcniantur lannina? , aul otiam pari uumero : 

viros quidoin Iransforri , foMninas auf mu in monaslorio 

nuinorc , ita ut rcs ipsius inonastorii mobilcs ct immobi- 

les , el se uioventes hi , qui cxeuut , cum lus , qui nui- 

nont , pvo rata dividant. Noccssariis aulcm rosponsis (4) 

apud se dogonlium soparatiin muliorum , uuum sonom (3) 

;v Deo amanlissimo Kpisoopo civiialis scgrogari : ad divi- 

nas voro poragendas lilurgias , et sauota (^6) conimuniono 

participandas umnu pvosbvtorum , ot unuin diaconnm ho- 

ucsta^ vila^ dari , qni Iiav- s>da supradiota agoro doboant , 

uou etiaui couvesci cl conversari , aut cohabitare cutu 

ipsis. llis cnim sorvalis . ct ipsis folix vita crit , qui soli- 

taruuu vil.un obgorint , ct coinnuinis nostra" roipublioa; 

rcs paratioreui consc<picutur a Dco clemoutissimo opoiu. 

Quae igilur supor comnuiuibus rcbus , et uunc nvto ha- 

hcre cxi.-timavimus , hujusmodi sunt. Sc\i et cralidimus 

Mou parvaiu hinc visuin iri additam esse his ex diviua 

uostia consiitutionc utiliiatoiu. 

5. i. Sod ct olsorvatioiio ol oaulola diligonli opns est , 
no ullo modo praMoroantur lurc : Qtmd nou alitor coutiu- 
got , cjuaiu .si Doo amaiuissimi cnjusque civitatis Episco- 
pi (7) inspioiant diligontor monaohornm dcc;outhm\ iu 
Jiumaslcriis sub sua cnra ordinatis, oonvorsatioucs: ot, si qnid 
senscriul hujusmodi lapsus , omnibus modis composoaut 
talo ipsorum inooplum : ct poMns subjiciant eos , qui post 
uosiram prohibitioncm adhuo talia porpeliant : ot ooiiant 
ut eorum couvcrsalionos siut purse , et soparaia' ab onuii 
commercio uiuliobri. Nam et ipsis Hoo amantissiuiis Epi- 
scopis , si hoo ivotc a\siimaro voluorint . porspiouum cst , 
quod c\ obsorvatiouo houosiA' hujus dovotissiiiKnum mo- 
uachormn couversatiouis , ct si eis contigorit uihil indo- 
ccns , aul inlioncstum accidorc : olemons" Dcus propitius 
res communos uostra^ roijniblica" socundabit. 

,V 3- Sod ue vel i^vsi Dco auuintissimi P'piscopi super- 
vaouuiu ducaut hoc uostrum praxcptum , nosse ipsos vo- 
Inmus . quod si quis ipsoruiu mauitestus sit , uou cum 



omni diligcntia (S) haec investiearo , aut manifeslum la- 
pjuin non secundum pracdiclos inodos emcndaro 5 obnoxijs 
quidom erit judicio DomiQi Dci , ct nuuc iii ipsum v. niet 
iinperii uostri indignalio , et circa ip>um periclitabitur 
saccrdotium , uoquc alia majore opus crit indignatione. 

§. 3. Tiia igitur Pxocllcntia divinain iiostraiu Iianc le- 
gis posilionem nianirostam faciat cujuscunque mctropoleos 
Deo amantissimis Episcopis , et clari>simis IV.Tsidibus pro- 
vinciarum : addcns ct hoc : quod et ipsi , si opus sil 
omno fcrant (q) auxilium piissimis civitatum Episcopis ad 
hiijusmodi [ lapsus ] ccerccnda , qua? tolli ju>simns , ct si 
qna ucgligc ntia oos usos cssc invcnorint , mauifestam oam 
uobis proprio fiicicnt judicio , ut ntitpic onmcs cogiKiscant, 
et quamani ab ipsis sorvari dcbcant,el ex u^gligonlia (10) 
deliiiitaiu (11) paMuam. Curcnt autoin ct Doo amantissimi 
^lotropoliUc , etiain aliis rcvercndissimis civitatuiu Episco- 
pis ejusdom proviucia; facore inanifostaiu divinam iuiuc 
uoslram loconi , et dcnunciai-c oinnibus . ut vieili studio 
hav cuslodiant , vorontos dohnitam paMiam, 

V 4- ■^'^ "•-' protrahatur plcna obscrvatio diviuae noslrae 
hnjus logis : atquc oliam ne ipsi rovorondissimi monaolii, 
c]ni iii pra^sentia ("ouvcrsantur cum luouastriis , [^arvuin 
putont lompus sibi dari ad dobilam , et iujuuctaiu ipsi^ 
separalionem facieudam : annale(ia) ipsis dcliuimus decre- 
tum ab cHi [ die ] cpio nunuifosta divina uc>slra lex haec 
lacta fuorit : ita ut post anni currionlum , si appaieant 
ea . (]na^ ad (^nvictum atlinent , in oodem manere sclie- 
mato . lociis sit oinnimodo insorlis divin.v luiio nostr.x^ \e- 
gi pcvnis. Daiuiu i5. Ral. Eebr. CP. DeciO ^i3) V. C. 

CoS. 53C>. 

De ffliiS prcslnfcrorum n d:tu\morwu , f:r>J:aronorum. 
45. '(i4) Idcm A. Juliano P. P. 

SAoris canonibus (i5') u^«iu<^ Doo a!nan!iss:mis presbvte- 
ris nc\|uo rcvoriMKlissiiuis diaoonis . aut sulxhaconis 
nuptias contrahere (i6) post hujusmcHii ordinatiouem jvr- 
mittcnitlbus , sod solis rovoiondissimis psallis, et lcotoribus 
id ooucwlontibus , auimadvcrtiiuus quosdam despicieutes 
quidom sacros canones , pueros auteiu generantes ex cjui- 
husdam mulioribus . quibus coujuugi secuuium saoordota- 
lem consuram nou possuut : Quoniam igitur pcvua facuno- 
ris hujus lu sc»Ia (17) sacerdotii erat aiuissiioue: s;icros au- 
tetu cMuoues uon (iS) mituis , quam loges . valere etiam 
nostra^ volunt logos : s;«K-itmis obtiuere in illis . et (juje 
s;\cris visa sunt oaucMiibus , jvrinde ao si civdibus inscri- 
ptum csset legibus : et oinuc>s istiusmcxii homines tam (19^ 
saceixiotio , cjuam divino luiuisterio , alque etiam diguita- 



(n AiJdc y.H-. 133. o. 3. 

(i") ^ . /. 19. sitpr. h. t. 

(j) Qii.tiitumvis eos .^aoplavcrinl sibi fr.itrnm ccMjnatoruni , .lut 
«ulcclorcuu Kw. 

(4) ■Apoc.niiii.u-uv^ iutollioit , Xv. loS. o. 36. 

(5) ScL<picioiu$ cuim mincis cst in .-cuo , qnam in juvcnc : ct co 
un£;is , si nou mocio scncx sit , scd cli.^m cunuchus , «uiovl .nKidct 
Ao»'. >.>3. r. 5. 

((») S.uicta cx»mmunio lilui-siara si\pu solct , cl sic solcnl coiu- 
nuinic.uc. tjui iituixi.* .tdsunt. 

(^;) A\W/. i33.\\ 4. 

(S) Kpiiscopo inai^na i-st ncgliccnli.u vid. 84. din. 

(cj) Sccabu m.nui cpiscc->|n .sunt juvandi. Sic alihi. Judiccs m.v 
nu mihl.ui uttmtur in c.\c\).icn(lis scntcntiis. /. GS. j: dt »vi ^imi. 

(10) Pcftiu m^ijjcntis cpi,HX)pi. 

(11) ^^\ a. »j<;>j-. /j, I. 

(ii> Ai;,»,^ lcmpus l.vitc inc\*sot 1 u5c impcrio , /.i. J. 6. f. de 
fo (jiHHi K^rt. /W. /. 1. uijin Jf'. Jc e^r../ tt de^ix^nstr. 1. a^. 



JF. (/(• o»'("r-. Til^n. 

(i3) Roiua" .iUqu.indo nnus con,<ul fiiit, ut hic. Aliqiwndo tres , 
nt in /. I. 5- 'i-,^' «/<? f^jffic. </w.r.a. aUqu.iado quatuor , ut in 
/. J,"». < t^- .^- de petit. ht-r^. Ans. 

(i^^^ Intcrprchitio Coutii. 

(i5) Dc quibus r. o<j/j. yic^iuv Srnoii. dist. 3i.i. oii Tim, 3. 
cers. 1. et 4- et c. 4- *'frs. 1. i. 3. a.i Tu. i. vers. O. ct t>av>- 
ttcm 3o. .4p^\<:t.^I. 1. <."*(T. 7. (•(•rs. 7. ct c. 9. ftrs. 5. 

(16) Niipti,* piYsbytcris . diinvnis et subdiACxwis , postqiiam in 
ccvs cnxiincs sunt rccepti . hic .«idix» intcj\lict« sunt . ut contralicn- 
tes uuptias hujusmi.xli ministcrio cxcid.int , Ubcri cx liujusiiiodi 
coraplcxu suscerti . fi.int spurii. addc JN^^»». ZcOf?t< 3. .\t tbrtc p^ar- 
niissu cpi,*copi id ficri poUiit . ut Syiuxlos Anc>"rJna voluit, c. 10. 
Scd yo^tU. JusUn. i?3. (.'. 14. idvetuit Ratu->acta t. apud Cu- 
}ac. A"i>«<77. aa./(V. 3S3. 

(17) V. A'o«'. a-3. c, 4^. 
(iSS Hac de re t. </jst. lo. 
(To) A"c).'. ia3. c. I. 



CODICIS REPETITyE PRiELECTIONIS. 



lOI 



ipsa , qiiam Inbcnt , inulnri : Qucniadniodutn enitn sa- 

ris canonibus prohibita siint talia , sio (i) ol socuiuliim 

ostras legps rein ipsatn prohibcri : et pvacter supradictaiu 

xcidendi a minisierio pcvnam , ne (a) lci^iiimos (|uiilem , 

ut proprios csse eos , ijui ex hiijusmodi inordmata con- 

upiatione na^ennlur , aut nati sunt : scd eam , qu;o ex 

ilibus scniinibus orilur , parlieipari turj)itudiiiein : lalrs 

ui/n cos e<se disponimus , quab>s quos leges e\ inci stis 

iit ne(:uiis natos inipliis dv(iiiiunt 5 ila nt necpie iiatura- 

s , aul nolhi seu spurii intelligantur : sed prorsus ct uu- 

jue proihibiti , i-t sueeessionis geniloruni indigiii : ac 

V dou.ilioiieiu (3) ab illis tapere possint , nctpie hi , ne- 

horum niulres , ne jier iiilerjiositas quidem personas , 

d ommiiiis m hos collatis a jiatiibus beneliciis ad saii- 

atu ccclesiam , ex (jua sunl , (jui talia delii|ueruiit , re- 

■rtenlibus : Qiiod enim sacri canones prohibent , id (4) 

iani el nos jier nostras abolemus leges (5). Si vero si- 

ulata qua-dam obligalio sub sjiecie mutui , vel alterius 

intraclus inslrumenli llat , qua> obligitum laciat euin , 

jii Jmjiismodi eonstiiprationis particcjis factus est , hanc 

lam inliriiiam esse volumus : vl talium nMum datiouein , 

>u ad eam j<ersoiiaiii , iii <|uam coneepta siiiit seripla , 

d ad sanctissimam ecchsiani j>erveiiire. Data. ifi. Kal. 

ov. Cl*. La.mi-. ct Ou^sTK VV. CC. CoNSs. 53o. 

J)f ivliito ad ffias causas. q. Atuiali. 

46. ((1) Idcm A. Juliano' P. P. 

^Anciimis , si <juis morions piam leeerit dispositionem 

J vel jnr institutionis niodiim , vel jn>r legaliim , aut 

leicomniissum , aul nuutis causa donatiiuiem , vel aliiini 

nicuiu|ue [ inodum ] legitimum : sive injunxerit j>ro 

iipcre J"piscopo curam agere , ut imjdeantur , (jua' ijise 

luit , sive et lioc PtMicuerit , sive etiam in conlrarium 

roliibuerit : necessitatem (•;) liabero lieredes id , (juod 

•diualum est , flieere et adimplere omiiimodo : Quod si 

I sponle nou reeerint , conlesiiui loci Deo amabili^s Eju- 

0J10S , curiosos esse circa Iktc , et postularo , ut illi 

iiinia jmpleanl siviiudum voluntatem doruncti. Sod si (|ui- 

om er.el(\sia3 a'dilIcationem iujunxeril testalor, iutra trien- 

ium inslare eos , ul jierHciatur : si vero xeiiouis jvdiliea- 

luni , intra uiiniu (8) annuin duntaxat id fieri coge- 

; taiujuam sufVuicnte lemporo hoc eonstilulo ad perli- 

eiida , quu' plaeuerunt leslaloribus : cum sil possiljiio, et 



(i) CanonilMis al> aliqno actn jiroliiliitus . piohibitns qijocinc in- 
lligilur lcpiluis : i,( iia li.,t illntio a canoiiiluis ;ul los;<s. 

(•') \ on^iinilc <.st iil novo jmo nuitatnm c,-so . jui>oiilnr oniiu 
cnci conlralicntos nnptias , suis ailha rorc nsoribiis , \o.'<-//. r^. 
7'; 4-»-^ 

^3) l^iijac. «viu. a. binc collipit Lcpafnin a prosbyl<M'o filia- 

tactiuu , j»n) non scrijito baWii : qnasi inoapaoi roiiotmn : l<l- 
vcrius cssc , si cam cx iixoio .lUcrins snsccpcrit. Iii ila nnoipic 
ulit Hotoui. ,v»i.<. i{). H<-s ita c.-t. Novo juro , ( lioc c^t . AV- 
•//. 89. c. i5. ,1 A<H'. 7.J. cap. li. ) spinios c\ daninato conoii- 
ktu snscoptas ns<p,o a<lco a proj;onitoriiin lortunis arccri , nt ctiani 
ircntcs cos abro non tcncanlnr. Jiu-o tauKii canonico natuiali jiio- 

tc inspccta jiatcr tcnctnr co* alei-o : quin ipsis roUn.jMcrc pot.-st 

inicnta aut a.l ca ns.pic lopatuin aliquo.l , nou nlloiiiis. c. cuiii 
y*'*'- *'• r.vrni. «/o co , qiii iluxit m tth.lniit. <iu<itii poll. />rr 
JuU. Eainqnc c.>ninuinoui os,<c oiMui.Mi. m rorott K.^l.nuliu a \ al- 

» l. cons. 7.,. ,1. 3i. rt scq. hlciu icfcrt Mich. Giassus . ///.. 
nt. J. hi^atuin qucrst. (>. 

tX\ ^*-^! "*^'* il<Hlii;nantur sacms canom\s iinilari, .Voi'. 8.>.c. i. 

(5) Cur ita ? o(>///j;c ex cati. cotulitutiours. \. dist. 10. 

W intcrpiolatio Coutii. 

(?) AijiW/. I. ,-. ,. 

(8) Aoiy//. I. c-. 1. ^. I. si quis. et cnv. 4. 

V9; ll«u^cau.is , nisi adita , non tr;uisiuiltitur , /. un. §. 5. infr. 



domum conducere , et infirmos illic in leclis stcrnere, do- 
lu oj>us axlilicatioiiis xenonis scu liosjiitalis comjiloatur : 
Si vero quaxlam dare siniul cl uua pra?stalione in jiias 
causas damiuili iucriut : coureslim cogere eos facore , lioc 
e>t , jiost lostiimenli insiuuaiKiueni , et posl ajqireJion- 
sam («)) hcroditalein , vol legatum ab Lis qui lioiiora- 
ti siiiit. 

!^\ 1. Siu autom tiansieril jir.Tdietuiii temj^us , ac ne- 
(jue ecelesia , necjue hospitale addioatum liicrii , noqiie ho- 
sj)ita!is aliijuis sit , qui Jioc ordinel : raox ipsos Deo araa- 
biles l-"j)ise<ij)os (10) exigere ea , ijua? jiro eo ordinata 
suiit , et in id eonvenieutor (juxsita , et facere Tdilloatio- 
nos sanclissimaiuin ecclesiarum , cl Iiospitalium . ot geron- 
tooomionim (11), aut orj)IiaiiotropIiioium jira^jiarationoni , 
aul ptocliolrojiluorum (1-2) , aut uosooomiorum constru- 
clioiiem , aul captivorum (i3) redemjitionem , ant aliaiu 
(juamlibel aotionom piam , a testatore ordiiiatam : dosigna- 
ro eliam seu j)ralicore , (jui Ji.tc administrent , xenodo- 
chos , vel orphanotrophos , voJ broj)liotrophos (14) •> gP- 
rontocomos , veJ simjiJiciler piarum (i5) actionum diccce- 
tas (i()) et cm;\tores: iion amplius valentibus ])OSl dictf 
loiiii^oris bipsiim et dictaiu iudovolionom liis , (jui ill.i iiou 
l(>ceriut , immi.scere so pra^dictarum rerum admiuislratioui, 
;iut Doo amaltilos Episcopos impedire ab iJlaruiu rerum 
admiiiistr:Uiouo. 

^. 2. Clarissimis Prxsidibus jiroviuciarnm necessitatem 
imjionontibus Jioredibus oiunimodo ea jierficere : namijue 
et vetoribus (17) j)ia:dioaluin est legibus , uecos>il.item im- 
junii imjiiere dilioieutium voluntates cis , qui liabere per- 
milliintur , (ju;e illi reIi(]uorunt. 

^. j. Sed Deo amabilos Episcopi , si «juidcm ali.juos di- 
serto Iii , qui defoceriiiil , jira^jiosueriut robus ( vi iuti xc- 
nodochos , ptocholrophos , aut nosocomos , aut brephotro- 
phos , aul orphaiiotroj>Iios , aut geroiKooomos , aut ])ara- 
monarios (i^), ■lul loooiioinos , aut simj)lioiter [dicoiulo,"! 
}>iaruin actiouum adminislraloros ) iJlos quidem jurmillaut 
Iiabcre admiiiistrationeiu ; ipsi vero nou admiuislrent qui- 
dem ; sed admiiiistratiouem illoruin iuspiciant aut obser- 
voiit : el rooto cjuid.Mn hal>eiU(iii laudent : iii qmbusdani 
autcm alicjuid pr;vlergredientem corriganl : pessima autc-m 
admiuislralioiio faola etiam eos oxpellaut , el alios iusti- 
tiiaut , cjui cogitent et auimo couoipiaut magui Doi tiiuo- 



</(• Ciulucis toll. 

(lo') (}ii.>ri,in onori incninbit , pcrsonis ad id spccialitcr dcputa- 
tis <1< li.icntibus <~o uoininc agcrc , /. u). §. i. supr. h. t. 

(1 O /. u). /. •ii. supr. de sacins. ecclesiis. 

(\i) A XT<uXo« /•«'«/'"■ ft •tpi^uulo. hiijus mcminit Imp. in 
/. 33. 5. 7. /. ii>. ct /. 4<). h. t. Ans. 

(i3) Capii\oi(un rc<loinplio pias intcr causas nnmcialur . ;// /uc , 
et /. i8. in />/•. ct ^. ult. supr. h. t. l. si qiiis pro iYii,iiiptione. 
3l> iiifr. (ic (loiiat. (^niiiiiuo lcgaltim a.l libcrau.los carccralos ui.i- 
lctioii cansa piuin clicitur. Uald. /. quatnois. infr. de solut. et 
Ko\>. 1 3 1 . c. 1 1 . ct 1 3 . 

{\.\) IJrcpholrophium cst locus inf.intibns cxposititiis clucandis 
closlinatiis , dc qiio in /. ic). /. ai, ct l. iZ. Siipr. dc sacivsanct. 
ecclcs. Aus. 

(i;">) Dicvcota csf is qui post rci;cni totius rcgite curationoui ha- 
bct. Alc.van.l. ab Alcxand. Genial. dier. IH>. 4. cnp. ^3. vid. /. 5. 
iiili: df ICpiiCop. iiud. Ans. 

(iG) Nota dc |)iaruin actiouuin dia;celis ct cnraloribus , addc 
({ 3. inir. h. t. 

(17) .A.ldc A\)i'. I . <■. i . 

(1.'^'' VltfXiAOxfin^. Hi oraut villici sivc aclorcs pos.«ossi.')nntn , 
cx c.iiuin j^oncic , qui i-cs ciolciia>licas adiniuistiant : <|iuiuvis alias 
in vid.antiir ap|>cllari salcllitcs , adseclae , bnccoll.irii. Est euim Ni- 
ccts Txp«(UO'.i| , vthev^of;: , fiafS^po!. vid. Ciij.xc. Aic. 



102 



L I B E R P 11 I M U S 



ixm , ct torribilem niagni et nunqiiarn finieridi judicii 
diein , ad quain (i) illos rcspicieutes coiiveuit ornuia l'a- 
cere cum ad Deuni coordiuala rnente. •f' Si vero neini- 
iiem diserle hi ((ui rnoriunlur , priesiitucrinl administralio- 
ni , scd iii Ijcrodiim polcslate totum posucAit j hi autera 
rcm neglexerint 5 conlinuo jpse Deo amabiles Ej)iscopi et 
a*dmini.slrenl , et prseficiant suprascriplas personas , ( ut 
ptocholrophos , aut nosocomos , et ca.'teros deinceps , qui 
etiam niagni Dei honorem menlc praeferant ) ut omnimo- 
do et via et artificio ad eilectum perducantur , qu£e ordi- 
nala sunt. 

§. 4- Supra autem omne tempus quo distulerint facere 
disposita scripti heredes , eos cogi solvere et fruclus (2) , 
et rcditus , et omnem legitimam accessionem a tempore 
ejus qui disposuit , niorlis sancimus 5 non (3) inspecla 
mora a Jitis contestalione aut conventione , sed ipso (4) 
jure intellecta ( quod dicitur vulgo ) mora prajcessisse , et 
locuin habente fructuum et aliarum rerum accessione. 

§. 5. Jloc eodem obtiaente 5 et si non ab herede , sed 
a fideicommissario (5) aut legatario rehctuni fuerit hu- 
jusmodi pium legatum , et illud acceperit is , qui legato 
lionoratus est : et mox quideni hcentiam esse Deo amabi- 
libus Episcopis poscere tales personas quibusdam rebus ho- 
noratas fecere disposila. 

§. 6. Si (6) vero negligentes fuerint locorum Deo ama- 
Liles Episcopi id agere , forte gratia corrupti a scriplis 
Iieredibus , vel legatariis , vel fldeicommissariis : licentia 
crit , aut Metropohlano provincise (7) , aut Archiepisco- 
po iUius dioeceseos , haec cognoscenti, inquirere , el coge- 
re , pium opus , aut piam liberalitatem omnimodo imple- 
ri : et cuicunque civium idem etiam facere licentia erit : 
cum sit enim comnumis pielatis ralio,communes et popu- 
lares (8) decet etiam afiectiones constilui harum rerum 
execulionis : habituro unoq.uoque licentiam ex nostra hac 
lege niovere ex (9) lege cvndiclitia et poslulare relicta 
adimpleri : sciente , qui ha^c neglexerit , Deo amabili E- 
piscopo , quod el ipse , praeter immineutes e ccelo poenas, 
etiam imperialem moturn super hujusmodi contemplu ex- 
peri' tur. 

$. 7. XJt autem adJiuc raajore metu terreanlur beredes 
inorienlium , vel liarum rerum procurandaruiu et facien- 
daruni onere gravali 5 quominus harum reruin effeclum 
differant ; et hoc sancnuus : ut si impetiti a Deo amabi- 
Jibus Episcopis , qui liis rebus honorati sunt , postea ces- 
saverint , seu distulcrint , ila ut Prsesidum exactione opus 
fuerit , confestim xion solum ipsi simplum ( quod dicitur ) 
exiganlur , sed omuino duplum (10) 5 Si enim apud ve- 



teres erant qua^dam themata, in quibus ex inficiatione ( 
dupla condemiiationis iiiducei>anlur , quomodo utique 
fcliam hic eos , qui non soluni ne sponts fecerint 
tempus pra^lerea prolraxerinl , et po-.trcmo impetiti a 
amabilibus Episcopis , ac deinde neque ipsis slaliin pa; 
tes , opus habuerint etiain Pra-sidjali exaclione , dupli 
uclione non convenit castigari ? 

5. 8. Si vero morientes suos heredes voluerint quai 
morituri essent ipsi heredes , aclionera aliquam imp 
piam , non autem in ipsorum vita , et hoc custodiri 
non (12) in medio heredes cogi facere quirl eorum c 
leslator post ipsorum rnorlem voluent fieri : curn vero i 
rientur ipsi , necessilatern habeant oinnimodo ista imi 
re : dilatioue autem aliqua ab ipsorum heredibus fac 
tunc necesse est , illa fieri qua; ante disposuirnus. 

^. 9. Si vero aliqua eoruin , qux vocantur annalia ( 
lcgata , relicta fuerint aut donata clero forte , aut rao 
sterio , aut ascetriis , aut diaconissis , aut plochiis , 
xenonibus , aut nosocouiiis , aul brephoiropliiis , aul s 
ctissimarum ecclesiarum pauperibus , aut ( simplicite 
coetibus quibusdain piis, aut omnino non prohibilis ex r 
be collegiis (r4) ? velint autsm secundum alirjuod tera 
hi , qui lunc reperiuntur , auro acceplo super tali acti 
transigere (i5); non liceat id agere , neque quod facl 
luerit , ratum esto : imo et (16) privationem reruin (i 
qui haec redemit vel transegit , suslineat. Quandoquir 
uecesse erit: his quidem , qui aliqua pnrte temporis J 
rint , esse pecuniarum copiam : his autem , qui fu 
su:it , omnimodam relictorum privationem : Sed nec ips 
Aiinaliorum noraen , neque perpetua defuncti memor 
ob quam et annuum hoc reliquil , conservabitur , sed 
tim extinguetur una cuin ipsa relictorum inleriens alie 
lione. Manere igitur perpetuo(i8) ipsos obnoxios hujusi 
di datiouibus sancimus : adeo ut , si qua fiat alienat 
et ipsa irrila sit: et hi, qui quandoque praecrunt piis lo 
licenliam habeant persequi , et exig;re ipsa , nuUa lera 
ris praescriptione opponeuda ipsis , cum (19) per nm 
quenique annum talis nascatur actio. -^ Quiniino hy 
thecae suljjecta suit ejus , qui reliqnit bona hujusmodi 
gatorum causa : ita ul Iicentiam habeant , ex ipsis re 
salis piis operibus facere , non solum pro relictis , sed 
pro fructibus ipsoi-uni , et reditibus , et o.nni legitima 
cessione : temporali ( ut dictum (20) est ) nulla retiue 
bus prasscriptione couvenire queunte , quantumcuuque ( 
niimeraverit tempus : INisi iiiler huac (21) annali leg 
oneratum , et eum , qui secundnm sacros canones , et 
stias leges praesul constitutus est , istiusmodi exactiouis 



(1) Si non amore , terrore saltcm ac nietu poenae hoLnines a vi- 
lio ahstinere dtbcnl. Brevis d.ifi'erciitia Icgis et ovangelii , amor , et 
tiraor. adde Aiigustlniim a. qnastiomim iu Exodum. 

(2) JSfoi'. i3i. cap. 12. in Jin. 

(3) Hic casus est specialis. ]Sov. i3i. c. 11. Aliud euim in 
aliorum lcgatis , /. o.i. ff. de leg. i. 

(4) Mora 6t inteidum ipso jiire. vid. /. ii. ff. de usuris. 

^5) Et merito : sunt enim {idcicomniissa legatis exgequata. /. i. 
ff. de leg. 1. 

(6) Episcopi euram gerit Metropolitanus : Metropolitaui Aj. 
cluepiscopus. 

(7) De metropolitano ct arcbiepiscopo rldc dist.i\ . c. cleros. 1. 
Caeteriim hic Episcopi , MctropoHtani , et Archicpiscopi rectis ver- 
bis distinguunlur. Episcopi locorum seu singularum urbium : Mc- 
tropoliiani provinciariun : Archiepiscopi , dioeceseos totius curara 
geiebaut. 

(8) /. 1, ct seq. Jf. de pnpularilus aclion. 

(9) Cur ex. lcge condiclitia , collige ex I. unic. ff- de cond. 
t£ iege. 

(10) jPioruiji Jegatorujfu actio 5 nou iBodo inficiatione duphtur , 



sed ex mora. 

(11) §. 19. §. 23. in ffn Inst. de act. 

(12) Nec enim juste agi potest ante conditionis eventum. /. 
5. 2.^1 quando dies i'gat. 

(i3) Sl;u annua. v. tit. ff. de anmiis legatis: adde /. ult.infr.' 
(ij}) Collegio prohibito Icgari non potest. Qiis sint i^ohlbi 
v. /. I. ff- quod cujuscunque univers. et l. i-ff de coUegiis K ct 
(i.S) Tiansigcre monaslerio de ann.io legato non licet. 

(16) Emptor ictl vetits ahfnari , leiu emptam restituere cogit! 
nec diitiim pretiiim repetit , quu^i indebitum , ui hic. 5- ui-l- i 
de obligat. quce quusi ex conitactu. 

(17) Xpiif^-x-rui- 

(18) A.ij <.<0),7 hoc vcibum intelligendum es.t pro subji'cta qu»' 
ne , V. /. I ■ ff. pro socio. Cur pcrjictuo ? coilige ex /. -20. ff.' 
annuis et menstr. 

(19) OuaruTi rerum actio singulis annis nascitur , earum pc ' 
tua petitio est , nuUa praescriplio. 

(20) 5- 4- ^upr. k. t. 

(21) iUqui Ecclesire concessa est tantum pennutatio, vel t'unj • 
Ecclesia , ISov, ''.^. c. 2. vel cuiu piincipe , JSov, 7. c. 2. 



CODICIS REPETIT^ PR.ELECTIONIS, 



io3 



lani funrlt pactnm , quo placuerit , Ul rcclitus pro apiid oranes teslimonium et probationem esse , fieri ordi 



muo legdto (larclur « gravatu pcrsona , scmpcr vigcns ac 
rpeluus , el non inuUis pablicis onerihus obnoxius : s>ed 
utycssio'ii'ni liihens , ftiinino fiuidcin non (i) minorein 
tarta partc puri rcditus , uui aiiipUus iiufinLuin srilifct in- 
r cos plaruerit : Si e/iim lale qiiiddam in scriptis fiat 
icium , el dadis fuerit talis rcdiius et receplus iu scri- 



nationi ordinem. 

5. 1. Manifpsla aulera haec fieri Dco amabili episcopo : 
m , cum is didicerit eum qui electus est , et hoc se recte 
h;ibcre ad|)robaverit \ consenlicntcra electorihus calculum 
f.rat , et proinoveat ipsum ad liujusmodi Abbatis ordi- 
ncMii. Adprobaro vero oporlel lianc ipsim ebctionem , et 



s, pactiotiibiis ct Iransaclionibus , et id manifcstum per pro t"mpore Palriarcliam , et qui in bis iocis suut , Deo 



sla moinmicnlorum conslilutiim fuerit : cessare exaclio- 

[m aimiii iegati conlra cum , qui eo onrratus est , san- 

niis : cuni vcro mlitiim pro b'^ato constitui , perpcliio 

i(J dcpiitalum , et qui alicnari a nemine quocuiiqiie 

naliouis uiudo possil : nuilo (2) autem horum subs'> 



amabiles Episcopos , habenles et ipsos judicium Dei , el 
fufuram condemiiationem raetuentes , si n-in per electio- 
nem , sed ad aliquam passionem (11) scu afTeclionera re- 
spicientes humanam , promolionem liecerint : liabituris 
ipsis , et in liac vita , et in fulura a Deo iminissam poe- 



k 



'*(ti) , subjaccrc jierpcliio ( ul anlca a noi)is dictum est ) nam : vidclicel ipsorum negiigentia animabiis plurimis pec- 

lioni aniiuoruiu lcgalorum eos , qui iiis gravali suiit, san- catorum causas pra;bente. 

nus : ul el nomcn et niemoria dcfuncti , et ut annui $. 2. liis omnibus et in revei-endissimis foeminis aut 

"'ijlilus iu ipsis opcribus pcrpetuo conserventur. Dat. 1 5. virginibus , quae piis monasteriis prffsunt , obtinentibus. 

*)}il. Novemb. Conslanlinop. LAMPAD.etORESTECoss.53o. $. 3. Eeliquo omni sacro ordine , sacro ministerio se- 

^ ' I cundum suos gradus praesidcnte, et nuUa in re per praesentem 

Je elcctione , 1. Etcoufinndlione abhatis ■> 2. Et abbatisscc, nostrara innovato legem. Dat. i5. Ralend. Decemb. CP. 



leii 



Lamp. et Oreste Coss. 53o. 

Ue elcclione cpiscopi. 
48. (12) Idein A. .ioanni P. P. 

SAncimus , neminem ad Episcopatum ordinari , nlsi et 
iii aliis rebus utilis et optimus sit , et nctj^ue mulieri 
cohabitet , iieque (i3) bberorum exislat pa!er , sed loco 
uxoris , adliaereat quidem et coutinens sit circa sanctissi- 
mani ccclesiam : loco (i4) vero libcrorum, omuein Chri- 
slianum , et orthodoxum habeat jjopulum : cogaosceiis 
sic ab initio ea , qua; de successione Deo amabilium Epi- 
scoporuin sunt , nos disposuisse , ct cum ejiismodi cogita- 
ica ])ium cxercitium coustaulia , et comniune reliquorum tione processisse nostram legem : et eos qui praeter hffic 
I^Hi^ouachonim complemeiitum , aut maxinia eorum pars ido- quid liiciunt , aut fecerunt , omni Episcopatu indignos es- 
"1 linn ad hoc piilaverit , et sacris cvangeiiis propositis ele- se : qui enim , post hanc nostram constitulionem , facere 
rit , ad pr.-clccluram vocari j ila ut , si quidcin prinms aliquos Episcopos praeLer ejus vim , aut fieri ausi fuerint , 
M l>st defuncluin utilis sit , el monacbis prseesse dignus , il- neque in Episcopis numerabuntur , ueque raancbunt in sa- 
ni» I aliis pra;feratur : si vero qui post illum est , similiter cris , sed expulsi ab his , aliis dabiint locura ordinalionis , 



i. Et ccetcrorurn. 
/i-j. (3) hb-m A. Juliano P. P. 
'''|Acris (4) noslris legibus existimavimus oportcre et hanc 
'^'iP addi 5 (|ua3 cx virtute, non (5) aiitcm ex temporibus , 
'liigiosas Abbalias (G) , scu pra)('ecluras Iribuit : ita vi- 
'Ftjlicel , ul in piis mouasieriis , aut asceteriis , 11011 onini- 
™'i jdo mortuo abbale , vel abbatissa , is , vel ea , qui , 
» |l qu.T leiupore antiipiior est , aut sccundus secundave 
iiiccps cligatur. Coiiscnlimus enim natur.Te , ncque omnes 
iiiliter bonos , ne(|uc oinnes in aecpio facienti malos : sed 
lem ulique el vila (7) optiina , et mores honesti , et 



^J ipstim fcratur fuluri jn-Kfecti calculus : si vero nullus 
ol Irum digniis vidcattir ; confcslim is (8) , qui ex omni- 



n is idoncus erit 



, cujuscunque gradus sit , pra^ordiueliir 



s«.bbas, qui sit vidcl. et vJla; honcsl.-B , et honest3e coii- 
nii rsationis , cl tpji scrvare crcditos sibi possit j cuin sit 
'"■ nvenicns , omueni principatiiiu , et omnem hoininum 



cum iii primis diligentissimae , tuin etiam Deo pcr omnia 
placenlis. Dat. 4- Ralend. Sept. CP. post Co.^sljlat. 
Lampad. et Orest. 53 1. 

Dc institulione captivorum , nut panperum. 
49. Imp. JusxiNiAwts A. Joaniii P. P. 

SI quis ad (i5) declinandom (16) Icgcm Falcidiam , cura 
des"' 



iif' a'fecturani , non ex tempordjus , neque (9) ex sorti- li^ desiderat tolam suam subslaniiam pro rcdemplione c 
1«! is (lo) , neque cx forluitis circumstantiis , sed cx ele- plivorum (17) relinquere , eos ipsos captivos (iH) scrips"- 
et tone , el ex eo , qtiod praestantius est , fieri ; et bonuiu rit heredes (19) : ne videatur , quasi incertis (20) perso- 



(1) Adde /. 8. infn.ff'. de trausacU 
(v») Foriiia juris otni.ssa acdim vitiat. 

(3) liitcijdvlalio Conlii. 

(4) Hiijii.s lcgis fil uuntio in Novollis. 

(;j) Alilialue iioii |,)c) xtato , scii tnirito vifne confeivnd.T snnt. 
i uon al is , scd vita sciiiorcin facit. Hinc illiiJ , L.kjiicus jiive- 
m omiics vos : et ruisiis , ]\Ialc(bctus \mvv cciitum annorum. 2. 
i«*t. 7. c. Paulus c/icit: Scniorcrn tion irwrvpweris. 28. 
(0) Nota foi-niam clisciidi Alihafis. 

(7) Dignilas , aiit iiomcu uoii fucit opisropum , setl vila : non 
iscopi tionicn , scd vila rcvcrontiam mcrclnr. c. plernrnque. 27. 
Jiii, c.rinn omnes. 20. c. /io;j oinnis. 3o. ciius. 1. cjuce.st. 7. 

(8) Hinc illa piicfoiiim nicnia , apud noratiiim t. Epift. i. 
-\ Jis , aJMiit, , Si rccte facios. Hinc et illnd Actii .ipud Varro- 
■»" 4- de liiii^iiu : Qui rcctc consulat , consui fiat. 

(9) Atqiii sorto A[allliias clcctus est , j4rt. i. fcrs. ult. Ccrlc , 
iwdam «jrlil.ns (iunl , dc quiinis dixi ad l. 3. infr. corrim. dii 
?«(«. Dtc iiidc lamci) soitilcgi arlem suam dtfenderc debcut. caus. 
•• q. 1. c. iwn stntirii et seij. 

(10) SLc Virgil. lii,^ .j_ j£ncid. vers. 201. Laocoou duclus Ne- 
uni Borttf sacerdos. 



(11) Vidc /. 3i. supr. h. t. 

(12) lutci |irotatio Coutii. 

(i3) /. 41 5- '• ^'V"'- h. t.Novell. Leon.-i. 5. i. Tim. ^.vers.l. 

(14) Hiiic iliiid Fauii , Non , iit coiifundam vos , luec scribo , 
ecAX' 4)5 TfK'j* fih oiyxiDiToi ya-^.-TSj- i. Cnr. 4- vers. l.\. 

(in) Id est dcclinaturiis , aut tacitc prohibiturus. 

(1(1) Sensus est , tpii captivos in nnivci<um instituit heredcs , 
totani licroditatcm cis confcrt , nulli Faicidise subjoclain. Qui vo- 
huit sua bona nulli Falcidiae subjici , captivos aiit pauperes hcre- 
dcs instilnant : sod hoc aportius c.xponaui j. 4- infr. h. t. 

(17) Captivi vox cst inccrta , ideoque videbalur legatum non 
valcro. inf}-. tit. de incert. persoti. 

(ifi) Captivi liorcilcs institui possinit. 

(ly) Iil cst , institucrit. An idcm si snbstitucrit ? Baldus ait. 

(9.0) (^Tptivis quod relinqiiitiir , iion reluiquitur incci tis personis. 
/. 24. /. 28. supr. h. t. Novel. i3i. cap. 11. Cur ita ? licot 
stricto jr.ro instituti siut captivi , ac paiipcres , qnorum siiigulae 
persona! inccrlaF- : jiielatis lamcn ratio hacc est , tit jus et nomen 
bercdis tribuatur ccrtis panperum , et captivorura adininistratori- 
bus. Ili soinper corti : niniiniin 0]>i-:C0jni3 , onconoinus , xciion : 
licet ipsi paupcres , quibus viiitun tiat dislribulio , iacerti siot. 



io4 X I B E R P R 1 M U S 

rjis Ijercdibiis instilutis , ju(l'icium suurn oppu^nanduin it- 
liquisse : sancimus , ejusmodi el laleru JiJititutioutui pie- 
talis (i) iutuitu valere , et non esse respucndanrj, 

§. I. Sed et si paupcres (a) quideui scripserit here- 
des , et (3) non inveuiatur cciiuni ptocliolropiiiuiu , vel 
certa? ccclesias pauperes , de (juibus teslator cogilaveril 
sed sub iiicerto vocabulo paupcrcs fuerint licredcs instiluti, 
simili inodo el hujusinodi iiislilutioiiem valere decerniiuus. 



§. 2. Et si quidem captivos scripserit heredcs , civila- 
tis , in (4) qua testator larem (5) fovere ac dcgere no- 
scitur , Episcopus et oeconoinus liereditatem suscipiant : et 
omnimodo iii redcmplionem captivorum procedat heredilas 
sive per annuos rcdilus, sive per venditionem mobihum (G) 
seu se niovcnlium rerum sit : uullo penilus ex hoc lucro 
vel Oeconomo , vel Episcopo , vcl sacrosancla? ecclesia; re- 
linquendo. Si enim propler hoc a (j) speciali herede re- 
cessuni est , ut non Falcichoe ratio inducatur , quomodo 
ferendum est , hoc , quod in sacrum (8) vencrit , per 
Falcidiam vel aliam occasionem minui ? 

5- 3. Ubi autem indislincle pauperes scripti sunt Iiere- 
des : ibi xenonem ejus (9) civitatis omnimodo heredita- 
tem nancisci , et per (lo) Xenodochum (11) in «grotan- 
tes fieri patrimonii dislribulionem , secundum quod in ca- 
ptivis constiluimus , vel (12) per redituum aunaiium eio- 
gationcin , vel per vendilionem reruiu mobilium , vel se- 
se moventium , ut cx his res immobiles comparentur , et 
annuus victus segrotanlibus accedat : Quis (i3) enim pau- 
perior est hominibus , qui et inopia lenti sunt , et in xe- 
none reposili , et suis corporibus laboranfes , necessariuni 
victum sibi non pussuut alFerre ? 

5- 4- Licentia omnino dauda et in priore , et in secun- 
da specie , et actionem movere , et debila exigere : ut in 
captivos , vel in segrotantes consumanlur. Si enirn here- 
dum (i4) ejs et jus (i5) , et nomen dedimus , sine (16) 

(i) Cujus raaximus est favor. 

(2) Captivis coiiccssa , et qnae superius dicta suiit de captiyis , 
eadem locum habent in institiitione paiiperiim. 

(3) Ratio dubitandi ex l. 9. §. 9. j^ de her. instit. 

(4) Vide /. ult. sitpr. tit. prox. 

(5) De lare , vitle /. i. §. 1. ff. de agnosc. et alcnd. 

(6) Vidc quac notavi ad l. go. ff. de i^efb. sign. 

(7) -A spcciali herede intcrdum ita reccdere possuinus , ut Fal- 
cidia non utatur. 

(8) Captivis , aut paupcribus quod rclinquitur , sacro corpori 
relinqui intelli^itur. Indc fit , ut hujusmodi reUcta non minuanlur 
jicr legem Falcidiam. Vetatur cniin rcnim sacraruni diininutio. 

(9) Xeijoncm qui here(3em inslituit , in dubio siiae civitatis xe- 
jionem instituisse inlelligilur. Etenim suam quisque magis , quam 
alienam civitatem diligere piKsumitur : ct ita recte judicari potcst 
cx pisesumpta vohmtate testatoiis. 

(10) Xenodochium qui instituit , Xenodochii uominc £egrotos 
advenas instituere videtur. 

(11) Xcnodochus is est , qui advenas acgrotos , inopes , debiles , 
invalidos , necessarinm sibi victum parare nequeuntes hospitio excipit. 

(12) Sensus eit , Xcnones ita solent institui, vel ut certain suin- 
iaam paupcribus semei distribnant , vel iit reditum annunm ero- 
gent , vcl ut cx niobiiiura pretio immobilihus cmptis annuum vi- 
Ctum aegrotantibiis pra;stent. 

(i3) Sensus est , vos Paupcris a propria significationc non est 
detorqnenda. Ideoqije pauperibus instilutis non tam eorum hospes , 
quam ipsi hosnitio excepti ac egentes , inslituti videntur. 

(i4) Tcstamentarius executor actiones movere potest sicut he- 
res. Jiart. 

(i5) Piorura locorum administratores si quid ipsjs piis locis te- 
«tainento sit relictum , ipsi , inquam , administratores , eo casu 
jus , ct nomcn heredum sortiuntur ac fcrunt : ncmpe ut dcLita te- 
sJatoris exigant , et ejus crcditoribus sati^faciant , et creditoribus 
jiiniissis , rdicta ipsis pauperibns dividant , seu distribuant. Hoc 
cum fit , vidcnlnr comparari heredibus fideicommissi restilutioni 
pbwsiis, I^icet igitur ali(juis Trebellianiva.ai , aut ralcidiam ab iis 



Falcidiae tamen legis emolumenfo : necesse est eos deb 
e.>;igere , ct cn-ditoribus respondcre. 

5. 5. Sin autein ampliores in civilate xenones vel pt 
cbotropliia sint , ne iucerla vid(;atur pecuuiarum daiio 
tunc ci xeuoni vel ptochotrophio , qui pauperior ( i-^) ^ 
sc dignoscitur , easdein res vel pecunias adsiguari^ ceov 
miis : hoc videlicet disciifiendo a viro reverendi>simo 1< 
corum Antistite , et sub eo constitulis clericis. 

5. 6. Sin aulein nuilus xenou in civiiali^ inveniatur 
tunc , secundum de captivis saiictioneia , pro lempore Oe 
conomus sacro.aucla? ecclesire vel Episcopus hereditale 
accipiat : ct sine (1')) Faicidia; ralionr; pauperibus qi 
in civilate sunt , vel penitus meiidicantibus . vel alia ii 
stentatione egentibus , eaidem pecuiiis distrijjuantur. 

