(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "C. Plinii Secundi Naturalis historiae libri XXXVII"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



f 



HARVARD COLLEGE 
LIBRARY 



FROM THE LIBRARY OF 
JAMES JACKSON HIGGINSON 

(CLAU OF 18ST) 

OF NEW YORK 



C. PLINII SECUNDI 



NATURAUS HISTORI^ LIBRI XXXYII. 



VOL. II. 



D*tfk. H Var. CUu. Plmitu. 



5i 






t ' i. 



« ' 



t s 



C. PLINII SECUNDI 



NATURALIS HISTORI^ LIBRl XXXVII. 



EX EDITIONE 6ABRIELIS BROTIER 



CUM NOTI8 ET INTERPRETATIONE 



IN USUM DELPHINI 



VARIIS LECTIONIBUS 



NOTIS VARIORUM 



RECENSU EDITIONUM ET CODICUM 



INDICIBUS LOCUPLETISSIMIS 



ACCVRATE RECENSITI. 



VOLUMEN SECUNDUM. 



TT 



LONDINI: 

CURANTB E:r IMPRIMENTE A. J. VALPY, A. M. 

1826. 



L 9 



Froiii «a • Li) a y ^f 
JameB J. ±iL ginson 
. / . . N^w. York 



* • 



. i I 



) ■ 



» 



# • • 






. I 



C. PLINII SECUNDI 



NATURALIS HISTOUI^ 



LIB. 111. 



C- PLINII SECUNDI 

NATURALIS HISTORI^ 



LIBER IIK 



Primus et secundus Europa sinus, 

!• Hactbnus de sita, ct miraculis terraB, aqaarninqne et 
aideroniy ac ratiooe ^ oniversitatis» atqae mensiira. Nnnc 
de partibns : qnanqaam in6nitam id qnoqae existimatar, 
nec temere sine aliqaa reprehensione tractatnm.^ Haod 
ollo in genere venia jastiore,' ai modo mioime miram est, 
hominem genitam non omnia humana novisse. Quaprop- 
ter aoctorem oemioem uoum seqnar : sed nt quemque ve- 
rissimum io qoaque parte arbitrabor. Quoniam commune 
ferme omnibus fuit, ut eos quisqae diligentissime situs di- 
oeret, in quibus ipse prodebat:^ ideo nec culpabo, aut 
coarguam quenquam* Locorum nuda oomioa, et quaota 
dabitur brevitate ^ pooeotar, claritate caasisque dilatis io 
snas partes : nooc eoim sermo de toto est. Quare sic ac- 
cipi velim, ut si vidua ^ * fama sua oomioa, 'qualia fuere 



Cap. I. I lu Chiffl. Hardqin. l. ». S. Miller. BipMit. et Framu «e riif 
niM, H nUwne Ald. Jnnt. B^aiI. Liiftd. Eratmi, Dalec. EU. et Orooov. Mox 
vet. Delec atque tnetuura.^2 Vet. Dalec. idqwoque ttUimatur . . . traettmdtm. 
— t Ald. Jont. Basil. Lngd. Eraiimi, Dalec. kIe. et Oronov. twaia Juttiar est, 
— 4 Margo edd. Dalec. et Oronov. dieceretf ex qmlnu ipae nrodibmt. — 5 Ibid. 
qMmtum dabitur frrm.— 6 Vet. Dalec ut eieubi tidua ; Chiffl. ut n diuidua.— 

SOTJE 

" C/l jj tidud] Oppidornm, inquit, obscura scilicet inirloriaqae, citen- 
ita nnnc andienda snnt nomina, lan- inr. 
qnam cum primum fnere condita, nt 



NAT. HIST. LIB. III. 1. 



547 



primordio ante res ullas gestas, nuncupentur : et 7 sit qus&« 
dam in his nomenclatura quidem, sed mundi rerumque na- 
turse. 

Terrarum orbis univcrsus in tres dividitur partes, £urO"* 
pam, Asiam, Africam. Origo ^ ab occasu Solis et Gadita* 
no fretOy qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria inte- 
riora diffunditur. Hinc intranti dextra Africa est, Iseva 
Europa : inter bas ^ Asia.' Termini» amnes Tanais et Ni- 
lus. Quindecim'* m. pass. in longitudinemy quas diximus/ 
fauces Oceani patent, quinque m. in latitudinem, a vico 
Meliaria Hispaniae ad promontorium Africae Album/ auc** 
tore Turranio Gracili^ juxta genito. T. Livius, ac Nepos 
Comelius latitudinis tradiderunt^ ubi minus/°< vii. m. pass. 
ubi vero plurimum^ x. m. Tam modico ore tam immensa 
aBquorum vastitas panditur. Nec profunda altitudo mira- 
culum minuit. Frequentes ^ quippe tdenisB candicantis vadi 
carinas territant. Qna de causa Limen intemi maris multi 
eum locum appellavere. Proximis autem"' faucibus 



7 Cbif&. delet rb et^ probante Oalecainpio.— 8 Ita Chiffl. inter h, A. est edd, 
▼ett. iteni Harduin. 2. 3. MiUer, fiipont. et Frans. — 9 Ita vet. Dalec. aliiqne 
codd. ap. Harduin. item edd. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont, et Franz. Tur- 
raaio Gracada edd. vett. ante Hardiiin. — 10 Ita Chiffl. Kegg. Hardiiin. I. 2. 
Colb. 1. 2. et Paria. item edd. Hardiiin. 1, 2, S. Millcr. Bipont. et Franz. ubi 
miiitiiitfm Ald. Jant, Baail. Lugd. Erasmi, Lngd. 1606. Dalec. Elz. et Oronov. 
— 11 Ita Chiffl. cnm edd. Hardnin. 1. 2. 8. Miiler. Blpont, et Pranz. Proxi» 
IM autem edd. vett, Mox, margo edd. Dalec. et Gronov. eoereent veluti clau- 

NOTiE 



^ Orifo] Melam Bequitar, ita scri- 
bentem i. 4. operis de sitn Orbis: 
* Nnnc exactina,' inquit, * oras situa- 
qne dictnro, intie est commodissimum 
incipere, nude terras nostniro pela- 
gns ingreditnr,' &c. 

« Inier has] Nam Enropas Asia 
Africaeque obtendltnr. 

* Quindeeim] Sic Martianns, lib. 
VI. c. de rotnnditate terrs, p. 201. 

* Quaa diximu»} Plane modo, his 
▼erbis : ' Oaditano freto,' Scc, 

' AUmm] Nunc CapoSpartel: idem 
Ampelusia vocitatum, v. 1. 



r Ubi mtm»] Ubi plarironm, de* 
cem : nbi miniis, septero : nbi minio 
miiro, qninque miil. pass. nt dictum 
est proxime antea. Vide Notas et 
Emend. num. 1. 

^ Frequenteo] Adeo parnm depres* 
si fundi mare ibi esse significat, nt 
vadnm ipsam saxosum appareat, ac 
per latitndinem freti ab Europa in 
Africam instar taenia fasciavd ean- 
dicantis porrigatur : ratMiay t^aXov 
appellat Strabo, lib. i. p. 49. 

' Proximi» autem] Montes, inqnit, 
utrimque impositi faucibiis qu» fre.- 



548 



C. PLINII SBGUNDI 



utrimqae impositi montes coercent claustra. AbylaAfri'* 
coe, Europse Calpe^ laborum Hercalis met».'^ Quam ob 
causam indigenad columnas ejus Dei vocant, creduntque 
perfossas ■' J exclusa antea admisisse maria, et rerum natu- 
rae mutasse faciem. 

(i.) Primum ergo de Europa altrice victoris omnium gen- 
tium populi, longeque terrarum pulcherrima^ quam plerique 
roerito non tertiam portionem fecere, verum aequam; ia 
duas partes, ab amne Tanai ad Gaditanum fretum, uniyer" 
so orbe diviso. Oceanus hoc quod dictum est ^ spatio At^ 
lanticum mare infundens/^ et avido meatu, terras, quascum- 
que venientem e&pavere, demergens : resistentes qnoque 
flexuoso littorum anfractu lambit : Europam vel maxime 
recessibus crebris excavans : sed in quatuor praecipous ^^ 
sinns. Quorum primus ^ a Calpe Hispanise extimo (ut dic- 
tum est) monte Locros™ et Brutium'^ usque promonto- 
rium immenso ambitu flectitur. 



^^^^^^^^^^•^^ 



»tra, — 12 HerctdU meta ChifR. — 13 Pintian. perfostoSf inb. niooteii.— 14 Margo 
edd. Dalec. et Gronov. t» Atlanticum mare $e in/undens, Mox vet. Dalec ve- 
nientem exspectaveret exeepere, — 15 Ita ChifB. aliiqiie codd. ap. Hardnin. item 
edd. Hardiiin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. pracipue edd. vett. ante Har- 
dnin. — 16 Locros Brutimmt omisso ety Cbiffl. 






NOTiE 



tum nrgent, sibique proplnqnant, 
claufitra hignscemodi continent. Id 
acceptom a Mela, ii. 6. * Oeinde an- 
gnstissiroum pelagns, et proxima in- 
ter se Eorope atque Africas littora, 
montes efficinnt, ut ioitio diximns, 
coluninsB Herculis, Abyla, et Calpe.' 
1 Perfossas] Vide Notas et Emend. 
Dum. 2. De re ipsa Pomponion, nt 
solet, pereleganti brevitate, f. 6. 
* Hnnc Abylam/ inquit, ' illum Cal- 
pen vocant: colnmnas Hercnlis u- 
trumqne. Addit fama nominis fabn- 
lam : Hercnlem ipsnm jnnctos olim 
perpetuo jngo diremisse colles, atque 
ita exclnsum antea mole montiHin 
Oceanuro, ad quae nunc inundat, ad- 



missnm.' Seneca Natnr. Qusest. vf. 
20. ' Sic et Hispanias a contexta 
Africas mare eripnit.' 

^ Hoc fiiod dietum eet^ Oaditano 
freto. 

* Quorum prumis] Is Ibericom ma- 
re, Sardonm, Tyrrbenumque com- 
plectitur. 

"> Locros] Pomponins qnoqne pro* 
pe Brutinm promontorinm Locros 
statoit : * Tertios siniis/ inquit, ' iii- 
ter promontoria Zephyrium, et Bru- 
tium, Consilinum, Cauloniam, Locros- 
qoe circorodat.' Brntium vero pro- 
montorium illiid est quod cap. 10. 
Leucopeti^a appellator. 



NAT. HIST. LIB. III. 3. 



&19 



' II. In eo prima Hispania terraram est, ulterior appellata, 
eadem Baetica. Mox a fine Urgitano ' * citerior, eademque 
Tarraconensi» ad Pyrenaoa joga. Ulterior in duas, per 
longitudinem, provincias dividitur.* Si qoidem ^ Baeticae 
latere septemtrionali praetenditor Lositania, amne Ana^ 
discreta. Oi^as hic Laminitano ^ agro citerioris Hispaniae, 
et modo se in stagna fondens, modo in angnstias resor- 
bens, aot in totom conicolis condens^ et scepios nasci gao- 
dens, in Atlanticom Oceanom effonditor. Tarraconensis ' 
aotem affixa Pyrenseo, totoqoe ejos latere decorrens, et 
simol ad Gallicom* Oceanum Iberico a mari transversa se 
pandens, Solorio ^ monte, et Oretanis ' jogis, Carpetanisqoe, 
et Astorom, a Beetica atqoe Lositania distingoitor. 
III. Bfietica/ a flomine eam mediam secante cognominata. 



Cap. II. 1 Dalee. legit, a ihm VirgiiMo.—9 Cblffl. m dMM parieg dwkU' 
<icr. — S TarraeonenaU aaiem kine ajjHxa Harduio. 9. S. Bipont. et Franc Mox 
traamsertim vet. Dalec. 



NOT£ 



* Aflae Urgkaao] Ab oppido Ur- 
ci, qoi BaBtictt finisy idemqae Tarra- 
coneiisis initinm, nt dicetnr cap. 8. 
et 4. Urci, Urgi| Virgi, omnia ejas- 
dem oppidi snnt nomina. Hodie J{- 
maearen, Martianiia a Plinio mntaa- 
tof, lib. VI. pag. 202. cap. de Hispa- 
nia : ' Ab Urcitano fine/ inquit, ' qaa 
eiterior meat, Tarraeoneniis dicitnr/ 
&c. Mela, II. 6. ' Virgi in ftino qnem 
Virgitannm vocant.' 

^ Si fKtdem] Martianns, loc. cit. 

« Jiia] Nonc Manroram lingaa 
GMddtoM, boc eii, Jlumen Anae, "Ayat 
Straboni, lib. iii. p. 189. 
. ^ija»t]iila]io]Aboppido,qaodA«yJ- 
Piov Tocat Ftolemaens, in Carpetanis, 
II. 6* Lamioinm Antoninns, in Tarra« 
conensi, qnod a capite flaminis Anas 
distare ait idem rii. pass. mill. Ho- 
die oppidonomen est Afoalielyetidem 
circnmjacenti agro, Campa de Man' 
Hel : nec procal a fontil>us sc in di* 



▼ersa stagna fandit, ac se ipse pre- 
mit sabinde angustioribns alveis, mox 
in totnm caniculo se alMCondit, sfe- 
pias ita nasci gandens : qnod circa 
Metellinum oppidnm, multis ab ip« 
sias exortu millibos, contingere falso 
veteres credidere. 

. * Ad GaUieum'] Qoi et Aqoitanicns 
appellator. 

' Soiorio] Solarinm vocat Isidoras, 
Orig. XIV. 8. qai montium Hispaniss 
altissimum prodit. Nunc vocant Sier- 
radeloe Veriieniee» 

f Offlaiils] Oretana jnga, hodie 
Sierra di Alearax : Carpetana, Sierra 
di Gmdainpe, Sierra di Pieo: Astn- 
rom deniqne, Sierra de lae Aeiufiae, 
Pro ^slMnmi frnstra Veiionum repo- 
nit Joan. Oenes. Sepnlveda, Epist. 
III. 45. ad Pintiannm, p. 181. 

* Baiiea'] Andalasia nunc est, cnm 
parte Oranatensis regni.— ' Unde sit 
antem Andalnsise factam nomen, mi- 



550 



C. PLINII SBGUNDI 



Gunctas provinciaram diyite cnltu, et qoodam fertili ac pe- 
culiari nitore praecedit. Juridici ^ conventus ei quatuor, 
Gaditanus^ Cordubensis, Astigitanus/ Hispalensis. Oppida 
omnia numero GLXXv.'' In iis coloniae ix.^^ mnnicipia 
VIII. Latio ' antiquitus donata xxix. libertate vi. foedere 
III. stipendiaria cxx. Ex his digna memoratu, aut Latiali 
sermone dictu faciiia, a flumine Ana, littore Oceani» oppi- 
dum Onoba,^ iBstuaria* cognominatum : interfluentes/ 
Xiuxia, et Urium.^ Mariani ' montes -fi Bastis ^ flnvius : littus 



^^^^»*'^'^^^^^^ 



Cap. III. 1 Asticimiu» Chiffl. — 2 Oronov. et al. vett. In iis eoUmia VIIL 
Mox Harduin. 2. 3. Bipont. et Pranz. munieipia XVIIL — S Dalec. legi jnbet : 
LiUio jurey iit infra cap. 4. Mox fitdere IL edd. vett. ante Hardnin. fmler§ 
IIL in Cbiffl. alioqne cod. ap. Laet, itcm in edd. Hardnin. 1. 2. S. Miller. 
Bipont. et Franz. stipendiaria CCX. edd. vett. et Gronov. — 4 Owmoha edd. 
vett. ante Hardnin. — 5 Interfiuunt vet. Dalec. — 6 * Male Mss. Hareni moniei, 
Eruditntf Harduinus in altera sua editione, Arena numtet» In aliis editioni- 
bns, Ariani, Sunt Mariani montes, Ptolem. ii. 4. Nonc Sierra-Morena, 
Inde forte appeUatam «s Marianam» de quo infra Plinias xzxiv. 1.' Brotier, 



NOT^ 



hi fateor esse incompertnm. A Van* 
dalis enim, opinor, Vandalia dicere- 
tor. Orientales, qaibns ignoti sant 
Vandali, inqnit D. D'Herbelot, in 
Biblioth. Orient. p. 114. fabulaotnr 
ab Andalaso lapheti filio^ Noe nepo- 
te, Andalusiamnomenaccepisse.' £tf. 

B€C, 

b Juridici] Quo tempore Romani 
Hispanias tenuere, suos in llils Sena- 
tns Jndiciarios babebant, qnos ' Con- 
ventus Juridicos^ suo nomlne appel- 
labant. Hnc finltimi, tanquam ad 
Colonls metropolim, jus petitnrl, 
et de controversiis qnse orirentnr 
disceptatnri, conveniebant : qnemad- 
modnm hodieqiie in Gallia fornm 
juris publici (Parlamenti Cnriam 
vocant) Lutetiae Parisiorum, et To- 
losae, et alibi constitutum perdu- 
rat t et in Castellae regno, Prse- 
torium Vallisoletanum, et Grana* 
tense. 

c Numero CLXXV,] Sic Martia- 
nu9, lib. VI. cap. de Hispania, p.203. 



libriqne omnes. ^ 

* In hii cohnuB IX.] Vide Notas 
et Emend. nnm. S. nbl eadem opera, 
qtiid colonise sint, qnid ronnieipia, 
quid donata Latio opplda, qnid de- 
nlqne fbderata, ac stipendiaria, dic- 
tnri samns. 

* Oiie6a, ASttmana'] Ab sestnariis eo 
iDci freqaentibns. Snnt antem »sta- 
aria (Anix^m StralM>ni, Hb. iii. p. 
140.) loca qutt marinis aquis refsrta 
sunt ex inondationibas pelagi, per 
quas saepe in mediterranea floviorum 
instar navigantes accedunt. Oppi- 
dnm id porro Anss flnvii ostiis, abi 
testnaria flnnt accvdente mari, prox« 
imum, nnnc esse Gi^rakoii Rodericas 
Carns recte censet, Antiq. Hispa). 
III. 76. A'ide Notas et Eroend. 
num. 4. 

' Luxia, el Urhm] Nunc amnes eos 
Odier et Tinto vocant, inter Anam et 
Bsetim flnentes. 

V Jlf<iftaiii] Ab Urio amne ad Bse* 
tim perpetaa sunt montium jnga. 



NAT. HIST. LIB. II U 3. 



551 



Corense 7 ^ inflexo sinu ; cujus ex ad verso 6adeS| inter in- 
sulasJ dicend». Promontorium Junonis/ Portus Baesip* 
po.* Oppida: Belon,"" Mellaria:" fretum ex Atlantico 
mart. Carteia)^ Tartessos ' a Grsecis dicta. Mons Calpe.? 
Dein littore intemo "> oppidum 9 Barbesula cum fluvio. Item 
Salduba : ' oppidum Suel : Malaca * cum flnvioi foederato- 



0^^^^^^^**^^ 



—7 Lt<hM Cyshmmu Chifil. Vid. infra Not.--8 CtT^unm Appiao. Paii- 
sati. et Leopard.— 9 Vec. Dalec. ojipida.— 10 /tem Salduba duba vpfidum, Suel 



NOT^ 



Vide Notas et Emend. nnm. 5. 

^ Batia] Nnnc Guadalquirir vocant: 
qasB vox Arabibns Fluvium roagnum 
•onat. 

> LUtu$ CorenM] Mm. Reg. 1. 2. 
Stc Curena$, Littus id a BfBti amne 
•d Rio Guttdakie porrigitar, ubi op« 
pidum S, Luiar di Baramida* 

i InUriniuia$] Lib. iv. cap.S6. 

^ Junoui$] Nuiic Capo de Tr^faigar* 
Ptolem»o,ii.4. iuepmriiptow, ip f ptAs 
'Hpar. 

1 Bmsiypa] Hodie Puaria Btgu, vel 
• Btg^r» Vide Notas et Emend. nura« 
6. 

n Btlofn] Ptolem«o, loc. cit. Bair 
Xm9 vtfAif KoX worafUs, Marciano qno» 
qne Heracl. p. 70. Stephano BeX^, 
irtfXif Koi woTOiihs rj|f Boiruc^f, jc r. K. 
pott Strabonero, iib. iii. p. 140. Ho« 
die Tar{gfaf ad fretnni. 

B Mellaria] HarXapla Marciano He- 
ract. p. 70. Nnnc diratas loco no- 
mcn Milarm, 

« Cartoia] Kaprffta PtolemaBO, ii. 
4. Nummns est ex aere minimo, apud 
P. Albaret, e Societate nostra, Tur- 
nooii, inscriptu&r cartbia, quem ad 
noa ille inspiciendam misit. Pictns 
ea parte Oenius civitatia est : pars 
^ altera cst nsii detrita. Fabrica ma- 
nifeste Hispanica. Opptdi illini ho- 
die rudera vix snpersunt. Portus lu- 
perest admodum papaz,cumcastello, 



rorre di Cartagena, corrnpto a vetere 
Carteia nomine. Roder. Caros, An- 
tiq. Hispal. III. 24. Mela, ii. 6. * Car- 
teia (ut quidam pntant) aliqnando 
Tartessns.' Paosan. Eliac. lib. vi. 
poster. p. S78. et Strabo, lib. iii. p. 
161. '^ruH M Tapniirahw ripf nr. Kap- 
T^iatf wpoaaypo^ouau Gadium insn* 
lam Tartessnm quoqne vocitatam di- 
cemus IV. 86. £t in insula ad Bsstis 
ostia tertiam eo nomine nrbeoi vete- 
res agnovere. Strabo, p. 148. 

p Jlfoiw Catpe] Cnm oppido cogno- 
nine, cujns meminere Strabo lib. iii. 
p. 140. Antoninus, et nummua anti- 
qnns, C. I. Calpb, hoc est, CoUmia 
Julia Calpe^ apud Spanheni. p. 766. 
Scd eadem plane ea est cum Carteia 
superius dicta. Montis ipsius nomen 
extat in vetnsta Inscriptione, qua 
Hercnlis facta narrantnr, apud Rei- 
DeBinm p. S47. EIII. TO. KAAwolo 
0P02. HAOE. 

4 IMlore tntonej Littore intemi 
maris,hoc est, mediterranei : ibi enin 
oppidom Barbesula, nunc GKadqjorc, 
ad aronem bodieqne cognoroinem : 
Marcianns Heracl. kwh Kapmitas ots 
BapfihaoKa . • . kah 8i Bapfina6^MW^ k, r. 
K Flnvii Bapfiiiia6Xa meminere Pto- 
lem. II. 4. et Tsetses, Cbiliad. viii. 
712. 

r Ftem SaiduiHi] Hoc est, nt Bar- 
besaUi sic etiam Salduba olim uppi- 



562 



G. PLINU SROUNDI 



Tum."' Dein Menoba* cum flavio. Sexifirmum"'' cog- 
Domine Julium, Selambina/ Abdera. Murgis"^ Bastica^ 
finis. Oram eam universam originis Poenorum existimavit 
M. Agrippa. Ab Ana * autem Atlantico Oceano obversa' 
Bastulorum Turdulorumque est.'^ In universam Uispa- 
niam M. Varro pervenisse Iberos/ etPersas^et Phoenicas, 



^«^^^^^^^^#^ 



Melaeha cum fiucio, tfc, Pro Suel Chiffl. tire, — 11 Sexi^trmwn Ptolemapo; 
Scxti Firmum edd. vett. Vide infra notmiw — 13 Pinetos hapc interserit: TmT' 
duli a Batifluvio ad JElnam umue proienduntur, Eorum flnis ad promontorium 



NOT/E 



dum cum flovio fiiit cognomine : Soel 
noD item. Salduba hodie MarheUa 
est : ad amnem olim cognominem^ 
qni nunc Bio Verde dicitur. 2ov€\ 
inter Marbellam et Malacam, in reg- 
Do Qranatensi casteUum est, hodie 
MeUna. Kefert haec oppida Mela, ii« 
6. Manoba, Malaea, Suelf Saldubaf 
LadppOf BarbeeuL Inscriptio vetos 
apud Reinesinro, p. 131. mvnicipio 
BVBLiTkMo. Sunt qui velint esse 
Fuengirolaro, vicnm a Malaca lencis 
quatnor dissitum, ubi h»c reperta 
erutaqge inicripiio est, sed ficta ea- 
dem et receos. 

■ Malaca] Malaca, inqnit, foedera- 
torum oppidnm est, cum fluvio. Pto- 
lemsBO II. 4. MdkoKa, qni vicinom 
amnem JtdZovKoif vocat. Oppido in- 
colsB nomen fecere Malaga: Oalli, 
Malguet: amni, Guadalquimreio z sive 
Fiu Grande, Regio vino nobilis, in 
Oranat«osi regno. 

t Menoba] JAaiwofia Straboni, lib. 
III. p. 148. Ptolemseo Mdyofia, men- 
dose. Fluvlo nomen est hodie Fiu 
Frio, sen Frigidus aronis: oppido, 
Torrety in littore regni Oranatensis. 

■ Sexiflrmum ISexH Ftrmwn] Mss. 
Sexiflrmum, Mela, loc. cit. Ex vo- 
cat : Sexitanumf Antoninns : 2i( Pto- 
lemapus, ii. 4. bodie Almuneear. Vide 
Notas et Eraend. num. 7. Hinc sal- 
•amentis Esitaois^ sive Sezitanis no- 



meoy de qnibns Strabo lib. iii. p. 156. 
aliique. 

^ Selambina] 2ii\d/A0tPa Ptolemseo, 
loc cit. et mox^A^iapa, Straboni, loe. 
cit. Alfifipa, SiephuBo" A0fhipa. Illam 
hodie Salobrena incolae, Istam Alme* 
ria vocat Mariaoa, Hist. Hisp. z. 18. 
p. 608. utramque regni Oranatensis. 
Aliis Abdera Adra esse videtnr,hand 
adeo ablndente ab Abdera vocabolo, 
medio fere inter Selambinam et Al* 
meriam intervallo. 

^ Murgie] Antonino Mnrgi, aSexi- 
tano, M. P. xxzviii. Hodie Almerla 
est, si Mendozam andimns in Conc. 
lUib. Muxacraf in ora nlteriore ver- 
stts Septemtrionem, ' si Marianam, 
Hist. Hisp. I. 8. cui subscribimns. 
Alia porro ab ista Movpyis Ptolemsi 
est, 11.4. in mediterraneis Tnrdulo- 
rnm Baeticorum oppidis. Alia item 
qnam hodie Mureiam voeant, regni 
CBpnt, oppidnm et a roari, et ab ora 
hac qoaro Instranins longe dissitum. 

* Ab Ana] Ad fretum usqne. Me- 
la, 111. 1. A freto ' ad flumen Anara 
Turduli et Baitoli habitant.* 

y 06MrM] Subinteilige, ora. ATnr- 
dulis sive Turdetanis, Baetica tota 
olim Turdetania appellata. Vide 
Strab. lib. iii. p. 189. 

s Iberos, Ifc,] De his omnibus vide 
Biodor. Sicul. Bibl. lib. y. pag. 819. 
AppiaDus in Ibericis, p. S56. Melam, 



NAT. HI^T. Lia. 111. 3. 



553 



Celtasqae^ et Poeiios tradit. Lusum eDim * Liberi patris^ 
aut Lyssam cum eo bacchaDtium '^ nomen dedisse Lusita- 
nise, et Paua prsefectum ejus uniyersse.'' At qu» de Her- 
cule ^ ac Pyrene, vel Saturno traduntnr^ fabulosa inprimis 
arbitror. 

Ba&tfs in Tarraconensis provincidB/^ non, ut aliqui dixere, 
Mentesa*^ oppido, sed Tugiensi " exoriens saltu, juxta quem 
Tader ^ fiuvius^ qui Carthaginiensem agrum rigat, Uorci * 



sacmm: BaaivU vero a Calpe v$que Aiimentam, — IS Gor. Proet. et edd. Yett. 
patris eomitemt aut Lffseam IjficekaMtem. Mox, margo edd. Dalec. et Orono?. 
i^ite anivena autem quoB de HereuUy ifc. — 14 Tarraconenei provincia ibid. et 
moiLy Metesa oppido ChifiL. Paulo poit margo edd. Dalec etOrooov. Mttai, 
jnxta quem, ifc. quodrecepere Hardain. et receDtt.jiixta deeet io edd.. vett« 



NOT/E 



II. 6» aliosqne. Phcenicum ioprimis 
ezpeditiooem io Hispaniam eo tem- 
pore suaceptam, qno Romanae urbiB 
fondamenta pooerentnr, Mariana cen- 
•et Hitt. Hisp. 1. 16. 

* Lusum enim'] Varro nogatnr, ai 
a ludo seu Insione, qutt vox Latina 
ett, jam tum Bacchi nvo Lusitaniam 
cognominatam velit: aut a K^trOf 
quas vox rabiero ionat. Sic tamen 
Martianna accepit, lib. vi. cap. de 
Hispania, p. 208. ' Lusitania, coi no- 
menfabuia a Insu Liberi patris, vel 
cnm eo bacchantittro, sociavit.' In 
Mss. Iiysiim. An Lymtm lAberi Pa» 
trie, OMi I^eam cum eo baeehantem legi 
satius : ut * Lysns * et ' Lysa ' unins 
hominis, qui Bacchi filius comesve 
fuerity nomen geminnm esse videa- 
tur i Bacchnm ipsnra Lysium apnd 
Pausaniam dictum accepimus, a A^, 
qnod cnras solvit. 

b Univer94g'\ Subintellige, Hispa- 
nisB. Verba Sosthenis de Baccho, 
lib. XIII. Ibericorum : Nud^of 8^ «ral 
^l^rifiUafy Hoya ffarl\iir<y iwi/AeKtiT^ 
TWK tSituv, ts riiv jf^bpa» &«^ o^oO Ila- 
v\a» /ierwF^^MKTcy, V ol /lerayepiartpot 
Srarior fepoavf^pwcoM. Apud Plu* 



tarch. lib. de Flnroin. p. 1159. 

* De HereuUi] De Hercnlis expe- 
dilione in Hispaoiam, Diodor. Sie« 
Bibl. lib. IV. p. 226. A Pyrene Be- 
brycis filia, qnaro Hercoles adamarat, 
in Pyrenseo monte sepnlta, montk 
ejos appellationem fabulose Silius de- 
ducit, lib.iii. 

^ Menteta] Hsbc Mentesa Bastnlo- 
nim, de qua cap. 4. dicetur. Nnne 
vicus 8. Tkiomi: olim Episcopalis se- 
des, Gienam deinde transducta, Jaen. 
• • Tugienm\ Ab oppido Tugia, cn- 
jns Antoninus memioit, et a Ca*tn- 
lone, Malacam versus, distare ait, 
XXXV. M. P. Nunc jacet. Saltui Tu- 
giensi nomen, i^erra de Alearaz, 

^ Juxta quem Tader] Ita Mss. om- 
nes. £x iisdem montibns, qulbus 
Bsetis, Tader oritur: hodie S^;ura 
vocant : sed is in ortum tendit, Mnr- 
ciam rigat, et in Illicitanum agrom 
devolvitur, ut dicetor eap. seq. 

9 Ilorei] Corvoy inqoit, amnls de- 
flectit anfractUy quasi refngiaC Cn. 
Scipioois rognm aspicere: qoero in 
turrim qnandam Hasdrubalis copiae 
fngientem compnlerant : qua incensa 
cnm omiii comitatn misere coocrem«« 



554 



O. PLINII SBCUNDI 



refagit'^ Scipionis rogam: versusque io occasum, Ocea« 
nam Atlanticum provinciam ^ adoptans petit^ roodicus pri- 
mo, sed multorum fluminum capax, quibus ipse famam 
aquasque aufert. Bsetic» primum ab Ossigitania '^ ^ infur 
sus^ amoeno blandus alveo crebris dextra laevaque accoli- 
tur oppidis. 

Celeberrima inter hunc J et Oceani oram in mediterraneo 
Segeda, quBd Augurina cognominatur : Julia, qu«e ^ Fiden- 
tia : Urgao,'7 1 qu» Alba : Ebura, " quae Cerealis : lliberi,'' 
quod Liberini : Ilipula,'' quae Laus : Artigi^P quod Julien- 



^*#*^**^*#^* 



—16 Vet. Dalec. ille ocyor r^ngit, — 16 OiaigUania margo edd. Dalec. et 
Gronov. — 17 Virgao edd. vett. Mox Hebura, qwgfifc. margo edd. Dalec. et 
Gronov. Dcinde, Attigi Harduin. 2. 8. et Franz. Astici Parni. Singilia He- 
gua Gronov. Paulo post» Ubeda ibid. pro Babro. ' Forte Agabro legi satiuf : 
quod, com Eliberitana et Aitigitana Ecclesia, meminit etiani Agabreusis 



NOT^ 



tai eit: nt anctor eit Appianos in 
Iberic. p. S68. Oppido nomen bodie 
Lorqmnum est, ad amnem Tadernm, 
in regno Marci». 

^ Provinciam] Bsticae provinci»» 
quam nediam secat, faum nomen 
impertiens. 

' Ouigikmia] Ab Onigi oppido, de 
quo mox : ab ea provincia Bstic» 
initiom duci liand obsenre innuit : 
citra ver»os Septemtrionem et or- 
tum, Tarraconensem eue : qnare ad 
Caatalonero oppiduro, qoi Baetic» 
finis paulo post dicetur, Oasigitania 
pertinuit. 

i Inier hme'} loter Bntini, ab Os- 
sigitania, ad fretum Gaditanum, et 
Atlantici oram Oceani, Cordubensis 
conventos mediterranea oppida ista 
snnt : Segeda, &c. 
. ^ JuUa, qutt] Tiberii nnmmos, in 
Thesaoro Goltzii» Col. l\u Fiobn- 
TiA. Sed snnt Goltiiana Latina nu- 
raiimata pleraqne adulterina et ficta. 
Strabont, lib. iii. p. 141. *IovXia. Est 
O&^k, vei potius 'lov/da, Ptolemsi 



prope Gordnbam, ii. 4. 

* Urgao] Inscriptio inventa Arjo« 
Dtt io agro Giennensi, lencis doabus 
ab AndiO^r, Mvmic. Albemsb. Vr- 
OAVOM. apud Gruter. p. 283. sed fic- 
ta et recens. 

"■ £6itf*ii] In Mm. qnibusdam» £6o- 
ra. Non est hsc Ebora Pomponii 
Melas» de qoa iile in Bcticae littore, 
III. 1. nec Strabonis ^EfiovpOy qnae ea- 
dem cnm Ebora Pomponii est, iii. p. 
140. NoDc, ot ego reor, est Akala 
Real, inter Granatam et Cordubara. 

'^ Iliberi] Losysas in Conc. lUib. 
legit, EUben, quod EUberini. Fuit ia 
colle, cui nomen liodie est5it«rrade 
Ehira, PtolemaiOi loc. cit. *IAAi- 
fitpts. 

o Ilijntla] PtolemaeOy loc. cit. *IAA£« 
wovXa firydKti* Niinc est Granata, 
regni cognomlnit capot. Vide Ro* 
der. Carumy Anliq. Hispai. iii. 11. 
p. 100. 

P Artigi] Nonc Alkamaf inter Gra- 
natam et intemnm mare, versos Ma- 
lacaro. Mart. de Roa| in Hist. Asti- 



NAT. HIST. LIB. Itl. 3. 



565 



ses: Vesci.^i quod Faventia: .Singili/ Attegua/ Arialdu* 
nnm/ Agla minor, Baebro, Castra vinaria/ Episibrium,'^ "" 
Hippo * nova, Ilurco,'* * Osca/ Escua, Snccubo, Nudita* 
num/ Tuati * vetusi omnia Bastetanise ^ vergentis ad mare. 



^^ «^^«#s^« ><^^ ^ 



Conciiinm Hiflpalcnse ii. CaD. 1/ Hrn^uin. in Ei/. ««c— 18 Castra v, Pinm' 
^rttimChiffl. — 19 * Bene llurco nnaiaii veterei/ Broiier, lUwrco ceterse edd.— 



NOTiE 



git. fol. 13. aliique: PtoleinaBO, loc. 
cit. *AfiTtyls, 

1 Veaci] Oiffo-irif Ptoleinaeo,lo€. cit. 
Forte Arekidona, inter Anteqmeraf et 
AkaiaReaL 

' SingiU] Eadem Antiqaaria Anto- 
niDo dicta, nuoc uijifeg Hcra, snpra Ma* 
lacam. Ibi reperta inscriptio apud 
Orater. extat, p. 487. Mvnicip. Sin: 

OIUBMSIVM. 

* Attegua'] 'Arr^ova «^, Dionl 
lib. xuii. pa|^. 2S0.h«ad procal Cor> 
daba. Mariana, Hitt. Hitp. iii. Sl. 
' Attegaa/ inqalt, ' decimo aexto ab 
urbe Cordaba lapide sita erat, qao 
naac loco rain» tantum eztantTebs 
veterii nomine, Tiva v^«/ «exto fe- 
re milliari ab Antiqaaria Hiipalim 
eantibas. Vide Notas et Eroend. 
Dtim. 8. 

< Arialimtwm] Mw. Reg. et Golb. 
AriaidMmm^ Aglamim^ Urbedo, Hic 
allqai Gomminiicantar, Avia, Elda^ 
mMi .* et a priore oppido dietom este 
Fettom Avienum voiunt. 

■ Caetra vtnaria] Forte qaas Hir- 
tio Caatra Pottumiana dicontur, mil* 
libut fere qoatoor ab Attegoa et 
Saccobi, de Be lio Hitp. p« S66. qos 
Mariana, Hitt. iii. Sl. pag. 189. nonc 
Cattro del Fimme ait appellari. 
: ^ Epinbrium] Mtt. R. S. £putm- 
brium, Reg. 1. et Colb. 2. Cisim' 
brtun^ 

* Hippo] Mtt. Jphouoba. Hippo- 
nem Liviot agnotcit, ted in Carpeta- 



nis, haud procnl Toleto, lib. xxxix. 
p. 496. 
> Hureo] Intcriptio apnd Orater. 

pag. 406. OHDINIt. iLLVRCONBNtlt, 

ex Aot. Aagustini tchedif , reperta in 
pago Pinotf Oranatensit agri. Falsa 
et recens. 

1 Ooeaf ifc,] Oscam nnnc aiunt ette 
£f ife«Mr,in con6nio regni Oranatent ii^ 
etCastell» Novae. ItaJo. Franc.An* 
drez, lib. de patria S. Laurent. p. 6. 
aliique. £tcii<im Ptolemsns '^irovar 
vocat, II. 4. 'Snccobo' Hirtio, de 
Bello Hisp. pag. 254. Ucubit voca* 
tnr, prope Atteguam. Saccnbitani 
monicipii meminit CapitoUoot, in M. 
Alitonino, p. 2S. 

' iSrvdifattiini] Mtt. C/fidtioiitcjN. 

» r«oli] Vide Notaa et Emend. 
num. 9. 

^ OmaM Baatetania] Recentita io- 
qoit» hactenot oppida, in Battetanim 
parteilla tunt,quae non ad Oceanom, 
ted internum vergat ad mare: ad 
conveutaro vero quod spectat, Cor* 
dubam jora petoot. Baitetani Plinio 
iidem qoi Battoli. A Baeti amne ad 
Carthaginem novam» Oceani interni- 
que marit oram tennere. Aoctor 
Strabo, lib. iii. pag. 166. Nomen a 
Basta urbe, quae hodie Boza ett, in- 
qnit Mariana, Hist. Hisp. i. 8. Apud 
Oruter. pag. 349. Bastetanvs. At 
pag. 226. permutatis liierit, BAXEt- 

TANI. POPVLI. 



558 



G. PLINII SBCUNDI 



conventas vero Cordabcnsis. Circa flumen ^ ipsam^ Ossi- 
gi/o ^ qaod cognominatar Laconicam : Ilitarg^/' ^ qaod Fo- 
ram Jaliam: Ipastargi, qaod Triamphale: Sitia:' et xiv. 
M. passaam remotam in mediterraneo Obolco,^ qaod Pon- 
tificense appellatar. Mox Ripa, Epora*^*" foederatoram, 
Sacili/ Martialiam Onoba.J Et dextra ^ Cordaba,* colonia 



20 Tueei re/iu, omnta BastitanuB vergeniii od mare, Conventus vero CorduUneis 
circajlumen tpsum Ostigi edd. vett. et Oronov. BoMleiania inscriptiones veft. 
et Reg. Brot. 1. qiio<] recepit Brofier. Mox, Chiffl. Laeonium, — 21 Ita Reg. 
Brot. 1. et £d. pr. lUiturgi ceter» edd.~22 Ita Reg. Brot. l.et Reaxon. Rtpe- 



NOM 



c Cireaflumen'] Circa Btetim. 

^ Ostigi] In 8ub8cript. Conc. Illib. 
'Clementianns ab Ossigi.' Nnnc ainnt 
esse Megibary inter Andiyar, et Lina' 
rez, in regno Giennensi. In Hispania 
Laconicos mores et institnta flornisse 
auctor estStrabo, llb. iii. p. 154. inde 
illa fortasse cognomina, Laconicom, 
et Laconimnrgi, quae nnnc occurrnnt. 
Tamen in Mss. hoc loco Latonium 
scribitnr. 

« Iliturgi'] A Scipione sequatnm so- 
\q id oppidum anctor est Livins, lib. 
xxviii. pag. 326. et Appian. in Iber. 
p. 272. cni *lKoupyla w6\ts dicitnr, sic- 
uti Ptolemso, ii. 4. IXovpy^f. Nnnc 
est Andv^ar el vejo^ tribns millibus ab 
Andujar oppido ad Bsetim sito, snpra 
Cordobam : ubi reperta inscriptio, 
quam refert Morales, Hb. ii. fol. 67. 
Ordo Ilitvroitanor. ficta et re- 
cens. 

' Sitia'] 'Hrta Ptolemteo, loco cit. 

9 Ohuleo'] *OP6}Jc»y Stephano : ''O- 
fiov\K09 Ptolemaeo, ii. 4. Hodie Poreu- 
na, oppidom hand ignobile Cordn- 
bani inter, et Giennam. Ita Mariana, 
Hist. Hisp. III. 21. p. 128. Reperta 
ibi vetus inscriptio, apnd Ornterum, 

p. 105. MVNICIP. POMTIFICIS. £t p. 

458. Ordo. Pontificiensh. Obul- 
coMBNtis. Id pluribns firmat argu- 
meotii Mart. de Roa, in Hist* Astig. 



pag. 18.»' In nnmmo vetere, e Gaza 
Regia, obvlco.' £d. eee. 

^ Mox Rxpa, Epara IRipepora'] Post 
Obulconem, inquit, seqnitnr in medi- 
terraneo Ripepora, qnod oppidnm 
foederatornm fuit. In oppido Montoro 
repertum lapidem vetustnm Hleron. 
Snrita ait in Anton. Itiner. p. 658. 
cum inscript. Respvb. Eporbnsis. 
Eporam a Corduba distare Antoui- 
Dus prodidit M. P. xxviii. a Castn- 
lone, L. Ornteri inicript. p. iO^ Or- 
Do. MvN. £poR. Hanc Eporam esse 
ill0nloro,in Cordubensi Dicecesi, cen- 
set pariferRoder. Carus, iii. 22. pag. 
120. Haec^E/iofM Ptolemaei videtnr, 
II. 4. in oppidisTurdnlornm mediter- 
raneis, proxime Onobam. 

' Saeiti] 2aiciX)i Ptolem»o, ii. 4. 
in oppidls Tiirdnlomm mediterraneis. 
Nunc Alcorrueen vocant. In tbesauro 
Ooltzii, pag. 244. MvN. Sacilis. 

J Onoba] '^Ono^Pfolem&oJoc.cit. 
Ut Narbo Martius, a Martia, ut vi- 
detur, legione, quss eo dedocta colo* 
nia est, sic Onoba eandem ob causam 
Martialium cognominata credltur. At 
hoc verius Sacilis cognomen est, in- 
terpungique satins in hunc modura : 
SaeUi MartiaUumy Onoba. 

^ Et dextra] In ripa flnvii, qvse 
Meridiem spectat. 

) CorduU] Hodie Corduba la veia, 



NAT. HIST. LIB. 111« 3. 



557 



Patriciad cognomine : *» inde primnin navigabili Baeti. Op- 
pida: Carbula/*" Decama:'' fluvias Singulis^ eodem'' 
Baetis latere incidens. 

Oppida Hispalensis conventus : Celti,p Araa, Canama» 
Evia, Ilipa***' cognomine Ilia: Italica.' Etalseva, His- 
palis colonia, cognomine Romnlensis." Ex adverso ^ oppi- 



pora Ed. pr. alfaeqiie «dd. Mox/ilfart^altum vet. Dalec.r-28 Ifacodd. Hardui- 
ni, Iteoi edd. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franc. ptirieia cognomituita 
edd. vett. ante HardDin.~94 Carbuie Gronov. Carbulo al. Mox, htere iiici- 
detu edd. vett ante Hardain.— 25 Celtica, Axatiara, Aruccif Menoba^ //fiwedd. 



NOT« 



lenca fere nna a Cordnba nova, qnam 
noft Cordoue diciniQs in septemtriooa- 
li amnis latere posita. Oniteri in* 

tcript. p. 328. CoLONIA. PATRICIiB. 

CoRDVBBMSis. In nummo ADgnsti : 

COLONIA. PaTRICIA, 

» Carbaki] Ita Mu. Reg, 1. 2. &c. 
et in nummo antiqno ez fere, apnd P. 
LndovicDm Jobert e Societate nos* 
tra, Carbctla, non ^Carbulo, Carn* 
lam in Bmtica habet Antoninnt, sed 
Ilipam inter et Hispalim : quare non 
est hiijus loci, quanqnam aliter Suri- 
te vitrnn, in Anton. Itiner. p. 662. et 
Roder. Caro, Antiq. Hispal. iir. 49. 

■ Deeama'] In Mst. R. l^ 2. &c. 
DHuma, Forte Detuuda^ vel DetuMMU 
Nam, ut Barbanis annotavit, in boc 
ipso Baetic» tractu, inter mediterra- 
nea Turdulornm oppida, AifrovFSa a 
Ptolem»o nominatar, hand procul 
Sacili. Sitom ejns oppidi fuisse ne- 
cesse est inter Baetim et Singulim 
amnes. 

^ Eodem\ Dextro scilicet, et me- 
ridionali. Amnem hodie Xenil^ et 
Guadaxenil, accols nnncnpant. 

9 Celti, ^c.] CeUi Antonino, vel 
iEtfaico potius, ut viris eruditis pla- 
cet, in itinere ah Hispali Emeritam. 
Ceterorum oppidorum mentio in ve- 
tuttis Inscriptionibus. Vide Notas 
«t Emcnd. nora. 10. 



<i lUpa'] Nnnc PenaJUr^ ad Bstim, 
inter Cordubam, Hiapalimqua. Vide 
Notas etEmend. num. 11. 

' Italica'] Omnium scriptornro coq- 
sensu hodie est Sevilla la v^a, Hispali 
proxima : Silii vatis, Tr^jani Imp. et 
Theodosil M. natalibns clara. Oru- 
teri inscrlptio, p. 885. CoLONi a. Ita- 
LiCENsn. iN. pRov. Babt.— * In nnm- 
mu Angtisti, italica. Tiberii, mun. 
ITAL. et MUN. iTALic. Muneipium Ita* 
Ueenjfe** £d. sec. 

• * Romulensis] Hnc pertinet vetqt 
inscriptio, apnd Oruter. p. 267. Qvi 

IVLIAE. ROMVLEAB. NEGOTIANTES. 

Hodie SevUU. JoUam Romulam a 
Julio Caesare nnncopatam ait Isid^- 
ms Orig. xv. 1.—* Nummos est ex 
sre magno, in qno capnt est fmml- 
neum Orbi Romano impositum ; cu- 
jus in vertice Luna^ crescentis effi- 
gies est, qnod est symboiom Augnt- 
torum Solis sidns. Epigraphe : itlia 

AVGVtTA GRNBTRIX 0RBI8. Julla Au* 

gusti filia hsec est, eadem Tiberii 
conjux. At non hic orbis legi certe 
oportuit, veluti una vox sit. Nam 
quid sibi vnlt < Oeaetrix Orbis l ' 
QutB fcemina, quasve Dea dici genu- 
isse orbem possit, ollo bono sensu i 
In aversa nummi area caput Augusti 
radiatum est : snpra, Solis sidus: 
juxta, fulmen. Epigraphe : pbrmis- 



558 



C. PLINII SBCUNDI 



dum Osset, quod cogDominatnr Julia Constantia : Vergen* 
tum, quod Julii Genius : " Orippo/ Caura, Siarum. Flu* 
vius Menoba, Baeti et ipse a dextro ^ latere infnsus/^ At 
inter aestaaria Bsetis, oppidura Nebrissa/ cognomine Ve- 
neria, et Colobona.^ Coloniae : Asta/ quae regia dicitnr : 
et in mediterraneo Asido,^ quae Caesariana.^' 



▼ett. et Gronov. Mox //m deest io iisdero.— 26 VergetUum ^Mod J. genii&rt 
Uippo Cauraiiarum,ftvviu8 M, B, etipse, ifc, edd. vett. et Gronov.— 27 Caetf 



NOTiE 



9V Divi AVG. coL. ROM. * Colonia Ro- 
ninlensis.' A Divo Angusto jiis im- 
petrasse se cndendaB monetae hoc ti- 
tulo colonia Romnlensls, live Hispa- 
lis, gloriatnr. Itaqiie legendnm* in 
priore titnlo eit: * ivlia avgvsta 
GBNBTRix Obstrinxit Romnlensea 
Bene6cioImpetratoSingnlari.' Oe- 
netrix appellator, nt ab altera Jolia 
secemeretor, quam ipsa gennerat, 
oxore Oermanicl nimirum, Jnlia A« 
grlppina Augusta. * Mater ' dici non 
d«buit, ne * Mater Orbis ' dici crede- 
retnr, lioc est, Orbis Romani, qno 
sensa dicta est Livia Augnsta, Au- 
gnsti conjux, ' Mater Patrise : ' cnm 
alind vellent Romnlcnses intelUgi. 
Ergo Bcribi * Oenetriz/ non * Mater' 
oportuit.' Ed,9ee. 

* Ex advereo] Dextro igitnr BsBtis 
latere, seu meridiano : nam Isbvo slta 
olim Uispalis fnit. Igitur Alcaia de 
Guadaira foerit sane potius Osset, 
qaam Alcaia del I2te, qnantumcnmqne 
Pseudo-Maxlmus refragari nobis in 
Chronico videatiir : cnm Osset oppi- 
dom Aquas Dnrasjybet intelligi, nbi 
8. Qregorii sacr« reliquias asservan- 
tor. 

« JuUi GeiMu] Ut Athenienses aa- 
demAugnsii Oenio, Snetonio teste, 
dedicamnt, sic nrbem suam Vergen- 
lenses snb Oenii C»sarls totela ae 
prmsidio colloeamnt. Nnne Gelvett 
ul qnldem videtor, inter amnes Bsb- 



tim et Gtiadtamar. Vide Notas et 
Emendat. num. 12. 

^ OrippOf tfe.'] Orippo, nnnc ViUa 
de dos HermanoBf ix. M. P. ab Hispa- 
li, eruditis creditnr. Siarnm Sarfti^ 
cadn, in agro Utrerensi, Mart. de 
Roa, In Hist. Astig. — * In nnmmo ve* 
tere, ex cre, apud D. Foucault, legi* 
tur iRiPPO. In alio apud P. Jobert, 
legitnr caora.' Ed. eee, 

^ Et ipae a dextro] Hoe est, meri- 
diano. Nonc Rio GuadaleU dicitnr, 
in ostinm Baetis orientale, ^wwroAuD^ 
ropop, ut appellat Marcianna, p. 71. 
olim influens : niine eo oblimato, pro« 
prio in Oceanom ore se devolvit, 
flexumqne, nt Plinins paulo post ait« 
torait, correxitve. A'id. Notas et 
Emend. n. 12. 

« Nebrisea] Distare nunc a Bseti 
vTii. P. M. scribit Mariaoa Hist. 
Hisp. I. S. et Anton. Nebrissensis : ai- 
tero Baetis ostio nnnc ohlimato. Inco- 
lis Lehrixa, In nommo Claodit Irop. 
tcste Ligorio, apiid Holsteo. pag» 

12S. COLONIA. VbNBRBA. NaBRISSA 
AVGVSTA. 

y Et Cotobima] Msa. CoMhumu Ho- 
die Tribuxenaf inter Xe&ruM, et S, 
Lucar di Barrameda. Sic Roder. Ca- 
ras, Antiq. Lnsit. iii. 22. Qai Coi, 
Ono6a, legi hic jnbent, et a librorom 
omnium fide desciscunt, et plorts eo- 
lonias invehunt, quam qaot PHniui 
promiserat. 



NAT. HIST. LIB. III. 3. 



559 



Singulis fluvius iu Bdetin, quo dictum est ordine» 
irrumpenSy Astigitanam^ coloniam allnit, cognomine Au* 
gustam Firmam, ab ea navigabilis. Hujus conventus sunt 
reliquse ^ coloniae immunes : Tucci,*' quae cognominatur 
Augusta Gemella: Itucci/ quae Virtus Julia: Attubi/ 
qu89 Claritas Julia : Urso,^ quae Genua Urbanorum : inter 
quae fuit Sf nnda ^ cum Pompeii filio capta. Oppida libera : 
Astigi vetus/ Ostippo.^ Stipendiaria : Callet,^ Calucula^ 

VOTJE 



■ A$ia] Meminit Mela, lu. 1. Pto- 
lemaens, ii. 4. aliiqiie. Nnnc Xerez 
deUa Froniera^ ad amnem GuadnUie^ 
teste Mart. de Roa, in Hiat. Astig. 
Rudera nrbis inter Xerez et Tribuxe' 
na niouitrari ait Rod. Cariis. 

* A»ido] Postea Asidoniay demnm 
Medina Sidonia appeliata. Non est 
Ptolemapi "Affiy^cvy ii. 4. qnse inter 
Bsetim Anamqae Aita, joxta Nerto- 
brigaro. 

^ AMtigiianam] Hodie Ee^a^* inter 
Hispalim, et Cordubam. Apiid 6ru- 
ter. p. 101. CoL. AvG. FiR. Astigl 
reperta inscriptio. Et apnd Mart. de 
Roa, in Hist. Astig. Col. Itl. Avg. 
FiR. — ' In nnmmo vetere, col. ast. 
AVOYSTA.' Ed.eee, 

* ReliqtuB] £ coloniit novem, qoas 
promiserat, jam quinqne appellavit : 
Oadefi, de qnibus inter insolas nbe* 
fins, IV. 80. Cordobamy Hispalim, 
Astam, Asldonen. 

<i Tueei] Hodie Marioe, inter Con- 
diibam, et Oiennnra. Tomii Ptole- 
mspns II. 4. N^AAoy vocat Appia- 
nos, in iber. p. 293. Ornteri inscrip- 
tio, p. S2S. CoLONiA. Avo. Obmbl- 
LJE. TvcciTANA. Uode Oemellas 
Domen, dicemus in Notis et Emend. 
nnm. IS. 

* liucei] 'It^ Appiano in Iber. p. 
292. 

' Aiiubr] Nnne esse Eep^o^ Ma- 
riann videtnr, Hist. iii. 21. Nobis 
OUneruj prope Ostipponem. In Tbe- 
sauro Ooltxii, p. 2S8. Neronii nnm- 



mus, CoL. Claritas. Ivlia. 

V Urao] Hodie Omvmo. Dncatns 
titiilo insignis: Mariana, Hist. iii. 
22. 'Ofio-dya vocat Appianos, in Iber. 
p. 291. Ursaonem Hirtius in Bello 
Hisp. p. 264. Conc. Arel. i. sub- 
scribir, 'Natalis Presbyter de civi- 
tate Ursolenslnm.' Vide Notas et 
Emend. nnm. 13. 

^ FuU Munda] Hac familiari for- 
ma loquendi, /uii, excisnin deletnm- 
qne nvo suo oppiduro» ciii liane pre* 
figit vocularo, innoit. De Cn. Pom- 
peio Magni F. ad Mnndam interfec- 
to, vide Livii Epitomen, lib. cxv. 
Hirtiom, de Bello Civ. p. 264. VeU 
leium, lib. ii. n. 66. Flornm, iv. 2. 
Dionem, lib. XLiii. p. 2SS. 

^ AsOgi teiu$] Nnnc est Alkamedm^ 
intercoloniam Astigitanaro, et 08ti|>- 
ponem, Martino de Roa, io Hist* 
Astig. 

i OsHppo] Memtnit Anton. xiv. M. 
P. ab Ilipa, in itinere a Oadibos Cor*. 
dubam. Astapa Liivioest,lib. xxviii. 
p. S27. 'Aarraarik, Appiano, in Iber» 
p. 27S. nunc Etiepa: trlbns fere leo- 
cis ab Astigitana colonia, in agro Oa- 
aonenai. 

^ CaUeif dfc,] In nnmmo Hispanir 
co, apod Roder. Carom, iii. 70. p. 
197. Callbt. Calueuta. Ptolemaeo 
11.4. KaXiuovka, ObuleuUi^*O06?kMm 
Xa Appiano in Iber. p.29S. 'OMmXa 
Ptolemseo. Nnnc est AfoiMloiia, inter 
Astigitanam coloniam, et Carmonem» 
Rod. Caro, iii. 41. Orsii^ Livio esft 



S60 



G. PLIHII SEGUNDI 



Gastra gemina, Ilipula minori Merucra^ Satrana,^* Obnl- 
cula, Oningis. Ab ora venienti prope Menobam ^ amnem 
et ipsum navigabilem^ hand procul accolunt Alontigiceli»"' 
AIostigi.^9 

Quee autem regio a Baeti ad fluvium Anam tendit extra 
praedicta^ Basturia ° appellatur, in duas divisa partes, toti- 
demque gentes : Celticos ^ qui Lusitaniam attingunt, His- 
palensis conventus : TurduIos^P qui Lusitaniam et Tarra- 
conensem accolunt, jura Cordubam^^') petunt. Celticos a 
Celtiberis ^' ex Lusitania advenisse manifestum est, sacris, 
lingua> oppidorum vocabulis, qu8B cognominibus in Baetica 
distinguuntur : Serias adjicitur' Fama Julia:^* Nertobri- 
gae/ Concordia Julia : Segidae/ Restituta Julia : Contri- 



^^ »^s»^^^ #^^ ^ 



rina Cbiffl.— 28 Suerana Hardnin. 2. 3. Bipont. et FraBZ.->29 Alagitii Chitti. 
— 30 * Corduha S. M. perinde namqne est atqite si Tnrduloa bosce fori Cor- 
dubensis esse dixisset aut cooventus.' Dalec. — 31 Seria^ qw dicitur fama 
Jnlia edd. vett. et Oronov. et mox in iisdem : Vertolnige, C. JtUia : Segede., . 
quaet Curiga, i^c, ' Romana editio anni 1470. et Parmensis anni 1476. ba- 
bent Turiga,* Harduin» in ed. mc. Turiga etiara Harduin. 2. 9. Bipont. et 



NOT^ 



Orlngis. Vide Notaa et Emend. oom. 
14. 

' Prope Menobam] Rio Guadaletey nt 
disironR, oon Guadiamarf ut Rod. Ca* 
ro visnm, iii. 84. qui deinde accola- 
rnm ejus amnis, quos Pliotus mox 
appellat, pertorbat situm. 

■n Aiontigiceli] Mss. Reg. et Colb. 
AUmtigi, CaUlosiigi. 

'^ Baturia} Batrovpia Straboni, lib. 
III. p. 142. NuDc magna ex parte 
Peirocha dicitnr, ob petrarnni fre* 
qucotiam, teste Jo. Sepolveda Cor- 
dubense, de patria soa sic scribente 
ad Piotianum, Epist. iii. 46. 

*> Celtieoe] Nunc AndalusisB pars 
ea est, qnsB snpra Baetim, ad ripam 
iisque Ana» et Badajox civitatem. 

P TurdulM] Ubi hodie Esiremadura, 
qus inter Anam et Bsetiui. 

*> Jura Cordubam] Sunt fori con- 
ventusqoe Cordubensis. 



' A Celtiberia] A Celtiberis qoi- 
dem, quoniam oppidoruro vocabula 
in Celtiberia qnoque snnt paria, in 
Baetica cognoroinibus distiDgunotpr. 
In Lnsitania vero Celtiberos conse- 
disse prios, qnani io Baetnriam com- 
migrareot, siiadet lingua?, sacrornm- 
qne similitodo : et nomina etiam non- 
Bulla oppidomm gemina. Hunc lo- 
cnm frustra solicitant Pintianus, et 
Salmas. in Solio. p. 279. contra libro- 
rum omniuro consensiim. 

" Serite adjiciiur] Subintellige^cog- 
noroen. 2cp(a est Ptolemaeo, ii. 4. 
qoanquam in Tordelanis sen Turdu- 
lis locat, juKta Lositaoiam. Vide 
Notas et Emend. nuro. 15. 

< Neriobriga] KtprSfifHya Ptole- 
raso, loc. ctt. prope Contribotam 
KovrpifiouTw. Est et alia Nertobriga 
Celtiberorum, apud Fiorum, li. 17. 
pag. 91. Nertobriga hsc Baelicae, 



NAT. H18T. LIB. III. 3. 661 

batas/ Jidia : Ucaltaoiaoiim,^ quas et Cariga none est : Iol* 
conimargi,'' Constantia /alia: Teresibus Fortonales» et 
Gallensibus^ Eraanici. Praeter haec' in Celtica Acinipo»'^ 
Aranda, Araci/ Tarobriga^ Lastigi/ Alpesa, Saepone» Se- 
rippo. Altera Baotaria^ qaam '^ diximas Tardalorami et 



^^^^^^^^^^^ 



Frans. — 33 Itannmfni veteres; ceter» edd. uletiitfpo. — S3 AUer^, Bettdiaab 

m» juam margo edd. Dalec. et Oronov. Paulo post, edd. vett. et Oronov. re- 

HOTJE 

nnnc VaUra la v^Ot prope Frexenal, nit Pseiido-Maximns in Chronico. 

Rod. Carns, iii. 66. Coloni» Jnliae Constantin mentio 

■ Segida] Huic cognominii alia in apud Hygen. de Limitib. constit. p. 

Ce1til>eris agnoscitur a Stepliano, 195. sed ab ista, ut pnto, diversie. 

2cy(8i}, ir(JXif K«Xri/3^/M0r. Appiano in J CaUennims] Qaorum oppidnm 

Iber. pag. 279. Scyi^y ir6\is KcXri- CagaUa^ Joxta AianilXt et 8, Nicoto 

fi^ptty r£ir BcAAfiy XcTOfi^iw, lioc est del Puerto. Rod. Caros,iii.70. Olim 

Belliianorum, de qnibns cap. seq. Calentum dictnro, ex Plinio ipso, 

V ContrUmta] Hanc ab Emerita dis- xzxv. 49. 

tare M. P. xliv. anctor est Antoni- * Pr<gter here] ^kKMvant^ Ptolemaeo, 

nns. In Celtiberis quoque Contrebia ii. 4. in Baeticis Celticis, et *AfwSr5a, 

800 Contribota fuit, de qna Florns, et *Apoviu» In nnmmo vetere, apud 

et Livius. Tamairns in Martyrol. Rod. Carum iii. 57. Acinipo. Sed 

Hispan. die 10. Decemb. erutas ait idemCaroset Actnipponem,et Amn- 

ad oppidum Medina de 2as Torree in- dam, et Arucci, et cetera qnae se- 

scriptiones mnltas, IvLiiS Comtrib. quuntur oppida, magno errore extra 

^ Ueultuniaeum] lo Mss. Ma£uUu» BsetoriaB Celticam, qus tota Ana et 

macHm. Libentius agnoverim, Mu- Baeti amnibns clauditur» fere ad Oa- 

eu!tunif item: ut sit aententia, adjici ditaonm fretiim ablegai, prope Mnn- 

ei oppido oognomen ideni, nempe Jn- dam, vocnm affinitate indoctus io 

Ua, Cnricam a Cootribnta dissitam fraudem. 

ait Antooinns, M. P. xxiv. Non est * Aruci] Vel Arueci^ nnnc Arroc&e, 

Girrvca Hirtii, de Bello Hisp. p.260. AodalusiaB pagus, in confinin Liisita- 

quippe qu» joxta Mnndam posita, niae. loscriptio Oroteri, p. 338. Ci- 

ultra Bstim. 8ed videtur esse Ko^p- titab Arvcgitana. 

ytu PtolemaBi, ii. 4. to CeiticU Baeti- ^ Laetigi] lo nommo vetere, quem 

cis, band dubie pro Ko^peyu, exliibet Roder. Carus, iii. 61. p. 186. 

« Laeonimurgi] In Msi. Rfg. et Lastioi. Et c. 62. Oroo Mvm- 

Colb. Lacimurga, £t in Vettonibns cipI. FlavI. Salpensani, in inscrip- 

Lnsitaniae populis, nnde Celtici pro- tione quam Utrere ultra Hi^palim, 

facti sunt, AttK^vtfwvpyov habet Pto- versus fretnin, repertani ait. Se^l 

lemaens, ii. 5. Nnnc esse Consiantima non continno ejus ioci nomen Salpe- 

videtur,in Andal»siasnpraPtf«ii/2or: sam foisse recte coUigit: qnam io 

nec procul inde Tereses tenoere op- Celtica Baetoria fnlsse, lioc est, inter 

pidnm, iibi S, Nicolo dd Puerto, Te- Bsatim et Anam Pliniua asseverat. 
reses a Fortnnalibus perperam aocer- 

Dilph. et Var. Clae. PHnius, 2 N 



562 



C. PLINII SBCUNDI 



conventus Cordabensisi habet oppida non ignobilia, Ar- 
sam,'^ Mellariam/ Mirobricam : regionis Osintiadis, Sisa- 
ponem/ 

Gaditani'^ conventus: civinm Romanorum» Regina:^ 
Latinorum» Regia Carissa/ cognomine Aurelia ; Urgia cog- 
nominata Castrum Julium : item Caesaris ^ Salutariensis. 
Stipendiaria : Besaro,' fielippo, Barbesula, Lacippo^ Bae- 
sippo^ Caliet^ Cappagum» Oleastro^ Itucci» Brana^J Lacibi, 
Saguntia, Andorisa).^^ 

Porro longitudinem universam ejus prodidit M. Agrippa 



giones Onntigi,^M Tudiiani Chiffl. Mox, edd. vett. et Gronov. Latumim 
Lcppia, Ulia^ Cariaa, ifc. — 36 Ita codd. Harduioi, et margo edd. Dalec. et 
Gronov. item edd. Hardoin. 1. 2.S. Milier. Bipont. et Franz. Andarisippo, 



NOTffi 



^ ArsaM] "Kpaa Stephauo, et Ptole- 
maeo ii. 4. et Applano in Iber. p. 294. 
Tamayns in Martyr. Hisp. 8. Jnlii, 
in Estremadora fuisse ait, niinc At" 
gaUen, dici : leucis dnabus a Zalamea 
dellaSenna, 

^ MeUariam] Hodie Fuente de la 
Ov^una, a Cordnba lenciB xiv. ver- 
•os Emerltam. Repert» ibi Inscrip* 
tiones, apud Oroter. p. 821. Ordo 
Mbllaribmsis. Nec procol inde pa- 
gos est VUla de CapiUa^ veteribus Mi« 
robrica, nt docet eruta ibi inscriptlo 
vetos, apnd eundem Gniter. p. 207. 
ex Ant. Angnstini schedis, Mirobri- 

CENSIVM. MVNIC. 

* Siaaponem] Ubi nnnc Almadenf io 
Andalnsia snpra Hispalim. ^dwwy 
Straboni dicitur» lib. iii. p. 142. Vide 
Notas et Emend. num. 16. 

' Regina] 'P^cya Ptolemseo, i|. 4. 
Apnd Ambr. Moral. lib. vii. fol. 101. 

RB9P. RBGIMBNSrVM. 

V Coriiffl] Kdpiffva Ptolemaeo, ii. 4. 
eidemqne O^ia est, qnsB Plinio Ur- 
gii. Hodie 2as Cabefos, prope Ne* 
britsam. Carisiavero vetus nomen 
retinere dicitur, prope Bornotf ad ri- 



pam amnis Gnadalete. Rod. Carns, 
iii. 29. Vide Notas et Emend. nnm. 
IT. 

^ Item Caeari»] Hoc ipsnm oppi- 
dnm Urgia, ioquit, quod Latii qno- 
que jnre gandet, altero etiam cogno- 
mine dignoscitnr, Caesaru nimirnm 
Salntariensis. 

' Beaaro] Beaaro et Beiippo, ignota 
ceteris oppida. DeBarbesula,etBae- 
sippone, initio sectionls bojos diai* 
mus. AaKiwituvos, meminit Ptolemae* 
ns II. 4. et Mela ii. 6. Est et 'O^^- 
rpow et Aaia0is, apnd Ptolem. et Xa- 
7ovrr(a, cnjns rudera monstrari ainnt 
inter Areo$f et Xrrfz deUa Froniera, 
ad amnem Guadalete, cum vetusto 
nomine Cigonia, Oleastrom Mela 
III. 1. lucom ait fnisse prope Oadi- 
tannm sioum. 

i Broiia] Forte Urbona, ObpfiAfmi, 
de qua Ptolem. ii. 4. inter Oleastrnm 
et Bsesipponem. Mox ubi Andorioee 
scripsimos, et statim subseqoente pe- 
riodo, Porro langUudinem, id Mss. 
codicnm fidem seciiti fecimnsy cum 
prins legeretnr : Andorieijtpo, Longi- 
tndinemy tfc. Sic ipse Pltnius iv. 16. 



NAT« HIST. LIB. III. 3. 



588 



GGGGLXXv.^^ M. passuum : latitndinem GGLVii.M.sed cum 
tenniDi^ Cartbaginem usque procederent: quae causa magnos 
errores computatione ^7 mensurad ssspius parit^ alibi mutato 
provinciarum modo^ alibi itinerum auctis aut diminutis 
passibus. Incubuere^^ maria tam longo aevo alibi^ pro* 
cessere littora, torsere se fluminum aut correxere fiexus. 
Praeterea^ aliunde aliis exordium mensuras est, et aliamea- 
tus : 39 ita fit, ut nulli duo concinant. 

(II.) BseticsB longitndo nunc a Castulonis "^ oppidi fine 
Gades,^ ggl. m. et a Murgi maritima ora xxv. m. pass. 
amplior. Latitudo a Carteiana ora ggxxxvii.4< m. pass." 
^ Agrippam quidem in tanta viri diligentia, praeterque in hoc 
opere cura^ orbem cum terrarum orbi spectandum ® propo- 
siturus esset, errasse quia credat^ et cum eo Divum Augus- 
tum ? Is namque complexam eum porticum ex destina* 
tione^ et commentariis M. Agrippas a sorore sua inchoa- 
tam ^' peregit. 



^^^^^^^^^^^^ 



Limgitudinem,ifc. edd. vett. ante Hardnin. — 86 Ita codd. Hardnini, item edd. 
Hardnin. 1. 2. S. Miller. et Bipont. CCCCLXV, edd. vett. et Gronov. et 
sic etiam Franz. — 37 Vet. Dalec. comparaiione.—ZS Et dum incubuere vet. 
Dalec. — 39 Ideni codex, exordium ett, mengura ei uUa meatu», — 40 Vet. 
Dalec. finibiuB ad Gadeoe, Mox pro CCL. M. et a M, m. ora XXV* qaod tes- 
tantur Chiffl. aliique codd. edd. vett. exbibent, CCCCLXXV. M. et a M, 
m. 0. XXIL Vet. Dalec. ump/iiu.— 41 Chiffl. CXXVIL Harduin. 1. et edd. 
▼ett. CCXXIV. Hardnin. 2. 3. Bipont. et Franz. CCXXXVL Mox, margo 
edd. Dalec. et Gronov. tanta virium diligentia. . . .fTopontrety cact erraue, S^c. 
Gronov.iirfrt pro 0r6t.— 42 Margo edd. Dalec. et Gronov. de$ignaiione.—A% 
Ita ex £d. pr. et Reg. 1. edidlt Brotier : a $. tjus inckoatam ceter» edd. 

NOT^ 



descriptis qnibnsdam Or«ciaB regto- 
nibus, ' Porro Epiri/ inquit, ' A- 
cbaitt .. .longitudo/ &c. 

^ Sed emn termini] Sed eam longi- 
todinem Agrippa tnm prodidit» com 
Bstica Carthaginem osqne pertine- 
ret. 

> Pr€rterea'] Non ab eodem termi- 
no, inquit, initiom mensura est om- 
nibns, neque eadem via iter, ad eos- 
dem etiam fines illam mensoram do- 
centibus. 

B A Ca^lonis'] A Castolone oppi- 



do, inqoit, qni BaeticsB finit ac limes 
nnnc statuitur, nsqoe Gades, ccl. m. 
Castulonem BasticsB finem statutum 
fnisse, anctor est etiam Strabo, lib. 
III. p. 166. Nunc Caxhna et Caxor' 
la, in ponfinio CastellsB Novae, et 
regni Granatensis. Vide Notas et 
Emend. num. 18. 

» CCXXXVIL M. pan.] Martia- 
nns, lib. vi. cap. de Hisp. pag. 203. 
CCXXIV. 

o Orhi spectandum] Vide Nolas et 
Emend. num« 19. 



564 



C. PLINII SECUNDI 



IV. (lu.) Citerioris Hispanias, sicnt coniplariain provin*» 
ciarum, aliquantam vetos forma matata est : atpote cum 
Pompeias Magnas tropaeis sais, qase stataebat in PytenadO, 
DCCGLXXvi.* *• oppida ab Alpibus ad fines Hispaniae alte* 
rioris in ditionem a se redacta testatns sit. Nanc oniversa ^ 
provincia dividitar in conventas septem : Cartliaginiensem^ 
Tarraconensem, Cassaraagastanam, Claniensem» Astnram» 
Lacensem/ Bracaram. Accedant insalae, qaaram men- 
tione seposita, praeter civitates contribatas aliis ccxciv. 
provincia ipsa cmtinet oppida clxxix.^^ In iis colonias^ 
xiL oppida civium Bomanoram xiii. Latinorom veternm 
xviii.^ foederatoram annm^ stipendiaria cxxxv.^ 

Primi in ora Bastali : ^ posteoSi qao dicetor ordine^ in* 
tas recedentes Mentesani, Oretani, et ad Tagam Carpeta-* 
ni: jaxta eos Vaccssi, Vectones^ et Celtiberi ArevacL? 
Oppida oras proxima : Urci/ adscriptamque BasticaB Ba* 



^****^* 



Cap. iy. 1 Chiffl. LXXVIl, Ald. Jnnt. Banil. Lngd. Erasm. Dalec. 
Liigd. 1006. £lz. et Grooov. DCCCXLVL Moz, aba $e redactm Vet. Dalec— 
8 Cbiffl. Luerensem. — % Chiffl. et Vet. exempl. Erasm. seponta civitaiiB (al. 
dntatei) vrooinaa ipea praler cvntrUnUa» aUu CCXCIIL continet oppida 
CLXXIX, Vet. Dalec prmter cMtaies canlrUnUa» aUi» ductnta» ncnaginta 
guatnor^ protincia ipaa continet oppida CLXXIX» Edd. vett. et Qronov. #•- 
porita prater cimtaiee contrUnUaM aUi»f prooincia ipaa CCXCIV» eoniinet •oppida, 
Vid. Not. Var.— 4 In ii» coloniw Vet. Dalec. — 6 Ita codd. Hardaini, et 
Chiffl. iten edd. Hardnin. 1. 8. 8. Miller. Bipont. et Frans. XVIL edd. 
vett.— 6 Ita codd. Harduini et Chiffl. com edd. Harduin. 1. 2. 8. Miller. 
Btpont. et Franz. CXXXVIL Vet. exf mpl. Eratmi ; CXXXIL Liigd. 
£»aftroi ; CXXXVL Dalec. Lugd. 1606. Elz. et Oronov.— 7 Arrebaci Gro* 
nov. et edd. vett. ante Hardnin. * Scribe Arbaci ; nit i Arbad contracte dlcti, 
qoi Arrebaei nonunllis.' Hein», Adv, p, 867. Arvaci Hardnin. 1. 2. 8, Miller. 



NOT^ 



» DCCCLXXVL^ Sic Msb. omnes, 
Reg. Colb. Parii. Chiffl. De Pompeii 
tropsis in Pyrenaeo positit, Strabo 
lifo. III. p. 166. 

>» Nwnc tfiMV€rM] Haec Martianns 
iitdem verbis, lib. vi. cap. de Hispa- 
nia, pag. 908. Horam conventoom 
mentio fere omnium in Inacript. Gru- 
teri. LucensiSy apnd Ambr. Mora- 
lesy lib. VI. fol. 69. 

« Oppida CLXXIX.] lU Reg. 8. 



Tolet. Chiffl. Sic, Exactissime certe 
hoic summsB respoodet» qni snbjici- 
tnr namerus oppidomm citerioris 
UispaniaB, ie« TarraconeiMis. Con- 
tributse civitates es sunt, qnsB majo- 
mm jnriidictioni ac foro parent. - 

^ Ba»tuli] Qoi et Battetani Plinio, 
ttt dizimns snp. cap. 

• Urci] OdpKfi Ptolemvo, ii. 6. in 
Bastitanornm ora. De ea jam dixi- 
miu iop» cap. ad ea verba : * Mox a 



NAT« HIST. LIB. III. 4. 



566 



rea : ' regio Mavitania,^ ^ mox Deitania, dein Contestania : 
Carthago ^ nova, colonia : cujas a promontorio quod Sa- 
tami' vocatar^ Csesaream Maaritaniae arbem glxxxvu. 
M. pass. trajectas. ReHqna in ora : flamen Tader : J colo- 
nia immanis llici»*^ ande llicitanus sinas. In eam contri- 
baantar Icositani.' Mox Latinorom™ Lacentam, Diaiiiam*^ 
stipendiariam : Sacro ® flavias, et qaondam oppidam, Con- 
testaniao finis. Regio EdetaniaP amoeno praetendente se 



■^^^^^^^•^^^^ 



BipoDt. et Franz.— 8 Afoirritaiita edd. vetl. et Oronov.— 9 IhtnaM qnibos. 



NOT^ 



fine Urgitano.' 

' Barea] Barea etiam oppidniii, in* 
quit, Tarraconensis provincis» ascri- 
bitnr a nonnullis BaBticn. Nonc 
Vera, prope MuMuraf qnas vetemni 
Murgis, ut diximus. Bdptia in Bat- 
tolitad Ibericum pelagns, Ptolemaeo 
II. 6. 

9 MatfUania] Ita libri omnet : non 
MawrUama^ ut editi: ant Bat€$tania, 
nt nonnulli volant. Minor ea regio» 
ut et Dcitania, qnaa lequitur» Bates* 
tanise finibns, qus roajor fuit mnltii 
partibnt, continebatur. 

^ Cartkago] Cartagena incolit: 
quam dnx Pcenornm Hasdrubal con- 
didit, inquit Mela» ii. 6. 

' Saiumi] Ptolemso, 2itofjk$pafiU 
iicpa, Nunc Capo di Paloi, 

1 Tader] Stgura^ nt sup. cap. dizi* 
mns. T4pt^ Ptolemaeo dici videtor, 
11. 6. 

^ Hiei] Mela loc. cit. 'Illicitanns 
sinns/ inqnity ^ babet Alonem, et 
Lncentiam : et nnde ei nomen est, 
lUicen.' Nnnc ut recte Escolanns 
Hist. Valent. iv. 19. aliisqne Eleke : 
aut id certe oppidnm ex lUicis rninis, 
qnod propins a mari fuisse videtur, 
est excitatum. Sinui lUicitano ta- 
men bodie nomen est Go{fo di Ali' 
eante, a vicino, de qno mox dicemus, 



oppido. Colonia porro immnnis cum 
dicitnr, ItaUco jure donata significa- 
tnr, et immnnitate ab omni censn, 
non modo capitis, sed et soU. De eo 
jure mnlta pererudite Oothofredos, 
in Cod. Tbeod. Ub. xiv. tit. 18. de 
Jnre Italico, &c. pag. 221. 

' Iconiani] Ita libri omnes. Ui» 
inqnit, Illicitanae coloni» foro ac ju- 
risdlctioni subdnotnr. 

■ La^taoram] Hoc est, Latii jnre 
donatnm. Lucentnm Arabea prai- 
^xo articnlo Alieante dixere, celeber* 
rimumhodie Valentini regni empo* 
rium. 

. " Diamwn] Straboni Ub. iii. pi^« 
159. Aidifto¥, Nunc Denia^ Isido» 
ro, Zanium, ut, pro Diaeta, Zttin diz- 
ere antiqnitns. 

o. Suero] Sucronis fluvii, 3o^^MWf, 
hodie 'Xuear, meminit Strabo loc. dt. 
pppidi, Antoninns. Hic Sncronen- 
sis pugna, inter Pompeiom et Ser- 
toriom : de qua Plntarch. in Serto- 
rio, p. 678« Amnem faunc Contesta- 
nie finem facit etiara PtolemsBns ii. 
6. cujus a Carthagine nova, qnod et 
PUninsfecit,dncit initium. Oppidnm 
hodiouiiztra. 

P Bdetania] 'Hftqraiwy regio Ptole- 
maeo, loc cit. Ad Ibernm nsquo et 
Caesfirangustnm ea pertinoit. Apnd 



566 C. PLINII SECUNDI 

stagno, ad Celtiberos recedens. Valentia'* colonia iii. m- 
pass. a mari remota : flumen Tnriam,^ et tantundem a mari 
Sagtintom^ civium Romanorum oppidum, fide nobile : '^ ' 
flumen Uduba : * regio Ilei^aonum.^ Iberus "" amnis navi- 
gabili commercio dives, ortns in Cantabris, haud procul 
oppido JTuIiobriga/ per ccccL. m. pass." fluens: navium 
per CCLX. M. a Varia'' oppido capax, quem propter oni- 



^^^^^»^^^^*^ 



dam \ Tlutvjl vet. Dalec. Torvai Salmant. Tunxm Tolet. Twndim Ptolemseut. 
— 10 Vet. Dalec. ctmiuii JRomajionrm fidt oppidum nobile. Mox, ftumen Idubeda 
Al(]. Junt. Basil. Ln|ird. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. Elz. et Gronov. /iimen 
U!Ada Tolet. flumen Uduba Reg. Hard. 1. Colb. et Vet. Dalec. flumen Iduba 
cod. ap. Laet.— 11 Ita codd. Dalec. et Cbiffl. item edd. Hardnin. 1.2.8. 
Miller. Bipont. et Franz. Yoz per non babetur in edd. Ald. Junt. Basil. 

NOTiE 

Gruterum, p. 481. Editani. non Idubeda, qnod monti* ett nomeii 

4 Valeniia} Valenttni regni capnt. Ptolemeo, ac Straboni. Nunc Mor» 

Valenee, Hanc Tnrinm flnmen prse- vedro, quo Segobriga alluitar, Segorbe, 

terflnit. Nunc Guadalayar vocant : in Valentino regno. 

Mela, Tnrinm : Turiam SaUustius ap- * Ilergaonum'] Ab Udnba ad Ibe- 

pellat. rnm. 'IXtpKdovas Ptolemens, ii. 6. 

' Fide nobile] Florna, ii. 6. ' In et Livins, lib. zxii. p. 215. < Illnrga* 

cansam belli Saguntns delecta est ab vonenses, qni flumen Iberum attin- 

Hannibale, vetus Hispanis civitat, gnnt,' Caesar appellat, Bell. Civ. lib. 

et opnlenta : fideiqne erga Romanos i. p. 143. Tamen nltra Ibemm Iler- 

magnnm qnidem, sed triste monn- gaonas promovet Ptolemspus : et in 

roentum . . . Jam novem mensibns fes- nnmmis Dertosa Ilergaonum genti 

si fame, machinis, ferro, versa deni- ascribitnr. 

qne in rabiem fide, immanem in foro " I6«nis] Accolis Ebro : nobis VE- 

excitant rogum : tnm desnper se su- bre, 

osqne, cnm omnibns opibns snis, fer- ^ Juliobriga'] *lovXt60fMya Ptolemseo, 

ro et igni corrnmpunt.' Vide Livi- loc. cit. qnam snb eadem coeli parte 

um, lib. XXI. p. 194. Angutt. de Ci- locat, ac Iberi fontes. Nnnc ipsi op- 

vit. Dei, ni. 20. etAppiano in Iber. pido nomen, Fuente d^Ivero: aliter 

p. 26L — *Indlgenae locnm esse pu- aliis perperam statnentibns. Inscrip- 

tant, nbi nunc est Morviedro, qnarto tio apnd Ambr. Morales, foL 67. Iv- 

vel qointo lapide a Valentia ad Bo- liobrigbnsi. bx. Gentb. Canta- 

ream : nbi veteris Sagnnfi rndera brorvm. 

fuisse ostensa Regi Catliolico Philip. ^ A Varia} Ex ejns oppidi rninis 

po Y. octavo die Maii, anni 1710. jnxta crevit ad Iberum amnem, quod 

nnntii pablici typis impressi prodi- Logrono nnnc dicimus. Obapla Pto- 

derunt. Mcrviedro dicnnt patria lin- lema^o in Beronibus, ii. 6. et Stra- 

gua esse ' murnm veterem.' ' Ed. eec, boni lib. iii. p. 162. 
* Flumen Uduba] Sic Reg. et Colb. 



NAT. HIST. LIB. 111. 4. 



587 



versam Hispaniam Graeci appellavere Iberiam. Regio 
Cossetania/ flomen Subi/ colonia' Tarraco Sctpionnm 
opns, sicut Cartbago Poenorum.* Regio Dergetnm,'* oppi- 
dom Sobar:^ flumen Rubricatum/ a quo Laletani* et In- 
digetes/ Post eos,^ quo dicetur ordine, intus recedentes 



NOTiE 



> Co»8et0ma] Sic libri omnes. Pto- 
lemeo, ii. 6. Kanrrturot^ in qoibas Tar- 
raconero locat. Apud Groter. p.499» 

TaRRAC. VrBS. COSITAROR. Ab 

Ibero ea regio inclpit : Tarracone 
elaoditur. 

' SM} Qnod Tarraconero allnit. 
Mela II. 6. ' Inter Sobin et Telobin 
amnes Tarraco nrbi eat.' 

* Colonia, ^e.] H»c Solinos, cap. 
23. p. 44. et Martianui, lib. \i. p. 
a02. Hodie Tarragona dicitnr, io 
ora Catalanni». Inscriptio Ornteri, 
p. 382. CoL. Tarrac. Tiberii nnm- 
mos,ln Musseo nostro Parisiensi, C. 
V. T. hoc est, ' Colonia Victrix Tar- 
raco.' — *Sed praeter alios insignis ille 
ez sere mediocri, cqjns ezpressam in 
cera effigiem babemosy o Cimelio D. 
da Ballonffeanx, Seoatoris Luzem- 
bnrgici : vnltom Angnsti et capnt ra- 
diatnm ezhibet ez parte antica : £pi- 
grapbe: DiTVs AVOVSTYTTAEIM. In 
altera snperficieyarmamentarium est, 
janoi^ biforibus : blnc s. inde c. In- 
fra, PROVIDENT. Sensns est : ' di- 
TTS ▲vovsms Volnit Tnrritam Tar- 
raconem Armamentariom Esse Im- 
perii. Senatosconsulto. providbh- 
Tia Angosti. De cognomento ' Tnr- 
ritsB Tarraconis' olim alibi dizimns. 
Ob similem providentiam dictns est 
postealmperator Nero, «Novus An- 
gostus/ in nommo Orsco perraro, 
cnjns hmc epigraphe est : nPON. 
NEOY SBBAXrOT. np6iwa Neov X^- 
/3a0Tov. ProviiUntia Non Atig*9ii: 
hoc est, Principis Augnsto abavo suo 
simillimi.' Cd. see, 

* PtmoruM} Doce Hamilcare. Nonc 



est ViUa frwua da PmiadeM, in Cata- 
lannia : etsi in Ilergaonibns a Ptole- 
mao collocetor. Cis Ibemm fnisse 
veterem hanc Carthaginem, nt etTar- 
raconem, Piinius hand obscnre innnit. 
Errant qni Cantaveza esse ezisti- 
mant in Aragonia. 

■» lUrgeium] A Snbi amne ad Ru- 
bricatnm. Noti Livio Ilergetes, lib. 
zxi. p. 196. nbide Hannibale : * Iler- 
getes inde, Bargnsiosqne, et Anseta- 
nos, et Aquitaniam qns snbjeeta Pj- 
renaeis montibns est, snbegit.' Orn- 
teri Inscript. p. 519. Comtra. Iler- 

OKTAS. 

c Submr} 2o6fiovp Ptolemseo, ii. 6. 
Nonc Vitta nova, Omteri Inscriptio, 
jnzta Tarraconem erata, p. 414. Sv- 
BVRrTANi. Reinesti altera, p. 4t7. 
c. i. P. 9. ' Colonia Jnlia Pateraa 
Snburitana, vel potius Pia.' 

•> Rabrieatun^ *PovfipiKaros Ptole- 
mteo, loc. cit. hodie Lohregat, Ab 
hoc amne ait jam Laletanos appella- 
ri incolas: et prozimos iis deinde, 
nbi nnnc Emporias sunt^ Indigetes, 
quorum regio Pyrenaeie Veneris pro- 
roontorio claoderetor. Sicetiam Pto- 
lemspus loc. cit. 