5. 7. Ha3c tamr^n omiiia locuin habere sancimus , quai 
do non cerli xenonis vel certi ptocliotrophii , vel ceii 
ecclesisf) nominalio a tesiatore subsecuta est , sed incerti 
est ejus sensus. -Y Sin autem in personam certam vener; 
bilemve certam domum respexerit , ei tanluminodo her 
ditatem vel legatum competere sancimus , nulla (19) Fa. 
cidia nec in hac parte intercede.iie. 

^. 8. Jn omnibus autem hujusmodi casibus coele^' 
iracundias sacrosanctarum rerum adminislratores expect . 
si qualecunque hicrum ex hujusinoli gubernationibus sin 
met acquisierint , vel si hoc commitli ab alio coiisenj 
rint , et non gravissima pocna , et intermiuatione , qm 
perperam factura est , studeant corrigere. 

De captivis redimendis . 

In AuTHENT. ut cuin de appell. col. ^. si unuca 

de praedictis. col. 8. tit. 16, al. lit. 12. 

seu Novell. 11 5. c. 3. 

O/ (20) captiui(%i) alicujus libcri seu cognati reden 

^ ptionem ejus neglexeiint : noti soluin. exhereda 

dediicit : eo magis quod hac Icge jiis,et noinea heredam accipiani , 
sed non ila jus cst : alio eniin fini heredes iiistituuntur , nemi 
non ut lucrum faciant , sed ut intcgruin rclictum distribuant : ni 
lo lucro eis rclinqucndo. §. 2. supr. h. t. sine Falcidi;e ralia 
5. 6- infr. nulla Falcidia "inlcrccdente. ^.7. infr. h. t. 

(16) Sic iiicllino, Xenodachum ( irlem sentieiiduin in siniilibi 
pcrsonis ) hercdcm institutum , universam hereditatcm pauperibi 
distribuere tencri : nec es ea dcdiicerc quartam jure institutionis 
5. fi. infr. h. t. Alias nimis generale est , quod ex hac lege coll 
gi solet : Ex rclictis ad pias cansas non lietrahi legitimam : cu 
legitiina jure nafurae dcbita scraper detrahcnda sit , licct ahud ; 
in kgitima debita jure institutionis , vid. Wunnser. i. Pract. 3( 
cap. 8. 

(17) Scnsus csl , Relictum certo xenodochio , ei deberi. C. ; 
Infr. h. t. incerto , civitatis xenoni deberi. 5- 3. supr. h. t. Qai 
si plura sint in civitate xenodochia ? pauperiori : Quid si nullor 
sit in civitatc xenodochium ? Episcopus relictum pauperibus diilri 
buit integruin , nulla deducta quarta. 

(18) Vide 5- 4- ^^pr- h. t. §. 7. infr. h. t. IVoc. iSi.crtu. « 

(19) 5. 8. uifr. h. t. 

(20) Usus hujus Authenticae hic est apud Gallos.Captivus de sui 
lestari potest , si postea libei-atus moritur intcstatus , ei succedel 
non ecclesia , sed proxiinus : qiiamvis redemptioncm captivi k 
glexerit , quia ipse ingratitudinem videtur reinisisse , si non est ii 
vitu coiiqucstiis. /. ult. infin. iifr. dc rcroc. donat. Quid si ii 
ipsa oaptivitate moritur intcstatus ? Bona ejns posse applicari fis* 
putat Rebiifius in piOixinio consLii. gloss. 5. num. 8. 

(21) Suiaudi , a latrotiioiis , furibus , hostibus , piratis et MHi' 
libus : (puniino custodia pubiica clausi , ctiaiu pro quantilate ali 
qua pcciiiiiaria : modo noa pcrpctua sit custodia , ajt judicis sea 
te;itia defiiiita. Friistra nainque pro cjusraodi captivo redimenu' 
laboralur. Goth. Hsec aiithentica plisribus in locis in dctuetudineo 
abiit. "\'ide Groenwveg. hic ad ictellectuin authent. vide Ludovit 
Rolog. ad l. 4. 5- Cato. ff. de vcrb. oblig. nurn. I23. Fulgo-', 
consil. 81. Tiraquell. tract. cess. ctuts. in 1. pnrte num. 25. t 
post le^. connul. gloss. 8. num. 284- S. L. 



CODICIS BEPETIT.E PR.ELECTIOMS, 



io:> 



possitnt, sccl ctiam lege (i) clenegaiur cis successio : 
et si fuerint scripti hcredcs , tantum valeat testamen- 
tum in aliis (?.) capitulis. Hccc ergo successio defer- 
tur Ecclesiie (3) cii^itatis ejus , cjipendenda sciiicet in 
captii^orum rcdcmptionem. Multo (4) magis , si extra- 
ncos insiitucrit , (jui reclimere supersedeant, Exeipitur 
minor octodecim annis. 

f Qhi (5) ciutcm redimere siudent , si proprias non 
haheant pecunias , super (6) quihuslibet rehus ipsius in 
eam causam recte conlrcdiunt , etiamsi minores s^igin- 
tiquincjne annis sint , majores tamen octodecim , cjui 
iamcn (7) pro majorihus ^^igititi^iuintjue hic accipiun- 
tur. Et capiii^i , si rcversi fuerint , cogunlur (8) ha- 
bere ratum contractum, -f Eadem (9) pana est pa- 
rentum ^ si redcmptionem ncglexerint (iherorum (lu). 
De peculio clericoruin , et (juerelu inoj/iciosi. 
5o. Ideiu A. Joaniii (11) Jr*. P. 

CUm lege Leonina viris revercntlissiniis Episcopis , et 
presbyteris et diacouis peculium (12) babere quasi 
castrcusc coiiccssum csl : co addito , ul ct iu ipso leslari 
possiul: duLitabalur, si laijusmodi leslameuta dijbeaut de iu- 
oflicioso (|ucrcla cxpuguari : cum de omnihus persoriis, qux 
J)ujiismodi peculiiim iiierueruut, cadem fnerat quoestio exorta? 
Sancimiis itaquc, viris reverendissimis Episcopis, et presLy- 
teriSjCl diaconis, qui talc pcculium quasi castrense possident, 
supcr his lanlummodo rchus , quae quasi caslreusis peculii 
sunt,non solum ultima coudcre secundum leges elogia licere^ 
( (jiiod cx Leoniua couslilutione desceudit ) sed etiam eo- 
rum ulliinas voJuntales supcr his tanlummodo Jialjitas, de 
inofllicioso querelac minime (i3) subjacere. Dat. Non. Fe- 

(i) Ipso jurc : iirqiic stntentia jiidicis rcquiritiir. 

(2) Lcgala igitur ntl pias causas hic praeslautur : lictt ex tcsta- 
nifnlo iion adoatur hcrctlitas. 

(3) 1^011 ))ri).\imis. vid. /. i. infr. de secund. tiupt. 

(4) ncicdita,s lacihus cripiliir extianeo heredi , quam conjunclo. 
(.')) Kliani e.xlranci. 

(('0 Dc re caplivi , redimendi cjus causa , conlrahere cliam ex- 
traiK-us potest. 

(7) Minor vigintiquinquc , major oclodecim aiinis pro majorc 
liahctiir , ul captivi l)ona , pro to rcdiniendo possit obligaru vel 
vtfi(i( Tc , afqiic ita ]'lttatis caiisa jctas niinoris siipph tiir. 

(8) litiam inviti caplivi rediini possunt. aig. l. G. Jf'. de ap- 
pell. l. 3. itifr. de lib. causa , /. 02. ^. 10. Jf. pro sccio. 

(9) Itcdiiiiere captivos iiberos parcntcs dtbtnt , ut a libcris re- 
diini dtl)cnt. 

(10) Qiiid si lc<,'itimam captivus consccntiis sit a patre? vtl hoc 
cfiam casii paicns (ilium libcrare cogifur , nc in hujus lcgis pce- 
iiain incidat. INain ut i)ia.\iiuc itgitiinam (iiio captivo jam dedcrit, 
pictatis taincii otlicia in tilium cxercfTc cogitur. Castrtnsis hic, 
Quacii hoc utiiiter potost , utrum q'iod filii rtdimcndi cansa pater 
riuiufravcrit , id in lcgitiniara filii possit impiitari nccne ? Barto- 
lus ncgaf rcctc inipdtari i)iclatis favorc. /. liber cctpUis. 17. itifr. 
dc poillitiiiitio rc<.'cisis. D.ut. iii l. Slichus. 16. in fin. ff. de pc- 
iidio lis^dio. Qiiid si (ilii ta|ill\i IDitraiuli noniinc se [latcr ohli- 
yavit , ntcduni nunitiavit? Miiida oljli-jatio kgltiinre fdil non im- 
piitahiliir , si pittate pattrna , sc pattr obligavit : secus si neccssi- 
tate sfatuti. Da!d. l. Jilio- 18. 11. 19. itifr. fatnilice. 

(11) Is fiiit Joanncs Cappado.\ honio illiltralus , scd ad avari- 
liani Imjnraloris in^cnioMis miiii.^lcr , iiiiain dum satiartt , non 
Ocuin , 11011 homliitm pcnsi habcre soiilus. Lt tx Piocon. Pcrsic. i. 
uotat Grot. hic. S. L. 

(r.>.) Clerlci petulium quasi caslrcnsc habcnt. /. 3^. supr. h. t. 

(i3) Puto hoc abroi;atuin esse pcr Novcll. i23. c. 19. et Au- 
thenticam , presbytvros. inCr. h. i. 

(' i) /. 29. iiifr. de pact. Hrcc lcx nou scr\atur jurc canonico, 
(• siddis^i-nli. i-i. cxtr. dc Joro compet, 

(lij) Piila. clcricus. 

(16) Puta niutus. 

(17) Ultro , vcl jwclis vcl pcr stipiil.itionem. 
(ib) Qua alias uti possct , nisi ei renunciassct, 

rom.IV. 



bruar. CP. posl Co^ss. Lami-Adii cl OnE.STis , amj.o 
II. 532. 

Dc prcescriptione fori , ct rcnanciationc juris sui. 
5 I • Id( 111 A. Joauui P. P, 

SI (i4) quis (i5) in conscribcudo instrumeuto (16) bese 
conifssus (17) Juerit non (18) usuruni fori prcvscriptio- 
ne (19) propter saccrdotii (^o) prccrogatiuani, : sancimiis 
non Jicerc ei adversus (21) sua pacta. veuirc, ct conlrah(iu- 
tes decipere (22) : cum {'23) rogula (24) sit juris aniiijui, 
Onincs (25) Ivciitiara huLcrc his ^ tpuc pro sc indulta (26) 
sunl , renunciare. Quam generalcm Jegcm in omnibus ca- 
sibus obtinere sauciinus , qui necdum per judicialem sen- 
tcntiam vel amicibiJcin convcuiioiiem sopiti sunt. I)at. 
Kal. Scpt. CP. post. CojNss. Lampad. et Oresiis \\\ 
CC. 532. 

De tutela ct cura. 
52. Idem A. Joanui P. P. 

GEneraJiter (27) sancimus 5 omnes viros revendissimos; 
Episcopos , necnon pnsbyicros , diaconos et subdia- 
conos , et pra^cipue mouacbos , Jicct (28) non (29) sint 
cJerici , immunitatein (3o) ipso jure oranes Iiabcre tule- 
Ia3 (3i) sive tcstameutarioe , sivc legitimse , sive dativa; j 
et non soJum tutclae eos esse cxperles ^ sed etiam cura (32)5 
non solum pupillorum , et adultorum ; scd et furiosi , et 
muti , et surdi , et aJiarum personarum , quibus lulores , 
vel curatores a Vetenbiis Jegibus danlur. 

5. 1. Eos tamen cltricos et monachos hujusmodi habe- 
bere benelicium sancimus , qui apud sacrosanctas eccle- 
sias , vel monasteria permauent , non divagaiilcs (33) , 
neque circa divina minisleria desides : cum propler hoc 
jpsum benelicium cis iuduJgcamus , ut , aJiis omnibus dc- 

(19) Id est , exceptio. Paucis ita habc : Qucmlibct foro suo rc- 
nunciarc posse , si modo foruin liligaloris fuvori atlrihutiira est , 
non honori judicum. Sic vasalli , cliam inviti coguntur tle feudo 
aptid pares Curits3 litigare. Caiisae douianiales regis Galliie etiam 
volcntibus partihus apud alios judlcts quain superlorcs Curije agi 
non possunt. Ad ha-c piivati jurisdicliontm nou habcntes Iribuere 
eam non possunt, v. Bald. hic. 

(20) Saccitlotii cnim prrerogativa jus fori speciale tiibuit. Au- 
thent. stuluinms. post l. 33. supr. h. t. 

(21) lltiuuiciare potest quis etiam foro suo. Hujusmodi rcnuncia- 
tioni stari oporttt , ne alioquin advtrsus pacta vtniatur , ut hic. 
Iludie cltricus foio suo renunciare uon polest. Cur ? vid. c. si di' 
ligcnti. 12. cxt. de Jvro conipet. 

(22) Prima ratio dccideudi. 

(23) Altcra ratio dccidcndi. 

(-4) IJe qua vide quoe iiotavi ad /. 29. infr. de pact. 

(20) rvtnunciarc juri suo jlro se introducto quisque regulariter 
potcst , V. tamcn cxccptioncs varias ajuid Socin. regula , " i'.tnun- 
ciarc. 33g. ct d. c. \i. et c. 18. extr. de fot\ compet. 

(26) Al. inducta : al. introducta. 

(27) Hicc tonslitutio estat , caus. 16. (p.ioest. i. can. ^enera- 
litcr. 40. 

(28) Clcrlcorum appcllatione qui contincantur , \id. yov. \i3. 
cap. 19. 

(29) Monaciii non sunt clcrici , fieri tamen possunt ckrici , /. 1: 
Cod. Theod. de cpiscop. 16. qu. i. can. de inonachis. 3. ut Ju- 
lianus Ajiostafa cx monacho factus cst clericus in Jicclesia Niconie. 
diai. Aug. L'pist. 7G. v. Cujac. Noi^. G. 

(30) Cltrici invitl lutoits non danfiir. 

(3i) Qiiiin tulorcs cos dari toncilia vetant , ut Cypriauus scri. 
hit i. Cjiist. 9. 

(32) Adde Canoncm Apost. 6. et 80. 

(33) A". AW. 123. cap. 9. huc refr !S'oTelIara i23. Hietony» 
mus ad Paulinam , si cupis c^;e quod dictris , itl esl , si cujiis 
monachus .'•cii solus csse , quid facis in urhiLus : c(Uis. 16. tni. 1. 
can. si cupis. 0. Eugeuius Papa : sicut pisccs tine aqua carcnt vi- 
ta: ita sinc moiia^tcr:o monatl.us , caus. 16. qucest. i. caii. pla^ 
cuit communi. 8. Diijlex est opus inonachi , aut divinis vacare 
scripturis , aut opera maniiaria mcditari. INW. i33. c. 6. in pr. 

14 



io6 



LIBER PRIMUS 



relictis , Dei omnlpolenlls minlsteriis inhsereant (i). 

5. 2. Et hoc non solum in vctere Roma , vel in hac 
Brgia civitiite , sed et in omni (2) terra ubicunque Chri- 
stianorum nomcn colitur, obtinere sancimus. 
Jn AuiHEjvT. de sanct. Episc. §. Deo ,-iutem amabiles. 

coll. 9. tit. 6. al. tit. ult. seu Novfll. i23 cap. 5. 
TjRcsbyteros , diaconos , aut suhdiaconos , jure co- 
-[ guationis ad tulclani vel curam vocalos , suscipe- 
re pennittimus (3) : si tamcn intra quatuor (4) men- 
ses , cx quo vocaii sunt , apud judicein coinpetentem 
in scriptis dcclaravcrint , talcni adniinistrationem pro- 
pria se voluntatc suscepisse. Si quis autem sic fecc- 
rit , jiullum ex hoc prcejudicium circa alienam tute- 
lam , «^e/ curam patiatur. 

§. I. Episcopos autem vel monachos tutelam alicu- 
jus pcrsonx subire non permitliinus. 

De curialibus et taxeotis. i. De clericis aut mona- 
chis suum ordinem dcserentibus et in arinatam mili- 
tiain transeuntibns. 2. De substitutione aut Jidcicom- 
misso sub condilione defcctus liberorum. 3. De solu- 
tione matrimonii , et dotc^ ac donatione propternuptias. 
53. Idem A. Joaiuii P. P. 

SAncimus (5) , ncminem omnino , nerjue curialera (6) , 
neque taxeotam , episcopum aut presbylerum de caete- 
ro fieri : nihil (7) attincnte , aut attingente hac lege eos, 
qui ante eam liujusmodi sacerdotio digni habiti sunt : de 
ca?tero vero neminem omnino , qui supradictre sit fortu- 
n« , ad prasdictas consecrationes ascendere (8) : et ma- 
xime si et jam antea ministraverat , aut taxeoticis servie- 
ral jussionibus: eum euim , qui enulritus est in execulio- 
nibus vehementibus ( seu asperis ) , et liis , quae ex ea re 
accidunt, peccatis ; non utique sequum fuerit , modo (9) 
quidera el iUico esse laxeotam , et buleutam , et facere 
omnium accrbissiraa •, mox autem sacerdotem ordinari, de 
humanitate el innocenlia exponentem dogtnata. -f- Prae- 
terquam si (10) ab infantia , et nondum quidem ephebiam 
excedente actate , ei contigit inter reverendissimos niona- 
chos connumerari , et morari in eo ipso schemate (u) : 
tunc enim permittimus ipsi , et presbj^terum fieri , el ad 
Episcopatum venire : cura sit manifestum , simulatque ta- 
!e quid evenerit , et dignus sacerdotio apparuit ; quod 
conlestim hcentiam habebit maiiere in Episcopatu , et mi- 
nislrare , duinmodo quartam (12) partem suae substantiae 
universse prsbeal decurionibus , et fisco ( secundura nu- 
ppr (i3) de quarta parlc positam a nobis legem ) aut so- 
li fisco , si quidera taxeoticae fortunae ei esse tontigerit. 
•y Si vero , et in reverendissimis Archimandritis censea- 
tur , et manserit inter ipsos : et hoc etiam modo damus 
forlunae hbcrationem , quarlam et tunc partem suoe sub- 



stantiffi ( ut praediximus ) praebiluro : aliier autem neque 
ilh ordinari concedimus , neque ordinato tale quid agere 
permittimus. "f- Sciente lua excellentia , quia hajc obser- 
vari debent ab omnibus Deo amabilibus Episcopis , poe- 
nam expeciaturis circa ipsum sacerdotium , si quid tale 
fecerint ; prjeter id , quod etiam nec ipse ordiuatus sacer- 
dotio fruetur , licet fucril antea in aliquo gradu sacordotii 
ordinatus , sed inler privatos redigetur , el niinisleria (i^) 
exequetur , quibus subjacebat. -|- Qua? omnia obtinere in 
fulurum volumus tempiis : quoniam lunc priinum a nobis 
inventa sunt : non pertinente ullo rnodo hac lege ( ut di- 
xiinus ) ad eos, qui semel hac dignilate sacerdatali deco- 
rati sunt : sed licentiam habentibus ipsis per substitutos 
ministrare , juxta Theodosii , et V^alentiniani piae rnemo- 
riai conslitutionem (i5), quae ad Tlioinain rescripta est. 

5. 1. Ad haec et illud justum esse, et obtinere , et in 
usu esse sancimus ; quod positum ab initio , et usu obser- 
vatum, nescimus quonam modo in dissuetudinem abiit. Me- 
minimus enim , nos in Arcadii , et Honorii piae memoriae 
constitutionem (16) incidisse , volentem clericos , si uegle- 
xerint suum ordinem , et in qualemcunqui; armatam mili- 
tiam transierint; ve« depositi a Deo amabilibus Episcopis , 
militare ausi fuerint 5 railti quidem ipsos militia adepta, tra- 
di vero civitatum curiis rainistraturos in poslerura publi- 
co 5 quando et Domini Dei servitio , quaradiu militarunt , 
se abdicaverunt. -^ Quas omnia obtinere ex hac nostra 
sancimus lege , jubentes , ipsos statim et confeslim civita- 
tis illigs , e\ qua sunt , fieri curiales : nisi veheraenter 
curialibus abundet civitas : quo casu vicince (l-j) , vel 
ulterioris eliam usque ad unam provinciam alterara , ubi 
maxime curialiura constituta est penuria. Si vero latitau- 
tes (18), ( ut probabile est ) fiant : licentiam damus cu- 
rialibiis statim ingredi res eorum , eorum bona 4etinere , 
et satis sibi secundum legein inde facere. Hsec igitur super 
revercndissimis clericis cujuscunque gradus obiinere in 
perpetuum sancimus 5 et in his, quae jam perpetrata sunt, 
obtinere legem eam vohiiites , quae et prius erat. 

•j- Quoniam autem et quaudara conslilulionera (19) in- 
venimus de monachis disserentem , et volentein ipsos non 
relinquere propria monasteria , neque tuibare civitates , 
quam ct ad quoddam sancitara esse tempus quidain suspi- 
canlur ; oportere existimavimus occasion*ni iuile accipieu- 
les perfectionem , et in omne teinpus eliam hoc reforma- 
re , ita ut neraini de caelero reverendissimorum monacho- 
rura licentia sit , tale quid agere , et relinquere ([uidem 
monaclncum habituiu (20) , circuinciusjere aulem (jualem- 
cunque militiam , aut cinguluin , aut dignitatem , aut eo- 
rurn , qui in judiciis versantur , sequi vitam , et Dei ser- 
vitio humanas occupationes praeferre aut cognoscere : illo , 
qui tale quid fecerit , dando (21) curiae civilalis illius , 



(1) /. 32. 5. 4.^: dc ivcept. qui arhit. Nov. r>3. c. 6. 

(2) Subaiidi , quae iiiiperatori sit subjecta : alias extra territo- 
riuni con!.titutio viiu non cxcrit. /. utl. Jf. de jnrisdict. 

(3) Non tanien invili accipient. v. Cujac. ]So^'eU. ii^i.cap.b. 

(4) V. Ciijac. cap. 16. de prcssciipi. 
(.'>) Interpietatio Contii. 

(6) Bi(\tu7)('y fin i rK^stiiJiv. Gneci hic. v. T«$f»Trxo/ , cuiia- 
Jcs decuriones , curiae civitatis obnoxii : ^a^^uTiKit jixi ■> curiaiis 
conditio , distinct. 5i. 53. Novell. i23. c. i5. 

(7) Lex ad prretcritos casus in dubio noa extcnditur. 

(8) ispXTllX^. 

(9) H.inc illud Hicrouymi ad Oceanum : Heri catcchumcn"? , 
liodie pontifex : heii iii ainjihitlieatro , hodie in ecclesia : vespere 
in circo , mane in altaiio : duduni fautor histrionum , nunc vir- 
^iniini consecrator. adde qiise notavi ad No^'. i33. c. 1. in Jin. el 
/. 7. §. >.. Jf. de iiijur. ibi ; Hcri servus , hodie Ubertus. 



(10) Noi-ell. 6. cap. \. ^. I. Nov. Leonis 6. 

(i () Id est , habitu , Plautus in Amphitr. Nnnc ne Ininc orna' 
tuni vos meum admiremini , Quod ego huc processi , sic cum ser 
vili sclicinate. 

(i^) Qiartam bonorum decurionis applicandam fiso:> observa. 

(i3) Id cst , anno 5 28. /. ult. iiifr. quuiido , et quibus qiuirtH^ 
pars. adde Noi'ell. 6. c. i. 

(i4) De quibus /. ult. infr. de decurionibus . 

(i5) /. 21 . supr. h. t. 

(16) /. 12. supr. h. t. 

(17) Adde /. 26. 5- '• ^"P''- ''^ sacroianct. Eccl. 

(18) Poenam latitantis curialis nota. 

(19) Forte /. 29. supr. h. t. 

{20) Mo»xx"t5i' X*lf^*- 

(21) NoveU. 5. c. 6. Ex Novella Leonis hujusraodi desertor non 
(latur Curiw , sed ad monachismum reyocatur. Nov. Leon. 7. 3. 



a 



CODICIS REPETIT^ PR^LECTIONIS 



10' 



aul illius ex qua est , aul etiam alterius , ut prsediclurn 

est , ct si tjuidem locuples sit , eliam pecuniaria subilurus 

muncra : sin minus , corporalja munera , et hic licenlia 

danda curiis,(ut prnedixiinus ) si invisibilcs (i) fiaut, oc- 

cupare bona , et sibi ex bis salisfacere seciindum legera. 

In omnibus autom casibus , in quibus accipere ex liis cu- 

rias jubemus causis , volurnus mediam quidejn liorum 

partem curiaies suscipere non iu auro , sed imniobili pos- 

sessione, vel qua; siibsit, vel quae sit comparanda secundum 

prius a nobis emissam le^em,aliam vero dimidiam gencrali 

mensffi tua; excellentiae inferri 5 ut tuus (2) etiam thronus 

provideat vigilanler , ne quid tale ( commissum ) lateat : 

sed , sin)ulalque quid facliim fuerit , conveniens super boc 

fiat medela , praterquam si (3) nunc ipsi ullro et sponte 

I militiam reliqueriui , vel simpliciler quod habent scbema 

fl ad monacbicam rursum serio et vere revertantur vitam, 

et inier reverendissimos clericos connumerari lisstinent. Si 

' euim lioc fecerint intra animm unum ab bac lege lata , 

• remiliimus eis poenam , siiflicere ipsis ex exercitio putan- 

' ||tcs emendalionem. 

-f- Ifa!c autem oblinere in sequens volumus tempus, ne- 

que iiJos cxtra dictam rclinf[uentes poenam , quolquot a 

nosiro principatu monncbi facti , lale quid fecerunt : id 

, cnim , quod pra^cessit (4), simul quidem ob humanitatem, 

I simul eliam tem])us vcrenies dimitlimus , quando nihil di- 

serte statulum prius erat. 

§. 7.. Item illiid statuimus : sive pater , sive mater , si- 
ve alius quis ex deiisctu hberorum restitutionem aut sub- 
stilulionem (5) induxerit quibusdam sive ma.sculis , sive 
foeminis , hi autem ad nuplias venire propler conVersalio- 
nis non elegennt modum : rescindi tales restituliones aut 
substituliones ; et babere ipsos potesiatera , in quem vo- 
lueiint modum , pium tamen , quas inde proficiscunlur , 
«onsccrare 5 et aut consumere superstites , aut relinqueie 
monenlcs : sicut et si sub conditione liberorum susceptio- 
nis (6) , ipsis quid leliclum fuerit: oportet et hoc ipsiim 
habere eos , liberos suscipere minime coaclos. f Eandem 
qiio<|Ue legis posiiionem , et in mulieribus virginitatera (1) 
profe.ssis , ct uxon.s ducere omiiiiuodo probibitis revercn- 
dissimis clericis extendimus et reponimus : et hanc gra- 
tiam J)eo pro nostris lemj^oribus dignain referimus. 

5; 3. Ad hacc sancimus : sive vir ad solitariam vitam 
venire voluerit , sive mulier , viro dcreliclo ad exercita- 
lonem monaohicajn venent : ne hoc damni causam prae- 

(0 E/ d^D^mHf yl'otv^o , id cst , .si latitent,/. 7. f. i, /r auib 

■xcausis ,n fn,ssess. al.o scnsu ilhid Luci« 2^. Jrs. 3i. «"a^^; 

ytvno , accipitur. »(p*ms 

(j) ]'ia;fccfiiin Piajlorio alloqnilur 

■ ^^\f'd!: i"".8*"%""" ""'-'• ^: 7# <fe in intcg. resnt. l. ,35. 
• \jlf- dt: ve>b. obti^. t. io5. Jf. de solut. 

(4) V. /, 7. In/r. dc lcifibus. 

(5) Si.hslilutio'prec;.ria li.cta sub coiulitionc , si sine lileris /,,■ 

(0) Dcinus filio aiiquid relich.m a ,,atrc s„L ca conditionc si 
.beros su.ccp.rn. Dcnn.s f.i.un, clcr..u.n (i.r. , ct ita pZ in 
.lend* cond.l.oms .m.ttcc, an dcbcbiu.r ci lcf;aU,m ? uturue Re- 
.ultiU.r c.,.n. cicncs coiKlmo su*cij)icndor...n l.hc.ornm. QuanL 
cgati pcl.1,0 ent ? stal.,n ah ingrcs.u monasleni. Addc .Yo. ," 

,im ?°«1 ^r»**^ '" conditionibus liheris masculis relieioncin ali- 
luan prohtcnt.hus appo.s.t.s , .dem ct ad fn.m.nas cxtcNdiu.. 

ntoL ,''V?'"'''''/""';''F'"''^"'*-' ' ''"-^ "■■^^" «^' ''"•-'""' ex do. 
S^ 7 'iV'"'*''''^^ '*' *!"" *=""^^"'' '" "^^"°' '"-'•ti. ,on 
r rlf " ' ".'" '^'" ^"''t'"-)'"- ^itan, p,-oGtca(ur. 

irau :^'''" ";,^'»-'^-l'>-^'"> , s,vc mon.chi.Mnus, mo.ti magis com. 



beat : sed ut sua omnimodo rccipiat ; ila ul liceat uxo- 
ri [ et ] dotcm reciperc suam [Hj et propter nuptias do- 
nalionem ei , qui cum ea cobabitaverat : et quod inde ve- 
nit iucrum , non secunduni eara , qua; per repudium Ct, 
disjiinctioneni vindicare , aut maneie apud eum , qui non 
divertil , std secunduin quod in casum (9) inortis faclum 
est pacliiin j quasi videatur is , qui tlivcrtit a communi 
alterjus convictu , mortuus esse in alterius contubernio 
cum cohabitanli sit omnino inutilis (10): quicquid aulem 
in dotalibus inslruraentis receptum luerit ex pactis in ca- 
sum mortis , id debilum intelligatur. -j- ISon audente mu- 
liere ante anni lapsum in aliud respicere matrimonium 
propler (11) generalionis ( aut seminis ) incertitudinem. 
-f Sed si quid tale fiiturum sit , statira mitli divortium , 
quod idcirco bona (12) gralia vocalur , ab ea , quae con- 
versionem non eligit , persona , atque ita agat , quod vo- 
luerit , lucris ( ut ante dictum esl } ad ipsain pertinenti- 
bus : Sane eo quod lucrandum esset ex tali causa omni- 
modo , si et in prioribus nuptiis , vel vir vel mulier man- 
sjssent , communibus liberis ex eo matrimonio natis , si 
qui fueriut , conservando. Dat. 5. Kalend. Decemb. CP. 
Post Coss. Lampad. et Orest. an. II. 682. 

De raplu mulierum Deo dedicalnrum. 
54. Idem A. flermogeni magistro ofliciorum. 

RAptores virgmum (i3) vel viduarum , vel diaconissa- 
rum quae Deo fuerint dedicatas , pessima criminum 
peccantes , capilis (i^) suppbcio plectendos esse decerni- 
mus : quod non solum ad injuriam hominum , sed et ad 
ipsius otnnipotentis Dei irreverentiam commitlitur. Qui 
itaque hujusmodi crimen commiserint , et qui eis auxilium 
tempore invasionis prsbuerint : ubi inventi fuerint in ipsa 
rapina , et adhuc llagrante crimine deprehensi a(i5)pa- 
renlibus sanctimonialmm virginum , vel viduarum , vel 
diaconjssarum aut earum consanguineis , vcl tutoribus , seu 
curatoribus , convicti interficiantur. Sin autem post com- 
missum tam detestabile critnen , aut poteniaiu raptor se 
defendere , aut fuga evadere potuerit , in hac quidetn Re- 
gia Urbe tara viri excelsi Pr^efecti prcEtorio , quam glo- 
riosissimus Praefectus urbi : in provtnciis autem , tam vi- 
ri eminentissinii Pra;fecli praetorio per Illjaicum , et Afri- 
cam , quam Magislri miliium per diversas noslri orbis re- 
^iones : ncc non vir spectabilis Praieclus ^gypti , et Vi- 
carii , el Proconsulcs , et nihilominus viri speclabiles Du- 
ces , et viri clartssimi Rectores provinciarum , nec noa 



cap. 5. ideoque quod pacti s.int conjugcs in casum niortis , locum 
habct in casuin ct eventum monachismi. 

(10) Etiani latione hahitationis , quod non cst in clericis, /. iq. 
supr. h. l. ^ 

(ii) /. u. 5. -i. ff. de his , qui notant. Goth. Poenae nnhciitis 
intra annum lucU.s suhiata; sunt jure Canonico. cap. pcn. et uli.x. 
de secund. nupt. can. 7. Euphcmium 1. qucBst. 3. Q.iod au ad 
inlamiae pcei.am rc.lringendum , an vero ind.stincte oniurs aha poe- 
nae suh!al« s.nt ^ffirm. Gloss. in l. decreto. infin. Cod. ex au,b- 
cuu'!. infam. Archidtacon. ad d. can. Euphemmm. Scd c contra, 
omncs ai.as ptena.s manere v.Juit , /,,«oc. d. cap. fm. x. de mipt. 
vid. Affl.ct. decis. 75- Gail. -i. ^bs. 08. num. S. Ans. 

(la) Nov. 2i. c. 4. 

C'3) Quid si muhcr virum rapiat ? Tiiaqnellns raro quidcm fa- 
fctur id cvenirc ; idem tamcn s!atu..ndum hic csse put..t de retract. 
\. 10, stos. 2. n. 4. Bald. hic. eor.im senlcnt.am juvai.t ca verha 
m Jin. h. t. sivc siat fop.ninae. 

04) r««iam raj^toris vii-g,num observa <.'c. addc /. 1. infr. d« 
tuptu f^irgi/i. 

(.5) Kchulit:s n.pat in Gallia id obscrvari . rcquc licere consaij. 
giiinejs puellae rapto.cm inltrhceie , in pjx.am cvnst. ^lvss.b.nJ. 
i^. Golh, Idfm de ahoruiji moribus, Gioencwfg. «t ibi DD. hic. 



io8 



LIBER PRi:\IUS 



alii cnjuslibet ordinls Judlces , qul in locis illis inventi 

fuerinl, simile sludium cum magna solliciludine adhibeant, 

ul cos possint comprehendere 5 ct comprehenso.9 in lali 

cnmino , post lei;ilimas , et juri cognilas probatioiies , 

sine (i) (bri pra;scriptione , durissimis pocnis afficiaiit , 

et morlis condcmnont supphcio. -^ Uona aulein eorum 5 

si hoc comniissnm fuLril in saiictimonialein virginem, (juie 

vel in asceterio , vel monasterio dcgil 5 sive eadem virgo 

diaconissa constituta sit , sive non , eidem (7,) monaste- 

rio , vel asceterio , ubi consecrata est , addicantur : ut cx 

his rebus et ipsa solatium liabeat , dnm vivit , sulliciens : 

et res oranes sacrosanclum asceterium seu inonasteriuni 

pleno habeal dominio : sin aulcm diaconissa cujuscunque 

ecclesias sil , in nuUo tamen monasterio , vcl asceterio con- 

stitula , sed pei' se degit : raploris ejus substantia eccle- 

siae , cnjus diaconissa est , adsignetur ; ut ex. his faculta- 

libus ipsa quidem usumtVuctum , dum superest , ab eadem 

ecclesia consequatur 5 ecclesia vero omnem proprietatem , 

ct plenam possessionem carundem reruin nostro habeat be- 

ijelicio : nemine vel judice vcl quacunque alia^ persona 

hoec audente .contemnere. •\- Poenas autem , quas pra^dixi- 

mus ( id est , mortis , et bonorum ainissionis ) constitui- 

nius non tantum adversus raplores , sed eliam conlra eos , 

qui hos comitati (3) in ipsa invasione et rapina fuerint. 

■j^ Casteros autem omnes , qui conscii (4) et ministri hu- 

jusraodi criminis reperti et convicti fuerint , vel eos susce- 

perint , vel quamcunque opem eis tulerint ; sive mascu- 

li , sive foeminje sint ; cujuscunque conditionis , vel gra- 

dus , vel dignilalis , poena? capitah tantummodo subjici- 

mus. "^ Ut huic ptjenae onines subjaceaui , sive volenli- 

bus (5) sive noleutibus sanctimonialibus virginibus , sive 

aliis supradictis mulienbus , tale facinus fuerit perpetra- 

tum. Dal. i5. Kalend. Decemb. GP. DN. JusriNiANO 

P. P. A. III. Corsss. an. 533. 

De filiis fivnilias. 

55. Idem A. 

CT non (6) liceat parentibus impedirc , quominus li- 
beri eorum volentes monachi aut clcrici fiant , aut 
eam ob solam causam exhcredare : sed si ipsi testamen- 
tura condant , necesse habenfo quadrantem illis rclinque- 
re : sint autem Jioc non fecerint , locus sit ab intestato. 

5. 1. Quod si illi monasteria aut ecclesias relinquant , 
ntque mundani (n) fiant , omne ipsorum jus ad mona- 
slcrium aut ecclesiam pertinel. 



r>c arrhis sponmlitiii. De dote , et donatione pro- 
pter nuptias. i. De filiis familias. 1. Dc his qui san- 
ctinionialein i>itain deserunt. 3. Ne Judcnus vel Paga- 
nus vel hcereticus scruos Christianos habeat. 
56. Idem A. Joanni P. P. 

DEo nobis auxiliiim prsebcnte , omoia quae pro hono- 
re sanclae ecclesia? catholica; ad Dei placitum fierj 
properamus , Jegiljus constituere , et operibus adimplert 
desideramus. Et jam quidem multa cum ejus auxiUo sta- 
tiiimus, qu.-E ecclesiastica? doctrinae alque slatui conveniunt 
in praesenti vcro hoc pia deliberatione duximus corrigen- 
duin , quod hactenus contra Dei timorem fiebat. Cogni- 
tum etenim nobis est : quod si quis sponsus , vel sponsa . 
post datas et acceptas arrhas , voluisset se divino (B) de- 
putare serviiio , et a scculari (9) conversatione recedere. 
ac sancliinonialern vitam vivere , alque in Dei timore per- 
manere ; compellcbalur vir quidem ea qua^ arrharutn no- 
mine dederat , amittere 5 sponsa vero in duplum id quod 
acceperat reddere : Quod nostrae mansueludini , religioni 
contrarium essevisum est. Unde per prys^mlem legera ir 
perpetuum valiturani jubemus : Ut si (lo) quis sponsu; 
vel sponsa [ desideravcrit seculi istius vilam conteranere 
et in sanctimonialium conversatione vivere , ] sponsus qui- 
dejn omnia , quoe arrharum nomine , futuri causa conju- 
gii dedit , sine ulla deminulione recipiat \ sponsa auterr 
non duplum ( sicut iiactinms ) sed hoc t.mlummodo spon- 
so restituat , quod arrharum nomine accep^^rat , et uihiJ 
ampliiis reddere compellalur , nisi quod probata fuerit ac- 
cepisse. Nam et maritis et uxoribus qui seculo renunciant, 
jam anleriore (ri) lege a nobis provisum est : ut , siv( 
maritus sive uxor religionis causa a conjugio rccesseril , ei 
solitariam vitam elegerit , imusquisque eoruin res suas re- 
cipiat , quas pro dote vel anle nuplias donatione prjesti- 
terat , -et. iioc tantummodo lucri nomine consequalur at 
eo qui solitariam vilam elegerit , quod debuit iegitime vel 
ex pacto per casum mortis (12) exigere. 

5- i. lioc eliam cognitum nobis correctione nostra di- 
gnum esse judicamus : lU , si quis in parentum potestate 
coubtitulus s^el constituta , vel forsan hujusmodi jure abso- 
lutus vel absoluta , elegeiit se nionasterio vel ciero socia- 
re , et reliquum vitne suas tcmpus sanctinionialiler degert. 
voluerit ; non liceat parcnlibus eosdem vel easdem quo- 
cunque modo abstrahere (i3) , vel propter hanc tantum- 
modo causam quasi ingratum (i4) vel ingratam a sua iie- 
reditate vel suecessione repellere , sed necesse sit eis omni- 
raodo , cuQi ultimam voluntateni suain sive per scriptu- 



(1) Raptor virginis fori praescriptione uti iion potest . potest 
enim uLique conveniri. v. plures 5pccies apurl Socinuin res. dc- 
licta 87. 



(2) 



27. qiiast. I. can. si quis rtpucrit. 3o. c. cxcommuiii- 



camus. i3, exlr. de /laeret. in G:iliia id ncgat servari Rebuilus , 
d. loco lium. 34. scd Jjona raptoris fisco applicari , rcscrvatis mo- 
nasterio quiJjusdam anicndis , id est , multis aibitrio jiidicuni ini- 
ponendis. Ideoquc Gallis parum utilis erit rcgula , quam ex )ioc 
fextii quidam colligunt , possessionein mptoris monasterio sine iilla 
apprehcnsione adquiri . 

(3) Agentes et consentientcs puninntnr e.i.dcm pocna. 

(4) Raptus conscii ministri susccptorcs cjus opeiu lcrontcs capi- 
te puuiendi sive ujasculi sive foeminae. 

(t) Etiam volenti facla injuna puniri potest , si id publice 
expediet. 

(6) No{>. 123. c. 4i. vid. Cujac. 12. ohscr. 2G. in fin. ubi 
iiotaf ]\Tonacliismo deleri iiiijralitudinem erga parentcs , et e con- 
tra. Coliigi etiain jjotest , liivito parente liberos monacljismum pro- 
fiteri jiosse , nec eo }.rpelc\tu quasi ingratos exbondari. 

(7) Vid. xVot'. 123. c. '\i. Id est , laici , qui et idiotae. iV"^. 6. 



c. I. 5- 2- seculari conversationi dcditl. /. .^6. Infr. h. t. 

(8) /. 60. injin. D. de don. int. vir. No^. 22. c. 5. No- 
vell. 117. c. 12. No\>. 123. c. 39. 

(9) \'\A. AW. 6. c. 1. 5. 2. 
(to) Nota regulam. 

(11) /. 53. 5. 3. Supr. h. t. Novell. I23. cap. Sc). 

(12) Mouacbismus morti coniparatur. /. 53. ^. 3. supi\ h. t- 
Est enim mors vcluti civilis vita solitaria. 

(i3) Libcri a parentibus inviti e monasterio non sunt relraben- 
di. Goth. Adi Gomesiuin tom. i. i'i»". rcsol. cap. 5. riainablum 
Corsum /. 2. indag. cap. 23. Berojum quecst. 3^. Lapuin aUeg. 102. 
ct 109. Rom. sing. 3^. Tiiaq. in tract. le niort s<usit le \'if. 2. 
part. dcclar. 14. in fn. Doet. //; repciii. ad l. GdLus. §. ei quul 
si tantum. Jf. de liher. ct posthuni. uh\ Fortun. Gaiz. nuni, 55. 
Socinus Jun. num. 19. Tir.iqucUus deniquc de utroque retractu 
tit. I. 5- '• gl. 8. n. 19. Mod. 

(14) Hoc innuit , justam ingratitndinis causan'. non csse , solita- 
riam vitain j)arentibus invilis proliteri , qua de re vid. Alc. 4- 
parerg. .>3. et 19. qucest. 3. c. ult. Novell. 123. cap. !{\. nbi di- 
xi. 5, Harm. 9. injin. 



CODICIS REPETITyE PR/ELECTIONIS. 



loy 



im sive allo Jegilimo modo perGciunt , quartam (j) 
uidnri portioncm sccundum lcgcs noslras eis n'linf|ucre ; 
n autein cl aniplius volucrint eis laryiri , hoc eoruni vo- 
inlati concediinus. Sin vcro ulliinam volunlaleni parcn- 
s ncfnie lcstaniciilo ncque alio ultiino clogio «lccLuasse 
onslrati fuerinl : oninem parenlum subslanliam licredcs , 
libus ab intcslalo compclit , sccunduin legcs iiostr.iS , si- 
dcfciidant : nullo eis impcdimento ex sanctiinoniali (2) 
uvcrsalione g''iicrando , sive (3) soli , sive cum aliis ad 
ccessioncm vocantur. 

§. 2. lliijus aulem pcrpctuas noslrao lcgis bcneficia eos 

lu;nus oblinere , qui in nmnastcrio vcl clericatii pcrse- 

ravcrinl. Nam si qui eorum , de quibus pra^scnlcm le- 

in posiiimus , sanclimonialem vilam clcgerint , ad secu- 

( Ircnt autcm convcisationcm poslca rciaeaverint : jube- 

jj is (4) omnes corum res ad jura cjusdem ecclesiae vel 

jnasterii , a quo recesscrint , pertinere. 

§. 3. Jlis ila disposilis , rcpelita (5) lege jubemus , ut 

llus Juda:!us , vcl Paganus , vel Iiffireticus servos (6) 

uislianos habeal : Quod si inventi in tali reatu fucrint 5 

icimus scrvos oinnibus modis liberos csse , sccundum an- 

iorcm noslrariim lcgiiin tcnorcm. -j- In pra^sciili autcin 

ic ampliiis dccernimus : ut si (|uis cx pra^dictis Jadacis , 

I Paganis , aiil lia^ielicis habuerit servos nondum ca- 

Dlicae fidei sanctissimis mysteriis imbutos , et prar^dicti 

, .ivi desideravcrinl ad orlhodoxam fidcm vcnire^ poslquam 

; ilholicnc ecch'siae sociati fuerint ; in (7) libertatem modis 

- 1 inibus e\ pra^senti lcge eripiantur ^ ct eos tani Judiccc 



ovinciarum , quam sacrosanctac ecclcsiae defcnsorcs , nec 
n beatissimi Lpiscopi defendanl , nihil pro eorum pre- 
5 pcnitiis accipicntibus dominis. Quod si forte posthac 
am ipsi doniini eorum ad orthodoxam fidem convcrsi 
.'rint , Jion (H) liceat eis ad servilutem reduccre illos , 
i eos ad fideiu orlhodoxam prapcesscrunt. Sed si quis 
!ia iisurpaveril , poenis gravissimis subjacebit. 
■f- Ilacc igiliir onmia , qua," piclatis intuilu nostra sanxit 
ernilas , omncs Judices , ct rehgiosissimi antistites , sive 
'ricanae diocccscos ( in (pia maxime buiusmodi vitia fre- 
icnlari cogiiovimus ) sivc aliarum provinciarum , giiavi- 
i- (I siiidiosissime observari procurcnl. jNam contemplo- 
i non soliim pecuniaria niulla , scd etiam capilis sup- 
icio ferionlur. 

De lcgato annali. 
5;. (9) Idcm A. Joanni P. P. 
)Racsens lcx in allerius lcgis scripioc a nobis referlur 
menijonem : cj^uam proculdubio , ct denuo confirma- 



10 Lihcris monaclusmiim profcssis parenfcs qnartam relinfrijcrc 
• tiir ; scrl l.oc noii scrvatur in Gallia. v. Rcl.i.ir. in m-occm 

gloss. :>. niiin. vs^. 
'■) Saiictimoiilali vit;c liio opiionilnr scciilaris convcrsatio. Se- 
ins uominc vilam (lamnal.ilciii nc inlclli<;as , scd proclivcrn ad 
iis vilia proplcr fit(p;itiitcm liominnm convcisalionem. Alias 
\m ctiam esse potcst , cpiod ab Aristolclc dicitiir i. Poluic. 3. 
11 , qiii sit aks(jiic civitatc pcr iialinam ,11011 pcr fortunam , aut 
uaui cssc, ant poliorcm lion.inc , iit .al> Ilonicro notatur , vc- 
sinc tnhu , f.inc jurc , sii.c (loino. 

3) Monaclii paitnliljus sncccdiint ah intcstato , sivc soli sint , 
cuin ali.s. Std hoc iiou scrvatur in Gallia , nec cnim succc- 
I parcntih.is taics lihcri. vidc Eehiifr. ibi num. na. 
») P«Miam monastcrium suum dcfcrcntis , ct ad sccularcm vi- 
traiiscuiUis ohscrva, 
>) ^cl dc qua sa'piiis dixit , vcl qiiia supcriorcs cmendat. S. i. 

•\ \^A *^° '""'"'"" ^''''*-^ rcpctitaj prajlcctionis dicitiir. 

v y<^- iiifr. iie Christinn. mancip. 
7) Chri.vtiana profcssionc Jiidseorum scrvi ct ccntilium fiimt li- 

: quod tttatc Pauli non fuit. epist. ad Philrim.iuun ^rrs. 10. 
5; &cmcl miptlrata hhcrtaa inyito cl iiinoccuti uon polest adi- 



re cum quadam mcliore putavimus oportcre adjeclionc , 
raajori;m pcflnam contra delinqiientes profercndo-, non (10) 
(juia augmentis delectcmur pccuarum , ( nihil enirn noLis 
tam gralura est , quam humaniias ) sed ut nielu pcen» 
eos , qui ad peccandum procliycs (11) sunt, a peccando 
arccamus. Scimns igitur , nos scripsisse lcgem (12) dii-cri- 
tcm nullam csse liccntiam sanctissimariim ecclesiarum Oe- 
coiiomis , aul antislilibus xcnonum , aut nosocoiniorum 
aut plochionim , aut monasteriorum sive virorum sive mu- 
licrum , aut aliorum lalium corporum (i3), quorum prae- 
fala constiliilio meminit , ea r[uae in pcrpetuum illis rcli- 
cta snnl , quse Annalia vocant lcges , sccundum aliquod 
pacluin aiit auro dislrahere certo , aut alienare alilcr per 
«[uemcuiK|ue inodum , et posleris adimcre id , quod eis 
obvcnirel exiude , solatium : et convenicnlcs Icgi adjeci- 
mus rationes : ut quia non amplius propter tale commen- 
tum , nec appellatio fjuidem annui conservelur , nisi per 
singulos annos contingat prseslari , sed semel rcpr.xsenfa- 
tum (i4) 5 poslea perfecle pereat. Banc iterum cum ali- 
qua adjeclione renovanles legeni sancimiis ; si ([uis aut 
JR.everendissiinoriim Oeconomorum , aut xenodochorura , 
aut nosocomorum , aul ptochotrophorum , aut gerontoco- 
morum , aul hrepholrophorum , aut orphanotrojihorum , 
aut archimandrilarum , aut aliorum contentorum (i5) 
priore noslra divina conslilutione personarum , id (juod in 
perpeluum reliclum est venerabilibus domibus, qiiibus prai- 
sunt , sive in auro , sive in aliis rebus , tentaverit trans- 
mutare , ne videatur esse perpetuum , sed trnnsaclionibus 
aut venditionibus , aut cjuibusdam aliis machinationibus , 
ut f[uod pcrpetuum manere debebat , terminetur , lcnla- 
verit , prsctcr vim a nobis nuper profectae in hujusmodi 
rebus divina? Icgis : nullam Iiabere ullo modo liccnliam 
hoc facere ; sed et si fecerit 5 irrilum esse ([uod factuiu 
fuerit : et licenliam esse ei (16) , qui post ipsum candem 
suscipiet curam , vel etiam eo ncgligente ( ut ficri potcst ) 
cseteros ueinceps omnes statim revocare id , quod faerit 
factum , et ita infirmum declarare, atque si ab initio nou 
processisset : ul et fructus medii lemporis , et usuras , et 
omnem ulililatein ad pium pertinere oinnimodo locuiu : 
omnibus qua; medio tempore altenlata sunt , q^uicscenlibus. 
Honiini etcnim cuicjue cursus (17) unus (18) est vila: ab 
opifice dalus , cujus finis est oinuuno tuors (ic)) : vcue- 
rabilibus vero doinibus , et earum cocfibus , indcsinenl.T 
a Deo custoditis , non est ne(jue secundum earum posscs- 
sioncs induccie aliquam inetam : sed ([uousrjue uli(|uo p"r- 
manserint venerabiles domus ^ ( manciit (20) auicm in 

mi , vid(diatnr aiitcin rcs ad caiisam ntdcm rcdiisse. Cl.rlsliani .ser- 
vos Cl.rislianos hahcrc possimt : at uoii Judici. 

(9) luteriiiclatio Contii. 

(10) P(eiiariiin aiip:mcntis princi|)cs dclcctari non dehcnt./. S.i';.//-. 
de judiciis.l.go.l.iSj.D.cle n^g.jur.yid.Scwecixm i.de Clcinentia '?>. 

(11) Addc/. f). D. de extraord. criiniidbus.l. 16. ^.10. D.Uepaeu. 

(12) /. 4^. 5- "''• supr. h. t. 
(|3) /. 46. 5- 9- supr. h. t. 

(i4) Transactio improhatur, qu:e flt idco ut repraesciitafa pecu- 

nia consumatiir. /. 8. 5- 6- J^- de traimict. 

(iS) Tls^tspxo^ihw 1 i(l (^st, dc (jiiihtis dixiinus , /. ,55. .'supr. h. t 
(ifi) An et ei , qui ipse transegit ? id vidctur. ar^. l. pcii. i 

ult. ff. dc poslul. 

(17) VA qiiasi ciirsores viti^ lampada tradunt. Lucrct. rt. 

(18) XJnus hic vilae status , quid cst status pt.TCscri; tus , finitiis 
ac ccrtus. 

(•9) 17»;«« TS ^*» , 5 ^dfxrof Aoc. F. c. I. in f:n. viv-rx 
ioL^C-jv d-dvxrof- Aoi'. ui. c. 20. Dc morte vid. S^h.ijLianuin Me- 
diccm in traclalu , jMoi s c innia soh^it. 

(io) Vofo saltem : nam inlcrdum diruuntur, /. 73./;; jr.JT.de 
coiil, cinpt. 



et 



I 10 



LIBER PRII\IUS 



jjerpftuum , et usque ad hiijus seculi consunimationem , 

«{uousque ChrisUanoram nomeu apud homines eril ct co- 

lccur ) aequum ilid(TO (i) est , manere et in perpetuum 

reliclas erogatioiies , aut reditus immortales semper piis 

aclionibus nunc|uam cessaturis servituros. Eum igilur , qui 

tale quid deliquerit , et Iransferre rem auro accepto, aut 

per aliam occasionem pra;sumpserit , damnum quidem 

uullum induci ( secundum ea , qua praidicta sunt ) his 

conlra quas talia perpetrarunt , domibus : sed illas qui- 

dem domos , et aurum , et rcm lucrari (2) , quam ac- 

ceperunt 5 et nihilomiuus relictum exigere absque ulla 

quacumque diminutione , tam ab ipso qui hoc egit , quam 

ab ejus heredibus et successoribus , et ilJius res , et boua 

obligari ipsi , qui cum eo contraxit ; et ea ipse vindicet , 

tam contra illius personam , quam bona ipsius , usque 

ad pienam et compelentem ipsi indemuitatem : ne scil. 

conlra venerabilem domum , quam contra fas fraudavit , 

ullam spcret datorum recuperationem , aut ejus quod fa- 

clum est instaurationem : Quod autem ad in^ura , quo 

cum contraxit , attinel : ornnem habeat a lcgibus licen- 

tiam (3) regredi contra ipsum , et heredes ejus , et ejus 

res , et quod datum est , si possit , exigere , ut , si mi- 

Kus ob Dei metum , metu saltem proprije ipsorum sub- 

stanliae , et suorum heredum tardiores fiant ad liuiusmodi 

pactiones ; quas in confesso est eos nuUius boni causa ce- 

lebrare , sed vel pecuniis corruptos , vel afFectionibus qui- 

Jjusdam superatos. Quce omnia per hanc divinam legera 

prohibentes et ipsam sacris nostris inscribi legibus sanci- 

mus , et offerimus ipsi Domino universorum Deo et sal- 

vatori nostro Jesu Chrislo , pulchrum quoddam et conve- 

iiiens ipsi sacrificium et ipsam adducenies. Datum prid. 

Id. Septemb. CP. Dn. Justinujv. P. P. A. iv. et Pau- 

Lmo V. C. CoKss. 534. 

T I T. IV. 
DE EPISCOPALI (4) AUDIEKTIA (5);ETDIYER. 

SlS CAPITTJLIS , QU^ AD JUS (6) CURAMQUE (;), ET RE- 
VEREWTIAM (8) PERTINENT POINTIFICALEM. 

De modo mercandi. 

1. Impp. Valentin. et Valeks AA. (9) ad 

Julianum comitem orientis. 

NEgotiafores , [si] qui ad domum noslram pertinent , 
ne (xo) modum (n) raercandi videantur excedere , 

(i) Perpctua pei-petuam causam hatcnt. 

(2) Nouell. 7. c. 6. Galli le drap et l' arsent. 

(3) JVof^. 6. c. 6. r 5 

(4) De episcopali jiidicio , C. Theod. l. 16. 

(5) Z. 25. supr. tit. prox. 16. C. Theod. i. l. ult. Audientja 
Episcopahs , non est jurisdiclio , ut vult Accursius : non est dioe- 
tesis , tit vult Haloander, qiiia ut foro , ita apparitione et execu- 
Itone carent Episcopi. Audicntia , judicium est atqne notio , quae 
Episcopo in clericos et monaclios competit. 

(6) /.21. injin. princ. l. 3i. injin. l. i7. infr. cosnitioncm. 
l. 8. infr. h. t. 

(7) '• 8. Infr. h. t. I. 18. l 46. Supr. tit. prox. et provi- 
dentiam , /. i. Lfr. h. t. ofTicium , l. 5. Infr. h. i. 

(8) /. 8. infr. h. t. l. 14. /. 7. supr. tii. prox. 

(9) Secundo P. P. 

(10) Si modo mercandi videantiir exerccre solertiam ita refer- 
t«r in /. 5. C. Th. de Imtrali collat. l. 33. 

(11) Episcopalis providentije cst , ne mercatores carius ( quani 
par fiit ) meiccs suas vendant. Est enim servandus modus in pre- 
tio et ejus oHicii paupcres adjuvare. 

(12) Id est, Episcopi pnBsertim. 
(i3) Maji , C. Theod. 

(i4) Divo Joviniano et Varroniano Conss. in C. Th. 
((5) Haec lex intcipolata cx /. 2. C. Theod. quorum appella- 
times non recipiuntur. /. ji. 



Christiani (12) , ( quibus verus cultus e>t adjuvare 1 
peres , et posilos in necesbilale ) provideant [ episcot 
Dat. i5. Kalend. Mart. (i3) Conslant. \ale>tiwia»o 
ct VALtwT. AA. Co>ss. 368. 

Dc clerico ante definitivam senlentiam appellanle. 
2. lidem AA. ad Claudium P. P. 

SI (i5) clericus ante (16) defiiiitivam sententiam , 
stratoriae dilationis causa ad appellationis auxil 
convolaverit 5 multam (17) quinquaginta (i8) libra 
argenti , quam contra hujusiuodi appcHatores sanctio 
generalis imponit , cogatur expendere. Hanc autem 
hsco (20) nostro volumus (21) accedere , sed pauper 
fideliter erogari. Dat. 6. li. Jul. VAJL£isim,A>o N. 
et Victore Coisss. 369. 

Qui ex carceribus die Pasckatis dimittuntur. 

3. Impp. Valentinianus , Theou. et Arcad. 

AAA. Neotherio P. P. 

TVfEmo (22) deinceps tardiores fortassis affatus nc 
1 1 perennitatis expeclet : exequantur Judices (23), ( 
indulgere consuevimus (2^) : ubi primus dies (23) Pas^ 
lis exLiterit , nullum teneat carcer inclusum , omE 
vincula dissolvantur. f Sed ab his secerniiuus eos , a 
bus contaminari potius (26) gaudia laetiliamque com 
nem , si dimittantur , animadverlimus : Quis (27) e 
sacrilego diebus sanctis iudulgeat ? quis adultero , [ 
stupri , ] incestive reo tempore caslitatis ignoscat ? 
non raptorem [ virgiuis ] m summa quiete , et ga 
coramuni persequalur instaniius ? nullara accipial viuc 
rum requiem , qui quiescere sepultos quadam sceleris 
maniiate non siuit : patiatur (28) tormenla venefic 
maleficus , adulter , violatorque nioiie;» ; homicida, [ 
ricidaque ] quod (29) fecit , semper exspectet : reus ei 
majestatis (3o) , de domino (3i) adversus quem taJia 
litus est , veniam sperare non debet. + JJis ergo tali 
adstrictione damnatis , iudullum noslrae serenitatis eo j 
cepti fiae concludimus , ut remissionem venia crin 

(16) Appellare friistratorie ante definitivam sententiam non 1 

(17) Quae et piaejudiciaHs dicitur. vid. Cujac. 12 ols 6. 

(18) /. 10. /. i5. /. 16. /. 3o. C. Theod. /. n. tit. 36. 
(ly) L. 11. C. Theod. 36. /. 10. non est le.\ 5. injr. cjuo 

appeilationes : c^iue hac posteiior cst. Est potiu* le.\ lo 1.5 et 
d. tit. TJicod. 

(•20) Quod fit , si laicus fnistratorie appeliat. 

(21) Hoo non servatur in jure cauotiico. Bald. hic. 

(22) /. 8. C. Theod. de indulgentiis criniinum lih. 9. tit. 
Syn Bas. 7. tit. 17, cap. 16. 1. Harm. 4. 5. 10. 

(23) Convenit eti^m Episcopis , id ut fiat , adde 60. Ecl. 
cap. 12. 

(24) Ubi jus deficit , ad consuefudinem Principis rccurri po 

(25) Qui sempcr Christianus insignis fuit. addc /. 8. D. ud 
Turpi/l. 

(26) Hujusmodi liberatio, relasatio est potius. qua/n vera dimi 

(27) /. 10. Infl: deferiis, adde /. 3. in Jin. infr. de alc 
nibus. aJde quae notavi ad l. 7. 5. 2. Jf. ad t. Jul. Majestat 

(28) QiiOEstio habcri potest die fcriato. 

(29) P«:iam talionis homicida sustinet sine remissione,at vull I 

(30) Lcx de seditiosis quotidie queri jubet. Cic. pro M. d 
(3i) Id est , a principe , quain appellationem recusavit A 

8tus. De Principis bencQcio dcsperet , qiu iu Principoja comm 
ar§. l. 37. 5' i- D. de ntmoribus 25. annis. 



'pii(!| 



m 
lits j 



»il 



CODICIS REPETIT/E PRiELECTIONIS, 



III 



Sl 



i (i) semel commissa non habeant : nec in eos libe- 
lilatis Auguslse referatur Jiumaniias 5 qui impunilatem 
:teris admissi non emendationi potius , (juam consui;lu- 
nj (2) , depu(averint. Dat. Kal. (3) Maji , Arcadjo 

et Bautoixk V. C. Coss. 385. 



M 



De archigeron. et dicecetis ergasiotanor- 

5. Impp. Arcad. et Honor. AA. Gennadio 

Praefeclo Auguslali. 

ARchigerontes (10) dioccela?que(i i)ergasiotanorum (12) 
nonnisi (i3) Christiani diiigantur: (]Uod Oilicium tu- 
un^) sollicitis oLservet excubiis. iJat. Non. Februar. Con- 
slantinop. PP. Alcxandrice , Eltycheo , Ahcad. iv. el 
HoivOR. jii. AA. Co^ss. 3g6. 

Ne quis damnatuni exirnat. De oppellaiione. 
6. (i4) Iidem AA. Eut^chiano. 

ADdictos (i5) sujDplicio , et pro criminum immanitate 
damnalos , nulli clericorum vel monachorum , eorum 
etiarn , quos synoditas (16) vocant , per (in) vim alque 
usiirpationem vindicare liceat ac tenere. Sed et reos ad 
locurn poenae sub peisecutione (18) pergentes nullus teneat 
aul defendat. Sed sciat se cognitor (19) triginta librarum 
auri multa , et primales Oificii , capitali esse sententia 
feriendos , nisi usurpalio ista vindicetur. At si tanta cle- 
ricorum aut monachorum audacia est , ut bellum potius , 
ciunt , publice habilu (7) earum virgi- quam judicium fulurum esse existimelur : ad Clementiam 
n (8) , quae Deo dicatae sunt , non ulaniur (y). nostram commissa referantur , ut arbilrio (20) nostro mox 



De nurncro , electione , et officio Prcetorum. 
[ Iinperalor. 

[''Res (4) tarituniiTiodo Pra;tores clectae opinlonis in 
hac lirbe per singulos annos judicio Sennlus prseci- 
nus ordinari : qui compelentes causas et debitos actus 
egre discfplaie , atque reiractare dcbeant. ] 

De luibitu virginurn Deo dicataruni. 



4. Imppp. Theod. Arcad. et Honor. AAA 
Rufino P. P. 
1/f Tma; (5) , et qua; liidibrio (6) corporis sui quae 
f I I stuin faci 



Ir) Geminatiim delictum venia caret. vid. quae notavi ad /. i5. 

''in.Jf. ud SC. Tuvpdl. l. 28. 5. 3.^: de pcenis , v. \i<i\\o\. i. 
t. c. jG. n. 7. ei. c. li). n. lo. Paj). 24. Annt. 10. n. 8. 
' "' j^) Q"i ilerum clcliqiiit post veniani scniel impetratam , con- 
!3),(8 tijdincm tinandam jicccandi haberc dicitur. Et tamcii ne liinc 



Pijc 



ijja-s 



[]lia>i>>ciiii |i<A.<^iiiiui uuijLn; UK.ii.iii. ILL lilllJCII lie IlinC 

consueludinem ex bino actu geneiari : agitur enim non de 

*IS - sr/l fi»rl i R:ilrJ hin. Innnifnf *>i'fyr\ -•.. -iff„v. ..."■. 



j^ sucliidiiie juri.s , scd facli. Bald. hic. loquitiir ergo Cn,p$o\t>iZi, 
n| <nim luiLitus c.\ uiio aul allcio actu iieiieratur , y. (Juiuc 
"''a oii. I. D , j 

f« l) V. Kal. Wart. C. Theod. h. t. 

!i)l k) Hacc lcx dccsl in scriptis , ct in Haloandri cditione. Est au- 
) |l( ullima , /////•. tii. de off. jnat. Et veio quomodo luic pertine- 
,jj)y"^|)os.sit , noii video. v. ct liic Contium. 
\' i) Pars /. 1-2. C. Theod. de scenicis , lib. i5. 
' f 3) Addc Noi>. 6. c. 6. 

m ") Novelt. 123. c. ult. vid. Pct. Grcg. 38. syntaii. cap. 5. infin. 
ka 10 ^t ct matronarum , Tertull. cup. 6. apologptici , vefanlur 
,„j|^ Lodcm Theodosio , /. n. C. Theod. de scenicis l. 10. uti 
jj rj,' inis , .iigdlalis , sciicis ct tcxtis , uti ainatis.'^ 

I ;) Vctantur cliam uti aliis votibiis ,• ct inlcr caetcras,iis qiise 

M«c.,la. dicuntur. /. , , . C. Ihod. l. ..5. tit. 7. Ccctcrum e Co- 

lalnd ; Ihcodosiano , /. 12. Uc tit. suj.plc.ida SMb.^c.ijitio ; Dat. n,. 

Jul Uevuct. Aicud. A. \\\. et llonorio A. w. Conss. id 

, a. 3y.^,. 

o) /.i C. Th. dr AlexandrincE plcbis primatil. l. \A. tit ■>" 
<jui cl dia;<.cla;, fucrunt dcf. n.Mires Ale.xandrin.-e iirbis- ne alio- 

pulcs c.m Acriiis.o arcliij.rcsbytcros , aul arcl.iopiscopo.s , aut 
.les sa.Tnlolcs fui.sse. Hoton.anus legit ArcbipoionJcs , quos 
•.pes fabroium, q.u regiis ac publicis .xdificiis p.-ssunt , inter- 
lU.r. Vulto cos vocari principaJes Alcxandrinos , /. .%. /„ pr. 

Ue tlecurtoinhiit snminiii^c rv...j;„:. n 1 • .' • . . ' 



crfj 
I' 



ciira piaecipua frumenti comparandi injuncta est. Quod si rogcs , 
ci.r bos c.\ Cbristianis eligi maadet Iinperator , fortassis ea fucrit 
ratio , quod Ale.\andrini factiosi , Pbilo in Flaccum , Dion. Sg. 
qiios ct aJias fidci Christianae contemptu , commercia monasterioruin 
usurpasse constat e\ Noi>. 7. cap. w. 

(12) Ergasioctonorum , Hal. tayxcrUi lenie^m , Alc.3. disp. 18. 
qiio nomiiic ^lispcnsatoies principalis annonae intelligit. Hotoiuanus 
lcgit, Ergasticorum. Ergasticos intelligit operas quae io operibus 
pubiicis conductis ab aliquo , quasi principe et magistro gubernan- 
tur. Alii legunt , Ergasiotarum. Ergasiotanorum vocabulo Accursius, 
[ ut est accuratus et felix in vocabulorum difBcilium interpretatio- 
ne ] , Christianos intelligit damnatos ad Metalla. Sunt eui.n ei sco- 
tona mclalla. Ego vero legendum puto , dicecetEe Ergositonoruui , 
ac si dicas , Praefectos eorum qui fn.mentum Alexaudriae compa- 
rant , a-naj*i naraque est curator frumento comparando. /. idt. ^. 
5. D. de muneribus. Id munus Justinianus appellat «(V<'«j t/u0oKtf 
iioiKiO-iv. Edict. i3. de Alcx. in c. 4- c. 8. in fine. quemadmodum 
ct id quod Alcxandria Romam mittebatur xia-tx i ifji$oK>ii a-nov ibi 
et cap. 8. uia-ixr (rntTro/xvsixf. Superiorem etiam seutentiaiu cou- 
firmat /. 17. inji: h. t. 

(i3) V. /. 9. infr. de divcrs. qjfflc. ct appar. lib. 12» tit. Go. 

(.4) Eegis hujus explicationem pctc ah /Egidlo Bossio tit.de ca- 
ptuvd , nwn. i5. e.t scq. de quo et .^Golbofredus monuit. Mod. 

(1')) Pars legia 16. C. Th. de panis, /.9. et l. 07. C. Tiieod. 
de appell. l. 11. 

(.R) Lib.n. C. Tlieod. tit. 3o. /. 07. coenobitas Z. 9. C. Tlieod. 
4o. /. 16. Gennadius in Efugrio , composuit coenobitis ac synodilis 
cloctrinam aptam vit.-e conimuni. Soc. 4- hist. 23. -tt/is? th( i* wt 
v^fiioii H (TovoJ/o/j fjLQxyi^ii Synoditse et Cocnobitae bunt, qiiibus una 
et cadcm domus, ct omnia communia sunt. v. Cujac. ad Noi'eli.5. 



ju d,- dccuri.,..;/ I- — l">-»./i'cx.ina.inos, i. .10. in pr ^^,..^., ... „ „ -^ ^....... .... ^,^..^.... 

/A Alev.u.lr '1 '"•"""'^'^' "•"^'"'•■* Al.'x,-.n.lrini , /. 67. in pr. (,7) Ean, liccntiam fortc usmparunt clerici e.\empIo Pontificum: 

' fe Uexan.inn,. i^lcl^i^^Zl^i!!^ ^iiJTl^E!:^:^^: \- 9.\ The-^- ^"orum occ.irsus saepe servabat ductos ad suppliciuiii. Cuj..c. hic. 

Qui ad vei-bcra diiccbatur si aa pcdcs llaminis Dialis j^.rovolvisset , 
eo die verbcrari piaculiim crat. 10. Gell. i5. Pliitar. in Nuni. ubi 



u II I ■ , ,r"""' I" ■"-=' 1 t- ■^rcnii^crontcj. 1. C. J/ieod. 

fe llexandnnw plcbis pnmniibus. s.uic Arcbitjerontcs nibil aliud , 
^^ yifscrixi , i.l .-st, se.iatus ct curis primi : cu. i* , inquam , 
hi n-.p.iiis , seu S<iiatorum niunici|.nliim. , principalcs curi». Ne- 
l,iu.-nini laro m jun- muncra civilatis Alcx.ii.drlna; Grcecis voca- 
>u exi.riiiiiinli.r . cvciiiiiIm «int • .. . ' 1 

') Hoc cst, ciiraforcs corjioris ergositonort.m. Fuerunt cnim ci- 

i.us sua coi|,„,a, ut et curiae. His dilioros : illis tenuiorcs ad- 

I'. aar.un j.nini, Arcbigciontes , ut paulo ante dictum cst , 

t'^s et iu-.i,.;,i,>s , /. .57. i„f,.. dc. dccurionibus. ct pro urbis 

<i..linc .iiic-diim paiiciorcsvcl pli.res. Ilinc t.es jMiniatcs , / 

,. :"""'"''"'; •■»:■ ix-rs. sin autcm. infr. h. t. quinque summates 

s, a. i. jy. ,„ ^,. ,i,.c,.m priini ciiri.ilcs , /. ?3o ^, 5 ff. dr 

w^,a/ corj.orum vcro priini ho:x>,Tcc: , hir ut\'t'Nn^ ipS. 

«-.urato.e.s corporis, /. 3. 5. 2. D. de collc^. palroni cor- 

1..I1. ni'^; T-^^f- ^?" P"^"^''""- l- 9- C. Theod. de sua- 

i.ju. corporal, , /. ult. C. Thcod. de Alexnndrincs plcbis 

"^'" , ui,, ,4. tit. \dtim. hic itaquc sunt crgositonse : quibu* 



eo (t.e verhcran piaci. ... . 

de yestalilius , et prolitematiim 3. ubi de jlam. Dial. Quin vin- 
ctum , si aidcs cjus flamcn Dialis introiisset , solvi ncccssmn erat : 
et ejus vincula per impluvium in tegulas sulxiuci atcji.e inde fo- 
ras cjici. Gell. d. l. ia Vestalibus eti.im concessiim. Pluf. in Nu- 
ina \. V. Alexandrum ab Alexaudro 5. genial. 12. ut ct hodie , 



cominuni quorundam opinioue , Cardinalibus. Cl.irns 5. sent. 4- $• 
ult. quccst. 98. vers. ulteriut quaro : cam rationein r.'ddil , qm>d 
Cardi.ialcs regibus a?q.iiparentur, et in Cardinalibiis tota fcrc m.tje- 
stas cl.ristianae rcipiiblicaj rcsideat. Eorundcm domibi.s ac nalatiis , 
idem lib. 5. ^. uli. q. 3o. uers. item adde , jus asyli tiibuit. vi.l. 
Corselum , Marsil. in singularib. Cotlain , Tiraq. de poen. tempt- 
randis c. 55. 

(18) Pcr.sccutione L. 9. C. Th. \o. l. iG. vers. rcos. 

(.()) M cst jiidcs. 

(Pk) Pa-na arbitraria jmniliir is , qui condemnattim eripuit , quae 
ctiain cajiitalis essc potcst. v. Bald. hic : tt Uoisium tit. de Captu- 
ra 3. 11. i5. iG. 17. et 18. 



1 12 



LIBER PRII\IUS 



sevciior ultio procedat. Afl Episcoporuin sane ciilpaia lii Autiient. de sanct. Episc. $. si quis aulem liligaQtiui 
( ut ca;lera ) vecluuclabit , si (piid iorle in ea parle rcgio- eol. <). tit. G. al. (it. ull. sfu >"oveli. 12'j. cap. 21. 

nis , in (jiia ipsi populos Cluistiaii;e religionis doclrina; in- C^I quis UUi^anUutii (i^) intm deceiii dies contrac 

sinuatione moderaniur (1) , ox iis , (pue liiJiri liac legc kJ cat (ib) his ^ quce judic.aia suiii : tunc locon 

prohiljuiiiuis , a nionacliis peipelratuui csse coguoverint , Jadex exainiiiet causain : ct si invenerit judiciutn 1 

nec viudicaveriut (?.) . Quil.us iu causa (3) critninali , ^.^^ faciuin , ctiatn jjcr senteniiain suani /mjpiiam h 

huinanitatis consideratione , si teuipora suilraganlnr , iri- c,^„y,y,„g^ (^,G) , ct execulinni (17) hroprice trada 
lerponendae provocationis copiam non ncgauuis. JJai. b. -^^ jadicata sunt : ct non iiccat uicto iterwn in l 

Kal Aue Mnvzo. lloiNouio A. iv. et JLutycuiawo ' ^ „ ,, . , .• r 7 • 

ivai. -^"g^ lutij^u. ^iyj^ uui^ ±^ causa apiJctUire. Si ^^ero scnicntia Judicis conirai 

Lonss. 090. ,., • . 7 •„„ ,„.^ fucrit ; tunc licet a senteniia Judicis aijpeUare. Si , 

De his, qm ex consemu litigaiit avud episcopum. -f ' . ..... , • /•^•' /• / q\ 

' Ti AA V >i, 1 •.,„ . p P '"<^« e.^ iinperiali lusswne . aut nuUciaii (10) prxi 

7. lideni AA. ji,uiln cniano i.i. -,.'./..' J \ ■> r 

SI (4) ,pd ex consensu apud sacrse (5) legis antistitem pl<>_ Lpiscopus judicat inicr tjuascuntiue perscmas , c 
liligare voluerint , non vetabuntur : sed experien- 
tur illius in civUi duulaxat negotio , more (6) arbitri , 
sponle residentis judicium. Quod liis obesse non potc- 
rit , nec debebit , quos ad pracdicti coguitoris cxamen con- 
ventos , potius abluisse (7) quain sponte venisse constite- 
rit. Dat. 6. Kalend. August. Mecliolaiii , Honorio A. iv. 

et EUTYCHIAINO CoSS. 898. 

8. Imppp. Arcaditjs (8) , Honor. et Theod. 

AAA. Theodoro P. P. _ 

EPiscopale judiciuin ratum sit omnibus , qui se audiri nisirari libellis (28) duobus , aut tribus diurnis , yel q: 

/ a Sacerdotibus elegerint : eamque (9) illorum judica- existimaverint Cominentarienses (^4) , decreds (23): cf^ 



pclUitio aut acl Principcin , aut acl euin , qui transi. 
sit ncgotiuin , transferatur. 



9- 



I 



m 



pp. 



De custodiis. 
HoNOR. et Theod. AA. 



Caeciliano P. P. 



JUdices (19) Dominicis (-20) diebiis productos reos 
custodia (21) carcerali videant et interrogent , ne 
humanitas clausis (22) per corruptos carcerum custodes 
getur ; viciualem substantiara noii liabentibus iacianl 1 



ve- 



iciuiu 

elegeriut : eamque (9) 
ticni adhibendam esse reverentiam jubemas , quam 
stris (10) deferri neeesse est potestatibus , a (11) quibus 
non licet provocare (12). Per Judicum cpioque Ofllcia , 
ne sit cassa episcopalis cogiiitio , deiinitioni (i3) evecu- 
tio tribuatur. Dat. Idib. Decembr. Basso et Philippo 
Cojxss. 408. 






rum (26) sumptibus proficianl alimonite pauperurn : qi 
ad lavacrum sub iida custodia duci oportet. Multa Ju. 
cibus viginti libraruin auri , et Officiis (27) eoruni e- 
dein ponderis coustitula , Ordinibus quoc£ue triura lil. 
rum auri inulla proposita , si saluberriina statuta conli. 
pserint. JNec deerit Antistituin Chrisliaua; religionis 



(0 Eniscopi miiniis populos Cln-istian^e religiouLs insinuatione Quidl cujus jndicis fueril eam sententiatn e^^qrin ? Dic , in ■ 
reoderari. ininalibus , ut ssepuis rcmitti renrn ad locnin delicti. lu civi s 

(2) Delicta moiiachornm ab episcojiis sunt vindicanda. 

(3) Vide /. 29. infr. da appellation. 

(4) Sumpta hffic le.v videUir cs. /. 10. C. Th. de juri^dictione, 
et uhi quis coiiveniri delcat lib. 2. Est eniui eorundem impLruto- 
rum , et ad eundem Eulycliianum : nisi quod illa de Juda;is , h;ec 
de Christianis loquitur: ilia Coiistanlinopoli,hxc 3Iediolam scnpta. 
est. Dies etiam variat : nam iu Cod. Theod. cst 11 1. Non Feir. 

(5) Jdera licuit Judieis apud suos Patriarclias, d. l. 10. C. Theod. 
(G) In civUi ncgotio laici possnnt ia episcopum , quasi arbitrum fr. h. t. , . . . •, , > . . j- ■„,.;.^..^ „f , 

ct cognitorem , comprom.ttere : cjusque judicium tirmiuu est : la- (2.) Diebus dommicis PJ^^ii^^^^^l^^.^t.^^^^^^^todias m^ 



abooiutoriam sententiam secum tralierc executioncm : conecto o 
e.\ecutioni mandari a sccundo judice : quod ex ea jiis oriatur. <i- 
fumata sententia judicio secundo , uon utriusque est executio , 1 
judicis secundi , conOrmata tcmpore , seu desertione appellatj 
prioris. v. Bald. hic. 

(18) Secularcs judices possuiit causas episcopis delegare. 

(19) Lex 7. C, Theod. de custodia reoruni lib . 9. 

(20) Alus eliam dicbus episcopi tenentur id facere , /. 22- 



tum tamen advcrsus solos prfesentes. 

(7) Adfiiissc. HaL Goth. quara varietatem recentiores velcrcs- 
que omnes sibi iiotandam putarunt , cujus causa haec est , quod 
afui pro abjui scribebant antiqui : ut hodicque probissimae qureqiic 
inembrauae altestantur. porro ad rem vide Benedictum Capram in 
regulis. in tract. de prorogat. post conclusionein i53. ]\Iod. 

(8) Espiingcndiim est Atcadii nomcn. 

(9) Episcopus comparatur Praefecto Praitorio ut hic^ ut et alibi 
Consuli , in Auth. sed cpisccpalis 34- suyr. tit. prox. 

(10) Qui es Prsefectus prsetorio. 

(11) A Pr.iefecto Pnclorio non appellatur , scd supplicatur. /. un. 
infr. de scnlcnliis prwf. prcet. l. 19. itfr. de appell. 

(12) Prorogatio jurisdictionis si fit, hoc e^t , si consentitur iu 
judiccm , a cujus sentciitia noii appcllatur , in causa prorogata ap- 
ptilari non potcrit , Bart. hic. Ludov. Romanus singulari 11. 

(i3) Quid si ita leges , dctinitio cxeciitione tribualur. 

(i4) Dc iure Canoiiico in praxi huic Autlicntic.-c dcrogatiim est: 
Non eniia a sentcntia Episcopi anpcllatur ad judicem secuiarcm , 
sed ad melropolilirum , vcl ad Pontiticem , ci/;?. duo. de ojjic. jud. 
Ordin. c. i. de OJ)ic. del. et cati. ad Roiaanam. 2. cj. 6. Nec 
tantum semel apptUare licct , t:t hic , sed bis , non tertio. Cle- 
ment. 1. de SctU. et re jud. Ans. 

(i,i) Contradictio aiiimo appeHandi, est species appellationis.5a/J. 

(iG) Scnlciitia rccta lata cnnfnmnnda. 

(17) Ne dicas simpliciter , Eam qni sententiam confirmat, eam 
exequi. Secundus judex hic scntcntiam excqniuir , qnia priori , id 
cst , cpiscopo nulla competcbat cAccutio. .Et ita magistratus seciila- 
ris rogalus ab epibcopali raagistratu sentciitiam exequi dcbet , tiicit 
i, 5. itfr. de jurisdict, addc .RolaDd. a Yalle i. cciis. 37. n. j. 



re , ut comraentarienses eos tractent liumaniter , cisque ( ms : 
suo vivant ) piffibeant tt alimonias et la\acra. 

(22) Forte in intimis tenebris. /. i. itft: de custod. reori 

C. Th. 3. /. 7- , , . 

(23) D l. 7- libelli , suntne librae flirris ( nt vult lex 12. l • 
larum apud Gell. 20. e. i. ) aut , ut legi ibid. vult Forneriu . 
sclect. 6. seliinM ? Libclla hic suntne liba ( a libo deducU t 
vult Accursius? An potius vox Libellis a libro deducitur, ut [i 
Spi^elius? An vero a plurali libclloe ( librce diminutivo ) derivab .' 
HocAlciatus putati. Parerg.^^^.eo scilicet scnsii, ulchosnix vict B 
sub=tantire custodiis sit praestandus. An potius cum Forcatuloc • 
veiudt in fin. dicemus legendum , Libellis duabus ; iii fcemin • 
el illa voce nummos signilicari ? ut sit sensus : ui carcerero cc 
ctis iisque egenis , pecuniam ex publico dari , quanta ad teni 
alimoniam satisfacere possit, eamque custodiis emi a coinmeata ^ 
si sumptibus duarum aut triuin lihcllarum. 

(24) Ul commentariensi d. l. 7. ct male : sic lcge co/w«e«j« i- 
si , ilac scntentia : Judices decernant libcllas duas vel tres du" 
commentariensi dispensandas pauporibus custodiis. 

(2f>) Dccretis : quornm etc. Hal. decrelis quorum ctc. d. 

C. Thevd. . . _ ,. , j cf •• 

(26) Si vera cst lectlo Akiati, et Forcatnli , legendura cst • 
riim • ncc enim vox libeliis , libri aut libelli diminutivum est - 
Idic^ ■ nisi co relativo intelligamus ipsos nummos , ut sit sei _ 
Coiiimcntariensi duas aut tres libellas diurnas , pauciores rel p» 
in usum custodiarum , quce iuopcs sunt , decerni. Ego vero H 
gendum puto , qna: prficiaiU alimonicE , et sumptibus paufei- 
quos ad ia\>acrum etc. 

(27) Id est , ministris. 



CODICIS REPETITiE PRiELECTlONIS. 



ra (i) luudabilis , quae ad observationem constituti judi- 

cis hanc iijgerat nionitionem. Dat. 7. (2) Idus Febr. lia- 

vcnnce j lloii.OMO \iii. el Tueodosio iii. AA. Cokss. 409. 

JJe niathcmcuicis- 

io. lidem AA. Cacciiiano P. P. 

MAthemalicos (3) , nisi parati siut , codicibus (^^ 
eiToiis pniprii sub oculis Episcoporum incendio con- 
cremalis (5) Caiholica) religionis cuJlui fidem Iradere , 
nuQfjuam (6) ad errorem primum redituri 5 non solum 
Urbe Roma , scd eliain omnibus civilatibus depelli decer- 
nimus. Quod (7) si hoc non iecerint , et conira clemeo- 
tiae nostrae salubre conslitulum in civitatibus fuerint eom- 
prehensi : veJ secreta erroris sui et professionis insinuave- 
rint , deportatiouis poenam excipiant. Dat. Kalend. (8) 
Fel)ruar. Ruvcn, IIonor. viu. et Tiieodosio 111. AA. 
CoKSS. 409- 

De reversis ah hoslihus. 
11. lidcm AA. TJicodoro P. P. 

Cllristianos (9) proxiniorum (10) locorum volumus so- 
licitudincm gcrcre , ut Piomanos [ caplivos , ] qui 
revcVsi fuerint , nemo tcncat (iij , nemo injuriis aul da- 
mnis afhciat. Dat. 3. (12) Idus Decemb. Honorio vm. 
i et TiiEODosio Jii. AA. Cojvss. 409- 

De lcnonihus. 
13. Impp. TiiEOD. ct Vaeent. Florentio P. P. 

SI (i3)Ienoncs palres et domini(i4) suis fiJiabus vel an- 
ciUis peccandi nccessitalem imposuerint 5 liceat fiJiabus 
et ancilJis , Episcoporum (i5)impIorato suffragio , omni 
miseriarum necessilate absolvi(i6). Dat. (27) Kal.JMaii 
Felice et Taubo Coinss. ^28. 

De dericos lite pulsantibus. 
i3. Imp. Marcianus A. Constantino P. P. 

DEcerninuis, ut(iy) quicunque (19) Catholicarum eccle- 
siarutTi , quffi sub viro religioso Archiepiscopo hu- 
jus (20) alniae urbis suut , revereudissimum Oeconomum 
( sive de eccJesiasticis , 'sive de propriis , et ad ipsum so- 
lum perlincntibus causis ) vel quemcunque alterum earun- 
dem ecclesiarum clcricum aJiquo voJuerit lite pulsare ; 
apud(2i)nieinojalum beatissimuin Archiepiscopum causam' 
dicat, in ncgotiis audiendis fidem ac sinceritatem gemi- 
nam (22) prKbiturum , et sacerdotis , et Judicis : Volen- 



ii3 



tibus (^3) tarnen acforibus pateat Episcopale jndicium : 
ac nuJlus , qui hujuscemodi juundit in sacroianctas eccJe- 
sias , vel in pra,diclos clericos aclionem , ad religiosissi- 
mum Antistilcrn ducatur invilus. Dat. 8. ApriJjs \arari 
et J0AM«£ Co^ss. 4^6. 

De lchonihus. 1 . Ne mullfr invita conjungatur mimis aut 
choris , uu( aliud specLaculuni ai iheairo agat. 

N14. (24) IiTjp. Leo ad populum. 
Eque sorvum , ncque liberum corpus , sit , qui (25) 
audeat in meretriciam vitam producere , aut prosla- 
re : sive ihjmelicus (26) fucrit , sive aho pacto sccnica 
persona : ac , si mancipium sil , quod prostat , in Jiberta- 
tcm vindicelur a quocunque sine ulJis sumptibus apud eius 
oppidi magistralum aut Episcopum. 

'§. i Quibus curae erit , ne etiam invitam mulierem 
liberam , aut anciiiam conjungi paliantur mimis aut cho- 
ris , aut aliud spectaculum iu theatro (27) agere inyitam. 

De udi-ocatis. 

^iS. Impp. Leo et Anthemius AA. Nicostrato P. P. 
jEmo (28) vcl ia foro magnitudinis tuse , veJ in pro- 
1 vinoal' judjcio , veJ apud quemquam judicem acce- 
dat ad logatorum consortium , nisi (29) sacrosanctis ca- 
thoJics reJigionis fuerit imbutus mjsieriis. f Sin autem 
aliquid , quoquo modo , vel quadam etiam macJiinatione 
lactum , vel attentalum fuerit : OfHcium nuidcm sublimi- 
tatis luffi centum Jibrarnm auri jacluram pro condemna- 
tjone sustmeat : Idem vcro , quicunque ausus fnerit, con- 
tra providum nostra.' serenitaiis decrelum , officmm advo- 
calionjs per surreplionein arripere , et prohibilum patro- 
cinium prceslilerit , ab advocationis officio remotus , str. 
lum proscriptionis ac perpetui exiln speciaJiter sustinebit: 
scituris et.am provinc.arum Rectoribus , quod is , siib cu. 
]us adminisirat.one aliquid Jiujusmodi fuerit attentatum , 
partis bonorum dimidiae proscriptionem , et pcenam ex.Jii 
per qumquennium suslinebil. Dat. pridieKal. Aue. Con^ 
stantinop. Akxhemio A. H. Cowss. 468. 
De arrhis sponsalitiis. 

S 16. Iidem AA. Erjthrio P. P. 

1 legibus prohibilce (3o) uon sint speral» nupliie , et 
poit arriias sponsalitias sponsa conjugium sponsi pro- 



(1) V. hujus tit. Epigraphcn. 8. Kal. Febr. C. Theod, 
(3) \I. sed inalo d. l. C. Thcod. 

(3) l- penuli. Cod. Theod. de nial>^cis , ct mathematicis , et 
fits simdib. lib. o. et Svn R,iu7 i «., « a - 
AJaiiicmat.ci , su.it imposto.-cs , qui malheinaticoium liberali no- 
mme ad,.ml)ran{cs incptias snas , profitcntur se fata cnjiu.que nos- 
k: , ct natalilias buicnnu ohscrvalioiies : qiiibus siiniles arioli , aru- 
pices , augurcs , vaticuialoics , somniorum inlerprctcs , v. 2/i/r d^ 

(4) M est , libris. 

(■)) V. /. 6. infr. de harcticis ct Manich. 

(6) Id est , ac juicjuriando dato te n.imquam in cnm errorem 
clapsuros. 

(7) Tribonianus hic somniavit. Rcctii.s Gr.Tci 5/ yi. «,- J -. - , 
d cst, s. poslca: nt sit ^rnM.s , S. po.st ha..c kgcm^iaUm.' ' ' 

(3) 8. K,il. Febr. C. Th. " . • 

(9) Pars i.ltima lcgis ultimcc C. Th. da postlimimn lib. 5. Por- 
iorum.'""'""""'"'" ''°" '""^ '"""'"" '"""'S'' ^\>'^^^Vos Chnstia- 

(10) Scnsus cst; Snhdili Ro.nani hostiura vicini , opera.n dare 
kbent utcapt.v.s Bomanis l.bera s.t ad suos redcund. faculUs! 