« LaJetoNt] Sic libri omncs. Hioc 
Laletana vina Plinio, xiv. 8. Lale- 
tana sapa, Martiali, vii. 52. Orateri 
Inscript. p. 490. Prjefecto. Ors 
Maritimji. LALETANiE. Ptolemso, 
II. 6. liaafrofoiy Straboni lib. iii. p. 
169. iimrraroL 

' Indigete»] ^ZifZiyhat Ptolemsio, 
loc. cit. 'Munrrai Straboni lib. iii. p. 
160. 

s Poit eos] Retro versns occasum 



508 C. PLINII SBCUNDI 

radice Pyrenaei, Ausetaniy^Lacetani:'^^ perqae Pyrenfieum 
Cerretani^^ dein Vascones. In ora autem colonia Barcino,^ 



Lngd. Eratmi, Lngd. 1600. Dalec. Elz. et Oronov.<— 12 ^iiiMtaiit, Itaiu, £a- 
cetani edd. vett. Ald. Jnnt. Banil. Lngd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. Frankf. 
Leyd. Els. et Gronov. ita qnoqiie Strab. lib. iii. et Ptolemeus. A, I, Jae€' 

NOT-flS 

Solis sestivnm, in mediterraneo, renpoodens : OBvs ivDicivx tvvm 

I* Auietani] Hornm Livins meminit rboi djl : et iystitiam tvam filio 

loc. cit. AhBffnvol Ptolemaeo, ii. 6. iiBGis. In parte aversa idem pingi- 

Oppidum Ausa, et Vicns Ansae, Vie tnr in eqno splendide ornato deciir* 

d*Oi(ma^ et freqnentins FtcA, iuter rens» et armatus, galea mnnitos, cn* 

Gernndam et Manresam. jns apicem decorat Ltsi flos anns : 

' LacetamJ Snpra Gernndam, in dextra tenet nndum eosem elatom : 

PyrensBi radicibus. Vide Notas et est aotem in circuitn bsBc inscriptio : 

Emend. nnm. 80. Devs : karolvs : maximvs : aqvi- 

J Cerreiani'] Kt^^mrraifoi Ptolemaeo, tanorvm : DVX : BT : framcorvm ; 

II. 6. Straboni lib. iii. p. 168. K<^^- filivs. Hic alii aliom Principein 

roFof. Kffpi^«woi 4v *\finpi^ Dioni, lib. pictnm snspicantnr, alii aliter inserip* 

XLViii. p. 188. Vascones, non in tionem banc posteriorem accipiont» 

Aquitania, sed in Hispania collocat Nos, neminem arguentea, sie totaii 

etiam Ptolemaens loe. cit. Vascones «iponlmus. Princeps Carolni, fllina 

ea aetate erant, qni hodie Navarri : CaroU viik Francorum Regis altefi 

ut egregie probat Oihenartns, ii. 1. frater Lndovici xi. regis, idemqno 

p. 78. — < Sed ad Vascones, qnos eo Dnx Aqnitaniss hic eihibetnr, ac de 

nomine nostra nnnc ntas agnoscit» eo in inscriptione prsedicatnr, id 

pertinet ezimius, at longe posterioris qood ipsa. pictura clamat : Dc^^mdci 

sBvl nnmmos, variis eroditomm con- Eiue VajKvnie Stioi karolvs maxi* 

jectationibus celebratus. Vidimns mvs, aqvitamorum dvx, et framco* 

ex argento, qoi palmam manns niag^ rMn R«fis Vere JAagni Fiuvs. Dici 

nitudine impleat. In parte prlore V«re Magwae Carolnt vii. profecto 

Princeps sedet in throno snb tento* jnre potnit, qui regni FranciM mag* 

rio, cojos velnm hinc et inde tenent, aa parte potltos Anglos penitns de» 

nt intns Princeps appareat, bini coe- mnm e Galliis expulit. ^nsdem 

lestes Genii, quales pingi solent in Caroli Dncis alter ille Bummus est, 

insignibns Regnm Francomm. Ges- qnem landat Historia Regias Inscrip- 

tat Princeps in capite coronan ex tionom Academiss, tomo i. pag. 886. 

Lisi floribus, quie lilia vulgns appei* Karolvs: rboivs: framcorvm : Fi- 

lat : dextra tenet nndam e t erectnm livs : aqvitanorvm : dvx. Leonem 

ensem : sinistra libellos sopplices, a discerpit. .)(• fortitvdo : mba : 

subjectis jus slbi reddi petentibus bt: lavs: mba: tvi es: dnb: dbvs: 

porrectos Principi, ut supremojudi- mevs: Crux, quam liliatam vocant, 

ci : ad pedes scotnm est quadripar- cum floribns Lisi, etpardis: quaesuBl 

titum lineis directis, insignia bis ex* Aqnitaniae insignia.' Ed, eec, 

hibens Francias et Aqnitanise. Epi- ^ Barcino] In Lsetanis, seo Lale- 

f raphe in ainbitu hsec est, pictor» tanis, teste Ptolem. loc. cit. Nuoc 



NAT. HIST. LIB. 111. 4. 



S60 



Gognomine FaTentia. Oppida civinin iRomanoram: Bse* 
taIo> noro : '' ^ flnmen Larntim : ^ Blandce : flumen Alba : * 
Emporias:'' geminum boc, veterum incolsb^um, et GVceco* 
rum^ qui Phocaeensium fuere soboles. Flomen Tichis.i' 
Ab eo Pyrensea Venus ^ in latere promontorii altero^ xl. m. 
Nunc per singulos conyentus reddentur insignia praeter 
supradicta. Tarracone ' disceptant populi x li ii .'^ quorum 
celeberrimiy civium Romanorum Dertusani/ Bisgargitani :^ 



tani Folviiit Ursinus. Vid. Not. et Eroend.-^IS Itacodd. ap. Brotiery et vett. 
ioscriptt. //ivro edd. rett item Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frana. 
Imlo Cbiffl.~14 Ita codd. Hardnini et Cbiffl. item edd. Hardnin. 1. 2. t. 
Miiler. Bipont. et Franz. XLIK Ald. Jnnt. Basil. Lugd. Erasmi, Dalee. 



NOT^ 



BareeUme, Gmteri Inscriptlo, pag. 
429. COL. F. I. A. P. BiiRCiN. hoc 
esty 'Colonla Flavla Jnlla Angnsta 
Pla (non 'Patema') Barcino.' Ibi 
enlm F. Flavia est. Nara eadem pag. 
legitnr, Col. Flait. P. Barc. At in 
Thea. Ooltzii, Oalba Bnmnns : Coft. 
BARCiifo. Favehtia. 

> Btftaia, Ikaro] Mela, ii. 6. Eluro^ 
BmtuUo. Bstnlam habet liTius» lib. 
XXVII. pag. SOr. Baitnlo, hodle Bm^ 
daUnd, in ora Catalanniaft» lencia a 
Bareinone qnatnor. Ilnroy AiAovp^ 
Ptelemtto (pro AlXevpAr) in Lalcu* 
nls, nnne Pineda, inter BoirovXfiM et 
BKMttw» Eftt et alia Ilnro in NoTcm- 
populania, OkroHf Htspanornm com- 
mercio dives. 

■ Lomam] l^mera hodle, qno 
Blanda allnitor, Bloaes. 

» AUm] Qni Mel» Clodianus dici- 
tnr, II. 0. 'Dein Ticer flnmen ad 
Rliodamy Clodiannm ad Emporias.' 

o EmporiaJ Strabo lib. iii. pag. 
169. 'Ifrtrdpewr vocaty et Aiwo^»^ hoc 
est, geminam nrbem, Orsscos adve- 
oas a veteribns incolis medio diri* 
mente mnro, dividi testatos cnm Pli- 
nlo. Idem a Massilienslbns condi- 
tam cnm Stephano docet, ei Scyhice 



In Periplo, pag. 2. Fnere antem 
Massilienses orti a Phoccenaibns, ut 
dlcetnr sect. seq. Nnnc .^Anipnruw vo* 
cant. Ptolemso l^vopUu In Indlge* 
tibns, iT. 6. 

P TickU] Qni Ticer ad Rbodam 
moz dictns est Melse Pomponio, loc. 
cit. Nunc Ttr accolis. 

<i Pyrenaa Vetuui] Mcla ii. 6. < Tnm 
inter Pyrenei promontoria, portns 
Yeneris Inslgnis flino/ dcc. Hnie 
promontorio, inqnit Mariana, Hist. 
Hispan. i. 2. olim aVenerlstemploy 
nnnc, religiooe mntata, a Crace facta 
est appellatio. Copo di Cruz, 

* Torraoone] Hoc est, fnere hi Tar- 
raconensis fori : hinc jnra petere co* 
aeti. 

* Dertaeaid] Qni clvlum Romano- 
rum jnre potlebantnr, nt et Bisgar- 
gitani Opptdnm Ptolemaeo, ii. 6. 
A^mrain Ilercaonum gente. Tit>e- 
rii nnmmns apnd Snritam, in Anton. 
Itln. pag. 548. Dert. Ilxroaoiiia. 
Apnd Reinesinm, pag. tlO. vetns In- 
scriptio DertossB reperta, Ordo D. 
C. D. Orrfo Derianum CoUmia Dertotm^ 
Nunc est Tortoee ad Ibernm. 

< Bitgargitmd] £t hi ab oppido 
rarsnm Ilergaoniun mediterraneo 



670 



G. PLINIl SEGUNDI 



Latinoram, Ansetani/ Cerretani/ qai JTaliani cognominan- 
tur, et qai Aogustani : Edetani/' ^ Gerundenses/ Gesso- 
rienses: Teari/ qui Julienses. Stipendiariorum: Aquical- 
denses/ Onenses/ Baeculonenses.'^ ^ 

Caosaraugusta^ colonia immnnis, amne Ibero affusa, ubi 
oppidnm antea vocabatur Salduba/ regionis Edetanias/^ • 
recipit populos glii. Ex his civium Romanorum Belitanos/ 



^^^^«^«^l^V^^^^i»^ 



Leyd. Frankf. Lngd. 1606. Els. et Gronov.— 16 SedHam Ald. Jant. Buil. 
Lngd. Erumi, Dalec. Lugd. 1606. Frankf. Leyd. Els. et Gronov. Edetmd 
emend. Hardnlnns, eaniqne secati Miller. Bipont. et Frans. — 16 Ita ez 
codd. tniB restitnit Hardoinaa, cam antea legeretnr B^ttuhnenaei. — 17 Sede^ 
tanim Ald. Jnnt. Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. Leyd. Frankf. 
Ela. et OronoT. EdetamUB emend. Hardninns, et slc Harduin. 1. 2. 8. Miller. 



NOM 



qnod Btff&ofyls Ptolemaeo loc cit. 
Oermanici nummns, in Thesanro 
Goltiii, pag. 249. Mvn. BitCARGis. 

" AuMetaiU] Ab Ansa oppido, de 
quo snpra. 

^ Cerretafn] Gentis hnjus ait oppi- 
da duo fuisse, unde cognomen in- 
cols tnlemnt : (^rretani, ab oppido 
Jnlia Libyca, *lo6\ia Alfivaa, cnjns 
Ptolemaens meminit, ii. 6. Angnstani 
ab Angnsta. 

"^ Edetam] Vide Notas et Emend. 
nnm. 21. 

' G«riiJid€iiset] Ab oppido Gemn- 
da in Ansetanis, Ptolem. loc. cit. 
Nunc GtroiM incolis : nobis Gmmde, 

y Teari] Qnoram oppidom Tiara 
Jolia, TiaptovXLa in Ilergaonom medi* 
terraneis civitatibus apud Ptolem. 
loc. cit. qui Ilergaonas, ut monnimns, 
ultra Iberum, in Catalauniamque 
promoYet. 

> Aqaicaldensei] Ab Aqols calidis, 
qua "TSora 9*pijA Ptolemaeo, ii. 6. 
in Ausetanis: nunc Catdee^ lencis 
qnatnor a Barcinone. 

*• Omnaee] Ita libri omnes : etsi ab 
litera A aospicandnm id nomen ex 



literarum serie videatnr. 

^ BaadiomtnHe] Ita Mss. Reg. dcc. 
non Bsetnlonenses, a BsBtnlone op- 
pido snperins memorato : sed a Boa- 
«o^Xa PtolemKi, in Ansetanis, inter 
Ausam et Gerandam. 

« CataTangmUa] Nnmmos hojns co- 
lonis indices moltos refert Patinni, 
pag. tS. et seq. Nonc iSarragoise. 

^ SaidMba] Mss. Reg. ct Colb. 1. 2. 
Saldaoia. At vetns inscrlptio, apod 
Ooltzinm, pag. 238. Col. Cabsarba. 
Atg. Saldvba.— Mb nummis Sexti 
Magni Pii, sal. hoc est, Saidaha,* 
£d. sec 

« Edetamaf] Ptolemsens qnoqne, 
II. 6. Edetanis, sive Hedetanis, sen 
d^niqne, asplratlone, ut fit, in sibtlom 
versa, Sedetanis Cssarangnstam as- 
signat. ttfiinwia Applano, in Iber. 
pag. 208. 

^ BelUaxM] Ab oppido B^Acia, in 
Edetanis, haud procnl CaBsarangosta, 
apud Ptolem. i. 6. Hodie BeUhiti, 
Indolget conjecturae Reinesios, Var. 
Lect. I. 25. contra omnium librornm 
6dem, cnm Bilbilitanos, a Bilbili, 
qn« Martialii patriai Kribi jubet. 



NAT. HI8T. LIB. III. 4. 



671 



CelseDses^^ ex colonia : Calagurritanos,^ qai Nassici cogno- 
minantar: Ilerdenses^^ Snrdaonam gentis, jaxta qaos Sico- 
ris fluvias : Oscenses^J regionis Vescitanise : '* Tariasonen- 
ses.^ Latinoram veteram : Cascantenses/9 > Ergavicen- 
ses i^ Graccnritanos^" Leontcenses/ Osicerdenses.P Foede- 



BipoDt.. et Fraiis.^18 Be$i€Umia]\tt. Btlec.^19 Chiffl. CMetaU€$.—20 



NOTiE 



r CeltenstMj Oppidam Kikira in 
llergetibns, Ptolem. ii. 6. Nanc Xel- 
«0, ad Iberum. Noramis Tiberii, in 
Theaaaro6oitiii,pag.242. Col.Yic. 
IvL. Cbisa. Anton. Augnst. alt esae 
ViUUaf qne ad Ibernm pariter lenc» 
nnini intervallo a Celsa distat. Vide 
libmm •ingnlarem, quem de Nnmmis 
antiqnis Popalomm et Urbinm nnper 
in Incera edidimns. 

*^ CakgwrrUnnoe] Ambr. Morales, 
ez vetereinscript. BtvN. CALAGVRfs. 
IvLiA. Nassica. Nnnc Lohmref ab 
Hnesca leacis iv. dissita. Sic An- 
dres, pag. 3t. 

^ Herdetuee] *l\4p»a in Ilergetibus 
a Ptolemaeo collocatnr, ii. 6. Nunc 
Lerida, jaita Rte Segrey qui Sicoris, 
etiam Lucano» iv. 14. nbi Ilerdn 
situm describit : ' Placidis praplabi- 
tur nndis Hesperios inter Sicoris non 
nltimns amnes/ Scc. 

i OsMiif€t] Osca eomm oppidnm, 
Floro III. 22. in Ilergetibns qnoque 
statnitnry (qoorum pars Yescitaoi, 
et Surdaones fnere,) apud Ptolems- 
nm, II. 6. nnnc Hueeca in Aragonia. 
Nummus Oermanici, in Thes. Golt- 
zii, pag. 242. Col. V. T. T. Osca. 
Vide librom nuper a nobis de Num- 
mis antiqnis Popnlorom Urbiomque 
editnm. 

k Twriaeoneiuee} Tovpia^lb in Celti- 
beris, Ptolem. ii. 6. In Tbes. Oolt- 
Eii> pAg. 244. Mvn. TVRiASo. Nnnc 
Tarrafona, trans Ibernm. 

* Coscm^ejisei] Nummus Tiberii a-. 



pud, Patin. pag. 616. Mvkicip. Ca§- 
CAHTVM. K^jcarror PlolemsM), li. 6. 
in Vasconibnsy hoc est, Navarris. 
Nunc oppidnm Navarrs», CaMeanie, 
trans Ibernm, prope Tnriasonera. 
In decretis Hilari Paps, 252. ' Ty- 
riassoncnsinrat Ascantensinm, Cala- 
gnritanomm;' lege, IWMSOiienshnn, 
CasMnimttim, ^v. 

■ £rg«etceiMst] tpyao&ica in Celti- 
beris, Ptolemaeo loc. cit. In Thes. 
Ooltiii, pag. 243. MvN. Ercavica. 
Apud Orater. pag. 881. Ez. Con- 
VEN. Cjbbar. Ercavic. Hoc esty 
Ez Conventu Cassarangnstano Erc»- 
vicenses. In Conc. Tolet. x. *Bal- 
doigius Arcavicensis Episcopns/ pro 
* Ercavicensis.' 

" Graecuriianoe'] A Ti. Oraeeo 
nomen Oraccuris accepit. Vide Li- 
vii Epit. lib. xu. Nnnc Agreda in 
Aragonis con6nio, prope Tnriaso- 
nero. Hinc Martyres Oraccuritani 
in Martyrol. Martffree de Agreda» 
TpoKoupis Ptolemaeo, in Vasconibus. 

o Leonieetue»'] Oppidnm Afortica in 
Edetanis, Ptolemseo ii. 6. in quibus 
est ipsa CsesArangnsta, cnjns foro 
Leonicenses dlsceptabant. Nunc est 
AieaniZf in Aragonia, ad amnem Otia- 
daiope, qni in Ibemm inflnit. Edeta- 
nos a Valentia usqne Ctssaraugnsfam 
pertinuissejtunmonnimns. Nnmmns 
C. CvsariSy in Thes. Ooltail, pag. 
244. MvN. Lbonica. 

p OeieerdeneeM] 'Oo-ur^pSa jnxta Leo- 
nicam statuitur a Ptolemseo. 



672 



C. PLINfl SBCUNDI 



ratos, Tarragenses.*» Stipendiarios : Arcobricenses/* ' 
Andologenses/ Aro^elitanos/ Bursaonenses,'* Calagarrita- 
nos'' qai Fibularenses cognominantur, Complutenses,^ 
Garenses,' Cincenses/ Cortonenses," ■ Damanitanos,* Lar- 
nenses,*' Lursenses,*' Lumberitanos,** ** Lacetanos,'' Lubien- 
ses, Pompelonenses,'^ Segienses.^ 



Icle;ii codex, Areobrien»e$ ; Hardnin. 1. MUler. et FraDi. in Not. Areobrigeuiea. 
~^i Cotonenees Chiffl.— 22 numberitanos edd. vett. et GronoT. et mox in 
Chiffl. Subiensee pro LubienseSy qood exhibent Hardnin. 1. 2. t. Miller. Bi- 



NOTiE 



4 Tarragemee^ MaDiciptomT<l^a7a 
Ptolemso in Vaflcooibns. Hodieqne 
Tarregay lencis qninqne ab Ilerda, ia 
Catalailnia, versos Barcinonem. 
. ' Areebricemei] 'ApK6fiptya Plole* 
maeo, loc. cit. in gente Celtibero- 
mm. Nnnc in Castellae veteriB, Ara- 
foniaeque confinio, ad Rio Xahn, qui 
io Ibernu influit : Arcaz^ baud procul 
SHguenfa, 

, * Andologensei] Ah ^iidoit2la Na- 
▼arre oppidolo, Prod. Sandoval, 
apud Oibenartum» pag. 90. hot BUiipi- 
catnr nomen habniase. 

* ArocelUanoe'] ItaMss.omnes. An* 
toninns in itinere ab Aaturica Bnrdi- 
galam, habet Aracelim, vel Aroce- 
lim, a Pompelone xxiv. M. P. Nnnc 
HmrUAraquU, lencis qninqne a Pom* 
pelone, versns Solis occasnm, ut recte 
Oihenartus vidit, in Notit. Vascon. 
pag. 90. 

" Bureaonentet] Vel Bwnavokntes, 
de qnibns Hirtius in Bello Hisp. pag. 
158. vel Bnrtadentee ab oppido Bo^p- 
4ra8aj de quo Ptolem. ii. 6. in Celti- 
beris. 

• ^ Calagurriianos] NuncfstCaloAor- 
ra in Castella vetere*— * In Oasa Re- 
fla, nummns Augusti, mvn. calao. 
IVL.' £d. ue. 

^ Compiutenses] Aleala de Henarez, 

* Carensss] Vetns oppidum nomen 
retinet Cares: novum Puente la Retf' 



nUf leocis it. a Pompelone. Insciip- 
tio apnd Ambr. Morales, fol. 68. 
£x CiBBARAVO. Karbhsi. hoc est, ex 
eonventn CssarangnstaoOy oppido 
sen mnnicipio Carensi : non, ut Scn- 
liger interpretatnr, in Oruteri indice, 
* Carenses Caesarangustani.' 

T Cineenses] Ita libri omnes. Forte 
CtiiiMiiM»,ab oppido Kirra in Jacceta- 
uia Ptolemaei, ii. 6. 

* Cortonenses] Mss. omneSy Coto^ 
nenses* 

* Damanitanos] In Edetanomm 
gente, in qnibus ipsa Ciesaraugusta 
fuit, AaftaWoy Ptolemaeo, loc. cit. 

^ Lamenses] Ab oppido, Lamo 
amni, de qno snpra, cognomine. 

« Lursenses] Vide Notas et Emend. 
nnm. 22. 

^ Lumberitanos] Ab oppido qnod 
Oalii LomHerf in Navarra: incolss 
Vasconice, Irumberri vocant, teste 
OihenartOy pag. 00. leocis yii. a Pom» 
pelone. 

* iMcetanos] De his agemns in No- 
tis et Emend. nnm. 20, De Lnbien- 
sibns nihil adhnc compertum, nisi li 
snnt qui Levienses corrnpte forsitan 
nominantur, cum Cascantensibns et 
Calaguritanis proxime hoc tractn ap- 
pellatis, in decretis Hilari Papv, p. 
252. 

' Pompelonenses] Ita Grnteri qno- 
qne inscriptio, pag. 325. et 456. No- 



NAT. HJST. LIB. III. 4. 



573 



Carthaginem ** oonTenmnt populi lxv.*' exceptis insola- 
Tum incolis. Ex colonia Accitana Gemellenses/ et Libi- 
sosona ^ J cognomine Foroaugnstana, qoibas duabns jos 
ItalisB datom : ex colonia Salariense ^ oppidani Latii vete-^ 
ris CastnlonenseSy qni Csesari Venales appellantnr : Sae-» 
tabitani^* qai Aogustani : Valerienses.'° Stipendiarioram 



pont. et Frans. VibUiuea edd. vett. et Oronov. — 23 Ita Chiffl. cnm edd. 
Hardain. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franz. LXIL edd. vett.— 24 * Rectins 
LibisQcaj nt in ? etustis codd. et apud Ptolemsuoiy lib. ii. cap. 6.' DaUc, Ita 



NOTiE 



bis PmmpeUme. 

9 SegieniCB] SegpenseSy vel Segi- 
senscs (ut recte Parm. edit.) a 2^« 
yttru in Bastinis oppido apud Ptolem. 
II. 6. 

^ OurHiai^iHem] Carthaginem no« 
▼aro, qn«e bodle in Mnrcim regno, Gor. 
tkageiuu * Cartbagine nofa conven* 
tnra agebat Oalba/ inqnit Sueton. in 
ejtts Vita, cap. 9. 

i GemeOeniee] Sic Acdtanss colo* 
nisB cives vocabantur : ipsa, ' Colo* 
nia Jttlia Gemella Accitana,' *Col. 
Ivh, OsM. AcciTANAy apttd Oruter. 
pag. 271. Accis bodie Gmdix, in 
Oraoatensi regno. De Oemelln cog- 
nomine dicemns in Notis et Emend. 
nnm. 18. — ' In nnmmis antiquis, c. i. 
6. Acci. et COL. OBM. Aoci.' EtL eec. 

i LUneoeona'} Et hsec coiooia fuit, 
apnd Ornter. pag. 260. ex Ant. An« 

gttStinO, COLOMIA LlBISOSANORVM. 

Estqne Plinii calcnlo, qni xii. colo- 
nias in citeriore Hispania recenset» 
Vide libriim de Nommis antiqttis, 
vcrbo Celsa. Antonino, Libisosa 
est : Atfitff^Ka Ptoleroseo in Oretnnis, 
II. 6. Aiunt extare hnjus oppidi rni- 
nas ad Lebacoia sf ve Lesnzay Castel- 
IsB pagiiniyhaud procul Concha, Cv* 
enfa, 
^ SUariense] Nuoc Caz^ria dicitur 



io regno Granateosi : sevo seqniore 
Salioii$f ut anctor est Jnlian. Archi- 
presb. Advers. nnm. S66. Salariam 
et Castnlonem diversa dno Oretano* 
rnm oppida, perperam, nt saepe solet» 
Ptolemsens facit. Vetns inscriptio 
in Thes. Goltzii, pag. 40. CoL. Ivc. 
Avo. Salaricmsis. ' Csesaris Vena- 
les' dicnntur, qnod agros eornm Cse* 
sar emit. Sic Triompilini inferins, 
cap. 24. * venalis cnm agris snis po^ 
pnlus ' appellatnr. In Conc. Tolet. 
X. ' Marens Castelloneasis Episco- 
pns/ pro * Castnlonensis.' 

1 S^tabUani] ^iatrafiU Ptolem«o« 
in Contestania, de qiia supra. >Stra* 
boni ^afiHsf lib. iii. pag. 160. Nnnc 
XaiUta^ in regno Valentias, ad amnem 
ejiis nominisy qni in Sucronem inOuit. 
Hinc sudaria SsBtaba de quibiis dixi- 
raiis in Fraefat. ad Titum, pag. 174. 

"■ Vaierientee] Vaseas ipsam Cen- 
cham Ctcaifa» circa fontes Sucronis 
amnis posium, Coloniam olim Juliam 
Valeriam appellatam esse ; « Ambr. 
Morales, non Concham ipsam, sed 
pagnm leocis septem a Concha dissi- 
tum, ad eandem amnem putat, cnt 
nomen hodie Valera la reia, In Couc» 
Tolet. z. ' Athanasius Setabitanus 
Episcopus.' 



574 



C. PLINII SECUNDI 



autem celebenrimi : Alabanenses/^ ^" Bastitani/ Consabu- 
renses/ Dianenses^^^ Egelestani/ IIoTcitani^ Laminitani 
Mentesani/ qoi et Oritani^ Mentesani^ qui et Bastoli, Ore- 
tani/ qni et Germani cognominantur : caputque Celtiberise 
Segobrigenses : " Carpetaniae/ Toletani Tago flumini im- 
positi : Dein Viatienses/ et VirgiUenses. 



***i***<**^**^ ^ 



edidit Laet in ed. EIe.-~26 Sic codd. Hardnini omnes et Chiffl. Labanaues 
▼ett. Dalec. et Laet. Babanense$ edd. ante Hardnin. Alab^mente* alins co- 
dez ap. Laet. Mox BoMioMi pro Baetitani Vet. Dalec. et pealo poit, Geiet- 

NOT^ 



>> Alabanenus] Sic Mss. oranes : 
non, nt editi bactenusy Bahaneneei, 
Ab '^AA.oiSa» ot Valerienses ab O&a- 
\epta, Celtiberorani oppidis, apud 
Ptolem. lib.Ti. 6. haud procul Erca- 
▼ica. In Conc. Tolet z. ' Stephanus 
Valeriensis Episcopus.' 

** Baetitani'] A Basti oppido, hodie 
Bazttf in regno Granatse, ad Rio Gua- 
dalenlin, Dedit id Bastetanise regio- 
ni nomen* 

p ConaabMreneea] Apud Gruter. pag. 
402. Mvmc. CoNSABVROir. Apud 
Ambr. Morales, fol. 19. Consabv- 
RBNsis . Nuncy ut videtur, Cornue^, 
CastelisB novsB oppidulum, altra To- 
letumy inter Tagum et Anam. In 
Conc. Arel. i. subscribit ' Genesios 
Presbyter, de Civitate Bastigensium.' 

4 Dumeiijes] A Dianio, de quo su- 
pra. Sic Ilorcitani et Laminitani, 
ab Ilorci et Laminio, de quibus hac 
sect. diximos. 

' Egeketam] 'EytXdarai Straboni, 
lib. III. pag. 160. Nnnc Unieeta^ 
prope Concham in Castella nova. 
EgelastsB Piinius rursum meminit 
xxu. 80. Apud Ptolem. ii. 6. *Er^- 
Xffora in Carpetanis, pro 'E^^Acora. 
Non potest esse Medina Celi^ nt qni- 
bnsdam visnm: nam Medina ea in 
Celtiberis fuit. 

* Mentetani] Gemina ftiit olim Men- 
tesa: altera in Oretanis, Ptolemaeo 



teste II. 6. nnde cives Oretani cog- 
nominati : in Bastetanis, BastuUsve, 
altera, de qna jam diximns cap. 8. 
Mentesaro Bastiam vocat Antoninus: 
Bastuli incolse eam ob rem cognomi- 
nati. 

' Oretani] In Oretanis oppidom 
fnit 'Opiir^ T^pfuuf&tf, apud Ptoiemse- 
um II. 6. Lud. Nonius in sua Hisp. 
cap. 62. putat esse Calatrava, non ob- 
scuri nominis oppidum, ad fl. Anam, 
sacrs Militis uomine insigne. Utri- 
nsqoe vestigium, ut videtur, extat in 
Conc. Tolet. x. Prioris quidem, sive 
Mentesae Orltana?, quod sobscripsis- 
se ibi legitor * Daniel Diaconus Mar- 
celli Episcopi Ecclesiss Uritan».' 
Posterioris item : < Martianus Abas 
Valdefredi Episcopi Ecclesi» Men- 
tesanse.' 

" Segobrigeneee] Procul hi a Sego- 
briga Valentini regni. Numantiss 
proximos in Celtiberia facit Ptole- 
msBUS, II. 6. Bilbiliy quse ibi fuit, ubi 
fere nnnc Cdiaiq}ud, Strabo lib. iii. 
pag. 169. in Celtiberis pariter cnm 
Numantinis. 

^ Corpefonttf] Sttbintellige, capnt 
Toletum, nt Segobriga Celtiberiae. 
KafnnjTapoi Appiano in Iber. pag. 98t. 
KapaKeratfobs Mp rhy Tdyop^ apud Plo- 
tarch. in Sertorio, p. 676. male, pro 
Kapiwrrrayo^s, 

^ FMlteiiset] Oppidum Btaria in 



NAT« HIST. LIB. 111. 4. 



676 



Id CloDiensem conventum'' Vardali dacuat popnlos 
XIV. ex quibas Albanenses' tantam nominare libeat:^^ 
Turmogidi ' quatuor^ in qnibus Segisamonenses/ et Segisa- 
majulienses.'^ In eundem conventum Carietes ° et Vennen- 
ses qainque civitatibus vadunt, quarnm snnf* Velienses.^7 
Eodem^'* Pelendones Celtiberorum^ qnatuor populis: 
quorum Numantini^ fuere clari: sicut in Vaccaeorum' 



^^^^^^^^^^^^^ 



«ant, /. L. M. qui ti O. MeteMmi CarpelOHi ToUtani, ife. Cbiffl.^26 Vet. 

Dalec. libet, Mox edd. vett. et Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Franz. t» 
quibM$ S. SegiMoaujulknMee^ omiuo si; Cbiffl. et Sagieemfju&eneeu Lectionem 
Dottram testantur Reg. Brot. 1. et Ptolero«eu« ii. 6. — 27 YUiiensee Scaliger. 
—28 lidem Vet. Dalec. Eodiem PeUmUmee Chiffl. Moz, CeUiberi qwaiwory tfc. 



NOT.E 



Oretaoisy apud Ptolem. ii. 6. £t 
Virgiiienses ab Ob^pyikia tn Bastita- 
nit juzta Oretanot. Apud Gruter. 
pag. S24. Vbrgiuemsis. Hkc hodie 
Murcia, regni cogoominis capnt ez- 
istimatur. 

* In Clmueneem conventum'] Ambr. 
MoraleSyfbl. 70. ex Plvnibnsi. Sub« 
intellige, conventn. De Clonia moz 
dicemns. 

' Albanenies] Albam nrbem etiam 
in Vardnlis habet Ptolemvns, ii. 6. 
Alava regio hodieqne appellatnr, ad 
Iberum» infra Gnipuscoa : ejos re- 
gionis primaria civitas Vittoria appel- 
lator. Ibi oppidulum hodie Alwuuu 

* Tmmogidi ITurmodigi] Nnsquam 
voz ea audita nobis. Quid si Mnr- 
bogi potius, ez Ptolemaeo, loc. cit. 
Mo6pfioyoi^ Pelendonibus, Vaccaeisque 
finitimi ? Valdulorum pars ii Tnrmo- 
digi fuere. 

* Segitamoneneei] A Segisamay de 
qua Floms iv. 12. pag. 198. Nunc 
est Veyzama, in ea Cantabrlse parte, 
quae Guipuscoa dicitur, ut recte Mn- 
riana Uist Hisp. iu. 25. pag. 130. 

^ Segimau(}nl,] ^^eylaafM *lov\ia in 
Vaccseis, Ptolemseo, ii. 6. A Plinio, 
in Vardulis. £z Ptolemsei numeris, 



ibi fere fnisse conjicio,nbi nnnc Sier» 
ra d'Occa, haud procnl Ibero amne> in 
confioio CastelliB veteris. 

^ Carietei] Uos Ptolem»U8 Kopur- 
rious vocat, qoornm oppidum OiKtXiot 
VeUa,faii: cives Plinio Velienses. 

* Quarum $uni] Quarnm e Domero 
praecipue insignisVelia, dequa plane 
modo dizimns. 

" Eodem] Hoc est> in enndem con- 
ventnm disceptaturi vadunt Pelendo- 
nes, qnomm populi qnatuor, e Celti- 
beronim gente universi. Nam Celti- 
beria Pelendones Arevacosqne com- 
plectitur. Gruteri Inscrip. pag. 111. 
Peixbndoiibs. arevacon. In Pelen- 
donibns oriri Durium amnem anctor 
est Plinins, iv. S4. 

f Numantini] Fnit nrbs Nnmantia 
hand procul a fontibus Dnrii amnis, 
ut testantur Floros ii. 18. pag. 92. et 
Plinins iv. 84. Kudera etiaronum 
visuntnr, qnibns nomen est Puenie 
Ganiy, prope nrbem Soria. 

ff Vaccaorum] Obaiutaidi Polybio, in 
fragm. lib. iii. pag. 1503. qul eornm 
nrbem 'Irr^pKoriay laodat. £t apnd 
Grnter. pag. 324. Modbitvs. In- 

TBRCATIBNSIS. EZ. GeNTB. VACCiEO- 

RUM. — * Fuisse Vaccsei videnlur in eo 



576 



C. PLINIl SBCUNDl 



XVIII. ciyitatibiis, Intercatienses» Pallantini/ Lacobrigen- 
ses/ Cancenses.J Nam in Cantabricis vii.*9 popalis^ Ju* 
liobriga ^ sola memoratur. In Antrigonum ^ decem civita* 



^^i»^»i»<#»»»»^»»>» 



Pintiao.— 29 Ita codd. Harduini et Chiffl. cnm edd. Harduin. 1. 2. 8. Mil- 



NOT^ 



tractu, qnt Salmanticam inter et Za- 
moram interjacet. Insignii error eo- 
rnm ett, qni Postomi Imperatoris 
nnmmom intcriptnm,BXBRCiTV8.TAC. 
ad Vaccsos istos refemot, et Vac- 
caicnm (credo) exercitom bic inter- 
pretantor. Est iiic ez sre magno, 
apud P. Chamillart, et apnd D. Vail- 
lanty p. 188. inter rariores : ut et al- 
ter ibidem, et apud Tristannm, To- 

mO III. p. 167. BXBRCITVS 18C. ubi ' Is- 

canicnm ' ex Isra civitate alterntra, 
sive quam Exceter, sive qnam Caher- 
leoH vocant, putans signari : nihiio 
leviore hallucinatione. Absonnm e- 
nim est a vico vel oppidnlo duci 
cognomen exercitus» cnm ne a nobili 
qnidem et primaria civitate peti so- 
leat. Nam qnis audivit, le Regiment 
de ParU, le Regimeni de Vmrm«, U JRe- 
gtm^iil de dtadrity le Regiment de Lon* 
dres t In ntroque nummo Imperator 
in cqno dextera extenta signiferis 
cohortium imperat ex adverso stanti- 
bns. Posterioris sententia est: 'bx- 
BRC1TV9 Jnbente Senatn Conscrip- 
tus.' Prioris ista : * bxbrcitvs Ur- 
gente Angnsto Conscriptus.' In suo, 
qui ceteroqui priori simillinins est, 
legit D. Vaillant: bxbrcitvs. Ysc. 
eodero sensu : opifice industrie lite- 
ram V literae I superponente et con- 
nectente; qnse prima est syilaba 
verbi JVbenie. Consensnm Postnmi 
cum Senatn, prater subjectas con- 
siieto inore literas sc. haec nummi 
posterioris subscriplio demonstrat. 
Cetemro ' Julxrt Senatiis, Angustns 
Urget.' Cosns post illos nummos est, 



qoem D. Vaillanty p. 186. rarissimnm 
vocal, ejnsdem Postomi : bxercitvs 
▲VG.' £tf. tee. 

k PaUanHni] Pallantiam in Vac- 
ceis qnoqne locat Ptolemsns, ii. 6. 
et Appianus in Iber. pag. 300. Nnnc 
PaUnda, in Legionensi regno. 

' Laco6rigeiit«i] Lacobrigs in hoc 
tractn meminit Antoninns, xlvi. M. 
P. a Pallaotia, in itinere ab Astnrica 
Tarraconem et Bnrdigalam. Aeeyyo' 
fiphas vocat Plntarchus in Sertorio, 
pag. 574. * LacobrigaR nomen,' tnqnit 
Festus, 'a lacu et briga, Hispanim 
oppido.' Vox Mga oppidom sonat. 

i CoMicenees] Kawta in Vaccsis qno- 
qne Ptoleroseo, loc. cit. et Appiano 
in Iber. pag. 28t. Ubi nnnc Coca 
oppidnm, ut recte Mariana, Hist. 
Hisp. III. 2. pag. 93. inter Segoviam 
et Vallisoletom in Castella vetere. 

^ Juliobriga'] Diximns de ea snpe- 
rius, hae sect. — ' Non est his Canta- 
bricis locus in nnmmo argenteo Oal- 
lieni Ang. e Gaza Regia, sic inscrip- 
to, loviCANTAB. io quo Jnpiter dex- 
tra fulmen teuet, hastam sinistra. 
Sententia enim haec est : ' Jove Vic- 
tore, linperii Conservatore, Prirose 
Narbonensis Tntatore, Angustns Bea- 
tus.' Sic numroom inscriptnro, imt. 
VRB. oiim explicoimns, ' Jove Nar- 
bonis Tntatore, Urbi Roma Beata.' 
Et GBNio ANTi : * Oenio Priroae Nar- 
bonensis, Tutatori Imperit.' Ed. see, 

^ Anirigonum] kbrfiyovn snnt Pto* 
lemaeOyloc. cit. Oppida,Tpfrioyet0^t* 
po6tffKa, In decretis Hilari Papsp, p. 
262. * Veroviscensinta et Tritensium 



NAT. HI8T. LIB. III. 4. 



677 



tibns, Tritinm, et Virovesca. Arevacis"* nomen dedit 
flovias Areva. Horam sex oppida : Sagnntia,'' ct Uxama,'' 
quas nomina crebro aliis in locis ^ jusarpantur : praeterea 
Segovia,*» et nova Augusta,' Termes,' ipsaque Clnnia* Cel- 
tiberi» finis. Ad Oceanum reliqua vergunt,'' Vardulique 
ex praedictis, et Cantabri. 



NOTffi 

civitas,' pro * Tritieniinm.' Vetns qaoque Ptolemno, ii. 6. Non ea est 

inscr. apad Ambr. Morales, fol. 65. qaae iuter Yallisoletum, et M adritnm, 

Tritiensi. Antoninos, in itinere ab nobistS^c^votedicitor: sedalteraejus- 

Asturica Tarraconem, Tritiam a Vi- dem noroinis urbecnla, qute sub ea- 

rovesca diatare ait M.P. xi. Quod st dem fere coeli parte, atque ipsa Nn- 

itaqae Virovesca Birlnuca est, inter mantia, eodemque situ a PtolemeBO 

Burgoi et Iberuro, Tritinm, nbi nnnc collocatur. 

Ni^ara est, prope Logrono et Iberum ' Nova Augtuia'] Et in Arevacis 

amnem, esse certe non potuit : qnam Ptolemso NovSovyo^a, prope Segp- 

tamen sententiam placuisse video Su- biam. 



ritae in Anton. pag. 541. aliisque. 

^ Arevacui] Ptolemaeo, ii. 6. 'Apc 
owkcu. Strabooi, lib. iii. pag. 162. 
'Apfoodicoi Arevam nunc Arlanxo vo- 
cantf Castellae veteris amnem, qui in 
Durlum iii6uit, supra Vallisoletum. 

" Saguntia'] Vel Seguntia. Segun* 
tiae Celtiberum Livius memioit, lib. 
xzxiv. p.409. Antoninns item Segon- 
tiam vocat, quae nnnc Sigitenfa dici- 
tnr, ad fontes amnis Henanx, in Cas- 
tcUas veteris Aragoniaeqne confinlo. 



* Termei] Tdpfus in Arevacis Pto- 
lemaeo. Ttpfwrhp v6\af vocat Appia- 
nus in Iber. p. 311. Hinc Termesti- 
ni populi, apud Livium in Epitome, 
lib. Liv. et natio Termestina apnd 
Tacit. Annal. iv. p. 155. Nnoc Ler- 
lao, ad Arevam amnem, de qno su- 
pra. 

< C/Miia] Et haec in Arevads Pto- 
lemao. Dioni quoque, KKowla lib. 
xxxix. pag. 115. Inter Raudam ad 
Uurinm, Aranda de Duero^ et Uxa- 



Uxama"} Uxama qnoque Antoni- maro Omay medio fere intervallo ab 



no, in itinere ab Asturica Caesaran- 
gnstam : a Nnmantia l. M. P. Nunc 
el Borgo d'0»ma ad Dnrium amnem, 
in CasteUa vetere. 

9 AUU in loeis\ Nam et Segontiam 
alteram a Caesarangusta xvi. M« P. 
bal>et Antoninns, nnnc EpUa diclter, 
nt recte vidit Jo. Franc. Andrez,cap. 
2. p. 89. £t alteram Uxamam prope 
Corugnam in Oallaeciae littore agnos- 
cit Mariana, Hist. iii. 18. pag. 118. 
Sunt et aliae, quas referre non est 
otii nostri. 

9 Segovia] ^tyovfila in Arevacis 



Antonino coUocatur. Nnnc pagns 
Crunaf vel Contna.del Conde, Ibl con- 
ventns Clnniensis repertum esse si- 
gillum aiunt, et a loci domino asser- 
vari. Celtiberiae finis isdicitur, quo- 
niam ad occasum aeqninoctlalem suot 
Vettones, ad aestivnm Astures, quos 
a Vettonibus Durins amnis distermi- 
nat : Arevacae deoique ad Boream. 

" Reliqua vergunt] Reliqaa, inqnit, 
qu» pertinent ad conventum Clu- 
nientem : ut Vardulorum regio jam 
superius dicta : et mox Cantabrorum, 
diceuda iv. 34. 



Deiph, et Var, Ciae, 



Plinhts* 



2 O 



578 



C. PlilMII SBOUNDl 



JangnBtar his'' Astamm xxii.s^' popnli^ dmsi in Aagos-' 
tanos,^ et TransmoDtaiios, Astorica nrbe magnifica. In his 
sant Cigarri/ Paesici,'^ Lancienses/ Zoelie.' Nameros 
omnis multitadinis ad coxl. m* liberoram capitom. 

Locensis'' cooTentas popolorom est xvi. preter Celti- 
cos^*" et Lebanos, ignobiliam,}* ac barbarao appellationis : 
sed liberorom capitom ferme clxvi. m. 

Simili modo Bracanim^ xxiv. civitates clxxv." m. 
capitom^ ex qoibos prseter ipsos Bracaros^ Bibali/ Coele- 



ler. Bipont. et FranE. IV. edd. vett. et Gronov.^tO Sic ex codd. sou 

tSrV*^- /?"**"*""•' •**' ®**^ «^^- Harduin. 1. S. 8. Miiler. Bipont. et Frans. 
XIL edd. vett. ante HarduiB.—tl In hu Gigmi, Pniei Ald. Jont. Basii. 
Logd. Erasmi, DaUc. EIi. et Orooov. Cigmri oaiiies eodd. Uarduini, Tolet. 
et Salmant. EgwH PtolemKoa. Mox Zoeii Chiffl,— tS Codd. Dalee. et vef. 
gnsdem, tenaminiot<g.-^ZZ Ita Chiffl. cum edd. Hardnini 1. 2. t. MUler. 
Bipont. et Frana. CCLXXV. edd. vett. et Oronov. Mox esdem vett. Vi- 
talt, Cekrini^ G^Uaei, Mqueeiliei. Lectionem nostram restituit Harduinns.— 



NOT^ 



▼ Jtmgumur hit] Cantabris. In- 
acriptio Gmteriy p. 110. Comvbhtvs 

ASTVRICBMflS. 

^ Augmtmmi] Ab nrbe metro- 
poli, qn» in Angasti naramo apnd 
Goltziamy p. 2t7. Col, Astvrica 
AvovsTA scribitnr, Aetcrg^ in regno 
liegioQeiisi : ^AirreipuMAiyo^a Pto« 
lemso, II. S. 

* Cigmri} Itu Mss. omnes. Bgmri 
forte acribendum ex Ptolenno, non 
lonfe ab Astnrica Augusta Fornm 
fiptrffomm locante« De Psesicis di- 
cemos, IV. t4l. 

' ItfHtftcnaft] Aaynia maximnm As- 
tnrum oppidnm a Diooe dicitnr, lib. 
uii. p. 614. A Marlana, Hist. Hisp. 
III. 26. p. It9. lis locis sitom, abl 
nuncOvetumcernitnr,Ovt#tfo. Plum- 
bum Ovetannm landatur a Plinio, 
XXXIV. 49. 

* ZoeUe'] A quibns Zoelicum linnni 
nomen traxit. Plinius xix. 2. < Non 
dudum ex Hispania Zoeiicum venit 
in Italiam, plagis utilissimom. Ci* 



vitas ea Oalhecise, et Oceano propin- 
qoa.' 

* Lneeneit'] Lncensis conventns 
mentio apod Ambr. Morales, fol. 69. 
Urbs primaria Lncus Asturnm, Awkos 
*A0rmip&Vy Ptolemseo, Dionl *Aer6(mr : 
hodie Lngo in OallKcia. 

^ CeUieas'] CognomlBibas Nerias et 
PrtteamarcoSy de quibus iv. t4. Le- 
buni simili modo il eue videntnr 
Herraolao, qni Lennl rarsnm eodem 
libro appellantur : at il Bracarensls 
conventus esse ibi dlcnntnr, hi nunc 
Lncensis. In Mss. legitnr, Leva' 
nioe, 

*^ Braemwn] Snbintellige, conven- 
tas, nt prins Astnram. Grnter. p. 

411. CONVBMTVS. BrACARI. Ho« 

rum caput Bracara Angusta, Bragne. 
^ BibaHf ^.] Bi^aXol, qnorum op- 
pidnm *6pow Biflakur PtolemaBO, ii. 6. 
KoiXtpiro}, eidem. GallsBci oninibns 
noti. HequsBsi, in Inscript. mox ci- 
tanda. Ai^ol Ptolemso rarsnm ap- 
pellatiy cnm oppido qood *6por Ai/u- 



NAT« HIST. LIB. lll. 5. 



679 



riiii, GallaBci, HeqiiBesi» Limici^ Qaerqaemi^ citia fastidium 
nomineDtar. 

Longitudo * citerioris Hispaniao est, ad finem Castalonis 
a PyrenaBo, sexcenta septem m. pass. et ora paalo amplias. 
Latitado a Tarracone ad Uttas Olarsonis,^ ggcvii. E ra- 
dicibus '^ Pyrenasiy ubi cuneatnr angustiis inter duo maria, 
paulatim deinde se pandensy qaa contingit nlteriorem His- 
paniam, tantundem et amplias latitndiBi adjicit Metallis 
plumbi» ferriy aeris^ argeati^ auri tota ferme Hispania sca- 
tet : Citerior et specalaribus ^ lapidibas : Baetica et minio. 
Sunt et marmorum lapicidinae.'^ CJniversaa Hispanias 
Vespasianus imperator Augustus jactatus ^ procellis rei- 
publicfiB Latii jus tribuit. Pyrenasi montes Hispanias 
Galiiasque disterminant^ promontoriis in duo diversa maria 
projectis. 

V. (iv.) Narbonensis provincia appellatur pars Gallia- 
rum^ quae intemo * mari alluitur^ Braccata ^ ante dicta> amne 



^^*-»^^^^^^^^ 



34 Ita Chiffl. et edd. HardulB. 1. 2. t. Mtller. Bipont. et Fraoz. Ei radicihua 
edd. vett. et OronoY*— 85 Cod. Dalec. speeulari$ lipidi$ : BatiM et mtnio et 



NOT£ 



MMf Tocat. Iiucriptio Tetns apnd 
Oroler. p. 246. Bibau. Cobu^ni 

BQViBSI. iNTEEAMlfBl. LlMICI. ^I- 

80C. QViUtovBRifi. Prias legebatnr 
in Plinio, VibaU, et voce nnica e daa- 
ba« conflata, JEqueeiHcL Nos litera- 
mm ordlne adnioniti, et vetustonini 
monumentoniin fide, locam correxi- 
mas. Aquas Qoerqaennas a Bracara 
dlstore ait Antoninus uii. M. P. 
KevaKMpvol snnt PtolemseOy et 'TSara 

^LMgHudo] Martianasylib.vi. cap. 
de Hisp. p. 209. 

' OiorvoNts] De eo iv. 34. 

s SpeadarUme'} Dicemas de his op- 
portanios zxxv. 45. 

^ JaUatus] Vi ac necessitate qoa- 
dam expressam esse eam liberalita- 



tem innnity ut Hlspanoa sibl devinci- 
ret : ant legendom fortassis, jaetatttj 
sciiicet Uispaniaey Beip. Bomaoonim 
procellis, hoc est civilibus belllsOal- 
bsB, Othonisy Yitellii : at levamen id 
qaoddam eonim damnomm foerit, 
qnsB ob civilla Imperatorom bella 
perpessa esset Hispania. Immoni- 
tatem a tributis, sive Claodius Imp. 
sive anterioram aliqais iisdem con- 
cesserat, nti ez Seneca coUigimns, de 
Benef. vi. 10. p. 111. 

* Qua intenui] Mediterraneo. Haec 
Martianus a Plinio, lib. vi. cap. de 
Monte Pyrenseo, p. 203. 

^ Braecata] A braccis, sive femora- 
libas lineisy de$ brayes, ou hanUe de 
chumee : qaod vestimenti genos Ro- 
manis veteribus inusitatumy ab iis ia 



580 



C. PLINII SECUNDI 



Varo ab Italia discreta, Alpiumque vel salubenrimis ' Ro- 
mano imperio jngis. A reliqua vero Gallia latere septem- 
trionali, montibns Gebenna'' et Jura:'* agromm cultu>' 
virorum^ morumque dignatione, amplitudine opum^ nulli 
provinciarum postferenda/ breviterque Italia verius quam 
provincia. In ora^ regio Sardonum,^ intusque ' Consuara- 
norum. Flumina : Tecum,^ Vemodubrnm. Oppida : Illi- 
beris/ ' magnas quondam. urbis tenue vestigium : Rnscino/ 



Cap. V. 1 Ita Chiffl. com edd. Harduin. l. 2. 3. Miller. Bipont. et Fraoz. 
Tox vel deett in edd. vett. — 2 Cod. Baloc. muUa ei yrtrferenda, — 8 /a o. r. 
Sardaonum margo edd. Dalec. et Gronov. — 4 Illibera Chiffl. et Vet. Dalec. 
Iliyb^rtia qnibiitdam ap. Datec. MoXy nonnalti Rubronan e Strab. lib. 



NOT^ 



Gallia Narbonensi primo deprehen- 
snm est : qiise inde ab iis Braccata 
est cognoroinata, inqnit Alcninns de 
Divinis Offic. 

<: Gebenna] A Mela heec Plinins ii. 
6. Gebennam qnoqne Cstar, Bell. 
Gall. lib. VII. p. 81. Gebennas vo- 
cat Lucanns i. 436. et ' Gebennicos 
montes/ Mela. Galli, Us Monis des 
Cevennes, Langnedocinm» nt vocant, 
a reliqna Gallia latere septerotrionali 
disterminant. 

^ Et Jura"] Mss. omnes, et Jwribua, 
Mela II. 6. non Jnram montero, sed 
liemannnm lacnm, finem statuit Nar- 
bonensis Provinciap. Jura pro loco« 
rnm diversitate varia sortitnr nomina, 
le JouXf le Mont S, CUtude^ le Credo, ^c. 

* Agrorum cullu'] Non minns ele- 
ganter Salvianus patriam snaro, hoc 
est, Provinclaro describens, lib. vii. 
' Illic omnis admodum regio/ inqnit, 
' aut intertexta vineis, aut flornlenta 
pratis, aut distincta cultoris, ant con- 
sita poinis, aut amoenata lucis, ant 
irrigata fontibns, aut interfusa flu- 
minibus, aut crinita messibns/ &c. 

' /a ora] Post Pyrenfese Veneris 
promontorinm, in qno haesimns cap. 



snp. incipit Sardounro regio, qnam 
nunc dicimns le Comte de RoumUon. 
Sic Mela ii. 5. * Inde est ora Sardo- 
nnm, et parva flnmnia, Telis et Ti- 
chis : nbi accrevere, perssBva. Colo- 
nia Rnscino,' Scc, Ipsam Leridam 
Hispanise civitatero, snp. cap. Snr- 
daonnm gentis esse dixit. In Mss. 
Sordonum» Avienns ' Sordos' ap- 
pellat. 

f Intutquel Interior, inqnlt, sen 
mediterranea regio Consnaranornm, 
sive Consoranorum fnit, de qoibns iv. 
83. Lee pays de Foix et de CanMe- 
roMB. 

^ Tecwn] Melc, loc. cit. Tlchu: 
accolis hodieque Tee, Urbero Hele- 
nam praefluit, Elne. Vemodnbmm, 
LaJteit Perpiniannra rigat. 

< miberie] Vel Eliberris, qnam Can- 
coliberiro posterior aetas appellavit : 
Hispani, CoUbre: nostri, ColUmrt, 
Ita De Catel, i. 7. secntns Loaysam, 
et alios. Melam eipressit Plinini : 
Sic enim ille, ii. il. ' Vicns Eliberri, 
magnae qnondam nrbis, et magnarom 
opnm tenue vestigium.* 

J Ruacino] Non modo jnre Latii 
donataroi sed ct coloniam vocat Me- 



NAT. HIST. LIB. III. 5. 



581 



Latinorani. Flumen Atax ^ e Pyrenaeo Rabrensem ^ per- 
means lacum: Narbo"* Martins, Decumanoram colonia, 
XII. M. pass. a mari distans. Flumina : Arauris," Liria."* 
Oppida de cetero rara, praejacentibus stagnis : p Agatha "i 



NOTJE 



la, loc. cit. Nonc caatelluin est, a 
Perpiniano oppido, quod Roscino- 
nem vicinate soa exliaosir> leuca dis- 
sitQm, la Tour de Rou$$Uhn, Eodem 
amue, qoo Perpiniannm, allottnr. 
Catel, I. 7. — ' Nnmmus est eximini, 
aeris miniml, in Cimelio D. Foncaalr, 
hac epigraphe : imp. c. clavdlvs p. 
F. Avo. Clandii Gothici capnt. In 
aversa parte, deo cabiro. Faber 
roaUenm dextra tenet. Cave bic Ca- 
blros cogites, ant Thessalonicam. 
Sententia est : ' Dnci Exercitns Op- 
timo Clandio Arcnm Benefaclis In- 
iifnem Rnscinonenses Obtulemnt/ 
ob victoriam prsesertim Gothicam. 
Ingeniose admodum significatnr ob* 
latam fntsse ab oppidanis Arcom tri- 
nmphalem, sed a Clandio neglectnm 
ae repndiatnm, cnm in area nnmmi 
non arcns pingitor, sed Faber tan- 
tammodo, ad exstroendum arcnm 
paratns.' Ed. sec. 

^ Jkldx] L'AwU, Narbonem secat 
Vide Notas et Emend. nnm. 28. Ab 
eo amne Narbonenses olim Atacini 
dicti, nt de Varrone Atacino pluri- 
biu*disputablmnsy in Anctorum In- 
dice. 

I Rultren$em'] Rnbresnm Mela vo- 
cat, III. 6. qna Atacem acclpit, ore 
spatloso admodnm : qna mare admit- 
tit, aditu tenoem. VEsiang de la 
RMbme. Nnnc Atax minime lacum 
permeat : sed fossie per Narbonem 
dnctsB immlsstts, in mare eifunditur 
ad VII. aburbe milliare. Catel, lib. i. 
pag. 58. 

» Narbo] Atacinornm, Decnmano- 
mmqne colonia, Melae, loc. cit. Mar- 
tios, a Marte, nt Sirmondus noster 



pntat in Notis ad Sidon. vel a Martia 
Legione: Decnmanornm a militibus 
decimse. Inscriptio Grnteri, p. 229. 
CoL. IvL. Patern. Narb. Mart. 
£t pag. 266. IvLiiB. Domnje. Av- 
ovsTiE Antonini. CiEs. Matrc 

ITEMQ. CaSTRORVM. DECVMAN. 

Narb. — < Nnmmus argenteus apnd 
Goltzinm, in Magna Grsecia, Tab. 
XX. n. 6. capnt diadematnm exliibet, 
com clava Herculea. .)(• Lnpa cum 
gemellis. Infra, romano. Sic in- 
terpretamnr : ' Roma MArtli Narbo- 
nis Origo.' Cognomen enim illnd ha- 
bet a legione Martlay hoc est, Romn- 
lea. Nam Romnlus Marte genitus 
ferebatur : iioc est, vir generosns ; 
sed patre ob tempomm vetustatem 
ignoto, quamvis nobili. In aliis ibi- 
dem nnmmis N. 1. et 2. caput est 
Romse galeatnm. .)(. Capot equi, qui 
esse dicitnr Marti sacer, qnia gene- 
rosos et bellicosns. Infra, romano, 
nt proxime. In alio, Capnt Romse 
galeatum. .X* Leo iratns. Infra ro- 
MANC' Ed.see, 

^ ArmtirU'] Ita recte, non Arofie. 
Mela, II. 6. pag. 89. 'Turo ex Ge- 
bennis demissus Aranris juxta Aga- 
thamfloit.' Ptolemaeo, ii. 10. *Apa^- 
pMs. Gallis» iiiroii, vel Erhau. 

^ lAria] Mss. omnes, Li6nd. Nnnc 
Lez accols vocant, et quos medioi 
secat, Monspelienses. 

P Stagnie] Le$ EsUtngs de TkaUf de 
MagueUme, et de Perault. Maxtmas 
parti ejus or», marique mediterra- 
neo ea prstendontur. 

4 Agaiha] Jnxla quam Arauris flo- 
it, nt Mela admonet loco cit. nunc 
Agde: non, nt sobtilioribus qnibns- 



562 C. PLINIl SECCJNDI 

quondam Massiliensiam, et regio Volcarani "" Tectosagam : 
atque ubi Rboda Rbodiorum fuit/ unde dictas malto 6aU 
liarum fertilissimus Rhodanns amnis^ex Alpibas se rapiens 
pcr Lemannnm lacnm, segnemqne ^ deferens Ararim,^ nec 
minus seipso torrentes'' Isaram, et Druentiam. Libica"^ 
appellantur duo ejns ora modica : ex his^ alternmHispa- 
niense, alternm Metapinum : tertium^ idemque amplissi- 
mum, Massalioticum. Sunt auctores^ et Heracleam ' op- 
pidum in ostio Rhodani fuisse. 



^^^»^^^^^^** 



IV. et panlo post: TUtawna: Rhararisj Lira^ ex eodem. — 5 Aurorim qoi- 
bnsdam ap. Dalec. et mox, iorrenttm iMram^ ifc. edd. vett. ante Hardoin. 
iorrtniesyi^, codd. Chii&.et Balec. comedd. HarduiD. 1. 2. 8..Hiller. Bipont. 

NOT* 

dam ▼isom est, Maguelonef qnae pro- ranee, in latus nterqne Rhodani ori* 

cnl est ab Aranri dissita. A Massi- entale inflnit. Vide Notas et Emend. 

liensibns conditnm esse oppidum Stra- num. 24. 

bo auctor est, lib. iv. p. 182. ▼ lAbiea'] Ita libri omnes. Sic vnl- 

' Volcarum] Late iiaec regio patnit, gns ea ostia, corrnpto, nt fit, 8ermone« 

agros complexa limitaneos, ut ex appellavit : curo Ligyca pottos, nt 

Plioio patet, Tolosanum, et Agatben- qiiidem reor, essent nominanda. Ora 

sem, atqne adeo qnlcqnid terrariim enim nniversa a Rhodano Emporinm 

inde nsqne ad ostia fcrme Rliodani nsqiie Hispaniae oppidiim, AiTuortiH^ 

protenditnr. veteres appeltarust, quod eam Ligii* 

* Ubi Rhoda . . . fuit'] Familiari ea res tenuere : Scylax, pag. ^. napd" 
loqnendi formnla, fuU, excidisse id TkovsAtyiw iLTh'EtaroflovpJxp^*Polda^ 
oppidum, cni vox ea annectltnr, jam vov, ic. r. A.. Nil tamen mntamui. 
asvo suo innuit. Hvc Rhodanusia a ^ Ex hi»] £x dnobus Libtcis. £x- 
Scymno Chio, sive, ut alii vocant, a scripsit hspc Martianns, lib. vi. pag* 
Marciano Heracleota, pag. 6. dicitur : 204. cap. de Py renaeo, et Prov. Narb. 
alteramqiie Rhoden, qosB in Hispa- Hispaniense 08tium,qnodinocciden- 
nia est, (nunc Aoses incolae Catalanl tem vergit, accolae vocant, Gntii Nenf^ 
vocaut,) a Rhodiis qnoque conditam Massalioticiim, qnod in ortom, Gros 
scribit. Hieronymus, in Prolog. £- <f Orgon. Metapinnm inter haee rae- 
pist. ad GaUl. * Oppidnm Rhoda,' dium est nnnc sine nomine. Uis trl- 
inqult, ' coloni Rliodiorum locave- bus ostiis inclnditor insula, quam vo« 
rnnt, undc amuis Rhodanus nomen cant incolse, Petiie Camargue. 
accepit.' ' Et Heracleam] Hbbc 'HpdKKeia 

* Segnemque] Unde Claodiano di- KcXTucnf Stephano. In agro saa-Re» 
citur, * Lentns Arar.' Saoconani pos- migiano, prope oppldnm & Reutjf, 
terior astas appellavit, teste Ammia- ostinmqne Rhodani Hispaniense, re- 
no, lib. XV. p. 66. bodieqne, la iS^- perta inscriptio, principatn Caroli v. 
one. Francomm regis, eleclam docet ab 

■ Torreniei] OtAWtfVIeerefeHaDu» Ataulpho Principe * Heracleam id 



NAT. HiST. LIB. III. 5. 



uCX> 



Ultra/ fo0S8d ex Rhodano C. Marii^ opere^ et noniiiie 
insignes : Stagnam, Mastramela : ' oppidiun, Maritima 
Avaticoram : * saperque campi ^ lapidei, Hercnlis prselio- 
rum memoria: Regio Anaiilioram,^ e ^i intus Desnviatiamy 
Cavarumqae. Rnrsus a mari ^ Tricorium : et intus * Tri- 
coUoram, Vocontiornm^^ et Segovellaunomm : * > mox AI- 



et Franx.— 6 Vet. Dalec. fouam ex Rhodano C. jnim. Marii, ^. Cbiffl. 
/oMtf, tfc, Mox, iD qttibnsdain, nomuie Laiera uuigne alagnMM. Salmas. p. 94. 
legit, insigne etagmo Maetrameia eppiidam^ tfc, Edd. vett. ante Hardnio. et 
nominehmgneetagnum: Attromela, ifc. Margo edd. Dalec. et OronoT. in* 
eigne etagnam Maetrumela. Ipidmn maritimat tfe,—7 Regio NatUiorum cod. Da- 
lec. et moz in eodem cod. et Chiffl. et intne JDemeiaHciuR.— 8 Cbiffl. Segonel' 
iMarKin; alil, Segalmmemmf qoemadmodam et apad Ptolemftnm ii. 8. — 

NOTiE 



Regla majestatis nedem.' Ibi igitnr 
liiime olim Heraclea videtnr. Reci- 
tat inBcriptionem eam totam Honor. 
Boacbe, Hist. Prov. iii. 6. p. 168. — 
' Vemm distat ager llle San-Remigi- 
•008 ab ostio Rhodaniy in qno fiiisse 
Heracleam auctores, teste Plinio, 
prodidere.' Ed, eee» 

y Ultra] UltraRhodaniostia.Vide 
)f otas et Emend. nnro. 25.PtolemKO, 
II. 10. ^6ff<rai Mopuiyai. 

* MaMtramela] VEetang de Berre^ 
em de Martignex, Oppide, qaod Ma^ 
fitlmam Plinias Tocat, nomen hodie 
MarignoMe. Vide Not. et Emend. 
onm. 20. 

* Avaticonm] Sic Mela ii. 5. et 
Mss. Id nomen agro ei fuit, qni Ma- 
ritimsB circnmJectnB erat, et contri- 
bntnsy in Anatiliorum regione, qn» 
latins multo patnit : qnare eadem 
Maritlma in Anatiliornm agro posita 
dicitnr a Ptolemaeo, ii. 10. 

^ Campi] Valgo, fa Cntu. Mela, ii. 
0. * Lapidens/ inqnit, ' nt vocant, 
catnpas, in qno Hercnlem contra Al- 
bioneni et Oeryona, Neptnni liberos, 
dimirantem, cum tela defecissent, 
ab Invocato Jove adjotom imbre la- 
pidam fenint. Credas ploisse: adeo 
multi passim et late Jacent.' Vide 
Hygln. in Poet. Astronom. lib. ii. 



cap. Engonasin, fol. 61 . 

« AnaiiUorum] Recte. In Inscrip- 
tione 8an-Remlgiana proxime lan- 
data, Anatilii. Hi Arelatensem a- 
grnm tennefe : Desnviates, qoonim 
interior regio fuit, farasconensem : 
Cavares deniqne, a conflnente Isarts 
in Rbodannm, nbi fere Avenio est, ad 
Drnentiam nsqne, qnam late patet, 
oram omnem, quae Rhodano alliii- 
tnr. 

^ Rursue a mori] Rnrsns, inquit, 
in ora est Tricoriornm regio : Tpueo- 
piovs appellat Strabo, Ub. iv. p. 189. 
ubi nnnc Massiliensis ager, Aquisex- 
tiensis, et snpra Dmentiam Apten- 
sis. In Aptensl faere saltus Tricorli, 
qnos Hannibal, dum peteret Italiam, 
snperavit. Vlde Ammian. lib. xv. 
p.63. et Llvinm, lib. xxi. pag. 198. 

* £1 iiifvs] Intns recednnt a mari 
longlns Tricolli, qni nnnc Sisteronen- 
ses: qnonim capnt fnisse olim cre- 
ditnr Atarante, de quo Tabula Pen- 
tingeri. Hodle Talard in Delphinat», 
via qnsB Sisterone Vapincum dncit. 
Ita Nic. Boncbe, Hist. Prov. iii. 7. 
pag. 178. 

' FMOii<tonim] Hi Delplilnatns par- 
tem orlentalem tenuere, ntCavares 
occidnam: opplda iis foere, Dea, 
l>te,et VasiOy Fstsoii. 



584 



C. PLINII SBCUNDI 



lobrogam.^ At in ora Massilia Graecorum Phocseensium,^ < 
foederata.J Promontoriam Zao : ^ Citharista portus.'*' Re- 
gio Camatullicorum.* Dein Suelteri,™ supraque Verrucini." " 
In ora autem Athenopolis "" Massiliensium^ Forom Julii^p 



9 Pkocetuium margo edd. Dalec. et Gronov,— -10 Promontorium ZaozUa: igia 
portus Chiffl. P. ^^aoportus m a1. Promontoriton Cithariita, portiu, tfc, edd. ante 
Hardain. qui ex codd. suis lectionem nostram revocavit.— 11 Verticini cod. 

NOT^ 



V SegovelUamomm'] Pars Cavarum 
hi fuere : quamobrem Valentia, qnn 
Pltnio Cavaram urbs dicitor, Sego- 
TellanniSfSive Segalaunis a Ptolemso 
adjndicatnry ii. 10. Hodie le Valenti* 
noia. 

^ Allobrogum] Inter Isaram, Rbo- 
danumque, ut recte Polybius, lib. iir. 
p. 282. et qni Polybinm sequitur Li- 
vius, lib. xzi. p. 198. apnd quem pro 
Arar qui leara reponunt, sincerum 
vas incrnstanf, nec scriptoris men- 
tem assequuntar. 

' PhoceBensium'] Strabo, lib. iv. p. 
179. Krlfffia 8* iirri ^wcoiduy ^ Macrira- 
xia, a Phocsea, urbe Asi«, de qua di- 
cemns in lonia, lib. v. A Phocide 
Gneciae regione profectos Massiliae 
conditeres non semel affirmat Luca- 
ous, lib. iii. magno, ut puto, er- 
rore. Justin. lib. xl. Tarquinii Pris- 
ci, nt arbitror, temporibus conditam 
a Pbocseensibns Massiliam scribit. 

i Fcederata'] Foederis cansam docet 
Jnstinus, lib. xi.iii. sub finem: 
' Massiliensinm legati/ inqnit, ' a 
Delphis revertentes, audierunt nr- 
bem Romanam a Gallis captam, in- 
censanique. Quam rem domi nnntia- 
tam publico funere Massilienses pro- 
secuti snnt : aurnmque, et argentum 
publicum, privatumque contnlernnt, 
ad explendnm pondns Gallis, a qnt- 
bus redemtam pacem cognoverant. 
Ob qnod meritnmi et immnnitas illis 
decreta, et locus spectacnlorum in 
Senatu datns, et foedus Kquo jure 



percnssum.* 

^ Zao] Ita Mss. omnes. Promono 
torio tamen idem prseterea qnod por- 
tni nomen Citharistam esse, docet 
Ptolem. II. 6. 6 KtBapurrhs rh &r^r, 
hodie Cap Siaiat, ou de Cerchieck, 
prope Telonem : Citbaristae portui 
nomen hodie est le port S, Georgee^ ou 
le port de Toulon, Portnm Citliaristam 
a Massilia distare Antoninus ait xxx. 
M. P. Hsec Citharistana parochia in 
territorio Arelatensl, cnjus mentio 
tnro in Epistola Zosimi ad Episcopos 
Galliae, de Privtl. Eccl. Arelat. tam 
libro II. Vitse Sancti Cssarii Are- 
lat. 

> CamatuUicorum'] Ubi nunc Telo- 
nensis ager, VEveechi de Touion, ns- 
que ad Samblacitannm sinum,^ Go^fe 
de Grimaut : a quo sinu hand procul 
abest vicos RamalueUe, quod vetusti 
noininis vestigium servat hand obsca- 
rnm. 

» Suelteril Nnnc est Forojnliensis 
ager, citra amnem Argenteum : Brig" 
nole, et DraguignaH, Sic Honor. Bon- 
che, VII. 7. p. 182. Favet sitns qnem 
in Tab. Penting. Selteri obtinent 

° Verrucini] Snelteris ad Boream 
ad&iti : ubi nunc Verignon, et BaryoU 

° Athenopolit] Cum in ora positum 
id oppidum dtcatur, inter portom 
Citharistam, et Forum Jolii : ipsum 
esse Telonem Martium non temere 
suspicainur. 

p Forum Julii] Freius, Octavano- 
rum colouia dicitur, quoniam octa- 



NAT. HIST. LIB. III. 5. 



585 



Octavanoram '* colonia, qaae Pacensis appellatar, et Clas- 
sica : amnis in ea Argenteus.*^ Regio, Oxabiorum' Ligan- 
noramqae/ super quos Suetri/ Quariates/ Adunicates. At 
in ora oppidum Latinum ^ Antipolis. Regio Deciatium : 
amnis Varus, ex Alpium monte Cema '' profusus. 
In mediterraneo colonidB : Arelate "^ Sextanorum^ Beter- 



0^^*^*^^^^*0 



Dalec.— 12 O^wBmmm vet. Dalec. — 13 Tta vet. Dalec. aliiqoe codd. item 
edd. Harduin. l. 2. 8. Miller. Bipont. et Frans. monfeilceiiiaedd. vett. omiiM 



NOTiE 



V» legionifl militibos ea constaret. 
In Tbesauro Goltzii, p. 240. nommus 

AogUSti, COL. IVUA. OCTAVIANO* 

RVM . Et alter Neronis» p. 241. CoL. 
Pacens. Class. Pacensis a Pace 
dicta est: Classica, ab Augnsti classe 
fortassis, cujus ea navale futt. Unde 
Strabo, lib. iv. p. 184. T^ vmHrroBfihv 
th KtUffofios rov Sc^SoKrrov, t KdXodtri 
*6po¥ *lo6\iof, Vide Tacitnm, An- 
nal. iir. Suessam tamen, quae medi- 
terranea civitas est, coloniam pariter 
Classicam dicemus appellatam, cap. 
9. a militibns forte Classiariis eo de* 
dttctis. Inscriptio apud Jo. Poldo, 
de Antiq. Nemans. p. 165. Militvh 
Leg. viii. Avg. Civitas. Foroivli- 

ENSIVH. 



videntnr. 

* Suetril PtolemaBUS, iif. 1. memi- 
nlt 'XoufrrpiMf in maritimis Alpibns, 
quorum oppidom ^oXUfos vocat. Id 
esse Seilian» Holstenius pntat, in 
Dioecesi Sanitiensi, Senn, At rectius 
Honor. Bouclie, Hist. Prov. iii. 2. p. 
119. urbem CasteUanam interpreta- 
tur, Verdoni amni impositam, qni in 
Druentiam labitnr, eodem Sanitiensi 
agro ; eamque sententiam idoneis fir« 
mat argumentis. Errant plerique Geo« 
graphorum, qui Salutias in Sabaudia 
esse pntant» U Marquisai de Salueu, 

" Quariatee, tfcl Qnantnm ez sitn 
conjicimus, ibi fuere, ubi nnnc Sene- 
tium est, et Dinla. 

^ Lalimim'] Hoc est, Latii jure do^ 



4 ArgetUeus'] AccoUs dictns bodie- natnm, utdicemusinNotisetEmend. 



qne Argene, a colore aqnae argenteo. 
Arenam devehit, qna portum jam 
nium opplevit, Augusti navinm re- 
ceptorem, de quo roodo diximns. 

' Oxubiorum] Qnorum capnt ip- 
snm Fornm Julii fnit : nt Deciatinm 
Antipolis. Hic Aj/aV '0(^/3iof apnd 
Strab. Ub. iv. p. 185. 

* Ligaunorumtiue'] Sic libri omnes. 
Ingannos, qni nltra Varnm sedes ha- 
bent, frustra Dalecampins inculcere 
hic nititor pro Ligaunis, qni ante Va- 
rnm Aniipolimqne ipsani a Plinio 
appellantnr, et jnnguntnr Oxnbiis. 
Grassensem, ot aiunt, tenuisse agrum 



num. 3. Nunc AtUibe, Ptolemaeo ii. 

10. 'AyrlToXis in agro AeKtaritiVf quem 
Varos amnis clandit, le Var, Melas 

11. 5. ' Oppidnm Deciatnm Antipo- 
lis/ sic enim legendom. 

« Areiate]Arlee, Sextanornm dic« 
ta, quod esset colonia militom seitas 
legionis. Sic Primanos primfe,Unaet- 
vtcesimanos vigesimas primae, Tacitns 
vocat, Hist. II. p. 44. Tertianos ter- 
tise, Hlst. III. p. 68. Quintanos, Hist. 
iv.p. 96. &c. Nnmmns Cau CsBsa^ 
ris in Thes. Goltzii, Col. Arblat. 
Sbxtan. Et apud Gruter. p. 257. 
Sextani. Arblatbnses,— 'Sed ficta 



686 



C. PLINII SECUNDI 



T9d *^' Septimanoitiin) Arausio^ Secdndanorum. In agro ' 
Cavamm Valentia» Vienna Allobrognm. Oppida Latina :* 
Aqnas SextiiB^ Sallaviorum/^ Avenio® Cavamm, Apta 



Cema al. ap. Oelen.— 14 BiUera vet Dalec. Bliierm edd. yett. et Oronov. 
Beterre Toiet. et Salmant. Beterree omoes eodd. Hardnini, item eddt Har- 
duin. 1. 2. 8. Milier. Bipont. et Frani. — 16 Ita edidit Hardnio. eumqae ae- 
cati Milter. Bipont. et Franz. Sakiviorum Cbiffl. Salyorum edd. vett. et Oro- 



NOT£ 



illa : genoinns, inter ceteros Areiate 
percossos, nummos iste iosignis est, 
in Cimelio Mediceo, et Oaza Reginn 
Cbristin», ex »re maximo. Caput 
laoreatnm exbibet Fl. Jnl. Constan- 
tii Aogosti, qoi frater Fl. Jul. Con- 
■tantis, D. N. constantivs. P. F. 

ATG. .X« LARGITIO. SedCt AogOS- 

tns; hinc orbe Arelateosi tnrritapor* 
rigente dextram Constantio, instar 
offerentis ei aliqoid, iode liastato mi- 
lite Imperatorem complectente. Nos 
largitiooem hie signiflcari olimy sed 
timide, sospicali somns, alios secoti : 
sed pictora hand dobie aliud reprs- 
sent^t; et (qood tnnc menti non 
sncenrrebat) totidem hic fere voces, 
qnot literft snnt, iiac seotentia : ' L\* 
berom ARelate Oratoitam Indictio- 
nem Triboti Imperatori Obtuiit.' 
Oallice : La VUU d'Ar1e»y viUe lUfre, a 
cffert A VEmpereur de lui faire lever 
«n iub§id€f par forme de don gratuii. 
Miles bic astat idcirco, nt ad alendos 
milites, qui vel Hmites imperil tuta^ 
rentor, vel itioerom secoritatem pr»- 
stareot, collatom peconiariom subsi*> 
diom iotelligatur. Atqne idcirco Im-^ 
peratori datnm, non Angnsto, dici 
videtor. Nihil est In pictura certe, 
qttod largitionem Indicet, aot iibera- 
litatero Aogosti, ot in nnoHnis in^ 

ScriptiS, CIBERAL. AV6. Vel COHG. 

DAT. dcc. In imo nommi margioe 
fabricse locos non snbnotator; qoo- 
niam lo ipso lodicatur titulo. Deli- 
neator hic nnmmns a SpanhemiOi in 
edit priore p. 88S.' £d. »ee. 



^ Beterrai] Sic Mss. omnes, Reg* 
Colb. et Tbnan. lib. xiv. non Btiteree: 
etsi ila id Mein ac Straboni oomen 
scribitnr. Septimanoram nomen ha* 
bet a septima legione. Hinc cirenm- 
Jecta regio Septimani^ appellata, a 
Sidonio, qoi attis Beterreosls ager. 
Mox Septimanis nomen a Oothis ad 
oniversum Langnedocinm translatom. 
Nonc est oppidom Beziere. loscrip- 
tio apud Ornter. p. 270. Sbp. 'BsetKR* 
hoc esty Septimani Baterreneee. Ste- 
phano BatTofPovt dicltor.— < lo Oaza 
Regia nommus estinscrlptos,BHTMP- 
FATnN : at ex Oppido Syrise aliqoOy 
ot videtor, nuoc situs igooti : non ex 
Bfttertis certe provincis Narboneo- 
sis.' Ed. $ee. 

y jlraiuto] OroMge, Nommos Ne> 
roois, io Thes. Ooltzii, p. 337. CoL. 

ARAVSIO.SECVRDANOR.COH.tXXIIt. 

VoLVNT. Dedncti oempe eo milltes 
ex cohorte xxxiii. seeuodaB legio- 
nis. 

* /» agro] Et liae qooqae in Colo- 
niarom numerom reponendsB. OAn- 
Keirria Ko\mia Ptolemaso, li. 10. Et 
in Thes. Ooltsii, p. 248. nnmmns Ne- 
ronis, Col. Vibmna. Lbg. vii. Clat- 
DiANA. PiA. Cavarom, Ailobrogom- 
qoe sitns aote descripsimos. 

* Oppida Laltna'\ Latil jore dooata 
a Seoatu, vel a Principe. 

■» A^um Sextia] Aix. Coloniam 
Ptolemsus vocat, et inscriptio apnd 
Oroter. p. 418. Vide Notas et E- 
meod. oum. 27. Unde Aquis Sextiis 
nomen : videin Eplt. Livll, lib. Lzr. 



NAT. HI8T. LIB. III. 5. 



687 



Jalia VulgieDtiom, Alebece Reiorum "* Apollinariam^ Altia* 
Helvoram/^ Aagusta TriGastinoram : ' ADatUia,^ Aeria, 
Bormanoi, Comacina/7i> Cabellio>^ CarcasomJ Volcaram 
Tectosagom : Cessero^^ Carpentoracte ' Meminoram : Ce- 
nicenses^™ Cambolectri/* qoi Atlantici'' cognominantor : 



nov. et paulo post in iixdem, Alebeeeriorum ApolHiuariim.^16 Helueoewmm 
niargo edd. Dalee. et Oronov. Mox Augutta TmcoBlemorum in Cliif9.~I7 
Idem codex : AwUiUot Arcarbemiaf lioeemmima ; edd. vett. et Gronov. Ana- 
tiiia^ Aerioy BormaimieOf Marcina. Nostram lectionem ex codd. restituit Har- 
daioai.^18 Ita ex codd. Hardulnns ; ita qnoqae Miller. Bipont. et Frans. 



mOTJE 



c Arenio"] In CaTarls qnoqne Pto- 
lemaeo, ii. 10. led colonia est. Sie 
Apta Julia, in Inscript. P. Sirmondi, 
in Notis ad Ep. iz. 9. Sidonii, CoL. 
Apt. Ivl. Nnnc ApU Vaigienses 
Tricoriornin pars fnere, nt superins 
monuinms. Grnteri Inscriptio, pag. 
296. VvLCiBNTKS, sed lids Italia po* 
pnlos babet. 

<* Alebeee Reiorum'] Hodie Riez en 
Provence, Vide Notas et Emend.num. 
28. 

* AUxi] Non Albi, nt qnldam pn- 
tant : bsc enlm Albia, non Alba ap- 
pellata est. Sed vicns hodie Igno* 
bilis, Ap» ad Rhodanum, nnde sedei 
Episcopalis Vivarium translata esf, 
Viviers. Ager Helvioruin U Fitarais, 
Hinc Albenses promiscne etVivari- 
enses Episcopl cognominati. Ptole- 
maeo, *A\fiauyo6<rra. Plinio, ziv. 4. 
Alba Helvia. Cflesar Bell. Oall. lib. 
VII. p. 81. ' Mons Gebenna, qni Ar- 
venos ab Helviis disclndit.' 

^ TricaiHnorum] i9. Paul Trieatiin, 
Alia est Noviomagns Tricastinornm, 
apnd Ptolem. ii. 10. quas hodie 

9 AnatHia'] Forte ab Anatilii9y.de 
qnibus snpra. Aeriam ^ktfia» Strabo, 
lib. IV. p« 185. in Cavarnm agro cum 
Avenlone et Aransione locat : aitqne 
a loco edito, in qoo poslta erat, no- 



men sortitam. Qoibnsdam esse cas- 
tellum MomoM ad ahodannm credi* 
tnr. In Mss. AwAilia, 

^ Bormaamiy Comacind] Ita legen- 
dnm esse, non Bormonnico, Mareina, 
tnm Mss. tnm series ipsa elemento- 
mm admonet, quam in Latinis hisce 
nrbibus recensendis Plinius sequitur. 
Nnnc incertns harnm sitns. Flctitia 
snnty nec usqnam terrarnm andita 
nomina, qnn Dalecampins hoc loco 
affert. 

' CabelUo] Inter oppida Cavamm a 
Ptolemseo ii. 10. KafitXKt^ Kohttwla* 
Nunc CavaUlon, ad Drnentiam. 

J Carcaeum] Kci^Mcmrdy in Volds qno- 
qne TectoHagibus,Ptolemaeo loc. cit. 
Nunc est Carcafsoane, ad fluvinm Ata- 
cem. 

k Ceeoero] Nunc S.Tiberil pagns, 
In Agathensi agro. Vide Notas et 
Eniehd. num. 29. 

1 Carpenioracte] CarpentraSy cnjus 
Incolap, ceteriqiie ex agro circumjec- 
to contributiy Memini appeUati snnt: 
Cavarum reglonis. Uifiipfol PtolemnOy 
II. 10. snb Tricastinis. Notitia cifi- 
tatum GaliiflB : * Civltas Carpentora- 
tensium, nnnc Vindansca.* In Cone. 
Cabilonensi, an. 660. ' Licerius Vin- 
daoscensis/ Id est, Carpentoratensis, 
ab oppido vicino Vindansca. 

» Cenkeiian] Forte C«iite»sej, am- 



588 



C. PLINII SEGUNDI 



Forum ^ Voconii, GlaDiim p Livii, Latevani,'' qui et Foro- 
neronienses : Nemansum '9 '^ Arecomicorum, FiscenaB/ Ru- 
teni/ SanagenseSy" Tolosani Tectosagum, Aquitanias con- 
termini : Tasconi, Tarusconienses/'' "^ Umbranici : ^ Vocon- 



^^^■4 



Camboleeti edd. vett.~19 NonnuUi, Nemaniwn. — ^20 Toieodum, TanuconienteM 
Pintian. ro/oMmt Tectoeagum, Aquitanim contermmi TaecoduHUani, ConoHten' 



VOTJE 



nis Csnl accolae, ciijiis inter Mariti- 
niam Massiliamque meminit Ptole« 
maeas, loc. cit. 

" Qtti Ailantiei] £o cognomine a 
Cambolectris AgeainatibaB discrimi- 
nantur, quos junctos esse Pictonibus 
dicemus iv. 83. 

*^ Fonmi] Foruroy inqnit Festus, ne- 
gotiationis locus est, ut Forniu Fla- 
roinium, Fornm Julinm, ab eorum 
nominibus, qui ea Fora constituenda 
cnrarunt. Quod Voconii modo dicii 
tur, vicus nunc est, le Canet^ ad am- 
nem Argentenm,Dioece8i Forojolien- 
siy nt recte probat Honor. Bouchei 
Hist. Prov. III. 4. p. 150. Antoninns 
in Itiner. distare a Foro Jnlii dicit, 
XII. M. P. pro XXII. Plancns ad Ci- 
ceronem, lib. x. Epist. Fam. xxit. 
M.P. 

P Glanum] A Cabellione, xvi. M. 
P. in Itiner. Anton. TKivov in Salyi- 
bus, apnd Ptolem. ii. 10. Nunc S. 
Remigii oppidum, S. Remy, inter 
Arelate et Caballionem : ut egregte 
probat idem auctor Hist. Prov. iii. 3. 
p. 136. 

<> Lutevani] Oppidnm Luteva,£ode- 
ve : qnibus et Foroneronlensinm cog- 
nomen additum, quod alterius oppidi 
snb Tricastints pecnliare est apud 
Ptolero. loc. cit. 

1* iViemaiiiiifii] Colonia dicitur Vol- 
carum Arecomicornm Ptolemaeo, loc. 
cit. et nummi frequentes occurrnnt, 
CoL. Nem. Nismee, 

* Piscenee] Nunc Pezenai in Aga- 



thensi agro» prope Araurim amnem. 

' Ruteni] Non tam bi Narbonenses, 
quam nt Plinins ipse ait iv. 83. Nar- 
bonensi provlociae contermini. *Pob-- 
ravol Ptolemaeo, ii. 7. Opptdum Se- 
godnnuro, Rhodez, 

" Sanagensee] Qui Sanicienses aevo 
posteriore appellati, a Sanicio Alpi- 
nae orae oppido, cnjus meminit Pto- 
lemaeusy iii. 1. Nunc Senez. In Conc 
Matisc. II. an. 685. * Virgilins Epis- 
copns a Senetio.' 

^ Tasconif Tarusconientes] Priores 
incogniti. — * Priores incolae snnt, ut 
arbitramnr, Montis Aureoli, cui nunc 
Monti Aibano factum nomen est, 
Montauban, oppido celebri, prope To- 
losam ; quod amnis alluit Teeco ap- 
pellatus : inde Teeconi accolae nuncu- 
pati, sive Taaconi. Auctor Vitae S. 
Theodardi Arcbiepiscopi Narbonen- 
sis, dle 1. Maii, c. 6. In ' Catnrcensi 
territorio, in monte qni Aureolus 
nuncupatur, ad cujos montis radicem 
fluvtus quidam decurrit, quem indi- 
genae regionis ipsinn Tesconem vo- 
cant. Hic suo decur»u con6nia Tolo- 
sani Caturcensis ruris liquido dirimit 
patenter influzu : qiii a prsedicto 
nionte recedens post modtcnm terras 
gpatium Tarno immergitur flitmini.' 
Nondum erat Mons Albauus Episco- 
pattts titolo insignitus ; postea Ca- 
turcensi dioecesi est avulsus.' Ed. 
sec. Posteriores a Taruscone Salyum 
oppido nomen babnere, Tapownc&y 
Ptolema:o, ii. 10. Nunc Tarascon, ad 



NAT. HI6T. LIB. III. 6. 589 

tiorum civitatis'' foederat» dQO capita, Vasio,^' ^ et Lacus ' 
Augusti. Oppida vero ignobilia xix. sicut xxiv. Ne- 
mausiensibus attributa. Adjecit formulse * Galba impera- 
tor ex Inalpinis Avanticos, atque Bodionticos,^* quorum 
oppidum Dinia. Longitudinem provinci» Narbonensis 
GGLXX.^ M. pass. Agrippa tradit, latitudinem cgxlviii. 

vi. (v.) Itatia dehinc/ primique cjus Ligures: mox 
Etruria, Umbria, Latium, ubi Tiberina ostia/ et Roma 
terramm caput» xvi. m. pass. intervallo a mari. Volscorum 
postea littus^ et Campanise : Picentinum indci ac Lucanum, 
BratiumqQe^ qno longissime in meridiem, ab Alpium fine^' * 



•^^^^^0 



fe«.-^21 Ita nonnnlli ap. Laet, item edd. Uardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. 
et Frans. qnemadmodtim etapnd Ptolemaenm. Vobco Ald. Junt. Basil.Lugd. 
Erasmi, Dalec. Elz. et Oronov. — ^22 Hermolant Barbarni et qnsdam edd. 
ante Hardnin. aique EhrodwntioB ; codd. omnes et edd. antiqoiss. item Har- 
dnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. aiqfw BodtoiifuiM. 

Cap. VI. Ita codd. Hardaini et margo edd. Dalec. et Gronov. item Har- 
dnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. paUt Umgitudine ab Alphioftne etiam 
margo edd. Dalec et Oronof . obAlpumjuBne Ald. Junt. Basil. Lngd. Erasmi, 

NOTiE 

Rhodannm. Vide Notai et Emeod. nobile, Digm, Vide Notas et Emend. 

nnm. 80. nnm. 81. 

^ Vmbrania] In Tab. Penting. ■» CCLXX,'] Martianns, lib. vi. p. 

segm. I. Umbranicia legitnr, prope 208. ccclxx. De latitndine ambo 

Volcaj Tectosagas, et Nemansum. concinnnt. Missi Tbeodosil : 'Jnxta 

Situs incertns. PHninm Secnndum,longitndinero Pro- 

* Cimtatii] Hoc est, regionis, sive vinciae Narbonensis 880. M. passnnm 
gentu, oon oppidi. Oalli Commnni- Agrippa tradidit: latitndinem, 848.' 
tatem, et Statns vooant ^ ItaUa ddUac] Transcripslt hnnc 

' Fom] Vaisony in Comitatn Ve- locnm Martianns de Italia, Ub. vi. p. 

nascino, Pontificise ditlonis. Ornte- 204. iisdem plane verbis. 

ms, p. 1000. Vasibns. Voc. ex Sir- * Tiberina osHa] Hoc est, littns il- 

mondo. Ind maris in quod Til>eris effnnditur : 

* Lhois] Lae en DanpJkiii^, altero a non nrbs ipsa Ostia, qnanqnam et 
Dia sive Dea Vocontiorum lapide. Ipsa Tiberina Ostia appellata est. 
Lnci Vocontiomm munictpil Tacitns * Ab Alpiam ftne] A primis Alpi- 
meminit, Hiat. i. p. 24. bns, inqnit Martianus, loc. clt. Pli- 

* FormaUe] Hoc est, Tabul» et in- nius ipse panlo inferins boc cap. ' Pa« 
dici, site syliabo proYinciaram Oal- tet longitndlne Italia ab Alpino fine.' 
liae, adjecit Oalba ex gentibns Inal- Lunata antem Jnga Apennini montis 
pinis Avanticos atqne Bodionticos. imellige, cnjus dextrum cornn, ut ait 
ATanticomm pagns bodie Avan fon^ Mela, ii. 4. Sicnlnm pelagns : alte- 
inter Vapincnm et Ebrodunam. Bo- rnm, lontnm respicit. 
dionticomm Dinia oppldnm liand ig- 



S90 0. PLINII SBQUNDI 

Ittnatis jttgis in maria excanrit Italia. Ab eo GmcisB ora^ 
mox Salentini^ Pediculi/ Apnli, Peligni, Frentani, Manra- 
cini, Vestini, Sabini, Picentes, Oalli^ Umbri, Etrnsci,^ Ve- 
neti, Cami, lapides, Istri, Liburai. Nec ignoro» ingrati ac 
segnis animi existimari posse merito, si breviter atque in 
transcnrsu, ad bunc modum ^ dicatur terra, omnium teira* 
ram alumna^ eadem et parens, nnniiie Deom electa^ qaae 
ccelum ipsum clarius fAceret^ sparsa congiegaret imperia, 
ritusque moUiret, et tot populoram discordes ferasque lin* 
guas, sermonis commercio contraheret : coHoquia, ethuma- 
nitatem bomini daret : breviterque, una cuiictarum gentiiiBi 
in toto orbe patria fieret. Sed quid i^m ? Tanta ^ nobi- 
litas omnium locoram, (quos quis attigerit ? ^) tanta rerum 
singularam populoramque claritas tenet Urfas Roma, Yel 
aola in ea, et digna tam festa cervice * facies, quo tandem 
narrari debet opere? Qualiter Campanise ora per se/ 
felixque illa^ ac beata amcenitas? ut palam sit,unoin loco 
gaudentis opus esse natur». Jam vero tanta 7 ea vitalia ac 
perennis salubritatis cceli temperies^ tam fertiles campi, 
tam aprici coUes^ tam innoxii saltnsytam opaca nemora. 



Dalec. Jjagd, 1606. Elx. et Oronov.— 2 Cbiffl. PedMuH, Moz Vet. Delee. 
Terrentanu—Z Ita codd. Hardaini, cnm edd. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bi» 
pont. et Franz. Hetrutci Vet. Dalec. Tkusd^ vel Tusci edd. ante Harduin. — 
4 Cod. Dalee. m kmne modum, Panlo post, edd. vett. et Oronov. <. eommereh 
eHUnJmret ad eettoqma, 4«.— ft Sedne id agam f iania Vet. Dalec. Moz, quts quiM 
margo edd. Daiec. et OronoT.— 6 Vet. Dalec. ora per ee foMx: iUa. Mox, 
margo edd. Dalee. et Oronov. iwo Aectii2oeo.^7 Ita vet. Dalcc. et Haitlnio. 
1. Jam vero tota Lngd. Eraanii, Dalec. Logd. 1606. Orooov. Harduin. 2. S. 
et Bipont. Jam vero tota Els. Mox» talis ceeH temperies e$t Cliiffl. caili tempe" 
riee eet Ald. Jnnt. Lugd. Erasml, Basil. Dalec. Lngd. 1606. Elz. et Oronov. 
€$i non agnotcnnt Tolet. Hardoin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frans.— 

NOTiE 

' Quas qyie aitigerU} Qood non co. eximia, nt dictum est ii. 46. dicetnr- 

pioie, inquit, pro meritis nnnc de que itemm xiv. 1. Roma, inqnit, 

Italia agam, retineor impediorque qo«> velnti pro facie est Itali», qum 

mnltiplici nobilitate locornm, (quos Ipsa totins imperii cerviz, sen capnt 

quidem nemo attingere, nedum satis est, eam iiabet dignitateray viz ut 

proBequi valeat,) ingentique singulao posait diffuso opere explicari. 

ruB rernm ejusy ac gcntinm clari- ^ Per ss] Vel si sola ea specte- 

tate. tnr. 

9 Tam /esta cervice} Hoc est, Isetay 



NAT« HI8T. LIB. IIU 6. 



501 



tam moDifica sylvamm graera, tot montiam afflatas,^ tanta 
frugQm et vitium, oleanimqae fertilitas, tam nobilia pecori * 
vellera, tot opima tauris coUa, tot lacas» tot amoium fon- 
tiumqae ubertas, totam eam perfuiideas» tot maria, portas» 
gremiamqae terrarum commerdo patens aiidique:J et 
tanqaam ad juTandos mortales, ipsa avide in maria pro- 
carrens. Neque ingenia, ritusqae, ac viros,^ et lingua 
manoqae superatas commemoro gentes. Ipsi de ea judica^ 
vere Graeci, genos ia gloriam suam ' effusissimum : qaotam 
partem ex eo appellaado Graeciam magnam ? Nimiram id» 
qaod in mentione coeli fecimos» bac quoque in parte facien- 
dam e$t, ut quasdam notas ae '^ panca sidera attingamos. 
I^egentes tantum qasdso meminerint, ad singula toto orbe 
edisserenda festinari. 

Est ergo ' folio maxime quemo assimulata, multo proce- 
ritate amplior, quam latitudine : in Iseva " "" se flectens ca- 
cumine» et Amazonic» *" figura desinens parmse^ ubi a me* 
dio excursu Cocinthos® vocatnr, per sinus lanatos duo 



S CtdOLpmtii, Uox, Vet. Dalec. iam «piNM.— Ckiffl. in glmUm «ni.-* 
10 Vet Dalee. puudam mCm «laBaf a«; Chiffl. ymdaw im<m €l.~ll Vet. 



NOTiE 



^ McmtiwM tifiuim] Venti» «piratio- 

nesqoe emiuaB montibofl, aora illa 

odoraca, qnae per montiom latera ez 

omni fmgnm flommqne genere de- 

•ceBdens, totnm lafleit ae perfnndit 

aerem. Sic Plinini noster de polypo, 

lib. IX. ' Afflatn terribili* canet age- 

bal.' Et Jonior, t. S. * Trlcllninm aa- 

loberrimnm afflatnm est Apenninla 

valHbos.' Salmasius tamen, fRartiim 

ofiaitu emendat : perlnde ac ai maris 

aSKatat ant talobrii aempery ant jn* 

cnndns sit. 

1 PMteni MNdi^] Solinl parapfara- 
•iSf cap. 2. p. 12. < Latera portnoaa, 
orasqae babet patentiboa gremiia, 
cemmereio orbis aeeommodataa.' 

^ Ae eiroa] Rectina foraan ejrea 
•gMcai, ex aeqneBtibos Ifiia, * et 



lingnn maDoqne anpentaa gtntea/ 

* EH erg9] Solinna biec a Plinlo 
mntnatna» cap. 2. p. 14. 

» In kna] Qna tendit ad promon- 
torinm lapyginm, et Hydrnntinnm 
agmm, nunc Terra ^Oiranto, Italim 
Torana lonlnm mare, et Epiram, nltl- 
mnm caeomen. Capella qnoqne, lib. 
Ti. p. 205. bsec ipsa Ptinli repetena, 

* LsTorsnm se flectit/ inqnit. 

B Amaztmiea] Martianoa loc. cit. 

* Doobus promontorlis peltae Amaso- 
nicae forniam reddit : destro corau 
Lencopetram tendens, la^vo Lacini- 
nm.' Pelta, anctore Serrio in ^neid. 
I. -404. scntom est breTlaaimnm in 
modmn LonsB jam mediae. 

^ Cocintkai] Tria, inquit, promon- 
toria duoa ainna Innatoa efficlnnt: ez 



592 



G. PL1K11 SECUNDI 



cornua emittens» Lencopetrara dextera, Lacinium sinistra. 
Patet P longitudine ab Alpino fine Preetorias Augustae^ per 
Urbem Capuamque cursa meantCj Rtiegium oppidam in 
humero ejns situm» a quo veluti cervicis incipit flexus, de- 
cies centena et viginti miilia passuum : multoque amplior 
mensura fieret Lacinium usquey"! ni talis obliquitas in latus 
digredi videretur. Latitudo ejus varia est: cgcgx. mil- 
lium '^ ^' inter duo maria^ inferum et superum/ amnesque 
Varum ^ atque Arsiam : mediae^" atque^ferme circa urbem 
Romam» ab ostio Atemi "" amnis in Adriaticum mare infla- 
entis» ad Tiberina ostia gxxxvi. et paulo minus a Castro 
novo Adriatici maris Alsium ad Tuscum eequor : haud uUo 
inde loco og.'^ ^ in latitudinem excedens. Universae autem 
ambitus a Varo ad Arsiam xxx. pass. lix.'^'' efficit. 

^^«^^^^^«^^^ 

Dalec. tii Itfvo.— 12 Vet. cod. ap. Laet, et vet. lect. ante Dalec CCXC, 
nril. Vid. Not. Var. Moz, nudia autem ferme margo edd. Dalec. et Gronov. 
ut mediam latitudiDem intelligai, dod Italiam mediam. Cbifil. wudiam 
autem, — 13 'Legendam trecenta^ ex antiq. cod. astipalante Marciano.' 
Dtdec. Ita qaoque Pintian. anus codex ap. Laet, Hardoin. 1.2. 8. Miller. 
Bipont. et Frans. ' Bene codd. Regg. 2. 5. et £d. pr. CC, Perperam eruditua 
Hardainus e Msi. et Martiano emendavit, CCC, Patet enim cuivis Italiam 
inspicienti ab Alsio, aanc Torre di Maecarese, uaque ad Rheginm, nuac Ke- 
gio, eam CC. millia passuum in latitndinem non excedere.' Brolier, — 14 
' Antiq. cod. sic babet, tricies eentena XLIX, M, in qoam menauram etiam 
MartianuB et Solinos consentinnt.' Da/ec. Salmasioslegendom pntat: I7at- 
verttf ambUu» a Varo ad Aniamy vicies centena quadraginta novem mHUa, Edd. 
▼ett. Basil. Lugd. Erasmi, Daiec. Lugd. 1606. Elz. et Oronov. XXX, pate. 



NOT/E 



ils dtto estrema, ceu cornua quaedam 
porrecttora,emittuntur in mare: Leu« 
copetra dextrum, ad fretum Sicnlnmy 
CapodeU* Armi: sinistrnm Laciniom 
appellatnr in Crotoniensi agro, Copo 
d^le Colonne. Medinm inter hsc Co- 
cintbos, Capo di Stilo. 

P Patet} Haec iisdem fere verbis 
Solinas et Capella, locis cit. et Missi 
Theodosii. De Augusta Praetoria 
dicemos cap. 21. 

1 Lacinium uaque"] Ducta mrsum eo 
usqne a Regio oppido mensura. 

' CCCCX. miU.} Ita Solinus, cap. 
2. pag. 14. MisslTbeodosii: * Lfttt- 



tudo Itoli» 820...jaxta Plininm Se- 
cundnm.' 

* I^ferum, et Superum] Tuscum il- 
lud, istud AdriaUcnm valgo nuncu- 
patur. 

^ Varum, 4*^.] Varus Narbonensis 
Oalliae, ut dictnm est cap. sop. finis. 
Arsia finis Italiaey nt dicetur cap. 23. 
in Istria. 

" Medial Dicta proxime est Itaiias 
snmmae, qna cingitor Alpibns, latitn- 
do: nunc ejusdem mediae, ubi fere 
Roma est, latitudo signatnr : postre- 
mo, reliquflp. 

V * Ab oatio Atemi] Htinc locuro 



NAT. HIST. LIB« IIK 6. 



593 



Abest^ a circnmdatis torris^ Istria ac Libumia qnibas* 
dam locis centena '^ m. pass. Ab Epiro et Illyrico qnin- 
qnaginta. Ab Africa minas ccc.'^ nt aactor est M. Varro. 
Ab Sardinia^ cxx. m. Ab Sicilia M. ccccc. A Corsica' 
minus Lxxx.'7 Ab Issa quinquaginta* Inceditpermaria* 
cceli regione ad meridiem quidem :'^ sed si quis id diligenti 
subtilitate exigat, inter sextam ^ horam primamque bmma- 
lem. Nunc ambitum ejus, urbesque enumerabimus* Qua 
in re prasfari necessarium est^ auctorem nos Divum Augus- 
tum secuturoSy descriptionemque ab eo factam Itali» totius 
in regiones xi. sed ordine eo, qui littorum tractu '9 fiet> 
urbium quidem vicinitates oratione utique prsepropera ser- 
vari non posse : itaque interiori in parte digestionem in 



^«Nr^^^^^^^# ^^ 



LVIIL — 16 Ita Cbiffl. aliasqae codex ap. Laet, cam edd. Hardaio. 1. 8. S. 
Miller. Bipont. et Franz. cenium in qalbasdam vett. et Gronov. C. in aliis. — 
16 *Llbri scripti et editi habent mimu CC, Emendandnm esl mtmw CCC. 
Nec in distantia Italias ab Africa tantnm errare potiiere aat Varro, aat Pli- 
nias. Ipse Plinins infra cap. 14. a Lilybseo, nnnc h Cap Boeo, ad proroon- 
tprinm Mercnriiy k Cap Bom^ in Africa nnmerat clxxx. n* BrQiMr, Mox, 
edd. vett. trf imUor affirmat Vtaro, Codd. Cbiffl. et Harduin. item edd. Har- 
doin. 1. 2. S. Miller. Bipoot. et Franz. ni aaictor eot M. FofTo.— 17 A Cw- 
cyra minue LXX. edd. vett. Ald. Jant. Basil. Lngd. Erasmi, Daiec. Leyd. 
Frankf. Lngd. 1606. Els. et Oronov. A Cwrcjfra m. LXXX, codex ap. Laet, 
et aiiffl. A Caniea m. LXXX. ed. Parm. item Harduin. 1. 2. S. Mlller. Bi- 
peat. et Prans. — 18 Margo edd. Dalec et Oronov. ad eeeli ^itidem taeridio^ 
naUmregienim. MoXySt quis hac exigat ditigenti, d^e, Chiffl.~19 Vet» Dalec. 



NOTifi 



Plinii accnratissimis recentlssimis- 
qne observationibus eximie congne- 
rtoy et errare Oeogrsphos recentes, 
qui meosaram Italis secus de6niunty 
docet D. Delisle, in Ckimment. Acad. 
'Reg. Soient. anni 1714. p. 181.' E</. 
sec. 

"" Haud uOo inde loeo CC. [CCC^ 
Reliqna, inqnit, Italia, ab Alsio Ti- 
berinisque ostiis ad Rhegiom asqae, 
nnsqaam eXcedit ccc. millia pass. 
Vid e Nota s et Emend. nnm. S2. 

« XXX. paee. UX.^ Hoc est, 
tricies centena, et qninqnaginta no- 
vem millia passnam. Vide Notas et 
Emend. nnm. SS. Superposita nn- 



meralibus notis lineola, centena to« 
ties signari admonet. 

y Abeef] H«c Martianos lisdem 
verbiSyliU. Vf. p. 205. 

* A Coreiea'] Vide Notas et Emend. 
nnm. 34. 

• Pfr marta] Inter Adriaticnm et 
Tyrrbenum, quibas latera Itaiiae ge- 
mina alloontnr. 

^ Inter eextam] Hoc e8t> inter me- 
ridiem, qus hora sexta veteribus 
dicta est, et exortamSolis brumaiem, 
qasB prima. Vide qass dicturi samus 
in Notis et Emend. ad lib. vi. nam. 
119» 



Deipk^ ef Var* C/« . 



P/tntirs. 



2 P 



S94 



G. PLINII 8B0UNDI 



literan ejusdem no8 secaturos» coloniamm mentione signa- 
ta, qaas ilie in eo prodidit nnmero. Nec situs originesque 
perseqai facile est, Ingaunis ^^^ Liguribns (ut ceteri omit- 
tantur) agro tricies dato. 

Yii. Igitur ab amne Varo'^ Nicaea oppidum a MassilieD* 
sibus conditum : fluvius Paulo : "" Alpes^ populique Inalpini 
niultis nominibus/ sed maxime Capillati : ' oppidum Ve- 
diantiorum civitatis ^ Cemenelion : portus Herculis ^ Mo* 



qui in lUwtan traetu, Panlo pont, Tolet. ordinatione vtiquef ^.—80 LigmmiM 
alii ap. Laat, et slc legitnr soperlore capite. 

Cap. VII. 1 Ita emendavit Rezzonicas ; ita qooqne Pomp. Mela ii. 4. Jhi- 
viui PadM8 codd. ap. Brotier, Ald. Junt. Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. Lngd. 
1606. Ela. et Oronov. fuvins Pah codd. Vossii ad Melam p. 170. ed. Hag. 
1668. fluviu» Pado codd. Harduini, Cliiffl. aliiqoe ap. Brotter, item edd. Har- 
duin. l. 2. 3. Miller. Bipont. et Franz. Panlo post, Vet. Dalec. Vendiationan 
civUatia CemiUon, Edd. ante Brotier orones etiam Cemetion. ' Bene Reizonl- 
cns e codd. Palmarii» Ptolemaeo, et Inscriptionibas veteribni.* Brotier. lAoz, 

NOM 



^ Ingaunia] Qnornm oppidam Al« 
biam Ingannnm, de qno mox. 

' Ab amne Varol Hie nona Inclpit 
Italin regio, a Narbonensi, Varo am- 
ne discreta: qnamobrem a Lncano 
dicitnr, i. 404. * Finis et Hesperiae 
promoto liroite Varns.' Sic Nicaea 
Italke ascrlbitor, a nostris tamen 
Galiiae, qni volgo dicnnty Nice en 
Provenee, ctsi Dncibos paret Ste- 
phano, VUcoia KtXriic^f, MamraiKitnwv 
iiroucoSf Masslliensiuni colonia. 

« Pauh [Pddo] Ita Mss. qnos vidi. 
VossiuR in sniK, PalOf ut quidem ait 
in Melam, p. 170. Melae ipsi, ii. 4. p. 
87. Panion, Accolis PaUUm» In ejus 
ostio Nicaea est po»ita. 

' MuUie nominibus] A Uvio liaec 
Ligurnm nomina produncur : Celela- 
tes et Cerdiciates, lib. xxzii. p. 802. 
Apnanl et Frisinatesy lib. xxxix. p. 
488. &c. 

t CapUlaii] Qni Lignriam teonere. 
Ai7iW Twv Koftnrr&w KaXavnivmif inenii- 
nit Dio, lib. uv. p. 688. De his Ln- 
canus, 1. 448. * Et nnnc tonse Ligury 
qnondam per colla decora Crinibos 



effusis toti praelate Comatae/ 

^ Vediohtiorum rivifaiu] Hoc est, 
gentis,et at,barlMiri loqonntnr, Com- 
mnnitatis. Vediantii Capillatornm Li- 
gurum pars fuere. Oppidom ipsam 
KofAtir4\toy Oboa^uafrUuf a Ptolemfto 
dicitur iii. 1. In Maritimis Alpibva. 
Nnoc Cimin prope Nie»am. De ao 
oppido vide Sirmondnm in Praefat. 
Homiliarum Valerianl Ep. Cenielien- 
sis. Ex Nicseensl et Cemeliensi £• 
piscopatu unicus conflatus decreto 
Hilari Pap», quod extat In Conc. 
Oall. tom. I. p. 186. < Ecclesia Ceme- 
lensis, et castelium Nicaense,' &c. 
In Conc. Anrel. v. anno 549. < Mag- 
nus Episcopns Ecdesia Cemelensis 
et Nicaensis.' Inscript. vet. apnd 
Honor. Boncbe, iii. 2. Ordo Cemb« 

KEU 

' HercHlis] Hodieqne, Monaco, Fal- 
litnr Prolemsus, qni Hercnlis et Mo» 
nceci portus diversos pntat. Amml- 
anus, lib. xv. p. 58. de Hercnle Tlie- 
baeo, qui Oeryonem extinxit : * Mo- 
noecl similiter/ inqnit» * arcem et 
portnm ad perenuem soi memoriam 



SAT* HfST. LIB. III. 7. £95 

noeci^ li^stica ora. LigUTQm celeberriini nltra Alpes^ 
SallttTiii* Dedates, Oxabii : citra/ VeneDi^ et Catoiigibas ^ 
orti VagleiiDi,"' Statielii, Bimbelli>^ Magelli, Eabariates,'' 
CasmoDateSy Veleiates, et qaorom oppida ia ora proxime 
dicemas/^ Flumen Rataba>i' oppidam Albiam' Inteme- 
liam»'^ flamen Merala, oppidam Albium Ingaanam : portas 
Vadoram ' Sabatiam : flamen Porcifera,' oppidom (Senua : 



Vet. Dalec. porhu Hireulia et MonceekMs,^^ SaUifi Ald. Jaot. Basil. Lngd. 
£raKint, Dalec. Elz. et Gronov. et moir, in iicdem Deceatea. Hardnin. 1. 2.8. 
Miller. Bipont. et Franz. SallutUy Deeialea. Chiffl. etiam Deeiaiee» Vet. Palec. 
Oxyhiu—Z Ita codd. Regg. Brot. Vatic. Riccardian. et Rezi. Vibem Ald. Jun^ 
B«»l. Lngd.. Erasmi, Dalec. Elz. Gronov. Hardutn. 1. 2. 8. Miller. Bipont et 
Fraoz«~4 Cliiffl. in orap, edieemui, — 6 Idem codex liic et panio post AWum, 

NOTA 

conseeraTit.' Taclto qnoqncy Hist. tura est liactenns, intas in montibof » 

III. p. 72. * PortiM Hercnlis MoncB- non in ora, sedea liabnere. 

ci.' p Rutuba'] ' Rutnbamqae cavam' 

i UUru Aipe»'] In NarboDensi pro- appellat Lttcanns ii. 422. Niiiii 2a 

Tincia. Sallaviomm ibi oppidoro, nt RaUa» Vibius Seq. p« 886» ' Ratab« 

dixlimuy snp. sect. Aqu« Sextiae : ex Apennino flnit.' 

Deciatum, Antipolis : Oxubiornm de- ^ Aibium IntemJ] AUfentemeH», in 

Diqoey Fornm Jnlii. Tab. Peuting. Straboni, lib. iv. p. 

^ Ctira] Qui Cisalpini Ligures Ro- 202. "AXfitov 'Iyr«/i^r. Ligurum 

manis appellati sont, nobis iidem enira alii» inqnit, Intemelii, Ingauoi 

sunt Traosalpiiii. Honim fere om- alii appeilad. Inde gemino oppido 

niam obscara nomina, situs omnino noraen. Interoelioo hodie Ktaitmi* 

ioexploratiis. g/ta« Ingaunnm, Albeuga: Merala 

1 £< Cirforigi&iit] Ita qoidem repo- flumeo, quo Ingaunum ailnitur» Aro* 

soit Hermolans : at Mss. omnes, Et eia. Albingaanos appellat Livios lib. 

Turrie: forte pro et- TAnrtis, Tel eat zxix. p. 840. 

Timgns. ' Fadontm [Fadiim] Hocest, por* 

■A FagMimt] Bagienni saot Varfo- tns Vadornm Sabbatiomm, niinc Vai', 

m, de Re Rust. i. 51. In Tab. Peu- et Vi. Ipsa Vada Sabbatia SavQnam 

ting. JBi^eaai supra Cemenellam, et oonc appellant. 

Albintemelium, segm. 2. De Stat^'- • Poreifera'] Oennaro latere orien- 

eliarnm oppidoy.in fine hiijos cap. taliallnit': Bis^giia. Feritor, Xoe^g- 

Vagiennornm in finibas» sunt Padl na, In partem pariter exortivam in- 

foDteSy in PedemontiOy ot dlcetor fluit ejos sioos, qui portom Delphinl 

cap..20. efflcit, Pwio Fino : oui aliter alii sta- 

^ Eulmriaiea] Horam meroinit Fio- taont. Qui porro Porcifera Plinio 

rns^ II. 8. p. 50. * Salyi/ inqnit) est, eum esse saspicamor, qni io ve- 

' Deceatfs, Oxybii, Eobariates, lo- tasta ioscriptiooe apnd Orotemm, 

ganni.' p. 204. flotivs. PROCOBfUiA nooca- 

o nL»MM...i igitQf ii de qnibos dio- patur, io decreto Arbitnini finioai 



596 C» PLINII SBCUNDl 

flavias Feritor^ portas DelpUni : Tigallia : intos ^ et Sdge»* 
ta ^ Tigullioram : flurnen Macra/ Ligarise finis. A tergo 
autexn sapra dictorum omnium Apenninus mons Italiao 
amplissimus^ perpetuis jugis ab Alpibus tendens ad Sicu- 
lum fretum. Ab altero'' ejtis latere ad Padiftn amnem 
Italise ditissimum, omnia nobilibus oppidis nitent : Libar- 
nay"^ Dertona "^ colonia, Iria,7 7 Barderate, Industria,' Pol- 
lentia/ Carrea» quod Potentia cognominatur : Forofulvi, 
quod Valentinum : ^ Augusta *" Vagiennorum^ Alba ' Pom- 
peia, Asta/ Aquis Statiellorum. Haec regio ex descrip"» 



^^^^•^^■^^■^■^^^^ 



— 6 TV^Ita, xtdMt Segeita edd. Tett.ante Harclniii. Tignlia mtmi: Segetia Har^ 

dnin. 1. 2. S. Miller. Bipont.et j^ranz. TlgtUUa : imtu$ et Segetta Rfsxonirns e 

codd. snis et Inscriptione Veleiatinm, qnod recepit Brotler. — 7 Vet. Dalec. 
trita, Mox, PoUentia Carrea conjuiictim HardniD. 1. 9. 9. Miiler. Bipoot. et 

NOTiE 

regODdorilm, inter Oennates et Ve- Elpia. 

turios : nt plane io vetnsta inscrip- > Induttria'] Ita RomaDis cognomi- 

tione, et apud Plininm itidem Proc<h natnm oppidnm, qoi Lfgntibns inco- 

fera legi oportere videatnr. lis Bodincomagns fuit, nt dicetnr cap. 

^ 2^lfft2/ta:tNft»[rr^Uaitiliffl] E«on- 20. ad Padnm: hodie Caaal, oppi* 

gios, inquit, a mari Tigulia. In Itiner. dnm permanitam, hoc qoo ista com* 

AntoD. via Aorelia, Tegolata. Ro* meDtanrar aooo Fraocici joris fac- 

dera snnt qu» Tregeta appellint ad tnm. 

tria fere millia pass. a Segesta Tign- • PoUeiiiia] Polemaf ad confloen- 

liorora, littorali oppido, nooc Seetri tes Tanari et Storse. Hlnc Tellero 

4e Levanie. Tigoliae Mela roeminit, Pollentina, de qoibos ¥111. 78. Eadem 

II. 4. et Ptolem. iii. 1. Carrea, et Potentia cognominata. 

« ilfacni] Vibius Seqnest. p. 854. *» VdlentiMam'] Et nunc Fal«vsa, 

* Macra Ligori» flovios secoodom baod prOcol Tanari Padiqoe cooflo* 

Lonam orbem.' Straboni, lib. v. p. entibos. Ab Asta Forom Folvll dis- 

223. i Mdicfnit. ttt M. P. xtii. in Tab. Penting. 

^ Ab altero"] Orlentali Apennini la- < ilogiu<a] Clnverio Antiq. lul, t. 

tere^ qna Padom prospectat. 10. Carmeniola est. Alil SalinaB pn- 

V IMHtma] Ai/9d^ Ptolem. iii. I. tant, &i/iicf«. Videtnr esse A^yo jara 

In Itiner. Anton. JAbanum mendose, BariiercMr, de qoa Ptolem. iii. 1. cum 

a Dertona, M. P. zxxv. In Tab. Iria et Dertona. 

Peuting. lAbamMm, a Oenna xxxyi. ^ Alba] Meminere Ptolemms iit. 

s Dertona] In Thes. Ooltzii, vetos I. Tabola Peoting. aliiqoe. Nomen 

hucript. CoL. Iylia. Dbrton a. Nonc etiamnnm retioet, ad Tiinamm, infra 

Tortona. Polientiam. Apnd Omter. p. 484. 

> Iria] In Itiner. Anton. via Clo* R. P. Alb. Pompbia«orvv. AI« 

dia, a Dertona, x. M. P. Hodie di- benses Pompeiani dicti. xvii. 8. 

eitor VogMera. PtolemKO, iii. I» • Aita] Illam AtH ItaU ; istam Jc« 



NAT. HIST. Llff. III. 8. 



S37 



tione Angusti nona est.^ Patet ora Ligurise inter amnes 
Vanim et Macram ooxi. m. passnam. 

VIII. Annectitnr septimce^* ^" in qua Etmria est, ab amne 
Macra^ ipsa mntatis ssepe nominibus. Umbros inde** exe- 
gere antiquitus Pelasgi: bos Lydi, a quorum rege^ Tyr- 
rbeni, mox a sacrifico ritu/lingua Graocorum^ Tusci sunt 
cognominati. Primum Etrurise oppidum Luna" portu no- 
bile. Colonia Luca^a mari recedens, propiorque^ Pisae 
inter amnes Auserem ^ et Arnum/ ortae a Pelope Pisisque^' 



^^■^^^■^■^^^^^■^ 



Fraot.— 8 Aui^H vndeema e$t Vet. Dalec. et ¥61. exempl. Erasmi. 

Cap. ▼III. 1 AnmeetUur eepiima Chiffl. Moz, et ipea nmiatis, Sfc^ margo edd. 
Daiec. et Orooov.— 9 Anxeremwet, Dalec< £jcmm Strab.— 3 Ita Chiffl.aliiqtte 



NOTJE 



4fm ▼ocant, qtt« Strabooi lib. v. p. 
917« 'AMouoitrrofr^Xai, Hos Ligares 
Statellates appeliat livios, lib. xui. 
p. M0. 
* Sepiima] Mss. pleriquei tepii» 



^ Umbroe ttide] Hssc omoia Gr»co 
carmine Scymmus Chios expressit,p. 

0. Prolixa oratiooe Diooys. Halic. 
Afitiq. Rom. lib. i. p. Sl. et 2% 

« A quonm regel Rex Lydonim in 
Asin Atys colooos ablegavit io Ita- 
iiam dttce Tyrrlieoo filio. Herod. lib. 

1. n. 04. p. 41. TertoU. de Spectac. 
cap. 5. ex Timseo. Tacitus, Aooal. 
IV. p. 118. VellelaSy lib. i.p.8. 

*> Gftfceraire] 'Arh rov O^cir, hoc 
esty a freqaenti sacrificio, ioqoit Ser- 
vins, in iEneid. x. Qoare et olira 
ezactiore vacabolo 9u6<rKooi appella* 
ti, Inqoit Diooys. Halic« Antiq. Rom. 
lib. I. p. 24. 

« lama] logentes visontor roiose 
hnjas elvitatis • Normaoois deletse 
ad ripom Macne flovii : et circomja- 
centi agro nomen est, il lAmegumo : 
Portol, sea verios sinoi, Go^o deUa 
Spezaaa^ ab oppido quod iotimo ejos 



recessol appositum est. 

' Zifca] Luquea en Toteane : qnam 
Anser alloit, Straboni lib. v. p. 222. 
Alirapy aceolis Serchio appellatns. De- 
ductos eo colonos aooo U. C. 582. 
Veileius est aoctor lib. i. 

s PropiorfVtf] Sobintellige, colooia. 
Anoo Urbis dlxxiv. postulantibos 
Ptsaois, agrosque pollicentibos, quo 
Latina colonia dedoceretur, ad eara 
rem Triomviros creatos Livios prodi- 
dit, lib. XL, In Ceootaphio Lucii Ce« 
saris Aagasti F. ^ Colooi Jalienses ' 
appellaotor, * Colooiae Obseqoeotis 
Joiise Pisaose.' 

, ^ Ammn'] "Affrop Strabo, Itali VAr^ 
oevocaot. PisamFloreotiamqneprse- 
floit. 

' Pistsfns] Elidis oppido, in Pelo- 
poooeso, de qoo iv. 6. Rotilins in Iti- 
ner. lib. i. p. 917. *£lide dednctas 
snscepit Etroria Pisas, Nominis indi- 
cio testificata genus.' Coosentitet 
Strabo, loc. cit. et Solioos, cap. 2. p. 
12. Aote hos ipse Maro, ^neid. x. 
179. * Hos parere jobeot Alphes» ab 
origine Pisae, Urbs Etrusca solo.' 



698 



G. PLINII SBCUNDI 



8ive a Tentanis,' J Grasca gaite. Vada ^ Volaterrana : fia* 
vins Cecinna, Popaloninm^ Etrnscomm qaoodam hoc tan- 
tam "^ in littore.^ Hinc amnes Prille/ mox Umbro * navi* 
giomm capaxi et ab eo tractns Umbrise, portnsqae Tela* 
mon:*" Cosa^^ Volcientiam a Populo Romano dedacta: 
Graviscae/ Castram novum, Pjrrgi. C^retanns' amnis^ 



r^^^0^^ 



€odd. ap. Hardain. itemedd. Harduin. 1. 2. 8. Miller. Blpont et Franc m 
TeueanU vet. Dalec. AliiUaniB Ald. Joiit. Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. et Oro- 
noT. Arintanis RIs. Snnt qtii malint Atiniiinibua a recte AHntm, — 4 -Margo 
edd. Dalec. et Oronov. hoe situm tn liitore, — 5 Cotsa Ald. Jnnt. Basil. Lngd* 
Erasmi, Dalec. Elz. Lngd. 1606. Oronov. Hardnin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. 



nota: 



i A Teutania^ Ita libri probatio- 
res, non Atintanie. SicyonisB regio- 
nis in Peloponneso Tentanion ager 
foit : Stephanns : Tndfa x»P^ ^' 
"Xuomwlar ww 8i Twrdnw acaXsrroi. 
Sive igitnr Tentani, sive Pisat» Pi- 
tas condidemnt, a Pelope ortas recte 
dicuntnr. 'Aranwta jnxta ApoUo- 
niam £piri,Molo8sosqiie estThucyd. 
lib. II. p. 15S. et anctori iibri de Mi- 
rab. Anscnlt. p. 116S. Macedoniae 
ascripta a Stepbano. Sed si bos Pli- 
nlns spectasset, Atintanibus dicere 
debnisset, vel Atintaniis. 

^ Vada] Nnnc Fntft, vicus cnm por- 
tn, in agro Pisano, a Volaterris xx. 
M. P. Hic amnis Cecinna decnrrit in 
mare,et nomen antiqnnm retinet. 

■ PopuUmium] £x ejus rninis jnxta 
erevit Plnmbinnm, Piombina, 

^ Hoc iantum'] Id Strabo explicat, 
lib. V. p. 22S. soluin hoc ex priscis 
£tnuconim oppidis situm fnisse in, 
littore asseverans: qnoniam ora im- 
portnosa esset. 

■* PrUW] Lacnm Apriletn vocat An- 
ton. iu Itiner. Marit. Qui nunc ab 
oppido, Lago di CastigUone, Delabi- 
tur in eum lacnm amnis, qnem lacui 
cognominem Plinius facit : incolte 
Bruno vocitant. 

*> Umbro] £t nnnc Ombronc: me- 



diam fere, Arnnm inter Tiberimque, 
secat £tmriam. Inde ad Tiberim 
Umbria proprie appeUata, qnas patnit 
qnondam latius. 

p Tel/mmm'] Oppidolwn c«m porto» 
Talamone, Meminit ejns Mela, ii. 4. 

4 Cois] £x ejus rninis crevit An- 
sedonia, ipsa postmodum in vicnm 
redacta. ' £t desolatae moenia fceda 
Cos«,' cecinit Rntil. in Itiner. p. 
S07. £rat arbs ISlrariaB Volci, cujus 
incolse Volcientea. Hinc Bnlcentina 
£cclesia, apnd Oregor. M. Dialog. 
III. 17. 

>^ Gramsctf, 4«.] Mela, ii. 4. ' Cas- 
trnm novnni, Oraviscse, Cossa.' Pto- 
lem. III. 1. K^cru, Tfiai^nu, fSAarpem 
viov, Fnere igitnr oppida tria. Gra- 
viscis excisis successit Cornetnm : 
Ca^tro novo, S. MarineUa : Pyrgis, 8* 
Sefttra, 

• Cteretanus] Nunc Eri, ut recte 
Leander, et Holsten. contra Ciuve- 
rinm. Csere, nnnc Certetere, oppi- 
dnlnm Patrimonii S. Petri. Agyllam 
primnm a Pelasgis dictnro prodidere 
etiam Diony». Halic. lib. i. p. 16. et 
lib. iii. p. 103. Steplianns : Cato in 
£xcerptis Or ig. pag. 1S9. &c. Kaifoirm 
Dionysio dicitnr. Kmpt Strabooi, L 
▼• p. 220. 



NAT. H18T. LIB. III. 8. 



509 



etifMmin Caere intas M. pass. qaatuor, Agylia a Pelasgis 
coBditoribas dictam : Alsiam/ FregenaB. Tiberis amnis a 
MacraocLXXXiY. m. pass. Intas colooiae: Falisca'' Ar- 
gis orta, (at aactor est Cato/) qase cognominatar "^ Etras- 
corom, Lacas Feronise,^' Rasellana/ Seniensis/ Sntrina.' 
De cetero ^ Arretini Yeteres/ Arretini Fidentes,^ Arretini 



tt Frans. CoM Ed. prioceps, qiiod recepit Brotier. — 6 Hetnucorum lueua, 
Permua^ eoloma Rui$eUtma Vet. Dalec. Mos, Ald. Jiint. Basil. Lngd. Erasini, 
Dalec Leyd. Frankf. Lugd. 1606. Elz. Oronot. Hardiiin. l.S. S. Miller. Bi- 
pont. et Franc. Seneneis; codd. vero Brot. et Ed. pr. Senienne; Chiffl. 
AmuTiMf.— 7 AruiinifidenHwes roargo edd. Dalec. et Gronov. Aretim FidentUea 
Chiffl. AreHni Fidentee edd. vett. item Hardnin. 1. 2. S. Miiler. Bipont. et 
Fraas. Moz, A^iuuUute$ cognomine Vet. Daiec. et panlo poat in eodem, Cer- 



NOT^ 



* AUium'] "KKnaw kvX ^prynpia Stra- 
boni, Ub. v. pag. 2^5. lllnd nnnc 
Palo est, castmm gentis Ursinv, in 
Dncatn Bractani, ab nrl>e Koma 
XTIII.M. P. Istnd La Maeareee, villa 
Dncis Matheii, hand procni ostiis Ti- 
berinls. Fregenas ab Alsio ix. M. P. 
distare ait Antoninns. 

* Falisea] Colonia Jnnonla, qnsp. 
appeilatMr Paliscos, inqnit Frontinns, 
de Coloniis, p. 95. Ab Haleso Argi. 
▼0 condita, nt ait Solinas cap. 2. p. 
1S. Nuncest civitas Castellana ad 
Tlberim, Hortam inter et Romam : 
aut hsec certe ex illius rnlois crcvit, 
qnss prope visuntnr, nomenqne reti- 
nent FtUari, 

* Cafe] In Itbris Originnm, qui in- 
lerierunt. 

^ Cognominatur, i^e.'] Ut ah altera 
Falisca, qnte ^qnonim dicitnr, eo 
cognominedirtmatur. '^qnosqneFn* 
IHcos' Virgiliiis appellat ^neid.vii. 

* Feroni4t] Cni Dev a ferendls fnic* 
tibus nomen fnit, Incnin hunc et lo» 
com sacraTere in Capenate agro, 
jnxta Viterhinm. Unde ' Liicosqne 
Capenos/ Maro cecinit« Snb oppido 
S, Oreste etiamnnm visnninr Fero- 
nisniai vestigia. Silius : * Dives ubi 



ante omnes colitnr Feronia Inco, £t 
sacer humectat flnvialia mra Cape- 
nas.' 

y Ruedlana'] Nomen bodieqne ser- 
Tat. Apnd Gregor. yii. Epist. lib. 
tii. * Ecclesia Rosellana.' Livio iib. 
XX VIII. p. SS7. incol» Ruseilani. In- 
scriptio vet. apud Holsten. in Ital. 
antiq. pag. SO. Col. Rvs. 

* Senieneit [iS^aists] In Mss. Seni- 
enaea : atqne ita vettis inscript. apnd 
Grnt. pag. S72. Nnnc Sena toI Senm 
nnmero multitndinis dicimns, Sienne 
enToaeaue, 

• Sutrina'] Colonia Sntrinm, Fron- 
tino, lib. de Colon. pag. 05. Vetus 
Inscript. in Tlies. Goltzii, Col. Jv- 
UA. SvTBiNA. Nnnc Sutri, ad am- 
nem Poxzolo. Deductam coloniam 
post aniios septem, quam Galli Ur- 
bem cepernnt, anctor est Vell. lib. i. 
pag. 5. 

** De eetero] Hoc est, reliqni gene- 
ris oppida, nec jam coloniae, scd mn- 
nicipia, oppidave Latina. 

« Arretini vetere»] Inscriptio ab 
Hermolao jam citata, Dbcvhiombs 

AB&ETINORUM. VBTERTM. Oppidum 

Arretinroi (sic enim in vetnstis omni- 
bns monnmentis scribitur,) Arezzo, 



600 



C. PLINll SBCUNDI 



Julienses, Amitinenses/ Aqnenses* cognomine Taarini, 
Blerani/ Cortonenses^s Capenates,^ Clnstni ^ novi, Clusini 
veteres, FlorentiniJ prseflaenti' Amo appositi, Fesulae»^ 
Ferentinam^ Fescennia^ Hortanum, Herbanam,^ Nepet,"" 
Novempagi,''pr»fectura'' Claodia ForocIodii>9 Pistoriam>p 
Perusia, Suanenses, Satumini qui antea'^ Aarinini Toca* 



itmientes,—^ FhretUini profluenH Chiffl.— Vet. Dalec. fte^e^ura CUntdug 
Forum CUudii; alii» p. C. Fortrm CaMsii, — 10 Ita Chiffl. et Hardain. 1. pd 
ante edd. vett. itetu HardaiD. 2. S. Bipont. et Frans. MoZy AufcrlaBtOronov. 

aOTJE 



Fiorentiam inter Perasiamqae. Fi- 
dentium Jnliensiomqne ne rndera 
qoidem eztant. Non hi solo noroine, 
nt Holstenias putat, in Ital. Antiq. 
p. 72. sed re et loco dlversi : Mt de 
Clasinis dictHri somas inferins. 

^ Amttineneea] Forte Anidensee : 
nnde lapicidinse Anicianap, de qnibas 
Plinins xxxvi. 49. 

« Aquenses'] Ab Aquis, Thermisve 
Tanrinis, prope CivUa Veeehia. Vide 
Notas et Emend. nnm. 35. 

' Bkrani] Oppidnm B\'^ Ptole- 
maeo, iii. 1. Nunc Bieda, in Patri- 
monio S. Petri. 

s Corlonenses'] Oppidum Cortona 
Livio, lib. ix. pag. 165. nonc retinet 
nonien in Etruria. 

^ Capenaies} Ibi fdere, nbi nonc 
est Morluppo : ubi quondam Feroniae 
lucns, ut diximns. Sic Holstenius, in 
Ital. Antiq. p. 62. post Ligorium. 

' CkuitU] Novorum oppidam Chiu- 
sti prope Tiberis fontes. Veternm 
nunc fere desertum» ob insalubrita- 
tem aeris, in regione cni uomen est 
Val de Ckiana, a Clani palnde proxi- 
ma. Vide Notas et Emend, nam. 
36. 

3 Florentini] Flarence* EtrurisB ca- 
pot. Vide Notas et Emend. nnm. 37. 

^ Feamlai] Fiesolu Ferentini oppt- 
di rnin» jacent inter Viterbium et 
Monie Fiaseone: nomen soperest, F4' 



renti. Fescennia ouoc GaUie, ad Tl-^ 
berim, in Patrimonio S. Petri : nec 
procnl inde Hortanum Oria. 

1 Herbanum] Idem Urbis yeteris 
nomine insignitnmy Orvieio» 

» Nepei] Nipi, juxU amnem Poz- 
zolo, inter Romam et Viterbinm. N^- 
vtra PtolemsBO, iii. !• In decretia 
Hilari PapSy ' Prqiectus Nepesinos 
Episcopus.' 

° Nocem pagi] Snpra CentqmceU 
las, hoc est, Civiia Feccftaa, ad fontcs 
Mlnionis amnis, U Migneme^ positi : 
prsefectnrse CiandisB attribuU. 

o Prt^eeiwra] Nunc est Ortols, in 
Dncatn Bracciani. Apud Optatnmy 
Domltianus a Poro ClandU, Tnter Epia« 
copos qui sedere jndices in cansa Bo- 
nati. Ceterum prvfectnrse a coloniis 
municipiisqne omnino diversse. £x 
pluribns constare videntur vicis op- 
pidisque minorihus eodero ad peteo- 
da jnra convenientibns. Sic novem 
pagi Claudise ascribnntnr. In ^gyp- 
to Profectnras oppidorom Nonios vo- 
cabant, ut dicemns lib. v. ' Prsefec- 
tur»/ inquit Festus, *h8B appellan* 
tnr in Italia, in quibos et jns diceba- 
tur, et uundinsB agebantnr/ &c. 

p PM<oriiMi, tfc,] Nunc PistoiUf P£- 
rugia^ Soanaf ei Saiumia vel Siiorgmu 
Ptolemspo» III. 1. Uurrmpia, Utpovaia^ 
Xovdtnif ^OTooptndwa jcoAMWa. 



NAT. H18T. LIB. III. 9. 601 

bantar, Sabertani,'i Statones/ Tarqainienses/ Tascanien- 
ses/ Vetalonieoses/ Veientani/ Vesentini»'' Volaterrani,'^ 
Volcentini cognomine Etrosci» Volsinienses. In eadem 
parte oppidoram veterum nomina retinent agri ' Cmstami- 
nns^ Caletranus* 

IX. Tiberis, antea Tibris appellatas, et prins Albnla/ 
e media fere longitodine Apennini, finibns Arretinoram pro- 
flait; tenois primo^ nec nisi piscinis corrivatas emissnsqaei 
navigabilis» sicnti Timia ■ et Glanis ^ inflaentes id eum, no* 



et al. TeU.— 11 Vertttad VateeniiMi Vet. Dalec. VerenioM Hardnin. in Not. 
Mox, Voiatemmi e&gwmine Heinuel edd. vett. Ald. Jont. Basil. Lagd. 
Einsml, Dalec. Lngd. 1606^ Elz. et Gronov. Voiaiemmiy Veigeniimi togno» 
miM, ife. Chiffl. Votaierrani Voieeniini cognomine, ^c. Hardoip. 1. 2. 3. Mil- 
ler. Bipont. et Frans. Deinde, pro Voleinienee», nonnulli legont e Floro» i. 
21« Volaini; alii e Val. Max. Voieineneee. 

Cap. IX. 1. *Male Editio princeps, rrtMa; alie, l\iaM. Recte enienda- 
vit Renonicus, Timia. Servat nomen hodie, et dicitur Timia. In flnviom 
Topino infloit prope oppidom Comiara.' Brotier. MoZy pro Glani», Vet. Da- 

NOTJE 

^ Suberiani] Oppidnm Soberetom ^ Veientam [Vereniani] A Verento 

SovreHOf prope Soanam, hand pro- oppido, nuoc Varenian» et VaieniaMOy 

cal amne Flore» Vide Notas et in Docatn Castrensi. Nec procnl in- 

Eroend. nnm. S8. de Visentini» qnommoppidom bodie- 

' Siaionee] Op^idnm^afrwr(a,8tn- qoe Bieoniiay ad ripam Volsiniensis 

toniensis lacns aecolsBy de qno Pli- lacns, Lago dt Boleena. Frobenins, 

nins II. M. In Dncattt Castrensi, le aliiqne post enm Veieniani pro Fmm- 

Duekd de Caeiro. £x eo lacn Olpita i^ scripsere. 

floYint manat* * Votaierram] Oppido nomen Volm 

■ 7arfatii<«M«es] La Tarqainia, et terra : olim Volaterrae, in Etroria. 

cornipte ta Tarquina. PtolemsBO, iir. Vide Notas et Emend. nnm. S9. 

S. TapKOiAifau In Patrimonio 8. Pe- ^' Reiineni agri] Ambo nnnc incerti 

tri, infra Viterbiom. — 'In decrelis sitns. 

Hilari Papss : * Apnleios Tarqiiini- * Albaia] Varro, de Ling. Lat. lib. 

ensis." Ed, eee, iv. p. IS. ^Sont qoiTiberis priscom 

' Taecanienee»] Hodie TMconeila, in nomen Latinom Albolam ▼ocitatnm 

Doeatu Castrensi. InConc. Ponti- Uteris tradnnt: posterins proplerTi- 

gonenai, in Gallia, ' Joaones Tosca* berinom regem Latinorom mutatom, 

nensis/ tom. iz. Conc. anno 870. p. qood ibi ioterierit : nam boc ejns, ut 

281. aionty sepulcrum*' Idem prodidit et 

" VeiiUanien»e»'] Hornro oppidi m- Liviusy lib. i. pag. S. 0?id. Fast* iii. 

dera nomen priscnm retinent, Veiu- &c, 

iia{ supra Plumbinnm. ObeTuKmnaTm ^ TMta,€< Glam»] Tinia Tcr^ Stra- 

Dionysio Halic. Antiq. Rom. lib. iii. boni, lib. v. p. 227. nonc TopHko^ Foi- 

P> 189. gininm alluiti in Pncata Spoletano. 



603 



G. PLINll 8B0UNDI 



venonim^ ita concepta dieram, si non adjavent imbres. 
Sed Tiberis propter aspera et confragosa, ne sic qnidem,** 
prasterqnam trabibus verius quam raUbas» longe meabilis 
fertur/ per centnm qninqnaginta millia passnom non pro- 
cal Tifemo, Perusiaqaey et Ocriculo, Etruriam ab Umbris 
ac Sabinis: mox citra* tredecim millia^ passnum Urbis 
Veientem agrum' a Crnstnmino^* dein Fidenatem Latinnm- 
qae a Vaticano'* dirimens: sed infra Arretinam Glanim 
duobas et qaadraginta^ fluviis aactas, prascipais aatem 
Nare et Aniene, qui et ipse navigabilis Latiam includit a 
tergo : nec minus tamen aquis ac tot fontibus in Urbem 
perdnctis : et ideo qaamlibct magnarum navium ex Italo 
mari capax, rerum in toto orbe nascentium mercator pla- 
cidissimusy pluribus prope solns, quam ceteri in omnibas 
terris amnes, accolitur, aspiciturque villis.'^ NuUique 

« Sed a cwHuente GUtnu^ qvi %% fmilnu ArreHnorum oritur^ ad mare veqme^ 
Tiberis duo et XL. excipit flHmina : quorum pracipui eint Nar, ipoeque Anio^ qui 
item navigaHlit includit a iergo Latium. Quin nec minora incremenia Tiberis 
adepiut ex 4ot aquui ac /oniibua Romam dedueti» : ideoque mereator rerum toio 
orbe naocentium placidisiimuSf ut qui quamUbet magnarum navitun ni capax, plw 
ribus prope oolue accolitur atpieiiurque vUUt, 



^#v»^»s»^^^. 



lec. GUtniut,—2 * Bene cod. Reg. 2. Editio priocep», et ReuL longe meabUia 
fertur, Vet. l)^\ec, longit mealVfUt fertur, Ald. Junt. Basil. Lugd. Erasmi, 
Dalec. Leyd. Frankf. Lugd. 160G. Elz. Oronov. Hardiiin. 1. 8. S. Miller. 
Bipont. et Franz. longe meatibutfertur, Paulo post, Vet. Dalec. et Chitt. et 
Otriculo.—9 *In codd. Regg. et Editione principe: eOra XVL ndttta; qnod 
mallem.' Brotier.'-A *• Vet. inira Tiniam ei Gkmkm. Lego» uUra Tiniam Uem 
Glanim e duobut quadraginia,' Dalec— 5 <Malo: t^epiturque villiSf qnam «u- 
picUurque viUit, qnod nunc circnmfertnr : contpiciturque viUit potius dixisse 
debebat ; ni mavis, adtigpiturque viUit ; quod verbum rariiis alibi occurrit.' 

NOT^ 



Olanis, vulgo La Chiana, Etrnriam a 
Pontificia ditione dirimit. 

« Sovenorum] Postqnam diebns no- 
yem cohibitae fnermt eonim amoinm 
'aqus» in piv^cinlK, In qnas dedncti et 
corrivati fnernnt, ut inde emissi lar- 
giiis fluant. 

<* Ne tic quideml Snbintellige, navl- 
gabilis. 

* Mox ct/ra] Anteqnam Tiberis ad 
seztnm decllnam lapidem ab Urbe 
perveniat. 

' Veientem agruml Is in Etrnria 



fnity cis Tiberim, in ea regione in 
qna nnnc Insula Itola est Farnesio- 
rnm pagus : nt rectc vidit Holste- 
nius, in Ital. Antiq. p. 53. et 55. 
A Veiis nomen Veiens ager acee- 
pit. 

r A Cruttwmino'] Fnit hic ager nU 
tra Tiberim a Crustiimino Etrnriae 
agro, qui cit Tiberim fnit, de qno in 
fine snp. sect. diver8ii.«. Komen ha- 
bet a Crnstnmerio, de qno inox. 

■* A Vatieano] Qni ri» Tibcrim fnit, 
ab Roma vcrKns scptcintrionemi et jn 



NAT. HI6T. LIB, III. 9. 



603 



flaviornin miniis licet, iBclasis atrimqaiD lateribas : nec ta* 
men ipse pagnat, quanqoam creber ac sobitas ^ ' incremen- 
tis, et nasqaam magis aqais qoam in ipsa Urbe^ stagnan- 
tibas. Qain immo vates intelligitar potias ac monitor, 
aoctu semper religiosas ^ verius» quam saDvus. 

Latium antiquum ^ a Tiberi Circeios? servatum est, l.m. 
pass. longitudine.' Tam tenues primordio imperii faere 
radices. Colonis ssepe mutatis, tenuere alii aliis tempori^ 
bus» Aborigines,'" Pelasgi, Arcades, Siculi, Auruuci, Ru* 
tuli. Et ultra Circeios' Volsci^ Osci, Ausones, andc no- 
men Latii processit ad Lirim amnem. In principio est 
Ostia, cdonia a Romano rege ° deducta. Oppidum Lati- 



HeinM. Adv, p. 128. — 6 ' Bene cod. Reg . 6. et Editio princeps, ereher ac suh- 
thu. Male emendatnm In recentioribus, eubUia.* Brotier. Vet. Dalec. cre- 
brie «c iii6iii«. — 7 Cereeioe Cliifll. Circeios vsque ebservatuM Vet. Dslec.-— 
6 ' Male Ms. Reg. 2. Jlf. P. L. UngUudine: nnde in editione priiicipe miUe |». 
et in reeentioribm; mUle passmm qminqwagiHia ImgHudine» Emendandnm 
fuit : L, M,passuuM. Immo mallen : sexagimia miUia passuuus iougUudine* Tot 
enim tunt locorum ntilHa ; si loca ipsa inspicias, tabnlamqiie Oeographicani 
Cl. Boscovich accnratistimam dimetlaris inter Tiberis ostia et Circelos, nunc 
S, FeUee, ad radices Circeii montis, Monte Circeno.' Brotier. miUe pa»suum 
mrinquaginta Umgiiudine edd, Yetf. item Els.Gronov.Hardnin. 1. 2. 8. Miller. 
Bipont. et Frans.— ChiflL C«rcnM. Mox edd. vett. ante Harduin. iiiid« ne« 
me» modo: vocem medo son «gnoacnot codd. Harduin. et Cbiffl. deoit etiam 



NOT/B 



vetere Etmria. Liv. lib. x. p. 179« 

* Ac subUuM [subUis'] Forte rectiiis, 
ae subUus, boc eat, crebro ac repente 
ezcrescens. 

i /» ipsa Urbe'] Anno U. C. dlxv. 
duodecies Campum Martium, et plana 
Urbis inondavit. Liv. lib. xxxviiu 
p.477. 

^ Retigiosus] Qooniam non tam 
mila iafert per se, qoam ea prsesagit, 
qnae sacris avnrti» ac religionibas ex- 
piari eportcat. 

I X^taun as^mun] Nnnc primara 
ItaliflB regionem describere institniL 
Latinm fiiit et antiqanmy et novam. 
Antiqunm, ad Circeios: ad Sinuea- 
sani nsqne, pertinuitnovum. Itacum 
Pltilie Strabo, lib. v. p. 231. 



>» Aborigines, ifc,] Et bvc Solinns, 
cap. 2. p. 12. De ea porro voce 
Sez. Anrel. Victor, in Orig. Oentis 
Rom. p. 26. * Aborigines appeilati,' 
ioqiiit» * Oraeca iciUcet appellatione, 
a carnminibus montinm, qoie iili tpq 
vocant. Aliivolnnteos,qnod errantes 
illo venerint, prinio Aberrigines : post 
mntata una Utera, altera ademta, AIh 
ori^ines cognominatos.' Haiuit boc 
a Dionys. Halic. Antiq. Rom* i. p. 9« 

" A Romano rege'] Anco MRrcioi 
nt Liviiis docet, lib. i. p. 13. Festns 
item, verbo * Ostia.' Hnjns coloaie 
eb Abco deducts mononientnm ex- 
tat in nnmmis raroilie MarcioPy et 
in Mttsaro nostro, et apnd Patin. p. 
IQS, 



C04 



0. PLINll 8BGUMD1 



rentam,'* lacus Jovis ^ Indigetis, amiiis Namicias^ Ardea a 
Danae Persei matre condita. Dein qaondam Aphrodisiam>*> 
Antiam ' colonia, Astara ' flamen et insola. Flavias Nym- 
pheas/ Clostra" Romana. Circeii'' qnondam insula im- 
menso qoidem mari circamdata, (at creditar HomerOi)^ at 
nonc planitie. Miram est^ qaod hac de re tradere homi- 
num notiti» possamus. Theophrastus/ qai primas exter- 
norom aliqaa de Romanis dUigentias scripsit^ (nam Tbeo- 
pompas^ ante qoem nemo mentionm habait^ Urbem dan- 



NOTjE 



'^ Lcnamtum'] A»p€inl» Dionys. Ha- 
iic. lib. I, p. 51. S. LoTfnzOf medio 
inter Ostiam, ADtinmqae intervallo. 
Holsten, H»c ' Laarentia ' Maro- 
nis ' arva.' 

p Lueu9 JovisJ Ubi saceliom fait, 
cujos Inscriptio, Patri D«o IndigeU^ 
qui NumieU amms ^udiu iempenU: 
TlarfAt Ocov x^i^^ov ts wrofuni Vofu» 
utov pwfM tUwn, Anctor Dionys. 
Halic. lib. I. p. 59« Ardeam is amnis 
alloit, qnod nanc Castrum Csesarinse 
gentis, cum ▼etere appeiiatione * Ar- 
dea.' Virgli. £neid. VII. 410. P4inlo 
prsiTity et Solino, cap. 8. p. 12. 

<i Apkrodieimn] Hoc est, Veneris 
templam oltm, nonc vestigia tantom. 

' AHHum] Nonc qnoniam sola so- 
persont mdera, Antio romMoio Itali 
accolss vocant. Neronis lispc patria. 
£t in nnmmo ejnsdem Neronis, se4 
ficto, in Tbes. Goltsii, Col. Antut. 
iBo.iiii. Itauca. — ' Sic etiam qoam- 
▼is scripsit Horat. i. Od. 95. < O Di- 
ira, gratam qose regis Antinm ;' eave 
tamen eo referas nammom argen* 
teum, qai est apod Patinnm, in Famil. 
p. 244. et in Mosseo nostro, bac epU 
graphe, Q. rvstivs FORTvifiB an- 
TiAT. Doo hac parte capita sont 
conjnncta; dextmm est civis Nar- 
bonensisy pileo nrbano et domestico 
tecti ; alterom Fortunse, capitis mn- 

Hebri tegmine. .)(* c^^^^' avovsto. 
Arai in qna scriptom esti for. re. 



infra sz sc. Fortona, noil Antii so- 
lom, sed nbiqne terrarnm colebatary 
et, quod capot est, in hoc numismate 
hsec sententia primis dontaxat vo- 
cum literis magna ex parte expressa 
continetnr: ' a. rvstits roRTVRiB 
JEdificavit Aram NArbone, Titolo Ini- 
peratoris Aogosti Tatatricis. casaRi 
AYGVSTo ara FORtonss REdncis.' Ed^ 
eee» 

• A^tura] Et insaisB nomen hodie, 
et amni manet. Festos : ' Stara fla- 
men in agro Laarenti est» qnod qui- 
dam Asturam vocant.' 

' Nympkeui] Nnnc La Nimpa dici- 
tar: cojus verom ostiom inter Cir- 
ceios et Terracinam : altero, quod 
Plinii oiUte Aiit, ad fances iacnsFog* 
liani, arena oppleto. Hoisten. 

" ClottraJ Latii veteris limes, ct 
claustra antiqni Imperii, ad coerccn- 
dos Volscos. Vel claostra forsan os- 
tio Nymphei amnis opposita, nt Hol- 
stenios conjicit, contra vlm Oceaol, 
ne oppleretnr arena: qnod postea 
nihilominns effectom est. 

V Cireeii] Oppidom Volscomm foify 
Kipieala vfyas Dionysio Halic. l)b. Tiil. 
p. 400. ciyas in rnderibos dobc pa- 
gos est S. Felieitay in radicibns Cir- 
celi montis, Monte CMUI», Hic Circe 
Solisfiliacreditnrhabitasse. Dionys. 
lib. IT. pag. 260. 

^ Homiero] Odyss. K. 104. 

> TheefkroMhai] Hist. Plant. v. 0. 



NAT. HIST. JUIB. III. 9. 



605 



taxat a Gallis captam dixit, Clitarchus ab eo proximiis, 
logationem tantam ad Alexandram missam,) hic jam, plas- 
qaam^ et fama» Circeiomm*'' insoIaB mensaram posait sta« 
dia octogintay' in eo yolamine, qaod scripsit Nicodoro 
Atheniensiam magistratai/ qai fait Urbis nostrae ccggxl. 
anno." Qaicqaid est ergo teryaram, praeter decem millia 
passaam prope '^ ambitas, annexam insulaD, post eam an- 
num acCessit ttaliee. 

Aliad miracalam : ^ A Circeiis '^ palas Pomptf na ^ est> 
qaem loctim xxxiii. arbium faisse Macianus ter consal 
prodidit Oein flamen TJfens/^'' sapra qaod Terracina 



^^#»^^>#^^^^»»»»^ 



tn edd. Hardnin. 1. 9.S. Miller. Bipont. et Franc— 10 Cereeivnm Cliiffl. 
M ox, pro fMgiMtratmi Els. Hardnin. 1. 9. 9. Miller. Bipont. et Frani. ezht. 
heut mtgiatntM. — II Itaomnet codd. Hardnini, Laet, et Cbiffl. item edd. 
Harduin. I. 2.S. Miller. Bipont. et Franz. ^madnmgenteiimo texageeime oNtto 
edd. vett. — 12 Vet. Dalec. propta^. — 18 Cerceve Chiffl. Moz, Poniina mar* 
go edd. Dalec. et Oronov. PomptiM eet^ o. L XXXHL urlmtmy ^c. Cbiffl. 
ita qnoqne codd. Hardnini» at edd. Hardntn. 1. 2. 8. Miller. Bipont, et 
Frans. P. eif, q, U XXIIL ^c, edd. Tett.— 14 Cbiffl. ^Mintfn C^ealiim, Panlo 



NOTJE 



y Htc /am plMfiMml Theophrastusy 
inqnit/Circeiomm inanlm mensoram 
tradendo, certins qnam;e fcma incer* 
toqne mmore prbdidit deea. 

> Stodia oetogJ] Hoc esty x. M. P. 

* Magietratut Imagietratu] Magis- 
tratnm gerente. — ^ Tres simnl fnisse 
Atheniensinm Magistratns annnos, 
aisl qnis eoram intra annnm e yita 
decedereti nnmmi antiqni testari yi* 
dentnr, in qnlbns plemmque tres ap« 
pellantnr. fjjusmodi est ille, qnem 
Goltdns in Onecia rafert, Tab. xiv. 
in qoo hic Ipse Nicodoros yidetnr no* 
tari. Sic enim habet. A. OE. hoc 
esty *A0nydirtf Stkf Athenieiuhim Dea; 
Minenra scilicet. Deinde Magistra* 
tnnn nomioa; AOPOeE. NIKOAA. 
AIO. * DorotheuSy Nicodorns, Dio« 
genes." £tf. eee, Vlde Notas et 
Emend. nnm. 40. 

^ iUiMd mtraralMm] Olossema has 
Toees saplQnt: tidenturqne ex ora 



llbri in feztnm Irrepslsse. Nisi qnii 
referri bsec malit ad illa priora, iifl* 
rwM eet qnod kac Ae re^ Ijfe. qnibus ista 
modo raspondeant, a^tad ntiran(/«iii. 
Nam qnod a«c«sstk«e Itatim proximd 
ante haec verba dicitnr, spatinm illud 
terraram intelligendum est, quod re- 
tragresso mari eo, qno Circeli ollm 
circnmdabantnr, accessit Italisp, sl^e 
contlnentl : cum mox Tlce Teraa lo- 
cnm Kxxin. nrbium Pomptina palus 
obtineat. 

« Pomjjttina'] Vel, ut alibl, ipsiqUe 
Festo, PoitCina. In agro Pometino, 
ip rf UofAerripw in^, fnit, inquit 
Dionys. loc. clt. cni nomen a Suessa 
Pometia, Volscdnfln urbe mediterra- 
nea. De hac palnde dicemns iterum 
xxvi. 9. 

A Ufene] Vlbius Seq. p. 888. ' U- 
fens TerracinsB proximns.' In Mss. 
Ftamen Ufeninm, Amni nomen H 
Portaitore: Terracina snam retinet. 



60G C. PLiNII SBCUNDl 

oppiduQiy lingaa Volsoomm Anxur dictnm, et nbi fitere 
Amyclas* a serpentibus deletas. Dein locas spelancse»' 
lacos FundannsyS Caieta portas. Oppidnm Fonniee^'^ Hor- 
miae prius olim dktnm : ut existimaveie/ antiqna Laestry- 

NOT^ 

De vetnsta Anxuris appellatione Fes- gonas ez indastria in mediterraneo 

tus, Liviiisqne. Hinc Jiipiter Anxn- coUocat; nt Ulyssem doceat, eqne 

nis, apiid Maronem, JEn. vii. 799.— ab his qni continentem iDeolerent, 

* Cave tamen huc pates pertinere ar- quam ab hb qui degerent in insuUa, 

gentcum nummum Vibisp gentis apnd aspera multa pertiilisse. Propterea, 

Patinum, in Famil. p. 29S. n.4. Par- cnm bos snb nomine Cyclopum jant 

te priore caput barbatnm ignotum- de»ignasaet, illos detnde sub Lsttry- 

qne exhibet, in familia PanssB genti- gonuin appellatione denotavit. Con- 

litium : retro, pansa. Parte altera stabat ex vera fsma, veniase in Sici- 

Jupiter sedet teminiidus, capite laa- Uam Italiamque Ulyssem : fabola ai- 

reatOy dextra extenta, hastam tenet tom populommy ut libnit, Immnta- 

sinifttra, C. vibivs. C. F. C. N. * Cai- vit. Horoeri locns vs. Sl. sed prae* 

u« Vibias, Caii filius, Caii nepos,' lioe cipue vs. 85. mnlta nuper exercuit 

est, patre et avo Triumviris Moneta- ingenia. Sic ibi vates : 'Efiiofidry 3r 

libus» Latere dextro, iovisaxvr. U6iA«a$a AAfuv a2v6 irroXUQpor, Ti|X)^ 

Sententia enim latet ista sub literis: wv\oy AaurrfnryopifiPy. 99t yoifi^ra voi- 

' Imperator Optimns Vespasianus Jo- /aV *Hir^ct cI<rcAd(wK, 88c r* ^|cXi«r ^ira- 

vis Sacerdotia Ampliavit Decem Vi- ko^i. ''Evda a' ftihrros Mip 5o(otff 



rts Restitutis.' £d. sec» De tempore paro fuff$oh$^ Thp fjAvffiovKo?JttP^ ihf f , 

deductae coionia Terracinam, teo fkpyv^ ft^a vofM6tnr 'Eyy^TVyuK* 

potius Tarracinani, Velleium vide 1. 1. r6s rc jcol 4/Mvr^s curr k4\w$oi* Uunc 

^ ilmycke] Ua>c rursnm Plinios locum aic nos breviter exponimna ; 

VIII. 43. Vide Servium in illnd Ma* Septima die,inquit Ulyasesy venimoa 

ronis, < Tacitis regnavit Amyclis,.' ad excelsom Lami oppidomy medi- 

iEoeid. X. 564. terraneam Lsstrygoniam : obi paato* 

' Spelunca] Amyclssey in littore rem pastor vocat» lodocena pecora 

potitse, hodie Sperlongu: unde sinui media nocte in urbem, alter exaudit, 

Amyciano nomen, Jlfart di Sperlonga» qui aua eontinno educit : nam per vi« 

r Fuadanttt] // Lo^o di Fondi^ ab cet vigilant, alter alteram noctia par- 

oppido cognomine, quod v. M. P. a tem. Si onas autem totam nocteoi 

niari distat. vuU vigilare, doplam mercedem la« 

. ^ Formia^l Ubi nunc oppidnm ilfii* crator : alteram ob paatot bovet nt- 

lOf in intimo Caietaoi, teu Formiani qoe ad mediam noctem, alteram ob 

ainot recettn. Caieta, hodie Gautu, pattat ovet otqoe ad tolit exortom. 

. ' Ui exiMiimatere'] Homerot Odytt* Nam tive de die edocat» boe eft» 

K. Ovid. Met. xiv. Solinut, cap. 2. tolo occidente, et oocte redocat, Imn: 

p. 14. Piinium tecutnt.— * Lsttry- ett, tob mediam noctem ; aive eda> 

gonet reipsa in SicUia tantum fnere : cat post mediam noctem» et redocal 

sed ex Sicilia tranttoUt eos io Itaii- mane ; breves tont vitt, qaibot itor 

am Homerut in fabula, qoam contex- et reditor, tlve die» tive Bocie. Sie 

ebat de Ulystit errorlbot. Ltettry. Luc. ii. 8« ' Pastoret erant io regi* 



NAT. HIST. LIB. III. 0. 



607 



gonnm sedes. Ultra fait*' oppidom Pyrae : ^^ colonia Min- 
turnae,^ Liri amne divisa, Giani'^ appellato. Oppidam 
Sinuessa ^ extremum in adjecto '7 » Latio> quam quidam 
Sinopem dixere vocitataro. 

Hinc felix illa Campania est. Ab boc sinu "" incipiont 
Yitiferi colles, et temalentia nobilis*^ succo per omnes 
terras inclyto» atque (nt Teteres dixere) summum Liberi 
patris cum Cerere certamen. Hinc Setini et Cascobi'* 



post, Ver. Dalec. ei t6t /icfrf.— 15 Chiffl* oppidum Py/o.— 16 < Lirit amnis» 
nnnc Ganglintto, appellatiis est ClmiSf KA^if, tetite Slrabone, lib. v. p. 2SS. 
Unde apud Pliniam videtnr einendandam : Liri aMJiedirua, Clani^* t^e, Bro- 
tier. ' Alias Clamo: quo pacto et a Virgilio appelUtnr Georg. ii. S25.' Du' 
Uc. Glanieo edd. vett, ante Hardnin. qni lectionem nMtram excodd. restU 
tnit*— 17 Margo edd. Dalec. ct Oronov. ta «^«ctiiai.— *ia Margo edd. Da-^ 



NOT^ 



one vigilantes, et enatodientes vigi- 
lias noctis snper gregem suum." Ed, 
9ee, 

i UUra/uUI Dirutum jam tum aevo 
iDnoit : et de eo sane ceterl scripto- 
res silent. 

^ itftiifiirN«] Ubi nnnc Liria sca- 
pha trajiciinr, fere in ejns OHtiis : un- 
de loco nomen, La barca del GarigUa- 
no, Idem Glanis sive Clanis olim 
appeilatns. Straho, lih. y. p. 233. 
AMtfAs varafihs, RAiris 9* iKCtX^o vpS- 
r§pop, Alins ab amne Glani, qnem 
propterea Arretiiinm Plinius cogno- 
minavit panlo snperins hoc cap. nt 
ea nota ab isto Clani, qni Liris est» 
sejnngeret. Mintnmas deductam co- 
loniam anctor e»t etiam Livins, tib. 
X. p. 177. f t Ptoiem. iii. I. Velleiiis, 
lib. I. *Q. Fabio qnintnm, Decio Mu- 
re qnartnm Cos. quo anno Pjrrbiis 
regnarec(epit,Siniie8sam Minturnas- 
qne missi coloni.' 

' iSSitvessa] Snpersnnt ingentis op- 
pidi rodera, prope casrellnm Rocca di 
Mondragone: medio fernie intervallo 
inter ostla Liris, et Savonis, Ltvius 
loc. cit» * Placuity at dnte colonise 



deducerentur : ona ad ostinm Liris 
flovii,qnaB Mintnrnae appellata: alte- 
ra in saltn Vestino Falernnm contin- 
gente agrnm, nbi Sinope dlcitor Grse- 
ca urbs fnisse, Sinnessa deinde ab 
colonis Romanis appellata.' 

»■ Ina4Jecto] Innovo Latio,quod ve* 
teri adjunctnm est. Sinuessa alioqui 
in confinio Latii Campaniieque posi- 
ta, alterutri,ntfit,adjndicatur: nnnc 
qnidem Latio ; Campaniae, xxxi. 4. 

B Ab hoe rinu] Ab hoc terrarnm 
tractOy quD Latiom novum diximos 
contineri. Honc locnm non Intellexit 
Camillns Peregr. qoi mox legendom 
censuit: Hinc Veeeinif et Ceeditii, ipro 
Setini, et Ceecubi, p. 127« et 14S. 

^ Setini, et Caculn] Ab oppido La- 
tii novi,qnod Sipria Ptolemaeo iii. 1. 
dicitnr, nonc Sezza^ Setinns ager ; 
Caecobos, a Csecobo oppido, qood rh 
Kaucovfio¥ Straboni, lib. v. p. 233. in* 
ter Caietanom sinum, oppidomque 
Fnndannm. Hlnc vina Setina et Cie* 
cnba, de qoihns xiv. 8. Setiae sitnm 
Martialis edocet, xiii. 109. ' Pendu- 
la PomptiDOS qu8B spectat Setia cara- 
pos.* 



608 G. PLINII SBGUNDI 

protendantor agri.'9 His jnnguntur Falemi, Caleni.p Deia 
consurgant Massici,"! Gaurani/ Surrentinique ' montes. Ibi 
Laborini ^'' ^ campi stcmuntur, et in delicias alicas popula- 
tur*''' messis. Haec littora fontibus"^ calidis rigantur: 
praBterque cetera in toto mari conchylio et pisce nobili ^ 
annotantur.^^ "^ Nusquam generosior olese liquor. Et boc 
quoque ^ certamen humansB yoluptatis tenuere Osci> Grscci» 
TJmbri, Tusci> Campani. 
In ora Savo ' fluvius : Vulturaum ^ oppidum cum amne» 



lec. ct Oronov. et iemeto iMUfet.— 19 Ita codd. Hardnini, et Chtffi. iteni Har- 
daiii. 1. 9. S. Miller. Bipont. et Frani. obtendnntur agri edd. vett. et Gronov. 
—20 I.«6ortiit Chiffl.~21 Ita Cliiffl. rnm edd. Hardain. 1. 2. 9. Miller. Bi- 
pont. et Franz. poliiwr edd. vett. et Grono?. poUtmtur menei Hennolans Bar- 
baras. * haUctg potUmtur menm Blondo. Lego, coUiguntur,* Dalec — 88 Margo 

NOTiE 

P FaUmi, Valeni] Falemns ager a alica sit dicemns xviii. 2^. 

Massici montis radicibus, de qoo ^ Fontibua] Baianas aquas intelli« 

mox, in latam planitiem : Calenns a git, et Pateolanas, et Stabianas* 

Caleno oppido, nnnc Caiui, citra Ca- ^ Pisce noMH^ Scaro. Vide qosB 

poam, versus septemtrionem proten- dicturi sumns ix. 89. Ostrea quo- 

debatur. qne, credo, Baiana et Lucrina intel- 

4 Mimici} Nnnc Monte Marnco^ ligit, de quibos ix. t9. 

Vlno suo nobilts, qnod itfnscafellaiii ^ Annotanit&'] Celebrantur, nobili- 

iucol» vocant. Pars illius montis tantnr. Vide Notas et Emend. oam« 

extrema, Rocca di Momdragone^ de 41. 

qna paulo antea. ^ Elthoc ^iio^tce] Felicem hnnc soU 

' Gwiram\ Vibius Seq. pag. S48. tractum, in qno bomansfi voloptati 

* Gaurus mons Chmpanise»* Sic eti- explendae Liber pate^ cum Cerere 

am Liv. lib. vii. p. 181. Nunc MonU certat et Pallade, tennere varii sub» 

Biir5are, Inter Puteolos, et Lucrinnm inde populi : primum Opici» Ausones- 

lacnm. Camill. Peregr. p. 231. <^ue, inquit Slrabo ex Polybio, lib. v. 

■ Sarreiiltat] Qni Surrento oppido p. 848. DeindeOscl,&c. 

imminent, de quo mox. Hinc vina > Satol Latiom bic a Campania 

Snrrentina, de qnibus Plin. xiv. 8» disterminat. Hodie jS^aoiie. Camill. 

nbi et de Gauranis. Peregr. p. 151. 

> Lahorini] Mss. Lehainu De his * Vtiiftinittiii] Amnis Campanlas 

dicemus nberius xviii. 89. maximns, VoUomo, dedit oppido no« 

" AUom popuUdwr] Ad alicam faci« men, quod nunc castellum tenue est 

endiim messis populatnr, hoc est, in ora, Caotel del Fottomo. Sedes 

avide rapitnr 6b ejos existimationem, olim Episcopalis, In decretis Sym« 

a Laborinomm camponim incolis. Sic macbi Paps, p. 964. ' Pascbasius 

Ms. Chiffl. In Reg. pojwMtcr. Quid ValtumeiisU.' 



NAT. fllST. LIB. III. 9. 



fl09 



Liteniiiiii,*' Cttm» CbaleideBsiumy* Migenqm/ poftas Baia- 
rttm, Baali^ lacus Lttcrinas/ et Avernas/ jaxta qaem Cim* 
meriiim oppidam qaondam. Dein Pateoli,^ colonia Dicafr- 
arcbia dicii : postqae Pblegrasi ^ campi, Achenisia ' palas 
Cumis vicina* Littore aatem Neapolis Cbalcidensium et 
ipsa>J Partbenope a tamolo Sirenis ^ appellata : Hercula* 



NOTiE 



^ Liiemufk] Nnnc vicus, Twrredi 
Pairioj ab amoe cognomine, qaem 
Virg. Oeorg. ii. Claninm vocat, nt 
recte Camill. Peregr. p. 189* lo Syn- 
odo Palmari, sob Symmacho, Apri- 
lls Liternensis. 

« ChaleidengiMM] Hoc est, a Chal- 
cideDubos conditae, sife ut Solinos 
ait, cap. S. ab EoboBenaibos. £st 
enim oppidom £ab«se Chalcis. Li* 
vitM lib. VIII. p. 144. ' Comani ab 
Cbalcide Enboica originem trahont.' 
Sic et Eustath. in lliad. B. p. 270. 
Naoc solaro soperest nomen, Cimm. 



Y. p. 245. Nihil prseter venim Fes- 
tns : * Cimmerii dicuntor homines, 
qiii frigoribua occupatas terras in- 
colunt, quales foeroot inter Baias et 
Comas, in ea regione, in qua conval- 
lis satis eminenti jugo circamdata 
est, quas neqne matutino, neque Yes* 
pertino tempore Sole contegitnr.' Et 
popoH pariter et oppidi hujns Cim- 
merii meminit Homerns Od. A. "Eitte 
Sh KififMp(«r Mpfir Sq/j^s t«, «Ais W. 
f PuUaU] lulis Poamolo: nostris, 
PoHsoL Prios Aucmunc^ Straboni| 
loc. cit. obi de Puteolorom nominis 



* Misenum'] Capo di Miumo : ubi origlne dispntat. Festns : ^ Dic»ar* 



oppidi rudera. In vi. Conc. (£enm« 
act. 4. 'Agnellos Episcopos Eccle* 
•iaa Misenatis Provincise Campanis.' 
Sic Baiis soluro restat castdinm, 
CMfel di Btua, Baali retinent no- 
raen BauU et Bagola* Uortensii vil- 
la qose est ad Baolosy inqoit Cicero 
Acad. iib. iv. p. 28. 

• Laerinus] Fuit prope recessnm 
intimnm sions Pnteolani. Nnnc esc 
paluaintosa, com arnndineto. Oiim A*» 
verno eoojnnctas, — * tunc curo portns 
easety qoalis a VirgiUo describitnr, 
Georg. II. 161. * An memorem por- 
tusy Lucrinoqne addita claastra, At- 
qne indignatnm magnis stridoriboa 
epqnor ; Joiia qoa ponto longe aonat 
nnda refnso, Tyrrhennsqae fretis im- 
mittitar sestos Avemis?' ' Ed, se^. 

' Avtrtuu] Aotro Sibyllae celebrt^ 
tissiinos: hodie Lago d'AvemOf et 
I^go di Tripergola, Qu« de Cimme- 
riia hoc terramm tractn sunt oUm 
prodita, fabolis accenset Strabo, lib» 



chia vocabator, qas» nooc Poteoit, 
quod e« civitas qoondam jostissime 
regebator.' Nempe M r^s 9ucaiat 
iipXQ'* Tacitus, Annal. xiv. 'Vetns 
oppidom Pnteoli jos colonias et cog* 
oomentnm a Nerone adipiscnntnr.' 
Frontinns tamen, lib. de Colon. pag. 
S7. * Poteolis colonia Angusta. Au- 
gostns deduxit.' Vide qas» dictnri 
aamns, xxzi. 2. 

^ PhUgrtti] lidem et Leborini sea 
Laborini dicti : nonc Campo QuaHo, 
Qt egregie adversos Cloveriom dis- 
putat CamUi. Peregr. pag. 261. 

* Aeheruiia] ^Ax^povoia Xltani, Stra- 
boni, loc. cit. Lago della CoUuceia, 

j Chaleidenmm ei ipoa] Periade 
atqoe Comae. Sic Livins, Ub. viii. p. 
lU. et Velleios lib. i. pag. S. 

^ A tumulo Siretue] Coi Partheno- 
pe nomen foit. Strabo^ lib. t. pag; 
246. Stephanns: Martianas, lib. vi* 
cap. de Conditoribus Urb. pag. 206. 
Solinos, cap. 2. pag. 18. Sireattm 



Delpk,eiVar,Clu§, 



PUniue, 



2 Q 



610 



O. PLINII SBCUNDI 



mnin : ' Pompeii,"' hand procnl'' aspectante *' monte Vesa- 
▼io, alluente vero Saroo amne: ager Nncerinns:^ et 
novem millia passnnm a mari ipsa Nnceria.'' Snrrentum <* 
cnm promontorio MinervaBj Sirennm qnondam sede.^^ 
Navigatio a Circeiis daodeoctoginta millia passuum patet. 
Regio ea a Tiberi prima Italise servatut, ex descriptione 
Augusti. Intus coloniae : Capua ab campo ^ dicta, Aqui- 



edd. Dalec. et OronoT. H pUu mobililtantwr.—7A Edd. vett. et QroooT. htmd 
proeul tpectante; lectionein oostrain ez codd. restituit Harduin. — 34 Nucerv- 
nu$ ett Vet. Dalec.—M Chiffl. «cd<f.~26 Vet. Dalec. ^nUani, ArfuuUea» 



NOT« 



trium hec nomiua apud TsetE. Chi- 
liad. VI. vs. 710. Acvnco^ja, A^Tcia, 
lUfpB^yiwii, 

1 Hereukmium] 'H/MdcXcior Strabo- 
ni, loc. cit. Nunc T6rre di AtjMifa, 
ut recte UoUten. advenus Clnve- 
rinm. 

"> Pampeii] Oppidnm foit, nune 
rndera : et CtoiM nomen. Sarno 
amne allnebatnr, nt anctor ett prm- 
ter Plininm Strabo, pag. 947. et Sta- 
tins, II. Sylv. 9. * Nec Pompelani 
plaeeaot magis otlaSami.' Nomen 
hodie amni Sartta et SeqfaH, 

■ Haudpraeul} Hoc a Mela Pom* 
ponio» II. 4. ' Hercolanenm, Vesnvil 
montis aipectus, Pompeil.' 

• ^Hcma] Nocera. Cognomen hnic 
Alfaterna fuit, ad discrimen NuccrisB 
UmbricsBy qne Camellaria diceba- 
tnr. Anetor Diodorns Sic. lib. xix. 
pag. 707. 

P Surreuium'] Sarreuio, Ibl A«pwHh 
^iMr^A^vaioFStraboni, lib. v. p. 247. 
nnne qnoque Copo deUa Miuerta : SU 
renianos montes Frontinns vocat, libtf 
de Coloo. p. ISS. — ' Ab ea regione 
Sirennm nomen accepit Homerns, 
Odjss. M. 44. Sed eas virgines facit, 
qnsB et cantando permnlcerent anres« 
et nossent labores OrsBConim ac Tro- 
janornm, aliosqoc in toto orbe, vs. 



100. In ea vero fabula alind nihil 
Sirenes, quam conscriptiones histo- 
ricsB et poeses fabolosflBsont,qnamm 
lectione capiebatnr Ulysses. Bis al- 
ligari eum oportoit, oe ibi maneret» 
M. 196. Qno significainr, cum res 
domestlca coranda esr, male teri 
tempns in lectione historisB sive la- 
bnlarum. Ulyssi socii ipsi sibi sponte 
obtnravere, qnoniam plebs scilicet» 
alils disteota curis, Id genus studio- 
rom negligit. Incolere dicnntur Si- 
renes pratnm ameennmy sed mortno- 
rnm ossibos pleonm ; qnoniam histo- 
ria non nisi de mortnis loqnitnr. In 
insnla deniqne eas collocat, M. 1C7. 
pijaar %9ipihroiJry qnod ipsum hoc in- 
tegmm hemisphsBrium est, Oceano 
^ircnmcinctnm, ut pntabant.' Ed* «fc. 
4 Ci^ptia ab oampo'] Livins lib. !▼• 
pag. 78. ' Capua ab dnce eornm Ca- 
pye, vel (quod proplns vero est) a 
campestrl agro appellata.' Livinm 
Festns exscripsit. Sic Diodoros a 
circnn\|acentiDm camporum planitie 
dictam esse vult: Strabo a capite» 
quod capot esset doodecim nrbinro, 
inditom nomen putavit, p. 248. Nnnc 
vicns est, S, Maria di Capua : a nova 
Capoa miilia passunm dissitns, Ca- 
miilo Peregr. pag. S81. idemqne rec- 
te admonet, pag. 047. in Mss.^legiy 



NAT. H18T. LIB. III. 9. 