. 0. L.. 1 11. i). /. -j, 

(11) Suh juic pigiioris. 
('^) /- 4- C.Th. 

li'lVinVT;V^'/^^'' ''' ^r"'^- ''•*• '5. E.tat ct eadem 
Tom.lv, ' 



04) Sed ct redemptores , l. 7. Infr. de pnstlim. revcrsis. 
9. l. ult '"•^''' ^/'^'^'«^"^" /'^•"- ''«• 4o- L i5. C. Theod. 

d. ^c'^^ ^'"°' '"' ^""' ' P"^"^ poteslate huac in modum solut.i , 
(17) £>at. II. Kal. V. /. ult. 
("8) Adde /. 25. supr. de episc. et cleric. 
(19) Etia.n laicus. 

^-") n^^' ^' ^' "*"'"' '^^ ^^*^'-'" *' ^^^^^- 
, >o? D ' ^' ^" 'f *" ''""^ •'«brogatur , /. 29. 1« pr. infr. h. t. 
^22; Fcrso.ia.n duorum sustinere quis iuterdum potcsl , wcerdo- 
iis (.1 indicis , ut hic. . 

/!^^ J '. ^' ^^' '• ^^- "'P^- '^^ epiicopis et clcric. 
(24) Intc.prctalio Antonii Augustini. 
(-1^) \ . /. ult. tnfr. de nuptits. 

)'y. P'U1"° V\'- '"• ^- "^" Poliicitat. 
(.•*>; /. iS. II fr. h. t. 

ve//'^\^^''''^ ^'^ *^^ '■ "^'' "^''" '^* postidando lunt c.-sdem. No- 

slin.anus Giii.ueii r.egavit patric.atus dign.tatcm, quam quod \na. 
m.s osset. Procyius. H.nc coliigc , non alios qnam Chri.-,tianos or- 
uiorto.\os ad Ropubl.c» u.ram , vel admiuutrationem , vel institu- 
t.onun admi.t. adde /. 5. supr. h. t. l. ,q. infr. h. t. l. ,8. m- 
Jr. ti.. prox. Mc^: ^. ttt. 3 Kubric. jitsjuraud. quod prtEstaiur. 
(3o) Pai-s /. j. ut ftn. mfr. dc spc>.suiib. 

l5 



ir4 



LIEER PRIMUS 



ptcv religionls (i) diversitatem (2) recusaverit , si qui- 
dpm pi-obalum fuerit , ante datas easdem sponsalitias ar- 
rhas , hoc idera mulicrcm vel parentes ejus cognovisse , 
sibi dcbeanl iiupulare : si vero horum ignari , sponsali- 
tias arrhas susceperinl , vel post datas arrlias talis causa 
poenitenti.'e intcrcesserit , iisdem tanlummodo redditis , su- 
per alterius simpH poena liberi custodiantur. Quod simiii 
modo etiam de sponsis siiper recipiendis , nec non arriiis 
pra?sti!is , custodiri censeraus. Dat. Ral. Jui. Martiano 
et Zewone Comss. ^Gij. 

Jlipi tS ariTCovis. id est , De curatore frumentario. 

•7- (3)- 
X/^Lectione Episcopi ct primorum civium Sitonae (4) 
J_J fiant ex mihtaribus ordinibus , aul ex. veteranis , aut 
ex tjronibus , sive militaturis : Qui id transgressus fue- 
rit j triginla hbris multetur. 

De annonis niilitum stationariorum. 
18. (5). 

Mlliles qui prai-sunt , et in custodia consistunt , in suis 
( ut vocant ) sedetis (6) sive stationibus , species 
ad se pertinentes ex civitaiibus , aut ex ejus regionis agri- 
cohs ad suas annonas arbitratu Episcopi , aut Magistralus , 
aut defensoris , si desit magislratus , accipiant. Neque co- 
gatur collator numeratam (-;) pecuniam prasstare. 
De defensoribus cii'itatum. 
19. Imp. Anastasius A. Eustacliio P. P. 

JUbemus eos tantummodo ad Defensorum (8) curam 
peragendam ordinari , qui (9) sacrosanctis orlhodoxae 
religionis irabuti mjsteriis , haec inprimis sub gestorum 
testificatione , praesente quoque religiosissirao fidei ortho- 
doxte Antistite , per depositiones cum sacramenti religione 
celebrandas paiefecerint. Iia enim eos prsecipimus ofdina- 
ri , ul reverendissimorum Episcoporum , nec non clerico- 
rum et honoralorum , ac possessorum , et curiah'um de- 
creto constituantur. Dat. i3. Kal. Maji , Sabiniano et 
Theodoro Conss. 5o5. 

In AuTHENT. de defens. clv. $. interim. coU. 3. tit. 2. 
seu Novell. i5. cap. 1. 
)Rcesides gentium per unamquanique cif^itatem jnce- 
parent homines non i^ilissimos , sed nohiliores ci- 
vitatum habitatores , quihus aliqua ratio est honx opi- 
nionis constituta , nominare defemores per circulum : 
ut , co expleto , rursus ad eandem sollicitudinem re- 
vertantur : dccreto facto cum jurejuriando omnium 
possessorum in ea cii>itate consistentium : electione fa- 
cienda a Deo amahili Episcopo , et venerahili clero , 
et aliis in civitate bonoe opinioni studentihus. f Et 

(i) Sponsalia dissolvuntiir propter rcligionis diversitatem , ut 
hic. addc /. 6. infr. dc Judceis. Harm. 4. tit. 1. ^. 5. Idera Har. 
4« tit. I. ^. 28. in speciein magis Imnc locum refert , vult eniin 
sponsaiia solvi , l^^ Kxtvmariiv 9^>iir>isizy ixy>o>]6('a-%v >^ iayfxiTm 
hcKpopur. |jropter novum aliquod , et ignolum rcligionis genus , ct 
rdigionum diversitatcm. 

(2) Hi tnpo^u^ot dicuntur Harm. d. 5- 5. 

(3) Iiitcrpnfatio Antonii Augustini. 

(4) V. qu3B notavi nd l. 5. supr. h. i. 

(5) Inlcrpietilio Antonii Atiguslini. 

(6) SsSffojj hic. adde T/ieophilum in ^. iv ot<; i" piinc. tit. 
Inst. dc niilit. totam. Sedetaeiant aedes. /«if.c/e milit.tesiam.fossala, 
vel slativa, teste Suida. Actns dicuntur, inl.penult.lnfr. de miUt.test. 
princ.iiist.de mdit.test. in pr. Vegct. I.c./j. Ctijac. co/i?m.'<. 49- "o- 
4at , Euin , qui in expeditione fuerit , militem , in castris, in fos- 
lato , in hyberiiis , in sialivis , in praesidiis jure militari testari 
posse. Jurc mililari, inqnam, vel unico trste , Ht Tlieoph. scripsit, 
ye\ nullo , duinmodo aliis probationlbus legitimis cons tare possit de 



nulli liceai defcnsoris ordinaiionem declinare : alioqu 
quinque Lihrarum auri poena coercehitur , qucQ in (lo 
opcra civilaiis impendetur : et post poence solutioner, 
nihilominus defensoris oficium iuscipere cogetur , e 
jurahit , omnia secundum (i i) legcs et jus agere. -j- £ 
confivmahiiur ex proicepio gloriosissimorum Proefecto 
rum nosirorum- •]' Et in hiennio solo adminisirahii 
•f Et iudex poiius , quam defensor esse videbitur : u 
etiam testamenia et donationes apud hanc insinueniur 
et acta apud eum componantur. Et haheat unum ex 
ceptorem , et duos officiales ex proinnciali OJficia 
\ Et iudicet in causis pecuniariis usque ad trecenlo 
aureos. \ Prceterea habeat defenscjr publicam habiia 
iionem , in qua monuinenta recondat , et unum homi 
neni , qui acta consen^et. 

De jurejurando a magistratihus prcesiando : 
de exterminandis hcereiicis. 
Nova constitutio Fridkrici Imperatoris , de statut. et 
consuet. contra hbert. eccl. §. statuiinus etiam. 
coll. 10. constit. fin. p. 744« 
C^Taiuimus hoc edicto in perpetuuiu i>alituro., ut potestates 
^ cousulfs , sive reclores , quihuscunque funganlur cifficiL 
pro defensone fidei prccstenl puhlicf Juramentum (12), quo 
de terris suae jurisdictioni suLijecus universos ha^reticos a 
ecclesia denotalos , bona iide pro viribus suis exterminai 
studt bunt: Ita ut a modo quandorunque quis fuerit in p( 
tesialein seu perpetuani , seu /emporaL-m nssumptus , hc 
tenculur cupiluhim firmare jwamento : cdioqui neque pr 
potcslatibus , neque pro consulibus , neque pro recfordui 
habeantur , eoruinque sentcnlias ex tunc irritas judicamu 
et inanis. 

De jurejurando a militibus prcBstando. 
20. (i3). 

NEmo (i4) mililet , qui non apud acta teslificalus cui: 
-^ tribus sit , propositis sacrosanctis evangeliis se ess 
Chrislianum orlhodo.cum : fianlque acta ad euin Magistra 
tum , sub quo militalurus est : et duo tantum aurei pr 
ea re piajbeantur. Si vero id neglecluni sit , dabit libra 
quinquaginta is Magistratus , ejusque Oflicium viginti 
Qui vero mihlavit , decem , alque a mihtia ejicietur: te 
stes , qui pejeraverint , in corpus punientur : lllae ver 
multa; Coraitis periculo rebus privatis inferentur. 
De non numeraia pecunia. i . de dote. 
21. Imp. JusxiMANus A. Mennae P. P. 

SI praeseas (i5) quidem sit, qui pecuniam numorasse 
vel alias res dedisse scriptus est , aliquam (16) verc 
administiationem in proviuciis gerat , ut diflicile esse vi' 

mililis volimtale. 

(7) 'ATr;«;>u/)(a-jnoV, id est , adcerationem seu pretium adceratum 
ita verti dcbuit. 

(8) V. /. 8. infr. de defem. cifit. 

(9) V. /. 9. infr. de di^-er. offic et apparit. 

(10) Adde /. 26. in pr. ufr. h. t. 

(11) Vide Iiist. de off". judic. in pr. 

(12) Bart. negat haiic Auth. consuetudine reoeptam , sed aliar 
fiwtnam jurameati introductam esse. 

(i3) Videtur esse haec lex Justini. Noit. 109. in pr. 

(t4) /. 9. infr. de dii^ers. oJ)ic. ct apparit. Haec lex rcnoral 
quod antea Honorius conslitucrat , et, tit Zosimus refert , iBoi mu 
taverat propter Geaericuia copiarum Dalmaticarum ducem. v. C« 
jac. hic. 

(i5) Eadem verba e&taat m /. 14. §. 4. rert. sed si prasem 
quidem sit. inji: de non nuiner. 

(16) Puta Diagistratuin. /. a. ff. d« in jus vocando. 



CODICIS REPETITiE PRiELECTIONIS. 

Idem A. Mennac P. P. (i3) 



ii5 



T)Rivatos(i4) carceres niodis omuibus m uibibus aique 



deatur , dennnclationcm (i) eidem non numeralje pecu- 

uiae rnitfcre , licentiam damus oi , (jui memorata exccptio- 

ne uti velit , alios (2) judices adire et per eos ei mani- XT in vicis constitui vctamus (16) : ipsis, qui custodiun- 

lostare quia exc(^])lionem liujusmodi objicit , factarn a se tur , Dei amicissimorum Joci Epibcoporum providenlia a 

super non nunier.iia pecunia (jucrelam csse. -j- Quod si dctentionc lemissis. Dat. 12. Kal. Jcb. CP. Dtcio Cos. 629. 

non sit ^3) alius adminislralor civilis , vd mibtaris, vel 



per aliquam causam ei sit diificiie , qui inemoratam que 
relam opj^onit , (um adiro , et ea quaj dicta sunl facere : 
Jiccntiam damus (4) etiam per virum reverendissimum 
Episcopum (5) candcm suam exceptionem creditori ma- 
nifestare , et ita lempus slalulum interrumpere. 



24. 



De irifuntibus exjjositis. 
Idem A. Demostliiini P. 



P. 



1V[Emini licere volumus, sive (16) ab ingrnuis genilori- 
L\ ]jus puer parvulus procrealus , sive a Jibcrtina pro- 
genie , sive servili condilione niaculalus , expositus (i") 
sit , eum puerum in suura donjinium vindicare , sive no- 
§. 1, Quod etiam in exccptione non numeral3e dotis (6) mine dominii (i8j,sive adscriptiiia; (i9),sive coIonari:e (20) 



locuni Iiabere , receptum est. Dat. Kal. Jul. Constantin 

DN. JUSTINIAKO A. II. CoJNS. 528. 

De custodia reorum. 

0.1. (7) Imp. Jtjstii». A. Mennffi P. P. 

NEminem volumus iu custodiam conjici absque (8) 
jussu gloriosissimorum , V(^l illustrium , vel clarissi- 
morum magistraUuim bujus fclicissiniae Lrbis , vel pro- 
viuciarum , aut dclensorum civilatum. 

§. 1. De his autem , quicun^jue conjecti , aut conji- 
ciendi sunt , Dco amabiles locorum Episcopos jubemus 
per unam (g) cujus(|ue Jiebdomada) diem , id est , feria 
quarta (lo) , aut scxla , quae et Parascive (11) appella- 



conditionis.Sed uequehisqui eos nulriendos susiulerini f-j 1) 
jiceiitiam concedimus peniLus cum quadam distinctione eos 
tollerc : Sed nullo discrimine habito , lii , qui ab hujus- 
modi hominibus educati , vel nulrili , vel aucti sunt , li- 
beri et ingenui appareant , et siJji acquirant : et in po- 
sleritatem suam , vel extraneos heredes oniuia , quje jja- 
buerint , quo modo voluerint , transmitlaut. Haec obser- 
vantibus uon solum Pransidibus provinciarum , sed etiam 
viris religiosissimis Episcoj^is. Dat. Clialcedone 8. Kal. 
Jul. Lampauio et Oreste W. CC. Co^ss. 53o. 
De alea seu cottis. 
25. (22) Idem A. Demostiieni P. P. 
de alra (28) sive ( ut vocant ) cottis , ac de eo- 
m pKjhibitione a nobis sancita sunt , ea liceal Dei 



V_/ rui 



lur , eos , qui in custodia habcntur , visitare (12) : el di- amicissialis Episcopis (2^) , et perscrutari , et cohibere 
ligenter in^juirere causam , ob quam delinentur : et sive si fiant 



ilS 



servi sint , sive liberi , sive pro pecuniis , sive pro al 
criminationibus , sive pro homicidiis conjecti , illustiissi- 
mos , et spcclabiles , et clarissimos magistratus adm«nere 5 
lam eos qui sunt in Jiac telicissima Urbe , quam qui sunt 
in proviuciis , ut ea exequantur circa ipsos , qna? divaHs 
nostra consiitutio ad illuslres prsefectos ea de re emissa 



si nani , et flagitiosos per clarissimos Proesides provincia- 
rum , et Patres dcfeiisoresque civitalum ad modestiam re- 
ducere. Dai. lo. Kal. Uctob. CP. Decio Cos. 529. 

Dc his , quoe singidis onnis ad ciuitates pertinent. i. 
De discussoribus , aut ratiocinatoribus , aut excequa- 
toribus. 2, De sportulis. 3. De Jbrniis non cmiltendis 



praecipit : licentia data Deo ciarissimis pro lempore Epi- ^. magistratibus. 4- ^^ locis publicis , seu unii^ersita^ 

scopis , si quam negligentjam admissam cognoverint ab ^'•^- ^- De aquarum distributione. 6. Dc cautionibus. 
iliustrissimis , et magnificenlissimis atque clarissimis pro ^" 

tempoie magislratibus , vel iis , qu« illis pai-ent OJhciis , 



tal 



em 1 



psoiu 



m 



ncgiigenliam indicandi , ut conveniens ad- 



versus ncgiif-enles ammi nostri motus insurgat. Dat. 
Kal. Feb. CP. Dfccio Cons. 529. 



i5. 



7. De sportulis , et descriptione- 8. De ojfficio episco 
pi. De metatorum exactione. De rapinis. 
26. (20). Idem A. Juliano P. P. 



D 



E his , quae (26) singulis annis ad civitales pertinent 
( SJve civiles reditus sint , sive fructus , ex publicis , 



(1) Citationum, H.nec dcnunciatio manifeslationis , ct intimatio- 
nis vim lidbct. 

(2) OriJinario, vcl cpiscopo. Bart. Oidinaiio , inquam , ji.dice 
conlractus , apud quem partcs sortiuntur forum. Bald. 

(3) Aut sit suspcctus. Potcst cnim qnis sns|xctum judiccm ha- 
bcrc tr9vxK!ioa.T iv -^^i J,x?5 Kxnfiuni» tcv iitla-KoiroM. Quod si mo- 
nilus al) Lpiscopo judcx ik,u ol.tcinpcravcrif. episcopus rera omnem 
ad luipcratoroin deferrc debel.il. 3. Eclos. 3. e.x tib. 6. tit. n. 

(4) Addunt cs lioc loco propler absciiiiam judicis cpiscopum adi- 
n cique attcruni confectionem porinitti. 

(5) Hinc colligunt , adiri cpiscopum possc , ubi contracliis cst 
iMuranus , non ut co{;iioscat dc contractu , sed nt advocet judiccm. 

(6) Nnmeratur cnim intcr pias , et favorabilcs causas. 

(7) Inlcrprclatio ('ontii. 

(8) /. 6. infr. de cusi. reor. 

(9) Eiiamy cdilio Parisicnsis, U<x<;^f, ila lcgit Cujac.3. dcprascr. 

(10) Quam Tsipu:» vocanl Gr;cci hoc loco 60. Ecloe. 5. c. 21. 
quartus sejtinianx dics cst Mcicurii: addc Nos^rll i3- c 4 Pe' 
trus Ale«andrinus rap. .5. rs.o^h ya'o y; T*p«<r«.«,~ y.^t.^i'^, ^, 

10 <Tti;¥(iiOf To-^o?. V. Cnjac. ibid. 

(11) Id esi , dic Mcrcurii , ut superius di.\i 
nam Cbri>ti passionis. 

(10) Muuus est cpi.-^cf.pi , custodias visitire 
causas diligcnler inquircrc. 

(i3) Interpretatio Anton. Aug. 

('0 V. /. un. infr. da /.r/v. carcerilus : adde Go.Synops. Ba 



idque ob mcmo- 
et eorum miseriae 



sil. 53. ex lib. 55. c. i. 

(•5) Excipe certos casus , de quibiis v. quae notavi ad 1.25. ff. 
ad I. Jul. de. aduk. 

(16) Hominiiin alii ingcnui , alii libertini , alii servi. 

(17) Haec verba extant in /. 3. in pr. infr. de infant. expot. 
(ib) Sive ut servuin. Hinc colligere possis , Alios revcra nobi« 

scrvire , quia tales suiit : alios agricolationis lantum caiisa , quales 
sunL adscriptitii , et coloni , de qiiibns ino\ dicetur. 

(19) Adiciiptitii quasi scrvi sunt, dominum iiabentad quera eo- 
rum pcciiliuia pcrtinel : cui etiam rcddi solcnt. Inspecto veio fi- 
6Co , et aliis , libcri sunt el propriorum possessores. v. Cujuc. infr. 
ad tit. de ugricol. 

(ao) Coloni simt liberi , et rcs proprias habent, tcrram tamen 
diniittcrc non possunt , dominum non hal.ont. Terra potiu.^ coioni 
domina est , quam pcrsona : colonus redditur tcrr.-e. vide titiiios 
de ui^ricolts , censitis et colonis : de. colonis Palcestinis : de cclo- 
nis Thracensibus : de colonis lllyricianis. li si yiraedio rustico ser- 
viuiit , roloni proprie dicuntnr : si urbano , iuquilim. 

(21) AUnnuis. 

(22) Interpretatio Ant. Aug. 

(23) \u\e Srnops. Basil.S.tit.i.vspi' ko^tuZv ^zoi kv3 ^Z, , l- '3. 
supr. de epLtc. Nov. Lecn. 8~. I. 17. supr. de episc. et cieric. i. 
ult. §. I. 5. 3. infr. h. t. Nvell. 123. c. lO 

(2^) Episcopi innnus est in aleator&$ inqiiLivie , eosque castigare, 

(25) Interprelatio Antonii A.igust. 

(26) Hujus lcgis priiuum caput repetltiim fuit iu l. ult. infr. de 
oper. pubi. Mod, 



ii6 



LIBER PRIMUS 



aut privalis pecuniis , quse ab aliquiLus eis , aut relin- 
quunlur , aut donanlur , aut alio pacto excogilantur , aut 
inslituuntur , sive ad opera (i) , sive ad rem frumenta- 
riam , sive ad publicos aquaeducLus , sive ad balneorum 
caleiactionem , sive ad porliis , siv! ad murorum , aut 
turrium aDdificalionem , sive ad ponliurn atf^ue viarum re- 
feclionem , sive ad publicas denique causas pcrliuennt ; 
tam ex publicis , jquam ex privalis , ut diclum est , cau- 
sis ) sanciraus j i|^in unum conveniant religiosissimus E- 
piscopus (a) , ac'^res bonse exislimalionis , et tjui ca^le- 
ris prasstant in ea civitale , ac singulis annis iiispiciant 
opcra facta •, et cureat , ut et meLianlur , et ralionem con- 
ficiant , qui ea administrant , aut qui administraverunt , 
et in monumcntoruin gestione ostendant implclionem ope- 
rum , aut adminislralionem sitonicarum (3) et balnearia- 
rum pecuniarum , sive quae in viis muniendis , aut aquae- 
ductibus , aut aliis rebus consumuntur. Quaj orania nun- 
quam omnino minui volumus. In monumentorum vero gc- 
stione appareat 5 sitne solutus , an obligatus , qui ea ad- 
minislravit : et an , quod debuit , solvent : atque ita erit 
cauium ei , qui eam curam suscepit. Mittemus enim nos , 
cum placuerit , quem commodum erit , ut inspiciat (4) 
raliones ab eis facLas : et cum recle factas esse repererit , 
calculum feret , quo ipsis beredibusque , el successoribus 
consuletur : neque aliarum rationum , aut controvcrsiarum 
occasio relinquetur. Omnia vero , propositis sanctis Evan- 
geliis , diligenter fianl : nam inquisitionera nos cum libue- 
rit fieri jubebimus. Oportet itaque sludere religiosissimum 
Episcopum , et qui cum eo rationes conficiunt , ut opera 
in ingentes sumptus praescripta , singulis annis diligenter 
fianl ex publicis fructibus at({ue reditibus reparanda, Sin 
aulem noluerit rationibus subesse , qui ea administrat , 
neque ferat sanctissimum ejus loci Episcopum , ct illos 
possessores , qui ad eam rem conslituuntur , et qui ad ra- 
tiones reddendas eum vocant : cogatur (5) id agere per 
clarissimum provinciaj Prsesidem , et cobortem , quae ei 
parere solet : ac sine ullo damno compellatur , ut raodis 
omnibus rationes submittat religiosissimo Episcopo , et pri- 
mis illius civitatis : quodque appareat ab eo deberi , civi- 
tati reddatur. 

$. 1. Oranem vero libertatem l-ollimus noslris Praesidi- 
bus mitlendi in agros discussores (6) , aut ratiocinatores , 
aut exaequalores ad publicarum rationura execulionem. 
Sed si quid bujusraodi nobis ignorantibus fiet , si quidem 
sacra forraa ad aliquos per subreptionem (j) emanaverit, 
liceat rcligiosissimo Episcopo ejus civitatis suscipere qui- 
dem sacram formam , renunciare tamen uobis , ut nos co- 



gnoscamus , an ex nostra ad illum Praesidem jusslone, aa 
per (H) obreptionem facla sit : ut si psr subreptionem 
facta esse vidoatur , quod factum sit inulile fiat , et pe- 
riculum subeat , qui eam quaesivit. Si vero ab aliquo e 
nostris Praefectis emissutn decretum , aut commonitorium 
sit , aut prfficcptum aliquOd , aut rationum Tg) scriptu- 
ra 5 et de aliquo ex praedictis capite permittatur ; volu- 
mus ut modis omnibus non ejus urbis Episcopus , et pri- 
mi (jo) civilalum illis rebus prceficianlur , sed liceat pro- 
vincia; Prfesidi , et ipsis possessoribus , ac civibus jussio- 
nes rejicrre : ac ne obulum quidem ea de causa pragsia- 
re. Si vero in ea re sanctissiinus Episcopus negligeus fue- 
rit 5 habebit et Dominum Deum noslrum inlensum , et 
imp-rialem vindicfam expectabit , si ea servili (ii) silen- 
lio , sacerdofalique licenlia indigno , pra^terierit. 

§. 2. Si quis autem in provincia rcnunciaverit Magi- 
slratuum , aut Consulum processiones (12) , sive geuerales 
formas gloriosissiroorum Praefeclorum , aut alicujus alle- 
rius e nostris raagislratibus , sive constitufionem , sive sa- 
crum commonitorium (i3) , sive gcncrales literas , sive 
erectionem Imperialium statuarum (i4) indicaverit : noa 
liceal araplius sex (i5) numrais aureis in singulas nuncia- 
tiones , aut in singulas formas , aut conslitutiones , aut 
sacra commonitoria , aut generales literas , aut statuarum 
erectiones accipere in singulis proviuciis , ad quas lileras 
accepit : ac , licet multaj sinl in ea provincia IJrbes, nihil 
ampbus praestetur , quam illi (16) sex nummi. Si quid 
vero anqilius acceperit , ejus quadruplum restituet : liceat- 
que ejiis Urbis Episcopo hoc probibere. Eadem tamen 
pcena decom librarum auri , et provincise Praesidi , et ei 
subdito» O/Ticio , et Episcopo (17) imponitur , si illis per- 
miltant plus pelere, neque id modis omnibus prohibueriut. 
§. 3. lYemini (18) enim omnino permitlinius nostrorum 
Magistratuum hujusmodi formas (19) circa provincias 
eraittere de rivorum , aut de cloacarum purgatioue , aut 
de araolilione aedificiorum a muris , aut stationuin , a por- 
licibus , aut eorum , quae produlia (20) appeilantur , aut 
de ruderum ac diraidiatarum columnarura eversione , aut 
de imaginibus , aut si quid alio pacto sit excogilatum , 
aut etiam de civilibus quibuscunque controversiis. Sed li- 
ceat Episcopo , et iis (21) 5 ^"' primi sunt cjus urbis , 
et pra-sidibus proviuciarum , et possessoribus ac civibus 
insinuata aliqua forma , ei quidem non deferre, sed prohi- 
bere , ac coercere omnem exactionem , omnemque vim , 
quae ex co eveuiat. Eademque poena afficiat sanctissimos 
episcopos , nisi id proliibuerint. 

§. 4- Sed et oportet Episcopum , ac patrem (22) ciyi- 



(1) Cura fnmientaria , et aedificiorum , puta aqufeductuum , bal- 
nearum , porluum , mnrorum , turrium , poiiHum , viarum et si- 
niiiinm etiam ad episcopum pertinct. 

(->-) V. Edict. Ju t. 2. c. 2. Id etiam curee csse dchct prsesidi- 
Jjus. /. '].Jfde ojf. prcesid. 

(3) J^ecuiiise Sitonicse suiit pecunipe fiumcntariae. Sitonia est cu- 
r«tio frumento cocmendo , l. "i.. jf. dc. uacat. et exciis. mun. vid 
Cujac. I. obscrw. 35. Ans. 

(4) Iterata ctiam rationum redditio ficri potest. 

(5) Episcopnrum sentcntias secularis jiidcx exequi solet. 

(6) DiXcussores « Koyoii^xi; ti i^iireorx? GrcBci hic. Nou- 17. c. 
4- Gotli. Discussorcs suut cognitores. et disceplatores ratioimm fi- 
scalium ab aliis tractatarum , Rub. de discussor. lib. 10. l.jnn. 
Cod. Quoriim cipj!cll. iion recip. Ans. 

(7) j^uKustiiuis in Josue , Juris est forensis , ul qui in precibus 
rrwrtitus fuerit, non ilii prosit quod impetraverit. vid. /. 29.^ 
mJ lcg. Corii. de falsi^i. 

(8) \ixia. a-uvxair^ynv. 

(9) Aoj^flfifVfO)». 



(10) Ho? -rs'? Ij Ti» vo\si vauT fuonaf appcllant Graeci , ut hic ^ 
et §. 3. Infr. h. t. 

(11) Ad eorundcm vxppy\<Tt^*<.> referri potest /. 33. 5» •• infr. h. 
t. infin. 

('2) \[,o%yuyii ., de qiiiJuis v. ISov. ?o5. c. i. 

(<3) Y.'^fxu.<ivno^1oiv ., editio Parisiensis a-ufji^oxdtaa. Basil. apud 
Cujac. 22. obs. 22. 

(14) Statuarum iii civitate ponendarum beneficiiim a Principe 
tribuebatiu-. Hujus sane rei cupiditate summa tencbatitur tum civi- 
tdtes. vid Cujac. infr. de statuis et imagin. 

(i5) Et bic non immodico pretio. /. unic. infr. publiccc lceiitia 
adde Cujac. 12. obs. 22. 

(16) De qiiibus superiiis dicfum est. 

(17) Episcopi multa pccuniaria coei-ceri possunt. 

(18) /. ult. infr. dc opcrib. publ. 

(19) Nouell. 17. cap. 4- 

(20) 11-7'« Tuv Kxfinuevov '"potnXiiiiv. 

(21) ToTf ej Tvf irsMt "pajj-fyso-/, ut. §.t. supr. h. t. 

(22) Tc^Tj ir«Tfpse. Grceci hic , ui 5- 6. Infr. h. t. 



CODICrS REPETIT.E PR^LECTIONIS. 



1 1 



tis , et caeteros bonae opinionis possessores providere , ne §. 8. Atijue oporlet singularum urbium Dei amantiss. 

icus ali.juis civilis , aut publicus juxta (i) muros ur- Episcopos , cum orania cogrioverint , qu« a nobis de his 

is , aul in publicis porticibus aut in plateis , aul in quo- rebus disposila sunt , et de rrielalorum (q) exaclione ■ et 

jnque alio loco ab aliquo indebite possiJeatur , neve pu- de rapinarum prohibitione , ac de ca;teiis rebus quaj no- 

licus locus alicui sinj nostra sacra forma tradatur. stra sacra constitutione continentur , quae de omnibus edi- 



§. 5. liflem incjuirant de aquarum distribulione , qiiae 
cra aliqua /brma cuiqu'3 pertineal: ut ne bio phis , iile 
inus habeal , quarn ei compelit. 

§. 6. ^equc vf 10 fiflpjussionis causa , aut supra man- 
ti formarn nobtros siibjcctos aililci patereinur , sed siqui- 
rri iinmobiiis (^) res Jiabeant idoneas , jusjurandiim 
iiluin praestcnl , et conscribatur : sin autem non lia- 
Hnt , us(|iie ad quantitatis ansliinationem , fidejussionem 
le ullo damno piVTbeant. Si vero dubitaverint (3) exa- 
jvcs <k fidcjiissoiuin fidf» , facultatibus aut caulione: in 
ndem Jocuni religiosissimiis Episcopus , et palres (4) 
'itatis , ac deiensor conveniant , ac decernant , an ido 



ta est , finem competentcm imponere. Dat. b. Kulciid. 
Jul. Chalced. Lampad. Cojvs. 53o. 

De curuiore furiosi. 
27. Idem August. Juliano P. P. 

DE crcationibus curatorum , qui furiosis utriusque bexus 
dantur , necessarium nobis visum est constiluere 
(|nemadniodurn eas celebrari oporleat. El , si (10) quidem 
pater curatorern furioso vel fuiiosc-e in ultimo elogio Iiere- 
dibiis inslilutis , vel exheredatis dederit , ubi et iideius-io- 
neni cessare (1 1) necesse est, palerao (12) testimonio (i3) 
pro ejus salisdatione sufhciente , ipse , qui datus est ad 

in 



. , , curalionem pervenial : Ha tamen ut in jirovinciis apud 

us esse hdejussor videalur usque ad quantitatem , de pra^sides earum , pra^senle eis tam viro reiigiosissimo Jo- 
a agitur , ct necesse habeat exactor suscipere eum in corum Antistite , quam tribus priioatibus , actis int 



iterve- 



ejussorem , qni niliil pro fidejussione , aut sacramento nientibus , tactis (i^) sacrosanctis scripluris , depromal 

rsfabit , pra^terquain si privata nostra , aut cujusquam omnia se recte cl. cum utiUvde furiosi gerere , /leque (i5) 

igislralus majoris jussione persnnam dnrcndam esse , pra-.tcrmittere , qucc utiliu esse furioso putaverit , nequi 

ejussuri non cssc credcndum deccrnaiur : Tunc enim admittere ca , (pKV non utilia furioso esse e.iistima^^erit • 

ebit exactori fjdcjussorem non accijiere , id vero agere et, iiiventario (iG) cum omni sablilitate (17) publice(i8) 

e (5) ullo detnmeiilo. Ca;terum eadem multa adversus conscripto (19), res suscipiat , et secundum sui ojjinionem 

•giosissinium J^piscopum , et clarissimum provincia; Pra?- disponat sub hjpollieca reruni ad eum pertinentiui 




lunc et fidejussio in quanlum possibile est , ab eo evulo- 
retur : creatione omnino , sacrosanclis scripiuris j^roposi- 



tis . iu omni causa , celebranda : ipso auteiii curatoie 



m (jriamvis causnm , qiia; omnibus placeat propter ur 
honoiem (H) fieri , ex quo Resp. adjuvetur : Contii 
• vero qui Ji.rc transgredi tcntaverint , et si ad nos re- ... , 

'^'a'n;.ls''3o!;!ir"m '"''""' ' '' '''"'"'"'' ^"^^ -i--»^- substanti. vel dignitatis sit , ju.efatu,n sacra 
cuuimoniu sunt. meniuin pro utililer rebus gerendis pra;siante , et invenla- 

IJ/l 27' dT"''^""'' ''"'""• ^'^'*- '^ '^^^"orib. l. cj. 5. (i.-?) Testimoniuni p..tris pro sati.-latione snfr.cit , i.. hic. ut quo 

tostiinonio nulliiin niajus sit , aut csse ((ebtat libtris. /. 7. 5. 5. 
infr. dr curctl. furio.i. 

(•4) Exigiliu jiisjuranclnm a curatoic fiiriosi. 

(i">) Tuloris odiciuin est ct curatoris , utilia non praetcrmittcre. 
inntilia iioii adinilterc. 

(16) Invcntariuin exactissimiiin curalor furiosi faccre (Itbtt. rf.S. 
5. iujiii. quott ita vcrum cst , ut pr.cMunatur iii ilolo veisari si 
inv.ntariuni facore ne§lexciit. /. 7. in pv. J}'. de udin. ci peric. tui. 



t. if). iii yr. Jj: qui sutisdare. 



Exactor et apparitor cau.sae co^nitioncm non habct. 
iovrs vxnvx xxf «^,«01- 1« Tc*Afs,j , ut §. 4. supr. h. t. 
iU csl, imin.ii,- , siiic fraiulc. 

De (jmbus f ^. in pr. supr. h. t. Noy. io5. cap. i. 
hl <;sl , d. §.7. '^ 

jTItlilicia acl l.onoicm , ct dccus urLiuin pcrtincnt , /. 20 

]'>uTl"''^' ''' "^'"'' """• '■ ^- -^- '"• ^- "^'- ^- "' '/"'^ '■" 
) Mcfaloios .s„„t , q„i),us pr.-«p.iranili hospitii procuratio iu- 
•ni. Uptat. hl,. 3. Ctim ante vcnlnros milifcs metaforcs 
^•»1 solct, milt.nciitiir : mclata snnt bospitia , quae militibus 
uiciales prai)e„t. vidc infr. de mctutis ct epidcmet. 
J^; Latlcin verba extant m /. 7. 5. 5. in pr. iiifr. de curat. 

1) Tiitor feslament.iriiis non satisdat , ut /ac , et d. f. 5. 

7 ^ vitlctur innuoiT, tcstamentarios non c.os\ ad satiulatio- 

rrncsiaiutam. IIoc lamcii in Gallia non .scrv.anir , ubi omnls ,..., ^. . ., 

Tt n.n?il'"""."' '''^'"■- ^°'*^"' ''"'"' consaiig.iinei tiitoris pro- tur. dixi Id le 
, ' 'P'"' i»i«lcinni(.itcm , cum omnium boiioriMii s 



V. Roland. a Vail. 1. cons. .^j. nwn. .")'). Curalor ad litcni ad iu- 
vcritai iiim facieiidum cstne obstriclus ? Bart. ait. Accuiaiiis ncuat ' 

ulquo ita observari iu Camera imperiali , 
08. Cogi tamcn ait ad salisdationem 



loruni obli- 



le 1) 1 (»' • -«.-- ^ ./V...V/I <iiu .'.i'/i uiii uiJu- l-i) nota per 

"laitT ' 1'" ^"■''°".''" .^*"".'-.^/""- G. "• 3(). Ncq.ie sa(isda:c (■.,,) Sufficit c 

icrif ;i n V'^; " ^' '^"'^"' *"*°''' etiamsi ad paupcrlatem (o3) A d.itivo 

a ,1 r "^'^' """"■■'• "^' ""'• P^<^^i^ionaUb.\irt. 3. Cdejuiio. 



qiicin omncs scqiiuntur 

rcfcrt Andr. Gail. -i. obs. 

leni pupilli salvam forc. Aliud est ni curatore. glvss. i. ifiu fin 

in verlo Venter ., ff. de curat. hon. dando. 

(17) Id est , iiuUis omissis. 

(18) Ncc cnira isrivata conscriptio , aut notalio siifliccret. 

(19) Scriptura in invcntario rcqiiii itur : clpioindc noii anditur 
tntor tcslibus boua pupilli .sui probatiinis. 

(■20) Lcge 12. Tabularum adgnatorum tiitelam adenali sorliebau- 
12. lab. tit. de tut. et cuiat. cap\ de curatorib. 



(■>i) IVota peison.is a qiiibns dari tutor , aut cuiator potest. 
(■.^?.) Siifticit cnim datum fuisse cx inquisilione. 



tulorc 



, c„in creatur , cxigi justa de causa pot«t 



ii8 



I. I B E R P R I M U S 



rjuui puljlice conscrihente : et hypolhcca (i) lerurri cu- 

raloris uiodis oniuibus adhiljcuda , cfuatcuus rcs possint 

furiosi undique utililer guberuari. Dat. Kal. Sept. Con~ 

itaniin. Lamp. et Ok£Ste VV. CC. Cojnss. 53o. 

De lihcris Juriosi , vel demenlis nuptias co/Urahentibus. 

28. Idem A. Juliano P. P. 

rt^Am dementis (2) , quatn furiosi liberi , cujuscun- 

.1 que (3) sexus , possuut (4) legiliuias (5) con- 

trahere nuptias : tam dole , quam anie nuptias donalione 

a curatore (6) eorum pra^standa (7) : a?stimalione lamen 

iu hac quidcin Regia urbe excellcntissimi pra-fecti (8) 

urbi , iu provinciis autem virorum clarissimorum earura 

praesidum vel locorum Antistitum , tam opinione (9) 

personae , quam dolis moderatione (10) , et ante nuplias 

donalionis , slatuenda ; pra:scntibus (11) tam curatonbus 

dementis , cjuam furiosi , necnon liis , qui ex genere (12) 

eorum nobihores sunt : ita tamen , ut nuUa ex hac causa 

oriatur , vel in liac E.egia urbe , vel in provinciis jactu- 

I3l substanlia^ furiosi , vel dcmeutis , vel mente capti : sed 

gratis (i3) omnia procedaut : ne tale hominum infortu- 

rium etiam expensarum detrimento praegravetur. 

De his qui parentes J. aut liberos furiosos negligunt. 
\a AuxnHNT. ut cum dc appell. cog. ^. si quis de 
praedictis parentibus furiosus. coll. 8. tit. 16. 
al. 12. seu Kovell. 11 5. c. 3. 
T Iheri (^i^) Juriosi , cjui curam ejus negligunt prce- 
J-^ here , tam exheredationc digni sunt , quani aliis 
pcenis legitimis, Nam si quis alius , altestatione ad 
eos missn , cum aclhuc negligant , in domum suam 
eum susccperit , et procunwerit : ex hoc erit ejus suc- 
cessor legiiimus , licet testatus esset etiam iii liheros 
sorte : mancntibus tamen aliis testamenti capiiuUs. 

§. I. Eaclem pcena pareniihus iniponcnda , si qui- 
dem de liheris in Jurore constiiutis curare neglexerint. 
De foro clcrici et episcopi accusati. 
29. (i5) Idem A. Juliano P. P. 

SAncimus , ut nemo venerabilis clcricus ab aliquo sive 
clcrico , sive laico ab initio apud bealissimum provin- 
ciffi Patriarcham accusetur ^ sed prius (16) juxta saci-a in- 
«tituta apud Episcopum civilatis , in qua clericus versatur : 
tum , si is suspeclus est , apud Metropolitanum episcopum 
reum agat : sed si forte ne ei qaidem accusaiio placuerit , 

(i) Tutores datlvi acl lieec tria cogunlur : Jurare rem pupilU 
salvam fore : invcntariiuii conscribere : bonorura proprioruin iiypo- 
tLecam pati , /. ult. §. 6. infr. de curat. fur. 

(2) Demcns alius est a furioso. 

(3) Wullo discriiiiiue habito inter masculos ct fo^minas. v. /. 25. 
ir^r. de nupt. 

(4) Sinc mctu exhcredationis. 

(5) In quibus setas legitima scrapcr requiritur. 

(6) Jam sc. conslitulo , aut si nullus cs, curator , couslitui de- 
het. l. dif- dc jur. dot. 

(7) Nou conlrahenliiun , aut cnratoris , scd judicum , et carura 
personarum , quae sequuntur arbitrio. 

(8) Dotis , aut donationis propter nuptias quantitatem faciendae 
liberis in furiosi pareutis potcstale jjositis judices restimare dclient, 

(9) Dos et doiiatio proptcr nuptias constituenda est , habita ra- 
tione marili , ejusque uxoris. /. 60. JJ. de jure dot. 

(10) Nec enim pequum est universa boua in dotem dari. /. i'i. 
J. ^. JJ. de adnnn. et peric. tut. 

(11) Dotem pupillo constlluere solus judex noa potest, absente 
curatore, nisi ciualor ultro latitet. 

(13) ]3os muhcri quoties constituenda , agnatorum praasentia re- 
quiritur , nou omuiuin , scd nobiliorunt ac pro.^iraorum. 

(i3) Vi.x cst ut id servetur liodic. 

(i4) Exheredaxi juste filius potest , si parentis furiosi curain 
jiejiexerit : et c contra. v. J^oyell. Ji5, c 3. ^- 12. et c. 4. 



ad sacram ejus regionis Synodum accusatum deducat : j 
cuiii Mi iropohtano tribus couvenientdjus leiigiosissirais e, 
scopis (jui cateris propler ordinationem praeferunlur , 
causa coram tota Svuodo cognoscatur : et si quidem e 
quaj judicala eruut , placueriut , ab accusando disceda 
Si vero se la)di existimaverit , provocet iliius provim 
bealissimum Patriarcham , atque iis , qua; ipse judica 
rit , omuino pareat : perinde ac si eurn ab initio judic 
esset consecutus : nam (17) contra horum antistitum s 
teutias non esse locum appellatioui a majoiibus nostris 
slitutum est. ■\' Hoc idem servandum est , si Episcoi 
ab ahipao laico , sive ab aIi<|uo clerico , sive ab altero 
Iigiosissimo Episcopo accusatus sit. Nam (18) ut stal 
accusatio ad sanctissimo.s Patriarchas defcratur 5 et ut 
cusali iu aliam proviuciam miitantur , omnino prohil 
inus (iq) : praeterquam si accusationem quis ob eam r 
intuleiit , quod causa illius regionis religiosissimo episcc 
commissa fuerit : quo casu licet ad ipsos quoque sanctL 
mos Patriarclias deferre accusaliouem. Litn-a; tainen ci 
ficjantur ad aliquem ex Episcopis eoruin locorum , ut 
causam audiat , ut antea a nobis dictum est. 

^. 1. INou vero ei iiceat facere , ut descendant in p 
vincias venerabiles clerici , et iminodicas sportulas , di 
accusaatur , inferant , (jua in re hucusque peccatura a 
cognovjiuus. Neque eniin iu singulas leorum personas (■ 
plus sexta aurei nummi parte pro sportulii (lari cunci. 
mus iis , qui a sanctiss. Patriarchis ac Metropolitanis n 
tuntur : aut , si Episcopus missus est , sex tantum at 
ex quacuncjue quantitate ac causa , ueque amphus p 
beatur. Hoc in Metropolitanis etiam teneat , cum ad 
accusatio coutra Episcopum , qui sub eo sit , aut e 
provinciae clericum defertur. Nam si in civilibus judi 
moderari sportularum (21), et sumptuuni modum cuk 
mus , ea(£ue ex lege praestari volumus \ multo magis 
ecclcsiasticis accusationibus modura servari sancimus. 

^. 2. Enimvero , si remissa causa ad saiictissimum ] 
triarcham , aut ad aliquem ex religiosissimis Metropoli 
nis , aut ad. aliuin Dei amantissimum Episcopum sent 
lia iata sit , quae alicui parti displiccat , ac provocetu 
ad Archiepiscopaleui hauc sedem referatur appelIatio,i 
qua ( ut adhuc servalum est ) lls cognoscatur. 

§. 3. Si vero quis ausus fuerit advcrsus Jisec quicqui 
tenlare 5 is quidem omne , quod accepit , cum altero (: 

5. 6. quin potest filius patris et matris esse curator, /. 1, m^ 
/, 2. infin. l. t\. JJ. de cur. fur. 

(i.5) Intcrpretatio Antonii August. 

(;G) Fori ecclesiastioi gradus notcat clerici : apud episcof 
prima accusatio instituenda : ab eo ad raetropolilanum provocat: 
ab eo ad Synodnm , ab eo ad Putriarcham , a Patriarcha ad i- 
lum : quod uotatu dignum est. adde ^- ^- i"fr- ^"^- j^o^- 6- <■ 
8. vers. Si vero hoc non. Est igilur episcopus clericoraoa ; 
taus Judcx. 