611 



nain/ Suessa/ Venafrain/ Sora,'' Teanam'' Sidicinnm 
cognomine, Nola.'' Oppida: Abellinum/ Aricia/ Alba 
longa/ Acerrani/ AUifani/ Atinates,'' Aletrinates/ Anag- 
niiii^* Atellani^^ Affilani,' Arpinates/ Auxiinates,^ Avel- 



NOTA 



Capw ob XL cttmpo, hoc cst ub «mfe- 
cifno cainpo, sic enim et nostri babenty 
«t favere Strabo ppoxime landatns 
▼idetnr, perinde ac si e dnodecim 
urbibns ipsa reliqnis nndeeim prse- 
slaret Plinins xtiii. 20. ' Capna co« 
lonia |ib Angnsto dedncta.' 

' A^man] Aqtdno, hand procnl 
amne Liri, in Prov. TerrsB Laboris. 

• Sue$$a] Apnd Ornter. p. I09S. 

COLONIA. IVLIA. FEUX. ClASSICA 

Svmsa. Hsbc Anrunca olim cogno- 
mlnata, ad discrimen Snesss Pome- 
tlflB, qnsB tn Volscis fnlt. SsBpe etiam 
aloe cognomine, qnod Snessa Pome- 
tia eversa jam inde a Tarqninii tem* 
poribus foret. Hsec nnnc iS<essa di« 
citur, Inter Lirlm et Teannm, de qno 
mox. Tempns colonlse Snessam de* 
doctae Vcllelns indicat, lib. i. 

t Vemtfrum} Hodie Vemtfri, in VnU 
tarni fluminis ripa. 

■ Son] Omter. p. 400. Colonia. 
SoRANA. Ad Lirim aranemyArpino 
proxima, Stra, Ptoleniseo, ^i»pa, 

III. 1, 

▼ TMmon] TiwNfp SiSunyv^ Strabo- 
niy 1ib« ▼* p. 240. ad discrimen Teanl 
Apuli, de qno cap. 16. TUmo^ ad fon- 
tes fluvii Savonis. 

^ iVofo] Ornterus ex Sirmondo, p. 
lOSff. CoL. Fbl. Avo. Nol. Fron- 
tinns de Coloniis, p. 87. ' Nola Co« 
lonia Angnsta.' 

« AbtUkmml Ab boc CampanlsB 
Abellino diversnm illnd quod in Hir^ 
pinie fnlsse videbimus cap. 10. Hu- 
jns meminit Frontinus, p. 89. 

1 ATum\ Nnnc VArkdmt nbi Incns 
Ariciqns DianaB sacer, prope Veli- 
tras. ^Kpuda Ptolemaeo, iii. 1. Fron« 



tino de Colon. p. 82. Jrtna pro Ari* 
eia, 

* Alba hnga'] Solo sqnata a Roma- 
nis,Tiilli Hostilii principatn. Dtonys. 
lib. I. p. 63. Cx ejns ruderibus oppi- 
dnm excitatnm, cui nomen veins Al' 
baao esty xii. fere mill. pass. abnrbe 
Roma. Hinc in decretis Symmachl 
Paptt p. 264. ' Chrysogonus Episco- 
pns Albanensis.' 

■ Aeerram] Ab Acerris, oppido ad 
Liternum amnem, seu Clanium. De 
hls Virgil. Oeorg. ii.225. «Talem 
dives arat Capna, et vlcina Vesnvo 
Orajogo, et vacnis Clanius non «e« 
qnns Acerris.' Vide Servlnm in enm 
locnm. Sunt et Acerrss alis, de qni- 
bns dicemus cap. 10. 

^ ARtfami] Oppidnm Straboni, lib. 
▼. p, 288. 'AAj^. Livio, lib. ix. p. 
168. ' AllifsB :' Incol», p. 167. ' Al- 
lifates.' Frontino de Colon. p. 8S. 
'Allife.' Nnnc mderibns nomen est 
AUft, prope Vnltnmi ripam. In de- 
cretis Symmachi Papse, p. 260. 
* Clartif Alifanus Episcopiis.' 

<: AHnatee] ^Artra Ptolemaeo, lu. 
l. prope .Fidenas, in oppidis Latino- 
rnm mediterraneis : nunc vlcos, a 
Cassino iv. M. pass. in radicibns A- 
pennini montis. 

^ AUtrhuUet] Alatrinates Heraici 
nominis populos vocat Livins, 11 b. 
IX. p. 88. Nunc Ahiri, inter Anag- 
iilam et Soram. Frontino de Colon. 
p. 82. * Alatnim.' Aletrinatum fre- 
qnens apiid Oratemm mentio. 

* ila^gamt} * Dives Anagnia' Ma- 
roni dicitur, nonc ilaagni, in Campa* 
nia, ut vocant, Roniana. 

f AteUemi] ''ArcAAaStraboni,lib. ▼. 



612 



C. FLINII SBCUNOl 



lani,^^ Alfaterni;^ et qui ex agro' Latioo^itein HemioOy 
item Labicano cognominati : BovillaB,"' Calatiae," Casinum/* 
Calenum,i'Capitulum'^ Hemicnm> Cereatini,^7 qui Mariani'' 
cognominantur : Corani * a Dardano Trojano orti : Cubal- 
terini, Castrimonienses/ Cingulani : Fabienses/^ ^* in monte 



^^^^^i 



Auximarea, Auxettm, ^c. Gronov. et al. A8tdaniyi^c.-^27 Capitulum Cemetmm, 
Cemei€Mi edd. yett. et Gronov. Lectio nostra est ex enoend. Hardnini. Vid. 
Not. et Emend.— 28 Chiffl. GaMenfef. Mox, edd. vett. et Gronov. borojMptt- 
Uetues. Ex Palemo, FratimUes, Vet Dalec. FuMmete$^ a Fusciene appido. — 



NOTiE 



p. 249. lu ejus roinis nonc est S, 
Arpino, sive S. ElpidiOy duobiis mili. 
pass. ab Aversa. Aversanns Episco- 
piiB, etiam et Atellanns olim, et Cu- 
manns dicebatnr. Holsten. 

V Affiiani\ Ab oppido AffiU. Vide 
Notas et Emend. num. 42. 

^ Arpmateel Arpinnm, natale Ci- 
ceronis solom. Arpimo, mill. pass. ix. 
a monte Cassino. 

1 AuxioMLiee] Hornm sitos adhnc 
obscurns. Cave enim com Anxima- 
tibus aliis confnndas, de qnibns in 
quinta Italiae regione dicemos infe- 
rins, cap. 18. 

i AvelUoii] *hfi&0<a Straboni, lib. v. 
p. 249. et nonc AveUa, ad fontes am- 
nis Literni. 

^ Atfatemi] A Nuceria Alfatema, 
de qua superius, bi nomen habent. 
Noi/ircp(ar r^ *A\^aT4ptnii vocat Dio* 
dorns, lib. iiz. Bib<. p. 707. 

^ Et quiex agro'] Alfaterni, ut ser- 
vetnr locornm per literarnm seriem 
digestio, in Latinis, Hernicis, Labi- 
canisqiie sunt repetendi. AafiiKayoi 
Dionys. Halic. lib. v. p. S26. quo- 
rum oppidum Labicos vocat Livius, 
lib. II. p. 4S. Nunc eise oppidum 
Colmmna, Holstenio credit Fabrettns, 
Dissert. i. de Aqnand. p. U. 

™ BoviUa] Bovilla oppidnm Fron- 
tino, lib. de Coloo. p. 8S. 
" Calati4B] Livio Calatia lib. iz. p. 



162. Nune vieus ignobilis, tn Appia 
via, S. Gaiaaa, inter Capoam et Be» 
neventnm. Holsten. 

* Carinum] Nunc Monte Catrino. 

9 CofeaiMi] Non est CarinoUL, prope 
Massicnmmontem, nt visum est eni- 
ditis» sed Calrt, citra Capuam fere 
iv.mill. pass. Cales et Calennm idem 
oppidom est. Calennm municipinm 
Cicero vocat, Orat. ii.in Rnll. Horat» 
I. Od. 20. < Cscubnm, et prelo do« 
mitam Caleno Tu bibes uvam.' Et 
IV. Od. 12. 'Sed preasnm Calibna dn- 
cere Libernm Si gestis.' Plura de eo 
argumento Camill. Peregr. p. 4S6. 

t Capitnlum] Frontino, I. de Co- 
lon. p. 12S.* Capitolnm oppidum lege 
Syllana est dednctum.' Vide Notaa 
et Emend. nnm. 4S. nbi et de Cerea* 
tinis dicemns. 

r Qui Mariant] Ob familiam C. Ma* 
rii, 

■ Corani] * Coram Dardaons eondi- 
dit/ inqnit Martianui, vi. p. 206. et 
Solin. cap. 2. p. IS. Locan. vii. S9S. 
vere admodum, ' Gabios, Veiosqoe, 
Coramque Pulvere vlx tectB pote- 
rnnt monstrare ruin«.' 

' CasffimoNieasfs] Frontino de Co- 
lon. p. 85. ' Castrimoniom oppidum 
Ifge Syllana est mnnicipinm.' 

^ Fahiente»] Fabie geutis oppidn- 
hiin in Albano monte, prope Albam 
longam, de qua antea dictom est. 



NAT. HIST. LIB. III. 9. 613 

Albano : Foropopalienses/ ex Falemo : Frusinates,'^ Fe* 
rentioates, Freginates/ Fabraterni veteres^ Fabraterni novi, 
Ficolenses/ Foroappii/9* Forentani, Gabini/ Interamna- 
tes Saccasini,'*^ ^ qoi et Lirinates vocantar : Ilionenses 
Lavinii^s' ^ Norbani/ Nomentani,* Prsenestini/ arbe qaon* 



99 * Vet. Foro Appkod, hodie Fmm nova, cceDobinm.' Halrc— SO InttramamteM, 

Smecaatmi edd. ▼ett. et Gronov.^Sl ' Ita legeodnm, sine commate; et ita 
babet Editio priucept. Livios i. 1. ' Trojani oppidum condoDt. Alneas ab 

NOTiE 

I 

^ Foropopul,] Inscript. apud Camill. nis, septimse regionis, et EtrnriaB op« 

Peregr. p. 460. Foropopilibnsivm. pido, de qoo diximus cap. sop. 

Forora Popoli, vel Popilii, ^6po9 Ro- 7 FieoUiueo'] Ficnlnea vetos oppi« 

wXioo apnd Ptolemsenm, iii. 1. juxta dnm, apnd Liv. Ub. i. p. 14. prope 

Capnam, cni finitimus ager Falernns Corniculnm. Incol» ^^Xycoi Dionys. 

foit. Ex roale distincto hoc Plinii lib. i. p. IS. Nnnc fannm S, VmriUf 

loco, Foropopnlienies Cloverios eFa« tribus pass. mill. a Fidenis. 

lerno agro transtnlit in Albannm ■ Forot^i] Mlra nomlnis confor- 

montem. Ibi Forom Populi fuit,obi roatio a Poro Appii : saltem Foreop- 

nunc Rocca di Papa, ^t Frootino, p. pienui diceret, nt Foropopnlienses. 

S5. ' Fomm Popoli ' dicitur : at rec- Nunc est Casarilio di S. Mariaf infra 

tios p. 119. ' Popilii.' *Ayoph nosri* Setiam, ad Pontinam palodemy nt ait 

Xla Dionys. Halic. lib. i. p. 17. Vibins Seq. p.34I. a Terracina, M. P. 

* Frustaa^esJ A Frnsinone oppido, xviii. nt Antoninns, sive, ut volnnt, 

CQJus Frontinns meminit, lib. de Co» iEthicns. 

lon. p. 85. cum Ferentino, a qno Fe- * Gahim] TdfiuH oppidnm in Prse* 

rentinates, et Fabrateria, unde Fa* nestinavia, inqoit Strabo, lib. v. p. 

bratemi. Fabrateria bodie Falvateray 838. a Prasneste Romam ennlibns. In 

prope Llrim aronem. Ferentinates decretis Hilari Papss, p. 249. ' Aste- 

Hernici nominis popnlos appellat Li- rio Gablnate.' 

vlos, llb. IX. p. 168. Frnsinatoro idem ^ Inieranmaieo <Shi£c«stai] SuceaMtti 

roeroinit,lib. x.p.l70.#pou(r(M»irofop- et Lirioates non nomina sont, sed 

pidi Diod. Sic. Blbl. lib. xx. p. 809. honim loteraronatinm cognomina. 

qnod hodieque nomen dorat, band Sunt enim alii rarsns Interamnates in 

jproeol a fontibns Liris amnis. Jnve- qoarta sextaqne regione nominandi. 

nalis qooqne Sat. iii. S34. ' Aot Fa- Hanc Interamnam, qo« ab amne Liri 

brateriaB domns, aot Frnsinone para- in Latio nomen habet, Holstcnins ibi 

tnr.' Grnter. p. 1095. Fabratbriii. sitam esse pntat, ubi nunc est Torre 

NovANi. Et alibi, Fabratbriii. No- di r«rmsas: alii nbi Castrnm VlooUk» 

VI. Tabnla Peuting. segm. 4. * Anag- fa. Vide Notas et Emend. nnm. 44. 

nino, viiii. Ferentinum, vii. Febra- * /jiofisiiscf , Lflotatt] Forte haec con* 

teriae, iiii.' In notis, quB vulgo Tl- junctim legenda, ot liionenses dictl 

roni ascribontur, apnd Oraternm, p. sint, quod ab Ilio primi ejus oppidi 

173. ' Febraterise.' ineolss cnm ^nea veneranty eui op- 

> Fr»gMa«f} Ab aiio, qnam Frege» pldo nomen Lavioio foerit. In eo 



614 



G. PLINII SBGUNDI 



dam Stepbaiie dicta, Privernates,' Setiniy'' Signini, Saessa- 
lani, Telini/ Trebolani'^ cognoinine-> Balinienses, Tre- 
bani/ Tascnlani/ Veralani,"' Veliterni,'' Ulabreuses,'' UI- 
vemates : " p saperqae Roma ipsa : cajas nomen"! alteram 
dicere, aicanis caBrimoniaram nefas babetar : optimaqae et 
salatari fide abolitam ennntiavit Valerins Soranas, loitqae 



nomine nxorU Laviniiiin appellat.' * BrMier, — S8 ' Alias MmtUem infrn cap. 
17.' Dnfee.— 39 Cbiffl. C7r6nMfCf.~S4 Edd. vettet Otomvw.mi diem XI J. CtL 



NOTiE 



eoUe situm fuitse videtnr, qoi nnnc 
▼nlfo Jfmi/« dt LeMno, n. d. pus. 
•upra Pntricam. Holsten. Vide No- 
tai et Emend. num. 4ff. 

' Ncrhtua] Norba olim Volscomm 
oppidnm, hodie Norma rMriiiala, Sig- 
niam Inter palndesqoe Poraptinas. 
Liv. lib. zxxii. paf . S8S. 

* NomemUau] Nomentnm oppidnm 
Livio, lib. i. p. 14. Hodie LoiReate- 
no. BaccinSy lib. v. p. S7U in Terra 
Sabina. 

' Pranettiid] Urbs PrsnestOy Upal' 
M0Tof Straboni lib. v. pag. 238. nbl 
et noXiwT^^ayor qnondara appellatam 
scribityqoo noraine coronamm mol- 
titndo ezprimitnr. Hodie PJIfls<rtMi 
et PoteslrtiM dicta. Olim snmmo 
nontis attollebatnr jngo. A Bonifa- 
cio VIII. dimtay in vallem deinde de- 
Jectaest. 

s Ptieermaii$\ Upiotiptfow Ptolenueo 
10 Latlo, lu. 1. Priveranm oppidnm 
Frootino, p. 125. Nnnc Piper»», ad 
Ufentem fl. et Pomptinas palndes. 

h Setini, ^.] Setini a Setia, de 
qua snpra. Sigmini a Signla colonia, 
LiviOy lib. ii. pag. 28. &gnt, in Cara- 
pania, nt vocant, Romana. Ai^swloat 
ab oppido Xwiotnv^My cojns meminit 
Strabo, lib. v. p. 249. nnnc Ctutel di 
SeetQla, prope dirutnm : olim colooia 
Suessola Frontino, pag. 88. 



* Taau} Forte Telemm, a Teleaia 
colonia, apud Frontin. pag. 89. Tc\«- 
ffia PtolemsFOy 111. U prope Beneveii- 
tum. 

i CsgnoattiM] Ad discrimen Trebn- 
lanoramin Saranio, de qnibns cap. 
17. Horara oppidnm ^ Tp«3d\a, Dio- 
nys. Halic. lil^. i. pag. 11. 

k Trebain] Tp^ Ptolemseo, iii. 1 • 
Latii oppidnm, nnnc Teni^ in Cam- 
pania Romana. 

1 TWateat] Tttscnlnm ibl fnlt, nbi 
nnnc Frescolt. 

■ Fem/aat] Oppidnm Fsmiar Froif- 
tino, lib. de Colon. pag. 90. et 127. 
Nonc VerUi, infra Alatrinm, In Her- 
nicis, anctore Livio, lib. iz. p. 168. 

■ VeUterm] Snb monte Algido Ve- 
litrse oppidom LivtOy lib. ii. pag. 91. 
bodieqne Feltlrt. 

« Uhibre»$e$] Ab Ulubris, oppido 
deserto, de quo Jovenal* Sat. z. 192. 
' Pannosns vacnis cdilis Ulnbris.' 

P Ut9emate$] Mss. Reg. &c C/ima- 
nales, ab nrbe fortassis eatorta ap- 
pellatione. Urbinates habere hic lo- 
cnm neqneont, qnl in regione seata 
appeliandi sunt. 

4 Ctf^Ks nowtea] Hcc deiuceps to- 
tidem verbis Solinns, cap. 1. p. 1. 
Nomen id alteram fhisse Valentiam 
tmdnnt. Vide quB in eam rem dio- 
tnri snmoSy ixviii. 4. 



NAT. HIST. LIB. 111. 9. 615 

mox ' pcenas. Non aliennm videtnr inserere boc loco ex« 
emplnm religionis antiqusB» ob hoc maxime silentium insti- 
tutae. Namque Diva Angerona, cui sacrificatnr a. d. xii. 
Kalend.^^' Januarii^ore obligato obsignatoque simnlacrum 
habet.^ 

Urbem tres portas ^" habentem Bomubis reliquit, aut (ut 
plurimas'^ tradentibus credamus) quatuor. Mcenia ejus 
collegere ambitu imperatoribus censoribusque Vespasianis 
anno conditae dcggxxvi.'^^ pass. xiii. m.gg.'' Complexa 
montes septem,'' ipsa dividitor in regiones quatuordecim, 



^l^»»»»*»»»»!»»» 



— Sff Vet. Dalec. ttf ^nrtmif.— 36 ChifB. DCCCCXX. Edd. vett. et Gronov. 
DCCCCXXriH, Mox pro CC. Vet. Dalec. XXX, et paolo pott, In eo- 

NOTiE 

' iMUque nutx] Necem ei allitim In PaUtio. Vide et Plotarchiim in 

ait Solinns. Vide etlam Plntarch. in Romnlo, et Festum ▼erbo * Qna- 

Qnttit. Rom. p. 278. drata Roma.' 

• A. d. XIL £a(.] Hoc est, ante ^ DCCCXXVL] De anno higns 

diem dnodecimnm Kalendas, len ip- CensnnB dlcemns vii. 60. Porro Im« 

so dle dttodecimo ante Kalendas. So- peratores Vespasianos patrem et fili- 

linns, loc. cit. Vide qus de bac nm cx cqno vocat, qnod sane est 

forma loqnendl dictnri snmns, viii. animadversione dignnm. Vide ii. 10. 

70. ^* XIIL M. CCI Minore tnm ali- 

< SmMhentm habef] In ara Voln- qnantOy qnam nonc est passnnm men- 

pitB coUocatnm, nt docet Macrobios, snra : emensisqne extrinsecns mmni- 

Satnm. 1. 10. p. 229. qoi qnamvis eo bns, et castris PrstoriiSy tnrribnsqne 

ioco dissidere a Plinio videatnr, af- circuitls. Hodiemam mnroram am- 

fert tamen auctores alios, qol eidem plitndinem vetere illa decem tantom 

snffragentor, Satnra. iii. 0. p. 406. » stadiiSy hoc est mccl. pass. contrac- 

■ Tre9 pofia»] Carmentalemy Ro- tiorem esse, anctor est Marlianns» 

manam, et Pandanam, quR dicta olim Topogr. Urbis i. 6. — * Non credinms.' 

Satnrola est, teste Varrone : moz Ed, ue. 

Pandana, anctore Festo, quod pate- • * Menies septemi Palatinnm : Capl- 

ret omnibus. Hallncinantnr porro tolinnm: CsBllnm, sen Qnerqnetula- 

qni Quadratam Romam apnd vetns* nnm, nbl nnnc SBdes Lateranensis : 

tos scriptores reram Romanaram de Esqoilinnm, cum Viroinaliy nnnc S. 

Ipsa Urbe accipiunt^ Solinnm seeoti Mari» ad Nives : Qnirinalem, nonc 

scilicet : qnadratamque nrbemy et Memte CavaOof ab equis duobns mar- 

suam cuiqne lateri angulove portam moreis, qoos gigantes tenent, Phidim 

fnisae somniant : chro Qnadrata Ro- opere et Praxitelis : Aventinnm, 

ma locnain t^alatio fnerit, stractns a nunc S. SabinsB : et trans Tiberim, 

Romulo, prinsqoam Urbi condende Janicnlom, qnem urbi Ancns addidit, 

snlcnm ducerec,qQi locns Romse fnit, et fnity nt mox dicetur a Plinio, in 

eiiam P. Victoris aevo, a qno in re- parte Romse : nonc est Meniorie, nbi 

gione Urbis decima locatnr, hoc ^t, legio qnarta decima fnit. 



616 C. PLINII SKGUNDl 

compita Larium^ gclxv. EjuBdem spatiQm, mensura 
eurrente '^ a milliario/ in capite Romani fori statnto, ad 
singulas portas, qu» sunt hodie numero triginta septem^* 
ita ut duodecim ^ semel '* numerentur, prwtereanturque ex 
veteribus septem, qu» esse desierunt, efficit passuam per 
directum xxx. m. dgclxv.'' Ad extrema vero tectorum'^ 



dem, eompUa earum CCLXT.— 87 Sie ex codd. Hardnin. et edd. Hardnin. 1. 
9. 8. Miller. Bipont. et Frans. EJM»iitm ^pirtli mimwra, ffc, edd. yett. et Gro» 
kioT. — S8 Ita codd. Harduini, item edd. Hardain. 1. 2. S. Miller. Bipont. et 
Franz. bU qumUcim margo edd. Dalec. et Oronov. tto vf jtaiintea poHm ibid. 

VOTJE 

y C&mpita Larium'] Larium addidit, mas faiste portas : egressus vero, 

Qt mam quevis compita Urbis, sed perviosqae aditus zlix.^' Ad dno- 

eorum prs^pua, quibus colercntur decim ex illis, inquit, itor via dnpll* 

Lares, eo numero colligi intelligere- ci; per directnm et per obliqonni. 

mus. Nam in compitis Lares olim At has semel a nobis nomerantur, 

coli solitos Festns testatnr. Vide qua ad eas itnr per directnm. Snnt 

Notas et Emend. nnm. 46. «tiam alisD septem quss sont ex ve* 

* A mtlltarto] Coliimna fuit aurea, teribvs, omnino antem a nobis non 
Xfivffow pikuu^, inquit Dio, lib. uv. p. numerantnr, quia perviae esse desie* 
526. ab Augnsto in fori capite consti- runt. Significat state sua legitimna 
tuta, octava regione urbis^ in qnam fbisse Romss portas triginta*' Ed* 
omnes Italiss vias desinebant. Id ei «ee. 

nomen inditum, quod ab ea milliario- « JiTJirX. M. UCCLXV,] Igitur a 

rom nnmerus, qnibos itinera metie* milliario ad portas singalas, si omnea 

bantnry duci primum solebat. Coa- sedseqnentur mensurss, passns fnere 

stitnta ea ab Augnsto est, an. U. C. omntno dgcczxzi. cnm semisse. Sie 

9GCZXXIV. M. Apnleie, P. Silio Ner> enim ab eodem milliario ad naiversaa 

va Coss. triginta septem, mensnra colliget 

* Triginia Mpiem'] Totidem pariter zxx. m. dcclxv. pass.~* A milliario» 
anmerat Urbis portas Anctor De- si ita mavis, ad portas singnlas roille 
seriptioaia Urbis Romse, anb finem, passeum plns minns spatinm erat: 
peg. 147. sed Plinio scilicet prm- ad omnes zxx« millia i>c& uv.' £tf. 
onnte. eae. 

^ /to ttf daodeeim] Dnodecim iilm < Ad extremn vero ieetamm] Eomm 

qnas semel nnmerandas ait, intelligo scilicet qum moeninm ipsorum ambiin 

ex illis triginta septem, duodecim continentur, non quflD eitra mcenia 

Inisse, qose revera geminse essent. posita in snbnrbio forent: nam de 

Qnod illis alise doodecim ita finitims» bis postea. Miror sensisse aliter em* 

erant, nt diversss ab bis censeri mi- ditos viros, ae plane nnper Raph* 

Bime deberent, eUi reipsa essent. Fabrettnm,de Aquis et Aqusdnet. 

Qnare hssc demum Plinii ratiodna- Disscrt. iii. p. 168. 
tio est, XXXVII. RomK tnne legiti- 



NAT. HI8T. LIB. III. 9. 



617 



cum castris Praetoriia * ab eodem milliario per ^icos ' om- 
nium viarum mensura colligit panlo amplins septnaginta < 
millia passuum. Qno si quis altitudinem tectorum addat, 
dignam'9^ profecto aestimationem concipiat, fateaturque 
nnliins nrbis magnitndinem in toto orbe potnisse ei com- 
parari. Clauditur ab oriente aggere Tarquinii ' Superbi, 
inter prima opere mirabili. Namque eum muris 8Bquavit» 
qua maxime patebatJ aditu plano. Cetero mnnita erat 
prsecelsis muris, aut abmptis montibus,'' nisi quod ^ ex- 
spatiantia tecta multas addidere urbes.' 



^^^^^^^^^, 



xia irf dMPdecim poHa aema^ tfc. ed<k Tett. et Gronov.—SO Marfto edd. Dalec. 
tiOfono^. dignMiwms.-^O Ibid. mn fiia.— 41 ilf<dii/iiim Cbiffl.— 42 JEnetp^- 



NOT^ 



• CoMin» PraUrm] Castra Urbi Ti- 
berins C«Mr adjecit» Sejani nonita, 
Praetoriis cohortibus Prvfecti. Nam 
de eo TacitQs, Anoal. iv. * Vim Pre- 
fectorsB modicamintendit: dispersas 
per urbem cobortes ana in Castra 
conducendo. . . Preteudebat lascivire 
militem didnctum: si quid snbitum 
ingrnat, majore ausillo pariter sub- 
venirfy' Sie, Qaadrata fnere ea ma- 
ris, propagnacnlis, tarribusqoe muni- 
ta: instroctn templo, armamentario, 
balneis, fontibosqne : ad portam Vi- 
minalem: at fose demonstrat Alex« 
and. Doaatns de Urbe Romay 1. 16. 
p.42. 

' Per vteot] Non Jam per directnm, 
iaqoit, corrente mensnra, ut prins, 
per vias qnasqne majores, a BulUario 
ad singnlas portas, sed ab eodem 
milliarlo per omnes omniam TiarQm 
m^rom vieoe et angiportns, castris 
etiam Prseloriis, et vlcis qai inibi 
erant, emensls. Vise omnino in vrbe 
fnernnt novem et triginta* qnot fere 
portm: vici qaadringenti et viginti 
qnatttor, nt qnidem proditom eat in 
Descriptione Urbis Romsk— < Sed 
qnotcnmqae Romm vici esseat, qni 



eos omnes, inquit Pliniasy facto pro- 
fectionis initio a niiiliario in capite 
fori Romani statnto, percorreret, is 
septnaginta millia passunm, et eo 
amplins, ambularet. £o sensn in 
prophetia JonsB, iii. S. ' Ninive erat 
civitas magna ilinere triaro dierum;' 
qnoniam ejus vicos omnes pererrare 
nemo posset, nlsi itinere trlom die- 
rnm : nt iterum dicemus ad vi. 10.' 
Ed. $ec, 

f SepiMagbUa] In Descriptione Ur« 
bis modo landata, regiones nrbis xiv. 
pedes dicnntnr continere ccccxiz. 
M. Dccccxxiv. Passns ea mensora 
efficit» si pedem unnm adjecerisy 
Lxxxiii. M. DGcecLXxv. Sed multo 
certior auctor ac testis Plioins. 

^ JHgnam'] Debitamy convenien- 
tem. 

* Tarquinii] Vide quK dictnri sn- 
mus XX XVI. 24. 

i Piat^t] Urbs nimirnm. 

^ Mantibue} Aventino, Caelio, Qoi- 
rinnli. 

1 Addidere wrbee'] Snbnrbia scilicet, 
qnsB prodiicta longlns, ad vicinas 
fere nrbes pertinebant, Oericninmi 
Tibor» Ariciam» dtc. 



618 



a PLINII SBCUNDI 



In prima regione prasterea foere : in Latio "^ clara oppida, 
Satricum,'' Pometia, Scaptia» Pitnlum, Politorinm^'' Tel- 
lene, Tifata^p CaBDina> Ficana> Cmstnmerium, Ameriola, 
Mednllia/' Comicolum, Saturnia,*^ ubi nnnc Roma est: 
Antipolis,^' quod nunc Janiculum in parte Romse: An- 
temnaD/ Camerium, CoUatia, Amitinum,^' Norbe, Sulmo : 
et cum bis camem in monte Albano soliti accipere * popali 



^*^^^^^»^^^^ 



h» Vet. Dalec. etpaalo poit in eodem, AtAeKna pro AiAemM. — 4S Ita codd. 
Uardaiiii, et Chim. com edd. Hardain. l. 9. 8. Miller. Bipont. et Franz. Amim 



NOT« 



"■ Fuere: t» Laiui\ Defecernnt, in« 
qnit» in prima regione praBterea, pri* 
mnmqoe in Latio oppida, &c. Infra 
enim, ' In Campano antem agro/ &c. 
£z his nec iitos plerornmqne, nee 
nomina ipsa conitant. 

■ SBlrictun, 4rc.] De Satrico, Uvtos, 
lib. I. p« t4. incolflB Scrrpucciwl Diony- 
sio Halic. lib. v, p. 326. Pometia 
Snessa, de qaa nos superins egimas. 
A Scaptia Siccnrri^iM apnd Dionys. 
loc. cit. 

* P9lit9rwm\ Ho?iiT^iptw Dionysio 
Halic. lib. iii. p. 170. et Livio, lib. i. 
p. 18. TcXA^*^ DionysiOy Livio Tel- 
lensB, loc, cit. 

p Tifatd] Tifata imminentes Capoae 
colles vocat Livins, lib.¥ii. pag. ISO, 
sed hi estra fines antiqni Latii. Apnd 
Reines. Inscriptlo vetnsi pag. 441. 

MAO. FAN. DIAN. TIFAT. 'MagistCr 

Fani Dianse Tifatensis:' qaod fanum 
abesse Capna zzx. stadiis, aactor 
est Pansanias, in Eliac. prior. Kaiy&rti 
et KpovarofUptoy Dionysio, lib. ii. p. 
101. et 104. Livio lib. i. p. 5. Cnni- 
nenses : et Crnstnmini. Eidem Livio, 
lib. I. p. 14. ' Corniealamy Cameria, 
Crostamerium, Ameriola, Medolllay 
Nomentnm/ in Latio. MeduUiam ab 
Albanis conditam ait Dionys. lib. iii. 
p. 136. Ficanae denique livias memi- 
oitf lib. I. p. IS. 



4 Satuniia'] OTid. Fast vi. ' A pa- 
tre dicta meo qoondam Satnmia Ro- 
ma est.' Virgil. ^neid. tiii. * Hane 
Janns pater, hane Satomns condidit 
urbem : Janicnlum hnic, ilU fnerat 
Saturnia nomen.' Vide et Aug. de 
Civit. vii. 4. Dionys. Halic. lib. i. 
Antiq. Rom. p. 36. et Varron. lib. ly • 
de Lat. Ling. pag. 13. 

' JaftpoUff] Qood ez adverio Sa« 
tnrnisB urbisy qnse nltra Tiberim erat» 
nbi nnnc Roma est, condita esset io 
Janicnlo» a Jano, ut dizimns : ab 
JEnea, nt Hermolans credldit. 

* Awtemtut] Unde Antemnates, Li- 
vioy lib. i. p. 14. et Dionys. lib. i. p. 
13. KofuptOf Dionys. lib. t. pag. S07. 
'Collatia' Livio, loc. dt. KoXmia 
Dionys. lib. iii. p. 187. Festo, Con* 
latia^ a conlatis eo opibosy et porta 
orbis inde dicta Conlatina. A Norbe 
Norbani sunt snpradicti. Snlmo, nnne 
SermonettOf inter Velitras et Priver* 
nnm. 

< Camem . . •aedper^] Meminit no- 
ris hujusce Livius lib. zzzii. p. 383. 
*Legati ab Ardea/ inqnit, 'qneati 
in Senatu, sibi in monte Albano La- 
tinis carnem, ot assolet, datam nen 
esse.' £t in antlqaa inscriptione» 
apud Reines. pag. 340. Latisijb. ca^ 

LEBRATJB. ET. SaCRIFICATCIM. IIT 
MoNTB. AlBAMO. BT. DATA. VlSCB- 



NAT. HIST. LIB. III. 9. 



019 



AlbeDses,'' AIbani> Msolam,'^ "" Acienses, Abolani, Bube- 
tani,'' Bolani, Cnsvetani, Coriolani, Fidenates/ Foietii/ 
Hortenses, Latinienses, Longulani/^ ' Manates, Macrales, 
Mutucumenses> Munienses, Numinienses, Olliculani, Octn* 
laniy Pedani/ Pollustini,^ ^ Querquetulani^ Sicani, Siso- 
lenseSy Tolerienses, Tutienses, Vimitelliftrii,^7 Velienses, 
Venetulani, Vitellenses. Ita ex antiquo Latio Liii. populi 
interiere sine vestigiis. In Campano autem agro Stabise * 



»»^^<i>#ii»»<^«<»»^ 



iermm Ald. Jnnt. Basil. Logd. Erasmi, Dalae. Elf . et Oronov.— 44 SMtod 
Vet. Dalec. Mox NubeUmi pro BMbetmU Chiffl. et paalo pott, pro FcretU, Vet. 
Balec. Foreei; al. ForuU, vel Forefuee.--^ LongoMi Chiffl.— 46 Poktmrkd 
m eodem codice.-47 VumteraU Vet. Dalec. VmMtelkurii Cliiffl.-48 Vet. 



NOTiE 



aATio. Kpfforo^or Gr«ci vocaot. 

•Albeneee^ * Albanl dicnntar ab Al- 
baoo/ Inqnit Charisine Ub. i. pag. 81. 
* Albentes aatem ab Alba Fncente.' 
Sed ab hit diversi Albenses qni nunc 
a Plinio appellantar. 

V iEMtoig Ab iEsola sive JEfolay 
de qoa Horat. iii. Od. 29. ' Ne lem- 
per ndnm Tibar et JEsalae DecUve 
contemplerls arvnm.' 

« Bitbetami Dionytio Halic. lib. ▼. 
p. S26. MoofiemanA, Qni PUnio Bo- 
lani, hos Livins Volanos, lib. iv. pag. 
83. oppidam * Bolas ' vocat, lib. vi. 
pag. 106. Kopio^iDwr v^ babet 
Dionys. lib. vui. pag. 496. Coriolos 
Liviai, lib. ii. pag. 82. Hinc Marcio 
Coriolano nomen. 

* FiiefMie»\ FidensB oppidam, Li- 
vio lib. I. pag. IS. xviii. milliario ab 
urbe Roma, inqnit Eatropias, lib. i. 
pag. 728. Fidenas a Mamerco Dic- 
tatore direptas narrat Livias, llb. iv. 
pag. 77. Nanc Cafl^Oo GiMbikOy sez 
ab arbe milL pass. nt ait Holsten. in 
lul. p. 127. 

r Fereti£\ Forte Ferisiisef , de qoi- 
bos Pestos, verlH> ' Novas Cariae.' 

■ LoRgnlaat] Hornm oppidom Lon- 
galam Liviosy Ub. ii. p. 34. appellat : 



Karrfiknf v^Xuf Dionys. Ub. viii. pag. 
651. Ceteii deinceps fere Incog- 
niti. 

* Pedem] Pedaoos qnoqne vocat 
Livias, lib. viii. pag. 142. oppidom- 
qae Pedam, Ub. ii. p. 14. n49a, v4* 
Ais Av^oruri^, Stephano. De regione 
Pedana, Horat. i. Epist. 4. 

^ PoUuttim] Oppidnm Pollostiani 
Livios appeilaty Ub. ii. pag. 84. Kc^ 
KtTovkuwobe Dionys. Ub. v. pag. 9S6. 
ToAfplrovs Platarcbas, in Coriolano» 
pag. 227. Velienses a Veliay Livins, 
lib. II. pag. 24. VUeUeneee^ (sic enim 
reposni, pro VkeUe m tet f) a Vitelia» do 
qna idem Llvios, lib. ii> pag. S4> 
qoam Stephanas BerMjouf vocat. 

« SttMai] Etiamnom inter ostia 
Sarni amnis, et Snrrentnm, loco no» 
roen est Costel a wuar di StMa, De 
Stabiano lacte, Oalenos Meth. Med. 
Ub. v. Symmachas, vi. 17. ^Stabias 
ire desiderant, at reUqoias longm 
sBgritudinis armentali lacte depel* 
lant.' — 'Cave igltur hnnc nnmmom 
Stabiis aat Boviliis cnsnm pntes, nt 
nos oUm existlmavimns, nihil dom de 
sententiis snspicati,qaae sont in nom* 
mis scriplae primls dontazat Uterls 
vocom sUigalarnm: •Brr.onA. cst. 



620 C. PLINII SBCUNDI 

oppidom fuere^ usqae ad Cn. Poropeiam et L. Catonem' 
consoles^ pridie Kcdend. Maii, quo die L. Sylla legatus 
bello soclali id delevit, quod nunc in villam abiit.^ Inter- 
cidit ibi et Taurania.* Sont ct morientis Casilini ^ reliqoise. 
Prseterea aoctor est Antias,' oppidom Latinorom Apiolas 
captom a L. Tarqoinio rege, ex cojus praeda Capttoliom '* 
is inchoaverit.^ A Sorrento ad Silarom' amnem triginta 
millia passoom ager Picentinos fuit Toscorum^J templo Ja* 
nonis Argivae ab Jasone condito insignis. Intus oppidum 
Salemi, Picentia.^ 



^^^^^< 



Dalec. oppidwm JwU. Mox, L, Curhovum eonmUa edd. post Hermol.— 40 Ita 

codd. Hardiiini et Cbiffl. item edd. Hardain. 1. 2. S. Millcr. Bipont. et 
Franz. in viUag abUt edd. vett. Ald. Jiint. Basil. Lugd. Erasmi, Dalec. Logd. 
1006. £U. et OroDOv.^50 Dalecaropins legendnm putat CapUoliMMm. 

SOTJE 

POMT. 'Septimias Geta C»«ar Pon- 'AmoXiiwy w6\t» a Tarqoinio Priaco 

tifex:' eapnt nndnm .)(. Bos patcens. captam prodit. 

Bnpra bta : infra. bot. Legendum ^ InckoaverW] Livius, lib. i. pag. 

videtnr. ' Severis Tutantibus Agri- 15. 

colas ' adversus prsedoneB vel hostes, > 'Ad SQarum'] 2(Xi^>it Straboni, lib. 

* Beata Orbis Vota.' Tunc enim sunt v. in fine : nnnc SHo^ in sinum Saler- 

laet« segetes. Est hic nnmmns apud iiitannm infloit. 

Patinum, p. S17. Severi sunt Septi- i Tusoorum'] Tnscos hanc oram oiim 

mins Severus pater, et liberi duo, tenuisse auctor est etiam Strabo loc. 

Antoninus et Oeta. Quid quod nec cit. Idem lib. yi. p. 2S2. templam 

nlla Itaiise urbs olim eudit honori An- ibi conditnm ab Jasone tradit : Dio« 

gnstorum vel Caesarum, nec extra dorus Sic. Bibl. lib. iv. pag. 259. por* 

lainorem Asiam in nummis concor- tum de navis suae nomine *Apymo9 ap» 

disD sunt, Qt appellant, sive 'OfUwouu, pellatum : nnde Argoa forte, potins 

civitatom V Ed, oee, quam Argiva, legendum hic fuerit. 

* Et L, Catonem] Vide Notas et Habet hsec quoque Solinus, cap. 3. 
Emend. nnm. 47. p. 12. Nonc Gifoni vocant, quasi Jn- 

* rdicranta] Forte qnae Stephano nonis fanum : Templnm bodieque du* 
1* ovpoy^if. Vide Notas et Emend. nom. rat, Assnmtse Virgini sacrnm. Hol- 
48. sten. 

' (UioUini] Casilinnm foit oppidnm, k /nfy^ oppidnm iSslcmi, Pietniia'] 

vbi nnnc ent Capna nova, et qoidem Ita Colb. 8. libriqoe oranes editi. \n 

ad ntramqne ripam Vulturni amnis, mediterraneoprocnlamarifnissetum 

qni et Casilinos inde dlctos. DeCa- Picentiam innoit, Piceniini agri me- 

ailino ninita Livins, lib. xxiii. pag. tropolim : Salemnm antem, qood in 

2t4. ora foit, oti nonc est, non oppidi tum 

f Anetor e$t AntUu] Etiam et Dlo» nomen obtinuisse, sed prstsidii tan- 

nyt. Halic. Rom. Antiq* iii. p. 186. tum a Romanis ibi eonstituti : qnod 



NAT. H1ST« LtB. ill. 10. 



631 



X . A SibtTO regio tertia, et ager LacanuB * Bratia^ae 
incipit : nec ibi rara incolamm roatatione.' Tenaerant eam 
Pelasgi,^ (Enotrii, Itali, Morgetes, Sicnlii GraeciaD maxime* 
populi : novissime Lacani a Samnitibas orti dace Lacio. 
Oppidum Passtum,'® Graecis Posidonia appellatum^ sinus 
PsBstanas: oppidnm Elea, quce nunc Velia.^'* Promon- 
torium Palinurum:* a qao sinu recedente^ trajectus ad 



^^^^^^^^^^* ^ 



Cap. X. 1 Margo edd. Dalec. et Oronov. muiaiio.^^ Ibid. miurtm« ; al. 
magna.—Z Pra»ium, et mox PraBtanus Cfaiffl — 4 * Bene cod. Reg. 1. ei Edi- 
tio princeps, fi/ea, 4rc. Stephano aiioqne,'EA^a,^mB€A^.' BroCifr. HeUa^ 
qua, 4-c. edd. vett. item Gronov. Hardoiu. 1. 2. 1. Miiler. Bipont. et Frana. 



NOTiE 



et Strabo dtserte docet, Ub. v. pag. 
861. 

* LucanMt] Nunc Principatum ci- 
teriorem vocant: Brutinm agmm, 
Calabriam. 

^ PeUiigi] Hsc totidem verbis An- 
tiochns Syracosanus, apud Dionys. 
Halic. Antiq. Rom. lib. i. pag. 10. A 
Pelasgo primnm, mox ab (Eootro Pe- 
lasgi F. tom ab Italo : mox a Morge- 
te, deinde a Siculo Morgetis hospite 
populis nomina snbinde commntata. 
Strabo pariter, lib. vi. p.257. Idem 
p. 254. ortos a Samnitibus Lncanos 
docet. 

^ Piesium] Tlaurrov Ptolemso, iii. 
1. in I«ucanis. Eadem tloff^iZvyia 
Straboni, lib. v. p. 251. a nocrciB^, 
hoc est, a NeptunOf unde, Neptiinia 
Velleio dicitnr. Nunc virus in ora, 
Pestt. Sinui Psestano nunc a Salerno, 
vicino oppido, nomen est. 

* Velia] 'EK^Of 4i m BeX^ Steplia- 
no, et Straboni lib. vi. p.252. ad am- 
uem cognominem, quem accolsB vo- 
cant Halente: vicum Caetel a mare 
della Brucca, Ptolero. iii. 1. Ob4?ua, 
Et 'TAi}y dictam esse aliqnando 
Strabo loc. citat. admonet, et nnm- 
mus Cimelii nostri Parisien8is,TEAH- 
TON, ex argento, et alter ex «re. — 
' lo bis exiniiuni olim ex auro vidi- 



mus, apud D. de Boze, ex Academia 
Gallica, qui nummus Palladem ga- 
leatam exhibet, malis eminentibns et 
sncci plenis: in ipsa aotem galea, 
cnm cnrrn qnadrijugo, doplicis vic- 
toritt indice, literas has scriptasr 
AITI2Tia : quas in suo simill altero 
Golizius corrupit, Tab. 24. n. 9. 
Scripsit enim exaudaciorepaulo con- 
jectura, invitis nummis, 4IAI2TIQ- 
N02 : perinde quasi virinomine scri- 
bendo locos bic esset. At in eo, 
quem dicimus, qui nltidissimus est» 
AITISTIfl conspicue legitnr: qnod 
sic interpretandnm esse arbitramur, 
Alirap&wa 'TcX)rrous*I2n}<rt Tpiroy4if€iap 
la. Pinguem VeUiis PaUadem MistU 
Ceret* Agrum fromenti feracem 
signi6cat, incolas bene valentes et 
bellicosos. Est enim 'Id in nnmmis 
antiquis Ceres : ut In numroo Arsacse 
regis, TOPmAia : in altero Hadriani 
Angustl, TAZA Eia. In altera num- 
mi area leo est, virtutis ac roboris 
symbolum, cum subscripto nomine 
TEAHTaN, Velelarum nummus/ E4, 
sec» 

« Palinurum'] Nomen servat, Capo 
di Palenuro, Mela ii. 4. * Palinurus 
olim Pbrygii gubematoris, nunc loci 
nomen.' Vide Virgil. ^n. vi. S81. 

' Sinu recedente'] Quem nnnc sinum 



623 



C. PLINII SBCUNDI 



colamnam^' Rhegiam centam m. pass. Proximom aatem 
haic^ flamen Melpes:^ oppidam BoxentiimyGrsece Pyxns: ^ 
Laas7J amnis: fait et oppidam eodem nominc. Ab eo 
Bnitiam littas : oppidam Blanda/ flamen Batam : ^ ^ por- 
tas Parthenius Pbocensiam : "" sinas Vibonensis,'' locas 
Ciampetiae : "* oppidom Temsa^P a Graecis Temese dictam : 
et Crotoniensiam *i Terina» sinasqae ingens Terinasas. Op- 
pidum Consentia/ intas. In peninsula'* fluvias Acheron, 
a qao oppidani Acherontini.^ Hippo/ quod nanc Vibonem 



^>#>#»»»^^»»#4 



— 6 Codd. Dalec. et Vet. od CoUmiam, nt et panlo post — 6 Melpket Ald. 
Junt. Basil. Logd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. EIe. et Gronov. — 7 TaiauM 
Strabo lib. vi.~8 BaketMm codd. Dalec Chiffl. et Vet. Mox in Chiffl. el 
Phoeentimn, Paulo poit, margo edd. Dalec. et Grooov. Imctu pro laoif.— 
9 Oppidmn CamtifUia» Intut tn, t^e. Ald. Junt. Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. 
Leyd« Fraokf. Logd. 1606. Els. et Gronov. OppUkM C, uiliit. /» pendMitiat 



NOT£ 



vocant CMfo di Policoitor, ab oppido 
Buxento. 

V Ad eolumnam'] Qnte in Ipso freto 
Rbegio constituta erat, unde ri/y 'Pi|- 
yiamw CTii?Jia rov wopSfwv appellat 
Strabo, lib. vi. p. 956. et 268« Ad 
Colnmnam Rbegiam, Antoninus, Me- 
II. 4. aliiqoe. 

k Proximum aaiem huic] Palinoro. 
Nomen amni ab incolii, Molpa. 

• P^snui] Uv^ohs Straboni, lib. vi. 
p. 25S. nnnc PoUeasiro, 

I Lauii HoTaphs ASos, uttt w6Jiu 
Straboni loc. et Stephano parlter, in 
Lucanis. Amnis meminit etiam 
Ptolero. III. ]. In eodem tractn. 
Nnnc Laiao, LncanitB finis: Brotii 
inde agri initiom.. 

^ Blamda'] Bls[tadae in Lucanis, Li« 
vio, lib. zxiv. p. 252. 

1 Batum] In Mss. BaUium, 

"> PAocmstMin] A Phocensibns con* 
ditus, Inquit Solin. cap. 2. p. 12. 

• Vibouemie] Straboni, lib. vi. p. 
253. a vieino flqvio oppidoqoe, k^- 
iroi ASor. 

• Ciantpeiiir] Livio lib. xxx. p. 



850. Dampetia. DomPlinins locnm 
appellat, excisum sbvo auo innuit. 
Rnrsuindeinde exciiatomest: hodie 
VAmantea, in ora CalabrisB citerioris. 

P Temta] Ttfiiari et Tifv^ in Bm- 
tiis, Straboni, lib. vi. p. 255. Rvdera 
visnntnr, ubi Torre Loppa in Cala- 
brisB citerioris, nlteriosqne eonfinio. 

4 Crofoiiieiisticm] Hoc est, a Cro- 
toniensibus condita, ut ait Solinaa, 
cap. 2. p. II. Hodle Noccra. Terl- 
nsBO sinni nomen, Goifo di A Etife» 



' CoMentia] Hodieqne ComeMza^ 
in citeriore Calabria. 

• /n peniMBuia] Peninsulam vocat 
Bmtiorom partem eam> quie maxime 
tenliit in Siculum fretum, instar lon- 
gse cervicis: nnnc Calabriam nlte- 
rlorem vocant. Dicemns de ea cap. 
15. 

* AeheroniiHi] Eytat hnjns oppidi 
memoria in nnmmis, AXEPANTAN. 
Non est CirenM, in Basilicata : ctai 
hanc quoqne Acherontiam vocant. 

" Hippo] lisdem verbis Stepha- 
nus : *\inri&rw9, w6\ts BprrrimWf 9i ficT'» 



NAT. HIST. LIB. 111. 10. 623 

ValeDtiam appellamiis, Portus Herculis/ Metaams ^ am'- 
nis, Tauroentam '° "^ oppidum, Portas Orestis» et Medma.' 
Oppidum ScyllaBam/ Cratais *■ flavias, mater " ^ (at dixere) 
Scyllae. Dein colamna ^ Rbegia : Siculum fretum^ ac duo 
adversa promontoria : ex Italia CsBnys/ ex Sicilia Pelo« 
Tum duodecim stadiorum intervallo. Unde* Rhegiam duo- 
decim m. d. pass.*^ Inde Apennini sylva Sila^' ' promon- 
torium Leucop^tra^ xii. m. pass. Ab ea Locri oognomi- 
nati ^ a promontorio Zephyrio, absont a Silaro oociii. m. 
pass. 
£t includitur' Europae sinns primus^ in eoqne maria 



4rc. Hardiiiik 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franas.— 10 Taurianum Vet. Dalec. et 
moxineodem, OregtiM eiMedina; Ald. Junt. Basil. Liigd. ErMmi, Dalee. 
Els. et Oronoy. O. et MedMa,^l\ Craiie fiifivmM, jaUr Vet. Dalec— 12 Unde 
R. XX. M. paee, Cbiffl.— 13 Cod. Dalec. ineula Sila. Mox, Chiffl. Leaeopetra 

NOTiE 

moida^n M *?»iudu» Ohifimw tu^ alii CaHaxna vocaot. 

OioXcKr/a. Haiislt a Strabooe, lib. ^ CanjfeJ Capo di CaoallOf doobiit 

VI. pag. 256. Nunc Bivona, quod pau. mill. aScyllaso. Koo^Straboniy 

oppidi navale est, cui nonien Monte p. 257. Prozime abeit a Peloro : 

Leone. utriusqnc promontorii specnl» cam- 

^ HercnUe^i flpakKdovs Xi^V Stra- pana iovicem sibl dant signnm. 

boni^ loc cit Nonc Tropea. • Unde"] A eolnmna : nnde Rhe- 

^ Mekmnui] Mhavpos Straboni loc. ginm abeise centnm stadiai Strabo 

dt. Nnnc Marro. aoctor est, lib. v. p. 257. qo» men- 

* TaMroentam} MelsB ii. 4. TVw- inra cum Pliniana congmit. Oppido 

riawam : ciuos extant rudera, prope nomen Reggio» 

vicnm Palma : nbi et Oreatis por- ' StW] Inde pix Brntia. Viblos 

tns, Porio Ravaglioeo* 8eq. p. S41. ' Sila Bmtiomm nemtts/ 

y Medma'] Nonc iZMsamo. M^/ia SiXcv Stnbo vocat, lib. vi. p. 261. 

«t M^^M Stepbano : Melae ii. 4. Jlfs- e Leneopetra] Capo deW Armi^ in 

dama^ et Straboni VL^apoj lib. v. pag. quo desinit altemm montis Apenninl 

256. corau. Snnt tamen qui arbitmntur 

^ SeyUawn'] Th Sjc^AAomf Straboni, esse Pim<a deUa SwUta^ promontori- 

loc. cit. Nnnc SdgUo in ipso Sicnlo nm inde mlllibus pass. octo dissitnny 

freto. versns ortum. 

^ Crataia] Ita libri omnes. Nnnc ^ Loeri eogn,] Epixephyrii, a Ze« 

FMiiiara di Muro, ad ipsam colom- phyrio proniontorioy quod obside- 

nam Rhegiam. bant, minc Capo Bureano. 

^ Mater] ^c libri omnes. Alii, Pa-^ * Et in^UtdUur] Hoc est, finitur. 

ier, Sit pcnes fabulas fides. Sic iv. 18. 'Tertius EuropB sinns ad 

' CoJniRiia] Nnnc viensy to Catona : hanc modum clauditnr.' 



624 



C. PLINII SBCUN0I 



nancapantttr : '^ ande irrampit, Atlanticam, ab aliis mag- 
nom : qaa intrat, Portbmos J a Graecis» a nobis Gaditanam 
fretnm : cam intravit, Hispannm/ qaatenas Hispanias al- 
lait : '^ ab aliis Ibericam, aat Balearicam : mox GaUicum 
ante Narbonensem provinciam : hinc Ligosticam. Ab eo 
ad Siciliam insalam Tascam : qood ex Graecis alii Notiom,^ 
aiii Tyrrhenom, e nostris plorimi Infernm vocant. Ultra 
Siciliam ad'^ Salentinos, Ausoniom Polybias appellat. 
Eratostbenes aotem inter ostiam Oceani et Sardiniam qoic* 
quid est, Sardoom. Inde ad Siciliam Tyrrhenom. . Ab hac 
Cretam usqoe Siculom. Ab ea Creticam. 

XI. Insolas* per haec maria primse omnium Pityosse a 
Graecis dictae, a frotice pineo, nonc Ebusus vocatur utra- 
qoe»^ civitate fcederata^ angosto freto interfloente, patent 
XLvi.^ M.pass.' Absant a Dianio "* septiogentis stadiis: 



XXV, M, pa«f.— 14 In eodem codlce : His iMchuiiiur E, s,p,in eoqme wiarim 
divena nMnetipatUur, Mox, Vet. Dalec. unde Oceanut irrumpit ; nWi, undeir- 
rumpunt. Paalo post, Aetmoe a Gracie Cliiffl. — 15 Ita cx cod. Reg. l. rece- 
pit Brotier : ita etiam margo edd. Dalec. et Cbiffl. abluit Vet. Dalec. ilhdi 
Lngd. leoe. Dalec. £iz. Gronov. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Prans. 
dlmt Lugd. Erasmi.— 16 Uitra SiciUam ^uad est ad Chiffl. 

Cap. XI. 1 Ita Chiffl. et edd. Harduin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frana. 
patent XLIJ, M, pa$t, Ald* Jnnt* Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. Leyd. Frankf. 



MOT/E 



i Perthmoe] nop$ftJ^JretumMnat, 

k Htfpanam] H»c deincepa Soliaiii 
liadem ▼erbify cap. 23. p. 44. 

1 Nolimm] Soliiins cap. 28. p. 44. 
/omaia, male. N^ior hoc nare 
dlsere, qiiod Romanis apectare ad 
anstrum Wderetur; ut Adriaticumy e 
eontrario, ad septeaitrionera. 

^ Insula} Martianns liic Plioium de 
more transcribit, lib. vi. cap. de m» 
snlis, Scc p. 200. 

b Elnma,,,utraque}HadMitIbi$§a^ 
vel YHfa, Qnoaiam fretnm angns- 
tnm interflaens mediam Ebnsnm olim 
iBtefsecoit, gemiua Elnisiis a Plinio 
dicitnr, qnm ipsi snnt PitynssB dna, 
hirvovam, Ceteris fere scriptoribns 



Colnbrarian quoque* de qna moz» 
in Pityusarom nnmero reponentibas : 
ciun "fe^vrar interim nnam agnoa- 
cant. 

« Paient XLVl.} Ebnso nni, qnm 
gemina, ut diximus, n Plinio prodi- 
tar,tafltam ampUtodinem,atqaeadeo 
majorem, Strabo adjudicat, lib. iii. 
p. 107. nempe stadiorum cccc. hoc 
est, i*. v. pass. Agathemenis Geogr. 
I. 6. geminam, ut Plinins, Ebasnni 
novit: majorem trecentis, minorem 
stadiis ceotnm porrectam : id qnod 
eodem recidit. 

* Z>tflRt9] HispaoiK oppido^ de qno 
cap. 4. 



NAT. HIST. LIB. III. II. 



625 



totidem Dianiam per coDtiDentem a CarthagiDe nova. Tan- 
tundcm^" a Pityusis in ahum^ Baleares^ dudd, et Sucro- 
nem versns Colubraria. Baleares fuuda bellicosas, Graeci 
Gymnasias dixere. Major c^ m. pass. est longitudine,' 
circuituveroccGLXXv. m. Oppida habet civium Romano- 
rum Palmam ^ et Pollentiam : Latioa/ Cinium, et Tucim : 
et foederatum, Bocchorum^j fuit. Ab eaxxx. m.^ pass. 
distat minor: longitudine xl. m.^* clrcaitu cl. m. pass. 



^^ ^^^■^^^^^^^^ 



Lngd. 1606. EIz.«t GrotioT.— 2 TaniwndtWi e$t Chiffl.— S <Brie cod. Reg. 1. 
Editio prioceps et Kezzonirnii, C. Af. pass. est longiimline.* Brotier. eenium 
mMia poMiwtm Umgihtdme Ald. Junt. Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. 
£lz. Gronov. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. Mox, circviiu vero 
CCCCLXXV. Chiffl. — 4 PoUeniiam Laiinaeurium ei fetderatorum Bocckorum 
margo edd. Dalec. et GronoT. P. Latinorum dvium et THeeium quod fcederatmn 
Bocchorum Vet. Dalec. P. JeAma Cinium H Cunici, et /. Bochri Gronov. P. 
Laiina Ctattnn et Cunid, et f. Bochri edd. vett. P. Zaltna, Ctataim, et Cunid : 
et foederaiumy Boechorum, Sfc. Hardnin. 1. 2. S. Millcr. Bipont. et Franz. «i 
Tudm Regg. Brot. 1. 2.-5 Ita Chiffl. Hardoin. l. 2. S. Miller. Bipoot. et 



NOTiE 



« TantundemJ Stadiis Dcc. Iioc est, 
Lxzxvii. M. D. pas8. a Pityosis in 
altnro, Italiam versns recedunt Ba- 
leares doe: versus Sncronem, quae 
nrbs Hispaniae fuit, Colnbraria, hodie 
Moneoliirey sen Mons Colnbrarins; 
Gr»ri8 eandem vim nominis ratlo« 
nemqne secntis 'O^tovaw nam etiam* 
num serpentibns impeditur atque 
vastatnr. Mariana, Hist. 1. 16. 

' BaUarei] Eam vocem Carthagi- 
nlensium lingua» funda bellicosas sig- 
nificare. auctor est Agatbemerns loc. 
cit. Diodorns Sic. Bibl. v. p. 297. 
Baleares dictas putat &TbTov/3cUAcu', 
a jaculando: Tviuntffias, quod nndo 
corpore incolae incederent per ssta- 
tem. Livius, in Epit. lib. LX. vel a 
teli missu, vcl a Baleo Hercnlis co- 
miteibi relicto, cum Hercnles ad Ge- 
ryonem navigaret. Videetiam Tzetz. 
in Lycophr. p. 94. 

ff MfiQor C.] Artemidorns apud 
Agatlieni. loc. cit. stadia miUe et dn- 
centa longitudine ait continere, quae 



snnt passnnm CL. millia. Hdic no- 
men est M^jorea, 

^ Palmam] tliXfiay, xat noXX^yriaif 
Straboni, lib. iii. p. 167. utramque 
civitatisRomanae jnre donatam. Co- 
lonias appellat Mela ii. 7. Palmam 
hodie Mallorcam vocant. 

> Latina"] Qnae Latii jns haberont. 
In Mss. Reg. &c. Laiina, ddumf et 
Tudm, 

i Bocchorum'] Bocchori nomen el 
oppido erat, qitod jam tom interci- 
disse innuit, olim foedere junctnm 
Romanis. Cave enim esistimesBoc- 
chos Mauritaniae Reges hic iroperi- 
tasse, qnod fere sensit Solinns, cap. 
23. p. 44. 

^ Abea XXX. M."] Strabo loc. cit. 
Lxx. tantum stad. hoc est, viii. m. 
DCCL. pass. Minori nomen e&t Mi» 
norca, 

I XL, Af.] Sic Mss. oronc». Aga- 
themerus hanc patere ait stadiis tre- 
centis, hoc est, iii. m. occi.. pass. 



Delph. el Var. Cias. 



Pliniue, 



2R 



626 



C. PLINII SBUUNDI 



Civitates babet Jamnoneni,^ "* Saniserain, Magonem. A 
majore xii. m. pass. in altam abest Capraria : ° insidtosa 
naufragiis^ et e regione Palmse nrbis Menariae,'* ac Tiqna- 
dra^7 et parva Uannibalis. EbusiterraP serpentes fugat, 
Colubrariae parit. Ideo infcsta omnibus^ nisi Ebusitanam 
terram inferentibus. Gra^ci Ophiusam dixere. Nec cuni- 
culos*^ Ebusus gignit^ populantes^i Balearium messes. Sunt 
aliae xx. ferme parvae mari vadoso. 

GalliaB' autcm ora^^ in Rhodani ostio, Metina:* mox 
quae Blascon * vocatur : tres Stcechades ^ a vicinis Massi- 
liensibus dictaa propter ordinem/ quas item nominant sin- 
gulis vocabulis^ Proten/ et Mesen,'^ quae et Pomponiana 
vocatur : tertia Hypaea. Ab his Sturium/ Phoenicey Phila : 



Tranz. LX, M. edd. vetf. — 6 Lalnmem Cliiffl. Lamnonem Vet. Dalec. Hctnnwem 
inargo edd. Dalec. et Oroiiov. — 7 Triquetra Vet. Dalec. et mox in eodeiii : 
ei patria AnnibaJi». — 8 Ita Regg. BroL 1. 2. et Reszon. item Aid. Junt. Basil. 
Liigd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. Elz. et Gronov. Nec omiitnnt codd. Da- 
lec. et Hardnin. editio princeps, Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frans. 
Mox, fMfpulantes BraMoeorum mesees cod. Dalec. — 9 Vet. JDalec. autem kime 
ora.— 10 Chiffl. et Tolet. Stceckadet a tieintM M. d,p. o, quo sitee iunt, Nomina 
nngulis Prote, Me$e, Mox Vet. Dalec. qua et Pomp^ana, 



NOT^ 



^ JamMonem'] Mela ii. 7. * Castella 
sunt in minore, Jarono et Mago.' 

" Capraria^ ^c.] Martian. lib. vi. 
^p. 206. Nunc Caprara, vel Cabrera, 
Majori Baleariom snbest, ad aus- 
trum. 

® Menaria] Sic plane Mss. omnes. 
Kt Menarias, et Tiqnadram, et par- 
vam Hannibalis insulam, nunc mari 
demersas putamus. 

V Ebusiterra} Solinus, cap. 23. p. 
44. 

4 Populantes] Vide quas dictnri su- 
mus, viii. 81. 

' Gallia'] Martianns loc. cit. ' In 
GalliiB quoqne ora, in Rbodaniostio,' 
&c. 

• Metina] In Mss. Metania, Forte 
ab ostio Rhodani, in quo oUm fuit Mt' 
iapina. 



' Blaacon] Festo Avieno, in de- 
script. Ors marit. vs. 600. Blasc0i In- 
certi sltns. 

■ Stwehades] Les Mes d*Hieres^ a 
vicino In continente opptdo appella- 
te, quod Massiliensium ollm ditioiiis 
fnit : quare Massilieusibus bse viciniB 
dicnotur. 

^ Propter ordinem] Vide Notas et 
Emend. unm. 49. 

* Proten] tlp^krfy , hoe eni Primam: 
bodie Porquetfroles, M4aip', Mediam, 
nnnc Portecrozy qu» anno 1200. Me- 
diana vocabatnr, ut docet Honor. 
Bonche Hist. Prov. i. 7. p. 4Z,'Vntut» 
denique, hoc ett Postremam^ nuiic 
VIsU du LetantfOU du Titan^ qutt max* 
inie omninm in ortnm vergit. 

' Ab his Sturium] Nunc sunt /2i. 
baudaSf Langotatier, BaqutoH, ot rocte 



NAT. HIST. LIB. III. 12. 



627 



Lero/ et Lerina' adversum Antipolim, in qaa Vergoani 
oppidi memoria. 

XII. (vi.) In Ligustico mari est Corsica^ quam Grseci 
Cymon * appellavere, sed Tasco propior : a septemtrione 
in meridiem projecta/ longa passaum cl. millia: ^ lata ma- 
jore ex parte quinquaginta : circuita cccxxv.^'' M. Abest 
a vadis Volaterranis lxii. m. pass.' Civitates habet 
XXXIII.* et colonias; Marianam/ a C. Mario deductam ; 
Aleriam,' a dictatore Sylla. Citra est Oglasa : ^ intra vero ^ 
sexaginta milHa passuum a Corsica, Planaria^' a specie 
dicta, ceqaalis freto, ideoque navigiis fallax. Amplior 



Cap. XII. 1 Margo edd. Dalec. et Or onov, porreeta. — 2 lU codd. Tolet. 
Chiffl. et Harduini, item edd. HardiiiD. 1. 2. 3. Miller. Bipoot. et Frans. ita 
qiioqne Martianas. CCCXXII, edd. vett. — 3 Vet. Dalec. AUeram, Mox 
Martianus : a D. Seipa atUem citra eHy Oglosa i^fra, — 4 PUUanaria margo edd« 



NOT^ 



vidit idem aoctor Hirtoris Provin- 
riap, loc. cit. Snnt eae interStoecha- 
das minimae, in qtiibiis exstrnctae ar- 
ces Lndovici xiii. principata. 

y Lero] Haec Antipoli propior, qnam 
Lerina, est. Niinc a sacello ei Div» 
sacro, /'Ii2e de S, MarguerUe, 

* Lerind] A Lerone freto passnum 
DC. dispcscitnr. Strabo lib. iv. p. 
185. nxtarafftaf vocat, a planitie. 
Unde Sidonios in Eucbar. ad Faua- 
tiim : * Qoantos illa tnsala plana 
Miserit in rcelnm montes :' viroasanc- 
tos intelligity seo Monachos Leriritn- 
ses. Nnnc & Honori deLertn, Anto- 
ninua in Itiner. Marit ' Ab Antipoll 
Lero et Lerina 108018*, M. P. xi.' 

• Cymon] A Graecis VLOpnfos^ a Poi- 
nis KofMnir^, inqoit Pansanias in Pboc. 
lib. x. p. 630. 

I» CL, miHia'] Strabo lib. v. p. 224. 
ex Cliorographo nescio qoo, CLX. 
DilH. longitudineylatitndine lXx. por- 
rigi ait. Pliniuin, nt solet, scquitur 
Martianns, lib. vi. p. 207. 

e CCCXXF.] Sic Ubri omncs Mss. 



com Martiano. 

d LXII, M, pau,] Vide Notas et 
Eroend. num. 60. 

• Habei XXX IIL] Sic Martianns, 
loc. cit. 

' Marianam, ^c.] Utrinsqne colo* 
ntfp, et a Mario et a Sylla dedoctap, 
Seneca meniinit, de Consol. ad Helv. 
cap. 8. p. 808. Aleriae Mela, ii. 7. 
Florns, ii. 2. et Antoniniis. Utrin»- 
qae rudera bodieqoe visuntnr, latere 
insiiIaB eo, quod Italiam spectat. In 
Conc. Lateraneosi sub Martino: 
' Bonatos Marianensis Episc' Vide 
Notas et Emend. n. 60. 

< Oglasa"] Apparet ex situ esse 
Motite Christo, nbi Monacbi olim de- 
gebant,ad quos literasacribit S. Gre- 
gor. I. 9. 

i> Intra vero"] Priscse fere convenit 
recentiiim nautantro mensura, hoc 
idem maris spalium L. miliibus pass. 
metientium. 

* Planaria] Nunc Pianoaa, prope 
llvam,cui ad occasuro obteuditur. 



628 



C. PLINII 8ECUNDI 



UrgOy^J et Capraria,'' qaam Graeci JBgilon dixere: item 
iEgilium : ^ et Dianium, quam Artemisiam : " ambae contra 
Cosanum" littus: et Barpana,'' Menariay^P Colambaria, 
Venaria. Ilva "^ cum ferri metallis, circuita centum millia, 
a Populonio decem, a Graecis iEthalia dicta. Ab ea Pla- 
nasia/ xxxviii. mJ Ab his ultra Tiberina ostia in An- 
tiano * Astura, mox Palmaria/ Sinonia^ et adversum For- 



Dalec. et Oronov. — 5 AmpUor Orgon Vet. Dalec. Ampliar Gorgan al. ap. eun- 
deiu. Mox, i£^7itfiii dixere Vet. Dalec. et paiilo post io eodeni : item /^- 
Hum; Mela, /^iitttm.~0 Vet. Dalec. et Barpona M^enaria; edd. vett. et Oro- 
nov. et parvtt M^ntaria, vel Menaria* Paulo post, in iisdem vett.a Populomia, 
— 7 Ita codd. Harduini, et Chiffl. item edd. Harduio. I. 2. 3. Miller. Bipont. 



NOT^ 



J Urgo] Sic Mfls. omnes, sic etiam 
Mela, II. 7. et Martianiis loc. cit. 
Rutilio in Itiner. p. 815. * Oorgon.' 
* Assurgit ponti medio circumflna 
Gorgon, Inter Pisanum Cyrnaicum- 
que laiiis.' S. Oreg. Ep. i. 50. * Oor- 
gOnis insulse monasteria ' laudat. Ste- 
pbaiio, ^Opyiw, pii<ros Tvfi^rfy(as, Ho- 
die /a Gorgona, 

^ Capraria'] Caprara vel Caprata. 
AXyiKoy Orsci dixer**, S.irh rwv aXywVf 
hoc e5t, a capri$ sylvrstribus, ut ait 
Varro de Re Rtist. ii. S. qui Capra- 
aium vocat. Sic Planariam, Plana- 
siamque ex aeqno dicinius. 

* Item Mgiixum] Diversa hwc in- 
8ula a superiore : Antoniniif in Ili- 
oer. Marit. ' Insnla ^gilium a Cosa 
stadia xc' Melae ii. 7. et Martiano, 
lib. VI. p.207. /giitiuN. Laudathanc 
Rutiliiis eximie in Iiiner. lib. i. p. 
308. ' Eminiis Igilii sylvosa cacumina 
nnror,' ^c. Nunc Giglio, 

» ArtemiMtam'} Subintellige, dixere 
Orarci : est entni "^Apr^fus Ora>ce Dia' 
fia. *A(rr4fjuraM hanc insulani Stepha- 
uns vocat. Nunc Gianutif contra 
Monte Argentaro, quod promontoriuni 
in contiiiente Italts est. 

>* Cosaniiffi] Citra Tiberis ostia. 
De Cosa dixinios cap. 8. 



• BarTNiiia] Ita Mss. omne«. Ea 
haud dubie est, qua? Pomponto Me- 
1», II. 7. Carbania dicitur : nunc Cer* 
boUf juxta Ilvae promontorium illnd, 
qtiod Plumbinnm ItaliaB respicit. 

P Menaria] Nunc Meloria^ qoas 
portui Liburno objacet. Coluinba- 
riam ab avinm genere dictam Solinus 
autninat. Veneriani, non Venariaai 
habet Martianus, loc. cit. Anibie 
inter Ilvam et Plnmbinum sitae. 

*i Ilca] Rntilins in Itiner. lib. r. 
pag. 309. ' Occnrnt Chalybnin me- 
morabilis Ilva metallis.' Nonc £/e« 
diritiir, contra Pluiiibtnnm. Eadem 
Ai9aX/a cur nuncnpala sit, disre ex 
Stephano. Ilvam ab ^thalia perpe* 
ram sejnngit Ptoiemapiis, et roox iE- 
nanam rursum a Pithecusa. 

' Planasia] Qnam paulo ante Pla- 
nariam diximus. Sic Capraria ea- 
dem qus Caprasia est. Insnla M« 
Pisonis PlauHsia a Varrone dicitur, 
de Re Rust. iii. 6. 

' /n Antiano] Ubi colonie Antinm, 
Astura flnnien et insula, ut diximus 
cap. 0. 

^ Palmaria] Palmaria hodie Poi- 
maruola, Sinonia, iSaROfi^, Caietam 
versns. Ceteris major Pontia, Imttti 
di Ponza: universs fere communi vo- 



NAT. HIST. LIB. III, 12. 



629 



mias Pontiae. In Pateolano aatem sina Pandataria^* ^ 
Procbyta/ non ab ^neee "^ nutrice^ sed quia profusa "^ ab 
iEaaria 9 erat. iCnaria ipsa a statione ^ navium ^neae, 
Homero ' Inarime dicta, Greecis Pithecusa, non a simia- 
rum* multitudine '° (at aliqui existiaiaYere) sed a figlinis*' 
doliorum." Inter Pausilypum'^ et Neapolim Megaris:'' 



et Frans. XXXIX. ed<1. vett et Oronov.— .8 Chiffl. Poiida/eria.— 9 * Qnidam 
JEmtaria nbique scribnnt/ DaUe, — 10 Margo edd. Balec. ct Oronov. mmta* 
i\Qn€, — II Ita ex codd. snii Harduin. cum antea legeretur, doUariorum, — 



NOT^ 



cabnlo Pontiae appellats. Unica 
Straboni UomU^ lib. f f. p. 128. Pon- 
tie multitndinis nnmeroy Livio lib, 
IX. pag. 162. 

" Pandataria\ Straboni, lib.v. pag. 
8SS. UaMZarafUu Nunc S. Mariae. 
Pandateria Tacito, Annal. i. p. 26. 

" Prochytal Upox^ Stepbano : 
etiamnnmque Procitaf contra pro- 
montorinm Misenum. 

'' Non ab Mneaf] Ut eaittimavit 
Dionys. Halic. Antiq. Rom. lib. i. 
p.49. 

' Qaia prQ/iMa] Qnia motn terre 
avnba, ac velnti in altnm projecta ab 
JEnaria, sen Pitbecusa, foret. Stra- 
bo lib. V. p. 247. £z his Pliiiii ver- 
bis Martianns i ridicnle Abenariam 
infnlani finxlt. 

I 4 ^afioM] Festus qnoque : ' £- 
Baria appellavere locum, nbi ^neas 
classem a Trojanis veniens appnlit.' 
— * Plinius non ^neam cum navibns, 
aed iEncK naves duntaxat, quas ille 
Titbono in Italiam proficiscentt ad 
tranavehendos colonos locaverat vel 
commodaraty nsque ad hanc insulam 
pervenisse rcfert» nec nltra progres- 
aas ibi snbstitisse in tntisstma statl* 
one, donec in Troadem aote Oraeco- 
rnniadventum remigrarent; Tithono 
interim, (qui missus, noo a Laome- 
donte, nt snspicati nuper io Apolo- 
gia Homeri snmus, sed a Priauio 
fratre fuerat, ad traosveheodoSy quos 



diximus, colonos, acilicet valetndine, 
aetate» vel sexn inutiles bello Trojano 
sustioendo, qnod imminebat a Orve- 
cis,) ad Lirim aninem usque ad Cir- 
ceios naves snas perageote. Navea 
eoim /Eneas, qoibnscnm in Italiam 
venire ipse potnisset, easdem agnato 
sno Tithono potnit in pnblicam pa- 
triae utilitatem commodare : ant ai 
venit ipse dnctor naviiim suamm, id 
qnod minus esse verisimile arbitra- 
mur; ante Trojanam certe obsidio- 
nem, Homero teste idoneo ac locn- 
plete, Trojam rediit, Tithono in Ita- 
lia remanente.' Ed, aee. Hodie /«- 
ckia, Vide Notas et Emend. nnm. 61. 

■ Hontero'] In Catalogo Naviiim, 
▼8. 290. Eir *Aplfmr nnde Virg. JE- 
neid. ix. Ovid. Met. xiv. 89. aiiique 
Inarimen finxere. 

* i^Toii a nmianan] Quas Grvci «*«- 
(HlKaws vocaot. Ita nihilominus visom 
Ovidio, Met iv. 90. XenagorsB et 
JEschini apnd Harpocrat. p. 168. at- 
qne e recentioribus, Salmasio, et Bo» 
charto de Animal. iii.. 81. p. 994. 
Sanc tLptftos Hesycbio rlBriKos est, boc 
est,Jt»iia. 

i> A flgUni»] Officinis, in qnibns 
dolia finnt figlina: iath rw wiBifKmf^ 
boc est, lupafUmy Mmw, A wtBos fit 
stiBaxoWf v(0i)icor, viihiK^», Tt9tiK6waaif 
et 9t$iiKovaat, id 9»t,JigUnm, 

« Pantihfpnm] Hodieque PoeUypOf 
in Campaoiai prisca iocolarum OraB- 



630 



C. PLINII SECUNDI 



mox a Sarrento octo millibas passuam distantcs, Tiberii 
principis arce nobiles Caprese/ circnita xi. m. pass.'^ 

XIII. M ox ' fjeacothea : ^ extraque conspectam,^ pelagos 
Africam attingens, Sardinia, minus octo ^ ^ millibus passoum 
a Corsicae extremis, etiamnum angnstias eas arctantibns 
insulis parvis^ quae Conicalarise''* appellantar: itemque* 
Phintonis,' et Fossae, a quibos fretum ipsum Taphros no- 
minatur. 

(vii.) Sardinia ab oriente' patens, glxxxviii. millia 
passoum: ab occidente^ clxxv.^ roillia: a meridie, 
Lxxvii.^ millia: a septemtrione, cxxv. circuitu dlxv.^ 



12 ' Male Mss. Reg. et edilio princ^ps alieqne, XL, M, Oplime emendaTit 
Cl. RenonicnA, XL ilf. errorem monstrante Josepho Maria Secnndo, Capre- 
arnm, nunc VIU dt Capri, prvfeeto, in erndita inftnlae descriptione.' Bratier. 
Cap. XIII. 1 Mox d«est in qnibnsdaro ap. Dalec. et OronoT. Deinde, ex- 
traqtum cimspectwn codd. Dalec. Cliiffl. et Vet. Dalec— 2 Ita Cbiffl. cnm edd. 
Hardiiin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. mtRtu novem edd. vett. et Gronov. 
^S PhUonis Vet. Dalec. PintonU Tolet.— 4 Ita Cblffl. et Tolet. itcm edd. 
Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frant. CLXX, edd. Tett. et Oronov. 
CLXXIL al. ap. DaIec.~-5 Ita Chtffl. et edd. Harduini 1. 2. 8. Miller. RU 
pont. et Frans. LXXIV, edd. vett. ante Hardnin.-^6 Ita etiam Cblffl. et 
edd. Harduin. 1. 2. 8. Millcr. Bipont. et Frana. CXXII, circuUu DLX. edd. 



NOT^ 



cornm appellatione, ab abig endis cn- 
ris, trlstitiave ressationp, Uwatkvwoy, 
Mons enini mare prospectans, consi- 
tns arboribns, villisqne refertns, om- 
ninm ejns orse amoenissimns est : Vir- 
gilii qiioqne clneribns inclytns. 

* Megaris] MryapU, nonc Coj^ del 

fjffO, 

« Capreaf] Describuntnr eleganter 
a Tacito, Aonal. ly. p. 122. ' Vide 
etiam Snetoii. in Tiberio, cap. 40. et 
Dionem lib. lii. p. 405. Nnnc Co- 
pri. 

* Leueotkea'] Meminit hnjns Mela, 
11.7. 

^ Extraque conspectum] Sic in al- 
tnm recedens, nt a continente pro- 
spici non possit, nisi spgre admodum. 
Strabo lib. v. p. 228. Karomreierat 
V kwh riis T^Kws 96/^f9tOv pkv tnSL fU- 



Xts 4 'iapdiitp, iyyvrdpm 8i i^ K^yiMff, c 
r. X. 

« ilftiitts ocfo] ' In octavo milliario 
a Corsica Sardinia est/ Inqnit Mar- 
tiauus, lib. vi. p. 207. Stadiornm 
fere Lz. intervalinm este ait Strabo, 
lib. V. p. 228. hoc est, vii. M. D. 
pass. 

<* Cunicuiarui'] Hodie sine nomioe, 
scopnlis, qoam insnlis, propiores. 

* Itemque} Id est: Angnstie illm 
arctantnr, non modo Canicnlariis in- 
snlis,sed illa etiam Insula, qn« Phin- 
tonis, (Ptolemso* iii. 8. ^Uftwos pn- 
coSf) et his qua T^i^s, sen Fossaa 
vocantnr. Illa nnnc Isola di Figa: 
altera Itola Rossa, Cloverlo, de Cor- 
sica Aotiq. p. 502. 

^ Ab oriente"] Latere orientali : Hsec 
Martianns iisdem verbis, lib. vi. cap. 



NAT. HI8T. LIB. III. 13. G81 

millia : abest ab Africa Caralitano ' promontorio dacenta 
millia, a Gadibns quataordecics ceatena. Habet et a 
Gorditano ** promontorio daas insalas, quas vocantar Her- 
culis:^ a Salcensi/J Enosin:^ a Caralitano, Ficariam.' 
Qaidam haud procul ab ea etiam Berelidas*" ponunt, et 
Coilodem, et quam vocant Heras lutra.' Celeberrimi in ea 
populoramy Ilienses,''^ fialari, Corsi. Oppidorum xviii.'^^ 
Salcitani^p Valentini,"! Neapolitani/ Bosenses/ Caralitani * 



▼ett. et OronoT. Mox, Calarilano Vet. Balec— 7 Sokenn vetnstissimi codd. 
ap. Dalec. iS^/«ffiri al. ap. eondfsm ; SuUensi OronoT. Mox, Martianns : a 
Caraliiano^ Fieariam^ GailaiamqH€,—% Chlffl. et tfwan vocant Heralytra ; vetna- 
tiss. ap. Dalec. et qnam vocani Hieraea, — 9 JoalenseM Vet. Dalec. Jotenees 
marfo edd. Dalec. et Gronov. — 10 Ita codd. Hardnini et Chiffl. cum edd. 
Uardoin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. ct Franz. XIV. edd. vett. et Gronov. — 

NOT^ 

de Sardin. p. 207. " Jlienus] *IXtc2r, qui Ilio eveno 

K CartUiUnui] Capo FemUo^ et Capo hnc confngere, lolao dnce, ut Panta- 

dt Carbonara, nias refert, Phocic. lib. x. p. 6S9. 

^ Et a Gorditan»] Topikatfoy tutpor unde et *lo\douH a Diodoro appellati, 

Ptoleroaso, I1I.8. aboecidentali ioso* Ub. v. Bibl. pag. 806. Ilientet quo- 

Ifle latere : nnnc Capo di Monie Fal' qne et Meia ii. 7. et Livins vocat, 

cone, et Capo di Argentera. Habet lib. Hi. p. 623. quibos iste adjnncla 

bflee quoque Martianus iisdem verbis, Balaronim auxilia acribit. Qnare Plt* 

loc. cit. nium band roerito Salnasius argnit, 

> HereidiM} 'Hpmit\4ov$ wn^op unicam in Solin. pag. 80. et 09. quasi lUenoea 

Ptolemieus agnoscit, iii. 8. Snnt ta- pro lolenie» dizerit. BaXaptffif et Ks^ 

«sen gemtntt : major Arinaroj sive aS» appellatio unde slt dedncta, Pau* 

Zoeara : mlnor laola piana dicitnr. sanias aperit» loe. cit. 

i A Sulcensi] Qood mcridionali in- « Oppidorum XVIIL] Ita Mss. OU" 

snl» latere, volgo la Punta delV Uiga, oes. Subiotelligey celeberrtma. 

nomen olim habnlt a Sulccnsi oppi- p &ilei<ain] Stephanoa : S^Ajcoi, w6' 

do, de qno mox. Xis iv 2ap9oi. Addit a Carthaginien- 

^ Enosin] "Zntotr. Hodie a 8. An- gibns conditam. Antonino Saki. 

tiocho nomen habet. Aliis SnUhit tovKxoi. Ubi nunc por- 

^ Fieariam] ^tKopia vri^os Ptolemseo, tus est, coi nomen Patma di Solo. 

loc. cit. Clnverio Coltelazo* 4 Valentini] ObaKomwoi Ptolemieo 

■ BereUdas] Vide Notas et Emend. m. 8. ab oppido cognomine, qnod 

num. 68. £t Beleridas, et KoXAi^, perperam in UbriseditisOftoAfpiapro 

et^Hpof Xovrpa, seu Junoms tkermaSf 06aA<rr(a scribitur. 

ioter insnlas quas Sardini» adjaceant, ' JVeopo/i^aiit] Piolemseo, loc. cit. 

ab anctoribus hand satis probat» NcaroArrai, oppidnm Aqua NeapoH- 

fidei afferri, haud obscure prodit ea taoae, qoarura ettam memioit Anto* 

loqueodi formuia, * Quidam ponunt/ nioos sive JEtbicos : bodieque Na- 

&c. poU» 



632 



C. PLINII SEGUNDI 



civium Romanorum, et Norenses.'' Colonia autem una, 
qu» vocatur Ad turrim'' Libysonis. Sardiniam'' ipsam 
TimsBus Sandaliotin "" appellavit ab eCBgie sole»^ Myrsilus 
Icbnusam a similitndine vestigii. Contra Paestanum sinnm 
Leucasia ^ est» a Sirene ibi sepulta appellata. Contra 
Veliam, Pontia^ et Iscia," utraeque uno nomine CEnotrides ;* 
argumentum possessas ab OBnotriis * Itali». Contra Vibo- 
nem parvas» quae vocantur Ithacesiae,^ ab Ulyssis specula.'^ 
XIV. (viii.) Vernm ante omnes claritate Sicilia, Sicania 
a Thucydide ' "^ dicta, Trinacria ^ a pluribus, aut Triquetra,* 



11 Isacia margo edd. Dalec. et Gronov. MmifUtraque uno nomine Vet. Dalec. 
— 12 Ultfssia speciacula Tolet. ab Ultftsia apeetacuia Cbiffl. et Vet. Dalec. «6 de» 
est inedd. velt. et Oronov. 

Cap. XIV. 1 Ita Ed. pr. et Vet. Dalec. Tkucydidi tertio casn Ald. Jnnt. 
Bastl. Lugd. Erafmiy Dalec. Lngd. 1606. Elz. Gronov. Hardnin. 1. 2. 8. Mil* 



NOTi£ 



* BotenMes] Bfitf^a inter oppida Sar- 
diniae mediterranea, apud Ptolem. 
loc. cit. uomen retinet. 

< Caraliiam] Quibus jns civium 
Roman. concestnin. Sive Caralim, 
aeo Caiarim' legas, perinde est. Mela 
II. 7. ' Sardinias nrbinm antiqniMi- 
m», Caralis et Sulchi.' Livins ' ur- 
bein Carales' vocat, lib. xxiii. p. 
242. Florus, ii. 6. 'nrbem urbtum 
Caralin/ qoia jam tnm, nt hodieqne, 
metropolis insulae fuit: incolis Ca- 
gliari. 

B Norensea] Antoniuo, Nora. N«pa 
Ptolemseo, meridionali insul» latere. 
Hodie Nori. 

^ Ad htrrtm] Nnnc Porto di Torre. 
In Notitia Episcop. apud Victorem 
Vitens. inter Episcopos Sardiniae, 
' Felix de Turribus.' Antonino, 
* Ad Tnrrem/ oppidom Sardinie est. 
Ptolemaeo iii. 8. n6pyos Btdvwyos v^- 
XiSf pro Aifidff^tiros, Nunc ibi credi- 
tnr esse Sassari. 

^ SardiniaM] Haec totidem verbis 
Solinns, cap. 4. p. 18. et Martianns, 
lib. VI. de Sardinia, p. 207. Praeivit 
aoctor libri Mirab. Anscult. p. 1169. 



* Sandaliotin] Say8aAM0TiVyet *Ixm- 
eraif, Claudianns, de bello Gildon. 
* Humanae speciem plantae sinuosa ^^ 
gnrat Insula : Sardiniam veteres dix- 
ere coloni.' Vide etiam Pansao. 
Pbocic. lib. X. p. 688. 

' Leueasia] Apnd Strabonero llb. 
II. p. 128. Aciwnuria: at saepins Acv- 
Kmata^ nt Stepbanus babet: et anc- 
tor libri Mirab. Auscnlt. p* 1190. qno 
nomine Sirenen eliam esse vocitatam 
diximns, cap. 9. Hodie ia MAeosa^ 
petra verius qnam insnla. Ab /Eneie 
consobrina ibi defnncta, AitvKaffiay 
Dominatam scribit Dionys. Halic. lib. 
I. p. 48. 

* (Enolrides] OhwptSes pnaai Stra- 
boni, lib. ti. pag. 252. De Velia 
diximus cap. 10. et de Paestano sinu» 
et de Vilione. 

* Ab CSnoiriis] Quos in Italia re- 
rnm potitos olim Strabo etiam prodi» 
dity pag. 268. 

b Itkaeesia] 'IBcuaitrlat. Meminere 
Solinust et Martianns. Nnnc Tbrrt- 
celia, Praca, Brace: scopoliqne alii 
sine nomine. 

c Thucydide] Ltb. vi. p. 411. 



NAT. HIST. LIB. III. 14. 



633 



a triangala specie : circuitu patens, ut auctor est Agrippa/ 
Dcxviii. M. pass. quondam ^ Brutio agro cohaerens, mox 
interfuso mari avulsa xv. M.* in longitudinem freto, in la- 
titudinem antem m. d. pass. juxta'' columnam Rhegiam. 
Ab hoc dehiscendi ^ argumento, Rhegium Graeci nomen de- 
dere oppido, in margine Itali» sito. In eo freto est sco- 
pulus Scylla: item Charybdis mare vorlicosura: ambo 
claraJ saevitia. Ipsius Triquetrae, ut diximus>'' promonto- 



ler. BipoDt. et Fraiix.~2 Ita codd. Hardnloi, Cliiffl. et Dalec. XIL M, edd. 



NOT£ 



* Trinaena] Tliucyd. loc. eit. Dio- 
doro Bibl. lib. ▼. p. 286. et aliis.— 
* Homero, Od. A. 106. et M. 127. Opi- 
vuichi vTtffos, alia longe a Trinacria est. 
Haec partim Latina vox est ab adjec- 
tivo Irtfitii^ partim Grsca, cx voce 
Ihcpti, promomiariMm, Illa ad qnan- 
dam prioris similitndinem ficta eat, 
et Solis intula appellatnr, quoniam 
in ea sol perpetuo Incet. Est enim ea 
insnla in Odytsea, ipsnm hoc terrm 
bemisphserium,qaod certe sempcr lu* 
cet a sole. In nommis Augiisti in* 
scriptis, siciL. cave putes Siciliam 
significari. Di«na stans vel gradiens 
piogitnr cum arcu et pbaretra, quse 
cffigies ad Siciliam non pertinet At 
si Sictlia designaretnr, cum symbolo 
congruentiore scriberetur nomen in- 
tegrom sicilia. Prim» sont ergo 
ese totidem vocnm literae, hac senten- 
tia: ' Salus Imperatoris CsBsaris, 
Italiae Laetitia est.* Is antem salnti 
ac vaietndini sose, venaiione, qnam 
Diana cnm arcn significat, consnle- 
bat.' Ed, $ie. 

« Triqnelfa\ * Prsdia Triqoetra,' 
hoc est, Sicnla, dizit Horatins ii. Sat. 
6.65. 

' Agrippa] At Posidonins apnd 
Strabonem, lib. vi. pag. 966. habet 
tantnm stadia qnater mille et cccc. 
hoc C8t| DL. mill. pass. Timosthenes 



vero apnd Agathememm, i. 5. stadiis 
4746. ambitom Sicllise definit, hoc 
est, Diciii. mill. ccl. pass. 

f Qiioadam] Vide qnae diximns ii« 
96. 

*■ ilf. D, pati, JMxia] Ita Ttmosthe* 
nes apnd Agathem. duodecim stadia 
patere hoe fretnm latitudine prodi- 
dit, 1. 6. 

< Ab koc dekiicindi] Ita Solinns, 
cap. 5. pag. 19. 'Ari rov ^oT^rcu Rhe- 
ginm dietum volont, qiiod ibi terrm 
debiscat interfnso lenni maris euripo. 
Alii Regiom sine aspiratione scrip- 
sere, qnasi Regiam, hoc est, Boo-i- 
X€ww, Strabo, lib. vi. p. 268. 

i Ambo cloro] De bis satis apposil« 
Ovid. Met. vii. 62. ' Quid quod ne- 
scio qui mediis concnrrere in nndis 
Dicuntnr montes? ratibnsqne ioimica 
CbarybdisNunc sorbere fretiim,nonc 
reddere : cinctaqne sssvls Scylla ra- 
pax canibnsSiculo latrare profuudo ?' 
— ' At apod Homernm, Odyss.H. 61. 
Scylla et Charybdis petrsa snnt dnn 
fabulosse, cnm scopolis totidem ; qni- 
bnsimaginibns poetice describit adul- 
teriomm, discordifle, et Inxuri» mala.' 
Ed,9ee, 

^ Ui diximuM] Cap. lU. ndXmpos 
iicpa Ptolemseo, iii. 4. Nnnc Capo di 
Faron 



634 G. PLINII secuNDi 

rinm Pelorus vocatur, adnersns Scyllam vergens in Italiam : 
Pachynum'' in Grfficiam, ccccxl. mA ab eo"" distante 
Peloponneso: LilybaBum'* in Africam clxxx. m. inter^ 
vallo a Mercurii ® promontorio : et a Caralitano Sardiniad 
cxc^ M. Inter se autem haec promontoria ac latera dis- 
tant his spatiis. Terreno itinere a Peloro Pachynum 
CLXXX vi.^ P M. pass. Inde Lilybasum^ cc. m. inde Pelorum, 
GLXX. M. Coloniae ibi quinque : "^ urbes ac civitates LXiii.7 
A Peloro mare lonium ora spectante, oppidum Messana 
civium Romanorum/ qui Mamertini vocantur. Promonto- 
rinm Drepanum/ colonia Tauromenium, quse antea Naxos/ 



yett. et GnnoT.^S Paelufnvs margo edd. Dalec. et Oronov.— 4 Ita cod. 
Dalec. com edd. Hardiiin. Miller. Bipont. et Franz. cui lectioni astipiilatar 
et Martianiis. CXLIV. M. edd. vett. et Gronov.— 5 Ita Cliiffl. et Hardiiin. 
1. 2. S. Mlller. Bipont. et Pranz. CXX. edd. vett. et Gronov.— 6 Ita qnoqne 
Cbiffl. cnm edd. Harduin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Prans. CLXVL edd. 
vett. et Gronov.— 7 Ita Chiffl. Hardiiin. 1. 2. S. Miller. et Bipoat. C^hnut 
immunes qninque, ewUaieg LXXliL margo edd. Dalec. et Gronov. Cofenttf Uti 



NOT^ 

' Paehpkiim] ndxvrof ^Sutfa Ptole- acripti characteribus, nt se cives Ro- 

mieo, nanc Caj^ di Patsaroy tive Pas» manos incolv testarentnr, seqne a 

aato, Mesaeoiia Peloponne»! discrimina- 

^ CCCCXL, mill, ab eti] Vide No- renf. Cunicnlas in ea nnmmi parte 

tas et Emend. nnm. 5S. senlptus, cnnicnlosam eam foisse vel 

" Lilffbmtm'] AtKvfiaUep ixpa Ptolem. esse reg ionem docet. Fnit hic nom- 

Capo di MarsaUa. mus argentens apud D. de Bose.' Edm 

* A Mereurii] In Africa. De eo, eee, 

V. S. Hoc intervallum Ttmosthenes' ' Drepanum] Idem qnod Ptolem. 

loe. cit< ait esse fere cc. mill. pass. "ApyMVPow : nonc Capo di S, Aleem^ n 

P Paehfntan CLXXXVL] Ita Mss. proztmo S. Alexii castello. 

omnes, Capella, pag. 208. CLxxvi. ' Aniea Naxot] Solin. cap. 6. p. 19. 

Terreno itioere baec mensnra insti- Etiam Antoniiras in Itiner. Tanro- 

tnitor, atque adeo brevior insnlae cir- menium Nazon vocat. Nempe Naxo 

cnitus ex triplici hoc intervallo col- excisa, Tanromeninm snccessit, qno 

ligetur, quam qiiem Agrippa efficit, dedncti snnt Naxii, ut anctor est 

ore sinubosqne lostratis. Diod. Sic. Bibl. lib. xiv. pag.S82. et 

^ Colonia iln qnin^] Vide Notas lib. xvi. pag.411. GraecisTovpofiinoy. 

et Emend. nnm. 54. Nunc Taormina, Tiberii nommns in 

' Ctrtvm Rom,] Jure civitatis a Se- Thes. Goltziiy CoL. A vg. Tavromkn. 

natn donatnm. Messine, Incolis, Me§- p. 2S8. Grecns e Mnseo nostro Pa» 

atna CUta iio6ile.— ' Nnmmi veteres risiensi, TAYPOMENITAN. 

sab Augusto cnsi mbisbnion, Latinis « 



NAT. HIST. LIB. III. 14. 



68S 



flamen Asines : "^ mons iEtna " noctarnis roiras incendiis. 
Crater ^ ejus patet ambitu stad. xx. Favilla* Tauromenium 
et Catinam ^ usque pervenit fervens, fragor vero ad Ma- 
ronem^ et Gemellos colles. Scopuli tres ' Cyclopum, por* 
tus Ulyssis/ colonia Catina.9 ^ Flumina : Symsethum/ Te- 
rias. Intus Laestrygonii "* campi. Oppida: Leontini,* 



^^^■^^^■^»^'^^^ 



MrbeM ae cmtuUs LXXII. edd. vett. et Oronov.—S Ita Vet. Dalec. Hardnin. 
1. 2. S. MiUer. Bipont. et Frans. Caianam Gronov. Mox, Manmeum Cbiffl. 
~0 Ita Vet. Dalec. Harduin. I. 2. S. Miller. Bipont. et Franx. Caiatia edd. 



NOTiC 



" iljtaea] *Affi»afov mrafthv vorant 
Thucyd. lib. vii. paf. 664. et Plot. in 
Nicia, pag. 641. Accols, Cantsra, 
Hunc cuDi Aci Dalecampius male 
confnndit* 

V iEfna] MmU'GibeL 

^ Craier] Qni in atinioio vertice 
aperit se biatns. 

' FavOia'] lu etiamStrabOy I. vi. p. 
269. Augnst. de Civit. iii. Sl. aliiqoe. 

f Ad Maronem\ In Martyrologio 
Maorolyei, Maronis pariter mootia fit 
inentio, Gemeliorumqoe coUium. Ma- 
ro nnnc ATadeata dicitur: Gemelli, 
Mimtt di Mele : utriqne nno nomine 
Jlfoiu Nebfodes Solino, cap. 6. p. 19. 
etaliia. 

' Seajmli tres'] In ora, citra Catinam. 
Li Farigtumi.-^* Qna parte Sicilia 
spectat Eorom, Cyclopas Pliniu8Col« 
locat, cum portn Ulyssit, recte: at 
Horoenis ad septemtrionem fere ; 
quoniam sic poscit descriptio itioe- 
rnm Uiystis in ea fabola. Venisse cod« 
atabat Ulyssem in Siciliam ez fama 
publica, atqne ibi tooc Cyclopas exti- 
tisse. Cetera iovenit, immutavit,dis- 
posuit vates, ex artis licentia et 
legibos . Cyclops» Gr«ce K^akm^f 
»on hominem significat, cni iumen 
sit unicnm ; sed qui rotundos oco- 
los babet, sive orbicoiares. Uooco- 
lum Cyclopa fioxit Homeros, tom 
nt monstrosior eiiet; tom qoia, si 



oculot diios haberet, ono effosso sa- 
tis ei alter csset ad aoiroadvertendoB 
percossores : id qnod fabola prohitie- 
bat. Docet enim ilia» juste pcenas 
ab eo exigi, qui sacrosancta hospitii 
jnra violet: quod Cyclopis facinos 
fiii»se finxit Homerus.' Ed, see. 

^ Uhfssis'] Nunc ^ogiiiaa stalteiie, 
prope Catinam. 

^ Catina] Sic omnes Mss. Qoam 
GrB>ci VLdrwoM^ Ca^inam Latini dixe- 
re : ut illi MoiriraX/ay, Massiliam isti. 
Numnuta in Mnsno nottro, ISMK- 
NAIXIN. Nobis Catone: iocolis Cala- 
nia. In vetere instrumento apnd Pa- 
rotam, p. 14. ' Catana Citta Clarissi- 
ma.' Colonos eo missos a Romanis 
auctor esl Strabo, lib. vi. p. 268. 

c Symatkum] tiitMSos Straboni, lib. 
VI. pag. 272. Hodie la laretta, nltra 
Catinam. Tifptat Diodoro In Eclog. 
p. 868. et Hesycbio. Nunc a 8. Leo- 
n*irdo nomen sortitnr, Fiume di S^ 
Leonardo. 

^ LMStrffgonH] AaMrrpi/y^ircr appei- 
lati, qui Leontinos campos incoluere, 
ol rh Kewriimw vsiiop Mtffam^s^ inqoit 
Polybins, io Excerpti», pag. 22. Si- 
lioslib. XIV. 'Piima Leontinos vas- 
tarunt prnlia campos, Regnatam 
dnro quondam Laestrygone terram.' 

« Leonimi] In Nommis Mnssi nos- 
tri, AEONnNON. Melse quoque, ii. 
7. Leoniinu At^rrtop Ptolemxo, iii. 



636 



C. PLINII 8ECUNDI 



Megaris:' amnis Pantagies/^^ Colonia SyracusaD»^ cnm 
fonte Arethusa.^ Qaanquam et Temenitis,^ et Arcbidemia^ 
et Magaca/' et Cyane, et Milichie fontes in Syracusano 
potantur agro. Portus N^austathmus/ flumen Eloram, 
promontorium Pachynum : a qua fronte ^ Sicili8& fluroea 
Hirminium,'" oppidum Camarina,'* " fluvius Gelas»'' oppi- 



vett. et Oronov. — 10 Paniagia Vet. Balec. — II Arehidemia et MarfaaVeU 
Dalec. et uiox in eodem MUimafontes tJi S, ponatUur agro, — 12 Camerina mar- 



NOT^ 



4. Nanc Lentini. In vetere iufitrn- 
mento, apud Parutam, p. 14. Lentini 
dttafecondienma. 

^ Megaris] In nnmmis apnd Pam- 
tam, MEFAPA. Et epnd Ptolem. M^- 
yapa. Stepliano Mcyaplf iw SuetX^^, ^ 
wp6rtpov "TfiKa. 

9 Pantagies] Vibio Seq. Pantagiae: 
Silio quoqne, lib. xiv. UayTdKtos 
Tbucydidi, lib. vi. p. 418. Ptolenifeo, 
Tlairrdxas» Nnnc Porcaro, 

^ Syraeusat] Incolis Siracosa citta 
fedelissima: nobis Sfracuses, Colo- 
niam eo dednctam ab Angnsto, anno 
U. C. 7SS. M. LoUio, Q. Lepido Coss* 
auctor est Dio, lib. uv. pag. 587. et 
Strabo, lib. vi. p. 270. 

* Arethusa] Cic. in Verrem, Orat. 
VI. nnni. 18. ' In bae insnla extrema 
est fotts aque dulcis, cui nomen Are- 
thusa csl, incredibili magnitndioe, 
plenissimns piscium : quifluctn totus 
operiretnr, nisi mnnimine ac mole la- 
pidum a mari disjnnctns esset.' Nnnc 
fons est sine nomine. Falcandus, in 
Hist. Sic. motn terrae lutulentum 
hnnc footem alt eflTectnm, mnlta nia- 
ris admixtione saporem saisnm con- 
traxisse. Vide qnn de eo fonte et 
Alpheo amne dicturi sumns, xxxi, 80. 

i TemenUis] Vinc. Mirabella, Sy- 
racnsanus, in emdito opere de petria 
sua» ait hos hodieque fontes exstare. 
Tenieuitin nuDC dici Fonte di Cana-' 



li, Arcliidemiaro, CrfaliHo, Magcam, 
Fonfana della Madalena^ Cyanen, Fon- 
te Cianef Miiichien, MciAcx^iPi cnjus 
aqna siiavisstma, et nomini sno maxi- 
meconvenieos,Lamf»tsfnolta. De Cya* 
ne in primis Ovid. Fast. iv. 469. et 
Met. y. 412. Vibius Seq. p. 840. la- 
cnm vocat. 

^ Naustatkmus'] 19aiiwTaSfihSf qoae vox 
navium staiionem sonat. Ptoleroaeo 
iii. 4. ^ufueovs Ai/i^. Nnnc Fontane 
hianche, inter Syracnsas, et Elornm 
amnem, cui nomen hodie Acelkro: 
qnondam *EA«pp»r, apod Steph. et Vi- 
binm Seq. 

' A quafronte] Meridionali. 

■B Hirminium] Nunc Maulo, et Mau- 
li, et J^ttine di Ragusa, 

■ Camarina] Kofutpiya Stephano, 
Virgil. iEneid. iii. *Et fatis nun- 
qnaro coneessa moveri A pparet Ca- 
marina procul.' Hodie Camarana di- 
citor, latere Siciliae meridlonali : in 
nominis apnd Parutam, KAMAPINA- 
UIN. 

o GehtM] Gela Vibio : accolis J^vnie 
Salso: in nummis apud enndeni Pa- 
rntam, rEAAX — 'Capnt virile, cnm 
anribus et diinidio corpore buhnlo, 
docet agricolas, qni flumen illud ac* 
colnnt, esse perferentes laboris: in 
aversa antem parte equus, vel eqnes, 
vel bigse picte generosos in eo trac- 
tu cqoos esse.' Ed, see. 



NAT. HIST. LIB. III. 14. 



637 



dum Acragas/ quod Agrigentura nostri dixere. ThermaB *< 
coloDia : amnes, Achates, Mazara, Hypsa.'' ' Selinus * 
Oppidum. Lilybaeum ab eo promontorium, Drepana/ mons 
Eryx.'' Oppida: Panormum,'*'' Solus,^ Himera* cum flu- 
vio, Cepbalcedis/ Aluntium,'^' Agathymum/ Tyndaris'* 
colonia, oppidum Mylae,^ ct unde coepimus, Peloru 



go edd. Dalec. et Oronov. Mox,ybimiu DtloB Gronov. — 13 Edd. vetl. et Oro* 
110 V. ammet Atys et Hyjtta ; Ver. Balec. amkes Aeis et Hypsa* Vid. Not. et 
Emend. Paulo po»t, Vet. Daler. mox Etifx, — 14 * Ita bene Edilio princeps.' 
Broder. Oppida Panhormnm edd. vctt. Ald. Jant. Basil. Lagd. Era»nii, Da« 
lecLngd. 1006. Els. Gronov. Hardain. 1. 8. 3. Miiler. Bipont. et Fraoz. — 
15 AlevfUium Vet. Dalec. Mox, in quiLnsdanifilgalAymm, qoo pacto et a 

NOT£ 



P Acragas] lu nummis Mussei nos- 
tri, et apnd Parutaniy AKPArANTI- 
NHN. Hodie Gergenti, Incolis, Agri'' 
gento eitta magnifica, 

4 Tkiraue] Afltonino, Aqn» Laro- 
dae, ab Agrigento XL. M. P. Nnne 
snnt effi prope urbeni Seiaccaf vel 
Xacca, ot recte Fasellns. 

' Achaies, Mazara^ Hypsa\ 'Ax^* , 
nanc Belice: qni primns post Ther- 
n\%% occnrrit : Mctdpas^ Mazara^ ad 
oppidom ejusdem nominis: latere 
nterqne meridtonali. 'T^t, Marsala, 
prop« Lilybcnm. Vide Notas et 
Emend. oum. 56. 

* 6Wmm«] SfAiFovy Oracis, ab apH, 
qnod iriXwov vocant, nberiate dic- 
tum. Magnse orbis tenne vestigiom 
cxtat bodieque in latere insnl» meri- 
dionali, vnlgo Ttrra de U Puici^ teste 
Fasello : baud procul Achate fluvio, 
seu BeUce. Sed Sellnnntis situm ve- 
rius assignavimns opere nuper in lu- 
ceni edito, de Nnmmis Antiquis Fo- 
pulornm et nrbium. 

* Drepana'] locolis, Trapano cUta 
invitta. Stepbano Ap^oMa, Apiwayov 

' Ptolemseo. 

« Eryx] Vibius Seq. pag. 343. 
' Eryx mons Sicilife.' Solinns, cap. 
6. p. 10. * Eminet Sicilia montibns 
JExnn et Eryce : - Vulcaoo ^tna sa- 



cer est : Eryx Veneri.' Mela quoqne, 
II. 7. *Montinm Erjx maxime me- 
moratus, ob delnbnim Veneris ab 
JEnth conditnm.' Nudc Monte S, 
JuUano, 

^ PononNMM»] IncoHs Palermo eit" 
tafeUee, 

^ Soliui] Antonino Solnntam dici- 
tnr : ut quod Ronianis Hydruntum, 
Orscis Hydrns fnit. In nninniis 
apnd Parutam COAONTINnN. Nonc 
Solunto, 

' Himera'] Scbol. Pind. p. 110. Ocp- 
fih XovrpiL r^s *lfi4pas v^Kews. Ptole* 
maeo, iii. 4. sunt Thernias Himeren- 
ses, O^pfuu tpapai w6Kis, Coloniam 
deiude factam, testainrvetusintcrip- 
tio apnd Omter. p. 438. COL. Avg. 
HiMEiLfiDRVM. Thbrmit. Quamob- 
rem, an vocis simiiitndine deceptns 
auctor Tbermas, de qntbus diclnm 
est panlo snperiui*, coloniani fal^o 
tfppellaveril, cum id es^et Tbermis 
Himerensibus ascribendnm, peritio- 
ribus aestimandnm relinquo. Nunc 
oppido nomen TermineeittasptendidiS' 
sima : ainni, Fiujiif di Termini, 

1 Cepkakedis] Kc^»a\oi81f Ptole- 
roso, loc. cit. Incolis Cefat^ ciUa pte- 
centissima, 

* i4<tfii(iHm] *AX6iniov Ptolem. loc. 
cit. Dionys. Halic. lib. i. p. 41. *A- 



638 



C. PLINII 8ECUNDI 



Intos, Latinae ** conditionis, Centaripini/ Netini,'^ ' Se- 
gestani.« Stipendiarii, Assorini,*» iEtnenses/ Agyrini,^ A- 
cestasi,^ Acrenses,* Bidini,"» Cetarini, Cacyrini,*» Drepanita- 
ni,^ Ergetini,P EcheUien^es,*» Erycini,' Enteliini,» Etini,'^ • 



^^ ^ ■^^■0^^ »^v» 



StraboDc appellatar.— 16 N«/»tntChiffl. Mox, pro Segeaiani Vet. Dalec. ba« 
bet Mgestani ; et paulo post, EchetienMes pro ^nenaet^ et pro v. 1. Eacletiense*» 
^17 * Mdini Vel. lu Index babet et Cbiffl. Lege : Netini, Edini, Getini/ ifc. 



VOTJE 



KoivTtop. lo nammis AAONTINfilf. 
Fazellun, Decad. i. lib. ix. cap. 4. 
' In colle edtto et mari prominenti, 
infra S. Pbiladelphi oppidtim, Alan- 
tium vetasta urba jacet.' Alontio. 

^Agathynum] Polybio apud Steph. 
'A7^i^a. Diodoro, lib. v. pag, 
991. 'AydBvpvw ab Agatbyrno rege. 
Livio, lib. XXVII. p* S03. * Agatliyr- 
na.' Ubi nuQC S. Marci oppidum, 
ad amnem cognomineiu : roedio ferme 
interrallo Paoormum inier et Mea* 
aanam. 

b Tyndarit] In nommis TTNAAPl- 
TAN. Ruderibns nowen restat, 7e«- 
daro, Polybio, lib. i. pag« 85. Tvr- 
Ma^ls. 

« Mylaf] MOaxso. 

^ Loftjue] Jute veteria Latii do- 
nata» de quo dicemus in Notis et 
Emend. nnm. 8. 

« Ceaitcrtpmi] Oppidum rk Kvn^r 
pm Straboni lib. vi. p. 272. anpra 
C^iinam,jnxta iEtnapos montes. In 
nnromis Parut», KENTOPimNON. 
Centorbe. 

^ Nttini] Netinoa qnoqne THiliuf 
vocat in Verr. vii. 65. Oppidum 
Ptolemaetiti "Shrrov. Incolif Noto eitia 
ingeniooa, prope Pachynum. 

K Segeetani] A Segesta dicti, vel 
Egesta, prsposita ci lltera S a Ro* 
manis Rcriptoribns, inquit Festus, ne 
obscoeno nomine appellaretnr. In 
Nonimis Parut», SErETTAiaN. et 

srE^TAiaN. 

^ il^sartiit] "Ao^o-M^y nrbi noroen 



apud Stephan. nunc Aboto, Cbrysa 
ainne aliuitor, nnnc Battaino, In 
nninmo apud Parntaro, A20PT. XPT- 



* ^tnentes] AXryri Strabonis, lib. 
VI. pag. 278. Ptolemsei, AlPrFot: in 
raontis ^tnae radicibtis olim fiiiti 
stadiis a Catina lxxx. Nummi, AIT- 
NAUIN. 

i Agyrini] Agyrium et Agyrinen- 
aes apiid Cic. Verr. v. 62. In niimmis 
ATTPINAIAN. Nunc Argyro, et iSoi 
FiUppo d'Argyrone. 

^ Acestm] Ab Acesta, de qna Vir- 
gil. ^netd. v. ' Urbeni appellabaot 
permisso nomine Acestnm.' 

* Acrenset] *AKpaiot Stephano. Op- 
pidum Acrat Antoninu», et Tbacyd. 
lib. VI, p. 414. Ptolerosens 'Aic^as 
vocat. Hnjos extare vesligta, xxiv« 
mill. pass. a Syracnsis, nbi nunc C«e- 
nobinin est S. MarisD de Jeso, auctor 
est Fazellus, Decad. i. lib. x. 

" Bidim] Cic. Verr.iv. 54.*Bidis 
oppidam est tenue sane non longe a 
Syracnsis.' Incolse BtlRyoi Stepbano. 
Snperest roodo templnm, S. Guwnmi 
di Bidini^ teste Cluverio, SiciL An« 
tiqoit. II. 10. 

" CetarinU Caeyrini] KiiTapla et Ktf* 
Kvpotf, dtto Sicilise oppida, apud Plo- 
lem. iii. 4. Illod iu niediterraneis, 
nnnc vulgo Cattaroj inter Herbessam 
etSyracnsas: illud in ora occiden- 
taii. 

° Z>r«fMtittlaKt] A Drepano proxi- 
me antea roemorato. 



MAT. I11ST. LIB. IIK 14. 



689 



EQguiDi/ Gelani/ GalataDi/ HalesiDi/ HenoeDses/ Hy- 



NOT/E 



P Ergeiini] *I^^m9 Pliilisto apud 
Steplian. Ptolcmipo, addito, ut sappe 
alias, sibilo, Itfrfivrtov. Nonien rn- 
deribiu CUadella, ad Chrytam am- 
Dem. 

4 EehtiUenMe»] Ab 'Ex^Xa oppido, 
nnnc OcAala, Leontinos inier, et Ca- 
roarinam. Vide Nota» et Emend. 
nnm. 56. 

■" EryeiMi] InEryce monte vifiin- 
tor ingentes oppidi rniii», teste Fa- 
sello, Becad. i. lib. z. Ei nomen 
fult ab ipso colle cni insidebat. In 
Nnmmls apud ParoUm, EPTKEINON. 
Stffph. 'EfiHciivi. 

* EaUeiiim] Entellae mdera ad Crl- 
misnm amnem» qiii Panormitannm 
agrum rigat. Stephano, *EyrcAAi!iwc. 
Oppidum '^yrcAAa Diodoro lib. zvi. 
pag. 461. 

t Etini] Mt8. Edimu 

* £it^'a»] De hia saepiui Cicero 
in Verr. 'Eyy^Zoy, oppidoro: incolfle 
*EY7vcwm, Stephano. Biodorus Sic. 
lib. V. abfiiisse ab Agyro patria tua, 
itadiis centam ait. 

' Gelemi] lidem -GeleDiei Cicero- 
ni in Verr. vi. 7S. r«AMei Paiiaaniap, 
lib. VI. pag. 880. aliisque dicti. In 
nuniinii TEAA, qiiod oppidi nomen 
est Scylaci in Periplo, pag . 4. ounc 
AUeiUa, 

■ Gfclolaat] Qni Ciceroni passiro C«- 
Jaiinit Verr. v. 101. &g. Diodoro Sic. 
Bibl. lib. XII. pag. 89. KoAAorcrDc. 
OppidQm Antonino, Galeaie* Nonc 
Gakdi, 

* Heiedni] Antonino, Aleea: in 
Tab. Peuting. HaUta, *KKiaa rSKie, 
Diodoro Bibl. lib. xiv. p. 246. 

' Hennenees] Ab Enna urbe, qne 
Proserpiiueet Cereri sarra. Vocem 
h«oc Latiiii sttpius asptrarunt: non 
item Oraeci, quibus "Eyra scribitor. 
Sic iios Hannonem dicimui, GrKci 



"Ayvnva, Apud Jul. Firmic. lib. de 
Errore Prof. Relig. pag. 24. * Ceres 
Heonensis roulier.' Hodie Castro Gto* 
roNJit, citia ineepugnabiie, — ' Cave cre- 
dnn cum Spanhemio, p. 906. prloris 
editionis, hnc pertinere nummum in- 
icriptnm, non ut ipse refert, mvii. 
MBNRJB, sed MVN. HBNNA : qui est 
ex ttre magno in Thesauro Regio. 
Senteutia enimest, ' mvnus Hadriano 
Edidere Noctnrnnm Narboneiiiei 
Augures.' Priore parte caput mn- 
liebre velatomexhibet, comemicaiite 
e ainu face. Latere dextro, m. CBi» 
TiVi, Triumvir Monetalis iinittroy 
MVN. HBNNA. .)(. Jupiter in qnadri- 
gis caeluin petentibns fopminan eo 
defert, qnsD facem tenet: snpra mvk. 
HBNNA. 'MVNns' nt diximiis, < Ua- 
driano noctnrnum ' editnm ab Aogii- 
ribos Narbonensibns, in fonere Sabi- 
nse coojngiiy cuju» hic vultus est, non 
Cereris, ut quidaro censoere. Fax 
nociis syniboloni est. £t Sabiuam 
Jiipiier rapit, non Plnto Proserpi- 
nani ; cnm et coelnm qnadrigia petat, 
et facera (ut in anteriore parte) de- 
ferat, qn» Proserpinse non convenit : 
sed ludos honori Sabina noctn editoa 
in utraqoe ntimini parte significat. 
Noa ia Sicilia, sed Narbone fnit Cea- 
tia gens : nt l. cbstivs anb Cspsare. 
Nam id patet ex nummo inscripto, 
PLAT. CB8T. Fuere Hennenses in S&- 
cilia conditionis liber«, nt ait Pliniui 
hoc loco : idclrco nnllos ii numrooi 
cndebant honori Augnstomm : iicut 
nec uUos in Hispania videmiis, post- 
qoam * universtt Hispani» Vespaai- 
anus Imperator Augustus, jactatoi 
procellii Reipnblicaii, Latii jus tri- 
buit,' ttt Plinius ait hoc libro, cap. 4. 
* Munns ' hic Indos gladiatorius eat, 
iit apud Pliniuni xxxiii.l6. 'Cssar^ 
qui postea Dictator foit, primui in 



640 



C. PLINII SBGUNDI 



blenses/ Herbitenses/ HerbesseDses^*" Herbalenses^*' Hali- 
cyenses>'^ Hadranitani,* Imacarenses/"' Icbanenses^s je- 
tensesy'' Matostratini/ Magellini^J Margentini^^ Mutycenses/ 



^^^^^^^^^^0m 



Dftlec— 18 ' Lego Hyecareiiae$f ab oppido Hyccaro ; ande aateni nainen boc 
acceperit ▼ide apnd Athenaeum sub finem lib. vii.* Idem, Vir dortus in 
Ohsr. Misc. tom. v. parte S. p. I(M. legit Hemicaretiset, Moz, pro Jetemset 
Vet. Dalec. LetemeM ; et pro MKtMHntini, idem codex bahet MftiUratimi > 
Chiffl. MmtuttramL Panlo post, edd. ▼ett« ante Hardnin. Mutyensee ; Chiffl. 
▼ero, Mutyce»$e$ ; et sic Harduin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franac Oeinde 
pro TyraaMen$e$ (Or. TvjpaicSrcu) £d. pr. Tnraiatiauee ; edd. recentt. Tiratien'- 

NOT£ 



£dilitate, manere patris fnnebri, 
onini apparatu arenae argenteo osas 
«*t ; ferasqae incessiveretam primum 
noxii.' £t in ntimmo ez «re masimo, 
in Thesanro Regio, snb Jnliano, nt 
▼idetur, scriptnm est, rbparatio 
MVRERii fbliciter: nbi gladiator 
aprnm insurgentem hasta transfodil.' 
EA, $ee, 

' * Hyblen$e$] Praeter ceteras orbes 
ejns nominis, fnit in Sicilia Hybla 
major^in Catinensinm agro, cnjus in- 
«ola TfiXaioi apnd Stephan. nunc Pa- 
dernOf nt quidem Clnverio videtur, 
Sicil. II. 8. In numniis apnd Paro- 
tam, TBAA:S MEFAAAS. 

* HerbUen$e$] 'Epfinaioi Stepfaano, 
et Diodoro Sic. lib. xiv. paf^. 206. 
<3ens Ciceroni in Verr. iv. et v. sae- 
pius memorata. Oppidum id esse 
tiodie creditur, qnod Nico$iacittaco$' 
4aMii$$ima Sicnli voeant* 

^ Herbe$$en$e$'] Herbessnm Livins 
inter Syracusas et Leontinnm agrum 
collocat, lib. xxiv. p. 255. nbi nnnc 
Cryptse, Le GrotiCf nt quidem Fssel- 
Ins existimat, decad. i. lib. x. 

« Herbulenuel Forte Harbeleneef, 
Nam Stephano nrbs Sicilisp 'K^Kn^ 
ex Philisio, Rernm Sicnlar. lib. viii. 

^ Halieyen$e$'] Sic appellantur a 
Cicer. Verr. iv. 68. 'AXucucuoi, a Tbn- 
cyd. lib. VII. p. 511. Inter Entellam 
et LiSybxum 'AXticiku a Stephano coh 
locantur. Nnnc Suleme, oppidum 



haad ignobile, antiqoam illnd nomen 
refert vnlgari sermone: sof qnippe 
Oratcis tXs dicitar : onde kKmbSf sal- 
sns. 

* iTodrvmfojit] Diodor. lib. xiv. p, 
265. "A^or. Silio, Hadrannm. In 
Nnmmis AAPANTTAN, apad Parntam. 
Nnnc Aderno. 

' lmaearen$e$'] Ager Imacarensis, 
Cicer. Verr. v. 47. ab 'Ifuxipa Ptole- 
mapi, in oppidis Sicili» mediterra- 
nels. Vide Notas et Enieod. nnm. 
67. 

9 ickanen$e$] "^x^* ^^^^^ ^s^ Sici> 
lis, Rpnd Stepli. 

^ Jefenees] £x Philisto Stephanna 
Siciliae nrbem 'Irrhs vocat, incolaa 
*Icratovs. Nunc lato dici, supra En« 
tellam, anctor est Facelln». In Nnm- 
mis apnd Parntam, lAETINAN. Dio- 
doro, in £clog. p. 876. 'lerirot. 

' Mmtnetraiini] WvrriarpaToif oppido 
ei nomen est apnd Polyb. lib. i. p, 
34. *Ati4ffrparos apnd Steph. Mdorpa- 
row apnd Diod.^ic. in Eclog. p.S76. 
Nunc Mitireita. 

J Hfag^tfnrntJ Magellae oppidi Sicnli 
mentio apnd Livinm, lib. xxvi. p. 
287. M«lircAXay K&iifir vocat Diodo- 
rns, in Eclog. p. 875. WXir Polyb. lib. 
I. 2S3. 

^ Murgentini] Ager Morgentinns, 
Cic. Verr. v. 47. Hos cum Magelli- 
nis defecisse ad Pcenos anctor est Li- 
vini y loc. cit. Stephano, Mo/yyerrtrot. 



NAT. HIST. LIB. III. 14. 



641 



Menanini,"' Naxii,»* NoaBDi,'* Petrini,? Paropini,*» Phiinthi- 
enses,' Semellitani,* Scherini,^ Selinuntii,'' Symaethii, Tala- 
renses,'' Tissinenses,^ Triocalini,'' Tyracinenses,^ Zancl»i ' 
Messeniorum in Sicnlo freto. 
Insulae '9 sunt in Af ricam vers» : Gaulos,* Melita ^ a Ca- 



^»^^»»^^^^'^!» 



$€$. — 10 Vet. Dalec. Meastnionm, Hwum m Sievio Jreio tiMti/<r.— 20 Cbiffl. a 

VIOTJE 



UrbsTlracyd. lib. IV. p.205. nopyaif» 
t£ki|. £t io Dommis MOPrAN. 

^ Mutffcensei] Ita Mss. omoet, et 
Parm. edit. Cicero qnoqoe, Verr. v. 
101. ab urbe mediterran^a Siciliae, 
M^owca Ptolemvo, iii. 4. nnnc ilfo- 
dica, inter Pachynum et Syracnsai. 
Oiversa videtnr ab ea Mor^ fuisae, 
de qna Thucyd. lib. vi. p. 412. et 
Diod.lib. xi.p. 60. 

^ ilfeiiamiit] In nnmmis apnd Pa* 
rotam, MENANlNXINel MHNANINON. 
Ciceroni Verr. v. 102. Menem, Hodie 
Memeo. 

■* NaxU] Qoornm oppidnm Pania- 
nim Bvo plane ezcisnm ac deletum, 
nt ipse testatur Eliac. lib. vi. postr. 
p. ft67. et S68. 

« Noani] Stepbano, Soidff, Phafo- 
rinoy N^ nrbs SlciliQ est: incola 
NooToi. Hodie Noara. 

p Petrtm] Urbs nhpa Ptolemeo, in 
mediterraneis Sicilim oppidis. Pe* 
trinas babet Antoninns in itinere ab 
Agrlgento Lilybsenm : aqnas fortassci 
joxta id oppidum. ntrptvoi qnoqne 
Blodoro memoratl in Eclog. p. 876. 

4 Paro/mit] ndpwwos jnxta Ther- 
nas Himerenses a Polybio statnitur, 
lib. f. Nnnc CoUeano, ut qnldem Fa* 
zelltts ezistimat. 

' PA(^afiUf]ises] Ptolemaeo, in me« 
diterraneis SicilliB oppidls, ^af9ia, 
Etiam in Sicilia ^ant^ Diodoroa 
agnoscity Eclog. p. 880. sed in littore 
positam. In Nnmmis «INTIA. 

• SmMtom] An ^mentuad f nam 
XfiirrMtf Sicilifle oppidnmi koX Uop- 



7crrtrair,legeremememini apnd Dlod. 
Sic. Bibl. lib. xiv. p. 207. 

^ Seherini] Sxnpft- oppido nomen 
folty apnd Ptolem. Apnd Cic. Verr. 
V. 103. « Acherinl' pro Sckerini. 

" SeikmniUt tfe,] Hl ab oppldo Se* 
linnnte» deqno snpra, nomen habnere. 
SymKthii, qni 'Symsetbia circnm 
flnmina/ nt Maro canit iSneid. ix. 
quo de amne Jam dlximns. 

^ Talarenee*] Vel Talarieoscs, ab 
oppido TaXapta, de qno Steph. in Sy- 
racnsanomm agro. Apnd Diodor. 
in Eclog. p. 87ft. IXapl^w credo men- 
dose pro Ta\apdw, 

^ lYsftnflwes] Tiova Ptolemaeo, lib* 
III. Tfo^o-oi Stepbano, nnnc JZandaxto 
in £tnse radicibns. Clnver. Sicil. an* 
tiq. 11. 6. Incoltt Tissenses, Cicero* 
ni Verr. v. * A Tissensibns, praeparva, 
et tennl civitat^, «taratoribos labo* 
riosluimisi frngalisslmisque bomini- 
bns/ 

* Tnocaitiit] OppidnmTfNAraAa,ex 
Diod. in Eclog. p. OIS. rpt6kKa Pto- 
lemspo, III. 4. Cieer. Verr. vii. 10. 
Tricallnnm. In nommlii apnd Parn- 
taro, TPIAKAAA* Nnnc TroeeoU. 

r Tyraeinenees] Vide Notas et E- 
mend. nnm. 58. 

■ ZaneUti] Urbs oilm lAykkii foif, 
ioqnit Herod. lib. vii. p. 4B8. quie 
deinde nomen in Messanam mntavit : 
a Messeniis P«loponnesils condita. 

* GoMlof] Scylaci p. 48. ceteris- 
qne« rovAot. Nnnc Goto. Pibbs 
Oavlitaka, apnd Ornter. p. 415« 

i> M^iJta] MaUe. De ejns intervaU 



Delpk, et Var, Clae. 



Ptiniut. 



2 S 



642 C. PLINII SBCUNDI 

merina lxxxiy.** m. pass. a Lilyba^o, cxiii. Cosyra/ 
Hieronesos^ Casne/ Galata^* Lopadasa, iEthasay quam 
alii .£^sam scripsenmt : Bacinna :"^ et a Solante lxx v. 
M. Osteodes:^ contraque Paropinos Ustica. Citra vero'* 
Siciliam ex adverso Metaari amnis^ xxv. miUibos ** feime 
pass. ab Italia, vii. iEolias appellat». Eaedem Liparaeo- 
ram, et Hephaestiades a Graecis, a nostris Vnlcanias : ^' 
JEoliae, quod Jiiolus Iliacis temporibus ibi regnavit.^ 

(IX.) Lipara' cum civium Rom. oppido dictaaLipaio 
rege^ qui successit iEolo : J antea Melogonis/^ vel Meliga- 
nis,^ Yocitata: abest xxv.' m. pass. ab Italia, ipsa circoitii 



CamerhiaLXXXVII^2\ Yet. Dalec. post JEhfdmia addit JEinm. Moz, ei a 
Sdineite margo edd. Dalec. et GroDOT. LXXV. M, OMeadee Chiffl.— 29 Ita 
Godd. Hardnini, item edd. HardniD. 1. 9. ft. Mliler. BipODt. et Frani. XV. 
wtiUilm$ Cbiffl. XiL wttUibiiM edd. vett. et Oronov.— 9S Ita codd. Harduini, et 
margo edd. Dalec. et Gronov. cum edd. Harduin. 1. 9. B. Miller. Bipont. et 
Frani. Vulcaui edd. vef t. et Gronov. — 94 Ita codd. Harduin. et Cliiffl. cnm 
edd. Harduin. l. 2. S. Miiler. Bipont. et Frani. ibi reguabai Ald. Junt. Basil. 
Lngd. Eranmi, Dalec. Eli. et GronoT. — 25 Miloginu Chiffl. etmoxin eodem, 
aheet XV. iif. miw. Gronov. et edd. ▼ett.aAeff XIL M, poat. Deinde, propMi'» 
io fninerty Chiffl. et Vet. Dalec. qumqae. 

NOT£ 

lo a Camerina Sicili» oppido tnbicri* nrbem et insnlam dicere folait. 

bit Martianoty lib. ti. p. 908. f Oeteodee^ ^c.] *OotMiis pariter 

^ Comfray 4^.] K6av^ Stephano : et O&rruca a Ptoiemaeo memorantur, 

de ea dicemus» v. 7. medio intervailo inter insulas eas, qnn Sicili» adja- 

ponitur Lilybaenm inter et Africtt cent. De bac Horatius quoqoe, i. 

Clupeam, a Strabone, lib. vi. p. 977. Od. 17. locutus a Bocharto creditur: 

Nnnc Fan/atonM. sed perperam : cnm de parte aliqna 

^ Hieroueeot, Caue} *Up6tvriao5f Kac agri Sabini ibl sermo sit. 

t^. Vide Notas et Emend. num. 60. ^ CUra vero] Hkc iisdem verbia 

• GaUaa'] H«c priscum nomen re- Mftrtianus, lib. vi. p. 908. 

tinet. Ptolemso, iv. 3. KaXi0ii : al« ' L^Nona] Noroen servat, Lipari» 

tera AoiraSoSa^o, Aofoihf Scjlaci| p. 48. ^ Qai eueeeMsit JEolo'] Ita libri om« 

nnnc Lampedosa. Movaa eidem Pto- nes : at rectius, credo, cnm Solino, 

Umato, nunc I<Miosa: Idem ^gnsam cap. 6. p. 91. oct euceetdt JEohu^ ex 



ab ^thusa diversam insnlam facit, Diodoro Sic Bibl. lib. v. p. 991. 

qusB ei balinciiiatio freqnens admo- ^ MeUguuit] McXryourir, a mellis, 

dnm est. nt apparet, felice proventu. Vide 

' fiudfMia] Hsec Ptolemaei iii. 4. Notas et Emend. num. 00. 

*op^arr(a creditur. I talis LeMio et ' il^st XXF.] ItaSolinos,etMar« 

Lnenzo» Stephano: Bo^imva, wSXts tianns» loc. cit« 
^fXias : aut falso, aut Siculae ditionis 



NAT. HIST. LIB. III. 15, 



648 



paulo miDor. Jnter hanc et SicUiam altera, antea Therasia 
appellata, nnnc Hiera : qnia sacra " Vnlcano est^ colle in 
ea noctamas evomente flammas. Tertia Strongyle/ a 
liipara^ m. pass. ad exortam Solis vergens, in qna regnavit 
.£olas, qnse a lipara liqoidiore fiamma tantom differt : e 
cnjns fnmo> qninam flatnri sint venti, in tridunm p prsedi- 
cere incolse traduntur : nnde ventos .^k)lo pamisse existi- 
matum. Qnarta Didyme^"* minor quam Lipara. Qninta 
Ericnsa» Sexta Phoenicnsaj pabulo proximarum relicta: 
Novissima eademque minima, Evonymos.' Hactenns de 
primo Enropae sinn. 

XV. (x.) A Locris * Italiae frons incipit, Magna Grsecia 
appellata, in tres sinus ' ^ recedens Ansonii ^ mma ; quo- 



^^»»^s»^#^^^s»^ 



Cap. xt. 1 Chiffl. i» treU «iNitt.— 2 lU codd. Htrdaim et Cliiffl. item edd. 



NOTJE 



n Qula taera] 'Upiv ^BfoUrro» vo- 
cat Strabo, lib. vi. p. 276. Ptolemaeas 
pro more in dnas distrahit insnlas, 
'Icp^ et 'H^oWoi/ pfiaow. Hodie Voh 
€tmo nnncupaot. Vide Notas et E* 
mend. nam. 61. 

>* StrongyW] "^poyy^nf ^ood ei 
nomen a rotanditate factam, ut Stra- 
bo admonet, p. 276. Nanc StrongoU, 
et SiromboU. 

^ A Lipard] H»e iisdem Terbis 
Strabo, loc. cit. 

p In «ridiiiim] Quis tertio post die 
▼entas spiraturos sit. Strabo, loc* 
cit. 

4 Didyme] AtJ^^fiii, quasi gemella. 
Hodie le SaUne, 'Epucavaoa, inqait 
Strabo, loc. cit. et ^oiyucovooaj ab 
erice et palma nomen habent, paba> 
lis pecoris prozimarom insularam ad- 
dicts : nunc AUeur et Fdkur appel- 
latfe. 

' Evonymoo] tMrvftos, lioc est, it* 
niairaf qaod a Lipara in Siciliam na« 
▼igantibas maxime est ad latYam. 
Auctor StrabOy loc. cit. Hodie Lieca 
JnUKnea» 



* A Loerii] Unde eap. 10. ad de- 
scribendas insolasdeflexitoratio, Ita- 
lia paolisper relicta. Nanc eo redit. 
Pertinent fero hsBC ad tertiam Italise 
regionem. Festas : * Major Orsecia 
dicu est Italia, hoc est, Italise pars, 
qaod eam Siculi quondam obtinne- 
runt : vel quod in ea malt» magnse- 
que civitates fuerunt ex Orscia pro- 
fectQ.' Magna porro, seo major dicta 
▼idetnr, ob majorem soU ubertatem.— • 
' Magna Orsecia, inqait Plinius, hftc 
Itaiiae pars ab his est appellata, a 
quibus et Hellas dicta Orftcia est. 
' Hellas,' inquit !▼. 11. ' nostris Orae- 
cia appellata/ Haec igitar ltaU« 
pars, qnse et Orsce loqneretar, et 
ampiitudine Helladem longe supera- 
ret ; (nam Heltas Atticam dantazat, 
Boeotiam, Locros, Doridem, et Ar*- 
gos Pelasgicnm complectebatnr, quas 
regiones Plinius describit, I. c. cap. 
11. 12. 18. 14.) idcirco Magna Orse- 
cia a Romanis est appellata. Vide 
annotationes nostras in xxv. 95.' 
Ed.ue, 

^ /a tret stiiMs] Primas Locros cir- 



644 



G. PLINII SBGUNDl 



niam Ansones tenueie primi : patet octoginta sex ^ m. p&sa.' 
nt aactor est Varro. Pleriqne lxxv.' m. fecere. In ea ora 
flamina innnmera, sed memoratu digna a Locris Sagra,* et 
vestigia oppidi Canlonis/ Mystia,< Consilinum ** castrum» 
Cocinthum, quod esse longissimum Italise promontoriam 
aliqui existimant. Dein sinus Scyllaoeus : et Scylacium/ 



Hardnin. l. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. patet oetogiiUa duo edd. vett. ct 
Gronov.— 3 Plenque LXXlt. edd. vctt. ante Hardaita. qai ex codd. buis re- 



comdat: alter est Scyllacias: ter- 
tias Tarentinas. Ita Mela» ii. 4. 
p. 37. 

^ AuMonix] Sic mare id vocatar 
qnod a Sicilia ad Salentinos pertinet, 
utdictam est cap. 10. — * In hanc Ita- 
liae partem, nou in Latiaro, doce Ti- 
tbono Priami fratre, non iEnea, nec 
proiiigiy sed missi venere primnm co- 
loni e Troja, ante ipsum bellum Tro- 
janum. Sic 'Virg. Oeorg. ii. 3S5. 
< Necnon Aasoniii Troja gens miu«> 
coloni.' £t 111. 40. ' Moz tamen ar- 
dentes accingar dioere pugnas Ccsa- 
ris, et nomen fama totYerre per an- 
noSf Tithoni prima qoot abest ab ori- 
gine Caesar.' Hoc est, per annos in- 
numeros. Nam prima origo Tithoni 
lODge supra atavum Dardanom foity 
qni Jovis filins, Aio^ci^s, hoc est, «tr 
mohUii faity at stirpis ignotae. Sed 
yenere postea Ausones in Latium, ut 
dictum est supra, cap. 9. Qust cau- 
sa esty qoamobrem hic Tithoni, et 
alibi Laomedontis, qni pater Tithoni 
faity f elati parentum colonia», ez qoa 
prodiere Romani, mentio fiat a Vir- 
gilio.' Ed,$ec, 

* Patet octoginla $ex] Ita Mss. et 
Martianos, lib. vi. p. 208. 

« A LoeriM Sagra\ Digna memo- 
ratu Sagra, genere fcemineoy etsi id 
nomen amnis est. Strabo ita recte 
dici monet, iib. vi. p. 261. Mcr^ tk 
AoKpolfSf 2dypas, ty Bi^Xvk&s bpoyA.iQjt' 



NOT£ 

01», K. f . \, At Cic. de Nat. Deor* 
lib. II. <Cum ad fluvium Sagram 
Crotonitas Locri maximo praelio de- 
vicissent.' Et lib. iii- * De Sagra 
Oraecornm etiam vulgare proverbi- 
nm, cum qae affirmant, certiora esse 
dicunt, quam illa qnae apod Sagram/ 

Nnnc iSajTtaiio. 

' Cauhnul KavXmwiay vocat Diod. 
Sic. Bibl. lib. xiv. p. 315. Idem p. 
316. a Dionysio Sjracnsano deletam 
prodit* VirgiLiEneid.iii.ft63. 'Caa- 
lonisqne arces, et navifragum Scyla- 
ceum.' Nnnc est Coseei Vetere, lo 
ulterioris CalabrisB peninsula. 

s Mystia^ Afys<MsMelBPomponio, 
II. 4. Nunc Monaeteraci^ vel» ut alil 
efierunt, Monte Araei, 

*^ ConeiUnum] De eo multa Cassiod. 
Variar. viii. 33. Nunc StfflOf nnde 
Cocintho promontorio nomen» Copo 
dt Stylo. 

* Sefflaeium] Sobinteilige, oppidoBu 
lisdeqi verbis Strabo, lib. vi. pag. 
261. ^KU^jJp^iiow S,iroucos *Mtpfoiww^ m 
M SkvXiUioi' leaXcrrflu. Nonc SqyaXiMe^ 
in medio fere sinu, cui snnm nomen 
impenit, Geiifo di SquUlace. Cave 
porro Scyliaeum cum Scyllaceo con- 
fundas : Fuit Scyllsenm in Vibonensi 
sinu, ut diximns cap. 10. in Calabrisa 
nlterioris occidentali: in orientali 
Scyllaceum in sinu cognominei qni 
Tarentino est prozimus: ut recte 
Maro cecinit» loc. cit. * Hine sinos 



NAT. HIST. LIB. 111. 15. 



645 



Scylletinm AfhenieQsibns,^ cam conderent, diotnm : qnem 
locnm occnrrens-^ Terinaen s sinus peninsnlam efficit : et in ea 
portnsy^ qni Yocatnr Castra Hannibalis^ nnsquam angns- 
tiore Italia: xx. m. pass.^* latitudo est. Itaque Dionysins 
major intercisam " eo loco adjicere Sicilias voluit. Amnes 
ibi navigabiles: Carcines^^° Crotalns^ Semims, Arocha, 
Targines. Oppidum intns Petilia : ® mons Clibanus,^ pro* 
montorium Lacimum :p cnjus ante oram insula x. m. pass. 
a terra Dioscoron : "^ altera Calypsus^ qnam Ogygiam ap- 



stitoit, P. LXXV.—^ Ita ex codd. ftais edidit Hardninns, cnm antea lege- 
retar : Dem miiim^ et Scylaeium, SevUetium Aihen, Pintian. Deinde einus ScylO' 
eim» ei Seola§iumf SeyUaeium ab AihenieM$.—S Cbiffl. XL. M. paMHttm.— 6 Ita 
Chiffl. alilqne codd. ap. Hardnin. item Hardnin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et 
Franx. CtfdnM Ald. Junt. BatU. Lugd. Erasmi, Dalec. Lugd. 1606. £li.et 
Qrooof. CtfctiMf Vet. Dalec.— 7 Grooo?. hmm ^itdam».— 8 Margo edd.. 



Hercalely ti ▼em ett fiima, Tarentl 
Cemitnr: attoUit ae Difa Lacinia 
contra, CanloniBqne arces, et naf i- 
fmgnm Scylacenm.' In Conc ▼!. 
(Ecnm. act. 4. ' Petraa Episcopnt 
Scylletiensis £cclesi« prof incisB Brn- 
tiornm.' 

i OeeuTTtnel £x adf eno roari Tyr- 
rheno Terinsens sioni terras cum 
Qcjllaceo coarctans in bref es angns- 
tias, peninsnlam efficannt, Bratiornm 
Qlim appeUatam« nt diximns cap. 10. 

^ Bt in ea poriu»] Afartianus, Mb. 
VI. p. S08. 

I XX. M. pau^ Slc Martianus: 
sic Strabo, lib. f i. p. 265. cum stadia 
babere ait clx. at non sic Solinns, 
qnl XL. M. poss. cnm Cliiffl. cod. In 
Reg. et Colb. 1. 2. 8. XL. M.pate. 

"■ Intereieam'] Non fossa peracta, si 
Straboni fides, lib. ti. p. 261. sed 
mnro dncto» qni peninsnlam a reliqna 
Italia dirimerety defenderetqne. 

^ Careimee'] Carcines Scyllacinra 
alloit : CrotaluSf nnnc Ceraee: Seroi- 
Tns, iSiwMrt: Arocha, Craeka: Targi- 
nes, T^ieina: eo plane ordine a Scyl* 
laclo fennt Lacioinm promootorlnm 



in enro sinnm inflonnt Vide Nolat el 
£mend. nuro. 62. 

o PeiiUa'] In Brntiis a Lif io collo- 
catnr,lib. xxix. in fine, p. 862. In 
Magna Oraecia UeniXia Ptolemseo, 
III. 1. £adem Straboni lit>. yi. p.254. 
Lucanornm nrbs priroaria. In nnroroo 
Musflei nottri Parisiensis, IIETHAI- 
AIXIN. £stoppidamJB€k<is<ro, ntCln- 
f erius censnit Sicil* Antiq. i. 6. Non 
StrangiUf nt ex monnmentis ibi re- 
pertis colUgil Gualteras, p. 145. Hsec 
enim citra Crotonem est, et Netetbnm 
amnem, de qnibas mox dicetnr : Pe- 
tiUa longe nUra in Calabria nlteriore. 
A Pbiloctete conditaro ait Strabo, et 
Virgil. -«ncid, iii. 402. • Parf a Phl- 
loctetSB sobnixa Petilia mnro.' 

p Laeinium'] Capo deUe Coloajie, nt 
diximns : Clibani montis pars ea qnse 
maxime prornmpit in mare. Scylaci, 
p. 6. AaKivtov. Pro Cii^us print 
Alibamu legebatnr, cnm Mss. Citia- 
miff pra se ferant. Sic snbseqiiente 
proxiroe sectione, Alitemia editi, nbi 
mann exarati CUtemia exbibent. 

4 Diaecoron] AtoaKoipmVf hoe est, 
Castoris et PoUncit. Altera Ka\v- 



646 



0. PLINII SBGUNDI 



pellasse Homerns ' existimatar : praeterea Tiris, Eranasa,' * 
Meloessa. Ipsam^* a Caalone abesse lxx. m. pass. pro- 
didit Agrippa. 

(xi.) A Lacinio promontorio secandas Earopae*' sinus 
incipity magno ambita flexas, et Acroceraanio Epiri finitas *"" 
promontorio^ a quo abest Lxxv.^ m. pass. Oppidam Cro- 
to,^ amnis Nesethas."* Oppidam Tharii,"^ inter daos 
amnes Crathin et Sybarin, abi fuit urbs eodem nomine. 
Similiter est inter Sirin et Acirin '' Heraclia,' aliqoando 



^^'^>^>*>0>^>*>i0>^^^ 



Dalec. et Oronov. prtfferea fr« SmuissiB. — /pMm Ald. Jaot. Basil. Logd. 
Erasmi, Dalec. Lugd. 1606. Els. et Gronov. Ipanm eodd. Harduini, com 
edd. Hardnin. 1. 2. S.Miller.Bipont. et Frans. — 10 GronoY. finiimr. — 11 Vet. 
Dalec. Neathuiet Crathia, — 18 Ita codd. Uarduini, cnm edd. Hardnin. 1. 2. 
8. Miller. Bipont. et Franz-. Tamri Chiffl. Thurium Ald. Jnnt. Basil. Lngd. 
Eratmi, Dalec« Lugd. 1606* £ls. et Oronov. — IS Achrin Vet. Dalec. Acrim 



VOTJE 



^vs, 4v f 'O^vffff^ ^t irap& KaXv- 
i^o7f inqnit Seylaz, loc. cit. Neutra 
hodie apparet. 

' Homerus] Odyss. H. 244. qnem 
in locom Enstath. 'Hyvyhi, ivofxa r^s 
v^iffov Ka\w^vs. — ' Sic aperte docet 
Homerns tnm alibl, tom Odyss. M. 
448. Hijirow c2t 'Qyvyhp^ iriKaffct» BwX^ 
Ma KoAu^^ Na/« ivrX^afjios, 9«u^ 
0€bs a^S^cffcro. At Ogygia insula Ho- 
merica ipsa est habitabilis tellus in 
hoe hemisphsrio, quod Oceano cir- 
cnmcinctnm veteres credidere; ac 
propterea insnla ea dicitur Oceani 
nmbilicus : 90i r* ifji^aX6s i<m Ba\Aff' 
(ms, Odyss. A. 50. Atlaniis ibi 6lia 
Calypso dicitor, illins qni profunda 
maris pernovit, et molem snstinet 
coeli ac terrae, colomnis immensis. 
Natura ipsa est, qnalis in hemisphae- 
rio isto apparet, qnam Homerus de 
nomine fceminae tnnc celebratae vo- 
cat : quoniam Natura mnlta habet, 
qnae tegitf Oraece icaX.^irrci. Deinde 
pro Philosopbia ipsa accepit, sive 
Naturas studio: et qnemadmodum 
Herodotns Clio et Erato Mnsas, sic 
ipse Calypso Nympham/ecit.' £tf.s«c, 



* TVts, EranuM] Jacent nnnc aqnis 
obrutae. Vide Notas et Emend. nnm. 
63. 

* Ipncm] Lacininm promontorinm* 
u Secundui Europof] Tarentinnm 

sinnm, et Adriaticnm mare complex- 
us. 

^ Abeet LXXV.] Lacinium scili- 
cet, non oppidnm Croto, qnod seqni- 
tur : siquidem cl. stadiis, hoc est, 
panlo minuR xiz. m. pass. distat a 
Lacinio Croto, Straboni, lib. vi. p. 
262. Ex qna nostra animadversione 
Martianum ipsum emendabis, lib. vi. 
p. 209. Pro LXXV. idem Martia- 
nns, LXXXV, 

^ Croto] Kp6rwv Straboni, loc. cit. 
Nnnc Crotone, in ostio amnis, qnem 
Esaro accols vocant. 

^ Seatkos] N^0os Straboni, loc. 
cit. Neeto. 

J Thurii] Bo^pioif et Hfiapa Ste- 
phano cogntta : Scylaci, p. 5. etiam 
Kpd$is. Nnnc amni Sybari nomen 
CochUet Crathi, Crate: oppida Thn- 
rium et Sybaris ex aeqno jacent: in 
Tabnlis, Sibairi rcuiiuita» 

s Uira^ia] *H^(Uxcia, cojns na? ale 



NAT. HI8T. LIB. 111. 15. 



Yocitata. Flaniiiia : Acalandnun^'^ ^ CasveDtom : op-* 
pidmn Metapontam,** quo tertia Italiae regio finitnr. Me- 
diterranei Bmtioram, AprQstani® tantam: Lncanorom^ 
aatem, Atenates/ Bantini/^ ^ Ebarini,^ Gramentiniy*' Poten- 
tini/ Sontinij Sirini^J Tergilani, Ursentini^ Volcentani,^ 
qoibns Numestrani^ jnnguntar. Prseterea interiisse The- 



'^^^^^^^^-^ 



Chlfll.— 14 TMttufmm Vet. Dalec. et Chiffl. Mox, pro Ctfsvev<ttm, qnod ex 
coM. euis restitnit Hardninnn, MwuntwKi ezhibent edd. vett. et Gronov. — 
15 AXauin Vmt BmHud Vet. Dalee. AienatM BuseiUiMi margo edd. Dalec. 

NOTiE 



^ipa : «mnet alioeDtea/Aiupif ical H- 
pu, Strabooi lib. yi. p. 204. nnnc 
8mo et Agri: nbi oppidnm fnit, in 
Basilicate ora, sinnqne Tarentino, 
3W« di & BMtito. 

* Ae9imdntm\ 'AK^XcvSpor, Stra- 
booi, lib. Ti. p. 880. Nnnc SbJoii^ 
Mfa.- CasTentnm, Batunte: ambo 
e Basilicata reglone io sinnm Taren- 
tinom inflnnnt. 

^ MetapmJhm'] Mfrwr^ior Strabo- 
fliy lib. VI. p. 804. a Samnitibua dele- 
tnm : ibi fnit, nbi nnnc Torre di Mo' 
re, juzta Caa^entnm amnem. 

« ApruUmn] Qoomm oppidnm for- 
te "'Aftinrrpw fnif, qnod cnm Petilia 
Magnas Orscitt Ptolemaens adjndi* 
caty iir. 1. nlsi id Lncanorom potios 
ftiisM videatnr. 

^ Lueanofum] Qoi homm Ones oiim 
Aierint, diximns cap. 10. 

• AienaUs] Ab Atena, Principatns, 
nt Yocant, Citerioris oppido: Atene: 
ad ripam Tanagrii amois, !V«gro. 
Frontinns de Colon. p. 00. in Prov. 
Lncania: < Prttfectnr»,Ulciana,Pas- 
stana, Potentina, Atenas, et Ommen* 
tina.' 

' Baniini] Bantia Livio^lib.xxTii. 
p. BOO. nbi sitnm oppidi edocet: 
* Itaqne in Apnliam/ inqnit, ' ex 
Bratiis reditnm, et inter Vennsiara 
Brantiamqne, minns trinm millinm 
passnnm intervallo, Consnles binis 
eastris consederant.' Vestigia oppi- 



di manent ad locnm, S. Meria de Van- 
zs, in Basilicata circa Venusiam. 
Holsten. p. 882. 

s Eburini] Qnibnsdam £oo2i credi- 
tnr, qnod iy. millibos pasa. citra 81- 
lararo amnem est. Perperam: cnm 
a Silaro Tersos Siciliam Lucanus ager 
Incipiat, nt dictnm est cap. 10. 

^ Grumentini] Tpo^tMnov Ptole- 
mseo, in mediterraneis Lncanornm 
oppidis iii. 1. et Strabonl, lib. vi. p. 
354. Nnnc Agremento ad deztram 
Aciris flnvii» de qoo snpra, nt recto 
Holsten. in Ortel. p. 80. 

> Potentini] Potentia Potenxa, in 
Basilicata, prope fontes amnis Cas- 
venti. 

J Sirini] Ab oppido Siri, cnjns na- 
▼ale Heraciia Slris snpra dlctafne- 
rit. iSbRfJnt forte a Sontia, Tnlgo 
Sanxaf inter PoHcttetro et Tanagrnm 
fl. Deniqne Tergillani ▼identnr ii es- 
se, quornm praefectura Tegenensis, 
(forte pro TergiOeneie) dicitnr a Fron- 
tino, in Lncania, de Coion. p. 00. 

^ VeUeniani] Inter medlterranea 
Lncanise oppida fnere Vnlcl» Ot\KOi, 
PtolemsBo III. 1. ad Silarnm amnem : 
nunc BuleiniO, et Bucmo. Hinc Vol- 
centani, qoi apnd Ornter. p. 800. 
Voleeianif et p. 303. Vnkeiani dicon- 
tnr. Lifiu^ lib. xxvii. p. 304. Vol- 
centes ▼ocat. Frontino, p. 00. Ulcia- 
na prsefectnra. 

I Numeeirani] Oppidnm his Nn- 



648 



C. FLINII SBOUNDI 



bas "" LaGanas Cato ° aactor est. Et Pandosiam ^ Lacano- 
rum '^ urbem faisse Theopompas, in qua Alexander p Epi- 
rotes occabuerit. 

XVI. Connectitur secunda regio^ amplexa Hirpinos, Ca- 
labriam, Apuliam, Salentinos, ggl. m. sinu/ qai Tarenti- 
nus appellatur, ab oppido Laconum,^ in recessu hoc intimo 
sito^ contributa eo maritima coloniaquae ibi fuerat. Abest ^ 
Gxxxvi. M. pass. a Lacinio promontorio, adversam ei 
Calabriam"* in peninsulam emittens. Graeoi* Messapiam a 
duce appellavere ; et ante Peucetiam/ ^ a Peucetio CEnotri 
fratre, in Salentino agro. Inter promontoria * > c. m. pass. 
intersunt : latitudo peninsulae a Tarento Brundisium ter- 
renoitinere xxxv. m. pass.'*" patet, multoque brevius a 
portu Sasina. Oppida per continentem a Tarento^ Varia^ 
cui cognomen Apulse/ Messapiay^j Aletium.'' Inora vero^ 



et Gronof.— 16 Et MardoMiam Lvcanorum Chiffl. 

Cap. xti. 1 Pewetia edd. vett. item Harduin. 1. 2. 3. MiUer. Bipont et 
Franc— 2 OSiwiHfraire. In SaUntiMO agro intery tfc, Ald. Junt. Basil. Lugd. 
Erasmi, Dalfc. Lugd. 1606. £1k. et Gronov.— 3 Ita Chiffl. Harduin. 1. 2. 3. 
Miller. Bipont. et Frans. XXXVIL M, pas», edd. vett. et Gronov. — 4 Itn 
Hardoini codd. item edd. Hardnin. Miller. Bipont. et Franz. Ceasapia edd. 

NOTiE 



mistro, Frontinus Strateg. ii. 2. < Han- 
nibal apnd Nomistronem contra Mar- 
cellum pugnaturRs/ &c. Livius quo- 
que lib. xxyii. p. 299. 

» Tkeba»] Que 9^ Ira^ias Ste- 
phano. 

B Cato'\ In libris Originum deper- 
ditis. 

<* Pandotiam] Subintellige, interi- 
i»fte : id enim/«tMe istud sonat. Vide 
Notas et Emend. nuni. 64. 

P Alexander'] Epiri rex. Obiit an- 
no U. C. ccccxxviii. 

» CCL, M, nnu\ Tot millia pas- 
suom, ioquit, liic sinus auibitu colli- 

^ LdtfORttm] Florus i. 18. p. 36. 
' Tarentnm ' vocat ' Semi-Giaecam 
ex Lacedaemoniis conditoribns civi- 
tatem.' Dionys. quoque Perieg. vs. 



377. Scymnns, p. 14. Hesychius, ver- 
boTiipas, a Lacedsemoniis conditnm 
Tarentum prodnnt. 

c AheMtl Subintellige, Tarentinus 
sinus, 

^ Ca2a6riaiii] Quas nunc TeTta d*0» 
tranto, ab Hydrnnte oppido appella« 
tur. 

« Graci'] Strabo, lib. vi. p« 277. 

' Peueetiam'] Sic etiam Dionys. 
Halic. Antiq. Rom. i. p. 9. 

f Inter promontoria] Inter ea doo 
prdmontoria, quibus sinns Tarentiniis 
clduditur, Laciniumscilicet, et Acran 
Japygian, de qua mox. 

b XXXV. M.pa$8,] Strabo itlnere 
nnius diei hoc intervallum emensut 
est, lib. VI. p. 282. 

' Varia, cui cognomen Apuia] Ita 
libriomnes. ApudAnton. Fanta(le- 



NAT. HI8T. LIB. 111. 16. 



64» 



Seaom/ Callipolis^^ qa» nuac est Anxa, lxxv.^ m. pass* 
a Tarento. Inde xxxii. m. promontoriam» qnod Acran 
lapygian ^ vocant^ qao longissime in maria excnrrit Italia. 
Ab eo Basta'' oppidum et Hydrontum f"^ decem ac novem ^ 
M. pass. ad discrimen"* lonii et Adriatici maris, qna in 
Grceciam brevissimns transitns, ex adverso ApoIIoniatnm* 
oppidnm : ' latitndine intercnrrentis freti, qoinqnaginta* m. 



>^>^«^^ 



▼ett. et Orono?.*-^ Senonum GaUipoUs Ald. Jnot. Basil. Lagd. EraBmi, Da- 
lec. Lagd. 1606. Leyd. Friinkf. Elz. et Oronov.— 6 Ita codd. Harduini et 
Chiffl. cnni cdd. Hardoin. 1. 2. S. Milier. Bipont. et Frans. LXIl. edd. vett. 
et Oronov.— 7 Ab eo Hasia o, H Hydrus margo edd. Dalec. et Gronov. — 
8 Ita codd. Hardaini, com edd. Hardnin. 1. 3. S. Miller. Bipont. et Frans. 
ApolUmut oppidmm Vet. Daicc. et Tolet. AfoUoKUB oppidt edd. vett. et Oro« 



KOTJE 



go Voria) a Tarento, M. P. lz. Nanc 
est Uria, Vamamy ot qniden reor, 
Frontinns agrum banc vocat, qaem 
cam Tarentino jangit, lib. de Colon. 
pag. 111. pro ' Varinom :' aat potioi 
* Varium/ nt p. 92. 

i Masapia] Meaagnaf inter Urlam 
et Braodisinm. In Martyroiogio, 
'Metsana Apulitt' nancupatar, IS. 
April. 

^ Alethmi] Aletiam hoc loco nolli 
Ms^ codd. ezhibent: omoes proea 
voce, SarmadUm» Atque bac forte 
spectat Armadillos, sive Sarmadillos 
ager^ de qoo Frontinos de Colon. pag. 
115. 

1 /» ora tero, Senum'] Sic Mss. om- 

nes, non,ut hactenna editam,iSeiMMim, 

perinde ac si a Oallis Seoonibns, qui 

nolU ooquam in hoc terrarom traetu 

foeruntyCondita Cirtlipolis foret : qass 

Onecos habait aoctores. Mela ii. 4« 

< Salentina littora,' inquit, ' et nrbs 

Oraia Callipolis.' Ra nnoc GattipoU 

dicitor. At Senum qnoque oppidi no- 

men foit. — 'In Museo P. Chamillart, 

nommus didracbmos argeuteus vi-. 

lum in eqoo decorrentem exhibet; 

infra, KAA. £x parte altera alium 

insidentem delpliino: infra siiQiliter 



KAA. latere deztro, TAPAS : Tarenti 
conditor et dominas : qnem et KaA^ 
TuwoKnai ad oram sinas Tarentini po- 
siti colunt. Ad equitis dextrnm la- 
tos est lltera A. sinistro N. "Ap^a 
est KAAXivoXfr«r, &c. Senom qoo- 
qoe oppidi nomen fnit.' £d. «ec. 

■> Aerau Japffgitm] "AKpat^ *Icnnry(ar, 
% «ol 2aXcvr(ri|, inqnit Ptolemeos iii. 
1. promontoriom lapygium, sive Sa- 
lentinnm : nnnc a vicino oppido^ Cajio 
di S, Maria di Leaea. 

'^Aheo Baeia] Vatte oppidolom, in- 
ter Castrom et Hydrontom. 

^ Hfdruniwm'] Ptolemso, loe. cit. 
tHpovs, Nnnc Otranto, 

p Deeem ae movem] AitBastam op- 

piduni, Hydrnntnmque ei proxiroom, 

distare ab Acra lapygia xix. M. P. 

Vide Notas et Emend. nnm. 66. 

4 Ad dtscrtnwii] Ubi discriminator 

loniom ab Adriatico mari. 

. ' ApoUoniatum] ItaMss. Reg.Colb. 

t. 8. S. &c. Hoc est, brevissimos 

transitns ab Hydrnnte in Apollonia- 

tarom oppidom, qood ez adverso 

est. 
* Quinqaaginia] Hoc est, leucarnm 

dnodeclm. Vide Notas et £men<l 

num. 66. 



650 0. PLINII S£OUNDI 

noir amplius. Hoc intenrallam pedestri coDtinaare transita 
poDtibus jactis ^ primum Pyrrbas Epiri rex cogitavit : * post 
eam M. Varro, cam classibas Pompeii piratico bello prae- 
esset. Utramqae ali» impedivere '^ corfiB. Ab Hydrante, 
Soletam " desertam, deia Fratraertiam : portas Tarentinus, 
statio Miltopse:^ Lapia/ Balesium/ Cseliam/ Brandi- 
sium ' L. M. passuam ab Hydnmte, inprimis Italim portn 
nobile^ ac velut certiore transita» sic utique longiore^" ex- 
dpiente Illyrica urbe Dyrrhachio ccxxy. m. trajectu.* 
Brandisio conterminus Pediculorum *^ ager. Novem ado- 
lescentes totidemque virgines ab Illyriis tredecim popalos 
genuere. Pediculorum '^ oppida, Rudias/' ^ Egnatia/ Ba- 



^^«^#«^«sr««^ 



nov. Moz, Vet. Dalec eenium M, poM, tum ampHMM, — Idem codez, 
jimWM.— 10 Ita codd. HardaiD. et Cbiffl. item Harduin. 1. 2. 8. Miiler. Bi- 
pont. et Frans. impediere edd. vett. et Oronov. Paiilo post, edd. Yett. et 
Oronov. etaiio miliiwn Lupia; Chiffl. ataiia mtltAim PemiiUa.— 11 Edd. vett. 
et Oronov. eieuti Umgiore; margo edd. Dalec. et Oronov. eed uHqme hagiene, 
Moz edd. vett. CCXX, ilf.— 12 ' Peediculorum Strabo lib. ti. lidem ▼ocan^ 
tur et Pencetii.' DaUc.—lZ RhudieB Ptolemso ; Rhodee Stepbano.— 14 Vet. 

NOTJE 

* CogHami'] Fntili plane eonsitio: Cok. LTPnHSira. Apnd Frontio. 

qnod effectnm dare nulla ars potnis- de Colon. p. 111. Lyppiensis ager. 

set, nt recte demonstrat Fnmeriiis * BaleinuN] Oppidom in ora poai- 

noster, In Hydrogr.ii. 18. p.60.— ' Ta- tnm, ntl et reliqna qn» modo recen- 

men aognstins mare esse, qnod Ita- sentnr. Mela ii. 4. ' In Calabria, 

Uam a Oraecia dirimit, qnam hactenns Bmndisinm, Valetinm, Lnpias, Hj- 

creditnm est, obsenravlt D. Delisle, drns.' 

in Comment. Acad. Reg. Scient. anni f Ctelium] Frontino de Colon. pag. 

1714. pag. 8S. nnde ibi eonclndit, sal- 111. Celinns ager in Calabria. Hine 

tem minos debere Pyrrhi regis consi- Cmlii appeilati, qni a Oargano monte 

linm absardum videri.' Ed, eec. ad Brnndislum colnere, inqult CatOy 

" Soleium'] Quae et Salentia ; nnde in Exeerptis Orig. pag. 1S6. 

Salentini popnli, et Salentinns ager, ■ Bnmtftsjiim] Ita Mss. Alii Bran- 



et promontorium Salenttnnm. Nom- dnslam dicnnt. Nobis Briadee, De 

mi in Tbesaoro Ooltrii, lAAANTI- ejns portn Strabo, lib. yi. p. 28». 

NAN. Nnnc quoqne SolUo, snpra Hy- » CCXXV. M, tn^eeiu] Vide No- 

drantnm. tas et Emend. num. 68. 

^ Siaiio MUiopee'] Naviom nempe ^ Ptf4tcii/onim]noiSMiAoiaStrabono 

atatio. Vide Notas et Emend. nnm. appellantnr, lib. vi. p. 277. Parte» 

67. ii maximam tennere Bariensis agri» 

* Impia] Aomriai Ptolemseo, inter TerredeBan. Horam oppida non In 

Hydrantem et Brandlsinm. Nnnc ora modo, sed et in mediterraooo po- 

Torre di S, Caialdo* Orater. p. S74. sita earptim perstriogttntnr. 



NAT. HIST. LIB. III. 16. 



651 



rium.* Amiies: lapyx' a Daedali filio rege, a qao et 
lapygia : Pactias, Aufidas ' ex Hirpinis ^ montibas Cano- 
siom pneflaeDS. 

Hioc Apolia ^ Danniorom cogQomiiie^ a dace J Diomedis 
socero. In qaa oppidam Salapia,*' Hannibalis meretricio 
amore inclytam: Sipontum»^ ITria:"' amnis Cerbalas/ 
Dauniorom finis : portns Agasus/ promontoriam p mootis 
Garganiy a Salentino sive lapygio ogxxxiy. u. pass. am- 
bitu Gargani i'^ portus Garnas/ lacns Pantanus.* Flumen 

NOTiE 



* RmdidiJ Aeeepta h«c a Mela ii. 
4. ' Pott Bariam, Egnatia, et EdoIo 
cive nobiles Rndie.' Strabo, lib. ti. 
p. 889. ^9^rf luffvyt^ 'P^oSbi. Pto- 
leni. III. 1. in Salentinorani roediter- 
raneity^PovMo. Citra Brundi8iani,aac* 
tore Plinio, coHocnndsB. Nunc, at 
qaidom reor, Cmtndgtim* 

' EgJMtHal Sic Anton. in Itioer. 
Straboni qnoqne loe. ctt. 'Eywn-lia W- 
Atf. Horat. 1. Sat. S. < Onatia.' Ig- 
oatlnm agrnm Frontioos Tocat, loc. 
clf. ot com Rodino Jnogit. Nooc 
TWtv di Amai0y ioter BroDdistom 
Bariomque. 

• Ao^nn] Bttrit onde regiont oo- 
moii. 

' AnmMz lapffx] Vidc NoUs et 
Bmend. oom. 60. 

9 Ai^Ums] Unde Horatins, < Looge 
aoBOOtem oatns ad Aofidum/ de se 
ipae praedicat,iT.Od.O. Nunc O/an» 
to : Capltaoatam, nt ▼ocant, a Ba- 
rienal agro distermioat. 

h Ex fftrpMw] A gente iodigena 
somea accepit h«c Apcnnlni portio« 
prope Compsam. 

' Hime AjmUd] Qoae nnne CSqntejia* 
t€ nonenpatur. 

i A duci] Danoo. Festos: 'Dao* 
nla Apitlia appenator a Daooo Illy- 
ricm gentis claro yiroy qoi propter 
domeaticam seditiooem ezcedeos pa- 
tria occopavit.' I^eties in Lycophr. 
pag. eo. ait eom Imperitasse Daooiis» 
cnm Diomedes In Italiam appolit : 



hooc Daaoo adversos hostes tolisse 
soppetias: filiam Daooo fuisse £o- 
hippam oomine, &c. 

^ S0lapid] lo decretis Hilari PapsF, 
'Palladios Episcopns EcclesiaB Sala- 
piose.' Rndera oomeo servaot, Saipf. 
Ptolem. III. 1. io Apulia DaooisB ora 
Ijttoraliy SoXfliruu. De Hanoibale, 
qood modo narratur, ? ide Applao. io 
Haonibal. p. S38. 

> S^^mn] Sfrouf Ptolem. loc. cit. 
et Strab. lib. vi. p. 284. Sip&iUo. At 
tx ejtts ruinis crevit Momfredoma^ 
quod Sipontum oovom roerito dixeris, 
haud proGol Gargaoo monte. 

■ C7rta] Huc pertioet» opioor, Uri- 
taoos ager, qnem cum Rubostioo, et 
Oeoosinoy de qaibns moz, Frontinns 
copulat, de Coloo. pag. 111. Ptolem. 
III. 1. 'T/Mor, io ora sious Adriatici, 
ApolisB DaunisB pariter adjudieat. 

^ Ctrhabui] Nunc Cmidelaro: non 
alter, qni in istnm sabterraneo meato 
infinit, et Cervaro appellatur. 

• Aganui] Nunc Porfo Groco. 

p Prononlortain] Capo Vieatiee, nbi 
longissime mons Oarganus excarrit 
In mare, Tersus ortum SoHs. 

4 Ambitu Gar^raiitJ Oargano monte 
eircuito, qui oram liaoc uoifersam 
ambit. 

' GariKt] Ex vepiitXov sea ctmcm- 
nae^faHontf ordioe, apparet esse op- 
pidnm Rodia, ut recte Holstenios 
coojecit, pag. 869. 

• Imicum PanioMiu] Nonc £1^0 dt 



652 



G. PLINIl SBGUNDI 



portiiosam Frento/ Teanatn'' Apulomin: itemqne Lartea* 
tum Cliternia : '^^ Tiferims ^ amnis. Inde ' reg^o Frentana. 
Ita Apnlornm genera tria : ^ Teani, dnce ' e Graiis : Luca- 
ni,'^ snbacti a Calchante, qnce loca nnnc tenent Atinates. 
Danniornm praeter snpra dicta coloniae, Lnceria/ Vennsia.'^ 
Oppida: Cannsiam,'' Arpi/ aliqnando'' Argos Hippiam 
Diomede condente^ mox Argyrippa dictum. Diomedes ibi 
delevit gentes Monadomm, Dardoramqne, et nrbes daas, 
qufiB in proverbii ^ Indicmm vertere/ Apinam et Tricam. 



^^*^0^^^0 0^^ 



Oalee. reoJiiaiMe. 6ace«,LiMNiiitt; PiDtian. legendaiD putat : Tfom, aiMM^ 



NOTiE 



LuUaf a viciDo oppido. 

* Frenio] Nanc Fortore, 

* Teoiiviii] Ad ditcriineD TeaDorani 
Sidicinorum, de qnibus cap. 0. Apnli 
isti cognoroinati sunt. Locus nuDC 
Cimiati dicitar, ad ripam FreotODis 
aronis, in Capitanata. Freqnens men« 
tio Civitatentis Epiacopi in actis Be- 
neventanae Ecclesiae» cni ille saberat. 
Sic Holsten. p. 279. 

^ LarinatUM Cliiemia] Ut Apuio- 
rum, inquit, oppidom in ora fuit, sic 
Larinatnm in mediterraneo quidem 
Larinum^ ut dicetor inferius t io ora 
Cliternia : nuoc Cob^ itforMo. 

* Tifemus} Permutatis Hteris apud 
Ptolem. lib. iii. ^rtpifos, pro T(^p« 

' M«] A Tiferno amne» ut dice- 
tur cap. seq. 

' Gmera tria^ Daaiiii, Teaoi, La,- 
cani. 

> TemUf duee] Teannm hunc esse 
appellatum innuit. Teates Apuli ei 
ex Apulia Teanenses, apud Liv. iib. 
IX. p. 169. Calchautem in his oris 
aliquando consedisse, etiam ex Stra- 
boue coUiginius, lib. vi. p. 284. 

* LueerUi] Hanc quoque Luceriam 
•ppellat Livius, lib. |X, p. 150. A«v 



KtptoM Strabo, lib. vi. p. 284. Nomm- 
pUof 'A«wX£r Ptolem. iii. 1. Nnnc 
Lueero delU Pagamy in Capitanata. 

^ Fmcsia] Horatii vatis natalibns 
clara. Nonc FMosa, in BastUcata: 
aliquot nltra Anfidnm aranem milli- 
bns.— ' Hor. ii. Sat. l. S4. < Seqoor 
hanc, Lncanos an Apnlus anceps: 
NamVennsinus erat finem sub tttruio^ 
qne colonns, Missns ad hoo, pulsis 
(vetus est ut fama) Sabellis." Ed^ 
ssc-^Quando dedncti Venasiam co- 
loni, disce ex Velleio, lib. i. 

^ CaniistKm] Katfo^ior Ptolem. iii. 
1. in Apnlia Dauniomm, nunc Coaaaiy 
ad amnem Aufidnm. 

^ Arpi} Jacet in rninls, retento ta- 
men nomine l^Arpi, in Capitanata, 
joxta amnem Candelaro^ 

« Atiquamlo] Hsec totidem verbia 
Strabo, lib. ti. p. 283. 

C In prseerUt] Erasmns, Chiliad. i. 
Cent. 2. Adag. 4S. * Trics», Apinas. 
Tricas et Apinas vnlgo res futiles et 
nugatorias dicebant,' Scc. MartiaL u 
114. ' Quttcamqne lusi jnvenis» et 
poer quondam, Apinasqne nostraSy 
qnas nec ipse jam novl,' &c. 

f Vertete] Aiii, Vengre, 



NAT. HIST. Llfi. ill. 16. 



653 



Oetero intas in secanda regione, HirpinoTum colonia 
tina Beneventam, anspicatius mutato nomine, qnae qnon- 
dam appellata Maleventum:'' Aasecnlani,'^ ^ Aqniloni^J 
Abellinates^ cognomine Protropi, Compsani/ Candini:"' 
Xiignres,'* qai cognominantur ComeliaAi» et qni '^ Bebiani t 
Vescellani. JScuIani/7 » Aletrini^ Abellinates cognominati 
Marsi,P Atrani, ^cani,*! Alfellani/ Attinates^ Arpani/'* 



^ ^^«#^««««# ^ 



Varret, Ifc, Vide Kot. Var.— 15 Ita codd. Hardaini, et Vet. Balec. item edd. 
Hardnin. I. 3. 3. Miller. Bipont. et Franz. Meulani edd. vett. et Oronov. 
Mox ApelUnate» eagnomine Cbiffl.>-16 Voz qui deeat in Vet Dalec. — 17 Ita 
codd. Harduini, cnm edd. Harduin. 1. 2. B. Miller. Bipont. et Franz. DeeU' 
tani edd. vett et OroDov.<— 18 iHrpini Livias lib. xxiii.-- 19 Htrdorientea 

NOTJE 



*> Maleventnm] Ita Livins, lib. ix. 
p. 16S. et Stepban. p. 1S8. In Hir- 
piniB, quorHm bodie regio Prlnci* 
patas Uttertor appeliator, Benevenia, 
Colonttt Beoeventans mentio apnd 
Frontin. de Colon. p. 84. et IM. 

^ Auteeulmiik] HiocAger Aoscalinas 
FrontinOy p. 110. Qnl detnceps po« 
puli ex elementoram serie appellan- 
tnr, asqae ad Vescellanos, Hirpino- 
rnm erant : seqoantur deindiB qni in 
Apolis : mox qui Calabromm : deni- 
qae» qnt Salentinoram fuere. Hos 
eoim omnes regio secunda complexa 
eaty «t dictam est initio cap. higas. 

J AquiUmi] Ab Aquilonia, de qaa 
LivinSy liU x. p. 184. Ptolemso iii. 
1. in mediterraneis Hirpinorum, *A- 
MovtKmnOf cnm AbelUoo. Nnnc est 
la CedagnUf in Principata alteriore, 
ttt «X Itinerariis liqnido conficitur. 

^ AbaUnaieB] *Afi4?JiiPow in Hirpi- 
niSy prope Aquiloniam, apud Ptolem. 
loc. citat. 

> CempeanQ Naoc Conxa^ in eodem 
Prlocipata, Ptolemso, loc. cit. in Lu- 
caois, quibos Hirpini confines fnere. 
"> Condtlifl Caudiam oppidom, et 
Farc» Caadinae,nbi interceptos Bom. 
exercitus, Consoles a Samnitibos sob 
jagom mlssi* Vide Liv. Ub. iXt p« 



153. et Fiorom. 1. 19. Caodioom op« 
pidom Beneventao» colooiae cum 
sap territorio adjudicatom scriblt 
Frootioos de Coloo. p, 84. 