(17) A Patriarcha ad nullum apucllatur. 

(18) Autor taiiien Synopseos B.tsil. 3. tit. i. cnp. vtat Trxjr 
5^», scribit posse quem apud Patriarcham primam accus.itioi' 
iastitueie , ac |ielere per literas ejus , dari sibi judicem a locoi' 
episcopis : cujus sententia si recusat» fuerit , rursus Patnai' 
judicabit. 

(19) Potest tamen quis , ut jam diximus , etiam apud Pati • 
cliam piiinam accusationem institucre , ac petcre , per literas 
dari sibi judicein a locorum episcopo, 3. Eclos;. 1. c. 5. ef 
fr. h. t. 

(•30) Sportularum judiciahum a clericis praestandarum qualita" 
observa 

(21) SportuUs modus adhihondus, /, 33, §. 5. snpr. de epis''^ 
cleric. et t. tot. udr. de sport. 

(22) Iino , cum tripio. ^. 24. in princ. Instit. de act. Id i 
quadruplo. /, 2, Iiifr. de sport. 



CODIGIS REPETIT/E PRyELECTIONIS. uy 

nto ei , <jui ncgoliura passus est , praestabit , fietque ec- dis , praeserlim cum hac maxime de causa haec posita est 
lcsiasticae multa; suhjcctus apud sanctissimum Palriarcliam, constilulio , poena imminente . si qnis plus accipere ausus 
ut rcligiosissinium ^lelropolitanum , f[ui tunc eril eccle- fuerit , aut disfulerit constituere lutelam seu curationem 
asticorum numcro ejicictidus. spe majoris lucri : et eo non solura triplum reddiluro 

§. 4 I^'''s autcm acliones , sirjuidem ad ecclesiastica ne- omne , rjuidcjuid acceperit , sed eliam ab ipsa sollicitudi- 
otia perlinent , necesse fore jubemus , ut a solis rcligio- ne et administratione removendo. Cum antem factffi fuerint 
5simis Episcopis aut Mclropolilanis , aut a sacris Svno- tuforum aul curatorum creaiioncs , praesente etiam rclieio- 
is , a-.it a sanctissifnis Pali iarchis cognoscantur : si vcro sissinio civitaii.s Ipiscopo , in ipsis sanotissima; ecclesiae 
\iliuai reriim controversia sit , voleules (i) (|ua'Stioncm archiis (12) dcponi gesta sancimus : ul sil perpeliia rei 
)ud Anlislitcs insliiiicrc , palicmur , invitos (2) tamcn menioria , ct non iniercidat casibus forliiitis curaiioujs ex- 
m cogcnius : ciiin judicia civilia sint , si ca adire nia- inde cjurcsifa cautela. His , qua? in magna hac civitate 

liiint , lulelis aut curatiojiibiis apud solum clarissimum 
Pra^lorem facicndis , ut jam sancitum est. Dat. 5. Kalend. 
Aiig. CP. posi CoNs. Lamp. 

Dc inhTnipdone prcescriptionis, 
3i. Idem A. Joanni P. P. 



Sy\ncimus , ut si (i3) quando abfuerit is, qu! res alie- 
nas v( 



ciiin juoicia civiiia sini , si ca 
it , apnd qua; Jicet eliam de criminibus cognoscere 
^. 5. Qiioniain vero (juidam sunl sanctissimi Patriar- 
ap , qiii in j)rovinciis , in (juibus cxistiint , Metropobta- 
irum ofliciiiiii ^cruni • alii pcr lolam Diwccsim , episco- 
irum Melropolitanorum , atquc aliorum qui sub eis sunt, 
dinaiioncs (aciunl : ea de causa illud observari sancimus, 

lod de Mclropolilanis antea disposuimus : is enim jure O nas vel creditori obnoxias detinet , et desideret domi- 

flropnhiatws vocalur , (jui in episcopos minores (3) ex nus rei , vel creditor suam intentionem proponere , et non 

cris rcgulis cam poteslatcm habet. Dat. i5. Kalend. ei jicentia sit , absente adv(?rsario suo , qui rem detinet , 

'V. CI'. l.AiMP. CoKS. 53o, vel infanlia , vcl furore laborante , et netninem tutorem, 

IJe lulorihus , vel curatorihus dandis. vel curatorcm lialicnte , vel in snmma potestate constitu- 

3o. (4) Idcm A. Joanni P. P. to , [ eandem reni auctoritate sua usurpare : ] licenlia ei 

JAncimus (5) , in curatoribus juniorum , sive (6) pri- detur adire Praesidem proviiicias , libeliunujue ei porrige- 

' mae , sive secunds sint octatis , aut alii quidam , qui- re , cl hasc in (juerimoniam deducere , el jntia coustituta 

s lex dat curalorcs , siquidcm usque ad quingentos (7) tempora interruptionem facere : sin autem nullo poterit 

r(}os ct solunimodo facullales sint juniorum , non Prae- modo Praesidem adire : saltem(i4)ad Episcopum locorum 

luin provinciarnm cxpcclarc crcationem , ncqne iinj^cn- cat , et suam manifcstare volunfatem in scriptis deprope- 

inaxiniis subjici , jHansidibus forte ncque morantibus in ret. Dat. Conslanlin. Kal. Oclob. post Co.nsulat. Lam- 

bibns 1II1S , in quibns piospici curationi contiugit , scd PADii et Orestis W. CC. CosS. 53i. 

De eniphyteusi. 
82. (i5) Idem A. 



ud civitaiis illins Ecdicum (8) [ defensorcm ] aiit stra 
^um [ Maglslraium municipalem , ] vel in Alexandri- 
clvitalc apud rjus Juridicum (9) , una cum rcligio- 
•■"o eju5 Fpiscopo , aut aliis etiam publicis personis , 



sim 



lianim copi;un habcat civitas , fieri creatioiips curalo- 



s «.mmbus inoccdcniibus quaccuntjue sujier tutorum vel 
ratorun) fidfjussionc (10) et secundnm modum faculla- 
n constKta snnt : sola jtcrsonarum transmutatione , per 
as hav fianl proptcr minorum uliliialem a pwrscnti saii- 
one inlioducia : omuibus vidclicct bis sub sola duorum 
imismatum (n) [ id est , solidorum ] datione confi 



T^IfTcrente domino rccipcre emphyleuma , licentiam lia- 



bet cniphyteuta, consignare (i6) ipsum, et Constaiiti- 

nopoli quidem in fine triennii contestari id ipsuin apud 

m seu tutoriim ; fidcjussorc sccundum mensnram facul- hyparchos [ seu Pi^fectos praetorio , ] aut apud Prsfe- 

iiim daio scciindum diclanim personarum judicium : et cium urbis , aut competentem recusantis magistratum , 

aut Pratriarcham , si dominus homo sit potens : in pro- 
vinciis autem apud Praesidem , aut , eo non morante \h'\^ 
apud defensorcin , aut Episcopum civitalis , in qua est is 
(jui recusat : et unius ipsorum assumere teslationem : ac 
nisi aul sic acceperit canonem , canon solvitur , et lucra- 
tur cauonera emphyteuia ctiam sequenlis temporis : et eous- 



icien- 



'iLlil'; ^^' '" '"'■ ^"^"■; ''" ^'"''''' '^' ^''''■'■''- '"t<^'- volcntcs cuius. 
jiKhcus consci.sus csl. l. 9.. m pr. f. de jud. 

'1 ~.'"y"r' V"""^" jiKlicl.Mn nci.litnr , ,^c.l a suis j.idicibus. 
; l4.y M-rra Djv ju;;TOiVoA(v lvi<rKl-rr^') , ut sit, sensns , Mefro- 
/, '.' r .' .'>:"' |H>l'-stalcni l,ab.>t in ininoicm civilatuin ci.i- 
.os tu. ,lcf,n.|,oni .onvcuit, c«„. cWv. 1. S. ordo. uer,. me- 

Lr- "^f- '^'^■'-1^^'"^- '■ ■'• 5- ^- infn^ff. de n/P. po- 

s. inalcr url..u.n al, Ain.niano dicitur : niatcr ct cn,n,l provin- 

/• "; P'"' Jf- (I. off'. prorons. Mcliocon.ia vcro malcr vico- 

I. V. ^"p- ("/^ 8. Infr.de exact. tribut. nict.oiiolis {j.-ntiutn. 

. 5. 1. tn fni. JJ. dc cxius. tut. ubi niinoruiu , inajoruni et 
TZrti '.'"'"" ''' '"«^"l'»- De incUojioli i>Iuia , y. (nfr. de 
i) Inlcr|iVclalio Conlii. 
>) llujiis C(,nsiiiuiionis ars,nimcntum rccitat Justinianus Jnsti- 

ite ^tiluwo tulorc $. „ov autcm. ct Tbcopbilus Gra;cc. Mod. 
inc iJ'"'"'^ W'^.'' 7'*« ^ixnhxi «\«/«r , cun, dicit , iiunillos et 

o innu.t. }'r,ma «las pupilli : sccinda adulli cst. Hujus cnim 
> ul.oms cum fact mrnfioncm Juslinianus , 5. „0. autcm. ^. 

„„;/ '"' r' ^["'- '''' ^"■/'■«"- ttitor. pupilli ct a.lulti momi- 

qu.bus s. facultatcs co. um .Goo. soli.lornm fucri.it , a dcfcnso- 
t a.r V ^ ."'•''^'slrat.bus , a Juridico t.itorcs ct curatorcs aeari 
i ascno civ.talis Antislite. 
; Qui solidi ctiam dicuuluf . §. 5. I,ut. de AtiUano lutor. 



(8) Pio diversarum provinciarum idiomatc , ita judiccs anpclla- 
bantiir {<?.•<«;, ct ita quoqiie dicmitiir , ISovcU. i5. irspl iK^iKii ^ 
et Tluofjh. J. .5. Tnst. de AtUidno tut. Juridici , t/« hic , cpx^r,yoi^ 
ut hic. et ,'». Ilarmcn. 11. c. i9- <'lji intcrprcs pcrpcram |>io stra- 
tpgn vcrlit exercitutim duce. Qucmadmodiun pcrpcrain apud Thcoph. 
illo loco lcg;!fi,r. Dcfensorcs civilali,m ad.scito episcopo , ct aliis pu- 
blicis persoiiis , ■mri.t (Pxrr.yi r, (" AAf|xr^pf /» 7» /»or<r^;xtr , tiito- 
rcs ct curalores crcarc : ciim sit sensus potitis : Dcleusorcs civita- 
tum , ubi ii fucrint adscito Episcopo, tulores ct curatores crcare , 
ubi nou t-ucrint , 7»% soxi>iyHf r tr 'A\sU'^ps}x ItspuriiKev , hoc 
est magistiatus municipales ct Juridicun. Alc.\andri;e. 

(9) De qiio v. Infr. h. t. et Jf. de off. juridici. 

(10) /. 4. in fn. l. 5. 6. 7.^' de fidejuss. tut. et tit. Instit. 
de satisdat. 

(■1) Numismata aurei solidi. 

(ri) De aichio dixi ad l. g. ^. &. Jf. de pan. de archeotis r. 
/. 18. 5- ^o. ff. de mufi. et honor. De Ecxlesire Archivis adde 
Nov. 74- c. 4. 5- 2. 

(i3) F.adcm vcrb.i cxtant in /.a. m pr. Lfr- da aniiali except. 

(i4) /• 21. supr. h. t. 

(i,^) h.tcrprclatio Aufonii Ausiustini. 

(i(>) Adde /7 in fir.. Infr. di pact. int. tmpt. et veiidit. l. 2, 
infin. iufr. de jur.' cinphyt. 



I 20 



LIBER PRIMUS 



(jufc (juo doniinus miuat per (estationem pelilum : exinde 
elenini , non aiitem ex pra;lo,'rilo lempore accipiet , et post 
triennium (i) post altestationem ejusmodi indevolum em- 
phjleutam expellere poterit. 

De sccnicis mulicrilms ct cle nuptiis. 
33. (9.) Idem A. Ubiqne lerrarum constitutis Episcopis. 

SAcram fecimus constitutionem (3) , nemini permitlen- 
lo^s , neojue invilam mulierem aucillam , aut liberam 
in scenam , aut orcbcstram pertrahcre : neojue couverti 
volentem , probibere eam ejus fidejussores , quasi sup^er 
Iioc ipso cerlum auri modum proniissum repetendo : sed 
&i quid tale factum fuerit probiberi liaec et a clarissimis 
provinciarum Pijesidibus et a civitalum religiosissimis E- 
piscopis constituimus , dantes iicentiam religiosissimis E- 
piscopis una cum clarissimo provincia^ Praeside , etiam in- 
ritos (4) Irahere ad se eos , (jui compulerint , aut qui nm- 
tari , seu converti ab ea actione prohibueriut : et publi- 
cam quidem fieri eorum substantiam , ipsos vero civitatc 
expelli. Si vero qui provinciam regit , ipse sit , qui eas 
compulerit , aut a pra^dicta actione conversionem seu re- 
sipiscentiam prohibuerit : damus licentiam , et solos reli- 
gicsissinios Episcopos adire eam , qua; talia patitur , aut 
ejus fidejussorem , hunc vero ( Episcopum ) adversari (5) 
inagislralum habenti , et non permittere injusle agere : 
aut si minus fuorint ad id exec|uendum potentes , indicare 
id nostro Imperio , ut a nobis competens exerceatur pcB- 
na 5 fidejussionibus simul lilierandis , et fidejussoribus in- 
demnibus conservandis, licenliam dantes conversis (6) hu- 
jusmodi mulieribus liberis et ingenuis existentibus ad ma- 
Irimonium transire logilimum , eliamsi conligerint hone- 
stissimis dignitatibus qui illas duxerint , decorati non am- 
plius indigentibus imperialibus ro^scriptis , sed sua potesta- 
le nuplias celrbrantibus , nuptialibus nimirum inslrimien- 
tis omnimodo inlo^r ipsos faclis. Eademque et de filiabus 
scenicarum constituentes. 

5. !• llanc autem dictam constitutionem , et in quin- 
to (7) libro omnium constilutionum hujus scil. nostrse 
pieiatis cognominis libri , ad civiles inagistratus rescri- 
ptam , posuimus. Quoniam enim oportebat per praesentem 
sanclionem et vobis ubique terrarum positis religiosissimis 
Episcopis hsrc facere manifesta , propterea congregantes , 
quae ad ipsam perlinent , expositione latiore sancita etiam 
eandem divinam constitutionem fecimus etiam ad vos , ut 
gacerdolalem conservantes reverentiam , et contiuentiae stu- 



diosi , hsec custodiatis : tam magni Dri metum , qui 
impcriale/n indignalionera, si ofuid hoium praeto;rraiserit 
consideranles. Dat. Kal. Novemb. CP. D.\. Jusdn. \ 
el pAUi-i>o Couss. 534. 

De ludis et spedaculis. 
34. (8) Idem A. Epipbanio sanclissimo Archiepiscopc 
hujus felicissimae urbis , et universali Patriaichae. 

C^^Ertissime crediraus , quia sacerdoium puritas (9) , 
i decus , et ad dominum Deum et Saivatorem nostru 
Jesum Chnstum fervor , et ab ipsis missae perpetuae p 
ces (10) , multum favorem uoitrae Reipub. et increrr. 
tum prffibent , per quas datur nobis , et Barbaros suL 
gare , et ia dominium redigere illos , quae aatea noa < 
tinuimus : et quanto plus rebus illorum accedit honesti 
et decoris , lanlo (11) magis , et nostram remp. aug. 
crednnus. Si euim hi praetulerint vitain honestam , etr 
dique itreprehensibilem (12) , et reliquum populura 
struxeriut , ut is ad illorum houestatem respiciens mu; 
peccatis abstineat, planum est, quod inde et auimae omni], 
mehores erunt , el facile nobis tribuetur a raaxirao Di 
et salvatore nostro Jesu Christo clementia conveniens. 

§. 1. jHaec igitur nobis speculantibus nunciatum e-; 
prajter commuuem reruiu fidem , quosdam ex revereoc. 
simis diaconis , itemque presbyteris , ( nam eo amp): 
eliam dicere erubescimus (i3) , Deo amaniissimos , nea: 
Episcopos ) quosdam , iuquam , ex his non verentur, i 
quidem per seipsos ,cubos (i4) , seu tesseras contrectar 
et adeo pudentum atoj^ue ipsis eliam idiolis (i5) a no 
frequeuter inierdictum spectaculum (16) parlicipare : { 
vero talem ludum non accusant , sed vel communic.": 
lacientibus , aut sedent spectatores actus indecori ; et S| 
ctaut quidem cum aviditate omnimoda res omnium rer 
importunissimas : sermones vero audiunl blaspheraus (i' 
quos in talibus necesse est fieri : polluunt etiam suas n 
ims (iB), et oculos , et aures sic damnatis et proiiib 
ludis : aiii vero ne^jue obscure , aut latenler , aut etp 
rura (19) certaminibus se immiscent : aut etiam inviti 
aliquos super equorum profligatione aut victoria , vel j 
seipsos , vel per aiios quosdam , ut quia non decenter ■ 
lia ludant^: aut scenicorum , vel thymelitarum (20) sj 
ctatores fiunt ludorum , aut earum , quse in theatris c 
tanlium ferarum (-21) pugnae fiuiU , neque cogitant , que 
admodum ipsi vel his , ojui modo et recens ioitiati suc 
et adorandis mjsteriis dignati , ipsi praedicunt , Ut abt 



(1) h 2. vers. sin autem. Infr. de jur. empyt. bienaii in casn 
legis 56. in Jiii. Jf. locati. 

(2) Interjjrctatio Autonii Augustini. 

(3) /. 14. supi: /i. t. l. ult. infr. de nupt. 

(4) De servili silcntio episcopormn v. l. 26. 5- '• suyr h. t. 

(5) Theatri , sctnae ct spectaculorum vitiis episcopus mcderi 
oportct. 

(6) Mimnc , aut scenicae mnlicres ab hujusmocJi vita possuut di- 
scc-dere , eoque facto impuue nubere honestis viris. Nvycll. 78. c. 
3. Noyell. 117. c. 6. el ita abrogari videtur /, 7. infin. infr. de 
incestis. et inuiil. 

(7) /. ult. infr. de ntipt. 
(8; Intcrprctatio Coutii. 

(9) Puritas auinii in Episcopis requiritur. 

(10) Muuus episcopi precari. i. '^i. in print. Supr. de episc. et 
cler. Prcccs e]u.scoj>i reijiublicK utiles. 

(ii) Aot'. 1.33. e. 3. injin. 

(12) A'vj5r<'A);T7fji , ut hic , ct 1. Tim. 3. ». 2. liviyKXyiroy ad 
7it. i. vers. 6. 7. 

(i3) Omne anuni vitium tanto conspectius in se CrimeQ Labet , 
quanto major cpii pcccat liabctur. 

(i4) Gubi , ic.sscrffi, et alese cleyicis , ct episcopis interdicanUir. 



/. 17. auth. Interdicimus. supr. dc episc. et cler. l. 26. Siipr. 
t. Nowelt. 123. c. 10. in mad. Noi'. Leon. 87. et can. apost. . 
et 42. lidera To&Klt,Hv ., id cst , tabulis kidere prohibcntnr. 3.«Sj 
Basil: i. c. 16. Vcpi TX^Ki^ivruj iy.KKr.a-ia^iKly) wpijiiVs;:; > tX^ 
Jox©^ alcatorum susccptor. v.Cujac A>v. i23.c. lO.Golh. Adde ci 
clerici extr. de iita ct honest. cleric. cap. 1. cxtra. ne cler. 
monach. ViUagut. pract. criminal. 1.3. til. de Inquisil. ca^J. 8. c 
cius. 6. Ans. 

(16) Id est , privatis ; et laicis. 

(16) Ecclesiasticis personis non modo alea non licet ludere , • 
ncc iudeutes spectare. 

(17) Blasphemi.e aieam consequi soleat , /. 2. vei^. non Uct 
l. ult. in pr. Infr. de a/eatoribus. 

(18) Ludus nefarius , in quo et maniis , et oculi ct aures hoi 
num pollr.uutur. 

(19) De qmbus vid. l. 3. infr. de spectaculis. 
(io) J)e thymeUcis alibi dixi. 

(21) Multo magis eorum iu quibus homines inter6ciimtur. H 
omnia non moL<o ad bcatam v'tain nihil confenmt , sed cti.ini 
cent plurimum. vid. I..)ctant. 6. cup. 20. v. Tert. lib. de */?«< 
culis , Lipsuim lib. de g/adiat. 



CODICIS REPETITiE PRyELECTIOMS. 



I 21 



nuncienl cuhersarii clcvmonis (i) cultui , el oninihus poni- 
i)is ejus (fuarum non minima pars talia speclacula iiunt. 
§. 2. Ssrpo quidem ipsis talia cuslodire dcijcre pra;dica- 
vimus : vidciJlcs aulcm dc his faclam nobis rclaliouem , 
in necessitatem incidimus ad pra?sentem veniendi lcgem , 
tum proplcr iioslrum siipcr rcligione sludium , tum eliam 
proplcr sacerdolii ipsius siinul , ct communis Keipuliiicie 
utililalem. 

%, 3. Et sancimus ncminem , neque diaconum , neque 
presbyterum , ct mullo magis , rreque Episcopum ( rpiod 
ijuidein , el incrcdibile furte vidcri possit 5 ut quorum 
in (2) ordinationibus preces (3) ad Bominum miltun- 
tur Christum Dcum nostrum , ct invocatio sancti et aiJo- 
randi lit spiritus , et corum capilibus (4) , aut manibus 
imponuntur sanclissima (5) eorum , qua; apud uos suut 
mj^sterioruin , ui scil. ipsis sensoria (6) omnia iastru- 
'nenta pura fianl , et consccrcnlur Deo ) ncminem igitur 
Imrutn audere de ca;tcro , ct post divinam nostram legem, 
lut cubicare (7) [ i. e. lcssoris , seu aleis ludere, ] ([uo- 
.;uniquc alcai gencrf , aut Jiido , aut ita ludcniibus com- 
nurncare , aut conversari , aiit una recreari , aut una cum 
^is agere , aut eis tcslimoniu/n perliiJjere , aut interesse 
)lcI)i.'iJs Jiujusmodi spcctaciilis , qu;c prius diximus , aut 
piid eorum , quo; in his proibenlur , facere , sed omni ad 
Ila participio in postcrum abstinere. Quod enim pra^ces- 
iit jam , tametsi (8) eliam inquirere oportuerat , nec pai'- 
iciparo indecentcr oportebat , tamea proptcr Iiumanita- 
ein (9) indulgcnius , pra;sentis legis observationem omni- 
3US in postcrum injungejites tempus. Decel enim ipsos je- 
uuiis et vigiliis (10) , ct meditalionibus , seu exercilalio- 
iif)us in divinis oraculis , et pro omnium salule fundea- 
lis vacare precibus : at (11) eos , qui talia non reiique- 
'int , nec cessavcrint , omnino polluta et prohibita con- 
reclare. -^ Idem enim eliam sancimus, et in reIi([uos cle- 
icos , (' subdiaconos nempe , et leclores : ) ([uaado e£ 
|>si (12) sacraj mensa; (r3) , et omnis circa sancliss. ec- 
desias ornatus conslituli sunt ministri et opcrarii , et sa- 
'ra cnntreclantes eloquia : duin sacras noI}is ex sacris no- 
Iris i)il)liis illi (i4) quidem legunt scripiuras , Iii vero 
iv-mnos et odas canunt. 

5- 4- Si vero qiiis de caetero tale quid faciens deprehen- 
us fuerit, et delatus fuerit id vel in Jiac ielici civitate 
iia? sanclilali , vel in provinciis sub ipsa positis , Deo 
muuissiaiis Mctropolitis et caiteris Episcopis , quoruin 
rdinationem tuae beatiludinis facit thronus , et talis qure- 



dani supervenerit accusatio , aut diacono , aut presbjte- 
ro , et multo inagis Episcojiorum Deo amabilium cuidam : 
tuam hic bcalitudiuem , ct in provinciis positos iub te Dco 
amantiss. IMclropolitas , et , qui sub ijjsis sunt , E{)isco- 
pos , ha?c cuiJi diiigenlia omni sccundum ordiiiationis or- 
diuem quserere , el [jcrscrutaii , nci^uc defuncloriam lace- 
re inquisitioncm , sed ct tcslcs fidc dignos audire , et per 
omnem viam procedere ad erucndain vcrilalcm , sicut enim 
i[3sis talia inlerdicimus , ita et calumniam (i5) peti a qui- 
busdam vetamns : et si , undique discussionc diviuis pro- 
[Josilis cloqujis facta , vere se haljcic accusalio a[>oarue- 
rit , ct convictus fuerit diaconus aut presbjler , vcl alea- 
tor esse , vel alcalorum parliccps , aut talibus adsidens 
vanilalibus , vel praidiclis inlcresse speclaculis , aul cliara 
forte aii([uis Deo amabilium E[)iscoporum ( quod quidcm 
neque eveaturum esse coniidinuis ) prorsus talis cujiisdani 
particeps (i6) esse spectaculi, aul cum aleatoribus una se- 
dere et dis[3ouerc ac pacisci , aut spoasioncs facore de coe- 
tero ausus fiierit : eum mox a tua beatitudine , aul (i-^) 
a 3Ietrop(jiita , aut Deo amantissimo Episcopo , sui) quo 
ordaiatus Cat , si quidem aliquis praedictorum sit clerico- 
rum , a sacra separari (iH) iilurgia , imponi aiitem ipsi 
canonicam pcenam , et definiri tempiis intra quod conve- 
liiat ipsum jcjuniis et supplicationibus iitentem , raa<'num 
jiro^oitiari Deum supor laii transgressione : et si per d.-fi- 
nituin tem[3us , qui talem pcenain suscepit , maneat la- 
chrjmis et poeaitoatia , et jcjunio et ad Doruiiuim Deum 
oralione , remissionem delicti cxorans , coafiisiiin cuiu 
cui sul)jectus est , hoc diligealer cognito , el solicite re- 
quisito , commuaem quideia pro ipso oralionem fieri cu- 
rabit , el cum omni diiigonlia injunget J[)si , ut postea a 
tali sacerdolii dedecoralione abstineat; et si putaverit ipsum 
suiTicieater ad ptenilenljain venisse , tunc sacerdotali eum 
restituere (ig) dignetur clementisc : si vero et post excom- 
municationeai iaventus fuerit neque vera pffiiiilenlia usns , 
ct alias etiam aspernalus eam rem , et maaJfcste ab ad- 
versario diabolo mente Jnescalus , Jpsum quidem sacordo.s, 
sub quo degit , sacris eximat calologis , omnino eum de- 
ponens : ille autem non amplius ullo (20) modo lic.entiam 
haboat ad saccrdolalem venire gradum : sed si quidem ha- 
beat facullates , civilalis jJIiu» cui.iam , m qua consecratus 
est primum , aut si aon habeat curiani ea civitas , alia 
cuna proviuciaj , quas jnaxime indiget curiali , accipiet il- 
lum ia posterum curiie (21) cum suis facultalibus servitu- 
rum : si vero iacuilates aon habet , oilicialis in posleruin 



(i) Spcclacnla ficntniiini daemonmn ciiltus , et ponipK : qiio no- 
line dctostanda. IVrtullinniis cx Davidc d. l. concilia iinploi-um , 
lam p.'C(Mtornin, ot catlictham pcsliiini appcllat , ilHs rcspundens, 
III ncyaliaiit millibi iii scriptiiia rcporiri , Non ia circum ibis , 
"•n in llicatrLim : at;oniim intiims noii sptctabis. adde disi. 23. 
• his. 3. 

(2) Kpiscopi pr;vciintc oratione cligcndi. Act. i. \>. 24. 

(3) Fiunt etiain jojiinia. dist. 75. 

(4) Addc dist. V.3. c. cpiscopus. 

.(■') AytuTocTct 7C0» rup ^u,i\; fxir))piv»- oleum iutelligit et un- 
lonom. 

(fi) Ai-j^>i'p:xi scnsus. 
(:) Kvisu.jy. 

(8) Praitoritis dehctis faciUus in(hilj>ctur , qnam fuluris : sed et 
;a!torili dolicti [lactio admittitur , fnluri aoa xqnc. l. ^r. L 4. 

de pact. / J t 

(9) xVoi'. r>. cfip. 8. in pr. 

(10) Addc .To.'. i3'.. c. 6. alii lcgunt uyycix;. 
(n) Ita vcrtcre debnit , at noii hiec rolinqucntcs. 

(li) Id cst , s.ibdiaconi , nota siibdiaconi ollicuim. 11. dist c 
''■"t- '• ''S''^- '»r"'^'''Coni. addc Dnar. 1. de sucris i\. 
(il) Ito«? T;3CTf^,,-. huc loferi visionom Antouii ma"ni , aua 
Joni,l\ , = ' -1 



li^Ky ToaTt^x» a niultis subverti vidisse scribitur , teste Sozomsno 
6. fnst. 5. in Jin. 

(li) Leclio est corrupta. Loquitur aiilcm Tfi/ avacy «pu • de le- 
ctoribiis ; id itaque vult , Lectoris officiuin in Ecclc.~ia fiiis,c . ft 
e.^ Bibliis scripturas Irgere , ct hymiios (t odas caneie. Eo iDiinore 
Juliaiius cogiionicato Apo.-lata , quondam fuiictus est. Theodor. 3. 
c. i. Et Iccloris qui.Lin vidi tnr gcnoralis ap])cl!atio : pi-.jprie suin- 
pla , pvoiiiinciatorom signifioat : alias , moduLilorcni , qui cantor : 
aJ) co picecentores , succentores , concenlores. ii. dicl. c chros. 
vers. lcclores, et seq. post id munus ad subdiacnuos tranvlatmn vj- 
detur. 7. Isidor. 4- '"• clar. liist. 21. vol hoc Ju.-liniauiis vull : 
subdiaconos sacra Liblia ctidni,i nolii.t kgere : lcclorcs vero hy- 
luuos caMcrc. 

(i)) A . /. 1. ihfr. de calainniatoribus. adde et 1. quce<t. 8. 

(iG) Aicffi parti.-Lps cousetur qiii non ukhIo ludlt , s«.i.l qui cum 
aicatoribus scdit , qui paciscitur , qui sponsiones facJt. 

(17) Clcricus alcaior potest dcpoui vei a Patriarch.x , vcl a me- 
tropolitano , vel ab Epi.-copo. 

(18) PaMa Ecclo!.tiastioa , privari litnrj;ia. 

(19) Cloricus e.vuictoratus justa de caus.T re-=titui pitcst. 
tfio) Clorici in perpetimm cleiicatu privari possunt. 
(21) Id vidoLnr a)>ioyari Xov. Lcon. "• ct 8. 



12.2 



LIBER PRIMUS 



fiat provincialis oiTjcli pro (i) eo , quod ante fuit sacra- 
liis , (l cam ob rom quod Dei ofiicium dereliquit , erit 
oilicialis provincialis , jjanc sihi lurpiiudiiiem pro prislino 
honore imponens. 

§. 5. Uffic igiiur omnia sancimus in Iiac quidcm felici 
civilate tuam custodire sanclilalem , cl siifgularum Eccle- 
Siaium dclcnsorcs et occonomos (juibus cun« erit liaec in- 
quirere , et denunciare , et conviclos privare dalae eis a 
sancfis Ecclesiis annonae erogalionc : in provinciis aiilem, 
qui sub tua ordinati sunt bcatiludiiic , Dco amantissiini 
Melropolilse 5 ad Iiacc etiam , qui illis subsunt religiosissi- 
mi episcopi , et eorum Ecclcsiccdici (^2) et ceconomi (3) 
et ipsi ad eundcm modum qui prajdictus cst , re uteules , 
et sacram venerationein undique irreprcbpnsibilem et in- 
culpabilem custodientcs , conservabunt quidem ista : ut et 
gloriosissimi sacrorum nostroruin piffitoiiorum praefecti 
( dicimus (4) autcm orientis cum subditis gcntibus eorum 
jurisdictioni , item IUvrici , atque eliam Afrorum praee- 
mincnles dioscesi ) et parentia eis olficia et clarissimi pro- 
Vinciariim praesides et civitatum defensores : ipsi quidem , 
qui maximos magistratus gerunt indignationem nostram 
subverentes , officia autem non obsecundantia ipsis , decem 
auri librarum expertura poenam , prsesides vero provincia- 
les majores pariter et minores , et obtemperantia ipsis of- 
ficia et insuper civilatum Defensores quinque auri libra- 
rum poenam meluenles , si ha^c cognoscentes , non adnun- 
ciaverint et ipsi sacerdotibus , ( id est , aut Deo amabili- 
bus episcopis , aut sanctissimis Metropolitis , aut uniuscu- 
jusque dioeceseos sanclissimis patriarchis , secundum suam 
cuique regionem , ut ipsi lia^c intelligentes , secundum 
quod antea definilum esl , omnibus se opponant et resi- 
stant ) et postquam ab eis , is qui harum rerum convi- 
ctus fuerit , deposilis fuerit , non curiaj (5) civitatis aut 
officio eum tradi curavcrit : et gloriosissimus prafectus bu- 
jus felicis civilalis hsec custodiet, siquidem in hac peccetur 
regia noslra civitale, una cum obcdiente ipsi officio, ipse qui- 
dem indignationem uostiam subverilus , ipsius autem offi- 
cium decem librarum auri metuens poenam. 

§. 6. Verum ista quidem nos lcgislationis modo confe- 
cimus. Jllud vero in confesso est : quia nobis quidem con- 
secrata sunt Deo pro sacerdotum ipsius honestate. Si vero 
jpsi transgressi fuerint ea , quas sunt ordinata , et dissimu- 
lent, et non vindicent : sed quadam videlicet humanilate 
non laudabili capti fuerint , praeter ccelestes (6) poenas ha- 
bebunt et ilhnc condemnationem quT. illis in ipso Dei re- 
praesentabitur tribunali , quae indecentem dissimulationern 
arguet et vindicabit. Si vero et aliquis civilium magistra- 
tuum majorum , aut minorum officiahum , aut defenso- 
rum , aut cum hsec didicerit , non judicaverit , aut cum 



vindicare liceret , neglexerit , aut rem mercede prodiderit 
sciat , quod prreler interminatas a nobis poenas babebit el 
a maximo Deo nosiro poenam sequenlem , et obnoxius eril 
execrationibus omnijjus , quaj sacris continentur libris. 

§. 7. Sicut autem bscc nobis ob nihil aliud , quam cl 
Domini sancita siinl cultum , sic et hoc addiraus , ut in- 
quisiiiones cum summa diligentia flant , et ne (7) quis ca- 
lumniator insurgat in aliquos aut laho accusaturus , au 
falsum tcstimonium laliirus his de rebus : sicut enim sa- 
cerdotibus , si quid tale cgerint , tales imposuimus pcenas , 
ila et his , qui calumniarr ipsos tentariot , ex coelo et le- 
gibus nostris pcenas imminere volunius , si accusationc 
caqita , seu adnunciatione aut persequi noluerint , aut per- 
severare in hwjusmodi accusationibus non quivtrint. D. 
Pr. Non. Nov. CP. Justijsiaino P. P. A, iv. el Paulinc 
V. C. Couss. 534. 

T I T. V. 
DE H^RETICIS (8j ET MANICH.EIS (9) 

ET SAMARITIS (lO). 

De prmlcgUs et muneribus. 

1. Impp. (11) CONSTANTIN. [ CoJJSTANTIUS et CoNSTANS ' 

ad Dracilianum [ Prsefect. (12) Lrbi. ] 

PRivilegia (i3) , quae contemplatione religionis iiidult; 
sunt , Catholica; taiitum legis observatoribus prodessc 
oportet. Haerelicos non solum ab bis privilegiis alieno; 
esse volumus , sed etiam diversis muneribus constringi e 
subjici (i4)- P. P. Kal. Septemb. 

TINO A. VII, et CONSTANTIO CoNSS. 

In Authent. de privileg. dot. hae. 
vers. quia enim dedimus. coll. 

seu Nov. 119. c. 1. 

/Tcm prhUegiwii (i5) dotis , quo niulier crediiorihv 
tempore priorilms antiponitur , nec non de lacitii hypo- 
thecis , et alia oninia niulieribus a lege dala , claudunluT 
his , auce Catholicam non participant communioneui . 
Ut omnes hcereses perpetuo cjuiescant. i. Qui 
dicuntur hceretici. 
2. Impp. Grat. Valfntin. et Tiieod. AAA. ad 
Hesperium PF. P. 

OlMnes (16) vetitae legibus divinis et imperialibus con- 
^ stitutionibus baereses perpetuo qiiiescant. -l- Nemo (17) 
ulterius conetur , quae repererit profana pra^cepta vel do- 
cere (18) , vel discere : Nec Antistites eorundem audeant 
fidem iusiuuare , quam (19) non babent (20): nec mioi- 



Generasto , Constan- 
326. 

mul. §. quae igitur, 
8. tit. ro. al. 5. 



potest. 
. Supr. 



de 



(i) Mutari militia Ecclesrastica,, seii sacra in civilcm 
ip.) Ecclesicfdici , de quil.us ad"de /. 42. ^. q. in pr. 
Episc. et cleric. ^ 3 y r 

(3) I. (jucBst. 3. c. saluator. 8. 

(4) V. Infr. de off. yrcFf. prcet. Orientis et lllyr. et tit. de off. 
prcBf. piat. Afric. 

(5) 5. 4. uijm. Supr. h. t. ct T^oi/. Lcon. 8. in fin. 

(6) Solent injperalore.s Episcopis ccelestes poenas primum , deinde 
tfumanas proponeie ac ininari 

0) V. 1. c,. 8. 

^(8) _^i6. C. Th. -1. 5. Decr. 7. 5. Srnop. Baiil. 2. c. -rspi 
Ki/jfT/Jtiuv 4- et 6. Harm. 11. adde iVbc. 45. Nou. 109. A^oi-'. i32. 
I. Papo. Arre.it. 2. Clar. .''.. sent. 5. hceresis. Boss. tit. 27. Gotli. 
VkIc eham Menocli. de ailitr. pid. cas. 372. Brun. Iract. de hce- 



ret. S. L. 

(9) I. Ecl. 1, 

(10) Niwell. 45 



C. 2... irsfii ijia.ri)(^aiuv 
in pr. lay. 144. 



(11) Iinperatori Constantino M. sc. tribuenda , ut C. Th. 

(12) Id abcst a C. Tlieod. 

(i3) /. I. C. Th. de fiosr/ticis Kb. 16. Ecclesiasticis data privi- 
legia ad licereticos non pertinent. Novell. 109. c. 1. 

(i4) Sic alibi , Noi^ell. l\i. hnereticos odio prosequiinur. 
(i5) De qno in l. 12, Irifr. qui potiorcs. adde iVoi'. 109. 

(16) Sumpta ex initio /. 6. C. Theod. h. t. ad /frsperum. 

(17) Sumpta cx /. 24. C. Theod. h. t. ad Eufuiuin prcef. prat. 

(18) Eadcm culpa est , prohibita discere ac docerc. /. 8. Iitfr. 
de inalpfic. et math. 

(ig) Nemo fidem anntmciare potest , quain non habet. Nemo 
creare episcopum potest , qui ipse episcopus non est , iG. C. J"" 
5. /. 22. /. 24. 

(20) Hinc consequL voluut glossograpbi dcnarium falsura non esse 

denarium : vide Doctor. m l.eleganter. ^. sed cjui repjvbos. ff. cie 

pignor. (tcl. atque iti etiam decidit Bartolus in l. lecta. iii prine. 

ff\ ii ccrt. petat. repiobain pecuniam bou liberare solyenlcm. Mod. 



CODICIS REPETIT^ PR/ELECTIONIS. 



slros creare , qui non sunt. Nec pei- connivenliam Judi- 
cantium , omniumqne quibus per constituliones paternas 
supcr Jioc cura mandala est , ejusmodi audacia negligalur, 
et crescat. 

J, 1. H(ereiicorum (i) autem vocabulo continentur , 
ot Jatis adversus eos sanctionibus succumbere debent , 
(jui (2) vel levi argumento [ a ] judicio (3) calJiolicae 
religionis , el tramite detecti Juerinl deviare. Dat. 3. Non. 
August. Mcdiolini , AusoNio et Olybrio Cokss. 3jg. 
De locis. 1. De litaniis. 
3. Impp. Arcad. et Honor. AA. Clearcho 
Pra^lccto nrJji. 

CUncti (4) Jianrelici proculdubio noverint omnia sibi 
loca adimenda (5) esse : sive sub colesiurum nomi- 
ne tencantur , sive diaconica (6) appeJJenlur , vel etiam 
decanica (j) : sivc in privatis sndiljus , vel locis Iiujus- 
modi coetiJ)us copiam pra^bcre videanlur : his a^dibus , vel 
locis privatis , ecclesise (8) Catliolicae vindicandis. 

§. 1. Ad Jioc inlerdicatur Jiis omnibus , ad lilanias (9) 
Jaciendas nocle , vel (lo^ die proplianis coire conveuti- 
bus:sfatuta videJicet condenmalione centum lihrarum au- 
ri conlra offjcium suhlinjitalis tuae : [ vel Praesidiale, quiu- 
quaginta , ] si quid Iiujusniodi fieri veJ in publico , vel 
iu privalis acdibus concedaiur. Dal. 5. Non. Marlii Ar- 
cADio IV. et HoKoitio lu. AA. Co«ss. 396. 

Ve k^ihus et morihus. 1. De puhlico crimine. De pu- 
hlualione honor. 2. De lihcralitate et successione. 3. De 
donaiione et contractihus. 4- De morte et memoria rei. 5. 
Dc ultima ^'oluntale. 6. De liheris ., de pienitentia. 7. De 
his , qui hivreticos recipiunt. 8. De sen^is luereticorum. 

4. lidem et Tiieod. AAA. ad Senatorem 
P. Urb. (i,). 
Anichaeos (12) seu Manicha;as vel Donatistas (l3) mo 
ritissima severilale persequimur. Huic ilaque homi- 



I 23 



M 



num generi nihiJ ex moribus , nihil ex kgibus commune 
sit cum cateris (t4)- 

5. I- Ac primum quidem volumus esse publicurn (i5) 
crinjen : quia cj^uod iu rchgion^ni (iG) divinam commilti- 
tur in omnium fertur injuriam : quos bonorum etiam 
[ omnium ] publicalione (17) peisequimur. 

5. 2. Jpsob quoque volumus aiiioveri ab omni libtrali- 
lale (18) et successione quolihet tilulo vcnifnte. 

5- 3. Pra^tcrea non donandi , non ernendi , non ven- 
dendi , non poslremo conlrahendi cuiquam convicto reiin- 
quimus facultalem. 

5. 4- I" (19) mortem quoque inquisilio (20) extenda- 
tur : iSara (21) si in criminibus Majestalis lieet momoriam 
accusare deluncli , non immcrito el hic debet subire [ la- 
le ] judiciura. 

$. 5. Ergo et suprema ilhus scriptura irrila sit (22) : 
sive testamento, sive codicillo, sive (23) epistola : sive (24) 
quolibet (25) alio genere reliquerit volunlatem , qui Ma- 
nicliaeus luisse convincitur. 

§. (j. Sed nec fiJios Iiercdcs eis existere , aut adire per- 
miltimus , nisi (26) a palcrna pravitale discesseriut : De- 
licti enim veniam poenilentibus damus. 

5. 7. In (27) eos eliam aucloritatis nostrae aculei diri- 
gantur , qui eos domibus (28; suis damnanda provisione 
defeudunl. 

^. 8. Servos insuper extra noxam esse volumus : si do- 
minum sacriJegum evitanles . ad Ecclesiam Catliolicam 
scrvilio fideJiore transierint. Dat. 8. Kal. Mart. Ronuc , 
HowoRio VII. et Theodosjo n. AA. Cowss. 407. 

Si donnnus tempomlis fcrn/ni suam purgare ncglexerit 

ah hcerelica pr.ivilatc. 

Nova constilulio Friderici Imperatoris de statut. et 

consuet. §. si vero dominus. coUat. x. 

constitut. fin. pag. 744- 

C/ vero dominus temporalis recjuisitus (29) et admo- 

^ nitus ab Ecclesia terram suam purgarc neglexcrit 



0) Lex est 28. C. Theod. ad Aurel. procons. Asive. 

(i) Hacrcliciis cst , qui lcvi arguinento a judicio et tiamile Ca- 
kl.olicae jcliiricius dcvial : nt liic , oinnis non ortliodoxus , vid. l. 
12. ui pr. Infr. h. t. aliain dcfiiiilionem vid. in JSovell. 109. in 
pr. uars. harelicos , caus. i\. (jucBst. 3. c. hmresis 27. et seq. 
Ccrlc a pertinaci spuitu et opinioiic singulari haeretici dicuutur. v. 
rcrt. /(6. de prasc. His affines schismatici : inter utrosque tamea 
ahcjuid intcicst ,. caus. il^. quwst. 3. c. iuter h<xresini. 26. 

n\ / o^^lT a^ '"'"^' ' "^'^' ^ dccrctis ct canonibus conciliorum. 
U) IJ C-. Jheod. h. t. adde Noi^. 37. et 182. /. 2. Supr. 
Ae siun. Tnn. '^ 

(5) 16. Theod. 5 3o. /. ,.5. Supr. de Episc. et cler. l. 5. 
Infr. dv pagan. ct Sumurit. No^eli. 3,. 5. nulla. NoCetl. i3i. c. 
I4. iAot'. 1J2. 

(6) C. I. Synodi Laodiccn«^ ,'v ^J itxKD»r<u. In decaDicis ha- 
bentur ctM.vcntus , ct iu ca cliam coi.j.ci solent rcs prscliosse. vid. 
Lujac. ad Nou. 79. c. 3. ^ 

(-) Dccanonica /. 20. C. Theod. /. .6. tit. 5. De dccanicis 
Vid. qiKC scnpsi ad Aof. 79. c. 3. in fin. 

(8) Fisco nostro adcoriioiandis ; ila lcpitur d. l. ao. 

(9) Litaniain facici.dam d. t.xo. Lita.nre sunt preces , quag rd 
die vd nocle fiunt. Ao... -23. c. 32. vd .nocessus sacri. 

(10) \iA mtcrdiu. d. l. 20. 
(n) /. P. C. Thead. 