^ lAgureii] Hioc apad Frootioom 
de Coloo. p. 126. ' Ager Ligaris Ve* 
viaoas, et CorneliaooSy muro doctos 
Triumvirali lege.' 

* JEeuiani] Hi deioceps qoi iiova 
elemeotorum serie iostitota receo- 
seotor, Apnliae soot cootriboti, ooo 
Hirpiois. loscript. Oroter. p* 446. 
R. P. ^LANBNSiYM. Frootino, io 
Apolia, p. 110. Eclaoensis ager, ea- 
dera lege qua Caousinus. Et p. 9U 
io Prov. Apnlia, ' Ager ^claneosis.' 
Qoare ooo videtor esse /Eculaoam 
Ptolemaei, aot /Eclannm Aotooini: 
nec proinde aat Frieento Claverit, 
aot Holsteoii p. 74. Mirahella : com 
baec oppida non in Apulis, sed in ipso 
Hirpioorum nmbilico posita sint. 

p Marsi] Oppido nomen Ab'ellii> 
oam, Marsicam cogoomioei ot ab al- 
tero, quod io Hirpiois fuit, distio* 
gueretnr : oppidum ounc Episcopalei 
io coofinio Basllicatae et Princlpatus 
Citerioris : * Marsico vetere.' Fron« 
tlno de Cdon. p. 106. ' Marsns mu- 
oicipinm :' Balbo item, p. B18. * 

4 ASeant] In decretis Symmachi 



054 



G. PLINll SBGUNDI 



Borcani, CoUatini^ CorineiiseSy et nobiles clade Romana 
Cannenses/ Dirini, Forentani,* Grennsini/ Herdonienses,'' ^ 
Hyrini/ Larinates, cognomine Frentani/ Merinates/ ex 
Gargano: Mateolani, Netini/ Rubastini/<'i> Silvini :'' Stra- 
bellini, Turmentini, Vibinates/" ^ Venusini/ Ulurtini. €a- 



1 



^^^^^^^^^^^<^ 



Vet. Dalec. Hordanien$€S Oronov. et edd. vett — 20 Edd. vett. et OronoY. 
Metiuates, ex Gargano Mateolani, Neritini^ Matini, Robuitini, Cbiffl. NeratmL 
— 21 Vibamatea Vet. Dalec. Mox, Apameitnii deest tn eodem codice. Pank» 

VOTJE 



Papae, p. 254. ' Marcianas ^caaieo- 
aia EpiBcopns.' Grater. p. 444. Rbip. 
JEcANORVM. Oppiduniy JEc9f ^thi- 
co, p. 16. nanc Trqja, \d Capitanata. 
De lioc oppido vide HoUten. p. 10. 

^AVeOani] Forte Affilani^ ab Affiie 
«ppido, de qno Frontinaa de Colon. 
p. 83. 

■ Arpani] Apnd Frontinnniy Arpa- 
nna ager, etConlatinns, in Pro? . Apni 
lia, p. 01. Ab Arpis oppido, de qao 
supra. Vetns Pignorti nnmniaa aplid 
HoUten. p. 280. APnANaN. 

' Canneneee] Cannn aBtemnm im- 
perii vulnos: radera modo, Camia, 
ad ripam Aufidi amnis, quem Roroa- 
norom csBde ainnt ibi decolorem fac* 
tom. Llvins, lib. xzii. p. 298. 

" Forenfoiii] Ubi nunc Fom«a In 
Basilicata, sopra Acherontlam» qum 
Cirenxa dicitar. 

▼ Gcnwiiit] In Provincia Calabrim 
Oennsiniis agery apud Frontin. De 
Colon. p. 111. 

^ Herdonieneee] ^Epdootda Ptolemso, 
III. 1. in Apnlis Dauniis. Erdonias 
habet Antoninns prope Cannsiami M. 
P. XXVI. Ardonam Frontinns, in 
Apulia, p. 110. £t nunc Ardana di- 
citur, inter CertMiro et CarapeUe flo- 
yios. 

* Hyrini] Ab Uria, nt vldetnr, op- 
pido snperius memorato: nam Id 
'Vptoy Ptolerosens, loc. cit. et Dionys. 
vs. 880. nuncupant. 

y Fmtaiit] A Frentone amne, de 



qno proxime ante, qnem illi acco- 
Inere : unde et nrbs primaria Fren- 
tanornm Larinum dicitar apnd Ca- 
ton. in Ezcerpt. Orig. p. 186. Nnoc 
XariM, in Comitatn Molisii, confinio- 
qne Capitanatse. 

*• Merinaiee] Ad eztremnm Ota^nm 
ni montis promoatorium civitas Epia- 
cofMlia aita est, vnlgo Vieeie dictm. 
Crevit ea ez mims oppidl MerlBi. 
sive Mirini, Episcopali dignitate oliDi 
qaoqne clari. Ita fere HoUten. p, 
278. Praepostera interpnnctio, non 
Merinates, aed Mateolanos Oargaao 
in libris ante nos editis affigebat. 

» Netini] A Netio oppido prop« 
Cannsnim^ Herdoniamqne. Hirrum 
Straboniy lib. vi. p. 282. Nerenti- 
■oSy qnoa hic libri qnidam addant, 
ezpunximna : cnm inferias Salentiniay 
•t sane oporinity reddantor. 

k RubueHni] Ita Mss. non RabnM- 
tinu Et eerte Rnbostiaaa ager, Froa- 
tino de Colon. p. 111. ARobia prope 
Cannsiom Antonino^ Horatioqne, i. 
Sat. 6. 'Inde Rnboa fessi perveni- 
mus.' Nnnc RuoOf in agro Barienal. 

c SUffini] Ab oppido Apvloram 
Pencetiornm, qnod Strabo lib. vi. p. 
288. SiXo^r vocat: nnnc dicltnr ii 
Gargeiioinef teste Holsten. in OrteU 
p. 178. 

* Vibkmiee] Sic veteres lascript. 
Holsteaio teste. Nunc oppidum 
Bovtae dicitnr, in Capitanata, inter 
Trojam et Herdonaroi in Samnii 



NAT. HIST. LIB. III. 17. 



665 



labrorani mediterraiiei : .£g€tini, ApamefltiBi/ Argentiiii, 
ButantiQeBses,' Deciani, Gnimbestini,^ Norbanenses, PaU 
tonenses/* Sturnini,^ Tatini. Salentinomm : J Aletini, Bas-* 
terbini,^ Neretini/ Valentini,"" Veretini. 

XVII. (XII.) Sequitar regio qaarta gentiam vel fortissi- 
marum * Italies. In ora« Frentanoram,' ^ a Tiferno : flamen 
Triniam ^ portaosum. Oppida : Histoniam/ Buca, Orto-> 



poat, pro Grumbuimi, edd. Yett. et OronoY. babent Brumbetihiu-^f^ Itn 
codd. liBrdnini, cnm edd. HardniD. 1. 3. S. M iller. Bipont. et Frana. 



nemet edd. vett. et Oronov. BaUimenaei margo edd, Dalec. et Oronov. 
Moz ShUnini pro Sturnini Vet. Dalec. Alentini, pro AUiini, Cbiffl. VaUtini, 

£ro Valeniinif Vet. Dalee. Ulentini codd. Hardiiioi quinqne, node llle tn 
Fotis ad £d. 1. Usentini; ita qooque Hardnin. 2. S. Miller. Bipont. et 
Frans. 
Cap. XVII. 1 Vet. Dalee. ora Ferenianmnm,--2 Murekwr^ TMmi in 



NOT£ 



Apnlifieqne con6nio. Polybius *lfi^ 
VW9 Tocat. 

« FimiifMt] A Venasla snperioi 
landata. 

* AfaMnetixn\\ Vide Notaa et 
Emend. nnm. 70. 

t BahmiiiMiisft] In Tab. Penting. 
Bultnilt. Froottno de Coloo. p. 111. 
BotODtinos ager, io Calabria. 

h GmmAfjNiit] Ita plaoe ordo li- 
terarom exigit : non Brtimftefftiij. 

' Stemiiit] Vel potins detrito siU- 
lo, qoed adhssisse bnic vocl ex ante* 
rlore vocabolo videtnr, TunM : nam 
in Calabri» medtterraneis oppidis 
Twfnw a Ptolemspo nominaotor, iii. 
1. Vide Notas et Emeod. nnm. 71. 

J iSIiZeiilinorMm] SobintelUge, medi- 
terranel. Qiiornm piimi Aletini, ab 
Aletio, qood 'AX^ior Salentinomm 
mediteriaoeum oppidom Ptolemaens 
appellat» iii. I. Incolis mlgo Leeeie, 
Tel Leae^ medio ferme itioere Hy- 
drantom inter et Broodisinm. 

^ B<ut«rMiii'] Noo a Basta Boperins 
memorato oppido ; id enim littorale 
fnit ; sed ab obscoriore aliqao : a 
BaSora fortassiSy qnod in Salentino- 
rnm oppidis meditcrraneis Ptole 



maBOS reeenset loc. cit. 

' NepeOm] N^ptrw Ptolem. in me- 
diterraneis Salentlnoram oppldis : 
bodie Nardo. 

» FafeRltnt lUxenOmi] Nnnc Ugen- 
ia* SlcVeretini, nnnc S* Maria de 
Vereio, Ab oppidis 06^errov et 
OM^ov, qna Ptolemens locat In 
Salentinorara mediterraneo, baod 
procnl Acra lapygia, sea Lencarnm, 
ot appellanty Capite. Vide Notas et 
Emend. nnm.72. 

* ForfisftMomm} Mnltis adversns 
Romanos fortttodo est ezplorata bel- 
lisy qoae Floros recitat lib. i. et Stn- 
boUb. v. p, 241. 

b Freii/aaomm] SabinteUigey regiOy 
qam a Tiferno amne ad Atemom por- 
rigitnr. Nanc ii6m2zo eiiiriore vo- 
cant. 

o TVtjiiMm] Nonc TVigito. 

d HiNoniimt] tn Tbes. GoltBiiy 

MVKICIPBS. HlSTONIENSBS. 'l0T6nOP 

Ptolem. in Frentanis iii. 1. Et apod 
Frontin. p. 109. < Istoniis colonia/ in 
Samnio. At apod Groter. pag. S3t. 
HisooxiBHSBSy bis. Nonc Gaasto dt 
Amane» 



656 



0* PLWn SKCtTNDI 



na : * Aternus ' amnis. Intas Anxani cognomines Freniani. 
Carentini ^ supernates, et infernates, Lanuenses : Marmci- 
norum Teatini : * * Pelignorum Corfinienses,J Superequani,* 
Sulmonenses : ^ Marsorum "^ Anxantiniy*' Atinates,'' Fucen-^ 



eodem codice. Paulo post, Maraortm AnaxMni Chiffl. et moz, Suciwiety Im^ 
centei Vet. D«Iec. Fucentes^ Lucensee marflfo edd. Dalec. et Gronov. et codd. 
Harduini ; item edd. Harduin. 1. t. 8. MiUer. Bipont. et Franz. Fucewle9, 

NOT^ 



* Bucaf OtioM] *Opiw, ira2 BoMca 
Strabonl, lib. v. pag. 242. Frentano- 
rnm qnoqne oppida : et "Oprw qui- 
dem iwiyHoy na? ale : nnnc Ortona a 
fnare, inter amnes Sagrnm et Ater- 
nnm. Bnca, cnjos et Mela meminit 
II. 4. nnncjacet. 

' Atemua] "kr^pifos Straboni loc. 
cit. NoncPeMora. 

ff Cognomine'] Ut ab Anxa, qn» 
CallipoliB in Salfntinis, eo cognomine 
discriminentor. Oppidum Anxannm, 
"Aylww Ptolem. iii. 1. in Frentanis : ' 
nnnc LoMciano, baud procol ostiifl am- 
nis Sagriy qnem Sangro vocant. 

^ Carentim] In Mss. CaretinL Pto- 
lemsus III. 1. Kopamp^o^r, Carace» 
Not, locat inter Frentanos et Samni- 
tas. 

^TeaHni] Tcor^ Haf^oviupi^ ftea6' 
ytios, Ptolemaeo, loc. cit. Frontino, 
pag. 108. TeatCf qui AtemuBf qiioniam 
eo amne alluitnr: nnnc Ctvi^a di 
Chietu 

S Corjlnienees] Kof»^to¥, Tifut ite- 
.AiTywy fjiea6yeiosy Ptolema^o, loc. cit. 
nnnc Pentina Yicus in Abrutio cite* 
riore. Ager Corfiniua Frontino de 
Colon, pag. 104. Vnlgo Campi de S, 
Pelino: Pelignns tunc Vahut dici- 
tnr ; et Episcopns Sulmonensis, com 
sobjectnm habeat agrum integrum 
Pelignornm, propterea Valvensis E- 
piscopus appellatur. 

k Si^equant] Frontino, p. 170. Sn- 
pereqnum ; et Balbo, p. 818. Colo- 
nia SuperKquaoa, Nunc Cattei Fec- 



chio SidteqnOf hand procnl Atemo am- 
ne, ttt recte Holsten. in Ital. pag. 
144. 

1 Sultnonente»] Oppidum Peligno- 

rnm SovX/iwv, Sulmop Ptolem. loc. cit. 

Frontino, p.l09. Solmona: hodie Sd- 

mona.—* Tertio loco a Plinio nomina* 

tnr, quoniam in appellandis oppido- 

rum nominibns servat elementomm 

ordinem. Ovid. patriam hanc snam es" 

86 gloriatnr, iv. Trist. 0. * Snlmo mlbi 

patria e8t,gelidis uberrimusnndiSyMll* 

lia qni novies distat ab nrbe decem.' 

Propterea Sulmoneiises dicnntnr ln« 

signia suae civitatis constitnisse scrip- 

tis in taenia literis S. M. P. £. qnibns 

quidam ainnt quatuor priores expri- 

mi voces versns pmxime allati, 'Snl- 

mo mlhi patria est.' Sed falsa et 

inani profecto conjectatione : neqne 

enim certe potest ea vox esse civita- 

tis, * Sulmo mibi patria est.' Sed eat 

haud dubie hic sensns, < Sulmo Mu- 

nimentnm Pelignoram est :' nimirum 

ob angnstias, quibus in agrum Sul- 

monensem est iter. Alibi idem Ovi- 

dius : ' Pars me Sulmo tetaet Pellgni 

tertia raris : Parva, sed irrigois ora 

salubris aquis.' ' £d. &ec, 

^ Mareonan] Jnxta lacnm Fncinnm 
nomen servat adbnc reginnciila, IHc- 
cato di Marsif gentis Colnmn». 

" Anxantini] In Mss. iliixaltin. 
Nunc CivUa d^AnHa^ inter Fncinum 
lacnm, et Lirim amnem. 

* Atinaiet] Atinatem agram lo- 
cat in Samnio Livios, lib. x. p, 184. 



MAt. HIST. LIB. III. 17. 



657 



tes,p Lncenses,'! Maravii : ' Albensiuin * Alba ad Focinam 
lacnm : ^qaicalaDOTum/ Cliternini^ Carseolani : Vestino- 
ram/ Angolani, PiDoenses,' Peltainates/ qoibns jangantar 
Aofinates ^ cismoatani: Samnitium, qnos Sabellos, et Graeci 
Saonitas* dixere^ colonia Bovianom^ vetas, et alteram 



LiueiUes edd* vett. et OroooT.— 3 Pinnietuis CbiiB. et paulo post io eodeoiy 



NOTiE 



cuiii Samnites scilicet renim poti- 
rentnr. 

p Fueeniۤ] A Fncino Marsornm 
lacn hi nomen babent. 

4 Lueensee^ A Lueo oppido, quod 
Fncino lacoi objacet ad occasnm. De 
boc Inco seu nemore Virgil. ^n. tii. 
759. < Te nemus Angitis, vitrea te 
Fucinns unda/ &c. 

' Marwii] Vlafoifiop Straboni, lib. v. 
pag. 241. ad orientalcm Fncini lacns 
ripam, nbi nnnc S. Benedicti pagui. 
Hinc ' Marrnbia de gente sacerdos/ 
apnd Virgil. vii. 750. Apnd Reines. 
Inseriptio vetns, pag. 45S. cvratori 

P. 8PLBIIDIDI88IMA. CIV1TAT18. HARS 

MARR. Cwraieri PerpetvOf vel Pairo- 



Fabrettus de Aqnaed. Dissert. ii. p. 
89. Holstenium secutns. 

« Veelinomm] Utramqne Atemi 
amnis ripam bi tennere, band procol 
fontibus, in Abrutii ulterioris umbili- 
co. Hornm oppida dno, ex Plinianis 
qnatnor, "AYYoKot et nuva apnd Pto> 
lem. III. 1. £t Frontino, pag. 106. 
' Pinnes ager.' Incolae ThwpnrM Dio- 
doro in Excerpt. pag. S98. Nnnc Ct- 
ot^ci di PennOf in Abrntio Ulteriore» 
Pinnam Vestinam vocat Vitmv. Tiii. 
S. 

' PeUuinaiee] ApudOmter. p. 448. 
Peltvimi. Balbo, pag. 818. Cohnia 
Peltkurum» 

^ At^inaiee'] Vnlgo Ofena oppidi no- 



110, vel PoituU Splendidisainue eiviiaiis men est, in Abrutio nlteriore, baiid 

ikfarsdndR Marmris. prociil Aterno amne. Oaudentinm 

* Albensium] Oppidnm Alba Fu- Anfiniensis EcclesisB Episcopnm lao- 

centis dicta. Apnd Orater. pag. 404. dat Simpllcins Papa, Epist. ii. Apeo- 

Alb. Fvc. Albensis ager, Frootino, nino monte bornm ager ntrimqne 



lib. de ColoD. pag. 102. Nnnc Aibi, 
ColumuK gentis. Fncino lacui oo- 
Dien hodie Logo de CekmOf in Abrntio 
uUeriore. 

' iS^ftttcif/aiiorMni] aIkouUoKoi Ptole- 
msBO iii. 1. quornm oppida,ntP]inio, 
KXfffrffpyoyet Ko^oXoi. Hic ^dnris 
^nicola glebis/ ut cecioit Maro, 
^n. VII. 747. Cllteroinae, sic enim vo- 
cat Mela ii. 4. qnis fnerit sltus, incom- 
pertum. Carseolornm vestigia in val- 
le Torana, sen Carseolana planitie, 
Piano di Cnrsoit, nbi oppidnm Cellae, 
vnlgo le Ceile Carsolt, moostrari ait 
0el^. et Var, Clae, Pliniue. 



clanditur : ideo Romanis Cismontanl 
dicti : quoniam oltra eos editissima 
Vestinornm juga attollerentur. 

*■ SauMiioM] XavFTrm Dionysio Po- 
rieg. vs. 875. etScylaci, p.8. Sabellos 
vero vocitatos, qnod proles Sabino- 



ram essent, Coto est anctor in Ez- 
cerpt. Orig. p. 187. 

f BorMHttm] Bobianns Samnii op- 
pidnm, apnd Frootin. p. 109. Boi^oroir 
Pto1em8eoiii.l.iiiSamiiitibos. Nonc 
Boiano, in Comitatu Molisii. De Bo- 
viano vetere Livius lib. iz. p. 169. 



2 T 



658 



O. PLINII SBOUNDI 



cognomine UndecamanoranL* Anfidenates/ Esernini/ Fa- 
gifulani ^^ c Ficolenses/ Saepinates/ Treventinates : ^ Sabi- 
noram Amitemini^s Cnrenses,'' Foram ^ Decii; Foram no* 



^ ^^>^>^^4f'^>^*<^^ 



Baviimmm vetui.^ Fugi^ FugnU Vet Dalec. et Chiffl. Mox» Sepmuti^ Oro- 



NOTiE 



* Undeevmanorumi] Ab andecima le- 
gione, ez qua eo milites coloni de- 
docti. 

* Aufidenatis] Oppidom Aa6den8| 
Li¥io lib. X. p. 174. Nunc Alfidena, 
nd Sagram amnem, in Abrntio cite- 
riore. 

^ Eeenmn} Straboni lib. v. p. 260. 
'Eo-cpWa. Frontino in SamniOy p. 109« 
Eflernia oppidnm.— ' At PtolemtBO 
Aicrcpyfa. Nnnc /«emui, in Comitatu 
Molisii. Edidit Patinus in Familiis» 
p. Sll. nommom ex aere mediocri, in 
qno capnt est Narbonis lanreatnm, 
retro, forcipes. Epigraphe, non ut 
PatinuB edidity tolcaiio : sed, ut Yi* 
dimns in nnmmo e Oaxa Regia, et in 
altero apnd D. Abbatem de Fonteny» 
in bac civitate : tolcamom : hac sen* 
tentia : ' Valeriano Optimo Liberta» 
tis Conservatori Anrarinm Narbo- 
nenses Obtalere Munns:' Oallice, 
un preteni IraoatUtf en or, Qnamo* 
brem appicti sunt retro forcipes. 
•X« Victoria in cnrm bijngo. Infra: 
AiiXRNiNO. Sic enim conspicne haliet 
nammus Regius, et alter proxinie lau- 
datus : non, nt Patinus edidit, jbsbr- 
NiNo, nt ad Eseminos hajos loci re» 
ferret. Prave. Sententia enim est : 
' Arcnm Insignem, Statuendum £ 
Regione Narbonis, Imperatori Ne« 
gotiatores Obtolernnt.' . Ad Valeria- 
nnm Imperatorem pertinere hunc 
nommum, alter ex aere minimo admo- 
net, qni est inscriptus : taleriants 
p. F. ATO. .X* DEO TOLKAHO. Faber 
intra adiculam 8tat,qaataor insignem 
colamnis; ad pedesara est. Senten- 



tia primis singnlamm Tocum literis 
expressa haec Tidetur esse : < Doci 
Eiercitns Orientis Valeriano Optl- 
mo, Lararium Korporati Aurifices 
Narbonenses Obtnlerant.' Gallice: 
Le Corpe dee Oifioree de Narbenme. 
Idcirco TOULANo scribitur, non ' VnU 
cano,' ut Latini sermonis nsus poscit. 
Lararinm interpretor a»dem aedicn» 
lamve argenteam, in qna coUocari 
plures Dii possent Ejosmodi * ar- 
genteas asdes Dian»' commemorat 
Lucas io Actis Apostoloram, xix. 84. 
£st hic Valeriani nammos in Muaeo 
nostro, ex aere minimo : alibi est nr- 
genteuR.' Ed, eee. 

^ Fag^ulem\ Mss. omnes, F<vi^- 
galL 

' F%eeikneee\ Unde Ficiliensis ager, 
Frontino de Colon. p. 105. etsi is In 
Piceno locet. 

* &eptiM<ef] tatitaHi» in Samnitibns, 
Ptolero. III. 1. Frontino de Colon. p. 
88. ^Saepinnro oppldom Colonia ab 
Impp. Nerone et Claudio est deduc^ 
ta.' Orater. p. 441 • MTNiapxs. Sis- 
PINATB8. Livio X. p. 186. est Sepl- 
num. Nunc A^mio, in Comitatu Mo- 
llsil. 

' TWvenHiioles] Frontino, p. 89. Te- 
reTentnm oppidum. Naoc Trveente^ 
ad flomen Trininm, in Comitata Mo* 
lisii. 

e Amitenhn] ^h^iSfrepfw PtolemsBas 
iii. 1. Vestinis attribuit. Hodie & 
Kittorio, haud procnl fontibns Aterni 
amnis. 

^ Cwrenee»'] Aliis dicti Cores: ex 
OrsBCO sermone, Corites : mox ora 



NAT. HI8T. LIB. IIK 17. 659 

ymm, Fidenate8,J Interamnates/ Narsim,^ Nomentani,"^ 
Reatini/ Trebnlani, qni cognominantnr Matascasi,'® et 
qni Snffiniates^i' Tibartes^^ Taiinates. In hoc sita ex M^ 
qaicalis*' interiere Comini/ Tadiates, Caedicif^ Alfatemi. 
Grellianas anctor est, laca Facino haastam Maisorom up- 
pidam Archippe/ conditnm a Maisya dnce Lydoram : item 
Viticinoram in Piceno deletam a Romanis^ Valerianas. 



^^^^#^^>»^»^» 



nov. et al. Treveitiiaie$ Vet. Dalec^ Muhutm Vet. Dalcc. ilf«<ii«ct Chiffl. 
—6 8ic ex codd. edidit Hardninns, eamqtte secnti Miller. Bipont. et Frans. 
Acedici Ald. Junt. Baail. Lugd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. Els. et Oronov* 

NOT^ 

Latino Qairites. Nanc est oppidara fra Norsiam. 

Coreee, et Corensis flavius in Tiberin « MtOueemi] Orater. p. 19. Ivvsirr, 

deAoeos, io Terra Sablna : etsi aliter Trbbvl. Mvtvsc. lieia p. 487. Tre- 

▼iJHim Claverio. Vide Holsten. p. bol» Motoscse freqoens meotio apnd 

107. In decretis Hilari Paptt, p. Jnl. Obseq. cap. 108. lOS. dec Hs 

260. sobscribit < Tiberias Corinra Sa- Virgilii ^neid. vii. <olivifern Ma« 

blnoraro.' toscaB.' None est Monie-Iaone deUa 

* Ferum'] Fori Decii vesti|^iom nnl- SebinOy Infra Reate, in Sabinis. 

lum : Forl novi soperest, ezciso op- p SuJfenMiee} Qoorum oppidum Tre- 

pidOy Episcopiom Sabinense, Fesco- bala Soffeoa, nooc Jlfoniorto di Rama- 

oto, in terra Sabioa. Ibi repertam gna^ io Sabiais, supra Nerolam, ad 

inscriptionem testator Holsten. io Corensem floviom. 

Ital. p. 107. FoRONOvARii. Oroter. 4 Tibmiee'] A Tibore, TicoU, Ta- 

p. 492. FoRoaovAMoii. et Frootino, rinates, quornm oppidum hodie Ta- 

p. 104. Foronovaaas ager. In de- roao, sopra Maoliaoom, qood MagU* 

cretis Hilari, p. 940. ' Paolos Foro- ano vocant. 

novanos.' ' JEquieuUi] Qoos ^qaieolanos sa- 

i Fidenaiee] Fiden» Balbo, p. 105. perios appellavit. 

ID Prov. Piceoi. Diversi forte a Fi- ' Commi] A Cominio oppido, de 

denatibos primiB regionis, de qaibns qao Liv. lib. x. p. 184. rectios Comi- 

cap, 9. £t sunt illas Fidense tamen nii, 

in terra Sabina, v. mUI. pass. ab nrbe ' Archippe] Solioos, cap. 2« p. 12. 

Roma, ot diximos: nanc CaeiH Gtii- ' Arcbippen a Marsya rege Lydorom, 

inieo, qood blato terrae haostumy dissolu- 

k Inieramnaiei] Intenunne oppi- tom est io lacom Focinom.' Hioc 

dnm Frontino, p. 86» regem Arcbippnm in boc tracto im- 

iNiirstiit]NovpoiaPtolemfleo, ioSa- peritasse fioxit Maro, iEneid. vii. 

biniSy III. 1. £t nonc Nerma, in Dn- £xtare hnjos oppidi vestigia ad ri- 

cato Spoletioo. pam lacas, prope TraneaeOf qnae ob- 

■ NomenianM] A Nonentanis pri- tegantnr, excrescente eo, affirmaot 

nae regionis diversi. Marsi, 

» ReaOni] A Reate, noDC IMi, in- 



660 C. PLINII SECUNDI 

Sabini (at quidam^ existimayere, a religimie et Deonim 
caltu Sevini appellati) Velinos'' accolnnt lacQs, roscidis 
collibas."^ Nar amnis exhaurit illos' sulfureis^ aquis. 
Tiberim ex bis petens replet^ e monte Fiscello' labens, 
jnxta Vacun» ' nemora et Reate in eosdem conditus. At 
ex alia parte Anio,^ in monte Trebanomm 7 ortus, lacus 
tres amoenitate nobiles> qui nomen dedere Sublaqueo,^ de- 
fert in Tiberim. In agro Reatino Cutiliae * ^ lacum, in quo 
fiuciuet insulai Italise umbilicum esse M. Varro * tradit. 



— 7 Trehuianorum margo edd. Dalec. et Oronov. Mox, lacMS tri» edd. «nti- 
quiss. et Gronov. Uuui ireU nonDulla edd. ante Oronov. — 8 CuHnia CliiiB. 

NOM 

" Ut (/uidam] Varronem notat, de rentem/ &c. Nunc qnoqne Memte 

quo Festns : * Sabini dicti, ut ait FieceUo, in confinio Abmtii ulterioris, 

VarrOy qnod ea gens prsecipue colat ad oppidum Civita Reale : Nari amnl 

Deos : &ir^ rov v4$t^ai,* A Sabino nomen est Velino, donec Reate allnat, 

Sangi fiUo, Sabinos appellatos affir- et Velinos lacos sit practerlapsns : 

niat Cato, apod Dionys. Halic. lib. post Nera dicitur. 

II. p. IIS. » Vaeunai] In monte Fiscello De« 

▼ Velinoe] Alter Velinus, nnnc Lago VacnnK nemns, qoam vacantibna et 

de Pii de Luco^ ab oppido finitimo otiosis prKesse dicebant. De ea 

dicitur, in Ducatu Spoletioo : Reati- Ovid. Fastor. vf. S07. 

nns alter, lago di S. Suoanna, ^ Anio] Nnnc Tetereme, Oritvr jnxta 

^ Roseidis colHbua] Qni Roses cam- oppidum, quod Tp^jSa dicitnr Ptole- 

pos in coronam cingunt : Roseae vo* m«o, in Latio, iii. 1. nonc in Campa- 

cantur, ut Festns att, quod in eis arva nia Romana, nt vocant, Tervi vel 

*rore humida semper seraotur. Ez 7\r«ei, nt diximus In prima regione. 

his collibusy uno interciso, emissns in ^ Sublaqueo] Villa Neronis,coi Snb^ 

Narem flnvinm Velinns lacns. Cic ad laqneum nomen est, inqnit Tacit. 

Attic. IV. 14. * Reatini me ad sna ri/j^ Anoal. iiv. pag. 227. Oppidum fiiit 

«i} duzerunt, nt agerem contra Inter* etiam ante Neronis tempora, cnjna 

amnates/ (cognomine Nartes,) * qnod villa Snblacensis dictaest ab oppido : 

lacns Velinns a M. Curio emissns, in- oppidnm enim jnxta lacns positom, 

terciso monte, in Nar definit : ex qno unde nomen : villa in editiore loco : 

est illa siccata, et modice tamen bn- Nnnc Subiaqu», ad Anienem. 

mida Rosea.' ^ Cutiiw] Nnnc Lago di CwtigUa- 

* Ejthaurit iilos] Lacns corrnmpit, no, ab oppido vicino. De insnlis Cn- 
in qnos conditor. tiliensinm lacns mnlta Macrobins Sa- 

r Suyureia] Alliidit ad Virgilianum tnm. i. 7.Flnitantes Seneca vidisse 

illud ^neid. VII. 'Snlfnrea Nar al- se testatnr, nt dlxlmus ii. 96. Memi- 

bnt aqna : fontesqne Velini.' nit et Dionys. Halic.lib. i. p. 16. 

* FiMceUo] Silins Ital. viii. * Qnae, * M, Varro] Et Martianns lib. vi. 
Fiscelle, tnas arces, Pinnamqne vi- de Ital. pag. 206. 



NAT« HI8T. LIB. III. 18. 



661 



Infra Sabinos Latiam est, a latere Picenmn, a tergo Um- 
bria, Apennini jagis Sabinos atrimqae vallantibos.^ 

XYiii. (xiii.) Qointa regio Piceni ^ est/ qaondam ober- 
rimae moltitudinis. Trecenta LX. millia Pioeatiam in fidem 
popoli Romani venere. Orti sant< a Sabinis voto vere sa- 
cro.*** Tennere ab Aterno amne, abi nanc ager Adrianus, 
et Adria colonia^ a mari yii. m. pass. Flumen Vomanum: ^ 
ager Prsetutianus^^ Palmensisque. Item Castrum novum,^ 
flamen Batinam,"" Truentum "" cnm amne : qood solum Li- 
bamorum^ in Italia reliqoum est. Flomen Albala:^ Ter- 
yium^ quo ' finitur Praetutiana regio^ et Picentium incipit. 
Copra'> oppidum^ castellum Firmanorum : ' et super id 



0^*^»^»'^ ^ ^»^^ 



—9 Vet. Dalec. ntlatiWhw. 

Cap. XVII I. 1 Chiffl. Ptceiii et.-^2 Gronov. et edd. Tett. qnaedam, voto 
«er* WTQ, * Omniao legendam est, vola v«re aocro. Quid antem sit ' sacrnm 
¥er/ et quem in nsam soleat voveri, notnm est ex Strabonis 1. v. sic lecit et 
Chiffl.' Dafec— S Tolet. F/iimai AVMk Ttntium quo; Salmant. Flumen lUmla 
Tessuinum quo ; Chiffl. Flumina AV)ula Tefvhun ^ico ; Oronov. et ai. vett. Fte- 

NOTiE 



' Piceni] Nnnc Abrotium olterius 
dtcltnr, cnm parte aliqua Marchi», 
ot vocant, Anconitana : sed qua ma- 
ri fere utrumqne allnitnr. 

9 OrH twU] Strabo, lib. v. pag. 
288. 

i> Voio vere racfo] Emlssa a paren- 
tibns jttventnte e finibns patriis, nt 
abirent in coloniam, voto Diia ante 



amnam alloit, Teramo. Idem qni 
Marpofos Straboni dicitur lib. v. pag. 
241. In Mss. Reg.1.2. VibaHmum. 

• Truenium] Mela ii. 4. 'Piceni 
littora eicipiont: in* qulbus Numa- 
na, Potentia, Clnana, Cupra, nrbet : 
castra aotem, Firmum, Adria,TmeD- 
tinnm : id et fluvio qoi prspterit, no* 
men est.' Nnnc amnem, Tnmto: Ibr- 



concepto, pro felici rei eventn. Vide re di Seguro loeum vocant, obl oppl' 



Kotas et Emend. nnm. 78. 

' Adria coUmUH Airij tn Abrotio 
olteriore. 

J Vomamm] Vomano, Meminit ejos 
Silins, lib. viii. <Statque humectata 
Vomano Adria.' 

k Pr^Miaau»] De eo Liv. lib. 
xzii. pag. 211. Nos de otroqne dice- 
mos, XIV. 8. 

1 Caeirum aoriuit] Ager Castranus 
in Piceno, Balbo, p. 129. None ro- 
dera, in ora sinns Adriaticf, in nlte- 
riore Abrotio. Calteno. 

Tordino, quod Inter- 



dnm fuit. Caatrom Troentinnm et 
Cicero vocat, ad Attic. viii. 18. 

<> LUmmorum] Qni ez adversa con- 
tinente, hoc est, lilyrico, hiic trans- 
gressi, oram hane teooere, ot iterom 
di(!ietor cap. seq. 

p AWula] Nonc Ragnoia accoln vo- 
cant, in Marchia Anconitana. In ejns 
ostio Tervium oppidom foit, Pr»ta- 
tianae orsB novissironm. Ultra,Picen- 
tiom regio est, ad Anconam osqoe. 
Vide Notas et Emeod. num. 74. 

4 Ciipra] Gruter. pag. 108. Cvpra 
Mael hoc est, maritima, ad diacrimea 



662 C. PLINII SBOUNDI 

colonia Ascalain/ Piceni nobilissima. Intns^ Novana : ia 
ora/ Claanay^'^ Potentia/ Numana/ a Sicnlis condita. Ab 
iisdem ' colonia Ancona, apposita promontorio Camero ia 
ipso flectentis se or» cabito:^ aGargano clxxxiv.^ m. 
pass. Intus Aoximates/ Beregrani/ Cingalaiii«'^ Coprenses ^ 



>^^ 



vSmol AXkffiJMUt iSiHtfuuii, HtflviniMi, 9*^*"^ iijciitem» PiMiit iio6ilftfnM, mfvi. 
liwmia, «n ora : CZiiana Hardoin. 1. 2. MUIer. ct Bipont. Awcuium, P, «. uili». 
N. <» ara : Clnaiia Fraas. Atcfikm, P. iia6iltMtiiia. Jiihia iV0MHia. /« ors Cfii* 
tma Regi. Brot. !• Ed. pr. Rom. Parm. Ald. Jant. Basil. Lngd. Eraimi, Dn« 
lec. Leyd. Frankf. Lugd. 1606. Elz. et Gronov. — 6 * Ita bene Editio piin- 
ceps et Reg. 1.' Bratiet. CLXXXIIL Ald. Jnnt. Baiil. Lngd. Erasmi, Da- 
lec. Logd. 1606. Leyd. Elx. Oronov. Harduin. 1. 3. 8. Miller, Bipont. et 

NOT£ 

alterios qoaB montana dicitnr. Kovwpa micip. Nvmam4t. No^yioMi Ptol. et 

fMpntfM Ptolem. iii. I. Fnit in ostio Melm. Nnnc ifiMMma. 

ejns fluvii, qnem Tonno vocant, in ' Ab Uodim] Hoc eit, a Sicolia, 

Marcliia Anconitana. ut ait Solinns, cap. 12, pag. IS. slve 

■* Ftrmaiionim] Nonc panlom a ma- ot ait Strabo, lib. v.l>. 241. a Syraca- 

ri semotnm oppidom Firmanorum, sanis, qni Dionysil tyrannidem fnge- 

Fermo. Omter. pag. 68S. FiR. Pi- ranti condita Ancona est Apnd Ora- 

CBNo. ter. pag.466. Colon. Amcoh itahor. 

■ AMlum'] A$coU, Ornter. p, 466. Promontoriom cui astidet, Cmme- 

CoLONUB. AscvLANORVM. rum, U MonU Guoico» 

^ Novaw: i» ord] Nonc Cittd Nuova y Ora aUfiio} Id eleganter Melaii. 

in ora maris Adriatici. Hic ager Fo- 4. ' Ezin illa in angnsto duoram pro- 

ronovanus Piceni, de quo Balbus, montoriornm ex diverso coeuntioiii 

apod Frontin. de Colon. pag. 104, inflezn, cnbiti imagine sedens, ac 

Clover. Ital. Antiq. lib. ii. pag. 741. ideo a Oraecis dicta 'AyitStf, inter Oal* 

praepostera bnjus loci interponctione licas Italicasqne gentes qoasi termi- 

deceptusy longios a mari sommovet* nos interest.' 

Sensos biijns loci est» duas esse in Pi- * Jtcjcimalct] Anzimatis ager, in 

ceno proprie appellato colonios : al- Piceno, Frontin. de Colon. pag. 102. 

teram intus, Asculnm : in ora alte- Auzimum oppldom, nunc Oiimo. Ab 

rami Novanam. Ancona xii. M. P. recedit in Aus- 

" Ciuaiia] Fnit in ipso ostio fluvii trnm. 

quem ChietUo vocant, quique Mace- * B«r«gTaitt]In Prsetntiis apnd Pto- 

ratam prmterit : nbi nunc Pioiio dt 8, lemsBom, Btp^pa pro Btp4ypa, In Pi- 

Giacomo. Meminit Mela loc cit. ceno apnd Frontin. pag. 106. Vera- 

^ Potoilia] noTfyriainPiceno, Pto- granus ager. 

lem. III. 1. et Mel» loc cit. Super- ^ Ctagiitoii] A Cingulanis prim» 

sunt vesttgia hand procul a portu Ri- regionis diversl. Horum Cingulanus 

canaticoi obi Abbatia retinet nomen ager in Piceno, apud Balbiim, pag. 

S. MariiB ad pedein Potentise, ad am- 104. qni eadem lege teneri dicitnr, 

nem Potenxa. qua Potentinus. Cingnlnm id oppi- 

«^ iVnmaiia] Grater. pag. 440. Mv- dnm appellatnm Ciceroni ad Attic. 



NAT. H18T. LIB. 111. 19. 



663 



cognomine Montani, Falarienfies/ Pansnlani» Pleninenses»^ 
Ricinenses/ Septempedani,' Tollentinates/ Treienses,'' Ur- 
besalvia PolIentinL* 

XIX. (xiV.) Jni^tnr hic ' ' sexta regio, Umbriam com- 
plexa, agramqae Grallicnm circa Ariminum. Ab Ancona 



PhnrietueM V^U Dalee. PUndenm Cbiffl. Mos, in eodem codice 
ToUntea pro ToUentnuUee. Deiode, edd. vett. Triaceneeef wbiSaUria; Pintian. 
Tnffoneneeif wtbe SaMm ; Vet. Dalec. TVioceiiMi, urb$ Salvia. * 

. Gap. XIX. 1 Ita codd. Regg. ap. Brot et £d. pr. JuMgiiurhMie com. Har- 
dnin. Jnngitar kie Ald. Jont. Baail. Lngd. Eraami, Frankf. Lagd. 1606. 



NOTjE 



▼II. IS. p. aia. Nanc qaoqne CingoUf 
in Marcbia Anconitana. 

* Cnjrreneee'] Oppidnm Kwwpa luv 
wAifa Ptolem. in Piceni mediterra- 
nei8 nrbibot, prope * Ripam Transo- 
nam/ nt teatatnr bojas loci Episco- 
pni O. Azolions, apnd Hoisten. in 
ItaL p. 1S7. 

<* Fa2arw]i««f] Falerionensif et Pan- 
•niengis ager in Piceno apnd Bal- 
bam, pag. 106. et 106. Prioris oppi* 
dl mdera nomen ser?ant, FaUrim^ 
band procnl TennsB floYil fontlbos. 
Alterios, qnod PansulsB in Itiner. 
Anton. dicitor, in Meede deW Oimo^ 
ex adverso Maceratae, extaot ruin». 
In Marcbia Ancon. ntrnmqne. In 
decretis Hilari Papsp, pag. 849. ' Jas- 
to Falieriao: Ciaadio Paosalano:' 
Ubi nos sic emendamos : * Jnsto Fa- 
lerino : Claadio Pausolano.' Ple- 
ninenses Tcro adbnc obscnri. An 
porro satin8leglP<es<liieiisss7 Nam 
in decretis Symmacbi, pag. 264. snb- 
scribit, ' Florentins Blestinensis,' 

* Biieinentes] Ager Recinensis et 
Ricinensis apad Front. p. 107. Oppl- 
di Testigia ad ripam Potentiss fluvii, 
millibas passnom doobos a Macera- 
ta. In vet. lapide apnd Hoisten. p. 

iS7. RlCINIBNSBS. 

' Sejdempedani] Oppidum Snrr^fi- 
«fla Plolem. et Fronttno,p.l07. Sep- 



tempeda, in Piceno. Id nnnc &m- 
Severinef ad amnem Potentiam, Cln- 
▼erio, Ital. lib. ii. p. 7S8. probante 
Holstenio, in Ital. p. 1S6. 

s ToUeniinaiee] Tolentinns ager, in 
Piceno, apad Front. p. 108. In ve- 
tere inscript. apnd Clover. p. 7S0. 
MvNicip. ToLLBNTiN. Etnnnc IW* 



^ Treieneee] Treensis ager, Fronti- 
no, in Picenoy p. 108. Apod Orater. 
p. 446. COL. AvxiM. ET. MVNICIP. 

Nthamat. Oaoo. vr. plbbs. Tbei* 
BN8BB. Oppidi vestigia extare ma- 
nifesta ad ripam Potentise amnis» in- 
fra S, SeverinOf snb MonUeekiOf aac* 
tor cst Holsten. pag. 7S9. 

* Urbeeahia PoUentini] Jnngenda 
bsBC simnl: ant alpbabeti ordo per- 
tarbabltur : intelligendamqne Urbe- 
salvisy slve Urbis SalvisB oppldanos 
cognomlnari Pollentinos: sicoti ip- 
sanf Urbem Salviam» Pollentlam qoo- 
qne dlctam. Citatnr enim a Livio 
lib. XXI IX. p. 601. colouia Pollentia 
in Picenam dedncta. Ptolem. iii. 1. 
OHpfia^aXovU, Balbo/in Piceno, pag. 
S47. Ager Urbis Salviensis. Nonc 
est UrbieagUa, ad rfpam amnis CMfN- 
to, seu Cluenti. 

* Jiii^!«<vr kic [JungUwr hie] Pi- 
centibos. Vel forte rectios AatCy sex- 
tae videlicet regioni. 



664 



C. PLINII SEOUNDI 



Gallica ora incipit, Togatae Galliae ^ *" cognomine. Siculi 
et Libumi plurima ejus tractus tenuere, inprimis Palmen- 
sem^ Praetntianum^ Adrianumque agrum. Umbri eos expu- 
lere, hos Etruriay hanc Galli/ Umbrorum gens antiquissima 
Italise existimatur, nt quos Ombrios'*' a Grsecis putent 
dictos, quod inundatione terrarum imbribus superfuissent. 
Trecenta eorum oppida* Tusci debellasse reperiuntur. 
Nunc in ora flumeny iEsis : ' Senogallia.' Metaums ^ flu- 
vius: coloniae/* FanumJ Fortunae^ Pisaurum^ cum amne. 
£t intus' Hispellum/ Tuder. De cetero "" Amerini,'' Atti- 



Dalec. Els. et Oronov.— 3 Togaia Gtdlia Vet. Dalec.->S ' OmMeos Herod. 
in Clio.* BtUaUeriut, Mox, Elz. Dalec. Qronov. ai. mper/MuweHt CCC, Eerumf 
9fc — 4 Ita Cbiffl. aliiqne codd. ap. Hardnin. item edd. Harduin. 1. 2. S. Mil- 
ler. Btpont. et Franc coUmia edd. vett. ante Hardoin.— 5 Et intMS Pdlam 



NOM 



^ TogatiB] Et Cisalpinae. 

^ Hanc Goflj] Boii Lingonesqne, 
Etrnscos atqoe Umbros agro pepn* 
lere, Liv. lib. v. p. 98. Vide et Stra- 
bon. lib. V. p. 216. 

^ QoM OmbriM] Ita Solinot, cap. 
2. p. IS. ez M. Antooio, qnem lau- 
dat. Stephano "OfifipiKoi et "O/i^S^ 

« Treeenta eorum oppidn] Cato in 
ExccrptiB Orig. p. IS6. (ti tamen ve« 
rns is fcetus est Catonis, et noo sub- 
dititios :) habet bvc totidem verbis. 

' idts] Aj&ts Korofibs, fierafb *AyK&' 
ros, Kt^ Urpfoya^Xias, inquit Strabo, lib. 
▼. p. 227. inter oppida duo, Anco- 
oam, et Senogalliam: nnoc Fium£' 
tinoy qnasi Eeino Fiame, Fuit et am- 
ni colonia cognoroinis, Col. iEsis, in 
vetnstis iDscriptionibus apnd Ornte- 
ramy pag.446. et Reines. pag. 404. 
Unde ^inatem ex Umbria caseum 
commendat inprimis auctor, libro bn- 
jus operis ondecimo, cap. 97. 

r SenogaUkL] 1/fyfa TAKkuta Ptolem. 
iir. 1. in Semnonibns. Silios lib. viii. 
' £t Senonnm de nomine Sena Oal- 
iornm a populis traxit per saecula no- 
roen.' Senones Oallos Alpes trans- 



gressos habnit conditores : nnnc 
gagUa, In Dncatu Urbini. In decre- 
tis Symmachi Papae, p. 264. ' Venan« 
tius Senogalliensis Episcopns.' 

^ Metaimu] Melaeii.4.flttmenMe- 
tanms. Nnnc Mitaroy vel Mitro: 
Urbioi Ducatnm prsterlnit, in Adri- 
aroqne devolvitnr. 

' Colonia'] Ita scripsi, ex Mss. pro 
Colonia : ot seqnentibus tribns oppi- 
dis vox eadem prsBterea commnnice- 
tur. 

i Fanum'] Melae, loc. cit. Colonia 
Fanestris. In decretis Symmachi Pa- 
pae, p. 259. * Vitalis Fanastris ' Epis- 
copus snbscribit. Ornter. p. 475. 
Orivmdvs. Colonia. Jvlia. Fano 
FoRTVNA. Nnnc Fano, in Dneata 
Urbinate. 

^ PiMttrum] Omter. pag. 4SS. Co- 

LONIARVM. PlSAVR. ET. FANEST. 

Dedocta colonia est ab Antonto, ut 
Plutarchus docet in ejns Vita, pag. 
94S. Sed et prios qnoque, anno fere 
Urbis 569. ut ez Velleio liqnet, lib. i. 
Nunc oppido P4$aro, amni FogUa 
nomeo est, in Ducatn Urbinate. 
1 Et intu9] Subintellige, colonia 



NAT. HIST. L1B. III. 19. 



665 



diates^^ Asisinates/ ^ Arnates,'' JBsinates/ Camertes/ 
Casuentillani/ * Carsulani,'' Dolates- cognomine Salentini» 
Falginates/ Foroflaminienses/ Forotulienses^ cognomine 
Concnpienses : * Forobrentani^' Forosempronienses/ Igni- 
ni/ '° Interamnates^ cognomine Nartes : ' Mevanates/ Me- 



«^#^<#^>^^^^#^«^ 



Chifil. — 6 ' Ita bene Kezzonicus ez Inscriptt* Tett' Broiier, Anruuttu edd. 
yett.— 7 Caaueniiin Vet. Dalec. — 8 * Ita Mss. Reg. et editio princeps. Sine 
anctoritate in recentioribns editionibus emendatuni : Fon^uUeiueSf cognomme 
Concvbietuei,* Brotier. — 9 Sic ex codd. emendavit Harduin. consentientt 
Cbiffl. ForohremUoMi ezhibent edd. vett. — 10 * Ita cod. Reg. I. editlo prin- 
ceps» et vetns Inscriptio apud Rezzonicnm. Dicti quoqne sunt igurim, nunc 

NOTJE 



intas: nt snperiores dnsB in ora. 
Oniter. pag. 851. Col. Jvl. Hispbl- 

LI. £t pag. 19. COLONTA TVDER- 

Tis, reperta inscriptio Tnderti, quod 
Tttlgns nune Todi vocat, ad Tiberim. 
Apnd Frontin. p. 9S. Colonia Fida 
Tuder. Hispellum nnnc castmm est 
prope Fnlgininm, hpetto et Spetto, In 
decretis Felicis Papv, p« 266. * Epl- 
pfaanio Spellati.' 

■■ De ceiero'] Alterins generis, in- 
qnit, oppida : nec jam colontae, sed 
rounlcipia, vel libera, vel stipendia- 
ria. 

■ Amerini] Ab^Amerfa, qnm nnnc 
AmeUOf in Dncatn Spoletino. 

^ Attidiatee] In Marchia Ancont- 
tana, ad fontes amnis /EmU, oppidnm 
est Fa&rioNo : cnjns in agro Attidia- 
tiom pagus ettyAttigio. Vetus In- 
scr. apnd Holsten. p. St, R. P. At- 

TIDIAT. 

p Arinnaie» Mss. omnes, pro Aei- 
sinaieif ab Asisio, bnjns nnnc etiam 
oominis oppido, D. Francisci cnltn 
ac religione satis claro, de qno etiam 
Ptolemseos in Umbria. Ornter. p. 

21. MVMICIP. ASISINATIVM. 

4 Arnaiea] Ab^ApyaoppidoVilam- 
brorum, apnd Ptolem. iii. 1. Nnnc 
CioiteUa d*Amo, trans Tiberim, ez 
adverso Perosiae. 

' Mrineilie»] Oppidnm Ptolemtto, 



ATcrit. Apnd Ornter. p. 446. Col. 
^sts, ad amnem cognominem de quo 
snpra, in Marchia Aaconitana : nunc 
lest. 

■ Camerte»] Oppidnm Camerinnm : 
nnnc qnoqne Cwmerino, in Marchia 
Anconitana. 

^ CofKfNftZtoit] Casentinnm oppi- 
dum, apnd Frontin. p. 8S. pro Cosmh- 
Hnnm, Omter. p. 411. Mvmicipi. 
Casvbhtimorvm. 

« Carsntoit] Oppidnm Carsnlse: 
Tacifo Hist. iii. p. 77. ager Carsnla* 
nns. Apud Plin. Jon. Epist. i. 4. 
' Quantnm copiamm in Ocrlculano, 
in Narnlensi, in Carsnlano, in Pera- 
sino tuo?* Nnnc jacet: rndera in 
Dncatn Spoletino, in itioere a Nar- 
nia Pemsinm, ad dlversorinm Carsii* 
laro. 

" Falginatee] Fulginium, FoUgno^ 
in Ducatn Spoletino* Oroter. p. S47. 
FvLomiA. 

^ Foroflam,] *6pos 4Xcvur<ov, Pto- 
lem. Tii. 1. Grnter. p. 847. Civitat. 
FoRO. Fla. Nnnc est castellum For^ 
fiamma^ milUbns passnom dnobns a 
Fnlginio. 

> FarMmiprmi.] *^s 7itifatoptn4mi 
Ptolem. locclt. nnnc Foesembrome, in 
Dncatn Urbinate. 

y Igmmi [Igweun] loicriptio apod 
Omter. p447. CiviTAT. Iovvihorvm. 



666 



C. PLINII 8BCUND1 



yamonensesy" ^ Matilicates : ^ Narnienses, qaod oppidam 
Neqainam^ antea yocatam est : Nucerini* cognomine Fa- 
vonienses, et Camellani:' Ocricolani,'^' Ostrani/ Pita- 
lani,' cognomine Pisaertes, et alii Meigentini : Pelestini,*' 
SentinateSfJ Sarsinates/ Spoletini,' Saasani,"' Sestinates/ 



^»#^^»i^»i»^» 



Gubbm,* Brotter. Igumi etiani Dalec. Eli. et GronoT. IgMmm ali» edd. 
* lAgumni ex inscripto vetasto Itpide Aldns in Comment. Csbb. Ingmimy^tJ 
DtUee, Inguini Lngd. Erasmi. Mox, pro Narte$, Oronov. Nariea, — 11 Jfe- 
tmnioiensei Hardnin. 1. Jtfinwxifluef Ald. Jnnt. Baiil. Lngd. Eraftmi, Dalec. 
Lnfi^d. 1606. Elx. et Oronov. Mevemumenees Hardnini codd. et Vet. Dalec« 
cnm edd. Hardutn. 2. S. Miller. Bipont. et Frani.— 12 OtrieuUmi Ald. Jnot. 
Basil. Lngd. Eranmi, Dalec. EIi. et Oronov. * OmcMfam legendnm ab*Ocri- 
colo' Vilnmbrorom oppldo; cnjns meminit et Ptolemaens iii. 1.' Ooiec. 
Pro CmneWmif qnod firmant £d. pr. et Intcriptt. vett. ceterm edd. CumelumL 
— IS Peetini Vet.Dalec. Mox ui Chiffl. SptOmHui, Suarrini; Vet. Dalec. 

NOT£ 



Nnnc EugubiOf inUrbini Dncatn. Ign* 
▼inmCiceroni adAtticvii.l8. p.212. 
et Nnnio» verbo < Apitci :' et in ' Pro- 
jlcere,' Ignvini. Vide tractatnm sln- 
gnlarem Angnstini Stencbi Engnbini, 
de nomine Urblt in«. 

* Nurtee] Omter. p. 422. Civitas 
IiiTERAMMATivii. NAJKnvM. Ab am- 
ne Nare, cni appositnm oppidnm, 
qood nnnc Temi vocant. 

* Memmatee] A Mevania oppido» 
BemignMf In Dncatn SpoletinOy ad 
aaiiiem Clitomnnm. MifeiNvia Pto- 
lem. iii. 1. Mevania Lncano i. 47S. 
In deeretis FeUcisPap8eyp«256. ' In- 
Docentio Mibanati/ pro ' Mevanati.' 

^ MemmioneneeeJ A Mevanione, sen 
roinore Mevania. Vide Notas et 
Enend. nnro. 75. 

^ MatiUeaie»'] Matilica oppidnm, 
Frontino, pag. 106. hodieqne hujus 
Dominis, MuteUeaf in Marchia Anco- 
niiana. In decretis Felicis Pap«, 
pag.265. ' Eqnitio Matellicati.' 

<* Nequinum'] Apud Omter. pag. 
196. DB Samnitibvs. Nbqvimati- 
BUSQVB* A Nare flnvio, quo allnitar, 
alternm noroen habet ' Nami/ teste 
Livio lib. x. p. 172. 

* Nueerim] Vamepia colonia Ptole* 



msBOiii. 1. in Olumbris: hodie Na* 
ceroj inter Asisinm et Camerinnm. 

' CoKutlaui] Id cognomen Nnceri» 
alterins fnit, qnae Favonise vicina 
fnit. Camiliani prope Nncerlam fieTt 
mentionem» in vetcre qnodam in- 
stmroentOy scribit Holsten. in Ital. 
pag.92. 

s Oerkutam] Sic Mss. et Orater. 
pag. 422. Straboni, lib. v. pag. 227. 
'OKplkKou Nnnc OtrieoHf in limite 
Dttcatns Spoletlni» infra Narniam^ab 
Otricnlo vetere» nbi Eedesia S* Vic* 
toris, aliqnantum dissitnm. 

^ Ostmiit] Oppidum '^OoT/M Ptole- 
msBo, in Serononibns mediterreneum. 
Nnnc eztant vestigia snb Memte Nua» 
vo, ad ripam Mism fl. qni jiuta Se- 
nogalliam in mare inflnit. Vinc. Mar. 
Cimarelli, Hist, Oall. Senon. ii. 4. 

> Pitukmi] £t Pitnlnm ab hU di- 
versnmi jam in prima regione vidi- 
mus. 

i Sentinatet] Frontino de Coloq. p. 
107. ' Sentis oppidom.' Apod Ora- 
ter. p.467. Ordo. bt. Pucbs. Sbnti- 
mati. ScrriMirtfr meminit Dio lib. 
ZLViii. p. S64. 

^ Sarainaiei] Apud Ornter. pag. 
1006. SARSiMATtVM. lidcffi Sassi- 



MAT. HIST. LIB. III. 19. 



667 



Saaiates,^' Tadinates,p Trebiates,'» Taficani/ Tifernates 
cognomine Tiberini,'^* et alii Metaarenses : ^ Vesionicates» 
Urbanates cognomine Metaurenses^ et alii Hortenses:'' 
Vettonenses/' "" Vindenates,'' Viyentani. In hoc sita in- 



^^^^^^^^^^*^ 



Spotdini, JShuaretmi ; GrpnoT. et al. vett. Spcktim SuarrMu — 14 TUfemaie$ c. 
Tibenm Chiffl. TVernaiee cegnmmne TUmrmi Vet. Dalec. T^ermOee e. Tiber- 
Htd edd. vett. et OronoT. Moz, Chiffl. VeeimeeUe* Pro Urhmmtee edd. vett. 
et Oronov. Urbimttee.—l^ Mettitmensee Chiffl. Vetiiomeiuee edd. vett. et 
Oronov. Mox, VkMmtee edd. vett. iten Eli. Oronov. HardniD. 1. 2. t. 
Miller. Bipont. et FniDX. VindemUee £d. pr. et Inscriptt. vett, ap. Bretier. 

NOT/E 



Aate« dlctiy apnd Martial. iii. 68. et 
apndipsDm Omtemniy pag.899. 474. 
9St. aliasqoe. Nnnc etiam Saeeina^ 
in limite Romaniolae» ad Sapim fln- 
mmifSano, 
^ SpMinH Spoletnm SpeieU. 

* AmmnI] Ut prlnt Xiirinates, pro 
AsieinaUe dicti : aic modo Soaranl in 
Maa. pro Snaeani. Fuit in Senogal- 
lieosi agro Ducatos Urbini. Sltnm 
oppidi, ac vestigia, descriMt accn* 
rate Cimarelins ii. 5. 

" Seethmtee'] Prope fontes Pesau* 
ri flnminisy Monasterinm esse alt Cin- 
verios Ital. llb. ii. pag. 089. cnl See- 
tino nomen. Apnd Orater. pag. 108« 
SBsnifo. 

• Smaateel Nnnc SigeUa, In limlte 
MarchisB Anconitansp, haod procnl 
Ignvio. Claver. Ital. Ilb. ii. pag.etT. 

p Tadinatee'] Tadlnaram mentio 
apnd D. Oregor. referente Holsten. 
in Ital. pag. 85. Vestlgia inter No- 
ceram et Oualdnm» in confinio Doca* 
tns Spoletini, et Marchis Ancon» 
conspici etiamnom ait. 

4 Trebiaiee'] Ab oppido Trebia, 
nnnc IVevt, inter Fol^nium et Spo- 
letum. Itiner. Hlerosol. * Spoleto 
Trevis, xii. Fnlginis, v.' 

' Tt^ieami] Ptolemspo iii. 1. *Io^- 
Kor in Olnmbris, pro To^^oy. Fron- 
tlno, pag. 108. Tuficnm oppidnro. 
Fnlt, aoctore Holsten. in Ital. p. 91. 
inter Matellcam et Fabrianum, prope 



Attldiam. 

• Tiberin£] Hi ab amne Tiberi, Istl 
a Metauro fluvio, quem accolnere, 
nomen sortiti snnt. Tiferanm Tlbe- 
rinnm, Cittd dt Caetetta: Metaurensey 
& Angelo in VadOf In Ducatn Urbi- 
nate. In decretis Hllari Pap«, pag. 
850. subscrlbit ' Lucifer Tlferais Me* 
tanrls.' £t In decretls S^rnimachi, p. 
805. * Innocentins Direntinm Tlberi- 
nornm:' credo, pro * Tlferaatiom Ti- 
l>erinoram.' PlininsJunior,Epist.iv. 
1. * Oppidum est prttdiis nostris vi- 
dnnm. Nomen est Tiferal TiberinL' 

' Metaareneee] A Metauro rarsnm 
Urblnatibns hls cognomen: nunc 
Caetel Durante» Clmarell. ii. 8. 

■ Horteneee] Horam oppldnm Ur- 
blnnm» nobls Urbin: Ducatns titnlo 
nobile. 

^ Foffofiaiset] Antonlno» Vetona, 
XIV. M. P. a Perasio. Nonc Bettenaf 
Infra Assislnm. Apnd Orater. pag. 
487. R. P. Veitoiibmsivm. 

^ Vindenatee] Apud Orater. p.4Il. 
Mvmctp. Casvbhtimorvm. vimdb- 

M ATIVM. V. B. ET. QYIDQVID, &C. 

Scriptum haud dubie futt, vib. boc 
est, Vibentanornm, qnos cum Vinde- 
natibus conjnngit aoctor. Vlbentani 
enim, pro Viventanis, nt in Salonlns 
nummo e Oasa regia, bbmeri. obmb- 
TRici. pro VBMBRi. £t lu Trajanl 
nummo, Dabvvivs» vicissim, pra 
Damvbivs. 



668 



C. PLINII SBCUNDt 



teriere Feliginates, et qui Clasiolum tenuere supra Inter- 
amnam: et Sarranates» cum oppidis, Acerris,^ quse Va- 
triae '^ cognominabantur, Turocelo, quod Netriolum.'^ Item 
Solinates Curiates/* Fallienates, Apiennates. Interiere et 
Arienates cum Crinovolo, et Usidicani, et Plangenses, 
Pisinates, Caelestini. Ameriam suprascriptam Cato ^ ante 
Fersei bellum conditam annis dcccclxiv.'^ prodidit. 

XX. (xv.) Octava regio determinatur Arimino, Pado^ 
Apennino. In ora fluvius Crustumium,* Ariminum*^ colo- 
nia cum amnibus Arimino et Prusa.' Fluvius hinc Rubico/ 
quondam finis'* Italiae. Ab eo Sapis/ et Vitis, et Anemo : 
Ravenna Sabinorum^ oppidum, cum amne Bedese»' ab 



^>^<#>^>»«»#i»«#>»>»^ 



— 16 OroDOT. qua VafruB, — ^17 Vetrioban Ald. Jnnt. Basil. Lngd. Erafiiii, 
Dalec. Lngd.1606. Elz.etOronov. — 18 Itaezcodd.emendavit Hardnin. con- 
aentleote Cbiffl. ita qnoqne edd. Hardnin. l. 2. S. Miller. Bipont. et Fraiix. 
Smiai€t Ald. Jnnt. Ba»il. Lni^d. Erasmi, Dalec. Leyd. Frankf. Logd. 16e6. 
Elz. et OroDov — 10 Chiffl. DCCCCLXITL 
Cap. XX. 1 Ita codd. Regg. Ambroiian. et Ed. pr. Aritnino et Aprusa 

NOTiE 



* Aeerrit] Aliae sunt Acerra in 
prima regione» de qnibus Livina, lib. 
xxiti. pag,2S3. Stepbani forte*A- 

t4m¥, De bis multa Cluf er. Ital. lib. 
I. pag. 244. 

T Ca(o] Sic AddIus quidem Viter- 
biensis io falsis ExccrptiB OrigiDumy 
qne Catoni ascripsit, pag. 141. 

* CntfteniiiMi] Rapax Crustnmium 
Lucuno II. 406. cum oppido cogDO- 
mine, non procnl Ariroino, inqnlt 
Scbol. Lucani Solpictus. Nunc Conea 
dicitury iuter Pisaummy (nbi orae 
lustrandtt cap. sup. Plinius finem 
fecit,) et Ariminuro, in Adriam la- 
bens. 

^ iirtmiiiiim] Nunc AtmtJit. Orn- 
ter. p.481. Colon. Arim. Hanc am- 
oes dno allunnt: latere meridiano, 
iiiiM: septemtrioDali, Afar«c«Jkta. Hic 
PUnio, Ariminnm : ille Aprnsa, dicti. 
Vide Bapb. Adiniari de Situ Arimin. 
p. 40. 



« Rubico] Niinc Zmm, ut egregie 
demonstrant, tnm scriptor citatns, 
de situ Arimin. pag. 15. tuni Jacob. 
Villanins, libro cni titulum fecif, 
* Ariminensis Rubicon.' Dednctam 
eo coloniam, anno Urbis 486. ex VeU 
leio, lib. I. scimus, Sempronio, Ap« 
pioqne Coss. 

' Qttoadam ^iiJi] Ante divisionem 
Italis ab Angusto factam. Vide La- 
can. I. 216. 

^ Ab eo Sofit] Hsbc finviorum no- 
mina: Sapls Caesanam alluit, unde 
et iStirto et Bio di Ceaena dicitur a 
Baccio de Vinis Ital. Hb. v. pag.96S. 
Vitis est Bevano : Anemo deinde se- 
qnitur, qiiem ilfoii^oiie vocant: qni 
Ravennain a septemtrione alloit. Ex 
his prioris tantum fiuvii mentio in 
vetnsto lapide apud Reinesium, pag. 
470. Inter. Pontem. Sapis. &c. 

f Sahinorum] A Sabinis conditnm. 
Sed prins a Tbessalis, ut anctor esl 
Strabo lib. y. pag. 214. 



NAT. HIST* LIB. III. 20. 



660 



Ancona ov. m.^ pass. Nec procnl a mari, UmbroTum ^ 
BntrinmJ Intns coloni»: Bononia/ Felsina vocitata» 
cumprincepsEtruriaBJ esset: Brixillum,^^ Mutina,^ Parma, 
Placentia. Oppida: Caesena^"^ Clatema^ Fomm'' Clodii, 
Livii^^ Popilii/ Tmentinomm^ Coroelii : Faventini^P Fiden- 



**^^^^^^ 



Gronov. Hardnin. et edd. recentt. — ^2 Ita ex codd. emendavit Hardainoi, 
cam antea legeretnr Clh 31. — S Lrin(ranc»i BnUium Cbiffl.— 4 BrixeUa Ptn- 
tian. Mox, Mtitinu parvM Chiffl, — 6 PompilU Vet. Dalec. Mox, pro TrueH' 



SOTJE 



9 Bede$e] None Ronco et Bedeee 
▼ocant : Ravennam fere cingit a me- 
ridie. 

^ Umbnrum'] Snbintellige oppi- 
dnm, ab Umbris conditnm. Bo^pios 
tTis *Paou6v))s T^XifffjMj Straboni lib. ▼• 
pag. 214. et Stephano. Ptolemtfo 
III. 1. in Cenomania, maie. 

' Bonmna] Mela ii. 4. < Mntina et 
Bononia eolonia Romanornm.' A 
qnibns dedncta colonia fuerit diver- 
siB temporibus, colligit Clnverins 
Ital. lib. I. pag. 28S. Adde Dtonem 
lib. L. pag. 422. De Felsinse! cogno- 
mine Pseudo-Cato, in Excerptis, pag. 
135. 

• 

i Eiruriaf] Rebns Toscorum floren- 
tibos, cum nniversa quoque Italia 
Tyrrhenia nnncuparetnr. 

^ BrixUUm] Vel Bp^tc^Xoy, ut Pto- 
Jem. III. 1. in Qallia Togata. Nunc 
Brewello, ad Padum, iu limite Dnca- 
tus Mantuani. 

' MtUina] Modene, Colonia Livio 
lib. XXXIX. ptg.604. et Parma quo- 
qite : de qna speciatim apod Gruter. 
inscriptio, pag. 492. Col. Ivl. Avo. 
Parm. Placentiam coloniam esse 
factam beili secnndi Pnnici anno pri 
roo, scribit Ascon. Pedian. ad Orat. 
Cic. in PisoB. pag. 2. ' Sub adven- 
tnm in Italiam Hanibalis,' Velleius 
lib. I. 

» Ceetena] Nnnc qnoqne Cesena^ 
ad amnero Saioio, Ciaternam prope 



Bononiam, jam tum D. Ambrosii sbvo 
in rninis jacnisse, vidit Holsten. in 
Ital. pag. 14. 

■ Forttm] Quld Fora essent, dixi- 
mns cap. 5. Fornm porro, ne tnrbe- 
tnr series elementornm, singiilatim 
in hi» omnibus repetendnm : ut sit 
Foro-Claudii, Foro-Livii, Foro-Popi- 
lii, ve! Populi : Foro-Trnentinorum, 
Foro-Comelii. 

oLteu,^c.] Lteit,apud Anton. roale 
JuHi: nunc Forlij in Romaniola Po- 
pilii, qnatnor a Foro Jnlio roill. pass. 
Forlimpopolo: saepins ForU piecoto, 
sen Fornm Livii minus vocitatum, 
TViifnltJionim, in vet. inscr. apud 
Oruter. p. 402. Forodrvbnt. Ho- 
die Bertinoro, haud prociil Arimino. 
ComeUiy nunc Imola est, in Romanio- 
la, ut recte Clnverius probat, ItaL 
lib. I. p. 290. Hoc loco libri vulgati 
Comeliip Laccini^ fere exhibent : sed 
posteriorem vocem, cum nec nlli eaa 
Mss. codices agnoscant, nec oppido 
utli eo nomine Oeograpbornm quis- 
quam adjndicet, intrepide induzi- 
mns. De foro Comelii, Prudentius 
«epl irre^dimv, Hymn. ix. in S. Cas- 
sianuro : ' Sylla Foram statnit Corae- 
lius: hoc Itali urbem Vocitant ab 
Ipso conditoris noroine.* 

P Faventini] Foeiiia, in Romaniola. 
Fideiitioi, a Fidentia, qua de Ptolem. 
III. 1. in Togata Oallia : ubi nunc 
^orge dt S, UomninOf ultra Cremo- 



mo 



G. PLINII 8B0UNDI 



tini, Otesiniy'1 Padinates, Regienses ' a Lepido, Solonates/ 
Saltusque 7 ^ Galliani qni cognomiaastar Aquinales : Tan- 
netani,' " Vdeiates "" cognomine veteri Regiates : Umbra* 
nates. In hoc tractu interieront Boii, quomm tribus cxii. 
fuisse auctor est Cato : • item Senonesi qui ceperant Ro- 
mam.^ 

(XVI.) Padns e gremio ' Vesuli * montis celsissimnm in 
cacumen Alpinm^ elati/^ finibus Liguram Vagiennorum/ 



»#i» 



Hnonan margo edd. Dalec. et Oronoy. BrmtoHontm* — 6 Comdu, Xacdnt, Fm- 
ventinif GronoT. et al. vett. Comdtt, JUaim, Fmentini Chiffl. — 7 Ita codd. 
Regg. Brot. Vaiic. Riccard. et Medictei ; nec aliter Ed. pr. Rom. et alitt ao- 
tiqniss. Saltuque Harduin. 1. 2. S. et reeentt.^ Tmmtloiit Regg. Brot. 
Chiffl. Riccard. et Medic. Tanetani edd. vett. item £lx. Oronoy. Hardaio. 
1. 2. S. Miller. Bipont. et Frani. Moz pro, eognmninB neteii Regintee, qaod 
ex conjectara Reuonici recepit Brotier, c, Vecteri: Regieiee exhibent Ald. 
Junt. Basil. Lugd. Erasroi, Dalec. Lngd. 1606. EIz. OronoT. Hardain. 1. 2. S. 
Miller. Bipont. et Frans. c. Vederi: Vagiate» Pinet. Deinde C/m&aiialca 
Chiffl. Hardoin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frani. UmJlnnatee Vet. Dalec. 
' Immo Umhranatee; nam Umbinates in sexta regione censentar.' Oetai.— 
PiidM« gremio Harduin. 2. S. Bipont. et Franz. — 10 Ita codd. HardniniyDa» 
lec. et Chiffl. item edd. Hardnin. et receott. ta eacnmeneUOi OronoT. et edd. 



NOTiB 



nam Padnmqne, in limite ditionis 
M ediolanensis : ot recte CloYer. lib. 
I. pag. 268. 

1 Oteeini] Vetns inscript. apnd Clu- 
yer. lib. i. pag. 282. Rbip. Otbsiro- 
RVM. Padinates, nbl nnnc castel- 
Inm Bondeno, ad Panari, Padique 
conflnentes, ut Claverios conjicit, loc 
cit. 

' Regienee»'] Regiam Lepidnm co- 
lonla dicitnr a Ptolem. loc. cit. No- 
men ab Amilio Lepido habet: nnnc 
Reggio, in Ducata Matinense. 

" SoUmate»'] Omter. pag. 1095. So- 
LOMATiTM. Ariminensivm. Nnnc 
Citta del Sdef iv. mill. pass. supra 
Fomm Livii. 

< SaUuaque [SaUeeqne'] Non Sattueque : 
at prius: neqoe enim nemomm, sed 
popnlomm nomina nunc quaerantar. 

« Tannetani] Antonino» Tannetnm, 
octavo a Parma lapide. TcCniror Pto- 
lem. iii. 1. in Togata Oallia. Nanc 



Monedo* 

▼ Veleiatee^ifc,] Reetlos forte lege- 
retur, VeUaieif cognomine peteri Regi- 
atee: Id enim ordo literarum exigit, 
ne intertnrbetur. 

^ Ceperant Romam] Brenno dnce. 
Vide Liv. lib. v. p. 98. et99. Polyb. 
lib. II. pag. 150. PaaU Diac. Reram 
Longob. XI. 24. Id vero contigit an- 
noUrbiscccLXiv.xiv. Kal. Sextiles, 
nt ait Tacitos Annal. XY. pag. 264. 
De Boiornm excidio, vide Polyb. lib. 
11. DeSenonum clade, Floram i. IS. 

• £ grsmto VeeuU] Le Mont Visoui^ 
tn Sabaodia. Hmc verbis totldem 
Martianns lib. vi. de Italia, pag. 205. 
et Mela ii. 4. 

^ Cacumen Al^um] Ita Mss. et 
Martianus: hoc est, qni plarimom 
inter Alplnos montes assorgat. 

^ Vagiemiorum] De bis egimns, 
cap. 7. 



NAT. HI8T. UB. III. 520. 



G71 



visondo fonte ^ proflaens, condensque sese cnniculo» et in 
Forovibiensiom * agro iteram exoriens, nalli amniam cla- 
ritate inferior : Grdecis " * dictns Eridanns^ ac poena Phae* 
thontis illnstratas : aagetnr ad Canis ortns liqaatis nivibos : 
agris qaamvis torrentior,'^^ nil tamen ex rapto sibi vindi- 
cans, atqae nbi liqait agros» ubertate largior : trecentis m. 
pass. a fonte addens meata '' dnodenonaginta, nec amnes 
tantnm Apenninos Alpinosqne navigabiles capiens^ sed 
lacns qnoqae immensos in enm sese exonerantes, omni nn* 
mero xxx. flamina< in mare Adriaticnm defert. Celeber* 
rima ex iis^ Apennini latere jactnm Tanarnm : ^ Trebiam 
Piacentinnm : ^ Taram^j Inciam, Gabellamy Scnltennam, 
Ahennm : ^ Alpiam vero Staram/ Orgam,'^ Darias daas,"" 



^^^^^■^^^ ^^^^ 



▼ett. Moz LJfHncm GdAamanm Vet. Dalec— 11 Vet. Dalec. a Gr«ctf. 
Paulo pMt, Chiffl. tiifaMdtrtiif : a,adC, orhN».— 13 Ita codd. HardaiD. ct Da« 
lec. cam edd. Hardnio. et recentt. agri$, qmoM naviguM torrentior edd. vett 
et OroDOT. Vid. Not. Var. Moz vendicm» codd. Balec. et Chiffl.— IS Mar- 
go edd. Dalec. et Oronov. mM^iit, ut sit Padi cnrtns P. 8088.— 14 Sic codd. 
Chiffl. et Hardnio. item edd. Hardaio. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frani. 

NOT« 



* VuendofnUe] Singnlari, mirabili, 
conspicno : qooniam ▼idelicct mediis 
diebus sestiTis Yelot interqniescens 
semper erat, at dictnm est ii. 100. 
Sic idem Plinins, z. 44. npupamdix- 
It, ' crista visendam plicatili.' 

• FerootMeitMiiJit] In parte Vibleni 
agriy ioquit Martianus, qnod idem 
est. De Foro Vibii, cap. seq. 

' AgrUqunmmg twrrentior'] Qnamvis 
auctns, ioqoit, io adjacentes agros 
Padns irrnat. foeeondiores illos red- 
dit humectandoy etubertatem eis lar- 
giendo : oon esbanriendo Tastat, aot 
depopnlatnr. Vide Notas et Emend. 
nnm. 70. 

ff XXX. JhamHo] Martianns, loc. 
cit. et Solinos cap. 9. p. 14. Ad zl. 
hodie Oeograpbi namenioty qoorom 
ZY. l«Ta recipit ripa, reliqoa dextera. 

1* raminiiii] Tanaro, nobis U Tatur, 
In Padum infloit joxta oppidom 80$* 
tignana, io Ligoria. 

Trebiam Plaeent.] Trebia, clade 



Romanomm insigois, Placentinos ir- 
rigat campos, nnde ei legitimnm Pla- 
ceotioi cogoomen. Vnlgo TrelMa, 

i Tanim] TarOf per agmm Par^ 
mensem decurrit. Niciam Lenaa to- 
cant accolsB Brizellenses. Oabel- 
lum, la Secekia, Mantoani, qoorom in 
agro ez adverso Mincii confloentis in 
Padam delabitor. Scoltennam Pa- 
naro Ferrarienses, qaorom in eztre- 
ma ditione is Padom siibit. 

k Rhenum'] Honc Silios lib. vni. 
non Rhennm absolnte, sed parvum 
Rhenom appellaYit, ot a Oerma- 
nico eom Rbeoo distiogncret : ' Par- 
viqoe Booooia Rheni/ ioquit: nam 
Bononiam Rhenns praefloit, quem ac- 
colflB Reno Yocitant. 

1 Simram] Stora nomen hodieque 
retinety haod procol Aogasta Tauri- 
norom. Orgum Orco vocant accol». 
Vide Notas et Emendationes nom. 
T7. 

■ Dnriaf diMs] Ita libri omnes: 



672 



C. PLlNtl SBCUNDI 



Sessiten," Ticinam/ Lambnim» Addaaai» Ollium, Minciom. 
Nec alius amniam tam breyi spatio majoris incremeoti 
est Ui^etur qaippe aquaram mole, et in profnndom 
agitar, gravis terne, qaanqaam dedoctos *' ^ in flnmina, et 
fossas inter Ravennam Altinumqae per cxx. m» pass. 
tamen qua '^ iargias Tomit, septem maria dictus facere* 

Aagasta fossa '7 Ravennam trahitar, abi Padasa "i ¥Oca- 
tar, qaondam Messanicus appellatns. Proximnm inde' 
ostiuin magnitadinem portus habet, qui Vatreni' dicitar» 
quo Claudius ^ Csesar, e Britannia triumpbans, praegrandi 
illa domo Terius quam nave intravit Adriam.*' Hoc ante 
Eridanum ostium dictum est, aliis Spineticum,'* ab urbe 



Morgvm edd. yett. et OronoT. — 15 Margo edd. Dalec. et GronoT. diduetuB, — 
16 Ita codd. Hardoini et Chiffl. iteni edd. Hardiiin. 1. 2. 8. et recentf. AUi- 
ntanqme CXX. M. poMS. lamen quia, edd. Tett. et Gronov. — 17 < Ita bene codd. 
Regg. 1. 2. sic quoqne etse emendaudum recte viderunt Clnvertoa et Reano- 
nicui.' BroHer. AnguUa foua edd. vett. item Gronov. Hardnin. 1. 2. S. MiU 
ler. Bipont. et Franz.-~18 Vet. Dalec. iSpiredcaun. Moz codd. Chiffl. et 

NOT^ 



etai ex Grammaticomra legibaa dvM 
reclius videatar. Duria miiior, la Pe- 
<tfe Dotre, Tanrinensem agrum ; Ma- 
jor, ha, Dnrtf Montisferrati partem 
alliiit, qne Boream tpectat. 

" SwUeH] Qui Seaftis Eonodio di- 
citur : Vercellensiboi accolis la Ses- 
gia» 

<* Ttcuaan] Tenno, Papiam alluit, 
Pavie, cui et suum nomen impertit. 
Lambrnm U Lambro vocant, et^ume 
di Marignano : inter Ticinnm et Pla- 
centiam : mox Addua, supra Cremo- 
nam, Pado excipitur: Oliius, OgHo^ 
inter Cremonam et Mantnam. Hauc 
deniqne Mincins alluit, Menio. Ul- 
vosiim I«ambrum,CQeriUeum Addnam, 
pigrnm Mincinin appellat Sidonius i. 
j6. De anine Addua multa Cassiodo- 
ruB pereleganier xi. 14. 

P Quanqium deductu»] Divisus,dis- 
tractnaque plurimis, inqnit, manu 
factis fossis, flnminibusque, inter Alti- 
num et Ravennam, czx. M. paasuam 



spatio Padus attennator, exhanrilar- 
que : nihilominns qua parte majorem 
evomit vim aqnarom, non stagna sive 
palndea, sed maria septem facere di- 
cilur. 

4 Vhi Padu»a\ Virgil. £neid. xi. 
457.'Pi8Cosove amnePadnsv.' Qaein 
in locum Servius : ' Padusa,' inqnit, 
' pars est Padi, qnsB quibusdam locia 
facit paludem, quae piena est cjgno- 
rum.' Loci hujas intellectus eat Pn- 
dum ea parte, qna Ravennam foaaa 
trahitur, Padusam vocari, qnondam 
eliam ibi Messanicum appellatnm. 

' Praximicin tii42<] Padusa, seu Pa- 
di ostinm, nnnc Por<o di Primaro» 

* Qui Vatreni] Ab amne Vatreno, 
de quo mox> in Padum influente. 

^ Claudiu»] Anno U. C. Dccxcvii. 
C. Crispo II. T. Statilio, Coss. Dio, 
lib. LZ. p. 680. 

" Adriam'] Mare Adriatlcnm. Sic 
Horat. i.Od. 33. ' Fretis acrior A- 
drite.' 



NAT. HIST. LIB. lll. 20. 673 

Spioa» qaae foit " juxta, prseyalens» at Delphicis ^ cTeditum 
est tbesauris, condita a Diomede. Auget ibi Padom Va- 
trenus ' amuis, ex Forocorneliensi agro. 

Proximnm inde ostium Caprasiae/ dein Sagis, inde 
Volane/9 ' quod ante Olane Tocabatur. Omnia ea iBumina, 
fossasquCy primi a Sagi* fecere Tusci : egesto amnis impetu 
per transTcrsum in Atrianorum palndes, quse septem maria 
appellantur, nobili portu oppidi Tuscorum Atriae/ a quo 
Atriaticum mare ante appellabatur, quod nunc Adriaticum. 

Inde ostia *" plena, Carbonaria ^° ac fossiones Philistinae^ 
quod alii Tartarum "^ vocant : omnia ex Philistinae fossas 
abundatione nascentia : ^' acced«;ntibus Athesi * ex Triden- 



Dalec. qucB /uH Juxta prtnalt^, DelphieU (ut ereditum eat) IhesumriM a IH$' 
mede eandita.--\9 Atana Chiffl. Paulo post, pro Sagi codd. Cliiffl. et Dalec. 
exhibent Atagi. — 20 Ita codd. AmbroBian. et Editio princeps. Inde mIhi 
pUna: Carbonaria in ceteris edd.— 21 Codtl. Dalec. almndatwne enoMeeniia» 
Moz Athen edd. ante Brotier. Ateei Editio princepa et Reuonicua. Deinde 

hOTM 

^ QutB/uU] loteriitie jam apvoano Eridani aUeo impoiitnm est, hodie- 

si^ifirat. Ab ea oatinm Xfripvra vo- qne ei ostio nomen, Perto di VeUma: 

cat Dionys. lib. i. p. 15. amni ipti, a Ferraria nsque ad osti- 

▼ Ut DelphictM] Spinetarnm the- um, 11 Po di Volana, 

sanrnm Delphis oAtendi solitnm ane- *■ A Sagi} Ita libri omnes. Oppidl 

tor eat Strabo lib. t. p. 214. Oppi- id nonien videtnr fuisse de qao Psea- 

dnm a Diometie condltnm, Pseudo- do-Cato in Excerpt. Orig. p. 186. 

Cato in Exc. Orig. p. 135. * Post Padi ostia RaTenna, . . . Inter* 

' Vatremu] Idera Saternus vocita- iit Saga, •ppidnm Etmscorum : nbi 

tns, modo SantemOf qni Forum Cor- et Atria, a quo niAre Atriaticnay 

n^lii alluity hodie, nt diximns, Imoia, qnod nnnc Adriaticnm.' 

Martialls, 111, 67. de pigris nantis: ^ Atrtee] Longe hspc diversa ab 

• Ceasatis pneri, nihilque mostls^ Va- Adria coloniff quint» regionis, sive 

treno, Eridanoqoe pigriores, Qnorum Piceni, de qna cap. 18. Retinet bo* 

per vada tarda navigantes/ &c. men Adria tenue magnss nrbis vesti- 

7 Capraeia} Caprasiat et Sagis, giom: episcopali tamen titnlo ao» 

qnm Padi ostia fnerant, nniic obsen- blle, inter Padi et Athesis ostia. 

rior investigatio est, locornm facle * Inde oetia] Qh« magis in Boream 

Immatata stagnis Comaclensibns, Tergant* 

Slagni di Comaeehio. Superest majns * rartemm] Hodieqne Tmrtaro, 

Ibi ostinm nnam, quod hodie Porto di Meminit hnjus Tadtas Hist. lu. 

Magnavaeea nominent : qnod sive Cm- p. 6S. 

prasias, sive Sagin, possis interpre- « Ate»[AthenlL*Adig€,VeTOuen'' 

CarL •ioM aoiQis estt 

> Volmte] Ab oppido, quod httic 

Delph.et Var. Clui, Pliniui. 2 U 



674 



C. PLINIt 8BCUNDI 



tiiiis ' Alpibasy et Togisono > ex Patavinoram agris. 
eonini et proximum portum fecit Brandulumy*^ sicut Edro- 
nem' Meduaci duo,^^'^ ac fossa Clodia. His se Padus 
niisceti ac per ha^c effunditury plerisquey ut in iBgypto 
Nilus, quod yocant Delta^ triquetram figuram inter Alpes 
atque orara maris facere proditus, stad. duum m. circuita. 
Padet a Greecis Italiae rationem ^^ mutuari. Metrodorus ^ 
tamen Scepsius dicit, quoniam circa fontem arbor mnlta 
sit picea^ quales Gallice vocentur Padi^ hoc nomen acce- 
pisse.^ Ligurum quidem lingua amnem ipsum Bodincum *^ ^ 
Tocari» quod significet fundo carentem. Cui argumento 
adest oppidum juxta Industria^"* vetusto nomihe Bodinco- 
magum, ubi praecipua altitudo ^ incipit. 

XXI. (XVII.) Transpadana appellatur ab eo regio un- 
decima/ tota in mediterraneo, cui maria cuncta fructuoso 
alveo * importat.^ Oppida : Vibiforumi^ Segusio.^ Colo- 



^^^^^^^^^^^^ 



Vet. Dalec. AlpibuB et TVo^oiio.— 22 Ifa codd. Regg. Brot. Editio princeps, 
et Rf uoniciis. Medoaci dno edd. vett. item Oronov. Harduii). 1. 9. i. MlUer. 
Bipont. et Frapz. — 23 Margo edd. Dalec. et Grooov. UQlim narratumem, — 
24 Ita rodd. Hardiiin. et Chiffl. item edd. Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. 
e( Franz. voc^nltcr, PodtiJii koc nomen aecepiste edd. vett. et Gronov. — 25* Bo» 
dingum margo edd. Dalec. et Gronov. 
Cap. xzi. 1 Yet. Dalec. mma hic et in lemmate h^jos capitis. — 2 ' Ita 



NOT^ 



' Trideniiniii Esedem Rhstic» ap- 
pellantur, a capite Rhseti» Tri" 
dento. Comitatuni Tirolensem a Ve- 
netisy ab Intubribas Rbaetot dister- 
minant. 

r TogtMmM] Hodie Bachiglione, 

^ Brundulum} Nunc quoqae Bnm- 
dolo, 

' Edronem] Nunc Ckioxa, 

J Meduacidw)] Brenla^ et BrenteUa, 
accolse vocant. Fosta Clodia ea niihl 
esse vldelnr, qnam nnnc Foisam Pal- 
tanam appellant. 

k Metrodorui] Et Psendo-Cato in 
Excerpt. Orlg. p. 186. et 186. Scali- 
ger. Eiercit. 87. p. 164. ab Syroruni 
Toce Pai, qnae eampnm significet, 



Padnm appeilatam esse ait. Mena- 
gius iu Origin. Ital. p. 702. a Oneon 
voce fidBoSf qnsB profnndnm sonati 
Padi nuncupationem derivat. 

> Bodineum] Polybius lib. ii. ab 
accolis ait B^eyiroy vocari. Nic. Cho- 
rier Hist. Delpbin. lib. ii. p. 91. ait 
voculam Inc^ sine ; Bod (nnde Oallis 
etiamnum le Boui) linemy fundaro» 
sive eztremnm significare: Bodin- 
cum proinde, voce ez utraqoe eon- 
flata, fundo carentem sonare. 

* Induttria] Caoalp de qno eap. 7. 
tn regione Italias nona. 

B AUUudo} Padi flnminis. 

* Fnrduofo olveo] Padi alveo, ob 
importationem variarnm mercinfli» 



NAT. HIST. LIB* III. 21. 



676 



iiise ab Alpinm radicibas, Aug^sta Taaiinoram/ antiqua 
Ligurnm stirpe, inde navigabili Pado.' Dein Salasso- 
rum^* Augusta Prsetoria, juxta geminas Alpium fores 
Graias^ atque Peninas»^ His Poenos^s Graiis Herculem 
transisse memorant. Oppidum Eporediaj** Sibyllinis a 



*s^^#*>^**#**>* 



bene cod. Reg. 1. Ambrosian. et Rezionicos ; nec aliter Plinioi, ziz. 2.' 
Brotier. CeitT2t edd, exh[bent,fructuoto alveoimpartant. Mox Vet. Dalec. 
Bivifonm ; Editio princept et Reg. Brot. 1. Vibyorum ; edd. vett. cum Gro* 
nov. Hardnin. 1.2.3. Miller. et recentt. Vibi formn. Deinde pro Segutio 
Ptolemeiis habet Setunan. — S Chiffl. imde navigabiH Pado aMtiqua Ligvrum 
eivrpe. — 4 ^elaiienifii cod. Dalec. Mox, Alpiumforee Chiffl. quod recepit Har- 
diiin. eomque secuti recentt. Alpium fauceo edd. vett. et Gronov. — 6 * Ita 
bene Mm. Reg. Ambroaian. et Cl. Reixonicus. In Inscriptione vetere, dbo 
PVNiNo. Nomen sane dnctum a voce Celtica, peii, qu» apud Aremoricot 
caput et verticcm adhac significat.' Broiier. Edd. vett. cuin Gjonov. Har- 

NOTA 



reram omnium copiam afferente : et 
regioni hnie fertili alveo suo copio- 
siisime snggerente omninm rerum 
usus, cnnctaqne commoda, qoae in 
ora positis praestare maria ipsa con- 
sueverint. 

b Vibtfomm'] Sive Fornm Vibii, cn- 
jos oppidani siip. cap. Forovibienses 
dicti. Nunc Castel Fiori^ in Tauri- 
nornm finibus. 

« Segueio'] Nnnc Suee, in GallisB 
Italiseqne confinio. 

^ AugUMta Taartii.] rtrnn. Num- 
mus Neronis in Tlies. Gollxii, p. 240. 
CoL. IvL. Ayg. Tavriiior. 

* i8a/a«somiii] Ifiikafffflw Alyo6ora 
npatT90pia Ko^Mwia, apod Ptolem. iii. 
I.etlnnummo Tiberii apnd Goltx. 
p. 2S7. Angusta, quod jusiu et an- 
spiciis Augusti condita. Praetona, 
qood Prstorianornm colonia eo de- 
docta, auno U. C. dcczxix. Vide 
Dioneiii lib. liii. p. 614. Nomen an- 
tiquum retinet» Aotia et AugoUa Itv 
lis : nobis Aouete» 

' Graia«] Graiarom Alpinm tractns 
a moute Ceniso, boc est, ab Alpibns 
Cottiis, nsqne ad P«ninas pertinety 
quas vnlgo vocant, Monte di S. Ber» 
nardo mofgiwre. 



f HiB Pomos] Unde fortean Alpi- 
biis nomen. Nam Ptolemseus ii. 12. 
rhs Uoofits vocat. £t apud Gruter. p. 
876. Vallis. Pobnin. Negat tamea 
Livius lib. zxi. p. 200. a transitu 
Hannibalis Pceni Alpes dictas esse 
Poeninas: sed Penninas potius ab eo 
qnein in summo sacrato vertice Pen< 
ninom montani appellabant. Inscrip- 
tionem refert Sponins, de Ignotis 
Diis, p. 22. Dbo. Penino. Peoninns 
itaqnc verticem montis sooat, ut ho- 
dieque apud Aremoricos Galliae po- 
pulosy Pen capot et vertex est. Quid 
qnod nihil de Poenomm transitu Pli- 
nius asseverat, sed volgarem solnni 
famam refert: nec obscure innuir, 
sibi esse incompertnm, qoos fama illa 
Poenos intelligat: nnm Hannibalem 
curo Buo ezercitu, nnm vero Hasdroo 
balem, qui dnodecim post annis ez 
Hispania in Italiam venitt Illae 
transisse Hannibalero, nbi niinc est 
Pignerolinm oppidiim, pntat Nir. 
Cborier lib. iii. p. 145. Eruditam de 
eo argnmento concertationem babet 
Honor. Boiicbe i. 4. p. 806. Sce. 

^ Eporedia] *E,wopoKa Ptolemaeo, io 
Salassis iii. 1. Nunc Lamporeggia, 
et Ivreu^ et invreay ad Duriam majo- 



076 



C. PLINII SBGUNDI 



populo Romano conditum jussis. Eporedias^ Galli bonos 
equorura domitores vocant. Vercellae Libicorum 7 > ex 
Salluviis ortdB^ NotariaJ ex Vertacomacoris^ Vocontio- 
ram ^ hodieque pago, non (ut Cato ^ existimat) Ligarum : 
ex quibus "* Lsevi' et Marici condidere Ticinam/ non pro* 
cul a Pado : sicut Boii transalpibus profecti 9 Laudem ^ 
Pompeiam^ Insubres Mediolanum.P Orobiorum stirpis 
esse Comum^^ atque Bcrgomuro^ et Liciniforum, '° et 
aliquot circa populos auctor est Cato : sed origtnem gentis 
ignorare se fatetur» quam docet Cornelius Alexander ortam 
a Grsecia, interpretatione etiam nominis^ vitam in monti« 
bus ' degentibus. In hoc situ interiit oppidum Orobioram 
Barra, unde Bergomates Cato dixit ortos, etiamnum pro- 



dnin. 1. 2. 8. Miller. Bfponi. et Frani. Ponitna«.->6 Ita ex codd. resfitnit 
Hnrduin. ita qnoqiie edd. Hardnin. 2. 3. Mill«*r. Bipont. et Franz. condiimm. 
Jusiiue EpondicoM Cliiffl. SibyUinia Ubri9 « P»p, itim, eondi ju$$mn, Ep^rmH" 
cM, edd. vett. et Oronov. Iporedieos cod. Dalec. et Vet. ejiiiideni. — 7 IMli* 
omm Vet. Dalec. Libucorum edd. vett. et Gronov. — 8 Ila Reg. Brot. 1. ex 
Suibu» Leti edd. ante Brotier.— 9 'Ita bene codd. Regg. 1. 3. et Editio prin- 
reps. Male in recentioribus emenflatum, froiM Alpee provecti.* Brotier. — 
10 Ita Regg. Brot. 1. 2. Editio princeps alicque antiqniss. lAcini formm 



NOT^ 



rem. Dednctam eo coloniam Mario 
sextum, Valerioque Flacco Coss. hoc 
est, anno Urbis 604. auctor est Vel* 
leiiiR lib. I. 

' Ubicorym\ Lihicomm gentis, io« 
quit, qusB ex SaUuviis ortum traxit, 
caput Vercellae foit. Nuoc qnoque 
VerceUi ad Sessim, vel Sessiten am- 
nem. At0ueol apod Ptolem. iii. l. genti 
Doinen. De Salloviis diximns cap. 6. 

J NoiHtria] Ptolemaeo Nom^^ in 
Insubribus. Hodie Nwarey in Dn- 
cato Mediolan. 

* VocontiarHm] De bis tgimns cap« 
6. Horom pars qoaedani Vertacoma* 
cori fnere : cnjus nominis vestiginm 
in eo agro servari, qui bodie Vercore 
appellatitr in Delphinato, auctor est 
^lic. Cborier lib. i. p. 11. 

^Non (ut Cato] Vide Pseiido-Calo« 



orm, in Excerpt. Orig. p. 135. 

" Ex quibu»] £x Liguribus. Li- 
vins,lib. v. p. 98. et lib. xxxiii. p. 
401. antiqnam gentem Lcvos Lign» 
res vocat, incolentes circa Ticinna 
amnem. 

■ TicmKiN] Paote. 

^ Laudem] Ad ripam Addns fln* 
minis, Lodt: vel potins Lsdie^, vicua 
aLodtdissitus tria millia passonm. 

P Afedio/aaaftn] ilfilaii. Mediolaniun 
babent insrriptiones veteres apud 
Mattium Opinion. iii. p. 162. 

4 ConiMm] Illud Cowc en Lombmrm 
die: istud Bergamo: tertinm ignoti 
sitiis, soli Plinio roemoratnr. 

' Vitam in nwni,] A vocibos Or»« 
cis ipos et fiUs' vapk rh r^r filow (iyuw 
iw tpwi. 



NAT. HIST. LIB. III. 22. 



677 



dente " se altius qnam' fortunatius situm.'* Interiero 
et Caturiges " Insubrum exules» et Spina supra dicta.^ 
Item Melpum opulentia praecipuum^ quod ab Insubribus, et 
Boiis, et Senonibus deletum esse eo die, quo Camillus " 
Veios ceperit» Nepos Comelius tradidit. 

XXII. (xviii.) Sequitur decima regio Italiae» Adriatico 
mari apposita : cujus Venetia : * fluTius ' Silis ^ ex monti* 
bus Tarvisanis. Oppidum Altinum/ flumen Liquentia^ 
e\ montibus Opiterginis/ et portua eodem nomine : colonia 
Concordia:^ flumina et portus^ Romatinum, < Tiliaven- 
tum * ^ majus, minusque, Anaxum/ quo Varianus defluit : 



HarduiD. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franz. — II Bnchan. Rer. Scot. lib. i. p. 
12. legit, eiiam nomime prodentea, — 12 ^ In Chiffl. et vetustis codd. non sUob, 
aed «ilicm est; iit oppidum Orobiorum reopiciat potius qnam Bergomatet.' 
Dalec. aUoe edd. vett. ante Hardnin. siivm codd. Harduin. item edd. Har- 
duin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frans. — 13 Caturgi cod. Dalec. 

Cap. xxti. 1 Venetia cvjua ^wfiuB Gtonoy, et edd. vett. poat Herro. Bar- 
baroni. a/^ue Venetia: jfiuviu» codd. omnes com edd. Venett. Roin. Parm. 
Brix. aliflpqoe aiitiq. Mox, pro rarvisaaiii, quod exhihent Chiffl. et edd. Har- 
dnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. Tawisanig legiinr inedd. vett.— 2 Ita 
codd, Regg. Brot. Ambrotian. et Rezz. Tilaventum edd. ante Brotier. Mox 

NOT« 



■ AUius quam"] Qnoniaro id oppi* 
dnro Barra appellatnm, in ediii mon- 
tia vertice olim ronditnin, Catonis 
aotem 9tate jam deficiens atqoe ea« 
dncnm, et panlo post fnnditus interi- 
furimi fnit, vere is, in bistoriis anis, 
altius quam fortunatios sitom pro- 
didit. 

< ^Mpra dieta'] Snp. cap. 

« CamiUu»] l>e Veiis a Camillo Dic^ 
tatore expognatis vide Liv. lib. v. 
p. 94. 

» Ciffiia Venetia'] • Non est boc loco 
nomen orbis Venetiarum ; sed pro- 
vinci« nomen est, qna oliin in snpe- 
riorem et inferiorem dividebatori 
ex tttraqoe antem postea confloentes 
populi, prsecipoe ex Patavio, Aqnl« 
leia, Ahitto nrbem eognominem con- 
didere, Venue.' £d. see. Vlde Notaa 
ct Emend. Dam. 78. 

^ SUii] Sik, Tarviiiam allttit^ 3Vf. 



eigio. 

^ Attinum] Oppidi ruinap extant 
in ipso Silis ostio. Hanc ejns situm 
docent Tacitns lib. iii. et Martial. 
lY. 25. aijos titnlas, ' De littoribus 
Altini.' 

^ lA^entia'] Nnnc Livenza: cnm 
portn cognomine. Vide Gothofr. in 
Cod.Tbeod. xi. tit. 10. p. 93. 

* Ointerginie] Juxta oppidum Opi- 
tergiom, nunc Oderxo, et Uderzo, ad 
amnem Livenza, Incolas Opitergiiii 
Floro IV. 2. 

' CoiMordta^ Nomen hodieqne re- 
tinet, inter amnes Liqnentiam et Ti- 
laventum. Ptoterovo ni. l. inCarniii, 
KoPKop9la KoKwiu, 

9 Romatinum'] Sunc Lemene: Con- 
cordiam prspflnit : portum denique 
efficit, Porto Lematino, 

^ Ti/iae«iiliim] TtAoo^^irrof Ptole- 
m»o: occoUs TogJiaiiieiilo et Tat- 



678 



C. PLINII 8BCUNDI 



Alsa^*' Natiso,'' cum Turro^ prsefluentes Aquileiam ' colo- 
niam, xv.^ m. pass. a mari sitam. Camorum b86c regio,"' 
juDCtaque*^ lapydum:^ amnis Timavus^ castelium nobile 
yino Pucinum :^ TergestinusP sinus, colonia Tergeste, 
XXXIII. M.^i pass. ab Aquiieia.^ Ultraquam, vi. m. pass. 
Formio ' amnis, ab Ravenna cLXXXiX. m. pass. antiqnas ' 
auctdB Italiae ^ termiuus^ nunc vero LstrisB : qnam cogno- 
minatam a flumine Istro, in Adriam effluente e Danubio 
amne, eodemque Istro, adversum Padi 7 fances^ contrario 



^^^^^■^ ■^^ ^ ■^^ ^^ 



Anaisumquo Varramiu edd. vett. et Oronov. AnaMWt qno VarUmM» Vet. Dalec. 
Anaxum quo Varramu» Cliiffl. Anassum quo Varianu* cod. Dalec. Forojiiu 
eliam Reg. Brot. 2. Lectionem nostram ezhibent Regg. Brot. 1. S. Colberr. 
Anibrosian. 2. et Ed. pr. — S Ita Hardninns ex rodd. et sic edd. recentt. X//. 
edd. vetr. et Gronov.— 4 lajndum regioni Vet. Dalec. — 5 ' Ita bene codd. 
Regg. Landinian. Ambrosian. et Ed. pr. Male in recentioribos editionibns 
emendatiim XXIII, Af. ab Aquileia,* Brotier. — 6 Ita ex codd. emend. Har- 
duinns. HaUa aueta edd. qusdani vett. liaiiat anctuM Oronov. et al. Mox, 
edd. vett. et Gronov. cognominatam tradunt af, Istro; rhtradunt non babetnr 
in codd. Chiffl. et Hardnin. neqne In edd. Hardnin.l. 2. 8. Miller. Bipont. et 
Oronov.— 7 Ita codd. Dalec. Clilffl. et Harduini ; item edd. Harduin. 1. 2.S. 
Miller. Bipont. et Frani. eidemque litro ex adoerso Padi edd. vett. et GronoT. 



NOTiE 



mento. In ostio portnm effictt sibi 
cognominem. Inter Romatinnm et 
hoc Tiliaventum majns flnviolos la« 
bitur, cojus in ore portus est de Lan» 
gugnama» Id Tiliaventum mtnns dici 
a Plinio suspicamur. 

' Anaxum [Anaegum'] Nnnc SteUoy qni- 
cnm in palndibns miscetnr Varramns, 
accolis Muzonela vocitatus, prope Ma- 
rannm oppiduin. In Mss. Reg. Colb. 
&c. FnriaMiia amni nomen est. 

J Al$a] Nunc Auta: baud procul 
Aquileia labitur. 

^ Natieo] ^a/tiaw Ptolemseo iii. 
1. De hoc Jornandes de Rebns Oe- 
tic. * Aqnileiae mnros/ inqoit, 'ab 
Oriente Natiso amnis elambit/ Pro 
TlKrro, Mss. Reg. Colb. &c. habent 
Tarro, 

* AquiUiam] Vespasiani nnmmus 
apnd Golis. p. 237. CoL. Aqvilbia. 

■■ Camorum htte regio] In qua Con- 



cordia Aqnileiaqne colonise continen- 
tnr, teste Ptolemato iii. 1. 

n Junetaque'] Qnn Camis, ioquit, 
conjnngitur regio, lapydum est: a 
Timavo incipit. A Strabone lib. tii* 
p. 814. 'I^voiBcs nomlnantor: IdwBcr 
Ptolemseo ii. 17. 

** Piictiiicm] no^troF Ptoleroaeo : in* 
colis Caslet Duino, prope Timavnm. 
De Piceno inde cognominato dicetnr 
ziv. 7. 

P Tergettinut] Go{fe de Triewttt id 
enim ei nnnc quoqne oppido nomen. 
T4pytarow ueXmpia Ptolemseo loc. cit. 

fl XXXIII, [XXIII,] Af.] Anto- 
ninns xxiv. M. P. Strat>o lib, v. pi 
216. stadtis 180. hoc est, xxii. M. B. 
pass. 

^ Formio^ Nnnc Rtsone. Ptole* 

• Antiquus] Ante divisionem Italiss 
ab Aogusto institutam. 



NAT. HIST. LIB. III. 23. 



679 



eorain percuflsn mari inteijecto dulcescente, pleriqne dix- 
ere ^ falso^ et Nepos etiam ^ Padi accola. Nnllus enim ex 
Dannbio amnis in marc Adriaticum effunditur. Deceptos 
credo^ qnoniam Argo nayis flumine in mare Adriaticum 
descendit» non procnl Tergestey nec jam constat quo flu* 
roine. Uumeris travectam Alpes, diligentiores " tradunt 
Subiisse autem Istro/ dein Sayo^' dein Nauporto, cui 
nomen ex ea causa ^ est, inter JSmonam Alpesque exo- 
rienti. 

xxiii. (xix.) Istria/ ut peninsula, excurrit. Latitudi- 
nem ejus xl. m. pass. circuitum verocxxv. m.' prodidere 
quidam. Item adhacrentis Liburniao et Flanatici sinus.*' 
Alii Libumise glxxx. m. NonnuUi^ in Flanaticum sinnm 
lapydiam promovere, a tergo Istriae^ cxxx. m. pass. Dein 



^ ^ # **^^*Nr # ^* 



fiateUmi cod. D«lec.<»8 Sic ez codd. HardniD. slc qnoqne Cbiffl. Herdnin. 
I. S. 8. Miller. Bipont. et Franz. et Nepo§ ConuliuM etiam edd. vett. et Oro* 
nov.— 9 Ita codd. Harduin. et Ciiiffl. item edd. Hardnin. 1. S. S. Miller. Bi- 
pont. et Frans. Sae edd. vett. Mox NoMponio c. n, e. e. e. e, t. Eumoniam Vet. 
Dalec. 

Cap. xxTii. 1 Itacodd. Hardaini et Chiffl. cnm edd. Hardnin. 1. 2. 8. 
MUler. Bipont. et Frans. CXXIL edd. vett. et Oronov. Mox, Vet Dalec. 



NOT^ 



' Pleriqme iijeere'} Anctor libri Mi- 
rab. Aoscult. pag. 1100. Anctor Pe- 
ripli PoDti Eoxini, pag. 10. Tima- 
getes Ir T^ v/M^iv wtfH XkfUwttVf apud 
Schol. Apollon. ad iv. 250. Theo- 
pompas apud Strabon. lib. vii. p. 
817. aliiqne. 

"Di^feattorss] Propins tamen a ve- 
ro Scymmas al>esse videtnr,qni qnem- 
admodum refert Apollonii Scliol. ad 
Argon. IV. 284. ait a Tanai amne in 
mediterraBeum marr, atque inde in 
Adriaticnm descendisse. 

^ letro] A Tanai primam, Ponto- 
que Euxino in Dannbinm, sive Is- 
trnm, il tradidere Argon navim pri* 
roum descendisse: mox amnem Sa- 
vnm snbllsse, qni in Dannbiiim in* 
fluit : deniqne ex Savo in Nanporinm 
fluvinm esse transvectam : mox hu- 



meris per Alpes snblatam in Terges- 
tinum usqne slnnm. Savns Carnio- 
lam Croatiamqne perUbitur : la Sate, 
Nanportns, qoem Laubach vocant, in 
ipso Camlolas agro in Savum inflnit. 
^mooa ipsa taubach est, Carniolss 
metropolis, ant haec certe ex illuB ru- 
deribus excitata, ut recte Holsten. 
pag. 28. 

^ Ex ea cmisa] Qnod navem tnle- 
rit. 

* iBtrial Et ipsa quoqne decimae 
Italise regioni contribata. 

^ Flamaiici einue'] De qoo sinn dice- 
tnr cap. 25. 

^ NonmaUi] Censeri in hornm nu- 
mero Strabo potest, oram lapydnm 
inter Istros ac Liburnos stadiis mille 
constare testatns, lib. vii. p. 314. 
hoc est, cxxv. m. pass. 



' 



660 C. PLINII 8BCUNDI 

laburDiam cl. m. fecere. Tuditanas» qui domuit Istros, in 
statua sua ibi inscripsit,^ ab Aquileia ad Titium flumen 
stad. M.^ Oppida IstriaB civium Rom. ^gida,' Paren- 
tium :^ colonia, Pola,' quse nunc Pietas Julia, quondam a 
Ck>lchis condita. Abest a Tergeste c. m. pass. Mox op* 
pidum Nesactium : ' ^ et nunc finis Italiae * fluvius Arsia. 
Polam ab Ancona trajectus cxxx. M.^pass. est. 

1n mediterraneo regionis decimse, coloni»: Cremona»^ 
Brixia^^ Cenomanorum agro : Venetorum autem, Ateste :^ 
et oppida ^ Acelum^ "^ Patavium,'' Opitergium, Belunnmj 



^^<»^>#i#<»«»'»»i»»» 



Fanatki nmu, et paulo post, Fanaticum gmwn. — 2 Sic ex codd. Harditin. eam- 
qne tecoti recenti. sic qnoqne codd. Dalec. et Vet. ejusdem. stad. CC, edd. 
vett. et Oronov. — 8 Nexamtwm Vet. Dalec. Mox Cliiffl. Jluviui Mfrna ; aU 
Jl, Arse, — 4 Ita ex codd. Hardain. enmqne secati recentt. contentit Chiffl. 
CXX» M, edd. vett. et Gronov. — 6 Veneiorum aatem Adria. AteUe tt appidum 

VOTM 

' IH imseriptU'] Snbiotellige, regio- mflenia amne pra^terfloi Livioa pro* 

nis qnam domult latitndinem inscrip* didit, lib. XLi. p. 625. haud dobie Ar- 

sisse, stadioram mille ab Aqalleia sia fluvio, qni flnis Italis raox dici* 

ad Titinm aninem, qni Libnrnise ^- tnr. Qnaroobreni non aiiud id fnir, 

nis, nt dicetar cap. 26. Rem gestam qnam quod hodie Caeiel naoco dlci- 

narraot Florus in Eplt. Livli lib.ux. tnr, in ipso Arsiae ostio positaro, 

et Appianus in sexto bello IUyrico. Area. 

Fragmentnm qaoqne Fastoriim Tri- * FinUUalia'} £t decime regionis. 

niophalinm : C. SEBiPiioifiTS. c. f. c. J Crrnioiui] Piolemro iir. 1. K^ 

M.TvDrTAiivi. Cot. DB. Iapvdibvs. /utva KoKonfia, in Cenomanis. De- 

KAL. OcT. A. Dcxxvi. ductam eo coloniam, anno U. C. 

* JEgida] Mox JnstinopoHs appel- Dxxxvi. P. Corn. Scipiooe, T. Sem- 

lata, nnnc Cabo d^lHria. Vide In- pron. Longo Coss. anctor est Livins 

scripiionem vet. apad Cluver. Ital. lib. xxi. p. 101. et Epitomator ejnt 

llb. I. p. 210. in flne lib. xx. Cremone» 

' Parentium] Nunc Parenzo, cnm ^ Brixia] Bretee^ Cenomanorom 

portn celebri. Tiaphrnoiv, vihxi jco) geotif capnt Brixia appellatur a Li- 

Xif^v 'IffTpias, Stepbano. In Conc. vio lib. xxxii. p. S02. Et ■pnd Hto* 

Yi. QBcnm. act. 4. ' Anrelisniis Epis- lem. loc. cit. Kewofuuwif Bpt^ Colo- 

eopus Ecclesic Parentinn Provinciss niam vocat Inscriptio veins apiid 

Istria».' Clnver. Itai. Antiq. lib. i. p. 262. 

ff Pola] Hspc Plinins a Mela ii. S. * Ateste] Niinc voce demioatay 

' Sinus Polaticus/ inqnit, ' et Pola Este. 

qnondam a Colchls, ot feront, habi- >» Aeelum'] Ptolemieoy^AiMXor, non 

tata, inquantnmres traoseiint: nnnc "Ak^w. Hodie AxolOf sopra Tarvi* 

Romana rolonia.' Hodie Pola. sium. 

^ Neioctium] Ptolemspo iii. 1. N^. ^ Pataoium] Padaue, 'Owtr4frpom 

oaitrov r4?io$ *lTa?iias. Hujus oppidi deindePtolemaeo iii. l.inmediierra- 



NAT. HIST. LIB. III. 23. 



681 



Vicetia : Mantaa Tnscorum trans Padam sola reliqua.'' 
Veuetos Trojana stirpe p ortos^ auctor est Cato : Cenoma- 
nos jaxta Massiliam habitasse in Volcis.^i Fertini/ ' et 
Tridentini/ et Berunenses/ Raetica oppida : Raetorum et 
Euganeorum Verona," Julienses^ Camorum. Dein quos 
scrupulose dicere non attineat, Alutrenses^^ ^ Asseriates, 
Flamonienses ^- Vannienses, et alii cognomine Culici : Fo- 
rojnlienses^ cognomine Transpadani» Foretani^ Nedi* 



Vet. Dalec^O FeMriniy et mox Bervense$ Vet. Dalec. Berbense» Chifi. — 
7 Ita codd. Hardiiini et t)alec. cnin edd. Hardiiin. 1. 2. 3. Milier. Bipont. et 
Frans. Aiwirtetues Oronov. AluiriinseB al. Tett. Mox, FiamonienseB, VajwienBe» 



NOTiE 



neis Venetomin oppidisy niinc Oderzo^ 
in Marchia Tarvisana. b4\owow quo- 
qne ibidem, Beluna. Vicetia, Vieen- 
ztL, inter Venonam et Patavinm. 

« Sola reUqna] Ex iis iirljibns qnas 
Tosci trans 1'adiim condiderant, cum 
rernm tota fere Italia potirentnr. 
Idcirco apnd Virgil. i£neid. x. Man- 
tna dives avis dicitur, et Tosco ei de 
sangnine vires. 

P Trojana etirpe'] Antenore dnce. 
Vide Livium initio lib. i. 

^ In VoIcib] Utramque Rliodani ri- 
pam Volr» qnondam teniiere. Anc- 
tor Livins iib. xxi. p. 197. Finibos 
snis egressos e Gallia Cenomanos, 
cnm Belloveso, Ainbigati Bitnrigum 
et tntiuB Celticoe regis nepote, docet 
Livius lib.Y. p. 98. nbi Cenomanos 
Aulercos vocat. Consedere ii porro 
apnd Volcas primom : mox per Tan- 
rinos taltos in Itaiiam prorupere, 
Brixiamqne, Veronam, Cremonam,et 
Mantnam constmxere. Vide P. /E" 
gid. Laccary de ColoD. Oallor. ii. 6. 
p. 94. 

' Ferlini] Ita libri omnes. Hand 
dnbie pro Feltrini, ut habet Cassio- 
dorus. Antonino qnoqne FeUria, in 
Rhsetia oppidi noinenest,aTridento, 
M. P. Liv. nuDC Feliref sopra Tarvi- 



sium. 

• TrideiUim] Tridentnm Trente, ad 
aninem Athesim. 

' BeruneneeB] In Mss. ubique Btf- 
ruenaeB. Hodie BeUuno supra Feltri* 
am, ot qoidem videtur. 

V Ffrona] Verone, quam Athesif 
hodie mediam secat. Cenomanis a 
Ptolemaeo ascribitur. 

^ JuUenee$] Quornm 'Io^Aiok Rcipri- 
ffor Ptolemseo ii. 14. Extare hiijus 
vestigia aiunt circa Tilavempti ainni^ 
initia. 

^ Alutren$e$] Deinceps alphabetl 
ordine popnli recensentnr : iu niedi- 
terraneo regfonls decimse omnes po- 
slti. Ita Mss. omnes. Cave porro 
hos pntes ab Alvona, de qua cap. 26. 
cognominatos, aot ab Aloo oppido, 
de qno Stephanus verbo ^Xdbwr, cum 
id in ora stt positom : in mediterra- 
neo, Alntrenses. 

> Flamonienee»] Non a Planona, de 
qna cap. 26. quse nrbs littoralis est, 
sed a Flamonia, qnse nnnc Flagogna, 
haud procnl ripa Tilavempti amnis. 

1 For^yuUeneee] FriouH, Transpa- 
dani cognomen his fnit, quod et alii 
Forojulienses Cispadani erant In Um* 
bria, de qnibus cap. 19. 



682 



G. PLINII SBGUNDI 



nateSy^' Qtiarqueniy Taurisaniy* Togienses^ Varbari. Iq 
hoc sita interiere per oram Iramine^ Pellaon, Palsatiam : ^ 
ex Venetis Atina, et Caelina : Camis^ Segeste, et Ocra - 
Tauriscis Noreia* Et ab Aqaileia ad duodecimam lapi- 
dem, deletum oppidum etiam invito senatu^ a Claadio*^ 
MarceliOy L. Piso auctor cst. In hac regione et nnde- 
cima " ^ lacas inclyti sant, amnesque eorum partus aut 
alumni : si modo acceptos '^ reddunt, at Adduam ^ Larias, 
Ticinum Verbanus^ Mincium Benacus, Ollium Sebinus, 
Lambrum Eupilis^ omnes incolas Padi.^ 

Alpes in longitudinem x. pass. ''* patere a sapero mari 
ad inferum, Caelius tradit : Timagenes xxii. m. pass. 
deductis : in latitudinem aatem Cornelius Nepos centam 
M. T. Livius tria m. stadiorum :^ uterqae diversis in locis. 



OroDOv. Fiamomensea VanienMes Hardain. 2. S. Biponr. et Frant. — 8 Ita Vet. 
Dalec. et edd. post Hardiiin. Venidate» edd. vett. et Oronov. Mox, pro Var' 
barif quod exhibent codd. Hardnini et Chiffl. cnm edd. Hardnin. 1. 2. S. 
Miller. Bipont. et Frani. Varwtni len^itnr in edd. vctt.— 9 Pahicium Ald. 
Junt. Bssll. Lngd. Erasmi, Dalec. Lu|[d. 1606. Elz. et Gronov. Paiutimm 
codd. Harduini et Chiffl. curo edd. recentt. — 10 Ua ex codd. Hardnln. enm- 
qne aecnii Miller. Bipont. et Frans. antra legebatnr, a M. Ctaadw» — 11 Codd. 
Dalec. et Chiffl. et Vet. Dalec. item Hardnin. 1 . 2. 8. Miller. Bipont. ttt 
Frans. et XI. edd. vett. et Oronov. et X.—12 Ita codd. Hardnini, Chifil. 
Dalec. et Vet. ejnsdem, item edd. Hardoin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frans. 
excepCM edd. vett. et Oronov.— 18 Vet. Dalec. cod. Dalec. et Chiffl. X. Af. 
JMM. edd. vett et Oronov. X. paet. Panlo post, Tolet. et Salmas. dedaetie» 



NOT« 



■ Nedinatee] Ita Mss. non Venida^ 
te$: atqne ita sane series ipsa ele- 
mentornm exigit. 

*■ Tcnirisant] Vel Tarvisani : oppi- 
dnm Tarvisinm, Treviee. Ex oppidis 
deinde qns interiisse dicnntnr, No- 
reia Straboni cognita, lib. v. pag. 214. 
qni infeliciter ibi pugnatum a Papirio 
Carbone adversns Cimbros et Tento- 
nas ait. Incolae apudOmterum, pag. 

645. NOREENSES. 

^ Et undedma [et AT/.] Ita Mss. 
Hoc est, et in undeeima regione : nam 
Ticlnum, non decimse, sed prspceden- 
tis uodecimsB regionis amnis est. 



^ Ut Adduam'] Larins lacns, Ltgo 
di Cemo. Verbanus« Lago Maggiarom 
Benacns, Laga di Guarda. Sebinna, 
ab oppido Sevo, sive Sebo, Lago di 
Seot mox d^Iseo appellatus. Enpilia 
deniqne, Lago di Pastano. 

^ Ineokte Padi] In Padum deniqne 
conflnere ait eos amnes. 

c X. pau."] Hoc est, deeies centena 
millia passnnm. Siqnidem denatii 
notam, superducta linea, signare de« 
cies, atqne in hujuscemodi, centena 
millla semper intelligi, ssepius ante 
admoooimus. 



NAT. HIST. LIB. III. 24. 



683 



Nam et centum millia excedant aliquando, nbi Grennaniam 
ab Italia smnmovent: nec lxx. m. explent reliqua sui 
parte graciles^ veluti naturae providentia. Latitudo Italias, 
subter radiccs earum a Varo, per vada Sabatia, Taurinos, 
Comum, Brixiam^ Veronam^ Vicetiam/^ Opitergium, Ar- 
siam^ DCCXLv. millia ■< > passuum coUigit. 

XXIV. (XX.) Incote Alpium multi popnli, sed illustres 
a Pola ad Tergestis regionem Secusses/ * Snbocrini, Ca- 
taliy Monocaleni : jnxtaque Camos quondam Taurusci ap- 
pellati, nunc Norici.^ His contermini Rseti ^ et Vindelici, 
oranes in multas civitates divisi. Raetos Tnscorum * pro- 
lem arbitrantur, a Gallis pulsos duce Raeto. Verso de- 
inde * Italiam * pectore Alpium^ Latini juris Eugancas 
gentes, quarum oppida xxxiv. enumerat Cato. Ex iis 
Triumpilini/ venalis cum agris suis populns : dein Ca« 



^^^^^^^^^^■^^ 



In laiiivdhum autem Comeling Nepo» col, M. — 14 VinceniioM Vet. Dalec. 
Mox, Opitergiwn, Aquiieiam, Terrestet PoUim^ Oronov. et edd. vett. — 15 Ita 
Hardnin. ex codd. tuis et Chim. euntqne secuti Miller. Bipont. et FransE. 
DCCXIIi. miUia Tolef. et Salmant. DCCII. miUia Oronov. et edd. vett. 
Pro eoUigit, Tolet. et Salmant. habent agii. 

Cap. XXIV. 1 Feeussee Chiffl. Mox, pro Catali, qnod ex codd. restitnit 
Hardninus, CatiU babent edd. vett. Menoeaieai Oronov. — 3 Vet. Dalec, to 



NOTiE 



^ Tria M siad.^ Hoc est, cccLXXv. 
M. P. 

f DCCXLV. miUia^ Dncto itinere 
panlo longiore per diverticnla oppi- 
dornro. 

* SecuMus'] In Msa. Feeuee. Subo- 
crini, abOcra fortassis oppido vetere 
eognominatiy de qao cap. snp. Cata- 
liy (lic enim Mti. babent Reg. Colb. 
Scc. non CaiiU^) in vetere Inscripti- 
one tandantnr, TergeataB reperta, 
qnam Ornterus recitat, pag. 408. 

^ Noriei} De hia dicet^r cap. 27. 

« Rati'] Raeti hodie, U$ Griaons^ 
et U ComUde Tirol. Vindelici, a Bri- 
gantino lacu ad ^nm amnem> qua in 
Dannbium in6nit, tenuere, ubi nnnc 
Dncatus Bavari», circumjeetique 
■gri. 



^ RiBtos Taaeorwn'] Id qnoqne Jns- 
tinns prodit xx. 6. p. 161. ' Tusrl 
qnoqne, dnce Raeto, avitis sedibus 
amisiiis, Alpcs occnpavere: et ex dn- 
cis nbmine genteS Rsetorum condi- 
derunt.' 

c Veroo deinde'] Qoa deinde versus 
Italiam spectant Alpium Jnga, ibi 
Latii jnre donatae Euganeae gentes. 
In Enganeis Veronam esse positam, 
snp. cap. vidimus. — ' Venim caput 
Euganearum gentium fnisse videtur 
oppidum nobile, quod adbnc vetns- 
tnm retinet nomen, Lvgano, ad lacum 
cognominem, Lago di Lagano : inter 
lacnm Verbanum, Lago Maggiore, 
et lacnm Larinm, Lago di Como.* Ed. 
sec. 

' TViaun/N/tRi] QQornm ager nune 



684 



G. PLINll SBCUNDI 



inuni^K complnresque similes finitioiis attributi municipiis. 
Lepontios ^ et Salassos/ Taurisc» ' gentis idem Cato ar- 
bitratur. Ceteri fere Lepontios relictos ex comitatu Her- 
culis^ interpretationeJ Graeci nominis credunt, prsBustis in 
transitu Alpium ^ iiive membris : ejusdem exercitus et 
Graios fuisse, Graiarum Alpium ^ incolas, praestantesque 
genere Euganeos^ inde tracto ^ nomine. Caput eoruro Stoe* 
nos 'J ^ Raetorum Vennonetes Saruuetesque ^ ortus Rheni 



lUtliam. — S Sic codd. Harduini, cnin edd. Harduin. 1.2. S. Millcr. Bipont. 
et Franz. Tauricai edd. vett. et Grouov. — 4 Ita codd. Harduin. ciini edd. 
Hardoin. 1.2. S. Miller. BiponC. et Franz. pemsiis in traiuiiu Alpium mem' 
briM. Ejuidem exercUui tt GraJuttfuute^ Grtdarum Alpium et^ 8fe* cod. Dalec. et 
Cliifll. praugli^ intra sinus A*n,m» EjuMdem et Graiot /uisae^ posito» in /roaaite, 
Graiarum Alpium^ t^e, edd. vett. et Oronov.— 6 ' Optime «ic cod. Reg. l. Sic 
et Fatti Capitoiini.' Brotier. Vide Delph. Not. Mox, Fcanaiifliaeff Cbiffl.— 



NOTJE 



Troppia dicitnr. Clnver. Ital. iii. 24. 
Vallis est, qaam Mela amnis per XZT. 
M. pas8. secat, ciijns fauces ab urbe 
Brixia, v. M. P. distant. De bis ia 
Tropa>o inferius. 

t Camuni] Kofiowoi Straboni lib. iv. 
p. 206. qnos ciim Lepontiis copolat. 
Vallis est, Raetici jiiris, qu» a pris- 
cis cnltoribns retiniiit nomen, Val Ca- 
moniea^ siipra Sevinnm lacum. Ita 
Honor. Bouche tii. 1. p. 100. De 
his rnrsnm inferius. Kap/oiptoif Dioni 
lib. Liv. p. 6S4. A Camnto noiuen 
babuisse dicuntnr, qni Deus idem 
cum Marte. Apud Ornterum, pag. 
49. vetus Inscriptio : ARDoiHNiB. ca- 

MVLO. lOVI.MERCVRIO. HERCVLl. Sub 

priore Ardoinns nomine inscnlpta 
Dians effigies est, Marlis snb Camn* 
lo, et sic deinceps : raedius Jnpiter 
stat. 

^ Leponiios] Hi valles eas tennere, 
quse snni circa Verbanuin lacuni, La* 
go Maggiore: intcr quas ValtVOtulaf 
et ea qiiam Ticiniis secat amnis, in* 
colis Fdi JJecenlina, qoasi Lepontina, 
dirta. Ita Honor. Botiche, p. 102. 

^SaUueoe] Qoorum regio nunc Valle 



d*OBta: oppidum Augnsta Prvtoria, 
nt diximns cap. 21. 

J Interpretatione'] A Orspca voce 
Xtlm, linquo: quod ii relicti ibi ex 
comitatu sen exercitu Herculis fo- 
rent, Lepontii appellati. 

^ In transitu Alpium] Locnm honc 
ad exenipUrium Mss. Reg. Colb. 
Chiffl. et Paria. fidem accurate re- 
6nximoa. 

* Inde tracto] Qnasi t^^ctot, vel 
oiiywiSf ob generis prapstantiam dice- 
rentur. 

*■ SteenoB [^Stonos] Livins in Epi* 
tome lib. lxii. ' Q. Marcios Consnl 
Stonos gentem Alpioam expugnavit.' 
Apud Ornter, pag. 308. cx Fa»tis db 
LiovRiBVs. ST(BNei8 Fulsse ii vi* 
dentur in agro Tridentino propefon- 
tes Cliisii amnis. Stephanus : 2toS- 
wos r^Aif Aty6pctw, 

■> Saruneiesque] Ita libri omnes. 
At rectiiiB forte Suanetes^ de quibus 
mox iterum in Tropbaeo : nam et Pto* 
lemspus II. 12. in Rsetia Suaniiaa 
agnoscit : et O&tivwfas, qoi Vensume- 
tu a Plinio appellantor. 



NAT. HI8T. LIB. III. 24. 



685 



amnis accolant: Lepoiiiioniniy qni Viberi Tocantar^ fon- 
tem RhodaDiy eodem Alpium tractu. Snnt praeterea Latio 
donati incolae, ut Octodurenses,'* et finitimi Centrones.^P 
Cottianse^ civitates: Catnriges/ et ex Caturigibns* orti 
-Vagienni Ligares^ etqui Montani vocantnr: Capillatorum* 
que plnra genera ad confinium Ligustici maris. 

Non alienum Videtur boc loco subjicere inscriptionem e 
tropaeo^ Alpium, quae talis est: impbratori cjesari 

DIVI P. AUG. PONTIPICI MAXIMO, IMP, XIIII.7 TRIBUM- 
CIi£ PGTESTATIS XVII. S. P. Q. R. QUOD BIUS DUCTU 



***^^^*^s*^>* 



6 Ceainmei Oronoy, Panlo posf , pro fnimtaiii. vel Montanif nt scribnot alii, 
qiiidam legunt AppMani^ ab oppido Appna, hodie Pontromolo. — 7 Sic ex codd, 
emend. Harduin. et sic edd. Harduin. l. 3. 3. Miller. Biponi. et Franz. 
XVlIi. Tolet. et Salmant. Imp. xiii. Tribunitiai potbstatis xviii. Ver. 
Dalec. Trib. potbst. b. p. q. r. xvii. Oronov. et al. Faulo pott, in Cbiffl. 



NOTiE 



» Oetcdmrentei] Td Notit. Prov. Ct- 
vitat Valensiam ' Octodnrns : nunc 
Mariignae en Valaie. Agri circum- 
jacentls inroltr* le» Vaudoi§, 

P Centronee] Khnpwns Ptolemso, 
In Ormiis Alpibns, iii. l. In Notitiis 
Oalliarom, Civitas Centronum Taran- 
tasla, TarantoiM. 

4 CotHanai] Cottii Regis imperio 
sobject» : a qno et Alpes Cottis no- 
men sortit», hodie le Mont Cenis, 

' Catmrigee] Catnrignm in Oraiis 
Alpibus capnt est Ebrodunnm £m«> 
6rMii, Ptolemno iii, 1. aliisque. Hand 
procul Ebrodnno vicus «st Ckorgee, 
qni hand obseura qnidem prlsci no* 
mims vestigia retinet. Vide Nic. 
Chorier, lib. i. p. 12. et HoDOr. Bou- 
che III. 2. pag. 117. 

• Et ex CatHrigilm»] Tn Mss. Et 
Tari UgMribua ortif t^, De Vagten* 
ois, et Capillatis Liguribns, dtximus 
cap. 7. De montanis Siltos, lib. viir. 
* Tnm pemiz Lignry et sparsi per 
saxa Vagenni.' 

' Etropteo] E&tare hoc ipsumTro- 



pspum, apud SeguMonem sive Sncam, 
cum hac ipsa inKcriptione, jnxta Ur- 
bis nicEnia, in Alpinro fancibus, testis 
ocnlatns aflirmat Prspses de Boissieu, 
Mirac. Delphtn. cujus Epistolam ea 
de re recitat Honor. Bonche iii. l. 
p. 99. Angnst. de la Chieza, Ep. Sa- 
liitiensis, de Corona Sabaud. parte 
2. p. 8G8. aliiqoe. — ' DtiTert ab ipso 
tropspo Arctis trinrophalis, qni est 
Segnsione, tive Snzae in Pedemontio 
et alia ibi Inscriptio est, cnjus hcpc 
tantnm verba erni potuernnt ab ocn- 
lato teste, anno 1671. imp. CiBBARi, 

AV6V8TO, DIYI. P. PONTIPICI HAXI- 
MO TRIBVNIC. POTBfiTATIS XY. IHP. 

xiiii Hanc Plinianam oportet 

fnisse in Comitatn Nicatensi, in pago 
Torbta, prope Nica^am. Describit 
eam Oruterns, nsque ad ea verba, 
' Oentes Alpine,' p. 226. 7. sed ex 
editione Dalerampii. Addidit enim 
Tribnniciat potestatis annnm XVIL 
qaem nulli Mss. codices, ddIIs ante 
Dalecampium editiones habent.' Ed, 
eec. 



686 



C. PLINIl SBCUNDI 



AUSPICIISQUB GENTBS ALPIN^ OMNBS, qVJR A MARI SU* 
PBRO AD INFKRUM PBRTINBBANT» SUB IMPBRIUM POP. 
ROM. SUNT RBDACT^. 6BNTBS ALPlNiE DBVICTA : TRI- 
UMPILINI^" CAMUNI, VBNOSTBS» VBNNONBTBS/ ISARCI/ 
BRBUNI,^ GBNAUNBS,9* FOCUNATBS : ^ VINDBLICORUM * 
GENTBS QUATUORy CONSUANBTBS, RUCINATBS>'^ L.I«- 
CATBS> CATENATBS: AMBISONTBS/' * RUGUSCI, SUANB- 
TBS,^ CALUCONBS/ BRIXBNTES, LBPONTIIy VIBBRI, NAN- 



^^^^^^^^*^^^ 



REDACTM ET 6ENTB8.— 8 Ita fx codd. HardniD. ita qiioqae edd. receott. 
Camuci, Vennestes, Vennonbtbs Chifii. Camuni, Vennonetes Oronov. et 
edd. vett. Mox, pro Brbuni, margo Dalec. et Oronov. Brioantii, Straboni 
BrtoficoR.— 9 Ita Chiffl. Hardiiio. 1.2. 3. Miller. Bipont. et Franz. Nauhbs 
edd. vett. et Orooov. Vide Var. Lectt. nostras ad Horat. iv. Od. 14. 10. — 
10 ItaChiffl. Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frana. aniea legebatnr 
Virucinates.~11 Ita Chiffl. Ambisuntes qasBdam edd. ante Brotier. Abi* 



NOT^ 



" TriumpUini] De Triampilinonini, 
Camunoruoi, Vennonetaroqne sitn 
paulo ante diximus. Venostes val- 
lem tennere, qnae nnnc Val Venosca^ 
in qna Athesis amnis oritnr. 

^ iMrcij Hodie Val de Sarraf vel 
di iSareAa, prope Val Canumica seu 
Camonos, et Ollium amneni : Rbseti- 
ca ditionis. Vide Honor. Boncbe 
III. 1. p. 100. 

^ Br^iuit] Horuni meminit Tran- 
quillns In Tiberio, cap. 9. Bp€woi 
Ptoleroaeo, ii. 13. in Vindelicis. Ho- 
die Val Breunia, vel Bregna^ ad fon- 
tes Ticini amnis, prope vallem Lepon- 
tinam. Ita Honor Bonche, loc. cit. 
secutus Joan. Oeorg. Septaplam, in 
Tab. Duc. Mediol. 

* GeNaimes] Ita Mss. omnes: io 
editls diminnta perperam voce, iVan- 
nee, De his et de Brennis pariter 
Horat IT. Od. 14. * Drusns Oenaa- 
nos, implacidnm genus, Breunosqne 
veloces, et arces Alpibus impositas 
tremendis Dejecit acer,' &c. Forte 
Val Anagnia, inter lacum Comensem, 
Atbesimqne flnmen, prope Triden- 
tum. Itaex Lasio Hooor. Bouche, 



p. 101. 

y Focunatee] Snnt qui pntent esse 
Foteignif prope Lemaonnm lacum, id 
Pmninis Alpibus: quibns vix assen- 
tior : mirum enim videtor, a Raeticis 
Alpibos ad Pceninas temere PUuinm 
ac snbito subsilire. 

* VindeHcorum] Et in Vindelicia 
KwaovdMTos et 'Pourucilras, pro *PoMn- 
wdras et Aucarlovs Ptolemfeiis agnoa- 
cit, II. 13. K^vTuwriovs, (qiii Plinio 
Catenates, forte pro Clatenates) Stra- 
bo lib. IV. p. 206. Ltcates Licoin 
amnem accoluere, primario oppido 
Ao/^ao-ta, teste Strab. loc. cit. qnod 
postea Angnsta Vindelicorum, Au»- 
bourg, Honor. Bouche, loc cit. Ce- 
terorum situs incompertus. 

* Ambiionte»] Ita Mss. *Afi$ur^.' 
ruti Ptolemaeo ii. 14. in Norico. Rn- 
gusci, eidem Ptolemaeo ii. 12. 'P«- 
yovffKm, in Rietia: ubi libri vulgati 
perperam 'ViyovffKot exhibent. 

*> Suanetea] Forte qui Sarunetes 
proxime ante dicti, Rheni fontiam 
accolse. 

^ Caluconee] Ptolemeo ii. 12. Ka- 
^ai^iwm, inter Brizaotas et SuaDetas. 



NAT. H18T. LIB. III. 24. 



687 



TUATES, SBDUNl/ VBRAGRl, SALASSI/^ AGITAVONBS, 
MBDULLI,* UCENl/ CATURIOES,' BRIGIANJ,^ SOGIONTII^ 
BRODIONTIIy^ NBMALONI»^ EDENATBS/ ESUBIANI^ VBA- 
MINI» GALLlTiEy TRIULATTI^ BCTINI, YBRGUNNI, B6UI- 
TURI» NBMBNTURI, ORATELLI, NBRUSI»^ VBLAUNI, SUB- 

TRi. Non sunt adjectaD CottiaDse civitates xii.m°* qaae 



SONTB8 Gronov. Mox, pro CALUCOMBSyCbiffl. Alluconbs.— 12 Idem codex : 
Salassi, Cbutrones ; Gronov. Salasi. Alii mox Vbnkni pro Uceni. Oro- 
oov. Ebroduntii pro Brodiomtii.— 13 Chiffl. emiiaiea XV. Mox, pro Utm 



NOT^ 



Brixentam oppidnm sapra Triden- 
tum est, in ConiitatnTiroli,liodieqae 
Bnxen» De Lepontiornm Vibero- 
rumqne sitn paulo ante bac sect. dixi- 
iniis. Quibns Cssarem addimns,scrU 
bentem Bell. Oall. lib. iii. Rhenum 
oriri ex Leopontiis, et lonco spatio 
per fines NantuaDtiam et Helvetlo- 
rum citatum ferri. £t hi quoqne 
KammfSrm Straboni Ub. ir. p. 102. 
qni eos Rbeni footinm accolas facit. 

* Seduni] Oppidum hodie Sion^ re* 
gionls totins caput, quam vocant le 
VaUau, Veragri, ubi nonc U Cha-^ 
blaii, pars Delphinatos. De Salastis 
dixiiDos snperius. 

* Medulli] La Maurienne, nt egre- 
gie probat Honor. Bouche« p, 103. 
Pars Sabandie ett. 

' Veeni] Le Bomrg d^Chfsans, in par- 
te Oratianopolitaui agri« quam vo- 
cant le GraieieoMdan. 

s Cotartges] £m6rMN» nt diximus. 

^ Brigiani] Vel Brigantii, ut qni- 
dem reor, a Brigantio Delphinatos 
oppido, Briojifoii : in Alpibus mariti- 
mis, ut et Caturiges positi. 

' Brodtoaiii] Sic Mss. habent, non 
£I>rodontii, qui iidem sunt atqne Ca- 
turiges, nt diximns cap. 5. ubi Bodi- 
onticorum capnt Diniam esse vidi- 
mus. At ibi vetnst» editiones Bo- 
dientioe habent. 

) NemaUmi} Porte Mielan$f pagas 



liaud procul £brodano positui, in di- 
tione Sabaadl». Honor. Bouche, pag. 
104. 

^ Edenaiee] In dioecesi Ebrodnnensi 
nrbem Sedenam, la viUe de Seyne^ hos 
olim tenuisse,idein aiictor probat loc. 
cit. £snbianos vero, p. 106. prope 
amnem ^Hubaye^iu coufinio Sabau« 
die Provincisqne, in valle ciii no* 
men, ValiSe de Bareeione. Veamlnos 
in dicecesi Sanitiensi, Senez: item 
Trinlattos, ad pagum AUoz : £ctinos 
in Olandevensi : in Sanitiensi rnr- 
sum, Vergnnuos, iii pago Vergon», 
In Olandevensi iterum, oppido Gut/- 
laaJiies, £guitnros : item Oratellos, 
ubi nunc le Puget de Theniera : deni- 
que Velannosy nbi nnnc pagus Bueilf 
cui Bellio vetns nomen fuit. 

> Nerusi] Ptolemso iii. 13. Nfpov* 
cr(Mr ir6?us Ohirriov, bodie Venee : cui 
proximum est oppidnm alternm, S* 
Pauli cognomine, S. Paul de Venee, 
De Suetris egimus cap. 6. 

B CivUaies XIL] Civitatum noml- 
ne cave oppida intelligas, quae hodt- 
erno nsu civitatis appellaiione cen- 
sentnr : sed commuuitates qoasdam, 
qnae pagos mallos continerent. Ita 
Ciesar B. O. i. ' Omnis Civitas Hel- 
vetia in quatuor pagos divisa est«' 
Tacitiis Hist. iv. p. 103. * Itopnm In 
Batavos, et potiorem civitatis partem 
ad societatem Romanornm retractu- 



688 



C. PLINII SBGUNDI 



non facrnnt hostiles:'' item attributae® manicipiis lege 
Pompeia. Hsec est Italia Diis sacra, hae gentes ejus, bsec 
oppida popalorum. Super haec Italiay quao L. iEmilio 
Paulo/^P C. Atilio Regulo consulibus, nuntiato Gallico 
tumultUy^ sola sine externis ullis auxiliis, atque etiam tunc 
sine transpadanis, equitum lxxx. m. peditura dcg. m . ar- 
mavit. Metallorum omnium fertilitate nullis cedit terris. 
Sed interdictura id vetere consnlto patrum, Italiae parci 
jubentium. 

XXV. (xxr.) Arsiae* gens Libumorum jungitar, usque 
ad flumen Titium. Pars ejus fuere Mentores,^ Hymani/ 
Encheleas/ Buni/ * et quos Callimachus Pcucetias appel- 
lat : nunc totum uno nomioe IUyricum vocatur generatim, 
populornm pauca effatu digna, aut facilia ^ ^ nomina. 
Conventum Scardonitanum ^ petunt lapydes, et Liburno- 



^^^^^^■^^^ ^^^ 



Vet. Dalec. habet itd, — 14 Pa;p^ Jost. Lipsius de Milit. Rom. i. S. p. IS. \\% 
qiioqne Hardain. in editione priina. 

Cap. X1.V. 1 Bydini Chifll. Dndiiii Oronov.— 2 Vet. Dmlec.aii</arficMu-* 



NOT^ 



rnm.* Has civitatea recte conjicit 
Honor. Bonchc lib. iii. p. 110. eAse 
popnlos, qni TaUes haii Alpinm tenu- 
ernnt, qaibns haec hodie nomtna: 
Vfkl de Grana, Val de Vraite, Val de 
Gilde, Val d^Iaase, Val de Pau, Val 
d'Angro^e, Val de Pragelaa et de Lu' 
teme, Val de Pemtue, Val de Suze, Val 
de Lana, Val de Melon, et Val de Pont, 

" Nanfuerunt hMtilea] Qnoniam qni 
bas Alpes tenebat Rex Cottins, in 
amlcitiain Octaviani receptus eat 
Principis» inquit Ammianns lib. xv. 
p. 62. * Octavii ' debnit dicefe. 

^ item attributit] Nec snnc etiaro 
«djectap. inqnit, ee quae sunt niunici- 
piis attribiit», nt eo jus peterent, 
sive ut eornm foro ac jnrisdictioni pa- 
rcrent. 

P JEmUio Paulo [Papo] Ita Fasti 
omnes, non Pauh, ut perperam libri 
plerique omnes habent. Consulatum 



gexsere ii anno U. C. Dxxix. 

<i Gallico tumuUu] Belto Oallico 
Cisalpino, de qno vide Flornm ii. 4. 

* Arsia] Amni, de qno cap. 23. 
Be Libornie initio ac fine subscribit 
Florus II. 6. ' Illyrii/ inquit, 'sea 
Liburni snb extremis Alpium radici- 
bns agnnt, inter Arsiam Titiumqne 
flunieu longisVime per totnm Adriani 
maris littus effnsl.' Hunc tractum 
hodie vocant ta Morlaquie. 

^ Mentores] Mirrop^s Stephano. 

^ Hymani] Vide Notas et Emend. 
nnm. 79. 

^ Enchelea] 'Eyxf^^^ai Stephano : 
Scylaci, p. 9. *Eyx^^fU, inter Naro- 
neni et Drilonem amnes, qiii diei 
nnius navigatione invicem distant. 

• Buni] Ita Mss. omnes, Reg. Colb. 
&c. non Dvdtni. 

f Aut/adtia] Effatn sclllcet. 

f ScurdtmUanum] Ab oppido Scar* 



NAT. HlffT. LIB.IU. 25. 



689 



roin civitates xiv J e qnibiis Lacinienses, Sdapiiiotf^'' Bar* 
nistas» Olboneiises' nominare non pigeat. Jns Italicnm' 
habent eo conventu Alutse,^ Flanates,^ a quibas sinns no« 
minatnr : Lopsi^ Varvarini^^ "" immnnesqne Assesiates^ et 
ex insnlis Fertinates, Corictse.'' Cetemm per oram oppida 
a Nesactio,^ Alvona» Flanona,^ Tarsatica» Senia, Lopsica» 
Ortopnla, Vegiam, Argyrantam, Corininm, JEnona civitas 
Pasini : ^ Flumen Tedanium,'' qno finitnr lapydia. Insulas 
ejus sdnus ' cum oppidis» praster snpra significatas/ Absyr* 



^■#^<»^^^«»^^^ 



8 Chiffl. ewUaiei XXIV, Mox, ShU^inM OronoT. et cdd. Tett. Deinde, pro 
Olbonaues Parm. Venett. Herm. Berbarns, Ald. Jnnt. Basil. Lngd. Erasmi, 
Dalec. Lngd. 1006. £ls. et Gronov. habent Albotudue»,^^ Eedem edd. Tett. 
VanUmrim. Mox, Chiffl. et ex vuuUe FMnatee; margo edd. Dalec. et Oro- 
nov. etexi, FwHmtee; edd. vett. et Oronov. et ex t. FMMuOee, — 5 Ita ez 
codd. Harduin. enmqne seentl recentt. FbmoiM Chiffl. FZovoaa Ald. Jnnt. 
Basil. Lugd. Erasmi, Dalec. Els. et Oronov. Paulo post, in edd. vett. JEwima 
(vel JEiieiia) dottas, P«iiitiii» JliMuiiy r«claiitiMi, fiie JlnBter /apufia; Vet. Da- 



NOT£ 



dona» de qno cap. t eq. 

^ SaMj^aoe} Non Sta^moe, Ptole- 
maeo li. 17. SrXourt in oppidis Li« 
Iramomm mediterraneis : item Boirp- 
P909 a quo BnmiBts apnd Plininm. 

* OI6eMii«r#] Vel Olbianenses, ab 
'OKfiia IliyridiB urbe, apud Stepha- 
iinm. Vide Notaa et Emend. nnm. 
80. 

i Jsff ItaUeyml De qno dicemus in 
Notis et Emend. nnm. S. 

k iilulcv] Ab Aino sive Aloo, quo 
deoppido Artemidorns apnd Steph. 
Terbo ^Xdpwr Mcrd Bi r^ *kKmw 
Jaiklpf iari ^Kdftn^ Kot ir^Ais, ica2 irar 6 
ic6\ifos odns ^XarvFiKbf KoXArm, Pli- 
Bio taiox Alvona. 

' FkmaUe] A quibus nnus Flanati- 
cnMf nnnc Ooyb Canario, et Camero, 
Nomen habent a Flanona : ut Lopsi, 
a LOpticfti de quibus oppidit mox di- 
cetdi*. 

■ itanarinH Non Fanc&aHiit: ab 
oppida Liburaomm mediterraneo 
Ob m pevapl a ^ Ptolemso ll. 17. ntl et 



*Aruriaf nnde PUnio Aiaesiates mox 
appellati. 

■ FertbMtee^ Curictai] kovpuerk in- 
snla PtolemsBO ii. 17. Straboni lib. 
Tii. p. 815. KvpoKTuiiif nunc Vegia, 
Vide Notas et Emend. num. 81. 

^ A Nieaetio'] De quo cap. SS. in 
ostlo fluminis Arsiae, nnde Libumia 
incipit. 'AAo^a et «AorSra, apnd 
Ptolem. II. 17. hodie retinent nomen, 
AUfonOf et FZoiieiMi. Apnd Ornter. 
p. 108. FLiLNONA. Sequuntur apud 
Ptolem. Tapffa^Utat^inayAen^Utaf^Op- 
rovAo» Otfryiei, 'Apyvpovropf Koptnoif, 
Abt&ra, Tersatica nnnc Finme : Senia 
Segna: Lopeico^ Ortopola, Vesa, t^, 

P Ctvtfas Pannt] Sic Mss. omnes. 
Cur porro ita cogoominetur iEnona, 
Incompertnm. Hodie ^ona voemtnr. 

4 Tedoniimi] Tifidiftos Ptolem. loc. 
cit. Hodie 2^ermagna, 

' ^«4 smiim] Flanatici. 

• Significata»] Fertlnam et Curic- 
tam. 



]Mph,etVar» Cla». 



PUniue, 



2 X 



690 



G. PLINII SBOUNDI 



tiam, Arba/ Crexa,^ Gissa, Portmiata. Rfirsas in coiiti«- 
nente colonia Jadera,"^ quae a PolacLX. m. pass. abest: 
inde triginta m. Colentam'' insula: xviii. ostinm Titii^ 
fluminis.^ 

xxvi. (xxii.) Libumias finis, et initiam Dalmati» 
Scardona, in amne eo^' * xii. m. pass. a mari. Dein Tari- 
otarum ^ antiqua regio/ et castellum Tariona : promonto- 
riom^ Diomedis» vel, ut alii, peninsula HyUis^^^circuitu c. m. 
pass. Tragurium * civium Romanorum^ marmore notum : 
Sicum^ in quem locum Divus Claudius veteranos misit. 
Salona ^ colonia^ ab Jadera cxii.' m. pass. Petunt in 



^^^^>»^^i»^#^o 



lec. TtUamm qwtf, Isjmlia.— 6 Itacodd. Hardiiiiii et Dalec. item Vet. Dalee. 
Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Fraoz. Abnrtivmt Arba, TraguriMOHt /«m, 
PkwoB, Par4>» oHte: Crexa Logd. Eraimi, Dalec Lugd. 1606. £li. et Oronof. 
—7 * TUi legendum videtur ex Ptolem»o, qni ad fioem lib. ii. flavinm hnnc 
< Titam ' appellat, non < Titinm.'* Dahc. 

Cap. XXVI. 1 ' Lego : injine eo* Dalec.— 2 DeoHariotmmm emH^ regm 
cod. Dalec— 8 Ita codd. Chiffl. et Hardnin. item edd. Hardnin. 1. 2. S. 
Miller. Bipont et Frani. CCXXIJ, edd, Tett. et Oronov. Mox codd. Dalec. 



NOT£ 



< Arba] "Pipfia oppidi liomen est in 
inanla Scardona apnd Ptolem. cootra 
Libnrnos. Crexa Kp^ eidem, hodie 
Cherto. Portnnata non alterins in- 
snlaB nomen esse videtnr, sed Oiue 
epitheton. tnti opportuniqne portos 
ratione y magit quam re alia, insignis 
ac cognite : Oissa vero ipsa nunc 
Pago vocatur. 

" Jiid«ra] Nunc Zdra vecchia» Num- 
mns Domitiani apnd Ooltzinm, Col. 
AvGviTA. Iadeiu. £t apod Ptol. 
*l4Z9pa KoKcgyla. 

^ Colentum^l K^cktok insnlfeScar* 
donas oppiduoi Ptoiemso dicitor, 
H. 17. 

^ Titiifluminis] Tiroi worafihs Pto« 
lem. loc cit. Nunc Kerjlca, Scardo- 
nam praeterluit. 

* Scardona, m amne eoJ] In Titii fln- 
minis ripa: nnnc rndera, teste Jo. 
Lncio 1. 4. iScordona. SfcapSdra Pto* 
lem. II. 17. 



^ Tano(anuiilQuosA&rapidh'asStrft> 
bo lib. VII. p. 816. aliiqoe appeilant, 
nt quidem videtur. 

« Promontorium'] Nunc Cabo lU S, 
Nieolo* 

4 HsUu] Ab Hyllo Hercolis F. a 
qno Hylles gens hwc lUyrica Stepba- 
no. Xc/Mr^nyaos^YAAuci^tScymnoChio» 
pag. 17. 

« IVagicrtion] TVaeo. Sicum Sebemi" 
go, nt quidem ab omnibus creditnv. 
At Sebenigo citra Tragurinm ad Is- 
triam, non, ut Sicnm a Plinio atatul- 
tnr, nltra id sitnm est: qoapropter 
diligentius d» co videndum : nun) 
transpositns Sici sitns, aactoris au 
librarii liallucinatiqne. 

' Salona] Diocletiani patria : nnnc 
excisa : ex ejus rninis excitatnm Spa- 
latum. Vetus inscriptioapnd Oroter. 
pag. 23. CoL. Martia. Ivlia* Sa* 
LONA. Et PtolemsOy SaX^roi 



NAT. HIST. LIB. III. 26. 



681 



eam jara descripti in dccarias^ ggcxlii.^ Dalmat»; 
XXII. Decani;^ coxxxix. Ditioiie.s ; gglxix. Mazaei; 
liii. Sardiates. In boc tracta sant» Bomumy' Andetri- 
nm/ ^ Tribalium/ nobilitata popali Romani prseliis "" cas- 
tella. Petnnt et ex insnlis, Issaei/ ColentiDi» Separi, 
Epetini. Ab his castella, Pegantium/ "" Rataneam :? Na- 
rona "> oolonia tertii conventus/ a Salona lxxxii. m. pass. 



et OkxfSLjuraJunlntM dneriMii,'^ ' Ita codd. Rtgf^* l* S. Colbert Paris. et 
Editio priDcept. In cod. Keg. S. w d. CCCLXW Brotier. Toiet et Sal- 
maDt. CCCLXXXIL qaod recepit Hardmoua. edd. TCtt. et OroDOT. 
CCCLXXIL Moi, Tolet Dtlmakm XXIL Chiffl. Duimaia XXVL Deemd 
CCCLXIX* DedUiomeif tfe, Deinde, plurimfle edd. ante Brotier, DiiumeM 
LXIX» Mexm LIL Lcnetionem ooitram ezliibeDt Regg. Brot. 1. 2. Paria. et 
£d. pr. — 6 Bunmmj MoMdeiriitm edd. vett. et Gronov.— 6 * Corrnpte Msa. 
Reg. et editio princeps, petmd in ettm. Unde emeodatnm Id recentionbns edl- 
tionibns, PeguHiite, Emendandum erat Pegtmtium, PtolemaM» enim ii. 17. 
niryo^tor* nonc Ahnieuu* Brotier. Mox, « 8aUma LXXIL edd. vett. Oro- 
nov. Hardain. 2. ft. Bipont. et Franx. Panlo post,«ogiioniiiii ftMmargoDalec. 



NOTJE 



« /« deewriae} Salonitano, inqnit, 
diteeptant foro popoli mox appellan- 
di: ibiqne habent judicnm decorias 
omnino coci.xxxii. In Mu. Peiuni 
im eam jma^ juribu» deeeripiie in deeu' 
rjgff. De jndicnm decnriia persaBpe 
Ciccffo alliqne : ac Pliniiis ipse in- 
piimis xxxiii. 7. 

k HMwii] M8S.Reg. et Colb.i>«ci»- 
ri. Forte Detrii, de qoibns in h^c trao- 
to Ptolemaens ii. 17. Aiffim, et mox 
Animfee : item Mdfatoiy gens Dalma- 
ticsy etiam Dioni cognita, lib. lv. p. 
(70* Tnm ^Utp^mraij apnd eondem 
Ptolem. 

* iBMmiaii] Caatellnm Dalmatiae, a 
Libamiss oppido cognominey de qno 
rap. aectione» nt apparet, diversnm. 

^ Awdeirium] 'AMrfum. *Vide No- 
tas et Emend. nnm. 82. 

1 TViteliiiin] Mss. IVi^artioii. 

" NobOiiaia p. R. prttUie] Tiberio 
et OemiMiico iUoc ab Angnsto mis* 



sis. Vide Dionem, lib. lti. p. ff79. 

■ /attfi] Isssei, ab Issa^de qna cap. 
SO. Colentini, a Colento, de qua snp. 
cap. *Ev^ioy urbs est llttoralis Dal- 
matisB, prope Salonas, apud Ptolem. 
II. 17. qoam forte ioterdnm circnm* 
flnns maris «estns ambiret, imnlam. 
qne faceret. 

o P^nmHtMi] niryo^Mr inter op- 
pida DalmatisB jnxta littns posita, 
apnd Ptoiem. loc. cit. Nunc Sbniza^ 

P RalflHtfKm] 'Pa^ii>or r^M iko^iimlas 
«^Aiy appellat Dio iib. LVi. p. 578* 
Hodie Mueariaca. 

4 Nixrona\ Ptolemsso ii. 17. Vapfio» 
vh pro fidpwfa uoXmyta, Nnmmus Titlf 
apnd Ooltxiom« Col. Nabona. Uo- 
die Narenia^ 

' TertU eouveniue] Tergeminns in 
Dalmatia Libnrniaque conventns fn« 
ita sen Jndiciarium forom : Scardooi- 
tanns, .Salonitanos, et U in qoo nnoc 
versamnr, Naronitanns. 



092 C. PLINII SBCtTMDl 

apposita cognomittis sni* flavio^ a mari xx. tf« paas. M • 
Varro 7 lxxxix. diyitates 6o ventitasse anctor est Nimc 
soli prope noscmitar Oeramii^ decariis xxiv. Daorizi 
XVII. Daesitiates ciii.* Docleatse xxxiii. Deretini xiv, 
Deremistee^ xxx. Dindari'' xxxiii. Olinditiones xlit. 

Melcomani "" XXIV. Naresii cii. Scirtari"^ ilxxii. 81- 

• 

cnlotae' xxiv. popolatovesqae qaondam Italias VardsBi^ 
non amplias qaam xx. decariis. Prseter hos tenueie 
tractam eam Ozaaei»'^ ^ ' Farthent, Hemasini, Artfiit», Ar- 
mist». A Narone amne c* m« pass. abest Epidaaram' 
colcnia. Ab Epidaaro sant oppida " civiam Bom. Rbizi- 
niam/ Ascriviam/ Bataa/ Olchiniam/ qaod antea Colchi- 

et OroBOv.— 7 Fiiti» tioe pranomiDe io cod. Dolec. et ejasdem Vet..'8 JU^ 
f«f otci Cin. edd. TOtt. et OroDov. DuUiate» CVilL Chiffl.— 9 Vet Delee. 
Dermutm. Moz, Mdcnmmi XXV. edd. ante Hardain.— 10 Ita codd. OiiiL 
et Hardoin. item edd. Hmrdiiin. 1. S. S. Miller. Bipont. et Franz. Oemti cdd. 
▼ett. Mox, pro ArmisUB Chiffl. babet ArmUia^il Ita Cblffl. et edd. post 
Hardain. Verba, Ab Efidawro nmtf detnDt in edd. vett. et GronoT. Miuc» 

NOTiB 

• Cog^mMe tuS] Ita libri omnet. qoot Id^rMWf eppeHat Ptolem. loe. 
Bectitts» «ofiioiiimi Mi, vel ndmfcij* dt. 

Mf. Naroncu amnem intelligit» Nd- > A'acM«] 3i«o»X6r«Ptolem.loe. 

^Mw Ptolemmns Tocat, bodie No* cit. et Ohipiwy qiot *Afbicdmn appel. 

*V"^* lat Straboy lib. tii. p. SI5. ceotm i» 

• Cifama] K§pm^w Ptolem. ii. ir. tnlatt Pbaron. Vardeoc, Epitemo U. 
AmifMfm deinde Straboni, lib. yii. p. vii, Hb. lti. 

S16. AaiffmSrat apad eandemy pag. r Onuri] Oentea eat jam tnm mv» 

814. qai Av&OOirm^ at atbitror, Dioni, tno defecitse ittnuit. Vide Notat el 

ilb. LT. p. 608. Doclcatae, ab nrl>e Em. nom. 64. 

AmOLia, in meiUterraneo Dalnmtim, • Epidmnm] Jffnne BagMHveedU»: 

apod Ptolem. qos adbac In ralnit eni Ragata nova taccettit. 



nomcn tervat tette Holsten. p. SS. Ptolem. ii. ir. Vetnt intcn opiiil 

Incolm Ptolemteo, AoftXfSrw. Ooltelnm, Col. Epidatrtm . tMO. ». 

« JHitdari] Aj|id4pioi Ptolemco, loc * Ehimnwm] Straboni lib. Tii. p. 

cit. 814. et Stepbano, *p{f«y. Ptdemieo, 

^ JMeomMi] McXjMfi^, Ptoiem. *P/iW. Hodie Riihie, in intirao ro- 

Vide Notat et Emend. nnm. 86. Mox cettn Rhiioniei tinat, Ge^eii Caim^ 

Naretii, qai Ptolemteo loc. cit No. Oppidani Rhisonitm Livio, lib. xlt. 

f4w«h. p. 580. 

* SeMari] Forte SereHi; nam 3«. i» Aeerivimn] ^knpMtv Ptolemfto. 

pifrwp in hoc tracta agnoscit Dio, loc. clt. Hodie i^eiiare. 

Ub. lti. p. 679. Vel lant ii potint « Buim] Stephano, BovMr, 



NAT. H16T. LIB» III. 26. 



€93 



Aitfm dictani Bst, a Colchis conditum : amnis Drilo/ snper- 
qne eom oppidmn civiam Romanoram Scodra,'^ ' a mari 
XYiii. M. pass. Prffiterea mnltoram Graeci» opiHdoram 
deficiens memoria, necnon et civitatam Talidaram. Eo 
Bamque tracta fnere Labeatae/ Enderoduni,'' ^ Sassaei» 
Crrabasi/ proprieqae dicti IUyriiy^ et Taulantii,^ et FjtBdu 
Hetinet nomen >^ in ora Njrmpheum ^ promontorium : Lis* 
snm'^ oppidam civium Romanorom ab i^pidauro o. M* 
pass. 

(XXI II.) A lisso Macedoniae^ proyincia: gentes Par<> 
theni^'^ ^ et a tergo eoram DassaretaB.** Montes Candariae ^ 



pro Snhu, Chiffl. babet AihMiiaim.— 12 Seordra Oronov.— IS Labentay Eifiv- 
lur, £M/eni]it Chiffl.— 14 * Hsc doo vociib. Retinei nomen, suppo8ititiavl<ieih> 
tar/ Dnlee. Moz» pro Nffmpkemn, qaod ez ReR. Brot. 1. et Ed. pr. restitiiit 
BrotleTy edd. reliqne habent NyH^Aaiim.— 15 Partkini Vet. Dalec. et mox in 

NOTJE 



qnoqne p. 9. Ptolemso BovAate, pro 
Botrro^ Nonc Bndoa. 

* Okhkuum] Othidmop Ptolem»o, 
loc. cit. Nnnc Pnlcigne, in conilnio 
Dalmati», Albanimqne. Incole Ll- 
vio Olciniatte, lib. xlt. p. 680. 

* IMU^ Ap^Kw Ptolem. ii. 17. 
nnnc DriMy et £e IMn, 

^ Seedra'] PtolemsBO loc cit. Ik^- 
dpa. Nnnc Seniarif in Albanla, qoa 
contingit Oalmatlam: non Drilooiy 
•ed snper Drilonero, alteri amni ap- 
potitnro. Oe Scodra liTins lib. xuii. 
p. 656. 

r LabeaitB] Labeatnm genti Oen- 
tinm Regem imperitasse anctor est 
liTinf Hb. XLiii. p. 555. et idem La» 
beatidem terram vocat, lib. xliy. p. 
564. Idem Oentins Lissi regnabat^ 
nt ez Polybio in excerptis liqnety 
cap. TO. qno de oppido mox dice- 
mns. 

^^Enderedmni} ''Mnpo¥ Ptolemaeo 
II. 17. inter mediterranea Dalmatiae 
oppida: nnnc Endero, in Aibania, 
qna Serviam spectat. 

* Graben} Vorte TaKifipioi, de qni- 



bni Strabo lib. tii. p. ftl6. 

i lilyriz] Inter Naronem et Dri- 
nom. 

k ToMktnHi] De Tanlantiis Dlyriai 
gente Stepbanns : Macedooie a Pto- 
lemteo ascribitur, iii. 13. atque eomm 
oppida fuiMe Dyrrachinm Apollo- 
niamqne scriblt. Sic etiam Thncyd. 
lib. I. p. 17. 

' Pffrm] De Pyrsis Pomponint ii. 
S. * Tam Pyr«i| et Liburniy et It- 
tria.' 

■ Nymphenm] Nnnc Co^o dt Re* 
denu 

» iMMnn] Auraht Ptolemeo ii. 17. 
Ab AnnaComoena lib. xii. Alexiad. 
oppidulum dicitur in edito colle si- 
tnroy nnde protpectus osque Dyrra- 
chinm pateat. 

• Macedema] Nnnc ^lttmita dicitnr 
hsec reglo, Macedonias provincie a 
PtolemKO quoqoe attribnta, iii. 13. 

p Partheni] napdtvohs vocat Dio, 
lib. xli. p. 176. Parthenos Livins, 
lib. xxxiii. p. 400. Dyrrachio vicini 
hi fuere. Stepbano quoque Il^^r, 
it6\te 'UAvpiN^' rh i9riithWf n«yV^t. 



694 G. PLINII SBCUNDl 

a Dyrrachio Lxxviii.*^ m. pass. In ora vero Denda* 
civium'7 Romanoruin^ Epidamnum* colonia, propter 
inauspicatum nomen a Romanis Dyrrachium appellata: 
flumen Aons/ a quibusdam ^Eas ^ nominatum : Apollonia, 
quondam Corinthiorum ^ colonia, iv. m. pass. '• a mari 
recedens : cujus in finibus celebre Nympheum * accolunt 
barbari. Amantesy et Buliones.»'" At in ora oppidnia 
Oricum * a Colchis conditum. Inde initium £piri> montes 
Acroceraunia,^ quibus hunc Europae determinaviraus * si- 
num. Oricum, a Salentino Italiae promontorio distat 
Lxxxv. M.***** passuum. 



eodem, Di«arei<s.— 16 Ita codd. Hardnini, item edd. Hardnin. 1. 2. 3. Mil- 
ler. Bipont. et Frans. LXXIX. edd. vctt, et Gronov.— 17 /» ora cirtHinPin* 
tian. — 18 Sie ex codd. snis et Chiffl. emend. Hardninns, »c quoque edd. 
recentt. antea iegebator, VII. M, |MMii«m.-~19 ' Cicero in Orat. B^tmu» 
vocat; Stephan. Bollidenus.' Tumeb. Adv. zxi. 13.— 20 Codd. Dalec et 
Chiffl. LXXXV. M. 

NOTiE 

4 Daatareta] AofftrafifiTioi Ptolema*o oppidi ipsSus rndera tantnm extent. 

111. 13. et Livio lib. xxvii. p. 312. Mela ii. 3. ' ^as Becundom Apollo- 

Regio ipsa Aatrffainrris, Polybio lib. v. niam.' 

p. 621. Horum oppidum LychniduR, ▼ Quibutdam JEa»] Afai. Vide Ko- 

Ptolem. Unde apud Marceliin. Com. tas et Emend. num. S5. 

Lycbnidensis Episcopus Illyrici lau- ^ Corinthiorum] Ita Thucyd. lib. i. 

datnr : hodie Locrida, in Albania. p. 19. et Dio lib. xli. p. 174. A Cor- 

' Candavue] De bis Strabo, lib. vii. cyraeis et Corinthiis conditam aiunt 

p. 323. Apud Ptolem. loc. cit. KA- Strabo lib. vu. p. 316. Scymnns p. 

NAAOnnN hp4wi^ mentio, pro KAN- 18. aliiqne. 

AAOnnN. Hi Albaniara a Macedo- > Nymphewni\ Livius lib. XLii. p. 

nia proprie dicta disterminant. De- 540. ' Nympbeum in ApoltooiaCi 

serta Candaviae Senec», £p. 31. p. agro.' Egimns de eo ii. 110. 

230. < Qua vastos aperit Candavia y Amojitfs] Oricum Scylax, p. 19. 

saltus/ inqnit Lucan. vi. 331. in Amanticorum agro locat, et Ste- 

■ Denda] Vide Notas et Emend. phao. 

num. 85. * Bvliofnes] Straboni lib. vii. p. 390. 

' Epidamnum] Mela ii. 3. * Roma- BvAA/bm. 1n nnmmis apnd Goltzium, 

ni nomen Epidamnum mutavere, quia BTAAIONnN. Oppidnni BtiAAls» Pto- 

velut in damnum ituris omen id vi- lem. ii. 13. unde Bullidensis colonia 

sum est.' Vide et Dionem, lib. xli. Plinio iv. 17. 

p. 176. Nunc Durasszo, *■ Oricum"] 'dpuchs Stephano, et Ap- 

° ^oMs] Sic appellatur a Livio piano Bell. Civ. Ub. ii. p. 462. Konc 

xxxii. p. 885. Ab Apollonis vici* Orao, in con6nio Aibanis et Epiri. 

nioy bodie la PoUona vocatur: cum ** Acroceraunia} Virgilio Ceravnta: 



NAT. H18T. LIB. III. 28. 



605 



k 



xxvii. (xxiv.) A tergo Caroorom et lapydniQy qna se 
fert magnas Ister^ Raetis jangQntQr NoricL* Oppida eonim : 
Vinmam/ Celeia,^ Tearnia,^ Agantam/ Vianiomina^' J 
Claudia»*' Flaviam Solvense.^ Noricis janguntar lacos 
Peiso^"^ deserta Boiorom : jam tamen colonia Divi Claadii 
Sabaria," et oppido Scarabantia ^ Jalia habitantar. 

xxviii. (xxv.) Inde glandifera * Pannoniffi/ qaa mites- 



Cap. zxvii. 1 Ita ex codd. restiCnit Hardoinas, enmqae secnti Miller. 
BipODt. et Frans. ita quoqoe Reg . Brot. I. Vivana moflifiM Parm. et alim 
antiq. FtajM, ^mtmia Herm. Barbarus ez conjectura, qu« lectio postea iova- 
ait omoe« ante Hardninum editiooes. 

Cap. zzvfii. I Vet. Dalec Pamionta.— 2 Idem codex, Hardoin. 2. ft. 

nOTJE 



Dane MotUe di Cfttmera, Epirum ab 
Albania dirimont. 

« Determimammus] Cap. 16. 

« LXXXV. M.] Straboni Hb. vi. 
p. 281 • abest aCerauniit SaleDtionm, 
stadiia dcc. hoc est, millibiu pasanaoi 
uzzvii. et qiiingeDtis pass. 

* Nmiei] Bavarias partem ab Muo 
amne, Austriamqne oniversaroa prae- 
ter Camontam, in confinio AnstrisB 
Hnngarieqne positom, Norici olim 
tenoere, et Carinthiam, Stiriamqoe. 

' FtnaiMm] Apod Oroter. p. 669. 
NoRicvs. CoL. C. ViRVNo. Apod 
Ptolem. II. 14. in Norico Oiftpowoy, 
NoDC Volkmark ad amnem Dravom. 

r Celeia] KdKtta Ptolem. loc. eit. 
Groter. p. ISO. CELBiiB, reperta io- 
scriptio in Carniolse oppido, qood 
Tetostnm nomen retinet, CiUey. 

^ Teumia] Ptolem. loc. cit^^ Teovp- 
Wo. Apnd Oroter. p. 473. ii. viro. 
Tbvrn. Nodc Villach, io Cariothia 
soperiore, ad Dravuni amnem. 

* JfimtiaH] "Affomrroif Ptolem. loc. 
cit. 

i FtaNiomtM] Nooc Vienna Ans- 
trise. Vide Notas et Emend. mim« 
87. 

^ Clamdia] KXmffiotiov Ptolem. in 
Norico, loc. cit. Nunc Clage^furt, 



CarinthiflB oppidum. 

* FUnium Solcenee] Apod Oruter. 
p. 669. com Flavii cogoomeDto, qood 
deductam eo colooiam aospice Ves* 
pasiano indicat: Inscriptio reperta 
CibiniinHungaria,FL.SoLVA. Aiunt 
esse Sol/eldt^ in Carinthia, propeCla* 
genfiirtum. 

^ Peieo] In Aostrim Hongariseqae 
confinio, Neueydierzie, Vide NotM 
et Erocnd. noro. 88. 

° Sabaria] Etiamnum retinet oo- 
men in Hongarim AostriaBque confi- 
nio. Ibi reperta inscriptio, quam re- 
fert Oruterus, p. 389. C. C. S. hoc 
est» Colonia Claudia Sabaria. 2«ova« 
pia Ptolem. ii. 15. in Pannonia sa- 
periore. Et apnd Oolts. Claodii num- 
mus, CoL. Sabar. Clavdiaha. Av- 
GVSTA. Apud Reines. vetns Inscrip- 
lio, p. 611. Clavdia. Savaria. 

o iScara&oiifta] A Sabaria, M. P. 
zzziv. apud Antonin. Hodie Sea- 
pring, sopra Sabariam : aiiis jS^proN, 
sive (Edenburg^ in eodem tractu. 

• Jude glaudtfera] Ita Mss. omoes, 
000 In glaud^fna, Hoc est, post eas 
gentes, ac nrbes, quas aotea comme- 
moravit, glandifera sunt PannoniaB. 
Apnd Hygennm, lib. de llmitibus 
constit. p. 206, legnnus in Panno- 



G. PLINII SfiOUNOI ' 



centia Alpiam joga, per mediam IUyricmn a septemtiieiie 
ad meridiem versa» moUi ia dextra ac laeva devexitate con- 
sidant Qaae pars ad mare Adriaticam spectat, app^Dar 
tar Dalmatia^ ot IUyricom sapra dictom. Ad septraitri* 
ooes Pannoaia vergit : ^ finitar inde Danabio. In ea colo- 
niae^ iEmona/ Siscia."^ Amnes clariet navigabiles in Da* 
Bobinm deflaant, Draas^* e Noricis violentior, Sans ex AI- 
pibas Camicis placidior : cxx. m. pass. intervallo. Draos 
per Serretes/ Serrapillos^ lasos/ Andizetes : ' ^ Saos per 
Colapianos»' Breacosqae.J Popaloram bcec capita. Pras* 



^^•^^^^^^^^^^ 



Bipont. ct Frans. Dravi». Mox, pro CXX. qaod exhibet Chiffl. CXV. praefe- 
roDt edd. trett. mnte HardaiD.— 8 Sasmixuia Cblffl. SmdrtzHet Oronov. et 
edd. vett. ante Hardain. Moz, pro Swn Vet. Daiee. Uardaio. 3. S. Bipont. 

NOTiE 



aia lylvis glaadiferlt vectigal ooQSti- 
tntom. 

^ PtfnfiMta «ff)fj<] Carniol» par^ 
tem, deittde Croatiam, SclaToniamy 
Hangariamqae complexa, Danabinra 
osqae. 

« iSMona] LaM&acA» at dixiroas cap. 
99. Camielc primarium oppidam. 
H^a Ptolemso ii. 15. Bob Norico 
Pannonim. 

' iKMta] JUma Ptolem. loc. clt. 
Volgo Smeek^ ad SaTom amaem.— 
' Cave aatem Sisciam hanc ezittimes 
detignari in nummit Angnttoram 
Oaliienl et Probi: qaamTit in illo 
tcrihitiir, titcfA Avo. in itto, biscia 
PROBi AT6. Neqne eoim Sitciam 
Pliniot dicit Inter amnet diios titam 
tMA^^ ut in nommo Probi pingi vide- 
tar; ted tantnra jnxta Sitciam Cola- 
pin in Sanm inflnere : nt juxta Pari' 
siot Matrona in Sequanam delabitor. 
Nec vero Latine liono aliquo tentu 
dici potte videmnty Roma Angntti, 
Roma Trajanl, Roma Antonini : nec 
proinde ' Sitcia Aagntti/ vel < Probi/ 
Cam aliqnid antem offeodit In nnm- 
morom intcriptionibut intolent, id 
certo Indicio ett| latere ibi senten- 



tiam aliqnaa sab primis Tociia lite- 
rls. Legendnm itaqne aibitraamir 
inOallleni nnmitmate: snciA Avet 
^ Secnsianomm Indytns Senatos Go- 
lit Impense Amlcitiam AVgnsti Onl« 
lieni.' Flnvlns in nnmmo pictns Ara« 
rit ett, Ia SmM^ qui mediok Sec«« 
tlanot oUm secabat. In altero siiai* 
liter sisciA probi ato. ' Secnaiano* 
mm Inclytns Senatoa Colit Impenao 
Amicitlam frobi a%g.' Dca stat 
In itto ittter dnot aDBet, Araria 
tcilicet Rhodanomqae, qni Lngdn» 
nnm In Agro Seeasianornm allaant/ 

• Droict] Ap43of et Miof Strabeoi, 
lib. VII. p. S14. Nomen retinent» 
et Drm^ Sav. Vide Notat et Emend. 
nnm. 89. 