(li) /. 4o. C. Th. Ii. t. Manichaei a Manctc vd.it nova ct ino- 
..nata prodisK. in i.unc mu..d..m dc goncrc Pcisico prod.crunt. 
i. rSi', ^'"'"'"■"^ C. Grrg. Fulgc.ti.is ,. ad Tras.m. Mane, 
^ Cl.mto carn.s , l-^nlas.am c.clorc inah.il , quam naturam : de 
Man.cb^.s v.d. Auj^ust. 10. Kpiphan. 2. tnm. ^, W. 66. 

y,{ r' • '^"K"*'' ""«• a. adi^crs. Donatistas. 
(ih) Lt.am hificticis. 

(i5) Manetis hsresis ct Donatl puHicum crimcn cst. 



(16) Rcligioni illata injuria ad omn€s perlinct. 

(17) C.tduiitae Jisco ? non cedunt , scd proximis ad secundum 
usqne sr^duiii.rf./.^o.idem quoque exslare in Ras.licis refert Cujac. 
i2.ol>s.3u.So\os iibcros postca excipi animadverti in/.i5. infr. h. l. 

(18) Ma.iichaei ct Doi.atisfae donalion.ira et seccessionum" incapa- 
ces. De Dunal.stis vid. Augusf. contra x. cpiit. Parmeniani , /. 
5.J. C. Th. dc hoereticis. 

(19) Id cst, pojt uiortem. 6. Harmen. i\. Goth. Licet oidinarie 
criin.i.a inorialitate cxtii.guantiir, tair.cn hic est casus, quo poH innr- 
tem accusatio institiii polcst. Adde /. ult. (f. ad leg. Jul. majest. 
/. ex judiciorum. Jf. de accusat. t. uk. infr. Si reus vel accwio- 
tor. t.Aposiai. infr. c!e ApostiU. dc jiire Canonico vidc can. ult. 
caus.bZ. q. 2. cip. si quis. 5. extr. de haretic. can. ne quid. 
dist. 88_Crt/i. placuit. 24. q. 4. can. si Episcopum. 17.7. 7. Ans. 

(20) E\coiniuuiiicantur cliain nonnuUi post mortem. 24. q. 1. 
can. sane profrtnr. 6. 

(21) Aigumentiim a niajesLile terrcna ad ccelestcm suraptoin 
obscrva. 

(22) Dummodo defucrint projimi ad sccundum gradum. v. Cu- 
jac. 12. obvcrs. 3o. 

(23) /. ult. infr. familice ercisc. 

(24) Ultimne voluolatis pli.rcs sunt spccie», vid. Manticam i. de 
coiijecturis iiltimariini i-oluntanun. 

(20) (^)..od non.ine prdjnio iiou possit expriini. 

(2(i) i:t ita forte iiildligtnda est lox i5. Inlr. h. t. Solet cniin 
pfeu.tenti ignosci. /«(r. h. t. 4. q. 3. c. si' luibes. t. 28. Lnfr. 
de appcll. 

(27) Plenior cxtat hic locus , /. 40. C. Th. h. t. 

(28) Qui scieiis i)(>uati>tain ct siitiiKs Jcmo excipit , punitnr. 
(J9) hx hac Aiithcnlua Fndcricuin liiifcialoicin fuisse destru- 

ctum a Pana retlrt Bal.tus hic. Ex hac uaniquc authenlica Papain 
regnum 6icili.e Carolo Andigaverisi deuasse. 



124 



L I B E R P R I IM U S 



ah liocreiica pmviiate , j)osi annwn a tempare moniiio- 

iiis chijtsuin , lcrraiii ipsins exponiniiis Caiholicis oc- 

cupancluiii : qid eaiii eiicrininalis hwreiicis ahscjuc ul- 

la contradiciione possiclcani , ci in Jitlei puritaie c.on- 

serveni : salyo jure domini principalis , clumnioclo su- 

per iioc nullum prceslei obstaculuin , ncc ali(juocl iin- 

pediiucniuiu appoiiat. Eadcni nihiloininus lcgc ohscr- 

vaia conlra cos , tpu noii liahcnt clonios principcdes. 

De credeniihus , rcccpiaioribus , dcfcnsoribus , 

ct fautorihus lucreticorum. 

JNova constiluljo Friderici Inip. de slalut. et consuet. 

^. credentes. collat. x. const. fin. p. 744» 

J^ Rcdcnies praiterca , rcceptatorcs (i) , dcfcnsores ct 

^ fautores hcvrciicorum damnamus ,firmiter staluen- 

les , ut si posicpiam cjuilihei talium fucrii cxcommuni- 

calioTie notatus , satisfacere conternpserit inlra annuni^ 

ex iunc ipso jure sii in/amis , ncc ad publica officia , 

seu consiiia , vel ad eligcndum aliquos adhiheatur , 

necpie aci testimonium admiitaiur. Sit ciiam intesiahi- 

lis , ut ncc tesiandi lihcrani hcdfcat facultateni , nec 

ad hercditatis succcssioncm acccdai. NuUus prceterea 

ci supcr cpiocujKjue negotio , scd ipsc aliis respondere 

cogatur. Quod si foric judcx extiterit : ejus sententia 

nullam obiincat firmiiatem , nec causce aliquce ad ejus 

auclientiarn peifcrantur. Si vcro fuent adpocatus: ejus 

patrociniuiu nullatcnus admitiatur. Si iabcllio : iiisiru- 

menta per ipsum confecia nullius pcniius momcnti 

ccnseaniur. 

Ne hoiretici in loco Romano con\fcniendi morandivc 

facaltatem haheant. De Manichxis pcllendis , et ulii- 

mo supplicio tradendis. Confirmatio lcguni contra hoe- 

reiicos latarum. De donationihus. De ultimis volunta- 

tihus. Dc oidificiis. De procuratore. De auxilio ciui- 



li , militari , curiarum , defensorum. judicum, Demi- 
litia , et v>ariis pcenis. De benfficio ach>ersus legcs 
impetraio. 

5. Impp. (■?.) TiiEOD. et Valknti.masus 
C. FJorenlio P. P. 

ARiani , ei (3) Macedoniani (4j , Pnovmalomachi (5) . 
Apollinariani (6) , -Vovaliani (-) , scu Sebaliani '8) 
Eunoniiani (9) , Tetraditae , seu Tessaresca;dccadita; (lo) 
Valentiniani (11), Pauliani (12), Papianisla; , Monlani- 
slac (i3) , seu Priscillianisla? (i^) , vt.l PJirjf^os (i5) 
vel Pepuzitae (16) , Marcionista; (17) , Borborilse (18) 
Messaliani (19) , Euchitae (20) , sive Enthousiastae (21) 
Donalislae (22) , Audiani (^3) , Hjdroparastataj (2^) 
Tascodrogila; (2:5) , Eatraclula; (26) , IJermogeniani (27) 
Photiniani (28), Pauliniani, Marcelliani (29), Ophitse (3o) 
EncratisOe (3i) , Carpocralila; (3^) , Saccophori , et qu 
ad imara usque scelerum nequitiam pervenerunt Maui 
chaji (33) , nusquam in Komanum (34) locuni convenien 
di raoiandique habeant facullatcm : Manichasis etiam d 
civiuilibus pellendis , et ultimo supplicio tradendis : quo 
niain his nihil relinqjcndum loci est, in quo ipsis ctiad 
elementis fiat injuria. "j- Cunctis quoque legibus quae con 
tra eos carterosque , qui nostrae lidci refragautur , olin 
div^ersisque teniporibus lata; sunt , semper viridi observan 
tia valiiLU-is , sive de donationibus in haereticorum conven 
ticula ( qua; ipsi audactcr Ecclcsias lumcupare couanlur 
factis , sive ex uhima voluntaie rebus qualitcrcumque re 
lictis , sive de privatis aedificiis , iu quae domino permit 
tenie vel connivente convenerint , veneranda; nobis catlio 
licae Ecclesi« vindicandis : sive de procuratore , qui hoi 
iiescienle domiuo lecerit , deceni librarum auri raultam 
vel exilium , si sit ingenuus , subituro : metaliura ver< 
post verbera , si servilis conditionis sit. •]- Ita ut nec it 



(1) Confor tit. ff. dc rcceptatorih, puniuntur enim eadem poe- 
na , fjna ii , (jui rcccpti snnt. Ans. 

(2) Sumpta ct iiitcrpolala est lia-c lex ex /. 65. C. The.od. h. t. 

(3) De qmhns v. Epiplianinm 2. tom. 3. hccres. 69. Dc Semi- 
naiiis v. cli.nn cimdcm 3. toui. i. Iiceres. 73. 

. (4) De Maccdonio vidc Tlicotlorum 2. hist. 6. 

(5) De quibiis vidc Epiplian. /. 3. lom. 1. liccrcs. 73. 
. .(6) De Aponinarioiuui lilnis v. Euseb. 4- hist. 26. 

(7) De Kovatianis v. Eiisil). 7. hist. 7. 

(8) Qui ct Sabatiani a Saljalio Novalianoi'um presbytero. So- 
crat. 7. Iiist. 3. Sozom. 7. cnp. 18. 

(9) Qui Eunomianis . v. Kcbufl". i, hist. 25. Thcod. 4. Jnst. 29. 
Sozom. 5. c. 27. 

(10) De quibus vidc Epipban. 2. tom. I. hceres. 5o. ct i\. q.3. 
can. qiiidam. 89. 5. Tcssarescccdecoditce. 

(.'') V. Tcilull. advers. Vcdent. ct de iisdcm Epiphanium 1. 
tcm. 2. hcrirs. 3i. quos Gnosticos vocat. 

(12) A Pdido Saniosateno 21^. q. 3. cnii. qiiidam 3g. 5« Paii- 
liani. dc quibus v. Epiphan. 2. tom. 2. Jiccres. 65. 

(i3) A Monlano dicli can. quidam. §. Montain. iidcm Pbry- 
ges seu Phiy^asta; ct Cata]i]iry-cs d. can. quidam. §. Catapliry- 
gis. \. Epiph. 2. tom. i. hares. /|8. 

(r4) A ]^i isciila , quam ut Froplictissam jactabant , cum Maxi- 
milJa , Epiplian. diclo loco , et hocrcs. l\Q). 

(i5) sitpr. dixi. 

(16) A Pcpii/a nrJjc , in qua Priscilla , dc qiia supra dixi , 
ai!t ( ut alii volunt ) Qnintilla suas prophetias inclioavit. v. Epi- 
ph. 2. tom. 1. hccr. ^9. 

(17) d. cnn. qtndam. §. Marcionistcc. adde Tcriull. adi'crsus 
Marcionem: Epipb. tom\ 3, hocr. !\i. lidem Marchionislee j/t /. 65. 
hcerct. 16. C. Th. 5. 

(18) Qui ct Borliotiani 16. C. Th. l. hcer. 65. vcl ut alii Co- 
diccs babcnt. 36. Coddiaui , Slrafiotici , PJiibionitae , Zoaclci , 
Barbolila; ctiam appcUati sunt. v. Epipban. i. toin, 2. hcer. 36. 



Gotb. ^'p$opiTa,i sunt liaeretici dicti quasi ccenosi , Bcf^sc^ti enin 
signiticat sordes vel coenuni sive Intum. Ili iioniincs dchciis sa!cu 
li , et concupisccntiis fa-minarum dediti , non credcbaut futurun 
judiciuin extremum. Ans. 

(19) lidem Mcssaliani , de qiiibus v. EpipJianium 3. tom. 2 
hceres. 80. sorte legcndum , Mcletiani : de quibiis v. Epiph. 2. 
tom. 2. hctres. 68. 

(20) lidem qui et Messaliani.quasi dicas prccatores. v. Epiph. d.t, 

(21) Enlliysiastae d. l. 65. C. Th. ct uialc : Eutbonsiasts dicti 
quod se correptos numine lingcrcnt. Thcod. 4. Inst. i i. 

(22) Y. /. 4- supr. h. t. qui ct Donaliani , Epiph. 2. t. i. 
hcer. 59. in Jin. 

(23) Qui et Odiani , Epiphau. 3. tom. r. hxres. 70. adde Thc- 
od. 4- hist. 10. 

(24) Hydroparastatse aquam pro vino ad communionem exbibe- 
baiit : iidcm Aquarii. 

(25) Tascodrogitae , qni et Tascodrugitte. Epiphau. 2. tom, i. 
hcer. 48. quasi diceres Peiticonasati , aut Pertieotostrati , ib. li- 
dem Ascodrogitas , in l. 18. Infr. h. t. 

(26) Forte legcndum Hydracilse , dc quibus v. Epipbanium 2. 
tom. 2. Iiccres. 67. 

(27) Hcrmogeniani , v. Tertuli. adversus Hermcgenem d. cap. 
quidam. §. Hermogeniani. 

(28) I-e quibus vid. Epiphan. 3. tom. i. hceres. 71. a Photino 
GaIIogr<ccice Episcopo : d. c. quidam. §. Photiniani, 

(29) De Marcellianis v. Ejnphan. 3. tom, r. hieies. 72. 

(30) De Ophitis , v. Epiph. r. tom. 3. hares. 3^. 

(3i) Qui et Eucratita; , dc quibus vid. Epiphau. i. tom, 3- 
hccres. 46. et 2. toin- 1. lioeivs. 47- 

(32) I3e quibus vide Epiphanium i. tom, 2. hceres. 27. malc 
apud Haloandrum legitur , Apotactitce, 

(33) De MaaichKis v. Epiphanium 2. tom, 2. iiceres, 66. 

(34) liomano loco. E.\tra suum fcrritorium Imperator nihil jurit 
habet. adde /. i. supr. dc suinina Trinit. 



CODICIS IlErETlT.E PR.ELECTIO^'IS. 



12J 



iibllcum convcnire locum , nec (i) acdificare sibi (|ua- 

(2) Eocl(.'sias , nco ad circuniscri^ilioncin lcguin quic- 
uam nicdilari valcanl , oinui civili el niilitari , curiaruni 
.iam cl definsoiinii , ci. jiidicum sub viginli librarum au- 

inlcrminalidru' (iroiiil^cndi auxilio. llll>> eiiani omnibus 
1 sua rnancnlihiis liiniilatc , quffi d(i niililia p(xnis([ue va- 
is , d(.'f|ue divcrsis siinl Ii.XMclicis promulgaia : ut ncc 
cciale quidem bcnclicium advcrsiis lcgcs valcal impcira- 
in. Dal. ( oiisltintiiiop. 3. Kalcnd. Jun. FKLicii ct Tau- 

CoNss. l\S. 
l)t: noininihus luvrctic. I. De Ub. Ncstorii. De 
ilispufuliciii/jus. Dc coiwcnlicul. sanctio. 
i). Ijdciii AA. ad Lconliiiin P. Urbi. 
^ Anmalo ('>) porlcnlosx' supcrslilionis auctore Nesto- 
J rio nota c;j!i;j,rui (4) noininis ejus iiinratiir yicgali- 
is , ticc Cbiislianoruin appcllalionc abutantur ; scd quc- 
;idni(Hlum Ariani ab (5^1 Ario , lcge divas memorice 
inslautini ob similitudinom impiclatis : Porphyriaiii a 
>rpbvrio (G) nuncupanlur: sic ubique participes nclaria? 
cl.T iNcslorii, rScsloriani voccntur ; ut cujus scclus sunt lu 
sercndo Dcum imilali , cjus vocabulum essc vidcantur 
■lili. 
5. 1. JNec vcro impios libros nefandi ct sacrilcgi Ncslo- 

advcrsiis vcncrabiJcm ortbodoxorum scclam dccrelaque 
iictissimi ctclus anlisliluin Lpbcsi babiti scriplos haberc, 
I lcgcrc , aiil doscribcrc (7) quisipKiin audeat , quos 
ligcnli sliidio rc(|uiri ac publice comburi (8) deccrni- 
us , ita nl ncmo in rcligionis disputatione (9) aliquam 
pradicli nominis lacial m(.'nlioncin : aut quibusdain co- 
m habcndi ccnciiii gralia , in adibus aut villa aut su- 
irbano suo , aut ipiolibcl alio loco conventiculum clam 
it apcrlc' ['lalxal : (pios omncs coclus celebrandi liccnlia 
ivari slatiiinuis. Scicntibus univcrsis , violalorcm bujus 
[:;is publicalionc bonorum essc coercendum. Dat. 3. 
;d. (lo) Aiigusl. Coiislantinop. TuEODOsio xv. VALtN- 

JN1A3NO IV. AA. CoJNSS. 435. 

De nnineribus. 
7. lidcm AA. Florcnlio P. P. 
'Urialcs (11) oinnium civiialum onerosis , quinetiam 
J miliiia; , scu divcrsis ofliciis lacullaium et pcrsona- 
im muiicrum obiioalos , suis ordinibus cujuscnmpie sc- 
T) (la) sinl , inli.TiTic ccnscmus , iic vidcamur homini- 
s cxc(;raii(lis conlnmclioso anibilu innnunilatis bencficiiim 
a^stilissc , (pios volumiis jmjus constiluiionis auctorilate 
mnari. J)al. I'rid. Kal. Fcbr. Tiieodosio A. xvi. et 
.sio Co^ss. 4-^9' 



De ApolUnaristis seu Eutychianistis. 
8. Impp. Valekt. ct Marcianus AA. Palladio P. P. 

QLicunquc in hac sacru (i3j urbe ,. vel Alcxandrina , 
vel in ornni jEgypliaca dif.eccsi , diversis([Uc aliis 
provinciis Eiitvchctis profanam pervcisitatem scquun- 
liir , ct i(a noii cicdunl , ul trcccnli dccem et oclo sancti 
Patrcs Iradidcriint , calholicam fidem iu i\ica;na civilale 
fiindanlcs : ceiilum (pio^iue ct <|uin(piaginla alii vcneiabi- 
Ics Lpiscopi , fjui in aJma urlje Lonstrinliuopolitana uo- 
slca conveiicrunt : ct sicul (i4) ALhaiiasiiis , ct llieophi- 
lus , el Cyriilus sanclaj recordalionis cjiiscopi Alcxandri- 
na:' civit.ilis cicdcbant , quos cliam Lphe,-,ina synodus ( cui 
bcal.X' mcmoria; Cyrillus praeluic , in rpia iNcslorii crror 
expiilsus cst ) in universis sccuta cst , quos et nuper ve- 
norjibiJis CliaJcedonerisis synodus est sccula, prioribus cou- 
ciliis sacerdolum ex omni prorsus parie consenticns, niJiil- 
(pic adimcns sacrosancto symljolo , neijue adjicicns , sed 
Lulychclis dogmala funesla condcmnaijs : sciant se esse 
ha-rcticos [ ApoUinarislas : ] ApoJIinaris eniiu Jaciiioro- 
sissimam scctaiii Eul_)cJies et Dioscorus (i5) meutc sacri- 
lcga sunt seculi. 

§. I. Idcofjuc hi honiines , qui ApoUinaris vel Euty- 
chctis pervcisilateni sef[uunfur , illis pccnis , qu3e divoruni 
relro Principum constitulionibus conlra A])ollinarislas , vel 
scrcnilalis noslrse postmodum sancliones conlra Lutychiu- 
nislas , vci liac ipsa Augustissima lege contra eosdem de- 
crcla; sunt , noveriut se csse plcclcndos. 

5. 2. Idcirco Apolliiiaristas , lioc est , EulyoJiianistas 
( quibus elsi est in appellatione divcrsitas , lamen e;t Ju 
hai-resis pravilale conjunctio , ct dispar quidcin nomen , 
scd idem (iG) sacrilcgium ) sive in Jiac aJiiia urbe , di- 
versisqiic provinciis , sive in Alexandrina civilalc , sive 
intra TEgypti.ncam dicecesin sunt , [ el ] neque ila cretluut , 
ut pra^dicti venerabiles Patres credebant , ueque viro re- 
vercndlss. Alexaudrina; urbis anlistiti Procerio (i-) fideiu 
orlhodoxain tenenti communicant , Episcopos , ct presb\- 
leros , aliosve clericos crcare , et habeie [iroJjibcmus" ; 
scieulibus lain his Eutychianistis , et ApoUinaristis , qui 
ausi iucrint cuiquam episcopi , vel presbytcri , vcl cleri- 
ci nomen impouere , quam liis qui passi lUerint im^MJsi- 
tum sibi nomcn sacerdotale retinere , pcenani exilii cuai 
facultatum siiarum amissioue se siibiturus. 

5. 3. Lniversi pra^lcrea ApoUinarista; vcl Eutycliianistaj 
non ecclesias , non monasteria sibi constiuai.L , parasy- 
naxcs (18) , et couventicula tam diurna quam nocturnu 
non conlrahanl (19) : ueque ad domum veJ possessioues 



[i) 'N . TMolina^nni <lc uswis quast. 20. iiitm. 2i4. 

>) V. /. 8. 5. .!. Jnfr. h. t. 

;3) /. ////. C. Th. h. t. adde c. fiataniuais 4. in fin. exir. 

hwrct. 

\i) N(>st(>il;mi ;» Ncsloiio .sno autoie (lioiintiir. 
;5) II.Tiilici a siiis .scclac anctoiibns d(ii< inin.mlur : qnod mc- 
) tuit con.-lilnliim. Nullnni cniin iiciins cMirliini cst ciroruni 
h1 it.i sit i,|,(iiMin (.'liristi.iiiiv loligioiii iuivcrsnri , nt uon aflc- 
vcrit ;il(jMc ;iinliiMrit Clnisli iioniiiic piori.iri. Aiigii.st. toni. 4. 
dc/!dc inMstlUlL Addc Tirtnll. c. 3. Jpoloiretici. et Noucf. 
' 'oj)- 

fi) Nov. 4t. c. I. §. 1. 

;?) Dc dc.<icriplionc, v. /. 5. ^. 9. {f. c/c injur. 
b) /. 8. 5. ult. l. 16. ^. -2. infr. h. t. l. 3. ^ 1. Supv. clc 

'■»/'"'• '• '"• '" /"■• '^"/"■- <'" '->''^<^- «"^- 5"^'- "Upr cons\. 

Ma^mtm Scuuum. /. 4. 5. ,. ff. Jhmil. crcisc. AMc Jct. 10. 
>•• 18. Livium 59. P;u.l. 5. sciit. 23. ?. ,2. Adde cundcln 

J). ht. 2. 5. uii. /. 5, /,wj.. ^p „^^ii,,r iVor. 42. c. I. S. a. 
c. 09. Jposlotonim. ././■»:) 



(9) \'h\. Siipr. dc summa Trinit 

(10) Non. C. Theod. 

(11) Sumpl;! hcec Ic.\ cst ex Novcil. Tlicoflosii de Judceis , Sa- 
imiritunii , harcticis et paganis 3. ^. et quon. decet. 

(i-.'.) /. (i. /;;//•. //. t. et snpcrstitionis. /. 12. Lifr. h. t. l. 4g. 
/;;/)•. dc decurion. Nov. 45. ubi v. Cuj. ad Nov. 109. c. i. 
(i3) Id cst , Coustanliuopolilana. 
(i4) Ad(ic /. 3. 5. 3. Supr. dc summa Triiiit. 
(i5) Noi'. 109. in princ. 

(16) Hoc vidclur innueie utiosquc carnis Christi vcras piopric- 
tatcs su.stullssc. 

(17) P/otcrio. 



ijj. i'.\is(ini;(inni , se(i non siiiiT cccksi.-e : 
coiis.'oi;:ilioncs coruiu iliicili- dicuntur , /. 2. /'// ;//•. 47/^/-. dc sum- 
ma urinitnte. .iddc Cujac. 

(19) Id tit , iKju buijc;iul , vcl ul mox scquilur , nou collisjant. 



26 



LIBER PRllMUS 



cujusqiiain netpie ad inonaslerium vcl ffiieincunfjue alt(;runi 
locuiii operalun sectae funeslisbiinfe congrcgentur. Quod si 
fecerint , et hoc factum fuisse domino volente coustiteiit : 
post rem in examiue judicis approbatani , domum (i) 
vel posscssionem ejus in qua convcnerint , vel nionasle- 
rium ejus civitatis orthodoxae ecdesia; , in cujus territorio 
est , juberaus addici. Si vero ignorante doniino , scienle 
vero co qui pensiones domus exigit , vel actore [ vel con- 
ductore ] pra^dii parasjnaxes , et conventicula inlerdicta 
collegerint , conduclor vel procurator , sive actor , vel 
quicunque eos in doinum vel possessionem , vel monasle- 
rium receperint , ac passi fuerint illicilas parasjnaxeis (2) 
convenlusque celebrari , si vilis et abjeclae sint conditio- 
nis , fuslibus (3) publice et in poonain suam , et in alio- 
runi coerceanlur exemplum : si honeslae vero sint perso- 
nae , decem libras auri , multaj noniine fisco nostro cogan- 
tur inferre. 

§. 4- INulIum praeterea Apollinaristam vel Eutychiani- 
stam ad aliquam jubemus aspirare militiam. Et si inventi 
fuerint mihtari cingulo soluli : honestorum hominum et 
palatii communione priveutur. JXec in aliqua nec in qua 
iiati sunt civitaie , vel vico , aut regione versentur. Si 
qui vero in hac alina urbe nati sunt , tam sacratissirao 
comitalu , quam omni per provincias metropolitana civi- 
tate pellanlur. 

§. 5. NuIIi insuper Eutychianistae vel Apollinaristse pu- 
Llice vel privalim convocandi coetus , vel circulos con- 
trahendi , et de errore haretico disputandi (4) , ac per- 
versitatem facinorosi doginatis adserendi Iribuutur facultas. 
•f" Nulli eliam contra venerabiiem Chalcedonensem Syno- 
dum liceat aliquid , vel dictare vel scribere , vel edere , 
atque emiltere , aut aiiorum dicla vel scnpta super eadem 
re proferre. Kerao hujusinodi habere libros (5) , et sa- 
crilega scriptorum audeat monuinenta servare. Quod si 
qui in his crirainibus fuerint deprehensi perpetua depor- 
talione damnentur. Eos vero qui discendi (6) studio adie- 
rint de infausla haeresi dispulantes , decem librarum auri , 
quae fisco nostro iuferenda; sunt , jubemus subire dispen- 
dium. Ultirno etiam supplicio coerceantur , qui illicita do- 
oere ('^) tenlaverint. Omnes vero hujusmodi charlae , ac 
libri , qui funcstum Eutychetis [ scil. ] et Apolliuaris 
oomplcxi fuerint dogma , incendio concrementur : ut fa- 
cinorosjE perversitatis vestigia flauimis conibusta depereanl. 
.^quum uamque est , ut immanissima sacrijegia par poe- 
cas magniludo percellat. "^ Scientibus moderatorihus pro- 
Yinciarum , eorumque apparitonbus , defensoribus etiam 
civitatum : quod si ea , quae legis hujus religiosissima 
sanctione custodienda deceruimus , aut neglexermt , aut 
aliqua permiserint temerilale violari , denarum librarum 
auri muham fisco [ liostro ] inferre cogantur : insuper 
etiam exislimationis suae periculum sustinebunt. Dat. Con- 
stant. Id. Aug. Coivstaktio et Rufo Cojnss. 4^7^ 



De sepultura. 
Hanc consiitutioneni edidit Cujac. lib. 12. ohs. cap. 
Aotutur in Nomocan. tit. 8. cap. ;. esse hujus til. const. 
al. 9. in (jua caocatur , u( rjui inopia prernunlur hcsr. 
ci , a^i&)//.«TiX«' noa accipiant a juiliriis , vel Eccksiis 
9. Irap. {b) Martum;s. 

HUmanum et pium hoc arbitrati ha?reticos permi . 
nius (9) sepelin (10) legiimiis sspulchris. Dat.C- 
slaiitinop. Id. Augusl. Constakt, et Rlfo Conss. 457.(1 

Epitome superioris constitutiunis ex Aomocan. tiL 
cap . 2 . 

lJa;retici legitinio modo , ut caeteri (12), sepeliuntor 
De his , (ju(» in hoereticos couferuntur , de limplis. 
10. Imp. AwASTAS. A. Er>ihrio P. P. 

Sr qui orthodox» religionis , emptiorie vera , vel fi.. 
tia aut quocunque alio jure , vel litulo pra;dia , l 
possessiones , resque immobiles , in quibus orthodoxae fii 
Ecclesiae vel oratoria constituta sunt, in(i3) hffiretica • 
ctae , et contrariae orthodoxae fidei sentieutem quamcu- 
que personam Iransferre voluerint : nullam hujusmodi 1 
inter vivos habitam \el secreto judicio compositam vai; 
volumus voluntatem , etiainsi ab orthodoxa» fidei vend . 
re , vel quocunque modo ahcnatore comraenlilio siib ^- 
libet occasione Juerint assignata : sed irrita omnia hu;- 
modi docunienla , et tanquam nec penifus scripta '<; 
ceusemus. Ijffic enim pia;dia et posses,iones , quae in 1- 
reticas personas quocunque modo iransIalEe fuerint I 
collatae , Jisci nostri juribus dccernimus vindicare. S; 
cnim apud dominos possessoresve orthodoxos ea praei 
maiieanl, sive ad iisci (i^j nostri jura pervenerint : ne(- 
se est in his ecclesins et oratoria constiluta diligentius t 
solicitius instaurari. Kostraj etenim serenitatis undique 1 
hunc exituni providentia ducit , ut omnipotentis Dei te. 
pla [ in quibus nostra? fidei instituta perdurant ] cu 
assiduo per omnia secula reditiva (i5) serventur.INcc eui 
dubjtari potest : si in iia^reiicos tales veniant possessiooi, 
in quibus verae fidei Ecclesiae vel oraloria conslituta suu 
et iutegntas colilur : onuiiraodo ab his deseri , atque 
stitui, [et] orani cultu vacare, omnibus sacris et sol.. 
viduari m}sleriis, omui splendore privari, [ nullis popa- 
rum conventionibus , ] nuUis clericorum observationil 
celebrari , et ex hoc sine dubio easdem ecclesias perin 
ruere , et coraplanari. Nec enim de earum inslauratic 
ha-retici potuerunt aliquando cogitare , quas penitus e 
nolebant. Quae oinnia resecantes ad praesentem legem p 
veumius. Dat. 5. Id. August. Boetio V. C. et Euw 

RICO CoKSS. 5n. 

TJc Manichoiis supplicio cifficiendis. 
II. GrcPca constitutio Anastasii aul Justiniani. 

Uejus epitow.e. 
Ijicunque Manichaei inveniantur , capile (16) datnna 
di sunt. 



(i) Domns in cfua conventicula illicita habita sunt , nionasterio 
addici solila , iit iiic , et l. 3. Supr. h. t. I. 10. Infr. h. t. Nov. 
38. cap. 6. vers. curiales , <?i i3i. c. 8. Gloss. distincl. 3o. c. 
si quis cxtrii Ecclesiam. 11. 

(2) Vid. Supr. h. t. 

(3) Hseielicos non seniper capitali supplicio affeclos fuiiss , 
binc possis coHioere. 

(4) Vid. /. 4. sdpr. de summa Trinit. 

(5) Vide /. (3. 5. 1. Supr. h. t. 

(6) Discens illicila punitur. 

(7) Doccns illicila punitur. adde l.i. infr. de malejic. et rnathem. 

(8) lnterprclatio Contii. 

(9) Vid. taincn c. Sacrii. 12. exlr. de sepuhura. 



(10) Sepulturae jus non ademptum est haereticis ^ hac enim 1 
baertticus in familiare et gentilitium sepulchrum inferri potest. 1 
tur ab orthodoxo inferri iri id genus sepulchri non prohibetur. 

(i i) Aliam subscriptionem habet Cujac. 12. ohs. 20. 

(12) Qnidam hic addunt negativam ex. nomocanone.adde cap. 
Ecclesui. ult. extr. de consecratione . 

(i3) Noy^ell. i3i. cap. 14. 

(•4) Ilodie Ecclesias , iVoi'. i3i. cap.il^. neque id novum:p 
ruuKjuc enim novae constitutiones daul Ecclesise , quod veteres"' 
sco. vide Cujac ad d. Novell. i3i. injin. 

(i5) Rediviva. Rcditiva tamen sccula accipe , quae scmper C" 
rcdeiuit ct pcrp* tua sunt. 

(16) /. 12. Infr. h. t. 



CODICIS REPETIT.E PR^LECTIONIS. 

dt. vtpi 



127 



^lia epitome. ex Fclo^. (SaciK. W>. 1 
Metf/^aicoif , (ap. 25. 
i/f Anicliaeo (1) in Joco Komano dcgere deprehcnso ca- 
Vl put ampulalor. 
De Miinic/i(v/s cripi/e f iinienclis. T)e dignilatihiis et 
miliiiis. Oc Goiltis. 1 . Si parentes diversia 
fidci et rcli^ionis siint. 
17. (7) Gnvca cnnstiliilio Justini (3) A. Ejus 
epilome c.c collal ioi/c Grwca conslilutionuni 
h C( lcsiasticanini. 

lor , et capitc jmniiinlor 



deliquerint , (juarlam facultatum ipsorum [ parteni , ] 
lestamenlo facto. 

^. 2. Eadcm et in Judaeis et SamarJtis obtinent. 

Qu(e inlerdit uiitur hccrciicis. 

i4' (i5) Graeca consiiruiio ejusdem Imperatoris. 

Epitome ex Graeca coUcctione conslilulionum 

ccclesiaslicarum , el INomocan. lit. 12. c. 2. 

HJilrctici sjnacleria , seu collcclas laccre non possunt 
aut parasvnaxes (16) aut synodos, aut ordinationes, 
aut baptismnia (17) , aut Exarclios liabere , aul paterni- 
talcs scu abbalias aut defensioncs insliluere , aut curare 



yIAnicb.Ti undirpie expelhinl 
\ I "1- RcJicpii aulcm bKielici ( bareiituis (4) est ouinis scu adminislrare villas per seipsos , aut per interposilas 



n filbodoxus ) et Grarci [ seu pagani ] et Judei , ct 
nianla; probibcntur niai^islraium gcrere , et digtiilalcm 



bei^e 



personas , aut cjuid probibiloruin faccre. Qui Iransgressus 
ba?c fucrit , ullimum (18) supplicium luit. 

JDc l\Iiiiic]ia:is hahcnt/bus lilicros oi-lhodoxos. 

i5. (19) Gra^ca conslilutio. Epitome ex indice 

Basilicorum xaT«yi;)(f''&)»'. 

MAnicbapi (20) liberos (21) quidcm babcntes orlhodo- 
xos (22) , in eos et solos ab inlcstato transmittant : 
nulJi autcm alii vivenles aut morientes alicnanlo , [ seu 
per inslitutionem , scu por b^gatum , seu per donationem , ] 
onmjinodo eoruin facullatibus ad fiscalem redituris ra- 
tioncin. 

De l\lanicha'is , 2. el eoruni lihris nianifcstandis. 

16. Gra-ca; conslilulionis epitorae ex collcctioue 

Grseca ecclesiasticarum constilutionum. 



fuerit 



, aul jiib dicerc , aul dcfciisoics (5) , aut patres 

'ifalum ficri , ( ue Labeant liccnliam vexare , aut ju- 

are Cbrislianos , aul Ipiiicopos. ) Item mililare (6) 

oque proliibcntur , pr<Ttcrquam si ex genere coliortali- 

'"""' (7) *^'"^ • ''i ^"'"1 maiient , oncra (8) quidem 

linentes : noii oflciidcntcs autcm , neque in ortbodoxos 

id cxc(|U(!nics in publicis , V(I privalis causis. Qui au- 

ji teniavcril quid liorum facere , praner((uam (piod fa- 

fim pio inficlo eiit , dabit ctiam XX. libras , et ([ui 

IbJicis ipsos dcscriptionibiis inscrerc conati fuerint , ctiam 

i. et piffsidco qiiin(|uaginta : ct onincs bae privalis re- 

^ inferuntur. -j- Excipiuntur (9) Gotibi, qni fiunt Fce- 

ati, etalitcr pront visum linperatori fuerif, honoranlur. L'A ManicJiEeo laclus orlJiodoxus , si inventus lueru ea 

Jha cjusdciii fmrs ex- Thcodoro HenwpQlita. JLJ quae [ pristini ] erroris erant , facere , aiit saltem 

). 1. rarcnlibiis (lo) diversae fidei existcnlibiis et reli- una dcgere duniaxat , et convcrsari cum Manicba?is , nec 

nis , ilbus scnicntia pra^valcat , qui ad orlbodoxam il- confestim prodiderit illa competenti judici , ullimo (28) 

clegcrit (11) penducere fidem : ct quamvis patcr sit , supplicio punilur. 

1 conlradicit : ne exindc succensendi materiam caplans , §. 1. Idcm qui in dignitalibus et mililiis sunt , sollici- 

:essaius eos privct alimentis , aut aliis necessariis expensis. te eos , qui in suo consorlio sunt ejusmodi , inquirant , 

Dc fitiis orthodoxis patruni non orthodoxoruni. et prodant : quia si comprehensus Manicha-us dixcril sci- 

i3. (12) Gra^ca constitulio Jiistini vcl ri se , el nosci talem a cpiibusdam , congrue illi puniun- 

I Jusliniani. (^jns epitome. tur , ut qui eadem deliquerint , fametsi non sinl tales : 

/Lrclici patns uihil baboiitcs lcgilimum (pio accusent eadem enim deJinquere videntur scientes quidem dclin- 
!!!_'!' 1^"' ^'''°' ' ^^r|',''<"'- l'»''»^«fi- facullates (i3) quenlem , non facientes autem illam manifestum. 

5. 2. Qui babet libros Manicbaicos , el non manifeslat 
eos ut comburanlur (2^) , puuitur. 

De sjna^ ogis , 1 . Successionihus , donationibus et 

aliis alienalionibus Saniariiaiioruin. 

17. (25) Grajca? constilutionis Justin. epitome ex 

eadem colbcti^iuc. 



is etiam alimcnla (^ogare illis , et rcli(pia necessaiia , 
conjiingcre ( in niatrimonium ) orllKxloxis et daie do- 
ct anlcnupiialcs donalioues , providcntia Praesidum ct 
iscoporum. 

). 1. Orthodoxi filii ha^rcticorum , qui (i^) nibil de- 
icrunt in paientes , ilJibalum accipiunt , ct indcminu- 
11 quod eis ab intcstato competit, et adversus lia-c factn 
inia voluntas infirmatur : conservatis liberlatibus , nisi 
pia lege i^robibcantur. Si vcro (|uid deliciiun-inl in pa- 
lcs , accusanlur , et puniuntur. IlabcnU aulcm , et cum 



1) Syvops. Bnsil- i. tit. i. 

2. /. 16. /. ai. ir.fr. h. t. 

p Intcrpretntio Conlii. 

'<) Aoiclt. 109. //, p,., 

i) ^a^rcticus quis ? v. /. ■>. 

X ,; '^- '." /"■• ''!/'■• /'• t- 



ex Noif. 4. c. 4. addo /. 5. sitpr. 



§. I. supr. h. t. 



) Vicl /. 3. in fu.ff. dc dccttv. l- T'-,. ^.6, 7). deexcus. tttt. 
) uouioniin onini pii-iiqiic Ariani ciaiit": $cA ct lcgcs civilcs 
los non tciicnt. " 

o) Parons orliiodoxns altcri parcnti nonorlhodoxo prifcicndns. 
•; l. 18. 5. i. i„fr. h. t. 

L i2**!'"^^''^';%''^"''* r'"^ praeslarc cognntur hneictici patres , 
» l.a:rclKis. Nou. n5. c. 3. 5. .4. ^ 

1} , ,'*• 5- ^'- $■ -i. stipr. h. t. adde /. i5. Infr. h. U 
^) Inferprctatlo Contii. "^ 

^) '• »• S- 3, supr. h. t. y. Noi-eU. i3a. 



SAnctae etc. Samaritanoruin (26) s^ nagogae destruuniur ; 
et , si alias tenleut facere , puniunlur. 
5- 1. Non (2^) possunt successores habere ex testamen- 
to , vel ab intestato , pra^ler (28) orthodoxos : ne^pie do- 

(17) Nov. 37. vers. Hereticus. Baptismi jus iiiterdictum videtur 
lifci-cticis , hac lcge. 

(18) /. 20. infr. h. t. 

(19) Intcrprctatio Contii. 

(20) Synops. Basil. 1. tit. i. c. ■jripl ftxvt x,iiii>v. Ecl. i. c. 27. 

(21) Kt ita restringenda est les 4- ^- (>• siipr. h. t. 

(22) d. §. 6. et l. i3. 5. !• supr. h. t. 

(23) Gravior po-na contumaci bic imponitur , quam in / 
supr. de episcop. atid. 

(aj) /. 6. 5- I. supr. h. t. 
(20) Inlcrprctalio Contii. 

(26) .Samaritanornni (3t inenfio iVi Novell. 129. i44- Edict. Jn- 
stiniitni g. cap. 1. apiid Epiplian. toni. i. hares. 9. Iloruin va: ias 
.scctne , alii namque Esscni , tbid. hacres. lo. SeluiaM , hccics. ii. 
Gottlicni , harcs. 11. Dosithci , hceres. i3. Dosithei : memimt 
Tcrtiillianns in lih. de prcrscr. cirKaJiit. 

(27) Hoc abrogafur. No^'. 129. in /^r. revocatur per JVc^-e//. !44- 

(28) /. i5. supr. h. t. 



o. 



I2S 



L I B E R P R I ]\I U S 



uuiil , aul alilcr alifnanl bi qui non sunl orthodoxi : sed 

fiscus ipsa vindjcal providcijli.i T.\>hc<)[H>iutn el praesidum. 

Produciio iitperiovis lcgis dc Sainaricis 

ad alios Inrrcticos. 

18. (1) GraecoR constilulioais ejusdcin Justiniani 

epilome ex eadem coilecllone. 

QUa; de Samaritis lege slalula sunt (2) circa sjnago- 
gas et successiones : oblinent , et in Montanistis (3) , 
el Ascodrogilis (4) , et Ophilis (:")) . Soli eninr ortho- 
doxi succedunt ipsis ex lestanieulo , et ab inlestalo el Je- 
gata capiunt : caeteri autem ha'retici , id est , qui non 
sunt orthodoxi , et Grajci , seu pagani ct Samaritae non 
inilitant (6) , neque ulla digniiale decoranlur , neque 
publicam adipiscuntur curam , neque docent , neque ad- 
vocationiljus lunguntur. Si vcro quis ad ea obtinenda si- 
mulet se orthodoxum , et appareat uxorem habens , aut 
liberos Ijserelicos , et non adducat ipsos ad orlhodoxiam , 
ejicitur. Si vero eliam lateat , non potest quid suarum 
rerum donare , aut aliler alienare ha^rctico , sed ha;c et 
Jiterelicam delatam ipsius successionem vindicat (7) fL- 
scus : In universum enira qui participes suiit mililia; , aut 
dignitatis , aut advocationis , aut publicas liberalitatis , 
aut applausus , solos orlhodoxos Iiabet successores , et res 
ipsorum q_uocunque modo ad haerelicum delatas fiscus 
vindicat. 

^. 1. Si alter conjugum orthodoxus sit , et ahcr iisere- 
licus , oportet (8) lieri lib^ros eorura orthodoxos : Quod 
si ex his aui orthodoxi fiant , alii haeretici maneant , so- 
li succedunt utrique parenti orthodoxi. Si vero omnes 
sint hseretici , cognati orthodoxi succedunl , aut iis nou 
existentibus fiscus. 

§. 2. Habet ( constitutio ) diversas pnenas conlra nc- 
glectores , et non persc(]uentes aut indicanies proEsides et 
oflicia civiha , vel militaria , et Episcopos , qui quidem 
et de neglectoribus prsesidibus relerunt priucipi : poenae ve- 
vo fisco applicaniur. 

De parentibus non orlhodoxis liahentibus , vel non 
hahentibus liberos orihodoxos. 
19. Idem A. Juliano P. P. 
'Ognovimus mullos esse ortliodoxos Lberos , cjuibus nec 
pater , nec mater orlhodoxse suDt religionis. Et ideo 



c 



sancimus : ut non fantum in casu , ulji altcr [ non 1 
thodoxK rehgionis est 5 sed etiarn in his caaibus , in q. 
bus uterque parens alienae sectse sit , id est , pater etii. 
ter : hi tant;;mmodo liberi ad eorum succcssioijfrin , si. 
ex (9) lestamento (jo), sive ab inteslato vocejjlur , et - 
nationes, seu afiaj Jibeialitates his acccdere possinl, qui u 
orthodoxorum vcneraljih suiit nomine decoiati : ca;leris 
beris eoruni , qui iion Dei omnipoteniis amorem , sed 1 
teinain , vel niateruam impiaui aneclionem seculi sun 
ab omni (12) beiieficio(i '4; rep,.llendis. -j- Liberis aut 
orthodoxis nou existentibus , ad fi^) agnalionem , vel 1 
gnatiouem eorum ( orthodoxos lameu ) easdem res , 
suocessiones pervenire. j- Ouod si [ nec ] agnatio vel ( 
griatio recta invenialur ^ tuuc eabdem res fiici (i5) nos 
juribus viiKhcari. 

§. 1. Sed ne videaraur morientibus quidem gcnitoribt 
Lberis providere ^ viventibus aulem nuDain inlerre pro 
dentiam ( quod enim ex facto nobis cognilum est ) neo 
silatein (i6) iiuponimus talibus geuitoribus ortiiodoxos li: 
ros secundum vim (17) patrimonii alere j ct omnia eis pi 
stare , quse ad quotidiana; vitse conversationem suilici&nl 
sed (18) et doles (ig)pro fiiiabus et npptibus dare , el (2 
ante nuplias doualiones pro fiiijs , vel nepotibus persc 
bere , in omni casn secuiidum (21) vin;s patrimonii 1 
jusmodi liberaiilatibus ajstiinandis : ne propler divini an 
ris electionem , paterna , vel malerna sinl liberi provis 
ne defi-audati. -j- Omnibus videlicet , qus nostrae con 
tutiones de poenis Paganorum (22) , el Manichjeorum (2 
et Borbonlarum (2,4) , et Samarilarum , Monlani>tarur 
el Tascodrogitarum , ec Oplularum , caeterorumque hx 
ticorum jam constiluerunt , ex hac nostra lege confirma 
dis , et in perpetuum valituris. Uat. Const. 10. K 
Decembr. La:mpadio et OatsxE VY. CC. Co.nss. 53o 

In AuTHEKT. Et cum de app. cog, ^. generalera. collat. 
tit. 16. al. tit. II. seu JSoveli. 11 5. cap. 3. §. i^- 

/Dem est (25) de Nestorianis et Acephalis (26; 
qiiia si (juis ex his liberos habet ecclcsice sanc 
coimnunicanies , his soHs ex testamento vel ab inies 
io hereditatem transmiitere polest. Si vero porm. 



(i) Intcrpretatio Contii. 

(2) l. 17. supr. h. t. adcie d. c. 1. 

(3) De quibus lex 5. supr. h. t. Epiphan. 2. toin. 1. hceres. ^8. 
c. qiddain. caus. i\. q. 3. §. Montuni. Tertnll. in lib. da jeju- 
rdo adversus Psvchicos in pr. et in libro aducrsus Praxeam. 

(.j) Oui et Tascodrogitsc. l. 5. m pr. supr. h. t. l. 19. injin. 
infv. h. t. 

(5) /. 5. i<ers. cunctis. supr. h. t. l. ig, in Jin. infr. eod. d. 
q. 3. can, quidam. §. Ophitce. de qiiibiis vid. Tert. in l. de 
prcBsc. civca fin. Augiislinum de hares. ad Quod t-ult deum : 
Ejiiph. i. tom. 3. JuTv. 37. 

(6) t. 20. in pr. Supr. tit. prox. 

(7) AW. 144. c. I. 

(8) V. l. i'i. m Jin. supr. ii, t. 

(9) Testamenluin inter iiberos orthcdoxos hsei-eticus paterface- 
re potest. 

(10) Hoeretici non succedunt patri ab intcstato, vei cx teslamento. 

(11) Palri bBeretico soli hberi Chriitiaiii succedunt. t. i5. Z. 18. 
§. i. sujir. h. t. 

(12) Intcr vivoj vel ultiiiio : ita ut ex testaraento vel ab intestalo 
noa succedant. 

(i3) Etiam dotis. 

(i4) Liberis non orlhodoxis, hsereticis , ognati orthodoxi in snc- 
CCssione ab infeslato adquircnda prsefenaitur : et post agnatos tlscus. 

(i5; Sccus si defunctus tbrct clericus , ]S'of'ell. ii5, cap.di. §. 14. 
iters. si vero liheri. vide Gudelin. de jure noviss. lib. 1. cap. 17. 
sed neijue hsec Jocum habent in locis , qnibus quilibet sectarii lo- 



lerautur , ut in Gallia , Gcrmaaia alilsque locis, Ans. Adde Gi 
iicv.eg. hic. S. L. 

(16) Haerctici parentes liberos orthodoxos coguntur alere. 

(17) Expensffl ad instar patrimonii semper redigendae. 

(18) Argumentum ab alimentis ad dotem obseiTa. 

(19) (^)uarum causa semper favoi-abdis. 

(2c) Tales enim donationcs exa?quat» dotibus. 

(21) Dotcs pro ratioae patrimonii patei-ni , fihabus conslltuei. 
/. 60. Jf. de juv. dot. 

(22) De qaibus dicam infr. de paganis seu sacrijic. 

(23) De his omnibus di\i supi\ ad t. 5. et t. 18. 

(24) De Borboritis adde t. 5. supv. h. t. ubi dixi, ctl.i\. infr.h 

(20) Es hac Aulhcntica itiud coiligitur. Rcstitutum ad boaa 
ahum alienala , uon per hoc recupeiare fructus : qua de re 5 
utili et quolidie iii quEestionem incidente vide Jasonem ad l. 6 
tui. 5- ct quid si tantum. num. 64. et seq.ff. de liber. et posth. 
Decium ad Reg. in condilione. V i. ninn. 2. de Reg. jiir. F 
tun. Garziam ad d. i. Gallus. §. et quui si tantum. num. 2 
rursus J.isonem ad l. fin. ff. de Constit. Pnnc. n. 17. Jo, Ci 
ccns. 127. num. 9. Iklod, 

(26) Qui et Acephalitae , c. quidam. caus. ?4- qucest. 3. 
AcephalitcB. v. Rusticum Diaconuin advers. Acep/ialns. Ldcm 
■\erita; ct JuHanista; ( a Juliauo , ct Coutobabdit;e ct Angelil 
ut ait Damascenus, Acephaii dicti , quod nullos halicrent epi; 
pos , nullos prcbbytcros , nuUos conventus. 18. iV^icephor, 45- 
et l. 17. c. 7. 8. et sic sine capite, 



CODICIS REPETITiE PRiELECTIONIS. 



129 



sunt , portio infidelium interim resideat penes orlho~ ^. 3. Vctantur (ii) mercari mancipia , neque erogatio- 
doxos : ipsis , si coui^ersi Juerint ^ rcstiluenda quidcm ^ nes percipiunt , qui ex his egentes sunt , eas quae dicun- 
sed ahsque ralione Jructuum et administrationis . Per- t"r lionoraria ex judiciis , vel Ecclesiis : et qui liiLuit eis 
manebit autem apud orlhodoxos , si ipsi perset^erenl JJrationabilem praefecturam , decem libris mullatur , et de- 
in nequitia. Si aulcm omncs libcri pcrversi sint , 1^0- *^^'" q^oque l^ris Prasides ex nejiligentia , et Comes pri- 
\centur agnati rcctai Jidci. Quibus non ini^cntis , sicle- 
\ricus fucrit ^ ab ccclesia intra annum admittaiur: quo 
transacto si non Juerit dcricus , succedat /iscus. 



Dc pccnis hcereticorum. i. De suspectis. 

Iq Autuejnt. De statut. et consuelud. §. Gazaros. coll 

10. constit. fin. p. 744- 



vaiarum , et Ofidcium eorura. 

De teslimoniis. De hmreticis., quihus onmibus legilima 

conucrsatio inlerdii itur. 

21, Idem A. Joanni P. P, 

QUoniam multi judices in diiimendis litigiis nos inter- 
pcllaverunt , nostro indigentes oraculo , ut eis rese- 



/~^ Azaros ri), Patarcnos (2) , Leonistas ^ Spc 
^-^ nistas (a) , Arnoldistas (4) j Circumcisos , 



rctur quid de testibus (12) haereticis statuendum sit 

cro- utrumne accipianlur eorum teslimonia , an respuantur 

,,.--. — ' ' ■ f^ sancimus , contra (i3) orlhodoxos quidem lilieanles uemi- 

omnes ha^reticos utriusque sexus , quocunque nomine m li^retico , vel his eliam qui Judaicam (i4) superstitio- 

censeantur, perpciua darnnamus injamia , dijidamus , ncm colunt , esse in testimonia communionem : sive utra- 

aUiue banmmus : censcnles , ut omnia bona talium que pars ortiiodoxa sit , sive allera. Inter (i5) se aulem 

con/iscentur , nec ad cos uLtcrius rcucrUmtur : ita quod haereticis , vel Judaeis , ubi liligandum exislimaverint , 

fihi (5) eorum ad successioncm eorum pervenire non concedimus fcedus permixlum, el dignos Ii(igatoiibus eliani 

jossint , cum longe grcwius sit , ceternam , quam tem- ^^^^^^ introducere : exceptis scil. his , quos vel Manichai 



foralcm ojjcndcrc majestatcm 

§. I. Qui autcm invcnli Jucrint sola suspicione no' 
abiles : nisi ad mandatum Ecclesioe juxta considera- 
lonem suspicionis , qualitatcmque pcrsonce , propriam 
nnocentiam covgrua purgatione monstrai^crint : tan- 
luam injamcs ct bannili (6) ab omnibus habeantur : 
ta quod si sic per annum pcrmanserint , ex tunc omnes 
'anquam hcercUcos condemnamus. 

De his , quoc interdicuniur hcereticis. 
20. Coust. Graccc epiiome ex ead. colleclione 



cus furor , ( cujus parlem et Borboritas (16) esse mani- 
festum est ) vel Pagana suprrslitio delinet : Samaritis 
nihilominus , et qui illis non (17) absimiles sunt , INIon- 
tanistis, et Tascodrogilis (i8) et Ophitis ; quibus pro rea- 
tus similitudine omnis legilimus (19) actus iuierdictus est. 
Sed his quidem , id est , I\Iauicha;is , Borboritis , et Pa- 
ganis , necnori Samarilis , et Moulanistis , el Tascodrogi- 
tis , et Ophitis omne testimoninm , sicut et alias legitimas 
conversaliones sancimus esse inlerdiclum. Aliis vero hcere- 
ticis tantunnnodo judicialia (20) testimonia conlra orlho- 
doxos , secundum quod constilutum est , volui 



H,r. . . . , .• - . / T — - "V, ^.„... ^.. , .^x^mus esse 

/Lrelici (7) communicantes , aut sjnaxes (8) , aut inhibita. Creterum testamenlaria testimonia eorum , et (21) 

baptismala facientcs puniuntur , ut qui leges transgre- qua; in ultimis elogiis , vel in contraclibus consislunt 

liunlur : et qui domos (9) ipsis ad hoc praebent jam propter (22) ulilitatem necessarii usus eis sine uUa distin' 

ancitis pcKms subjicmnlur. ctione permittimus , ne probationum facultas angustelur. 

J. I. Soh orthodoxi mtra sacra sepla habenies ergaste- Dat. 5. Kal. Aug. Constuntinnp. post consulatum Lam- 

la utunlur pnvilegiis , non ilem h.cretici , qui nec intra tadh et Orestis W. CC. 532. 

acra sepla negolianlur , ne divina audianl mjsleria. De teslamenlis mililuni. 

^. 2. Moiilamsra^ (10) vero neque commoranlur cum 22. Idem A. Joanni P. P. 

"s , qui ex his orlhodoxi facli suiu : et qui dicuntur ex pjvinam nostram sanctionem , per quam jussimus n^- 

>bis episcopi , aul clerici , expelhmtur urbe Constanti- L' minera eirore constrictum liaereticorum , heredita- 

^ ' ^"''* tsQi (23) j vel legaium , vel fideicommissum accipere , 



(•) Quos Grcgorius Calharos appcllat , c. excommunicamus i5. 
^lr deha^ret. ct rectc ,J ^ in t, 1111.1010 , ut ct D. niutatur in 
. ^iabiiuis pro diaboliis. 

(i) Palharc.os, d. c. i5. Alii , Patharinos : alii Patrinos : d. 

excnnunumcamm. ita lot.itu,- : Calh.uos , Pnla.cnos , paunorcs 
i Luyc nno , Pas.sasju.os , Tossopinos , Ariialdistas , Spcro.nstas. 
(D) a. c. 10. ' 

(4) Aiual.Ustas, J. c. i5. ah Ainahio Sigonius ... rr^ni La- 
■/ , btriianl. •>.. c/ust. 193. Sabcllicus 9. cnnead. 9. 

(5) l'tiaui catholici. v. quae dixi ad Nowell. ii5. c, 3 C. i4 
larum 5. seiit. §. /laresis. ^^ers. Et scias. 

(6) Bannili , cxulcs. . 

(7) Inl.rpictatio Contii. 

(8) /. 14. Siipr. h. t. 

(9) /. i5. sujir. dc cj>isc. et clcr. 

(.0) In .juorun. ctiani cinncn Tcrtulllanus incidil , v. Vinccn- 
iini LjTincnscm adi>ersus j.rop/.anus iKwationes. 

(11) i>oi'. 144. c. 2. vers. fwrro nul/us. 

(la) V.d iVo.'. 45. c. I. Synops. Basil. 11. tit. i. c. 43. 3. 
ir.ucnop. G. f "• 

(i3) (.:ontia orlho(loxos , h.T.oticus aul Judccus testis cssc non po- 
M ; exoipc crMis .nfra tnuincralos. 

(.4) Vul.^ 3 ,•,«/,„. jf. de dccur Goth. Qul npud quos tc- 
Mi |H.s.u.t nt plcn.us intclligas,adi prxler Gothofrcdum hic Fe- 
iom.IV. 



hnuin ad cnpit. Judcci. de testibus. AfnicUim decii. 2.4. Cravet. 
consil. "ji. num. 18. Mars. sing. 4t. JuJceus. Alber. in tracia. 
de tcstibus 1. part. sub riibr. Quando test.cs repei/unlur ratione 
criminis. niim. 5. Nah Asten. cons. 894. num. iG. Mod. 

(i5) IL-erolicus ( excipeiiic cnuin.Taios ) hnerctiro tostis csso pote»t. 

(16) Yid. /5. /. ,9. infn. supr. h. t. Grscis fi',pj3i,:~xi, 11. 
Jbcl. 1. cap. 43. 

(17) Sainarita; non ahsimilos paganis. Vide iVWe//. 129. 
(i») Qui ct dtj-KiUisytTXL , d. c. 43. 

(19) An hic agiiur de iis actibus legitimis , quonim 6t mcntio 
i» /• .77-.//' de reg. juri<i. Hototnaniis putat 3-2. l//ust. fo/. aiy. 
Cujacius nogut , i5. obs. 16. hisce vocabulis intelligit conversatio- 
nem furc.iscin. 

(20) n.xreticns adversus orthodoxum judicio teslis osse non j>o- 
tctt. G-jt/i. Potest igitiir in tcstamcnlis ct conlractihus rilc te^lis 
adhibon. uudc nota mih.i , facilius aliquoin adhihcri in ttstaiiienla- 
rium testcin , quam in Judiciahm. Mod. 

(21) OilUodo.xo ha;icticHS tc^lis csse potc.<t testamcnt.Jrius , et ia 
contiactihns. vid. Oldcnd. c. 4- de testib. /1. 17. 

().-i) Xcipiy TQn olirohfi^iiir , quo amplior sit prohationum facul- 
tas. Synops. d. /. Vid. /. 5. et 19. supr. h. t. v. /. i.J'. dt l.-stib. 

(:>3) Ha.'reticus incapa.\ est horcdilalis , lcgati ct 6d< icomnii>si , 
ot consequenter douationis causa mortis , de quibns vide Cuj.tciHU» 
ccnsu/t. 32. 

^7 



i3o 



LIBER PRIMUS 



etiam in ultimis (i) militum voluntalibus locum habere ut nulli judicum liceat delaium ad se crimen minori, aut 

praecipimus , sive commimi jure , sive niilitari teslentur. nulli coercilioni mandare : nisi ipse idem pali velit , quod 

Dat. Kal. Septemb. post consulalum Lampadii et Ore- aliis dissimuiando concesserit. Dat. 3. Kal. Jun. Comlari' 

siis W. CC. ann. secundo [ Iniperii Justimani ] 532. tinopoU , Felice , et Tauro Cokss. 428. 



T I T. VI. 

IVE (2) SANCTUM BAPTISMA ITERETUR. 
Imppp. Valent. (3) Valejns et Grat. AAA. 

ad Flavianum vicarium Africse. 

ANtistltem (4) , qui (5) sanctilatem baptismatis illi- 
cita usurpatione geniinaverit (G) , sacerdotio indi- 
gnum csse censemus. "^- Eorum (7) enim condemnamus 
errorera , qui Apostolorum prsecepta calcantes , Christia- 
ni nominis sacrameuta sortitos , alio rursus baptismate 
non purificant , sed incestant (8) , lavacri nomine pol- 
luentes. Dat. 16. Kal. Nov. Coiislant. Gratiano A. nii. 
et Merobaude Conss. 377. 

2. Impp. HoNOR. et Tueod. AA. Anthemia P. P. 

Sl (9) quis rebaptizare quempiam de rainistris catho- 
licae sectae fuerit detectus , una cum eo , qui piacula- 
re crimen commisit , ( si tamen criminis per aetatem ca- 
pax sit ) et hic cui persuasum sit (10) , uhimo supplicio 
percellatur. Dat. 12. Rul. Aprilis , Coiistani. Lucio V. 
C. CoNS. 4i3. 

3. Impp. Theod. et Valent. AA. Florentio P. P. 
'jVIUIIi (11) hjBreticorum (12) danda licentia est , vel in- 
. . 8^""^^ 5 ^^^ servos proprios , qui orthodoxorum sunt 
initiali mysleriis ad suum rursus baptisma deducendi , 
necnon illos , qnos emerint , vel qualitercunque babue- 
?int , necdum suse superstitioni conjunctos , proUibendi ca- 
ilioiicae sequi religionem pcclesiae. Quod qui fecerint , vel , 
cum sit ingenuus , in se fieri passus sit ,• vel factum non 
detulerit , exilio , ac decem librarum auri multa damna- 
bitur : testamenti (i3) et donationis faciendae utrisque de- 
neganda liceutia. Quae omnia ita custodiri decernimus , 



T I T vir. 

D E A P O S T A T I S (i^). 

De pulUcalione honorum. 

i. Irapp, Constant. et Julian. CC. ad 
Tbalassium P. P. 

ST (i5) quis lege vencrabili constiuitus , et ex Chrislia- 
no Judaeus eftectus , sacrilegis coelibus aggregetur ; 
cum accusatio fuerit approbata , ficultates cjusdem domi- 
nio fisci (iG) jubemus vindicari. Dat. 5. Non. Jul. Me- 
diol. CoNSTANTio A. IX. et JuLiAN. Caes. 11. Conss. 35; 

De accusationc defipicti. 

2. Imppp. Gratian. Valenx. et Theod. 

AAA. ad Kypatium P P. 

SI (17) quis defunctum (18) violatae (ig), atque deserta 
Christianae religionis accusat , eumque vel ad sacrile- 
gia templorum , vel ad ritus Judaicos transisse contendit , 
eaque gralia lestari (20) minimo poluisse confirraat : in 
tra (21) juge (22) quinquennium , quod [de] inofilciosi.' 
rnnstitutnm est , proprias exigat aclioues , fiturique judi 
cii hujuscemodi sortiatur exordium. Dat. xii. Kal. Jlid 
Patavi , Merobaude 11. et Saturmno Conss. 383. 



De ieslimonio , testamenti factione , successione , 



restitutioiie , pcenitenlia. 



4 



3. Imppp. Theod. Valent. et Arcad. 

Flaviano P. P. 

I (23) , qui sanctam fidem prodiderunt (2^) , et san- 

clum (25) baplisma hseretica superslitiune profana 

runt , a consortio omnium segregati sint , a testimonii 

alieni , lestamenti ( ut anle jam sancimus ) non habean 



(1) Vid. /. Fj, infr. de testam. miUt. 

(2) L. 16. C. tfieod. tit. 6. Baptisma ilerari non debet. 

(3) Keponendum Valens , Gratianus el Falentinianus. 

(4) l. I. C. Tli. h. t. qua est ad Jutianum proconsulem A- 
fricce : afqui episcopi jiiLtnlur dtponi , nisi pollviluni ab licereticis 

rcbaptizarint .? can. episeopum. ^S. in canonibus Apost. Pollutum 
intelligc non baptizatum in Trinitate. Idera dicendura , si dubita- 
tur de aliquo , sit baptizatus necne. Nam in dubio uon praesmni- 
tur baptizatus. v. Alciat. 2. prcesumpt. 4- cap. dc quihus 1. cx- 
tra. de laptismo. 

(5) Odio contrariae religionis id fiebat a quibusdara , c. ult. 
«Xtr. de baptismo. 

(6) Jam lotum non revocaraus ad fontera : .ibsit ut iteremus 
quod serael est: aut duplicemus guod unum est. Optat. de Donat. 
nec in ipsis haereticis baptisma commune rescinditur. August. de 
hceres. In modura semel nati bomiais , baptisma scmel conceditur 
a Deo. /. 58. C. Th. dc haret. 

(7) l- 4- C. Theod. h. t. 

(8) Qui rebaptizat , id aufcrt , quod geminat , /. 5. C. Theod. 
de hcF.rei. Sccnndus baptismus non cst purificatio , sed incestus. 

(9) Pars Ir^is 6. C. Theod. h. t. 

(10) In hoc casu scil. alias pccuniaritcr , /. ult. infr. h. t. 

(11) Pars ultiraa /. 65. C. Theod. de hcBreticis :" Synops. Ba- 
sil. iit. I. c. I. iript XI ptriKWJ- 

(12) Et merito , quod enira Christiano non licet , /. i, sapr. 
h. t. id multo minus iiaerctico permittitur. 

(i3) AnabaptislK testamenti faciendi aut inter vivos donandi jus 
)ion h.ibent. An idem lu rellquis haercticis ? vid. /. ai. in fin. 
supr. de hcxreticis. 



(»4) 16. C. Th. 7. 2. Synopsis Busil. 60. W.54. 6. Harm. 11 

qui sunt , v. /. 4- "!/''• ^*- '■ 

(1.5) /.7. C. Theod. dc Jud^eis. Ccelicolis et Saniaritanis, lib. 16 
Qui c.\ Christiano factus oit Jud.eus t^/xfVi^-^-u 1 proscribitor , se. 
l>ona ejus publicantor. Srnopsis Basilic. Go. tit. 5'\. c. 20. 6 
Harm. n. §. i. 

(16) Aposlatfe bona confiscantur. Salic. 

(17) Pars ullima /. 3. C. Th. di apostatis. 

(18) Mortnus dcsertae religionis accusari potest , /.4. 5- 4- ^"?J 
de hcej-et. Quod ad instautiam , id cst , pclitioncm Rcgis Francia 
factum fuisse adversus Bonifacium Papam rcfcit Clarus 5. scnt. J 
hceresi. uets. iteni de crimine. 

(i()) Criraen violatoe aul dcsertae religionis. 

(20) ApostataJ non licct tcstari. 

(21) Post qainqucnnium de religione deftmcti non c?f qurerendum 
Adde et similcs casus , /. 5. iufr. ad I. Jidiam de adult. l. >7 
€. 6. ff\ ct l. 5. infr. de injur. L ';. ff. ad L. Jnliam peculatu^ 
et Titulum ff\ ne dc statii defunct. post quinquen. Snctouius i' 
^''espas. vetuit inter caetera quaeri dii cujusquam derunctorumstati 
ultra certos annos. 

(22) Id est , coutinuum , ut in /.22. infr. ad scnat. yellejan 
l, I. inft: si quacunque prcedit. potrst. in mcd. S. L. 

(23) /. 4. C. Theod. h. t. 5. Hana. 11. 5- 2. 

(24) O/ aLV0(iv7ii- d. 5. 5. 

(25) O Trao^t^k aytoy. ^oijTKriJL* ctc. Qui sanctnm baptisma pro 
didit , testimonium non dicit , ncc testamentum facit , nec ali. 
succcdit. Nam rsse apoilatam iutelligitur. Sjnops. Basit. Qo. W 
54. eap. 21. et 22. 



CODICIS REPETITiE PR.ELECTIONIS. ,3i 

faciionem : nulli in Lercclitate (i) succedanl , a nemine giiima successio , hujusmotli personarum hercdiiale potian- 

scribanlur heredcs (?-). Quos eliam praecii^eremus procul lur. Dat. 7. Idib. ApriL. Ravennm , Theodosio xa* A. 

abjici , ac longius ainandari , nisi (3) pajuje visum luis- el Valewxiwiaino A. 11. Co^ss. 42G. 

sel csse majoris , versari inler homines , et hominum ca- 

rere suflragiis. f Scd nec unquam in slatum prislinum De eo , (jui alium in nefanduin sccfam rUumve 

revertantur : nec flagilium horum oblilerabitur pocniten- transiluxit. 

tia (4) : ne(jue umbia aiiqua exquisiiae defensionis , aut 5. lidem AA. Flon.utio I'. P. 

muniniiuis obducelur : quoniam quidem eos (5), qui fi- T^Um (i4) qui servum sive ingenuum inviium (iS") 

dem , quam Deo dcdicaverant , polluerunt , el prodentes J_J seu suasione plecienda , ex cullu ChrislianK reliuiol 

divinum mjstcrium in ])rofana migraveruul j lucri ea quse nis in ncfandam sectam (16) rilumve transduxerit c^uni 

suni comnienlilia et concinnala , non possunt, Lapsis ete- dispendio fortunarum capite punicndum esse cen^emus 

nim et errantibus subvenitur : perditis vero , hoc cst , Dat. Prid. Kal. Febr. Theouosjo xv. (1-) ei \al£»ti- 

sanclum baptisnia prolanantibus , nuUo remedio pocnilen- jsiajno iv. AA. Co^ss. 435. 

liae , ( qua; soJet ahis criminibus adcsse ) succurrilur (6). De clericis , vel nionacliis Apollinaristis , 

Uat. 5. Id. Maji , Concordice , Tatiaj\o et Symmacho uel Eutychianis. 

°^^^" ^9^- 6. Impp. Valent. et Martian. AA. 

n . ^ Palladio P. P. 

Ue prwscriptionc tcmpons. Dc lestamenlis , donalionibus ^ "COs (18) , qui catholicarum ecclcsiarura clerici vel 

vcnditionibus. ij orthodoxae fidei monachi (19) , rehcto vero orthodox» 

A A T, T^ T. r(.ajgion)s cultu , Apollinaris vel Eutychetis hieresim , et 

4. Impp. TuEOD. et ^alewt. AA. Basso P. P. dogmata abominanda secu... fuerint; oinnjbus pcenis , quae 

j n . . , ^ i . , prioribus legibus adversus ha^reticos constiluiK sunt', iu- 

JPostatanim (7) sacr.Jegum nomen , singulorura vox bemus teneri , et extra ipsum quoque Koujani imperii so- 

/tl contjnua accusat.one jucesset , et nuJJ.s (8) finita lu.n repelh , sicut de Manicha^js pKcccdenl.um Icium sta- 

emponhus hujuscemod. crjminis arceatur indago. Quil)us tuta sanxerunt. Dat. KaJ. Aue VALEttTJKUKo A vr 

juanivis prajterita inlerdicta sufliciant , tamen eliam illud et Aviako Conss. 45o. ..... 

tcjamus , nc (9) , postijuam a fide dcviavcrint , leslan- 

li aut donandi quippiam habeant facultatem. Sed nec T I T. VIII 

'Cnditionis S])cci(> (10) faccre Jcgi fraudem sinanlur , to- 

umquo ab ji.tcttalo Chrislianitalem sectantibus propinquis NEMINI (20) LICERE ^21^ SIGNUM ^22) S\LVA 

)ot.ssjmim) dcfe.atur. f In tanlum aulem contra lu.jusce. tobis ChisTi , humi .VeI jn siljoe vel ik mapmoI 

nodi sacnleg.a i.cijx-luan volumus aclionem ; ut univer- re , Aui iksculpere .' aut p.kg..re ' 

is ab intcslalo veuicntibus , etiam (11) post mortcm pec- 

antis , absolutam vocem insimulationis congruoe non ne- i. Impp. Theod. et Valektin A\ 

,»'mus. JNec id i^aiiemur obstare , si nihil in contestaiio- Eudoxio P P 

.c pro],ha..o dicalur vivente productum. f Sed nchujus pUm sit nobis cura diliaens per ;.mnia superni Numi- 

.Ucri>,elal.o (12 cr.m.nis lat.us m mccrto vagelur crio- l^ nis religionem tueri : ^iguu.n Salvatoris Chn ti n m . 

e : eo praescnt.bus insectamur oraculis, qin nomi.ie Chri- ni licere vel^n soio , vel inSiI.ce vcl in ri.rn;; • urhu 

t.a>n,a^is ...dui. , sacnlicia (i3) saciiloga vcl fccennt , vcl mi (^3) positis inscu pere , v Ige e sTZd unau; 

1X:^ ^:^''^: :T'''''' fT r'' ""■^^■"; ^"^- -P-i'- tolli, grav.Fsima'pe.na^llt:ndrl7qui^T^^ 

roLala pt.hd.a , hac rat.one plecte.ida e,t , ut donaiio- tiarmm stalutis nostris tentavcrit snccialiter i n.Jerimu. 

^bus testamentisque rescissis , hi quibus hoc defeiret le- Dat. .2. KaJ. Jun. iJiEKio et A^DiBumo ^^^^^^^ 

I /.^ K\\: . n ■ ■ ... C ■'} Hariii. a. loco. 

>sila.n in Ba.il.ns : sc.l ut auricuv.u ct iuhu.naniorc.n onlLnT! ^^'T/r"J!2tT2'' '''''" ^'^^' '''' inlcrj.oi.la 

V;.::^^: rttTi;: ^:Zrn Tt 'rV'l ' y^ irt:. ""^'^^'^' ChnsUanlad apostasia. facicuaa. obscrva. 

. «. h. B.ci;^cajn.\npr. l- suL^TnnHaU. ^^.i^oI^^Zt i }.f ].' '"'"° "^"''=" ^*^"^^"^'" corrumpcntc adac 6. Har.u. 

llcC , ut /ilc. . •' . nnc 

(5) IIoc innuit Qui fidcm vroaiclit , tueri commcntitia non RcclJ id^^M a" il'^"' ^"'"' """'^^*"^ = '° NovcUis Thcodo.ii. 
Dtcst ; scd quo tauilc.n scnsn ? sic ic^lilnp , cos qui f n n ,1 ^ V^ N.? Il', \i ?" • 

ct p. d. m. i. ,,. „.. tuci non po..sumus ^ ^' ' J S v "•'"' ' ''"^ '^*'' '" """' ^"°^''>' Cl.alceJonensi*. 

(6) riclr,., l,a:rclico d.xUmr non.scrvare, num licet ? Clarus ne J'?^ uVT^ ^ ' ct mo..acl.. n. l..r<;s,m prolaj.si , nota. 

n c. .orvaudam a pr.vato , 5. svnt. «. ha:,es^ 7e,s',rlZ. r ^ ) " °°" «^^^^" ^^lur ... Galha. Autor trgu,,! in GaL 

-^d ccrte durum : Vst cnin; grave nd5n/fd£": TW ^TTff ''^(^^'{'l^T^V r r, ■ . 

e pecun. cc,,.st. Clarus ,!n,L ,t in i-ers u/terius nccat r,-..,(mn . ' V^ Kxku.m in prmrat. /:/>ri de sncmsanct. el Cathrl. 

'is^tari paUvnun, , auf procu.atorcm ^ CO..tumaci ecclcs. rapara,id. num. 5. AValll.crum /. 2. Misce/l. ei texiu.n m 

(7) /■ :• C. Th. d- apost. ' *^- f- ^"""'»^'': "/• '^e ':ffic. o,din. l. 6. Mod. 

(8) Quanidin vivunt. /. -i. suvr. /;. t. adde alios cim.<; / ,.. 7 ^^?) ^•«''P*' -'V^oi- •• i^c/og. ,. c. i5. vener.d.ilem cniccm , 

(9) 5o. E.4: 6.;. c. .3. ^ f""'''"'^' C--3) T. c. -J. Syncdi in TruUo. PauU.m Di.Kom.m ,>. TiLerio. 



l32 



LIBER PRIMUS 



;/ T I T. IX. 

BE JUDiElS (i) , ET COELICOLIS (2). 

JDe legotis. 
I. Tmp. Antonin. A. Claudio Triphonino. 

QUod Cornelia Salvia Univcrsilati (3) Judacorum , qui 
iii Antiochiensium civitale consliluti sunt, legavit (4) •, 
peti non polest. Dat. Prid. Kal. Jul. Aktokijjo A. 
IV. ei Balbijno Conss. 214. 

De ffstivilalibus. 
2. Grcecjfi constilutionis epitome ex eadem collectione, 
et Nomocan. tit. 7. cap. 4- e^ Eustathio 
de temporihus. 

IN feslivitatihus aut Sabhatis siiis Juda;i corporalia (5) 
munera non oheunt , neque quicquam faciunt , neque 
propter publicam privatamque causam ia jus vocantur , 
aut ipsi Christianos in jus vocant. 

De his , qui concersos ad Christianismum injuria 

afficiunt. 
3. Imp. CoNSTANT. A. ad Euagrium P. P. 

JUdseis (6) , [ et Coclicolis , ] et Majoi-ihus (7) eo- 
rum , et Patriarchis voluraus intimari , quod , si quis 
post hanc legem , ahquem , qui eorum feralem (8) fu- 
gerit sectam , et ad Dei cultum respexerit , saxis (9) , 
aut alio furoris genere ( quod nunc fieri cognovinius ) 

(i) Synops. Basil. i. tit. i. c. ii. i6. C. Theod. 8. Adde 
Tfonell. 137. TTtpi \fipa.icov. Adde 5; Decret. 6. et 5. Clem. 2. 
et 5. Exlr. 2. de Judais et Saraceiiis : e£ Extrai>. Joannis. 22. 
tit. 8. de Judceis et Saracenis. hic titulus abi-ogatus No^'. Leonis 55. 

(2) De Ccelicolis vid. /. 12. infr. k. t. 

(3) Vid. Cujac. obs. 3o, 

(4) Judaeorum universitati legari non potest. Goth. Quia coUe- 
giuin est illicitum l- 0.0. Jf. dc reb. dub. Ans. 

(5) Judseis erunt hierei , archisynagogi et patres synagogarum , 
presbyteri , patriarchse , apostoli ad exigendum auruni , /. 1. Z. 2. 

didascali , /. Hiercos. 4. /. 14. /. 23. C. Theod. deJudais. ^ocpxoii 
et procercs , l. 9. Infr. h. t. primates , /. 17. Infr. h. t. 

(6) Pars prior /. i. C. Theod. h. t. 

(7) Coelicoiis erant majores et Patriarchae. vid. quae notavi ad 
t. 12. infi: h. t. 

(8) Fcralis secta ignis supplicio digna. v. /. 6. injin.lnfr. de 
tnaleficis ct mathcm. 

(9) 16. C. Th. 8. c 5. I. Sjnopsis Basilicon i. cap. 11. ex 
lih. 54. cap. 19. 

(10) De poena Jiulaji in neophytum seditioncra moventis. Hic 
tainen notandum , neophytum non liberari Christianismi professio- 
ne a dehctis anterioribus. Vide Clar. 5. scnt. ^. ult. qucBst. 5i. 
vers. ult. qumro. l. 2. C. Thcod. dc mclcitis. 

(11) Synagogae Judaeorum immunes ab hospifatura. 

(12) Addc quffidara ex /. 21. in fn. Infr. de operibus puhlic. 
His addenda lex Francica i. c. i44- q"^ cautum fuit , ut nullus 
prcsbyter annonam , vel foenum in ccclcsiam mittat , adde ]So\'. 
Thend. 2. 

(i3) Maji. C. Theod. 

(i4) /• 99. C. Theod. de dccur. lib. 12. 

(i5) /. 10. infr. h. t. Judyei non sunt a curia? muneribus im- 
munes. Hinc collige scctam Judffiorum non jnohiliori. Circumcisio 
eis pcrmittitur , /. 11.^. ad l. Coni. de sicar. Eclog. i. c. 11. 
ex lib. Go. tit. 39. c. 11. dccuriones fieri possunt , /. 3. in Jin. 
ff. de decur. inunera civiUa obire coguntur. /. i5. ^. 6. Jf. de 
axcus. tut. Civcs Romani sunt. 

(16) /. 2. C. Theod. de nuptiis. l. 3. /. 4. C. Thcod. ad leg. 
JiU. de adult. lib. 9. 

(17) Etiam si publica et vulgaris sit raulier. vid. Covar. in rpi. 
<'Vrt. 4: decret. 2. pnrt. 6. ^- H- num. 3. Gomcz. in c. mulieres , 
mim, 12. dc Judccis in 6. 

(18) Judaeus nofjue Christianam ducere: nec Chrisfiana Jndpeo nu- 
bffl-e legitinie potesi , quin adultcrii viccm id crimcn obtinct , itifr. 
h. t. Eulem prohiliitio hicum habet in allis etiam sectis ; ut sic 
calhoiici cum iinpiis contiubium non hal)cant. Gcnes. 6. fcj's. 3. 
Exod. 34. f'. i5. 16. JJeut. 7. u. 2. 3. 4. Judic. 3. i'. 6. i. 
Ecg. 3. i^. I. et eap. 11. f. 2. Ezrce 9. »». 1. 2. et c. 10. c. 3. 



ausus fuerit attentare , mox flarnmis (10) dandus est , e 
cum omnihus suis participibus concremandus. Dat. x5, 
Kal. Nov. iI/urg///o , Cowstanti.no A. iv. et Licinio iv 
CoNss. 3i5. 

De militibus velul hospitii merifo irruenlihus in 

synagogam Judciicam. 

4. Impp. Valent. et Valens AA. Remigio 

magistro oflic. 

IN synagogam (11) Judaicae legis , velut hospitii (la" 
merito , irruentes milites juheas emigrare : quos priva- 
torum domus , non religiosarum loca habitationum merit( 
convenil attingere. Dat. Prid. Non. Martias (i3) Valeh 
TiwiANo et Valente AA. Conss. 365. 

De muneribus. 

5. Imppp. Gratiancs , Valentiniands et Theod. 

AAA. flypatio P. P. 

JUssic (i4) 7 q^i^ sibi Judaicae legis homines hlandiim 
tur , per quam eis curialium munerum dabatur imran 
nitas (i5) , rescindalur. Dat. 18. Ral. Maji , il/eif/o/a/it 
Meroeaude II. et Saturnino Conss. 383. 

De nuptiis. 

6. Imppp. Valent. Theod. et Arcad. AAA. 

Cynegio P. P. 

NE (i6) quis Christianam mulierem (i^^in (iB) raatr 
monium (iQ^Judaeus accipiat ; neque Judaeae Chnstii 

18. Nchem. 10. i>. 3o. et c. i3. v. 23. 24. 25. 26. 27. 2. Cor.i 
f. 14. i5. 16. Goth. Adde /. 16. Supr. dc Episcopal. aud. 
pen. infin. infr. dc Sponsal. Pr. Instit. de JSupt. l. 17. ff. c 
stcUu homin. Mozz. de Contrahcnd. matrim. n. 25. Treutler. i 
Spons. th. I. litt. 6 Ans. In lianc lcgem vide eliam Alciat. 2./*. 
7erg. c. 22. Menoch. de arbitr. jud. cas. -290. Covarruv. ir. cpi 
ad lib. dccret. 1. part. cctp. 6. 5- "• "«'«• 3. Boer. decis. 3i( 
num. 5. S. L. 28. qucest. i. can. cai>e. i5. cOn. nonoportet. i( 
vid. Concilinm Laodicenum , c. 3i. Chalcedonense c. i4- et Ca 
thaginense c, 21. Tertull. 2. ad uxor. Cyprian. 3. ad Quirinun. 
August. i. de adult. conjug. Deraus sponsaha contracta esse? etiai 
contracta rescindi debent , /. pen. vcrs. Sin rero. infr. de sponri 
lib. Dcmus non orthodoxos intcr se matrimonium re ipsa contr 
xisse ? utique consfabit matrimonium j habent enim hwretici si 
conjugia , ut et Turcae et Ethuici. Demus alterum conjugatorui 
orthodoxum fieri?dennis e contrario , inuim ex duobus orthodox 
in hffircsini labi ? vetat Paulus fidcleni ab infideli disccdere : si t 
mcn discedat , manerc inniiptum jubet. i. Corinth. 7. i^ers. U 
II. 12. Potest ergo fidelis sola tbalami sive thori ratione scparari 
dicto i'ers. 11. idque Gregoriiis IX. etiatu voluit , cap. ult. exti 
de com'crs. conjugator. Hinc constat , propter hoeresiin matrim< 
nii vinculum non separari. vide .<:ynodum Tridenlinam , sessior 
pcnidtima. Quod cum ita sit , abrogatur Canon 76. Syuodi sest 
Constanlinopolitance habita; in Trutlo , qui jubet hujusmodi m; 
Irimoniuin uKupov ^yiic^-xi , KHt a^^.-cruoi' SitKvfO^tti ■> id cst, irr 
tum fieri, atque ilhcitum dissoivi. Redcainus ad thori separationeu 
Eane ullio fieri a fldeli potest ? An vei'o judicium Ecdesiae reqii 
ritur ? Url;anus ncgat requiri praecisc , cogi lainen eo casu mulii 
rem reverti aa viruni pceiiitentein : quae ahas iuvita non cogen 
lur , si judicio ecclesise divcrtisset , c. de illa. 6. extr. de diyoi 
tiis. Jani demiis orthodoxsim cum infideli ( nuuc enim nou loquo 
de Judseo , Saraccno , Pagano et siniilibus , scd haeretico ) qi- 
Christum invocat , scientcr confraxisse , ac mox poenitere vcUe 
nuin audictur ? dicetur alibi. 

(iq) Etiain si illa sit meretrix. et corpore quaistum facial. Dida 
cus Covarruv. iu Epitom. ad '\. Iib. Dccict. -2. part. cap. 6. §. 11 
tuim. 3. contra Gomesium ad cap. mulieres. mun. 12. de judic 
in 6. sed quid si aUoqui rem cuin (Jiristiana habeat Jiidaeus ? qu 
tuni pceua pkctendus erit ? anne arliitraria , nt Oldradus voltiiss 
videtur. cons. ult. ubi etiain dicit vidis^e se hoc noinine cujusdar 
Jiida?i virilia publice susjicnsa , ct oxjjosita , an potius capitali , u 
pluribus visum est ? super liac quaestione vide plene Dccium a. 
/. 1. col. 2. num. 20. dc ser. fugit. Gand. in tract. malefic. i 
Rubr. de raptu. num. 7. ISarbar. cons. 63. lib. 4- Bertac. «» ('«ri 
Judccus. Corncl. cons. 11 4- Hb. 1. iterum Dcciinn ad cap. 1 
n. 17. de constit. Boeriuiu decis. 3 16. Menochiuin in tract. d 
arbitr. Jud. iib. 2, cent. 3. cas^ 290. u. 2. Mod. 



CODICIS REPETIT^ PR.ELECTIONIS, 



33 



100 



9 conjuglum sorliatiir. nara si quis aliquid hujusmodi 
miserit adullfM-ii (i) vicem commissi hnjusmodi cri- 
en obtinebit : Jiberlale in accusandum publicis quoque 
cibus relaxata. Dat. Prid. Idib. Mart. Thessalonicce , 
lEOD. A. n. et CYNnGio Co^ss. 388. 

Nuplke inter CLrislianos prolii/nfce , etiam inter 
Judceos prohihcntur ipsorum lege cessanle. 
o, Imp{)p. Thdod. Ahcad. et HoNon. AAA. 
Inratilio Comiti Orientis. 
TEmo Judaeorum morem (aj suum in conjunctionibus 
\ retineat , nec juxta Ifgdm suara (3) nuplias sortia- 
■, nec in divcrsa (4) sub uno tempore conjugia conve- 
t. Dat. 3. Kal. Jan. Theouosio A. iii. el Habun- 
VTIO CoNSS. 3^3. 

De judiciis et arhilris. 
8. Impp. Arc.\u. et Uonor. AA. Eutjchiano. 
Udaei (5) communi Romano jure viventes (6) , in his 
causis , quae lani ad superstilioncm corum , quam ad 
nm et leges ac jura perlinent , adeant solenni more ju- 
ia , omncsque Romanis legibus conferanl , et excipiant 
iones. 'J- Si (7) qui vero ex his comrauni pactione ad 
.ihtudincni arbiliorum apud Judacos (8) in civili dun- 
al negotio putaverint liligandum j sortiri eorum judi- 



ciura jure pubhco non vctentur. Eorum ctiam senlentias 
Judices exequantur , fanquam ex sentenlia cognitoris ar- 
bitri dati fuerint. Dat. 6. Non. Febr. Honor. A. iv. 
el EUTYCHIANO CoNSS. SgS. 

^ De pretio rerum venalium. 

9. lidem AA. ad Jud.ros. 

NEmo (9) exierus (10) religionis Judi^orum , Judseis 
pretia slaluct , cum venalia proponant : Juslum (n) 
est cnini sua cuiquc coramittere. Itaque Rectores provin- 
ciarum vobis nuliura discussorem (12) aut moderatorem 
esse concedent. Quod si quis sumere sibi curara ( praeler 
vos , proceresque (i3) vcslros ) audeat : eum velut alie- 
na appetentem , siipplicio coercere festinenl. Dat. 4- Kal. 
Mart. Const. Arcadio iv. et Honorio iii. AA. Conss. 396. 
De curice ohnoxiis. 

10. lidem AA. et Thkodosius A. Eutvchiano P. P. 

QUicunque (14) ex Judaeis obnoxii curiae (i5) compro- 
bantur , curiae mancipentur. Dat. 3. Kal. Jaa. 
TlIEOO, A. I. et RUMORIDIO CoNSS. 4^3. 
De solemnihus. De sancta cruce. 

11. Impp. HoNOR. ct TiiEOD. AA. Anlhemio P. P. 

JUdaeos (16) ([uosdaui (i^) fcstivitalis sij;e solemnia (18) 
ad pocnaj quondam recordationem (19) incendere (20), 



1) Et ita capifalc crimcn cril. Qunerit Alciatns 7. Parnrg. iiZ. 
) .supplicio afTicipticliis sit , qui ciini Jiififea rem liaLiicrit ? nolat 
.•m ul. adultpriim piiniri , si aniuio conlralicndi malrinionii .• siu 
uis , c.\liaoidiii.iria pa>ua , qiia de re vidc aiia quaedam apud 
ruin 5. ieiUiiilinr. ^. Jhrnic. 5. vers. ciiin Judctis. 

2) Non omnem taiu(;n , nam ct apud eos ■vclilse sunt nuplise in- 
ascendeulcs , ct dcscendcnles , sed et intcr collalcralcs ccrtis 

dibus : ranrem ilaque iulcllige cum qui .'cqiiilur : possis et ad- 
c jiis su.scilaiidi .sciiiinis fratri mortiio, Genes. Sy. Dcut. 25. »^.5. 

3) Sed jiixla lcgcs coiniiiuucs , 6'f;jo/ji<i Baiilicon i. lit. i. ev 
60. tit. 3y. ef. cap. 33. 3^. 35. 

,'\) Novell. 8y. cnp. 12. ^. 5. 6. Harmcn. 4- <^^/^- 'fe^i tZv 
.»TUf Juc >u»o(ix«? , l. 5. infr. Je doiiat. ante nupt. Duae siint 
lygamiae .spccics. Prior , qiiotics dua; uno tcmporc liabcntur tixo- 
. Allcia , quolics piiore luorUia , altcra diicitnr. Dc priore spe- 

hic a^iliir , dc qiia si qiiaras Jiirc diviiio nura adinitti dcbcat? 
jpoiidco , non admitli. At, iii([iiics , iiullil)i proliibitam. Dices 
iin dibcl.-e ct e.\os;c u.\oris , Deut. 21. u. i.5. ct plurium us.o- 
u , a. Sum. \}.. vers. 8. mcntionera ficri : Patriarchis qiioque 
cris tcst;iincnti pliircs iixorcs liiis.sc? Grnes. \. vers. 19. ct 
f. 22,-»^7'i. 24. Jittlic. 8. vers. 3o. i. Cfnvnic. 3. \>crs. g. 2. 
iro/i. i3. vers. 21. P()lyt;aiiiiaiii in ccclesia Cliristiana rcccptam, 
,'. ). Tiiiwlh. 3. i-ris. 8. ct ab Atliciiicii.sibiis , i5. Gell. 20. 
Iy};amiaiii uon rcpugnarc iicccssariis ad .salufcm : usitata divorlia 
s bciicficio cvilari : non iuconvcniens es.se , ut uni capiti phira 
t mcmbra ? Rcspondco. lu rebiis confroversis ad initia rccurren- 
m. MdUii 19. w. 8. ab initio ita non fiiissc conslat cvidcnti.ssi- 
. ISota siint enini liaec , lirunt diio in carnc iina , Geiics. 2. 
■s. ■>.]. MaUh. 19. vcrs. 9. Jiic. 16. vers. 18. Nou. Lcniiis 3o. 
fin. suaiii qiiisqiic uxorcm cl propriuni quorqiie virnm babeat. 1. 
r. 7. i'<7\f. 2. Qiiiii si ualui.i: rafioncm qii;i'rinuis , ipsa gcncra- 

iion pcrficitur , nisi c.\ duobus : si amoriMn conjiig.alcm , solidus 
iT diios lanfuin cssc potcsl : ncc sic crit individua vilne conjiin- 
r> , si ntriquc pluribus adb:ercrc pernii.ssnui cst. Ad li^cc , si spe- 
bimiis id qiiod lioiuo pcr ,sc pol.sl , iiniis pluribus non ita pos- 
siifhccrc : si nfquilalcm , pliircs luarili tixori pcrnmtendi csscnt : 
libcroruin ct faiiiiliaruin ccrtitudincm , si parcntibus bonorcm 
iilum , loUcndus maritorum aiit usornin illc numcnis : si jiiris- 
idenles , et cos quidcm vcl Ktbiiicos in consiliiiin adhibuciis , 
lygamiam non piobabnnt. /. i. infin.JJf. Je hi<: aui notant. si 
pcratorcs , iiiUin Polygamiam viMucriiiit , lU hic . l. 2. Iiifr. Je 
cstis ct inutif. l. 18. iii pr. Infr. ad L. Jut. dc ndult. Now \9. 
>. 5. vers. sicut ciiiin qiiis ic^ittnia: u.zori coiijunctus. Coustat 
tiir , ncc candcin duobiis nuplam csse possc , ncc cidcm hc( re 
lcm lciuporc dii;is uxnrcs baberc. §. 6. Imt. dc nupt. l. i5. ^. 4. 
de maiiunnss. vindicta. iit jani diiae Jacobi iixorcs , gicgcsve 
iciil)in.iruin Salomouis ad Cbristianos non pcrtincaut. Qnidqnod 
>rcm li.ibcufi concubinam apud Romaiios habcrc uoii liciiit , /. 
ic. uijv. de concubinis, Paul. a. sent. 20. J. unic, et quod ma- 



gis mircre , unicam tantnra concubinam , noii plures. vid. Cujac. 
ad Novell. 18. cap. 5. Nov. 89. cap. 12. ^. 5. 

(5) /. 10. C. Tti. de Jurisdictione , et iibi quis coiiveniri dc- 
beat. hl>. 2. til. i. Judaei secumdura jura coinraunia vivaat et 
conveuiantur. Synops. Basil. 1.. iTcpi Uloiiuv c. 3G. 

((5) Judaei ligantur iegibus , conjfitutionihus et statutis loci. 
imiuunitasque conccssa boraiuibus alicujus loci certi , cxtendiUir 
ctiain ad Jiidjeos ibidcm habitaiites : ut et salvus conductiis datiis 
alicui ciim sociis , j)crliiict eliain ;i(l Judseos , qni in coinitatii cjiis 
suiit , habent ciiira Ju(l;ei ; quee sunt civiiiin Roiujnoruin. Feiiiius 
cap. I. 10. col. vers. faflit. 5. de consl.it. Angclus ad l. utiinur . 
Jf'. de scputchro violato. Bald. in l. Spadones. ^. tam aiilem. de 
excus. tutor. Alexand. cons. 'j^. fol. i. vers. Ite.in fuic parte ad- 
duco. Paris. late cons. 2. iii pr. lib. 4- Decius iii l. fu^itivi. de 
ser. Jli^it. Corn. cons. 114. hb. i. Gwad. consil. 1'^'. col. penuft. 
Fcrra. caut. i\. Rom. coiisif. i5j. ad fncni. Jasoii. ad f. 3. §. 
in earum. num. lo. Jf. de Jurcjiir. Alllict. dec. i5i. iterum De- 
cius ad cap. i. n. 90. extr. da probat. Mod. 

(7) Judaei , si pactione commuui apiid Jud;eos in negotio pc- 
cxiniario , vcl civili Iifigabunt , valcbit scntcnlia , tanquaiu lcgiti- 
mi cognitoi-is et arbitiu dati , eamquc judices cxequaiitur , Syno- 
psis Jiasil. d. c. 3(). 

(8) Archisynagogi Judseorura , arhitii intcr suos csse possnnt. 
huc refcr /. 7. supr de episc. auil. 

(9) h 10. C. Th. de JuJccis iib. 16. 

(10) Puta Christianiis idcmqu(! privatus ofBcialis , l. nemo. lo. 
C. Tfi. de Judaeis. i. Eclog. 11. c. 37. Af non pra;scs. in fin. 
Infr. h. t. t. I. 5. 4.jf dc offic. pra:f urb. 

(11) Suae rei qiiisque jiistus csf modcrator ct arbifcr. /. "^o. Jf. 
de rei vind. l. 21. Infr. maiidati. l. g. Jf. rer. ainot. f. 1. ff. si 
a parent. rjuis mnnumiss. l. i3. J. utt. ff'. de injur. l. uit. ff. ad 
l. Jui. de annnna. l. 9. §. "^. ff. de acquir. rerivn doin. J. '\). 
Inst. de rerum. difis . Iiiuc colligiiiit , hcrcdoin prohil>eri uon pos- 
sc a testatore , ue rcs proprias disfrabat. vid. qua; nolavi ud f. 55. 

ff. de tcg. I. 

(12) Discussoris munus intcr ca;tcra fuit rcbus vcualibus prctia 
statucrc. 

(i3) i^xp)cifi vocat autor Sjiiopseos Basilic. i.tit. i. irspl h^u.ut, 
cap. 37. 

(i4) /. i65. C. Th. de decurionib. lib. 12. 

(1.5) /. 5. Supr. h. t. 

(iG) /. 18. C. Ttt. de Judoeis , lih. 16. 

(17) Quosdara /. Judoiis C. Th. ti.t. 

(18) Solcnni Amaii. ita legitur in C. Th. l. JudcEos titul- de 
Juda.is. dc qua solennitate , vid. tiist. Eillter . c. 11. vcrs. 21. 
ct Joscpti. I 1 . 

(19) Siimpt.Te scil. de .Ani.uio. 

(20) Puto lcgcndum , tnccderc , ut fpeciiim qnaDdam ambarTa- 
lium dcmonstrct. 



i34 



L I B E R P R I M U S 



ol saucta? (l) crucis adsimulatarn sppciem iii conlemplum 
Clirislianse fldci sacrilega iiaiile exurcie , proviuciarum 
lUclores proliibcanl : neve loois suis fldei noslra; signum 
immisceant , sed ritus suos citra contemptuin Christianae 
legis (2) rctineant ; amissuri sine dubio permissa hacte- 
vus , nisi ab illicilis tcmperaverint . Dat. /\. Kal. Jun. 
Coiisi. Basso et Phiuppo Cowss. 4oB. 

De cadicolis , et eoriim (vdificiis. 
12. Iidcm AA. Jovio P. P. 
/~1 Oelicolarum (3) nomen inauditum quodarnmodo no- 
vy vum criraen superstilionis vindicavit. Wx nisi ad Dei 
cullum veneralionemque Christianam conversi fucrint , his 
legihus , quibus prcecipimus hrerelicos adslringl , se quo- 
que noverint adstringendos. \ .-Edificia aulera eorum, quae 
nescio cujus novi dogmatis convenlus habcnt , ccclesiis vin- 
dicenlur. Certuin (4) enim est , quidquid a hde Chri- 
stianorum discrepat , legi Christianse es&e contrarium. Dat. 
Kalend. April. Ravennoe , Honok. vui. et Tjikod. la. 

AA. CoJiSS. ^OC). 

De feslivitalihus. 
i3. lidem AA. Jovio P. P. 

Dle (5) Sabbati ac reliquis sub tempore , quo Judaei 
cuhus sui reverentiam servant , neminein aut facere 
aliquid , aut uUa ex parte conveniri (6) debere praecipi- 
mus : ita [jf) tamen , ut nec illis detur licenlia eodem 
die Cliristianos orthodoxos coiivenire , ne Clirisliani forte 
ex interpellalione Judseorum ab officialil)us , praefalis die- 
Ijus aliquani susiineant molestiam : cum fiscalibus commo- 
dis , et litigiis privatorum constet reliquos dies posse suf- 
licere. Dat. 8. Kal. A. Ravtnma , Hli. INN. Hoinorio 
viii. et TnEODO. m. Aug. Comss. 4o9« 

Ne Juda'i lceduniur , et ne iusohscant , 
14. lidem AA. PJiilippo P. P. per Uljricum. 

NTJllus (8) tanquam Juda^us , cum sit jnnocens (9) , 
obteratur , nec expositum eum ad coolumeliam reli- 
gio qualiscuuque perficiat (10)5 non passim eorum Sjna- 



gogffi , vel Jiabitacula concremenlur , vel perperam sii 
ulia ratione Ja^daniur : cum alioquin , etiam si sit aliqu 
sceleriLus im|)licitus , idcirco tamen judiciorum vigor 
jurisque pubJici lutela videlur in medio cousliluta £ 
quisquam sibi ipsi permitlere valeat uJlionem. Sed ut i 
h(,c personis Judseorum voJumus csse provisum : ita i 
quoque moncndum esse censemus , ne Juda^i forsitan insc 
lescanl , elatique sui securitate , quicquam pr^cipites ii 
Christianain reverentiam ultionis admittant. Dat. 8. Idit 
Aug. Conslantin.\\o:io?.vo ix. et Theou. v. AA. Conss. 4^2 

De judice competenti. 
i5. lidem AA. Aureliano P. P. 

SI (ii)qua(i2)inter Christianos et Judseos sit contentio 
non a Semonbus Juda;oruin, sed ab Ordinariis C3 
judicibus dirimalur. Dat. i3. Kal. iVovemb. HoioR 
■nii. (14) et Tiieod. viii. AA. Conss. 4 18. 

De circumcisione. 

16. lidem AA. Asclepiodoto P. P. 

|TJd3ei et bonorum (i5) prosciiptione, et perpetuo exi 

*7 lio damnabontur , si nostra; hdci hominem circumci 

chsse (ib) eos , vel circumcidendura mandasse consliterit 

Dat. prjd. (i;) Kalend. Februar. Tueouos. xvii. et Fe 

STO CoKSS. 439. 

De anniversario canone. 

17. Impp. TiiEou. et Valljnt. AA. Joanni 

Comiti sacrarum largilionum. 

|Ud3eorum (18) primates , qui m utriusque Pal^stina 

»/ synedrus (19) dominantur , vel in aliis provinciis de- 

guut penculo suo anniversarium canonem de synagogi' 

ommbu. , Palatinis compellentibus , exigant , ad eam for 

mam , quam PatriarcJia; quondam corooarii (20) auri no- 

mine postulabaKt : et hoc , quod de Occidentalibus Pa- 

tnarcfiis confern consueveral , nostris iargitionibus infera- 

tur. Dat. o. Kalend. Jun. Constantinop. Florektio e 

DlOKYSlO Co^SS. 429. 



(i) Scnsus est , Jtidsei in memoriam crucifixi Amanis , annua- 
tim ciucem ligneam contumclias causa vicatim prEefertbant , camque 
postea exiu tbant : inde quidam ex JudBeis irridendae passiouis , et 
mortis Domini occasionem arripielant. 

(a) Invocatio enim divini nominis ab homine religionis alterius 
et sectfe diversae vidtUir ticri in contemptinn. vide Bart. ad Ru- 
bric. I. constit. de C. inslit. num. 1.2. «bi intlrl , j:t quando 
JudKus contra fccerit , a quo sit judice puniendus , secularine an 
«cdcsiastico. Guid. Papsc q. 63. Jr'ehn. ad cap. postulasti. num. ^. 
H sequeiu ext. da jud. Hqi{). Ilim. intcr consil. dii^ers. ud caul. 
ult. volunt. consil. iG5. voL. r. et praeter hos Constautium Laudum 
fraicrmiss. cap. 12. et Jacobum Cujacium observ. lib. 12 cau 
3o. Mod. ^' 

(3) Ccelicolarum nomen iuauditum et supcrstitiosum ut hia 
t^in Epigraphe liujus tituli , et l. 3. Supr. h. t. Addc /. lo C 
Tlu dc Judais m pr. lib. 16. Horum dogma novum a))pi»ellant 
Imperatores ut hic. Synopsis BasUicon lib. 1. cap. vtot J^- , - 
eos appeiiac a-it6ofi.niVi to'j npxvcv , crelum colentes , boplionias re 
prcliendit qnosdam ex Judpeis , qui militiam coeli colercnt : ad auos 
Juvenahs videtur ailusisse , Sat. i/,. ^.ers. 92. ]S'il mmcr nubes 
et cahnumeu ud.jrant ; et Fctronuis in Catalcctis loqueus de Ju- 
daep : Et cwh sumwa.i advocal auriculas : sed hi ad Chvi^tianorum 
hKret>cos non pertinent. Angustinus cpist. i63. refert majorcm cce 
licolanun novi apud Donatistas baptismi autorem hnsse : crant enim 
ecEhroiis majores /. 3. Supr. h. t. y. h,c. Cujac. Constat tamea 
cx hac lege , Ccelicolarum. nomen Honorii et Thcodosii tempore 
maudUum , ct quodammodo novum fuisse , et novi dogmatis con- 
ver:us l)at)uisse hac iege , suos esse , item majores et patriarchas 
/. 6. Aupr. h. t. An JudKorum Cbristiani fuerinl et Esseuorum 
portio : Gt ab eis Messaliani profecti , et Cmlicolce d,cU , q^.od e.- 
laie 5r;o9-{ux«* cssei^t (, sc'£p< ^^l ^,^p,- ^,^«^ in Commentarus 



ad hunc locum nostris , plenionbus olim , Deo dante dicemus. 
(-f) Qui iion cst mccum , contra m" esf, Accurs. 

9?-. i\-^" ^'■, ^l''°'^- '^'^ /•'•'" , lib. 2. Adde Nolell. Leon. 83. 
(O; Die sabbatlii Judaei nec conveniri , nec conyenire alios pos. 
suni : Cujac. 3. de pras. ^ 

(7) ^. I. in pr. Jf. quod quisque Juris. 

(8) Lcx -ii. C. TJi. de Judais. Ncrao Judsos nlhil delinquen. 
^1.0'tt : aul synagogas eorum , aut habitacula concrcmet. Quod 

si quid dehquerunt , apud jndiccm accusantor. Non tamen uJUJu- 
daeo las esto quidquam contra reverentiam Christiani cultus injo- 
lenter adnntt.re. Synopsis BasU. ibul. c. Sg. et io. 

(9) Judffli innccentts non sunt ofifendendi. adde / 6 /«/?• de 
pagan e^sacrif.i. Ecl. 1. ^.^; 1,?„',^„ cap. 3,. 'fol'. 2. ' 

(10) Ad himc locmn volunt proprie q.ndam pertiiiere illam qiia- 
stionem , an sit licitum Pnncipibus Chnstianis intidehbus belluDi 
rehgiom. ergo mdicere : de qua vide Oldradum consd. 72. in. lit. 
de JuduEis et Sarac. Mod. 

(11) Pars q«8edam legis 11. C. Theod. de Judceis 

(12) l. 22. i. 78. C. Th. h. t. 

(i3) Judseus actor vel reus forum Christiani sortitur. Sal. 
(i-l) In Cod. Tii. Honorio X. et Theodosio Vl. AA.Consi. id 
est , A. 4 10. Recte. 

(13) Pars ultima legis 26. C. Theod. de Judceis 

(.6) t. 2«. C. Th. h.t.i. Eclog. i. cap. ^,,1 'l,U.^^ 4.. 42. 
cx lib. 20. f. 39. 4o- -I -» 

(17) fn Cod. Th. r. Id. Apr. Constant. Asclepodoto et Md- 
nniano Coss. id est , A. D. 423. Kccte 

(18) l. ui. C. Th. h. t. 

09) Vid. i. ult. ff. de decrctis ab ordine faci^nd, 
(So) Vid. l. i.dnjr. de auro coroiuirio. 



i35 



De Judoeo Christianum ad suam religionem 
iraducente. 

18. Tdem * Gvaeca conslllutio ex lib. 60. Basil. litul. 
54. cap. 3i. ct Nomocan. titul. 9. cap. 25. 



CODICIS REPETITiE PR^LECTIONIS. 

rasse. Et qui ad honores [ et dignitates ] Irrepserit , ha 



bealur , ut antea conditionis extremae , etsi honorariara 
[ illicile ] protneruerit dignitatem. Et qui Synagogae fa- 
bricam coeperit , non studio reparaodi , cum darano (10) 
quinquaginta librarum [ auri ] fraudetur ausibus suis. 
Oernat praelerr-a bona sua proscripta , mox poenae sangui- 
nis deslinandus , [ quasi ] qui fidem alterius expugnavit 
pervcrsa doclrina. Dal. Prid. Kal. Febr. Theodos. A. 



JUcJjeus , qui eum qui Judaica; religionis non esset , 
conlraria doclrina ad suam religionem traducere (1) xvii. cl [ Festo (11) ] Cojiss. ^Z^. 
irffsunipserit , bonorum proscriplione damnetur , mise- 
umque in modum punialur. 



X. 



Eadem conslitulio Graece et Latine ex Basil. 
lib. i. ex ]ib. 60. tit. 54- cap. 3i. 

^I (2) Judajus pertrahere Cliristianum ad rebgionem 
3 siiam ailsus fuerit , proscribilur , et sanguinis pcenam 
ustinet. 

De adminislrationihus et dignitatilus. \ . De sjnugogis. 

if). lidcm AA. FJorentio P. P. 

BAc valiitira in orane aevum lege sancimus , nemi- 
nem (3) Jnda-orura , quibus omnes (4) aduiini- 
ilralioncs v.l dignilalos iulcrdicla} sunt (5) , nec Defoiso- 
lis civitalis fungi salicni officio , nec patria; (6) hono- 
rem arripirc conccdin^us : nrc adquisili sibi oflicii auclo- 
rilale munili , advcrsns Cbristianos , et ipsos plerunrjue 
sacrae rel^gionis Anlibtilcs , vcluli insultanles fidei nostrsp, 
judicandi , vcl pmuunciandi qufinilibet habeant polestatem. 

§. 1. lllud eliam paii consid(ratione rationis arguentes, 
prascipimiis , iie [ (jua ] Judaica sjnagoga in novam fa- 
iiricam surgat (y) : fiilciendi (8) veteres perraissa licen- 
tia , qua^ ruiiiam minantur (9). 

§. 2. Quis([uis igilur , vel infulas acccperit , quffsitis 
dignilalibus non polialur ; vel [ si ] ad ollicia vetita ir- 
n^pserit , ab his penilus rcpelJatur : vel [ si ] Synagogam 
cxlruxcrit , coiupcndio Calbolicse Ecclesise noverit se bibo- 



T I T. 
NE (12) CriRISTIANUM IMANCIPIUM ILILRETICUS, 

VEL SVDJEVS j \'EL PaGANTJS HABEAT, VEZ. POSSlDEAT , 
VEL CIRCUMCIDAT. 

t. Impp. HoNOR. ct Theodos. AA. Monaxio P. P. 

JUda^us (i3) sorvum Christianum nec comparare debe- 
bit , nec Jargitatis , vel alio quocuoque titulo conse- 
quelur. Quod si aliquis Juda;orum mancipium , vel Chri- 
stiaimm habuerit , vel seclae alterius , seu nationis credi- 
derit ex f|uacuiKjue causa possidendum , et id circumcide- 
rit : non solum mancipii damno multetur , verum eliam 
capilali (i^) sententia puniatur (i5): ipso servo pro prae- 
mio libertate donando. Dat. 4- I^^ib. April. Constund- 
nop. HoNoR. A. XI. et Consta^tio V. C, 11. Conss. 417. 

2. Constiintioms Croec(s epitome ex lib. 60. [iaaiK. ex in- 
dice KotTustt^sicov et ex colleclione Grcfca constifutionum 
ecclesiasticarwn , et aliis auctoribus. 



G 



Rrecus (16) [ seu Paganus ] et Judneus , et Samaiita- 
nus (17) , et alius lia^reticus , id eat , non exiilens 
ortliodoxus non potest Christianum mancipium Iiabere , 
neque cateclrumenum (18) circumcidere (19) : rjuia et 
ipsum mancipiura CJiristianum ad Jiberialem pervenil , et 
qui possidet , dat privatis [ Jargitionibus ] Iriginla libras. 



(i) JEctog, d. laco cap. 3i. 

(2) .[ntt'i]>r<latio Ldinrlavii. vid. d. c. 3i. 

(3) P;us Kovtllii; TlicotiObii de Judicis , Samaritanis , hareti- 
cis ct Pugtiuis 3. 

(4) Jiuiivi ai<.cnliif alj lionoiiljus. 

(:'i) Dc jiilliri.s iioii diiliiiiiii : scd an cti.im privatae administi-a- 
lioiips ? Aidc .las. ad- Huhr. £'. dr. Jiisiit. ct Jur. col. 2. AfTlict. 
sui>r. comiit. rpg. in pri. oper. Fdinuni et aljos ad c. fin. ext. 
dc Juaans. Jas. ad 711I}'. de nvu. oper. nunciat. col. 2. Cravettani 
cons. 73. 71. V.6. ]Mod. 

(G) IV(c patiis lionorcm , Cujac. ii. ofjs. 3o. vetantur enira 
Judaci cssc (KiiKOC iroKhUii n vxiip^- PatiTs civitatis sunt curaloics 
civitatis. /. 3. fcrs. si quis fpro. Iiifr. de his , cjui spnnt. puhl. 
muiwra. nbi vid. Ciijuc. Graecis ctiain dfrjMOfxof teste Ulpiano in 
JJemostheiicm, 

(7) Judaei novas silii adificare synagogas prohibentnr. vid. Cu- 
jac. 16. vl/s. 3. 

(8) Vid. Cassiodoriira in rescripto quodam Tlieodoieci ad Ju- 
dtnos Q. lib. 1'ariar. 

(9) Qiiid »i jciiilus collapsse , .^n restaurari poterunt ? Gregorius 
peimisit. c. consuluit. 7. cxtr. de Judceis . ct a?quo jure ; rcstau- 
1 itSB namqiic non nova: , sod exdem sedes iukllignntur , secus stri- 
clo jurc. /. 20. 5. "i ff. de scrv. prced. ur/j. 

(10) 3'Jagts(ralus arceiit quantum possunt hnmines a falsis rr/i- 
gioni/iits : sed rr/igiu inipcrari noti potcit : iiiliit ca magis csl vo- 
luntarium. Lactaiit. 

(11) Et qiti fuerit nunciatiis in Nov. ipsi Tbeodos. 

(13) ifi. C. T/teod. 7. Nc Christianuni mancipium Judapns ha- 
Ual. Viglius vuo <>i lib. i.ff.si cert. pet. jium. 14. ita kgit : 



Ne Cliristiannin raancipium , ha?rcticnni , vcl Judseura P.igauus 
habeat etc. 

(i3) l. 4- ^- T/ieod. /i. t. /i/j. 16. Judfens Chrislianum inaaci- 
pium Uc habclo , dciqo sua religionc ducftido imljutiiin circuracidt- 
to : Nec item qiiivis alius hferelicus mancipiuni Cliristianura habe- 
to. Synnps. Bw^il. l. lit. 1. irept ^yloilv» c. 39. 

(i4) Poenam circumcidcntis Chribliaiiiuu obsciva. Adde 6. Har- 
raea. i. Ecl. Tnpi Itsldtu') c. ^^\ . l^o,. 

{i5) Hinc notant phiiimi jjcnine capitalis appcllationc venire cxi- 
Ilura , Doct. ad l. impei iiim ff. de Juiisd. omn. Jud. Bocr. de- 
cis. 254. nitm. 10. et seq. Jason ad l. si quis iniquum. ^. hcec 
pccna. num. 3. ff'. quod quisque jiir. Panl. de Caslr. ad /. prae- 
senti num. 2. Cod. de /tis , qui ad vcctes. coitfiig. et pleiic ad 
/. 2. ff. de puht. jud. quare cum jude.\ condemnat ad mortcra : 
addit , ut caput a collo scparetur ; aiit jubct laqiieo , ign'j , aqua 
puniri reum , ita iit mors consequatur. vide Fulgos. ad /. 1. de 
his ; qiii ad ecc/esiam confngiunt. et Ftlinuin tid c. qitiditer. §. 
ad corrigen. pcr totuni , pr;eserliin nitni. J'.. dc ncctiiut. Cora^. 
/ib. 3. miscel/aneor. c. 17. Maran. de ordin. judic. \. part. i. 
distinct. n. 47- et 2. distinct. n. 12. et seq. Mod. Aiicon. in 
tract. de merc. 4. "• 18. et seq. Coutia aiif<"ra haec , vide diserla 
verba te.^tus in l. ciim autem. y excipitur. ff. de (zdilit. edict. >:Aii 
dicitur : cavitalis fraus est , propter quuin quis capiie piinitur , 
de quo Afllict. dccis. 4^4 . n. i^. Mod. 

(16) Inlerpr. Conlii. 

(17) iVW. 199. 14 4- 

(18) Calec/iumeni sunt adjutores baptisrao designali. 
(ij)) Vid. Greg. epist. 3. c, 11. A'^. 144- c. 2. in Jin. 



i36 



LIBER PRIMUS 



T I T. XI. 



DE PAGANIS (i) , ET SACRIFICIIS , ET 

TEMPLIS. 

De templis Paganorum daudaidis. i. De. sacrijiciis 
prohibilis. 2. Sanctio. 

I. Imp. CoNSTANTius ad Taururn P, P. 

PLacuit (?) oninibus locis , atque urbibus universis 
claudi (3) prolinus templa , et accessu vedto omni- 
bus Jicenliam delinquendi perditis abnegari. 

^. 1. Volumus etiam cunctos sacrificiis (4) abstinere. 
^. 2. Quod si aliquid forte Jiujusmodi perpetraverint , 
giadio (5) ultore sternantur , facultales etiam perempli 
lisco decernimus vindicari , et similiter puniri (6) llecto- 
res provinciarura , si facinora vindicare neglexeriut. Dat. 
Kal. Decembr. CoiNSTAiSTio iv. (j) et CopjstAinte AA. 
Cojvss. 342. 

De sacrificiis prohibilis. 
2. Imppp. Theod. Grat. et Valent. (8) 
AAA. C^negio P. P. 
IVfE (g) quis mortalium ila faciendi sacrificii (10) su- 
-L 1 mat audaciam , ut inspectioue jecoris, exlorumque (n) 
praesagio vana3 spem promissionis accipiat , vel ( quod est 
deterius ) iulura sub execrabili consullalione cognoscal. 
Acerbioris etenim immiuebit supplicii cruciatus ei , qui 
contra vetiium , praesenlium vel futurarum rerum explo- 
rare tentaverit verilatem. Dat. 7. (12) Kal. Jun. Akcad. 
et Bautoue Cokss. 385. 

De sacrificiis , de publicorum opemm ornamenlis. 

3. Impp. Arcad. et IIoivor. AA. Macrobio P. P. 

Hispaniarum et Procliano Vicario quinque 

provinciarum. 

Slcut (i3) sacriflcia templorum prohibemus , ita volu- 
mus publicorum operum oi-namenta (i^) servari, Ac 
ue sibi aliqua auctoritate blandianlur , qui ea couautur 

(0 L. 16. C. Th. 10. vspi iTO^ivui» I. Syn. Basil. i. c. 3. 
vtpi iT^iiviXiviuv 0. Harmen. 11. id est , de Giaecis , ita dictos 
c^inor , quod initio nascentis Ecclesiae inter cseteras genles , Grae- 
ci obstiteriut Evangelio ; Pagani vero qiiasi in pagis viventes , alie- 
ni a civitale Dei , Oplat. Puto paganos ob contcmptum vocalos 
fuisse , quasi diversos a Christianis Chrislo railitantilnis , et Chri- 
stianis ignoLiliores. Nam et in jure , pagani militibus ojjponunUir ; 
Gentiles vero Ethnicos , et nationcs dictos opinor , comparationc 
habita ad Christianos , qui nuniero erant paucissimi : vcl ita Chri- 
stiuni cum initio pauci esseut Idololatras Gcntiles , et Kationes ap- 
pellarunt : cum eos autem in ordincm redei:is=ent , pagauos nuiicu- 
parunt qr.asi in pagis non in urbibus , iit olim viventes. 

(2) l. 4. C. Theod. h. t. adde Alciat. i. paierg. i3. ubi ele- 
gantera recitat locum ex Cassiodoro. 

(3) CoDstautinus teropla Paganorum claudi jubet. 8. Niceph. 18. 
«£ 25. 2(i. C. Th. 10. c. 4. 

(4) 6. Harm. ii . c?. cap. 4. Adde /. 1. l. 7. Infr. h. t. vid. 
quae notavi de vetitis sacrificiis ad /. \^. Jf. ad l. Corn. de sicar. 
adde /. im. Infr. de ihesuur. Paul. 5. sent. 3. 5- 9- 

(5) Pcena Gentillsnii et sacriiicantium : et ita deterior conditio 
Paganorum quara Judieorum , quorum sccta prohibita non est, 

(G) Rector provinciae negligentice piinitur. 

(7) In C. Theod. Conslanlin III et Ccnstante II. AA. Conss. 
scd iicutrum rcctuin : leponendmn enim Constantio VI. id est , 
A. D. 353. l. G. 

(S) Tribuenda liaeclex Vakntiniuno., T7ieodosio,et Arcadio.I.G. 

(9) d. l. 9. C. Theod. h. t. adde Niceph. j8. c. 4. 

(10) l. i. ^. I. Supr. h. t. 

(11) Extispicina prohibiia. 

(12) 8. C. Thead. h. t. 
(i3) /. !5. C. Th. h. t. 



evertere , si quod rescriptum , si qua lex forte prjeiendj 
tur : abrept;e hujusmodi chartje ex eorum raanibus ad nc 
slram scieiiiiam referantur. Dat. 4. Kal. Febr. Ravtn 
TuEoD. V. C. Co^s. 399. 

De ri/ibus et feslis. 
4. iidem AA. ApoJlodoro Proconsidi Africae. 

UT (i5) profanos rilus jam saiubri lege submovimus 
ita lestos conventus civium et coramunera omniuD 
Ja?titiam non patimur submoveri. Unde absque ullo sacn 
Ixcjo (16) , atque ulla superstjtioue damnabili , exhiber 
populorum voluptates , secundum veterein consuetudinem 
ministian eliam festa convivia , quando exigunt public 
vola decernimus. Dat. i3. Kal. Sept. Palani , Tueod 
V. C. CoiNS. 399. 

De veleribus templis. 
5. Impp. HoKoR. et Theod. AA. populo 
Carthaginieusi. 
Mnia (17) loca , quse sacris error veterum deputavit. 
nostr* (i8) rei j ubemus sociari. Quod autem ex ec 
)ure ubicunque ad singulas quascunque personas vel prse 
cedentiuin Principum Jargitas , vel nostra majestas volui 
pervenire , id in eorum patrimoniis jeterna (19) flrmitaU 
perduret. Ea vero qua; multiplicibus constitulis ad vene- 
rabilem Ecclesiam voluimus pertinere , Chrisliana sibi me 
lito religio vindicabit. Dat. 3. Kal. Septe/nbr. Ravenn<6 
HowoRio X. et Theodosio vi. AA. Cowss. 4i5. 
De Judceis i>el Paganis non lcedendis. 
6. lidem AA. Asclepiodoto P. P. 

GHristianis (20) , qui vere sunt, vel esse dicuntur, spe- 
cialiter demandamus 5 ut Judais , ac Paganis quie 
te (21) degentibns nihilque tenlanlibus lurbulentum, iegi- 
busque contrarium , non audeant manus inferre religionii 
aucioritate abusi. JNam si conlra securos fuerint violenti 
vel eorum bona diripuerint : non ea sola , qu£e abstuie- 
rint , sed convicti in duplum quae lopuerinl , restituere 
compelleutur. Rectores etiam proviuciarum , et Officia , e 
Principaks (22) cognoscant se, si non ipsi talia vindicent 
sed fieri a popularibus ha^c permiserint , ut eos , qui fe- 



(i4) Qualia sunt in urbibus , nam teir.pla , quae in agris , aul 
abditis locis constituta , ntdla ornamenta habebant. Patres in Con 
cilio Africano dostrui postulaut- Eo muuere , si quis nnquam str& 
nue B. Martinus apud Gallos suo tempore functus est. vid. Sulpit. 
in ejus fita. 

(i5) /. 17. C. Theod. h. t. 

(16) SacnticJa superstitiosa Gentilium vetita , at non voluptates , 
festique conventus et festa convivia in iis observari soUta,ui hic , 
ut nec templa corum ideo eversa , /. 3. Supr. h. t. 

(17) Pars legis 20. C. Th. h. t. 

(18) Occupabantur picrumqiie a monachis , /. 26. Supr. deepise. 
et clericis, Igitiir ex hoc loco possis coUigere Tenipla Paganorum 
Principis facta fuisse , non ecclesiae. 

(19) Dominium Principis alienari non posse , liiiic colligunt ; 
apud Gallos id ila obscrvatur : et mcrito : nam quae provinciae a 
populo regi adferunlur vel traduntiir, dotis publicae locum obfinent : 
jdeoque , ut mulieris dos alicnari non potest , ita nec ilegis dorai- 
niurn. Atqui secundo genitis Rcgum iiberis certae provinciae adsi- 
gnantur .' Sic saae : sed earum dominium a Corona non abscindi- 
tur. Quemadmodiim etiam jiossessiones quoedam patrimoniales iQ 
privatos transferuutur , autoritate curiae Parisiensis accedenle , salvo 
tamcM scmjxn- regis doniiiiio. vid. Papon. 5. Arrest. 10. Domuiia 
regnonun inalienabilia ita ccnscntur. Jus tamen belli nonn inqiiaiE 
ab ista rcgula discedit. 

(20) Pars ultima legis 24. C Theod. h. t. 

(2i) Gentilismus simplex capitis supplicio non puuitur, sed cer- 
tis tantum casibus , vide /. i. J. 2. Supr. h. t. l. 7. vers. Quis- 
quis. Infr. et l. 10. Infr. h. t. 

(22) Subint. Curiarunj , de quibus disi /, 5. Supr. de epise. 
audient. 



?rlnt 5 punienclos. Dat. 6. Id. Jun. Constantin. Ascle- 
iODOTo et Mariniano Conss. 4^3. 

De clclubris , simulachris , sacrifzciis et ritibus. 
7. Impp. Valent. et Mart. AA. Palladio P. P. 
^ Eino (1) veneiaiidi adoiandique anirao delubra (■2) , 

1 quse olim jam claiisa sunt , reseret. ALsit a sectdo 
ostro infandis execraiidisque simulachris honorem prisli- 
um reddi , redirairi (3) sertis templorum impios postes, 
rofanos aris accendi jgnes , adoleri in hisdem thuia , vi- 
imas caedi , pateris vina libari , et religionis loco exi- 
iniari sacrilegium. Quisquis autem contra hanc Serenita- 
5 nostrae sanctionem, et contra interdicta sanctissimarum 
Jterum constilutionum sacrificia exercere tenlaverit : apud 
iblicum Judicem reus tanti facinoris legitime accuselur, 

convictus proscriptionem omnium bonorum suorum , ef 
timura (4) supplicium subeat. Conscii eliam criminis , 



CODICIS REPETIT.E PRiELECTIONIS. 187 

lud accipiet (7), in (8) qua personae habitant , aut suh 
qua loca subjacent : et expenduutur ad similitudinem im- 
perialium rediluum. 

^. 1. Paganorum autem impietates puniunt Proesi- 
des : et qu£e supra suam poleslatem erunt , referent Im- 
peratori. 



i. De Baplismo. 4- -^^ sacriflciis. 5. Ne pagani doceant. 
De publica aunona. 

10. Gra^cce constitutionis epitome ex eaclem collectione , 

ct Nomocan. (9) tilul. 4- cap. 4- ^i tiluL 1. 

cap. 10. 

QUi (10) post sanctum baplismum in errore pagauo- 
rum manent , ultimo (11) supplicio plectuntur. 
^. i. Qui vero nondum sunt baplizati , ipsi cum libe- 



; minislri sacrihciorum eandem poenam , quse in ilium ris et conjugibus , et omnibus suis perducant se ad san- 
erit irrogata , sustineant : ut hac legis nostraa severitate ctas ecclesias , et suos parvulos (12) liberos sine raora ba- 
jrterrili , metu poenae desinant sacrificia inlerdicta cele- piizari (i3) curent : majores vero prius scripturas secun- 
are. Quod si vir clarissinius Rector provincia; post ac- dum canones doceantur. 

sationem legitiraam et post criraen in cognitione convi- §. 2. Si vero propter militiam , vel dignitatem , vel 

jm , iantum scelus dissimulavei'it vindicare : quinquagin- facullates habendas , fingant (i^) baptizari j et liberos , 

libras auri ipse Judex , quinquaginta etiam OfEcium aut conjuges ipsorum , aut domesticos suos in errore reli- 
us confestim fisco noslro inferre cogatur. Dat. Prid. Id. querint , et eos qui sibi allinent , et uecessitudine juncli 
ovemb. Mabtja. A. et Adelphio Conss. 45i. sunt : publicanlur (i5) et competenler plectuntur , et rem- 

De his , c/uoi Paganis interdicta suiit , publ. non attingunt. 

non pertentandis. ^. 3. Si vero non sint baplizali , nec participes erunt 

8. Impp. Leo et Anthemius AA. Dioscoro P. P. iu ulla parte reipublicas , neque domini eruiit rerum mo- 

JErao ea quae sajpius Paganae superstitionis horainibus bilium , vel immobilium , sed flscus ipsas vindicabit , et 
1 interdicta sunt , audeat perlentare : sciens , quod cri- congrue punientur , et exulabunt. 

en publicum commiltit , qui hasc ausus fuerit perpetra- §. 4- ^i autem apparuerint sacriiicantes , aut idolola- 

. In tantum autem hujusmodi facinora volumus esse re- trantes , ut (16) Maniclizei puniuntur. 

canda , ut eliamsi in alieno pr«dio vel domo ahquid §, 5. Non docent autem pagani quaiemcunque doctri- 

le perpelretur , scienlibus vidihcet dorainis , praedium nam , neque puldica fruuntur anuona , nec secundum sa- 
jidem , vel domiis sanctissimis juribus serarii addicen- cram quidem formam. 
r (5) : domini vero pro hoc solo , quod scientes con- 

iiserint sua loca talibus contaminari sceleribus , si qui- T I T. XII. 

m dignitate , vel militia quadara decorantur , amissioue 
lilias , vel dignitatis , necnon rerum suarum proscriptio- 

pltclentiir : privatae vero conditionis vel plebcice con- 
Luli , post crucialus corpoi-is , operibus metallorum , 
t perpetuo depulabuutur exilio. 

De eo , cjuod paganis donatur , vel relinquitur. 
I . De pagiuiorum impietcitibus puniendis. 

Grcecce constitutionis epitome ex prcvfata collectione , 
et Nomocan. tit. 6. cap. 3. et tilul. X2. cap. 9. 
I (6) quid dnlum fuerit aut relictum locis , aut perso- 

nis , aut ad consliuclionem Paganici erroris ; urbs il. 



,1) SYti. Basil. 1. tit. 5. T£/)/ -^uo-,^, c. 12. 
■2) Puganoium supeistltio liic fuiidiUis tollilur : Jubenlur eniin 
ubra claudi. Prohibeiitur ctiam hoiiorcs siiuulachris reddi , po- 
I teniploruin scrtis rcdiiniri , igncs aris aeeendi , thura in arls 
ilen , victiinae cscdi , vina paleris libari. Prohibet etiain baec 
isiaulio itligionem vocari eorum sacrilcgium , et pcenam njortis 
euin , qui seeus fccerit , indicit. 
^3) Nola ceremoriiiis , el cultus simulachrorum. 
.4) '• I. 5- 2. Supv. h. t. 

.->) Fisciis bonorum Principum non tanlum spoliis hostium >^ed 
gentiiuun saccrdolum daijiiiis augctur. 
;6) Intcr|iraat;o Contii. 

[7) Hinc illa Sjinniaehi (picrcla : Oro vos , juslilije sacerdoles , 
iiiDis Tcstrae sarns reddatur privata successio , dictent testaraenta 
^Ti , et sciant sub Pnncipibus iion avaris stabile esse nuod «cri- 
'int ctc. ^ 

.8) Vide /.16. infin. ff: dc itsH ct usufr. lcg. 

fo) 1;CSk. ConU;" '^'"'^"" '• '''• '•'^''^•-^' '^'-- 



DE (17) mS , QUI AD ECCLESIAM (18) CONFU- 

GIUJNX (19), VEL IBl EXCLAMANT (20) , [ ET NE (si) 
QUIS AB ECCLESlA EXTRAHATDR ]. 

De Judccis. 

I. Impp. Arcad. et Honor. AA. Archelao P. 
Augustali. 

JTJdaei (22) qui reatu aliquo , vel debitis fatigati simu- 
lant se CliristianaE! legi velle conjungi , ut ad Eccle- 



(i'2) Pcedobaptismus hic probatur. 

(i3) Baplismus gentilibus impeialur. 

(i4) A(ldc /. 18. in pr. i'ej-s. Si t^ero. Supr. de hcerclici^. 

(i5) FceniL recusanlis baptismum , adde partig. 3. 

(iG) Id est , summo siipplicio , /. n. 12. supr. de hcereticis. 

(17) y. Syunps. Basit. 5. 9. C. Th. 34. c. eos. G. cfist. 87. 
qucBil. 4- c. rcuni. 9. 2. Harm. 9. bic lit:iliis iion est in usu 
apud Gallos. Solent etiam deliiiquenfes , et debitores in Ecc1£mLs 
capi salvo jure redintrgrandi , si recle confugerint. vid. Luciuai i. 
Placit. 1. Papou. A^rest. i. nwn. 17. 18. 19. ad 24. Rebnff. in 
proiem. conslit. gl. 5. n. 40. Idem in traclutu iinmuniiUis ecclc' 
siastica , t. 1. disserit de immnnitatis etyjuo , causis , locis , per- 
sonis , j;ceiiis , judice . et efiectu. 

(ib) Ecclcsias. C. Theod. cod. Hal. 

(19) Confugas hi dicuntur , /. 32. C. i. Supr. de epis&op. et 
clcric. icfug;e , l. G. §. 1. /,</>•. h. t. 

(■10) Vid. /. ;"). m pr. Iiifr. h. t. 

(21) Asyii jus tjibutuiu Ecclesiis hoc titulo : de temploruin viQ- 
latione viii. DamhouJtruim i>j praxi CriimnuU , cav. 106. 

(22) /. 2. C. Tiicod. h. t. 

18 



i38 



LIBER PRIMUS 



sias confugienles evitare posslnt crlmina (i) , vel ponde- sit , cnm discrinoen suum videat , ad expetendam opem 
ra debilorum , arceantur ; nec ante suscipiantur , quam ipsi quoque confugiant. Hanc autem spalii (12) latitudi- 
debita univcrsa reddiderint , vel fuerinl innocentia demon- nem ideo induigenrJS - ne in ipso Dei templo , et sacro- 
slrata purgali, Dat. 5. Ralend. Jul. Constanlinop. C^sa- sanctis altaribus (i3) confugientiar?» auemquara mane vel 

vespere cubare , vel pernoclare liceat : ipsis hoc CJericis 
religionis causa velanlibus : ipsos qui confugiunt , pietatis 



»10 et AxTJCo CoNss. 897 

]Se con/iigientes ad sacras ecclcsias inde abducantur. 
2. Impp. HoNOR. et Theod. AA. Jovino P. P. 



F 



raJfione servantibus. 

T^. 1. Arma quoque in quovis telo , ferro , vel specie , 

eos qui confugiunt , minime intra ecclesias (i^) habere 

prapcipimus ; quos non modo a summi Dei teinpJis (i5j ac 

Ideli devotaque prxceptione sancimus , nemiui licere divinis aharibus prohibentur , sed eliam ceJlulis , domi- 



bus , hortulis , balneis , areis , atque porlicibus. 

§. 2. Proinde ii qui sine armis ad sanclissimura Dei 
templum , aul ad sacrosanclura allare , sive usquara gen- 
tium , sive iu hac alma urJje confugiunt , somnum inLra 
templum , sive ipsum altare , vel oinnino cibum capcre 
absque aliqua eorum injuria , ab ipsis clericis arceanlur. 
designantibus spatia , quai in Ecclesiaslicis seplis eorum 
tuilioni suiBciant , ac docentibus capilalem (16) poenaa 
esse propositam , si qui eos conenlur invadere. Quil)us s; 
perfuga non adnuit , neque consentit , praeferenda huma- 



ad sacrosanctas Ecclesias confugientes abducere (2) ; 
sub hac videhcet definilione , ut si quisquara conlra hanc 
legem venire lentaveril , sciat se majesialis (3) crimine 
esse retinendum. Dat. 10. Kal. Apr, Cokstahtin. ct 
CojiST, Coss, 4l4' 

De spatio ad tuitionem conjungientiuni concesso j 
et de arniis. 

Extat quidem Jicec constitutio Grceca