^Serrete»] Hi et Serrapilli Caria- 
tMam tennere» ripamqne gemiaam 
Dravi amnb. 

f Imoi] 'kwvioof appellat Ptolem. 
II. 16. 

h AndhHei] 'A^H^^m. Vide No- 
tat et Emend. nmn. M. 

> Co^optaaM] A flnvio Colaply cn- 
jQt mox Plinint aliiqne meminere. 

1 Breuee^ue'} Bptvtm Ptolera. ii. 



NAT. HIBT. LIB. III. 28. 697 

terea Arivates, Asali,^ Amaotos, BelgiteSi Catari, Conia- 
oates, Bravipci^' Hercuniates, Latorici, Oseriates, Var- 
ciani. Mons Claadiiis,™ cujas in frcMite Scordisci,^ ia tergo 
Taorisci. In^ula in Savo Metnbarris/ aianicanmi maxi* 
ma« Prseterea amnes memorandi» Colapis ^ "* in Sanm in- 
fluens juxta Sisciam, gemino alveo insnlam ibi efficit, quse 
S^estica appellatur. Alter amnis ^ BacuntioB ^ in Saam 
Sirmio'> oppido influit: ubi civitas^ Sirmiensium^ et A- 
mantinorum. Inde xly. n.passuiim Taurunum/ ubi Danu- 
bio miscetor Saus. Supra * influnnt Valdasus^' Urpanus 
et ipsi non ignobiles. 



^^^^^4 



etFraoE.Snwt.— 4 CM«rtVet.Dalec. Mox,Cblffl. CornmdeB^ Erwntei: edd. 
▼ett.anteHardniD. ConiM<et,ilraottcl.— 6 Cordtci Cbiffl.— 6 Caiopta Oronov. 
et al. vett. ante Hardain. Paulo pott, pro efleii^ qnod, lirmante Chtffl. eahl- 
bent Hardnin. 1. 9. S. Miller. Bipont. et Franz. effleiene legitnr in edd. rett.-* 
7 AemUhu Chiffl.— 8 Ita ez codd. tais reatitnit Hardnin. cam antea lcgeretar 
Valdmnu; ChlSt FedoMf. 

NOT£ 

16« et Straboni, lib. tii. p. 814. boc ett, Hnngarot Sclavoiqnei A Cro« 

P^ffviwi Dioni, lib. lt. p. 568. lidem atis dli terminana. 

postea Francl appeilati Oallias oc- ■ MeMearrie] Hodie ZagrMa. 

cnpaTcre, qnas nonc obtinent : qni <» Colepif] K^Ao^r Dioni, lib. xux. 

prius e Oalliis in Pannoniam, nnde p. 414. qul enm amnem ait Sisciss 

rediere, commiKraraat. Vide P. M" nrbls mvali primnra allnisse, posl 

gid. Laecary de Colon. Oallor. t. TeiH», a Tiberio Cmsare doeta fossa, 

i. p. S4S. Omtems, pag. 490. co* totam orbem circnmambiisse, insn* 

Hom. BRflTc. lamqne facete, mo» redire in pristi« 

^ AxdU] "AfoAoi Ptolem. in Panno* nnm alvenm. 2«7orMn)y vocat idem, 

oia snperiore» ii. 15. 'Afuumfnlf in Hb. u. p. 461. qns Plinio Segestica 

inferiorc, cap. 16. Catari, forte pro dicitnr. Strabo, lib. Tii. p. 814. 2<* 

Cwrtmi: nam in inferiore Paimonla yforudir. 

Ko^a oppidnro apod Ptolem. Sic P ^lttir «mi^] Vide Notas et Em. 

Cornacateiy (ita enim babent Mss. nnm. 91. 

non CvrmeaieMf) a K6ptwtop ejusdcm ^ Siratio] Hodie Sirmkh, in Scla* 

Pannonla oppldo apnd Ptolem. Toniss parte qn« Tnrcis paret, Inter 

' Ertarieei] Sic enim alphabeti se* SaTum et DraTom. 

ries exigit : ii snat qoi PtolenMBO in ' UU eiciia»] Non oppidnin» sed 

inferiore Pannoniay ii. 16. 'Apdfitentei» ditio, ager, commnnitM. 

Idem ibi *EpKo«w&rat Amantenis snb- * Tmmmai^ TavpoiSMOy nbi le Sa^ 

jicit. In snperiore AarofiUow, *Or- rns Istro immiscet, inqnit etiam Ar« 

^ipMrar» et Ohapnmfehi locaty cap. rianos in Indieis, p. ftI7. Hodie Bei» 

15. gmde. - 

» CiawlNis] TanriscosaScordiscisi ^ Aipri] Snpta SftTMB DraTnm 



698 



G. PLINII SBCUNDt 



XXIX. (XXVI.) PannoDi» jungitar provincia^ qnee Mce- 
sia * appellatnr, ad Pontum nsqne cnm Dannbio decanrens. 
Incipit a conflnente '^ supra dicto. In eaDardani,^ Cele- 
geriy TribaUiy Timachi/ Mcesi, Thraces, Pontoqne conter- 
mini Scyth». Flnmina clara, e Dardanis Margis,^ Pingns^ 
Timachns : ex Rhodope (Escns : * ex Haemo, Utus/ Esca- 
mnSy^ leterus. 

Illyrici latitndo, qna maxima est, cocxxv. m. paOTnam 
coUigit. Longitudo > a flnmine Arsia ad flnmen Driniam 
Dxxx.' M. A Drinio*" ad promontoriam Acroceranniam, 
GLXXV. M. Agrippa prodidit nniversnm hnnc sinom 
ItalisB et Illyrici ambitu xTn.^^ In eo duo maria, (qao 



Cap. XXIX. l Tnmaeki Ald. Jant. Batil. Lngd. Erasnii, Dalec. Leyd. 
Frankf. Lugd. 1006. Eli. et Gronov.— 2 JEtc^muM Cbiffl.— S ' Perperam in 
receotipribus editionibos DCCC. Bene Mts. Reg. 1. 2. 6. DXXX, ct forte 
paulo major adhnc ent numerns, ni mnltos viarnm anfractns et circuitus com- 
pntaverit Agrippa.' Bro^icr. — 4 * Malim veterem lectionem, qoc sic habet: 
A Drinio ad promoniwimm Acroctramni»m CLXX. (Chiffl. habet DLX.) M^ 
Agrippa prodidit : univertam autem hunc ain ttm lialia et lUyrici ambilu XIII. 

(Chiffl. habet X lV.y Dtilec.amhituXUII. HarduiD.MiIler.BipoDtetFrans. 

ambUu XVIi. Regg. Brot 1. 5. et Ed. pr. h. e. septies declei ceotena millia 



NOT^ 



qne. Valdatns, nnnc Valpoy inter 
Savam Dravnmqne DaDobio se im- 
miscena. Supra Dravnm UrpannSi 
nwnc Sarroiet. 

• Qum Mcuia] A Belgrada ad Poo- 
tnm, ubi nonc Servia et Bulgaria 
est. Tj^y MwriBa vocat Dio lib. Li. p. 
401. 

^ Indpit a confluente] Ubi Danubio 
Savos miscetnr, ut dictum est. 

^ In ea Dardani] Hec pariter 
Tsetzes, Chiliad. xi. Hist. 890. Adp- 
Boyoi Ploleroaeo, in Mysia snperiore 
III. 0. ubi nnnc Servia est. Tpt0aX\ol 
in inferiore, cap. 10. Timachi ab op* 
pido Ttfuucop Mysia saperioris, apnd 
eundem Ptolem. 

^ Margie] Hodie Afmvnii per Ser- 
viam in Danubinm labeos. Is Pln- 
gainetTiniaeham in Ittrain defbrt. 



Oppldum ei olim appositam fait 
ejosdem nominis, Margom, cnjiu 
mentio in Notitia Inip. Rom. sect. 
63. sub dispos. Dncis Moesi« pri« 
m«. 

* CBscns] Nnnc lecha in Bulgaria. 
£t CEscnm oppidnm ab amne eogno- 
mine, in Notitia Imp. sect. 81. p. 64. 
Trlballis ascribitnr a Pioleni. iii. 10. 

' Uiui] £t hi Bnlgariam allunnt. 
Utam oppidnm in Noiitia Imp. secl. 
Sl. pag. 6S. Sub dispos. Dacis Pa* 
cie Ripensis. 

f LongUudo] Hsec Martianns toti* 
dem fere verbis, lib. vi. cap. de se- 
condo £aropae sino, p. 209. Tanen 
Mss. Reg. et Colb. DXXX. 

^ A Drtaio] Amne, quem Drilo- 
nem snperins dixit, cap. 26. 

< XVIL [Xini] Hoc est, ambi- 



NAT. HIST. LIB. III. 80. 



dSXI 



distioximas J fine,) lonium»^ ^ in prima parte, iaterios Adri- 
aticam, qaod Saperam vocant. 

XXX. Insul» in Ausonio mari praeter jam dictas^ memo- 
ratu dignae, nullae : in lonio pauc» : Calabro littore ante 
Brundisium, quaram objectu portus efficitur: contraApu- 
Inm littas Diomedea/ conspicua monumento Diomedis : et 
altera ^ eodem nomine, a quibusdam Teutria appellata. 

Illyrici ora mille araplius insulis frequentatur, natura 
vadoso mari/ aestuariisque teoui alveo intercursantibus. 
Glarae : ante ostia Timavi^ calidorum ^ fontium cum SBStu 
maris crescentium : juxta Istrorum agrum, Cissa» PuUaria^^ 
et Absyrtides ^ Graiis dictde, a Qratre Medese ibi interfecto 
Absyrto.' Juxta eas Electridas vocavere, in quibus prove- 
niret succinum, quod illi electrum appellant, vanitatis 
Grascas* certissimum documentum: adeo ut quas earum 
designenty haud unquam constiterit. Contra lader' est 
Lissa;^ et quae appellatas.' Contra Libumos Gratede^ ali- 



^# # ^^^^^^ « « 



pasitttain.— 6 Irfentm tive Imdum Oronov. 6t edd. Tett. 

Cap. XXX. l Codd. Cbiffl. et Dftlec. matmra vadoao mari — 2 Ir» Tolet. alii- 
qae codd. ap. Harduin. iteni edd. Hardoin. 1. 2. 3. Bipont. et Frans. PuUariiB 
edd. vett. etGronotr.— S * Qnidam addnnt nomtiM.' Balec— 4 BoiiUsta Chiffl. 



NOTJE 



tn patere bnnc ■innm maria Agrippa 
prodidit quatnordeciei centena mil- 
lia passonm. 

J Quo ditiitunmMs] Cap. 10. 

^ ibnjicm] Qna parte in Adriati- 
cnm ainnra irrnmpit. Vide Notas et 
£mend. nnm. 92. 

• Diomedea'] Nnnc a tcrgemiuo 
monte Tr^mKi appellata. Diomedis 
tnmnlo ac delnbro nobilia, nt dicetor 
ad X. 61. Aio^^ia StephaoOy et 
ScymoOy p. 18. 

<» Et o/lm] Sie Strabo, lib. yr. 
pag. 284. Nnnc Capraraf vel A Ham- 
fiiiio. 

e Caftd«nim] Meminit jam hnjna 
insnlft, II. 106. 

* Abtyrlidet] lisdem ▼erbis Stepba- 
nns : 'AtfrupriScf , tiiaoi irpbs rf *A8p(f , 



^h 'Aifr^ov waiShs Atfyrov Iv fuf foAo- 
^vij/Urros M t%t AScA^f MifSciaf. 
Vide etiam Hyfin. Fab. 23. et Apol- 
lod. lib. I. de Dils, pag. 62. et 65. 

* Vamiaii» Qretcai] Ciim ea appel- 
latione nec nllm unquam ibi insnlse 
fnerint, et eadem alibi statnantur a 
Oraecis, nt Pilnius recte admonet, 
XXXVII. 11. Apsyrtidibns sic junxit 
Electridas Scymnus Chins, p. 10. 

' Contra lader] Sic Mss. omnet, 
libriqne editi. Llssss meminit Anto- 
ninns In Itiner. Marit. ennmerans 
insnlas qasa snnt inter Dalmatiam et 
Istriam : * Apsoros/ inqnit, * Issa» 
Lissa/ 6tc, 

f Et qanB appeOataf] Hoc est, et 
alie qusB sunt a nobis snpradicts?^ 
cnpi 25. Crexa, Oiasa, Colentnm. 



700 



C. PLIMII SRCUMDI 



quot ; nec pauciores ' Libanodcae : CeladnssaB ^ coDtra Sn- 
riam 'J ^ Bubua,^ ' et capris laadata Brattia :"" Issa " civium 
Romaaoram/ et cum oppido Pharia.® Ab bis Corcyra,P 
MelaBDa cog&ominata, cam Gnidiorum oppido, distat» 
xxv.' M. passuom, inter quam et lUyricum Melita»^ unde 
catulos Melitasos appellari Callimacbas ' auctor est : xv.9 
millia passuum ab ea iv. Elaphites.*'' * In lonio autem 



^>»^»»«»^i»^^»» 



Mox, LrfttmiM CrHea edd. ▼ett.etGronov. DeiDde, pro nec paueioreB, Tolet. 
habet nee uon Tmeetiee.^ Ita Regg. BroL 1. 6. Ed. |»r. Veoett. Rmi. 
Parni. Briz. Ald. Junt. Basil. alisB vett. * ErnditDS Hardninns ex infeUci 
conjectnra emendavit, conira Tngwriwn,' Brotier. Hardninum secuti Mil* 
ler. Bipont. et Frans.'"-6 * Ita EcMtio princepa. Forte Plinins scripaerat tui- 
turo Bua aut Boa. Bst iniula qns in Cod. Tlieodosian. Leg. iif. de Hsretic. 
appellatur * Boa intnla/ Snb imperatoribiis KonM&iiu fait ezUiia fainosa. 
Nnnc ^uoqne dicitnr Baa,' Brotier. dntei edd. vett. Baeo ez codd. recepit 
Harduin. enmqne secuti Miller. Bipont. et Frani. BooaTolet. Boiio conj. 
Pintian.— 7 Vett. edd. ante Hirdnin. deinM R. ttHqma; aed nltima vox 
deest in omnibns codd. — 8 Ita ex codd. snis et CliiiB. edidit Hardnin. XXlim 
edd. vett. — 9 Ita quoque ex codd. snis et CbiiB. edidit Hardnin. cam antea 
legeretur ^//.—10 * In Ms. Reg. 1. et editione principe, Vlh Elapkiiea. 
Qnod f erins crediderim. Plnres enim Ibi snnt insnlsBy qnam qnatnor. Ita 



'NOT« 



^ Grateee'] lU Mss. Reg. et Colb. 
non CreUm. Scyiaci Carjand. in Pe- 
riploy pag. 9. prope Pbarnm et Issam 
Crateft insuIsB noroinantnr: KpnriMl 
yiy^i, KiKrk ifipe» aai "Waeaf, 

' Nee paaeiaree] Forte, nee paacia^ 
ree XL, Totidem enim Libnmicns 
insnlas agnoscit Slrabo, lib. vii. pag. 
SI6. 

1 Cdaiiaeeei\ Ita etiam Mss. £t 
Mela II. 7. 'Celadoss», Apsyrtnt^ 
Issa.' 

^ Centra Snriwm ITragwrimnl Vide 
Notas et Emend. nnm. 9S. 

> Bubua [Baeo] Beas insnlam Dal* 
matis vocat Ammianos Ub. xxii. p» 
S06. oppido Tragnriensi ponte jnn« 
fEitnry et Bove noncnpatnr. Vidc No- 
tas et Emend. num. 94. 

"> BraiHa} Meminit Anton. in Itin. 
Bfarit. Nnnc BraccAta. In Tab. 
Peatiog. segm. 4. «Iiunla Brattia: 



iasnla Pharia.' 

• leea'] 1^o« Scymno, pag« 17. Ste- 
phanoy aliisqne. 

• Pheria] Stroboniylibb tii. p. S1& 
4kip«f , olim Jl4pos» Pariomm colonio. 
Nunc LiesuM. Tab« Pentiilg. ' Idso- 
la Faria.' 

9 Coreyra] Nnnc Cnraelo, tette Jo. 
Locio. Oppidofli a Cnidiis conditom 
testatnr qnoqne Scymnas» pog. IS. 
Hi^aiya seo oigro cognominoto est. 

<i Metita] Alio hasc eat ob Africono 
Meiito, qoss Rhodiomm Eqnitnm se- 
des, Mdeiia. 

r CottiaMcftos] Et StephoMM, ot 
Aoetor Etjrmoi. ponc londem alteri 
Melitsft alii a^lndicont. Lito« deoi- 
dere hond proclivey cnm In nentro 
bodio cotelli aimilet reperiontor. 

• ElapkiUe] Nomen o cervonu» 
oopio factom% 



NAT. HIST. LIB. III. 80. 701 

mari ab Orico xii. millia passutim/' Sasonis * piratica sta^ 
tione nota. 



***. 



antem raiil dictn a cenronun copia.' BntUr. IIL SbipkUe$ OronoT. et edd. 
▼elt. — 11 ' Male Mu. Re^. 1. 6. MM, P. Male qvoqtife recentiorei e^tiones^ 
ilf. MJtfuifwtmim. In Editiotte prtneipey lA M, P, meiiore qnidem, sed ezi- 
liore, numero. Emendavi, XII. wHJIia jMMtnm ; qnod satis indicat Scylax^ 
pag. 10. cnm ait ex insnla Sasone in Oricnm navigationem eue tertis diei 
partis. cis 'Qputhf *6hJM Is^ wapdwXovf iii4pm rfihw pi^pot, Fanlo snpra dizerat 
ab Orlco ad mare stadia este lzxx. orrf&a «^/ Br^lnr, 

NOT^ 

* Ssseais] Scylaciy pag. 10. 2atfi6y. * Insnla Saso.' Prini hic legebatnr 

Hodie iSsDfNa. Lacan. ▼. 650. * Non M. wlOia fOMammf pro ///• ttttfta jms- 

hnmilem Sasona vadis.' — ' Tabnla smcni.' Ed*sec« 
Penting. ' latnla Sasonis/ £tidcnB : 



NOT^ ET EMENDATIONES 

AD LIBRUM III. 

NATURALIS HISTORm 

C. PLINII SECUNDI. 



1. Cap. I. Ubi nanWf VIL M. passJ] nini omiiino CLXXV. stare neqnit. 

Ita restituimus admonita codicuni K. Porro de coloniarom ceteromDiqne 

1. 9. Colb. 1. a. Paris. et Chiffl. ve- jure htpc accipe. Post dintnrnniii 

tttstarnmqoe editionum ante Frobe- bellnm Romanl Latinos pro 80cii« et 
oiomy qni uH mijiiniiim obtrusit im- * amicis sibi asciverupt, datojore, nt 

pmdenter : triplex enim modo qnasi in l>ello Romanis legionibos pemiizti 

latltiidinis ordo proponitnr, nt inter- niilitarent,etibiroagistratnsofficiaqae 

pretatio nostra planum fecit : cujos- gerere, et bonores accipere commnni 

inodi ab extcriptore Plinii Martiano jnre possent : sed non RomsB tamea 

Capella distingnitnr, lib. vi. cap. de petere magistratns ant gerere iisdem 

divislone terrs, pag. 801. * Latitudo licnit, nt apertissinie Plinins docety 

vero,' inqnit, ' nbi angostior, quin- vii. 4S« nec repugnat Asconins, de 

qne: nbi diifnsa, septem: ubi pro* quo Sigoninm vide de Antiq. Jnre 

lizior, decem millibns explicator.' Italim, i. 4. p« 133. Atqne id jm 

S. Ibid. Creduntque per/o99at] Sic qnidem, qnia Latinis primnm conces- 

Mss. proximelandati: rectius tamen snm, ' Jns Latii ' appellatnm. Post 

fortassis cnm Pintiano pafoiwg agno* tamen et suffragii in Urbe ferendi, 

veris, montes scilicet, non colomnas. creandiqne Magistratus dari sibi jot 

Capella hoo ipsum agens, loc. dt. pottnlarant, ntqne pro civibns R<h 

' Montinm pnedictorom,' inquit, ^ ef- manis pari cnm ceteris jnre haberen« 

foMis radicibns, evnlsoque confinio.' tnr. Iropertitum et illnd deinde prs- 

S. Cap. III. /» hU eolonia VlilL rogativa qnadam popnlis aliqnot ex- 

MKiiictpia oeio: Latio aniiquiiui donata teris, «gre tamen : vocatnmqne ' Jns 

XXIX. IUferiaiet VL fefdere, IIL Civinm Roroanomro.' Vetns vero 

jf^pentftarta, CXX,'] Nnmeros ex fide jns ad discrimen bnjnsce novi, * Jns 

eornndem codicnm restituimus: co- antiqnnro Latii,' et * Latium antiqnl- 

lonitf VIIIL et feedere IIL curo prins tus' dictnm est : datnmqne idem jas 

octo tantnm celonisp, foedere donata longo post tempore nnivers« Italiie: 

tantnm oppida dno censerentur: id nnde ' Italicum jus' dici Cfleptnm. 

qnod cum snperiore tninma oppido- Comcives,militesvealiodedncerenty 



KOT^ ST BMBNDD. AD 0. PLIHII SBOUNDI LIB. III. 708 

ut ea incolereot Foca, ' Coloniaiii' potititioni Maxiino faetain TiiMlict- 

vocabant : ' Manieipium ' ▼ero^ cam ret. 

loci aiicnjQs indigenis jus illnd Ita- 6. Ibid. Arwni nmie»] Mss. R. 1. 

licnm, Tei cifinm Romanorum». quo 8. Sce, Hareni menti». Ipsi tnnt 

de egimusy commiinicarent. Amplia- Mariani montes, qaos in lioc BsBticss 

bant antem Romani, astringelNmtque tracta Ptolemspns agnoseit, ii. 4. 

•rbitratu suo jns et immunitates eas, quem tractom band mnltum a Ms». 

nt anctor est Tacitus Annal. xi. Quin codicmn lectione abludente vocabnlo, 

Ipse Plinius coloniis qnibosdam jos la» ArenoB Gorrfas ▼uigus appellitat. 

ItalisB tantum coucessum, aliis solam — ' ilrfjua mMles] Ita Romana et 

immunitatem a tribotis innnit,* oap. Parmenais editio Tetns.' Ed, Bie, 

bigns libri tertio. Mnnicipia suis 0. Ibid. PmrtuM Bmiipp6] Melss 

▼ivebant legibus et institntis: Colo- quoque ii. 6. ' Besippo ad Jononia 

nim Romanis. Sois qaoqoe oppida promontoriuoi :' ex qno intelligitnr 

libertate donata : sed neqne Italico, hallncinatos esse Tlros alioqoi erodl- 

Dcqne ciWom Romanorum jure gau- tos, Rodericum Carnm, qni Antiq« 

debanty quornm alterntro mnnicipia Hispal. iii. 48. portnm BsBsipponem 

fmebantnr : ea Tero * libera opptda/ esse existimat, Puerko de S. Marktj 

et * liberm conditlonis ' vocabantnr. ad ostinm amnis OuadaUte^ et Hie» 

Foederata erant, qnibnscnm popnlnt ron. Saritam, qui Basllipponem, ho- 

Bom. fmdus inierat, qoorum cives se die Conitttaaa, sopra Hitpalim ad Bo- 

foederatoty socios, fratres, popoli Ro* ream positum, com hoc Bsefippone 

mani cognomlnabant, nt de Arvernla inaritlmo oppido confondit : cum di- 

Oallits popolis, Uedoisque dicemns sertis verbis Mela Pomponins, Pli- 

ad IV. S2. et ftS. Deniqoe stipendia- ninsque, viri in Oeographicls rebna 

ria erant, qosB vectigal penderenty snpra famam accnrati ac diligentes, 

sen tributo solvendo obnozia forent. inter Oades et Calpeu, promontorio 

4. Ibid. OMbaMatueria\ Mss. Reg. Junonis Baetipponem affigant. Ptole» 

et Colb. ae Parit. Otioiio6a Metuaria, mseo ii. 4. Viv^ffHtn Xtf^v dlcitor: 

Parm. edit. Qtsonofta Aiturite. Her- oppidom Bataiwrm, 

molaos» O«rao6a Lualuria, qooniam 7. Ibid. StxH Fbrmum] Admonet 

jnter amnea Lnxiam et Uriom sita Ipsa series oppidorom, qom plane ea« 

est. Hot^OrofioM ASarQvpiar^ hoc ett, dem est apud Melam, Plininm, Pto* 

jEs^aMrioM, ab lestnariis, qnm iliic fre* lemaenmque, Sexti Firmum prlns Hi« 

qnentia snot, appellatione dedncta, spanise oram legentibns a Calpe ver« 

malnimns appellari, vestigia codicnm sos septemtrionem occnrrere, qnam 

antiqnorum snmma fide ac religione Selambioam : qnare Snritam, Rod. 

seonti. Ossonoba certe non hnjus Cammi aliosque» falli necesae est, qnl 

loci est, sed Lntitanim, ut dicemns id oppldom nonc SfoMl esse exiati» 

ad IV. S5. et ab Ossonoba diversam mant, qood citra Selambinam est. 

Onobam et nomine et sitn Mareianos 8. Ibid^ SiuiiU, Attegua'] Prios Ie« 

HeracleoUs agnoscit, pag. 71. et 7S. |ebatary SiagUia, Hegua* Scio io 

Hanc, in qna nunc snmns, "Oiw^ar hoc Bseticm tractn A^ovov a Strabone 

*AarovplaM vocans prope Anie ostia: citari, lib. iii* pag. 141. Sed cnro 

nnde Ptolemsus emendandus, apod SvngiHaHegua in Mss. scribatnr, Reg. 

qnem ii. 4. 'ON^BAAPPTOTPIA pro 1. 9. &c. SiugiH» Aiieguaf hand 

ONOBA AI2TQTPIA legitur. Hanc cunctanter agnosco. Nam de Atte- 

porro Onobam eue AyamwUe, oppi- gna, prseter Dionem, qnem landavl, 

dum ipsis{Ana ottiis impositnm, per- meroinit non semel Hirtiua, de BeHo 

peram Bivariua eaiBtimavit, ut snp« Hisp. p. 9^9. et Attegnensea Pom^ 



^04 NOTJB fiT BIIBNDATIOKBS 

IMUnaraiii fMM-tniiD folsM, Mribil lU». Deiilqiie Evia ipiid eoiideai 

Valer. Maz. ix. 2. p. 485. legltnr, p. 660. in IntcriptieBe, pro- 

9. Ibid. TWt vetm] Ita Mm. ein- eal ab boe sitiiy sed Ib B«tlca tamen 

oeSy libriqne editi ante Frobeninm, reperta. 

qni Ttuei ecf «• repesnlt. 1 1. Ibid. iZqw, cegnemku IHa : /«■• 

!•• Ibid. CeUi^ Arva, Cmtama, Uem] In Mss. Reg. 1. 8. Colb. 1. S. et 

Ena] Vix nllns est in boc opere Oeo* Parii. IHpa eegnemine lUa ItaHea, 

grapbico lecns, in qoo atrocins gras- Parai. edlt. lUpa eegmmlae Ita ItaU^ 

sata sit interpoiatoraoi iibldey et eo. Vociilain/fa,TeIntinifaill eaforet, 

emendandt prarigo qnaedam» qnsB Frobenins prior exponaity lcgitqae, 

ernditos etlam riros interdnm tenet. lUptreognemiMe ItaUca, atqne Ita tcri- 

In Mss« Reg. 1. 8. Colb. et Paris. bendlceterisdeindeanctorfiiit. At« 

CMarava Camema enuL la edltb qol Strabonl lib. iii. p. 141. *lrdXuDa 

Parm. Froben. Oelen. aliisqae ante «ol tMini» et, qnod Idem est, Ptoie- 

Dalecampinm : CeUiaea^ Vaeataana, mseo AoKwa ftefixii et IrcUiieay civlta- 

ilcria. Numeram oppidornm anxit, tessnnt dnss dispares. £t fnit lia 

immntatitqne deinde Dalecampins: siva lUa Ilipss cognomen gennlDam. 

CeUiaeaf Axaiiara, Arrueif Memoba» Apnd Oniteramy p. 661. iHitvHBS 

Ecqnod in his Terbis, qnsBso, ? eteris Iubmsbb. luFomisBS, mide nOsse 

acriptnrsB Tcstlgiam i Roder. CaniSy Reineslns potnit qnl Ilienses Ilipo- 

Antiq. Hispal. iii. 8. 8. et 9. legltt lienses forant, qnod sclre se negat, 

CMia, Aaeatij Arva^ Armcdf MenabOf eplst. 88. Alias sinecognominc, apod 

C g iaii i e , ilria. Nostram emendatio* eandem Orater. p. 846. legltnr MTfri- 

taem petiorem hls onmibas esse noB cipitm. iifUPBMSB. 

iBodo prlscoram codicnm Tcstigia 18. Ibid. Vergeninmf ^ned JnHi 

ipsa confirmant) tU nllo fere apice Genine : Orippe, Canra, 8iamm\ !■• 

immntatOy sed et Inseriptiones Tete- signiter depravatns hactenns blc io* 

ttBf qnas modo allatnri samas. AxaH cns In libris omnlbns sie Ifgebatnr : 



certe et Ameei expnnximnsy qood de Vergentnm^ qned JnHi genHer, Hippa 

ils libri omnes conditlTl sllent: etsl Coirrafianmi: qn« non oppidoram 

non me prssterit Manlcipil Flavil nomina, sed Tocam porteata erant. 

Axatltaniy et Civitatis AroccltansB, At Orippo, etiam ab AntonlAome- 

apadOrateramlnInscript.fierimen» moratnr, in Itlnere a Oadibns Cor- 

ttonem, p.488. et p.888. Qain et dnbam,abHispaliit.M«P* Btapod 

ipsamCeltlmexhocalbosnstnlissem: Ornteram, p. 808. inscriptiones ern* 

nlsl memlnisseti nt dlxi, Antonlnas t tss in pago qnem Sarracatin Tocant, 

ntas Pllniom In his oppidis appel- In agro Utreransi, ordo. siARBBSiTBf . 

landls, Don tam sltns cnjosqae locly Apnd Roder. Caram, Antiq. Hlspal. 

qaam seriel elementoram habolsse iii. 80. tiARBNStTM. mtnicipivm. 

rationem : qoamobrem AUea priora iegitnr. De Canra et Orippone men« 

I<Mtestatait8em,«amAlicensisoppidl tioapnd Poetam antiqunm, A. Ha« 

in ProTinela BsBtica memoria extet Inm nomincy ortn Bnrdegaleneemy 

apad Oratenim, p. 648. Qnod Tero qnem Tamayos edidit in Martf roi. 

td ArTam attinet, apnd eandem p. Hispan. ' Hic Canra, Sanros snsten» 

476. Inscriptio legitnr, Ordo. Mtiti* tat Orippo colotaos.'— * Mox nt edl- 

eiPli. FtJLTii. Artbxi», reperta Al- tione Romana a. 1470. et Parmentl 

col^ medio Itinere inter Hispalim, legitnr» Flapiitt Meneba et ^, legi 

et Cordnbam. De Canama, p. 846. oportet : non JlfeiioAa Bteti et ^et, nt 

CA1IAM8M8B8. LiirrRARii. Oppldnm racentet libri cnm Dalecampio, inanl 

BtBti tanpoiitamy nvnc FiUMtoa dd rapetltionesyUabsAte6t<i,exhibeBt; 



AD C. PLINII SJICUNUI LIB. lU. 



705 



neqne enim Menoba flnvius anni diL Pro Menura, Sturana, Msf. Mar' 

Baeti, sed agris vel oppido Sciaro cmy Sacnma, — ^'At TetnstaB edd. Ro- 

potins dicitnr *infnsns.* Sic enim mana et Parmensis, nt edidimns.' 

PUnins ipse Baetim amnem paulo Ed. aec. 

ante Baetic» dicit infosnm.' Ed. $ee, 16. Ibid. Seruf a^ieitwr, ifcJ] Prins 

13. Ibid. UrgOf qua Genaa Urbano' legebatnr: Seria qum dieitur Fama 

rum] Ita libri omnes. Tamen erudite Jmlia : Vertobrige^ Cencordia .... Cal- 

sttspicatur Anton. Angnstinus, legi leneibu» Emauiei, Qnam lectionem 

oportere Gemina Urbanerum : deduc- vitiosam ostendit dissons a priore 

tis eo colonis militibns ex aliqna ea- parte posterioris structnra sermonis. 

mm legionnm qnibus Oeminae, aut Nos codicnm R. 1. 2. Colb. 1. 8. et 

Oemellae, cognomen fuity qnaies Paris. fidem secnti snmns, nt fere so- 

erant vii. x. ziii. et ziv. qnod ex lemns. * 



dnabns factae singnlae erant, qni 



16. Ibid. RegionU Otintiadit Siaa- 



justnm legionnm numerum non ex- ponem] Hactenns in libris editis post 

plerent. Auctor ipse Cspsar, Bell. Frobenium, Regione$ Otiniigi,Si»a' 

Civ. lib. III. pag. 166. et Dio, lib. lv. ponem, In Mss. Reg. et Colb. ac 

Urbanornm anleni cognominatnr, Parm. edit. Regiones Oeintiadea Sisa' 

qnod militum forte ex sola Urbe Ro- ponem, Qnam lectionem ceteris an* 

ma conscriptorum esset. teponimns, nt Sisaponi oppido cirw 

14. Ibid. CaUet, .... lUjnUa minor, cnmjectns ager suo nomine censea- 

Meruera, Saerana .... Oningi$] Cum tnr : siquidem Osintiadem contineri 

sint b»c oppida et extra Bntnriam Bstnria, sicnt minores regiones ma* 

posita, et conventns Astigitani, in joribns solent, simile veri est. 

eorundem assignando silu assentiri 17. Ibid. Laiinerum, Regia Carieaa] 

viris eruditis non possnra. Nam quod Sic Mss. Reg. et Colb. vetustftque 

CaUet nnnc Cala esse censet Jo. Fr. editiones omoes ante Dalecampinm. 

Andres, ]. de patria S. Laur. p. 212. Nec Lapiam babent, nec Uliam^ 

et Rod. Cams, iii. 70. et post illnm quas ille hoc loco nobis obtrusit. Scto 

Holstenins, oppidnm scilicet in me« apnd Oraterum, p. 271. legi, ordo 

dia Baetnria positnm, supra Hispa- rbip. vuensivm. Sed reperta ea 

lim, inter Baetim et Anam, qnam o> inscriptio est apnd Monte-Mayor^ 

ram Plinins nunc describat, quemve prope Cordubam, longe a Oaditano 

oonventum, aestimasse satis non vi- conventu, in quo nnnc sumns. Hodie 

dentnr. Ilipula vero minor, ti Niebla Montis-Majoris nomen habere pnta- 

est, ad amnem TintOf fere inter ostia tur Ulia, inquit Mariana Hist. Hisp. 

BaetisetAns, nt visum est Roder. iii. 20. p. 122. xx. ab urbe Cordu- 

Caro, 111. 81. sane non Astigitani ba lapide. Haud procul Cordnba 

conventns ea esse potuit, sed Hispa- fnisse etiam Dio significat, lib. zuii. 

lensis : Celticis Baetnriae populis, in p. 229. 

qnibns est Niebkif ei conventui, nt 18. Ibid. A Cattnloni» oppidi fine 

Plinius mox snbjungit, attribntis. Gade»^ CCL, M.] Ita Mss. omnes, 

Deniqne, si Oningis ibi fnit, nbi nnne R. 1. 2. Colb. 1. 2. Chiffl. Paris. 

Oiennium est, ut censnit Mariana, Parm. quoqne editio, et Martianus 

Hist. Hispan. ii. 21. p. 78. ad Cor* ipse lib. vi. cap. de Hispania, p. 209. 

dobensem conveotum pertinnit, non a qno Hermolaus incaute citerioris 

ad Astigitannm. £t Livins sane, lib. Hispaniae mensuram mutnatus, trans^ 

xxviii. p. 319. haud procnl Oadibus tulit in nlteriorem, atqne hoc loco 

et Oceano statuere Oringin videtur, Plinii textuni inde corropit, scribens 

qnam solo aequatam a Scipione pro- CCCCLXX, M, 

Delph, ei Var, Clat, Plinius, 2 Y 



706 



NOTiE BT BMENDATIONES 



19. Ibid. Orhi spictcMimk] Orhi 
repoiuiinaft, admoDita codicam Reg. 
1. 8. Colb. 1. 2. ot Parift. cum priuft 
urbi legeretur ia libris impressift: 
OrH, inqnam, hoc eit, nnivenis ter^ 
rarnm gentibas Roowm conflaenti* 
boft. Periret enim alioqni, com in- 
ftigni illo Romanm urbift pr»conio, 
loci ipftiaft etiamexejnftdem ▼erbi re- 
petitione vennstai. — 'Sic paulo poftt, 
pMiieum eum §9mplexmn ftcripsimuft, 
nbi eam hiibent libri editl perperam, 
cum ad orbem id referatnr, qnem por« 
ticuft ea compleotebatnr.' Ed* 8ec» 

20. Cap. IV. AMBettmif Lasetmu] 
Hactenuft: AuaeUmif /ioiii, Laeetam* 
Fulvittft Ursinuft, laeeetani legit, ex 
8trat>one et Ptolemaeo. Noa liani 
expunzimuft, de qnibus in hoc tractn 
nihil nsquam compertnm: ex qno 
mutila qnsdam praBcedentift vocU 
repetitio posftit haberi. Nam cnm 
faoft, qnoft recenset Plinins, redditn- 
rum 80 promittat, inferinfty Auftetanl 
qnidem, aliique, anis loclft apparent : 
Itanl nnsqnam. At ne Lacetanos 
cum Ursino, Pelicerioqne in Notift 
Mfts. mntem, vetat Livius, qui Lace- 
tanoft saepe landat, lib. xxvui. p. 
829. lib. xxziv. p. 410. mnltoque ex- 
presftiuft ftitum eornm indicat, lib. 
XXI. p. 206. '6n« Scipio,' inqnit, 
* in Hiftpaniam cnm claftfte et exer« 
citn miftftus, cnm ab ofttio Rhodani 
profectns, Pyrenfteosqne monteft cir- 
cumvectuft, Emporiift appuliftftet claft- 
•em, expoftito ibi exercitn, orsoft a 
Lacetanift omnem oram nsque ad 
Ibernm/ &c. Aomfrayfar Dio, lib. 
XLV. p. 274. Et AaK€PTav&v l0Mof Pla« 
tarchus agnoscit, tnm alibi, tum in 
Catone Majore, p. 842. Lacetanos 
deniqne C»sar Bell. Civ. lib. i. p. 
148. cnm Ausetanis et Tarraconen- 
«ibus jungit. Adeo placnere Jaece* 
tani Cujacio, nt non inodo hoc loco, 
sed obi minime omniura oportuit, 
obtroserit. Nam Dig. 1. l. tit. 15. 
de Censibns, nbi Ulpianus, * Jns Ita- 
licum Valentini et Lieitani habent i* 



ipse laceetam legi ceniet oportere, 
Observ. x. 8S. Alii LaeHam : aea- 
tri recte. Noft IlUeiiatd ab Illici, de 
qno panlo ante Valentiam egimaa, 
quod oppidom Latioorom aeu jniis 
Latini esse Pliniaft monet, refttitiii- 
muft. 

21. Ibid. Edetanii Prios Sedeimmi 
legebatar. Atqui Sedetanoft hic lo- 
cnm habere, literaram fteriea nom 
patitor, quam in popolift nanc recea- 
ftendift Pliniaft ftequitur: Auaaiaaa^ 
CerreUmi, Edetani, Genmdan$e$f tfc. 
Ab^ESifraoppido nomen hi ftortiti vi- 
dentnr, qnod nbi nbi demam id foe- 
rit, cift Iberum foit ; inter amnem emift 
et Pyrenaea jaga. Cave enim credaa 
ab Edeta oppido EdetaniflB ftive Sede- 
tania» regionift, ubiSaguotam, Valeii« 
tia, et Caesaraaguftta fuere, hos Sede- 
tanos fuisse appellatos : com ii Cae- 
sarangnstani foerint, nt statim Pli- 
niuft adm onet, non Tarraconenftift fori. 
Quid fti Veciani scribaft» a A«t(aM In* 
digetnm mediterraneo oppido apad 
Ptoiem. II. 6. 

22. Ibid. Lamen8e$i Lareenaee, Lmm 
beritama] Com hoc loco popolornm 
nomina disponi pcr eleroenta debeant, 
mire omnia pertnrbata permixtaqae 
snnt in libris ad hnnc diem vulgatls: 
sic enim habent, Lomaiftes, /InriaeM- 
$e$f I$baJUm$e$f Lumberitmiae, In Mas. 
Reg. &c. Lamen$e$, Lwr$en$e$^ Lmm* 
6erilaiiM. De rftpalensibus nihil : ande 
huc irrepserint, incompertnm adboc 
Hermolans ilHrfteiifteft ab Ilorone jam 
antea memorato oppido, neqne revo- 
oando amplios : Ituri$en$e$ Dale- 
caropias, ab *lro6pura VaftconniB cl« 
vitate, repoftuit. 

28. Cap. V. Aiax e P^/reneeei] £ 
Cemeno fton Oebenna monte doa 
fluere Atacem, non e Pyrenapo, Stra- 
bodocet, lib. iv. pag. 182. haod ftatia 
peritum fto locornm eorom fuiftae pro- 
dit. Rectius Mela, a qno non inele» 
ganter descvibitnr, ii. 5. 'Atax es 
PyrensBO monte digreftsnft, qoa ftoi 
foDtift aqoia venit exigaaft, vadosqee 



AD C. PLINII 8SCUNDI LIB. III. 707 

« 

c»t, et inKentU alioqnio alvei teoenfl, et obsenra tantom ilUos Teitigia se 

niAi ttbi Narbonem attingit, nusqnam reperiue confitentar. Nunc sunt doo 

navigabilis : ged cnm bybernis intu- orientalia Rbodaui oatia, in qo» te 

miiit imbribns, oique eo iolitas as- potisiimnm poiteu amnis devolvit. 

•urgere, ut ie ipie non capiat.' Insolam ex parte iocludoDt, qnan 

24. Ibid. Nec mtmw Btipao Utrren' vocant la grande Cawutrgue. £z dua- 

<M, /saram, ei DrueiUuun] Non ier' bns hisce fosili» ei, quee magii orien- 

renlemfUi priui, ied lorrm^es mnlti- talii eit, impoiitum poitea Arelate 

tudinii nnmerp repoRuimui, tum co- Sextanorum est.' £d. tec. 

dicum omninm Mii. fide, Reg. 1. 2. 26. Ibid. Siagttmn Masiramela : op- 

Colb. 1. 2. Chiffl. Parii.&ctumexre pidum, MarUiMa Affotiearum] Priui 

ipia : namque ea vis torrenti iimilis Aetromela legebator. At Stepbanui, 

etiam Druenti» propria eit,commu- pag. 448. Ma0Tpafi^i},inqnit, o-^Atf 

niiqne cum liara et Rbodano. Unde ica^x^fbu^T^t KcXtiicjjs. Unde et illnd 

Silios Ital. llb. iii. ' Turbtdus bic efilci videtnr geminum oppido adja- 

trnncii, saxisqne, Dmentia Istum centi fuisse noaen: alternm com 

Ductoris vastavit iter : namque Al- stagno commnne, proprinm altemra. 

pibus ortus Avulsas oraos et adesi At dum Oeographorom Tolgos id op- 

fragmioa montis Com jonitu volvena* pidom putat esse MariigueXf merito 

fertur latrantibns nndis, Ac vada reprehenditur ab Honor. Bouche, 

translato mnfat fallacia cnriu.' Vide Hiit. Provinc. iii. 6. pag. 172. quod 

et Livium, lib. xxi. pag. 198. recentisiime conditom id eiic con- 

26. Ibid. UUra,fe8§a ex Rhodano stat, boc est, non ante annoi qolo- 

C Marii} Nemo omniom Oeograpbo- gentoi, loco antea inculto ac deierto. 

rom apertioi, qoam Plinins, sitnm Veri mnlto iirailiui itatoit eiie Jlfa- 

Mariaoarom foiiarom iignavit, nem- r^off^, ad itagni latos orientale. 

pe oltra Rbodani oitia, prope itag- ' Maritiroa Avatlcorom,' inqoit Mela, 

pom ioiigne Maitramela. Cujui ex ii. 5. ' itagnnm obiidet.' 

verbii varias de fossarum Marianarnm 27. Ibid. Aqum' Sextiee SaUuvio' 

aitu scriptomm sententias convellere mm] Ita Mss. omnes, Reg. 1. 2« Coib. 

proclive admodom foret, ii esiet id 1. 2. Paris. Cbiffl. non SUfyorum, In- 

otii noitri, ant iuititnti. Occnpavit icriptio Ornteri, pag. 208. db. Lier- 

liancipartamjamdodom,abiolvitqoe rib. VoconTiBii. Sallvyibisq. S^- 

egregie Uonor. Booche, Hiit. Pro- XMcat vocat PtotemKoi, pro :UXvar, 

Tinc. iii. 6. pag. 161. Itaqoe foss» li. 10. Hi sont Falani^Oalli (lege, 

Marianas dncta sunt a Rhodano per SaUuoii Gottt) de qolbus Fulvins tri- 

Campos Lapideoa, ad vicum Fot: nmphassedicitnrin Epitome Liviana, 

fossaram snpersnnt ibi bodieque ves- lib. LX. ut docet inscriptlo vetus in 

tigia. Idcirco autem perducts, qno Fastis Triumphorom, M. FvLvivt 

in Rhodannm naves e mari facilius M. F. Q. N. Flaccvs. Procos. db 

subirenty qoibos ngre aditos esset in Ligvribts. Vocohtieis. bt. Sal- 

amnem per orientale ostinm, qnod id lvvibis. 

erat naviglornm vix patiens. Solinnt, 28. Ibid. Ale^e Reiorum ApoUU 

cap. 2. pag. 17. ' C. Marios bello nartiwi] Hactenos legebator Aleheee^ 

Cimbrico factit mano fossit iovita- rtomm ApolHnariMm. At Mss. Reg. 

vit mare: peraiciosamqoe ferventis Colb* et Paris. tolidem apicibos id 

Rhodaoinavigationemtemperavit.'— nomen exhibent, quot repraeitenta- 

* ' Fossas ' plnrali numero dicit, eai- mns. Accelit et vetos ioscriptio 

qoe * insignes opere :' oode errare apod Groter. pag. 448. CoL. Rbior. 

eat intelligas, qui unicam qneront, Apoluhar. £t Tabola Penting. 



708 



NOTiG BT BMBNDATIONES 



Rei8. Apollinarib, hoc est, Reiis 
Apollinaribui, a caltny ut Tidetur, 
Apollinis. Qnid qaod nec Alebece 
fatisfacit ipsa, libentinsque Allriaf€e 
agnoverim, si Ms. ullut codex suffra- 
f etnr. Nam Albicecos 'AXfiioUovs Sa- 
lylbns, sive Salluviis, Vocontiisqne 
confines Strabo facit, Itb. iv. pag. 
803. plane ut ipsius oppidi *AXfitoiKot 
nomen esse potneril, qua forma et 
^6\ot Solce Cilicii appellantur. 
. 29. Ibid. Cesnro] Non Cisteron, 
ant Caatre», ut quibusdam eruditis 
visumy sed S. Tiberii pagns, S, Tu- 
bery, ad Aranrim qui Agatham prse- 
flnir, lencis fere quatnor a Bseterris. 
Kwffgpi» est Ptolmaeo, ii. 10. in Vol- 
cis Tectosagibus. Antoolo in Itiner. 
Cesero, a Bseterris M. P. xii. Ado 
in Martjrol. 10. Novemb. 'In ter- 
ritorio Agathensi in Cessarione, SS. 
Martyrnni Tiberii, Modesti, et Flo- 
rentiie, qui tempore Diocletiani mar- 
tyrium complevernnt.' £t in Vita S. 
Tiberii : ' £t subito apparuemnt jnx- 
ta flnvinm qui dicitur Araur, in vico 
qoi vocatur Ceseri»' &c. 

80. Ibicl. Totcimi, Tanuconiemet] 
In Mss. Reg. 1. 2. Colb. 1. 2. et Pa- 
ris. Tasconij TarueunonicnBe», Libri 
vulgati, Tascodnniiari, Cononienses, 
omnino mendose, ut vel ex ipsa serie 
elementorum liquet. Adeo non pla- 
cet conjectura eruditi vlri, scribi ita 
jubentia, Ttrascoduni, Tami, Tononi" 
enses: utsiTasconos ipsos expunge- 
re cuipiam libuerit, ceu ineptam vo- 
cis subseqnentis repetitionem, ac so- 
los retinere Tarnsconienses, liaud 
gravate sim ei assensurns. Nam Tar- 
nos abamneTarne comniinisci,otioso- 
rnm hominnm videtnr esse : Tononi- 
enses a Sabandia in provinciam Nar- 
bonensem acrersere, quam solam Pli- 
nius modo perlnstrat, iywypa^frrav, 

Sl. Ibid. A4jecitfmnuUB ,..Avan* 
tieos, atque Bodumtieot'] Sic libri om- 
nes tum editi, tnm mann exarati an- 
te Hermolaum, qui pro Bodionticis 
Eh-oduntios fidenter incolcavit ; per- 



inde qnasi ant gens eadem snb diver* 
sis nominibus bis signetur a Plinio : 
£broduntiornm qnidem appellatione 
hoc loco, et Caturignm rnrsns cap. 
24. est enim Caturigum opplduni 
Ebrodnnum : ant Ebroduntiontm, si 
locum hic eos habere oportnit, Dinla 
potius oppidura, quam Ebrodnnnaa 
ipsnm dici debnerit. At non levior 
ejiisdem Hermolai lapsns, et Guilli- 
manni, qni Hermolanm seciitns est, 
cnm Avanticos Helvetis popolos, 
ceica; d*Awinches, signari hic arbitrati 
sunt : quandoqnidem hos Alpinm in- 
colas fuisse Plinins ipse admoner, et 
Ammianus qnidem, nt mox dictnri 
sumns, Oraiarom : a qnibns longa in^ 
tercapedine Aventicnm Helvetiornm 
'disjonctiim est : longe nempe poai- 
tnm snpra Lemannnm lacum, qno ta- 
men lacn claudi provinciam NariK>- 
nensem snperius monnimns. Descri- 
bit Avanticorom oppidnm, cnjnsmodl 
fere nnnc est Ammianns, lib. xv. p. 

64. ' Alpes Oraise et Poeninse, 

habent Aventicnm, desertam qnidem 
civitatem, sed non ignobiiem qnon- 
dam, ut sedificia semirnta nnne qno- 
qne demonstrant.' Sententiae nostrse 
de Aventicornm germano situ snffra- 
gatorem liabemus vimm emditnm 
Nic. Chorier Hist. Delphin. lib. i. p„ 
12. et lib. IV. pag. 107. 

82. Cap. 6. Haud uUo inds loeo 
CCC, in Uaitudhum'] In Mss. Reg. 
Colb. Paris. &c. Haud uUo in loco. 
Parm. edit. Haud ullo in loco CC^ 
Nos ex conjectura, Haud uUo inde 
loco: ex Martiano, lib. vi. cap. de 
Italia pag. 205. CCC, rescripsimns : 
* Niisquam,' inqnit, ' trecenta latitn- 
do ejus excedit.' Sed Plinii mentem 
idein Martianns liaud assecutus sane 
videtur, qnae nostra interpretatione, 
feliciter, ut quidem opinamur, iilns- 
trata est. 

8 3. Ibid . Unirers€e Vutem ambitus 
..,XXX, past. LVniL] Sic Mss. 
omnes. In Solino, cap. 2. pag. 14. et 
Capella, lib. vi. cap. de Italia, pag. 



AD C. PLINII SBCUNDI LIB. III. 



709 



305. mole oane hic idein anivenaB 
Itali» ambilns colligit vicies centena 
et XLix. millia pasi. hoc estyluc. 
XLTiiii. cum utrobique, ut in Plinio, 
scribendum sit, XXX. LVIIIL nul- 
lis additis detractisve: sed tertia 
tanturo denarii nota, qnam prava li- 
brarii distinctio seqnenti summs tri- 
buit, reddita restitutaque priori. 
Quamobrem immerito Salmasins in 
Solin. pag. 8S. ei eodem Solino Mar- 
tianoque Plinium emendandum pro- 
nuntiat, cum e contrario ii sint ex 
auctore sno Plinlo refingendi. Nam 
si decies centena et xx. millia pas- 
annm apud eosd€^ colligit longitndo 
Italite, haiid sane pauciora tricies 
centenis passutim millibns patere 
ejns ambitum res ipsa pervincir. 

S4. Ibid. A Conica minus LXXJ] 
Keg. 2. A Coreyraminu» LXX, Parm. 
edit A Corsica. Martianus, lib. vi. 
eap. de Italia, pag. 205. ex optimis 
exemplaribos : A Coraica, minus 
LXX. id quod libentin« amplexi sn- 
mns. Omitti sane non debnit major 
insnla, aut longe minor anteponi. 
Deinde longiuscnlum est Italiae a 
Corcyra intervallnm, nt minimnm, 
c. M. P. At Corsicam a Vadis Vo- 
laterranis lxii. M. P. abesse Plinius 
ipse diserte testatus, ut qnidem prse 
se fernnt exemplaria omnia, lectio- 
nem, qnam defendimos, egregie tne- 
tur. 

85. Cap. Tiir. Aquentes cognomine 
Taurini] Ariolantur, qui Aquapenden' 
te in Etrnria oppidum signari hoc 
loco pntant. A Centnmcellis, hoc 
est, CimHa Vecchia^ nt diximus, pro- 
pe hsB Aqnensium Thermc abfnernnt. 
Testis Rutitius in Itiner. p. 805. ' Ad 
Centumcellas forti defleximus Ans- 
tro : Tranquilla pnppes in statione 
sedent.' Et mox : ' Nosse juvat Tan- 
ri dietas de nomine Thermas, Neo 
raora difiicilis millibns ire tribus,' &c. 

86. Ibid. Clunni nori, Ciunni ee- 
ietes] Hos non re ac loco, sed nomi- 
ne soluro invicem discrepare censet 



Holstenins in Notis ad Ital. Antiq. 
p. 75. At non ita sane veteres cen- 
snernnt : nam in fragmento Itinera- 
rii Antonini, itinere Tiberino sive 
Ciminio, legitur : < Clusio vetere, 
olim Comersolo : Clusio novo, a qno 
dictns Clusentinns transitus Hanni- 
balis.' De vetere Livius, lib. x. p. 
179. * Clusium, quod Camars olim 
appellabant :' lege» ' quod Camarso- 
lum appellabsnt.' 

87. Ibid. Florentin%\ In^ Mss. ple- 
risque, librisque editis, Fluentini, At 
Chiffl. et Paris. rectins, Florentini, nt 
in codd. qnos vidit, legisse se, si cre- 
dimns, testatur Gelenius. Nam et 
Frontinns de Colon. p. 03. Coloniam 
Florentinam deductam a Trinmviris 
prodidit, et Tacitus, Annal. i. p. 36. 
orasse ait Florentinos, ne Clanis, so- 
l»to alveo demotns, iu amnem Arnum 
transferretur, idque ipsis pemiciem 
afferret. Ipse Plinlus iv. 4. Floren- 
tiam nominat. Tamen in decreto 
Destderii Regis Italia*, apud Oniter. 
p. 220. ' Palantes Fluentinos colie- 
glmus :' quod de Florentinis accipi- 
endnm est. 

38. Ibtd. Subertani'] Sic Mss. om- 
nes, impresslqne libri ante Hermo- 
lanm, qui a Sudemo Ptolema^i iii. 1. 
Sudertani scripsit. Nos Suberiani 
anteponimus, quoniam id ei oppido, 
qnod Sovretto diximns appellari, per- 
accommodalum nomen est, a subere, 
qno cirromjectus ager abundat. 

89. Ibid. Volaierrani, Vokentini 
eognomine Etrusci] In libris editis, 
Volalerrani eognomine Eirusciy Volcen- 
tinis prsetermissis : at eosdem ex 
Chiffl. codicis fide restituimns, probe 
gnari, praeter Etruscos Volaterranos 
essenullos uspiam : nequeeo proinde 
cognomine discerni ab aliis necesse 
foisse. Volcentinos autem, seu VoU 
centanos, et in Lucanis Plinius coin- 
memorat, cap. 15. 

40. Cap. ix> Nicodoro Atheniensium 
magistratu, qui fuit Urhis nostrce 
CCCCXL,] Ita Mss. omnes, Reg. 



710 NOT^ BT BMBNDATIONRS 

Colb. Parii. et Chiffl. 'QHin ipse lib. v. p. 218. partim FnNitiDiu : sie 

Pliniiis ziii. 80. et xv. 1. hunc ipium enim iile : "Er ro7t iffwfft roSr Mp 

annum nignat. Hoc uno in looo per- npohfwrw ^ rc rw 'EpviiiNw voXixfV 

mutatis nnmeris libri impregai bebent KairiTouKow, tcaX 'Anryrfft W\c9 ^«^X»- ! 

CCCCLX. Oesiit magiitratum A« yos, koSl Kfwroi^ jc r. X. /» mtmiUnm 

thenit Nicodorus, Olympimdii cxvi. mKjpira PrmnUte wrh$ HtruiMntm mta I 

•nno tertio, nti ex Diodoro Siculo eti CapUuhim^et Anagiiiawrbtmrigmg^ 

aperte perspicnum ett. Incidit plane et Cereata, Itaqne erit Hermiatm pro « 

hic annus in annum U. C. ccccxl. Hentuorym,, et a Cereate Cerealini. 

Qnin et panlo ante, quod aeriptit NU Frontinna vero, lib. de Colon. p. 85. 

cMforo Magittratu, repoauimui, noB * Cereate MaHana (non 'Marina') 

Magietratui: nam neque inscripsiise muDicipium familia C Marii obaide- 

euiqnam libmm auum de Plantarnm bat.' £t p. 118. * Ceretinm (leg e 

Historia Tbeophrastui videtur : et * Cereatinm ') municipinm lamiiia 

Orapca ea locntio eit Niico&ipou ipxf»^ Marii obsidebaot.' 

ror. Ita enim significabant annom 44. Ibid. /alerwratftes i9aiorastai, 

Atbeniensesy nt Romani ex nomine fvi et Lirimatee] H»c conjanctim nt 

Consnlnm ordinariorom. Ita Seneca legereotur,e£fecimus : non uti prtas : 

Ep. XVIII. p. 199. de Epicnro: ' Hoc /Rterqmnales, jSitccaaaiit, ^tct el Lirima» 

certe/ inquit, * in bis epistolis ait, iea, Nampraeterelementorumseriem, 

qnas scripsit Charino magistrato, ad quae nnnc alioqui abrnmperetnr, do- 

Polyiennm.' Et Plinins ipse passim : cet id vetns inscriptio apnd Ornte- 

'Tiberio principe/ *Claudio princi* rnm, p. 4SI. qum Casino in moote 

pe,' &e,-^* Quin et illud panllo ante, reperta est : in qua Rbip. Imtbeaii • 

quod eeripeit Nicodoro Magiotratuif hat. Lirin. mentio habetnr. Sie 

mutare ausi oon nurons, cum sic ha- porro appellati sunt, quod ad lirim 

beant libri omnes manuscripti, et amnem sedes baberent : Succaaini 

editi.' Ed. see. antem, (sic enim emendo, pro ^ecn- 

41. Ibid« ConckifUo, et pUee ne&tU s«m,) quod sub Casino monte. Auc* 
aimoCaiiliir] Sic libri omnes : nec con- tor emendandi Livins, lib. xxvi. p. 
jectura placet eruditi viri, legentis 382. * Snb Casinnm bidno stativa ha- 
oiuNifaahir: qua forma dictum ab bita. Inde prseter Interamnam, A« 
Ovidio est : ' Novit qnae mnlto pisce quinnmque, in Fregeilanum agram 
natentnr aqnsp.' Annatari enim con- ad Lirim flnvinm ventum.' 
chylio littora dure admodnm dici 45. Ibid. //ioiieiMes LovMit'] Loiik- 
nobis videtur. Kjt reposnit Hermolaus ez Ptolemvo, 

42. Ibid. Ajjiiam] In Mss. AfuJUud, ob vetus mnnicipinm Lanuvinm, qai 
In edit. Parm. VffuUuAt perperam : pagus est bodie imtoviiia, band pro- 
exigente elementornm serie, ut ab A cnl Velitris. At major looge digni- 
gentis ejus nomen incipiat. Frobe* tas Lavinii fuit, ut vetustas major : 
nius, et alti post eum, Andani. Nos nam, ut Varro ait, de Ling. Lat* Iib« 
Affilani : quod apnd Froutinum legi- iv. p. S5. ' Oppidum quod primuin 
tur, de Coloniis, p. 83. * Affile oppi- conditum in Latio stirpis Romanm 
dum lege Seinpronia.' Lavinium fuit. Hoc a Latini filia» 

49. Ibid. Capitulum Hemtcam, Ce- qnae conjoncta /Eneie, Lavinia ap- 

reatini qui Mariani] In edit. Parm. pellata,' &c. Frontino, p. 86. et 

CapUulum Hernetum, Cernetani, Fro- 124. ' Lauro-Lavinioni ' dicitnr. Di« 

beuius, aliique deinceps : Capiiulum, onysio Halic. Antiq. lib. v. p. 287. 

Cf^melicm: Cemelaat. Einendationia Aaoi^ioy fiafrp6wo\ts roS /iariito^ yi» 

nostrae auctor fnit partiin Strabo, ms. Incolse Aai9<yi«rai| p. 226. 



AD C. PLINII SBOUNDI LIB. III. 



711 



46. Ibid. C0Mpita Larimn] Laret 
io compitii coli solitos, preter Fes* 
tum, teetatur Ovid* Fast. ii. 615. 
^Qiii compita tervant, Et vigilant 
Bostra semper io nrbei Larea/ £t 
TranqniUttt de Aiignsto, cap. 91. 

* Compitales Lares/ inqnitf ' ornare 
bis in anoo institnit, vernis Aoribtts, 
et «stivis.' Hinc Tertnlliaui locum 
obiter emendamns, de Spectacnlis, 
cap. 6. ubi ▼etus hcc arae inscriptio 
legitnr: Consvs. comsiuo. Mari 

DVBLLO. LaRBS. GOMITIO. POTXMTBe. 

Rigaltins edidit, CoiUo potetUeM* 
Orammaticns nesclo qnis Colio, id- 
qoe pro sede jnbet accipi : domico* 
liomqne qnondam dictum esse pro 
domicilio, hoc uno dnctus argnmento, 
snspicatur. Ego libentins, Lares 
€OHPiTO. POTBNTBS. agnoverim. La- 
libus dicata Compita, et sub Larinm 
tutela prv8idi(M|ne ea esse» ludos 
idelreo Compitalitios appellatos, ex 
compitis in qoibus agitabantnr, docet 
Maerobius, Satnrn. i. 7. p. 2S1. 

* Coropitalia,' ioquit Varro, de Ling. 
Lat. fib. ▼. p. 49. ' dies attribntos 
Laribos : . . .« ideo ubi viae competunt, 
tnm io compitis saerificatnr. Qnot- 
annis is dies concipitnr.* Apnd 
Servinm non semel, * Lares Viales.' 
Vetos Inscriptio ap. Grnter. p. 84. 

DIS. DBABV8QVB. BIVIS. TRITI8. QVA- 
DRIV18. 

47. Ibid. Ad Cn. Pompnmm, tt L. 
CatoneM] Ita libri omnes tom impres* 
si, tnm manu eaarati, ante Herroo- 
laam, qnt L. Cor6aii«im importuoe 
obtmsit, qnero bello Marsico, sive 
Sociali nollnm fnisse Consnlem sci- 
mos. Fnit vero L. Porcios Cato 
anno secnndo ejns belli, U. C. 
DCLXV. cum Co. Pompeio Strabooe, 
Cn. Pompeii Magni patre. 

48. Ibid. Titttraaia] Stephanus : 
Tavpoylij, ir^Xif 'iToAiw, forte fauc re- 
ferenda. Apnd Mrlam if. 4. Tsnrta- 
mim e«t : apnd Strabonem, lib. vi. 
I». 854. regio Tanriaoa: sed ad Plinii 
Taoraniam niUl ista pertinent, etti 



pertinere Casaobonns ezistimavit, ia 
notis ad Strabooem : com ista sint 
io Brntio, Plioii Taurania in Cam* 
pano agro. 

49. Cap. XI. DietmpropterordiMem, 
qua$ item nominant aingutig vo€abnlis\ 
In Mss. quas Uerum, Forte ita rec- 
tios, cnm Toletano Pintiani codice : 
Propter ordhum quo eita: a quo ite» 
rum Nooitna eingulii, Prote, et Mese. 
Ab ordine, inquit, quem certis inter- 
vaJiis dispositsK hm servant insnls, 
in universnm StGecbades dictas snnt : 
mrsusqne ab eodem ordine singnla- 
tim sibi qoseque nomen aseivit: pri- 
ore earum Prima: altera mox, Me- 
dia: demnmqoe tertia, Ultima ap* 
pellata. Porro vernacnla StGecba* 
dum nomina Pinetns etDalecampins 
ea comminiscnntur, qnsD nec exteris 
nec indigeois nota sint. Honor. Bon- 
che, Hist. Prov. i« 7. a Pomponiana 
Mesen perperam distingnit : alii ali- 
ter peccant. 

50. Cap.xii. Aheelami^Volaier' 
ramSf LXIL M.] Corrnptos band do- 
bie numerus, cum xc. circiter n. 
pass. inter ntraqne loca nunc suppu- 
tentnr. Nota fortastis centenarii in 
qniBgenarium deflexa ab amannen- 
sibus est, scriptnmqne lxii. pro cxii. 
Quin si Artemidoro credimns, apod 
Agathem. Oeogr. i. 5. gemioa cente- 
narii nota librariis excidit,scribique 
necesse est cclxxv. Trajectum enim 
ait esse stadiotnm bis mille dncento- 
rnm. Sed coargoit Artemidorum 
Strabo, lib. v. 

(1. Ibid. JEnaria ipta'] Sive ab 
JEoeae statione, sive ab aeno aerisqoe 
metallis, ^nsrla dicta sit, qoati Ae- 
naria, hhtapia» scripsere cuio diph- 
thongo antiqoi omnes: unns instar 
sit omninm Appianns, Bell. Civil. lib. 
V. p. 711. qni vjiaov rha TliOTiKoitroat 
vocat, ^ W9 hrrtv Alnpla, Nam qnod 
snadere Salmasius nititnr, in Solin. 
p. 97. et S21. et Bocbartns de Ani- 
mal. III. c. Sl. p. 994. Scribi Enaria 
oportere, ot ab enaribns, hoc esi. 



712 



NOT^ ET BMENDATIONBS 



sine Daribns, siiniis ? idelicet, nomea 
insulae deflexnm videatur, ▼alde ve- 
reor nt qniiquam vir narii emuDCtae 
probet. 

52. Cap. XIII. Berelidaa] Ao Bala- 
ridaa ex Martiano rectius ? scilicet a 
Balarii Sardiniffi gente, de qua mox 
Plinius. An potios B9arida»,ex Tab. 
Peuting. ut scopnli intelligantur duo, 
qni S. Antiochi iDsulam obsident, U 
Toro, et la Vaeca. An deniqne JBa- 
nauridas ex Stepbano, Tjrrrbenicas 
insnlas sic nomlnante ? 

63. Cap. XIV. CCCCXL. M. ab eo 
distante Pehponneso'} Ita rescripsi- 
mns, admonitu codicum R. 1. 2.Colb. 
1. 2. Paris. Sic. cum in editis perpe- 
rani legatnr, cxliv. hoc est, centena 
qoadragiuta qnatnor, pro qwUer cen- 
tena et quadraginta, Suffragatur prae- 
ter Capellam, qni hnnc plane nume- 
rum habet, lib. vi. cap. de Sicilia, 
pag. 208. etiam Strabo, dum Alpbei 
fluminis ostinm quatnor millia sta- 
dinm hoc est, d. millia passoum a 
Pachyno abesse testatur, lib. vi. p. 
266. 

54. Ibid. CoHMUtB Hn quinque: urbe» 
ac civUateB LXIIL'] Locum hunc re- 
stituimufi, tum ex Martiano Capella, 
lib. VI. c. de Sicilia, p. 208. tum ex 
eoriindem codicom iide, in qnibus 
cintates LXIIL nnllis adjectis aut 
detractis leguntnr. Coloniarnm nu* 
mernm, quem oot etiam reposnimns, 
ex Martiano, subsequentis vocuIsb, 
urbee^ Ittera prior absorpserat. Porro 
totidem infra coloniae reddnntnr: 
Tanromenluin, Catina, Syracnss, 
Thermae, Tyndaris. In Excerptis 
Legationum e Diodori libro xxiii. 
urbes in Sicilia lxviii. omnino nn- 
merantur: qui numerns e qninqne 
coloniis, nrbibnsqive tribns ct sexa- 
ginta rite conflatnr. 

55. Ibid. Amnes: Achate», Mazara, 
Hyped] In edit. P urm.' Amnee Agathe 
Matherypea. InReg. et Colb. Aga- 
the mater hypsa. Pro qua lectione, 
Barbaros Acis et Hypsa reposuit: 



ploribiM sane, qnam par fuerat, «s- 
tritis literis. Sed Acin qAoqfie, de 
quo Schol. Theocriti, ad Idyll. i. 69. 
et Vibius Seq. p. 929. ab lEXw, Solino 
qnoqiie auctore, fluentem, e cnjos ri- 
pis saxa in Ulyssem Polypbeinom 
jecisse quidam dixere, ad oram qiiani 
nunc percnrrit Plinins, non perti- 
nere, docebit snb^ectaocnlis descrip- 
tio insolsB. Quapropter priscis Ute- 
rarum vestigiis insisteodo, locnm nos 
ita legimns : ^mjifs : Aehates, Maxara^ 
Hypsa. De Achate Siciliae flnvio, 
Vibius Seq. p. 328. ' Achates Sici- 
liae, nbi pari nomine lapillos generat, 
unde gemmn finnt.' Plinius ipse, 
XXXVII* 54. Ejusdem meminit etiam 
PtoUmaens, iii. 4. ubi corropta voce 
'AkIOiov vocat: ac Seliountis ab eo, 
et Mazaras fluminnm ostia refert. 
De Mazara Antoninus quoqne, xii. 
M. P. a Lilybaeo. Stephanoitemcas- 
tellum est et propugnaculum Seli- 
nnntiorum Mazara, a praeflueDte, ut 
credimus, amne dictum. Servat ad- 
liuc in hoc Ipso tractu oppidura Ma- 
sarae nomen : a quo tertia Siciliae 
pars Val di Matara nuncupatnr. 

66. Ibid. EchetUenses] Prins JEcet- 
Henses legebatur, quos perspicunm 
est vel ab Acestaeis, vel a Segestanis 
minime diversos esse. In Mss. EchoM' 
tienses. Nos ex certissiroa conjec- 
tura, Echetlienses, ab *Ex^Aa oppido, 
cujus meminere Polybius lib. i. p. 
20. et Diodorus Sic. lib. xix. ac Ste- 
phanns. Illud ipsnm forte qnod Pto* 
lemeo, ui. 4. *E?jc49iov pro *£x^Amv 
dicitur. 

57. Ibid. /macar€iises] Italibriom- 
nes. At elemeutorum series nobilins 
paulo oppidum appellanduin hoc loco 
fuisse forte admonet, nempe Hycca- 
rensium, quod Stepbano 'Tirxapor, 
Hiccara Antonino, a Panhormo xvi. 
M. P. In nnmmis apnd Parutam, 
IKAP. Nuncquoque Cariiit, et Afirro 
d'/ccartiit, teste Fasello, decad. i. lib. 
vii. cap. 6. 

68. Ibid. !rtroci>jiMs] An Tyrmci" 



AD C. PLINII SBCUNDI LIB. III. 



7J3 



Rfiueiy ab oppido qnod Tvpcuciyai Ste- 
phano dicitor ? At in Mm. et edit. 
Parm. Driraciensts. Forte pro Tri- 
tiaeiinsea: nam TptFOKiifr w6\uf et T^' 
vaidovs oppidanos in Sicilia landat 
Diodorn», Bibl. lib. xif. pag. 89. et 
90. An deniqne TyrUtenMitf nam 
Tvptrrhif in Sictlia idem Diodorna ag- 
noacity in Eclogia, p. 876. 

69. Ibid. Hierenu&i^ C<gne] Ita 1i- 
bri omnes, ipaeqne Martianns, lib. 
vi. p. 808. Cave tamen credas Ctfny 
Stephani insalam nnnc signari a Pli* 
nio: Locornm enim is vicinitate de- 
ceptnSy promontoriom Italias Capny 
Peloro adversom, perperaro hand du- 
bie, insnlam pntavlt: cnm non modo 
pr»ter eom nemo ejns insolae memi- 
nerit ; sed nec ulla osqnam circa Pe« 
lomm sit. unqnamve, cnjns qoldem 
mentio eztet, fuerit insula. 

60. Ibid. Afe%imii] Ab oviuro pro* 
ventn, &«^ r«r it^hKMv^ in insnlse Lipa- 
rsB nomen olim inditom censuit Da- 
lecampins. Reclamant vetostiscrip- 
tores orones, a qnibos non MiyXiyovrb» 
sed McAiyowb Yocator. Strabo, lib. 
VI. pag. a76, Stephanas, Hesycbins, 
eeterisqoe antiqoior Cailimachos, 
Hjm. in Dianam, pag. 14. vs. 47. 
nhff^ M Aiwdfnf* Aardpn w4o¥, AAAA r&r^ 
Iricfr Oiw9fid ot M«\tyovwis, 

61. Ibid. AnieaTherasia., •guinga'' 
cm] Therasiam qnidem in insulis 
JEg96i maris agnovimos : banc vero 
Hieram quiTherasiam qnoqne appeU 
larit, adhnc anclorem qosBrimus. 
Thermissa hand dubie scribi satios 
fuerit, si exemplaria olla faverint: 
cnm id ei nomen fuisse, ^pfjuwoM, 
Strabo fateatur, lib. vi. p. 276. et 
276. 

62. Cap. XV. Cerdnes] Vernm bu- 
jns amnis nomen, ex fide codicnm 
Keg. 1. 2. Colb. 1. 2. S. Paris. et 
Chiffl. restitoimus: snbdititiumqne 
Caeinos expnnximos, quod Hermolans 
Incnlcarat» neglecta vetere lectione 
Parmensis etiam editionis : quoniam 
CsDcina amno apud iElianum, et Pau- 



saniam, lib. vi. Eliac. post. pag. 854. 
dirimi Locros a Rhegino legerat. At 
procnl ab hoc sinn, quem Plinins 
roodo percorrit, Locri, Rlieginique» 
in ipso ferroe Siculo freto collocati. 

6S. Ibid. Tiris, Erunmsa, Meloessa] 
Sic totidero plane apicibos Mss. om- 
nes. £t Mrloeftsa quideni a proventu 
pecoris baud dnbie nomen accepit, 
itmh rw¥ fntiXmr. Verum loco' priorom 
doarum, infeliciter admodum Hermo- 
lans, TVes Sirenusts rescripsit, quos 
ab ora Paestana, adversoqne plane 
maris tractu, iu Lacinium usque pro- 
niontorinm transtolit. Ibi enim Si- 
rennsas insnlas, hoc esf, ut Virgilius 
ait, Sirennm scopulosi» Strabo lib. i. 
pag. 22. aliiqne collocant. 

64. , Ibid. Ei Pandosiam . . . ta qna 
Alexander] Mss. omnes, libriqoe vul- 
gati ante Hermolaum, itfardoatam con« 
stantissime retinent : Paadostom Bar- 
barns rescripsit: qnod in Pandosia 
oblisse Alexandmm scriptores omnes 
consentiant. Et Livins quidem, qni 
nnns esse potest instar oroninro, ' A- 
lexandroro Epiri Regem * ait ' ab ex- 
nle Lucano interfectom, sortes Do- 
donaBi Jovis eventn affirmasse. Ac- 
cito ab Tarentinis in Italiam data 
dictio erat, caveret Achernsiam a- 
qoaro, Pandosiamque urbem : ibi fa- 
tis ejns terminnm dari : eoque ocyns 
transmisit in Italiam, ut quam roax* 
ime procnl abesset urbe Pandosia in 
Epiro, et Acheronte amni .... Cete- 
rnro (nt ferroe fngiendo in media fata 
rnitnr,) • . • hand procul Pandosia 
nrbe imminentes Lucanis ac Brntiis 
finibns tres tumulos insedit. . . perve- 
nit ad aronero • • • qnero cum incerto 
vado transiret agmen, fessns roetn ac 
labore miies, increpans nomen abo- 
roinandom flnminis, Jure Acheron vo- 
caris, inqnit,' &c. Sic Acherontem 
fluvinm, et Pandosiam in Lucania 
diserte appellat : Strabo quoqne, lib. 
VI. pag. 266. Suidas, verbo T^oi», 
aliiq ne. Verum cum circa Pandoriam, 
irc^ IXorSo^lar, interiisse Alexandrum 



714 N0TJ5 £T KMBNDATI0NE8 

Strabo BflSrmet, noo in ipta: circa biuvis alits reclaaiaBtibns, esae ciu« 

PaDdDsiam letali ▼uloere affeetiifl, todlendam. Qaaro sint enim erratii 

concedere Mardoniam potait, obi ex obnoiie Ptolem«i meniorfty qnan 

volnere oblerit : et hanc orbem io- vitiosa Antonini, et Strabonis editfQy 

teriiflse deiode Tbeopompos est anc- noront eroditi. 

tor, com staret interim Pandosia, 67. Ibid. Staiio MUtvpa: Lu^p 

quaro hodle Caairo Fnmco vocant. ^c.] Scio in libris vulgatis legl, Sim* 

65. Cap. XVI. Ab eo Btuta oppidum, iio miiitum iMpia. At Mss. omnes, 
et Hydmitlum, deeem ac notem mti/. Reg. 1.2. Colbert. 1. 2. S.Paris. Sla- 
poss.] Ita libri omnes. At locom tio MiUoptBy Lupia : nt propriora slt 
hnnc Martianns perperam interpre* stationis naviom nomen Miii^pee : se- 
tatus, lib. VI. pag. 209. qnod esset qoatnrqne deinde seorsim Lnpia : 
angnstiamm ejosce fretl,qna loninm ntramqoe io ora positom, qose noac 
mare in Adriaticum irrompit, inter- Instrator a Plinio. Slc Virgilios de 
▼allnm, signari a Plinio credidit : Tenedo, * Statio malefida carinia.' 
* Hydruntum urbem/ inqoit, ' nbi sn* Slc Pliolos ipse io 6oe llbri bujos» 
pernm infemmque mare decemet no* * Salonis piratica statione nota.' 
vem millibns disparatar.' 68. Ibid. CCXXY. M. tngectmj Itn 

66. Ibid. QNiRfi^gta<a mill. non am- Mas. omnes, R. I. 2. Colb. 1. 2. 3. 
pUai] Cenlum reposnit Barbarus : ob- Parls. Chiffl. non, nt in editis, CCXX» 
litns eundem Plinium, in describen- Subscribit Strabo, lib.vi. p. 28S. sta- 



do ItalisB sitn, supra dizisse, cap. 6. dia mdccc. BroDdisinm a 0yrrachio 

* Abest a clrcnmdatis terris, Istria ac at>esse testatns. 

Llburnia, qnibusdam locis oentena 60. Ibld. ilmnes: I^tpfXf e DmdM 

mlllia pass. Ab Epiro et Illyrico, JUio rege"] H»c sincera codicvm pros- 

qninqoaginta.' Satis enim snperqoe ime laodatornm scriptora est : quam 

coostat, centum Ibi etiam agnosci oon sic vitlose ioterpolanmt : Barjon, amie 

posse,cttm<0lidem,<anlmRdmoeacrip* lap^xi nt Baril oppidi cognomen In- 

tnms fnisset. Nec dubitare licet pyx esse putaretur. 

quin ad froQtem hanc Salentinoram 70« Ibid. Apamutim\ Ex 'Arcyi^sTai 

Hydruntinamidipsnmpertineat:cnm Ptolemsi, iii. 1. Herroolaos, et Pe- 

non alia Italiae ora magis Epiro vici- licerins in notis Mse. Apetmtim re* 



na slt : atque hoc tempore etlam ab ponunt. At est illnd oppidum et in 

Hydrnnte, vel ab ipso potins prope Apolia Dannla prope Oargannm mon* 

•ito Lencarnm (nt appellant) capite, tem, et in ora positnm : hic PlniiQa 

ad oppositnm Epiri llttns tot fere Calabroram oppida persequitor, et 

millia passunm compntentnr : in qni- ea qnldem qnse sint a mari longiusciile 

bus angnstiis pontes ipsos jacera semota. 

Pyrriinm, Varronemqne, cogitasse, 71. Ibid. Stwrmm, TWtm'] Aberraat 

credere par est. Ad hspc, Epiri Ori- a vero qoi Staroinos ibi fuisse olia 

com ab Italias Saleotino, lxix. tan- arbitrantnr, nbi nnnc Srmiaccio oppl- 

tnm, ant etiam lxx. pass. millibns dulom Hydruntini agri, baud procul 

discrevit idem Plinius, cap. 26. libri Hydrante : in eam scilicet addncti 

hnjus, qni brevlssimum In Grseciam hmresim, affinitate quadam ac simi- 

transitura ab Hydrnnte, nou a Salen- Htndine nominis. Veram id oppi- 

tino, nunc esse testatnr. Ex quo ex- dnm, nt planisaime vel ex ipsis Ta- 

ploratum est ac certum, lectionem bnlis constat, com Salentinornm dlti- 

vulgatam, non modo vetostiorom co- oois fuerir, qnorum oppida popnliqne 

dicura fide, verum etiam indnbitato aoo mox ordlne digernntur, in Cala- 

Plinii testimottio confirmatam, qui- brorum oppidis» qns» nnnc Plinina 



AD C. PLINII SBCUNOI LIB. III. 



715 



percnrrityloeain habere non potest. 
Nec fellcior in conjiclendo Pelicerios 
in notit Mss. qui pro Tutinia Tutica- 
nos reponi pntat oportere, ab Equo 
Tntico, quod non procul Benef ento 
fait : haud exigua terrarum iuterca- 
pedine, popnlornmque interjacentium 
freqnentia, dlvita a Benevento Cala* 
brta. 

72. Ibid. Uxentint] In libris vnl- 
gatis Vmlntmi. At Mss. et R. 1. 2. 
Colb. t. 2. S. &c. Uleniini: nos ex 
indnbitata conjectnra, et Ptolemaei, 
ut diaimns, fide, Uxeniini, 

73. Cap. zviii. Veto vere taero] Pri« 
nt ocre «ocre legebatnr. At Mis. om- 
nesy vere, Veris sacri gemina apud 
antiqoos acceptio fuit. Primnm enim, 
nt Festos ait, ' Ver sacrum vovendi 
mos fuit Italis : magnis enim pericu- 
lis addnctl vovebant, qnscnmque 
proximo vere nata essent apud se 
animaliai immolatnros.' Nempe ex 
caprino, snillo, ovillo, bovilloque 
grege, nt docet Plntarcb. in Fabio, 
p. 176. Qood natnm esset inter Ka« 
lendas Martias, et pridie Kalendas 
Maias» auctore Livio, lib. zzziv. p. 
416. De Sabinis iptls Noniot, cap. 
12. n. 18. ' Ver sacrum, rellgiotum, 
Sitenna hittoriarnm libro qnarto : 
Qnondam Sabini feruntnr vovitte, ti 
ret commnnit melioribnt locit con- 
ttitisset, se ver tacrnm factnrot.' At 
ver tacrnm vovere, non solnm erat 
proventnm nnint anni contecrare, nt 
pecndet quidem immolarentnr Diit: 
quortnm enim hoc loco hujusce morit 
ritntqne tacri mentio, ti re nulla alia 
oontinetnr? ted jnventntem etiam 
Diit consecratam in colonias mittere. 
Hnnc morem edocet egregie Plinius, 
cum ait Picentes ortos a Sabinis, vo* 
to vere tacro : ted mnlto exprestiut 
Dionys. Halic. lib. i. p. IS. et lib. 
III. p. 77. ttatim initio. Jnstinus quo- 
qne, xxiv. 4. * Naroque Galli abun- 
danti mnltitudinr, cnm eos non ca- 
perent terrs que genoerant, trecen- 
ta niillta hoalnom ad tedet novu 



qnserendat velnt ver tacrnm mtte- 
runt.' Hieronym. deniqne in Cbron. 
ad Olymp. 89. an. 4. ' Lacedemonii 
ver sacrnm Heracliam destinantes nr- 
bem condont.' Ver sacrum illi sa- 
cram juventutem vocant, e finibns 
suis pulsam a parentibns, nbi alimen* 
ta domi non suppeterent, crescente 
in dies multitndine : voto Diis ante 
concepto, pro felici rei eventu. Inde 
illi in coloniam abeuntes, qoicqnid 
terrarum armit pararent, habebant 
pro patria. 

74. Ibid. Flnmen AUmln: Tervimn 
quojinitur Pratntiana regio] Ita plane 
totidem apicibnsservatis, nec detrac* 
to nno, nec adjecto, Mss. R. 1. 2. 
Colb. 1. 2. Paris. Chiffl. et Tolet. At 
Colb. S. et Salniant. pro Tervium ha- 
bent TesfimtMm. Ut nt est, oppidi id 
nomen fnit, ut exipsa Plinii oratlone 
exploratnm est. Unde Plinil edU 
tores htec nomina hanserint, qnsB lioc 
loco obtruseront, F/Mmtaa, AUmla' 
tes, Suimm Helvinum, quo ftnitur^ ^c. 
tton vacat inqnirere. 

75. Cap. zix. /tfimmteXflises} In li- 
bris vnlieatis post Frobenium, Mevani' 
eneee, At iidem snnt ii qui Mevana- 
tes proxime antea memorati, nt recte 
animadversnm est ab Holstento, in 
Ital. p. 92. In Mss. Reg. Colb. Pa- 
ris. Chiffl. et in edit. Parm. alilsqne 
vetustis, Mevanumeneee, Not vetus- 
tam inscriptionem secnti snmns, qnte 
extat apud Ornter. p. 48S. Dbcvrio- 
Ni. MBVAMI0L& Cluverius in Ital. 
Antiq. lib. ii. p. 6S0. Mevaniolam 
pntat esse Geifotii, qui vicns Roma- 
nlsB est, in valle Bedesis amnis. 

75. Cap. zz. Agrie quamvit torren- 
tior, nil tamen ex rupio eiH vindicanM] 
ItarestitnimuB ex Mss. codd. R. 1. 2. 
Colb. 1. 2. S. Cbiffl. Paris. In libris 
editis perperam, ogris quam natngtts 
forr«nlior. Salmas. in Solin. p. 84. nii 
iamen ex rapio abjudieane, Frustra. 
Mox vero ubi legitnr, atque nM liquii 
agro», ex eornndem Mss. fide delenda 
vox ea ugro» videtnry cen spnria, a 



716 NOTiE BT BMfiNDATIONBS 

saperioribos agriM mntoanda. modo sigoari a Pllnlo insolam, sed 

7T. Ibid. Siuram, Orgum, ^rc.] Sic plnres, tum ipse hoc loco prodit, cbid 

Mss. proxirae laudati. Libri vnlgati ait ex tMulit, tum paulo post, iteram 

mendose Morgum. Ennodius in Car- repetens, ' InsolsB ejns sinns, praeler 

mine quo iter per Cottias Alpes de- snpra significatas.' 

scribit: * Dnria nam, Sessis, torrens 82. Cap. xxvi. Burmmj Andeiri" 

vel Stnra, vel Orgos.' «m] Hactenns in libris vulgaiis» Bmr- 

78. Cap. XXII. Adriaiieo mari op- fmm, Mandetrium. At Ptolemaeo, ii. 
potita: cMfus Veneiia.Jluviut Silie, ^c.] 17. est 'Mixptor, pro *AMrpm^, intcr 
Sic libri omnes Mss. editiqne ante mediterraneas Ualmatis civitatea* 
Hermolanm, qui omninm codicnm Dioni lib. lvi. p. 679. 'Ap^pior, pro 
fide spreta legit : mort appotita, Vene- *M4rrpiov^ ^po6ptow ii^ awrp rf SoXi^rsy, 
iia, e^jutftuviusj ^c. prsepostere sciii- castellnm Saionis adjacens. Straboiii 
cet translata Venetia. Secos enim lib. vii. p. 315. 'At^Hrrpwr ipwiirbw x^*- 
Venetia tantnm hac decima regione pioif, castellum probe munitnm : nti 
continebitur : id quod falsnm esse nunc quoqne est, et Venetie dittonis : 
constat, ex Carnornm et lapydum volgo Cttssa. Vetns inscriptio allata 
regionibus, eztra Venetiam qnidem a Sponio, p. 79. Itbm. viam. Gabi- 
sitis, vernnitamen buic decimas regi- mianam. ab. Salonis. Amdetrivm 
oni Italise mox attributis. Apbrvit. et. MvnIt. 

79. Cap. XXV. ifymaat] Ita libri 8S. Ibid. Meleommi] Ex hoc PH- 
omnes. An potius tamen Jttueni le* nii loeo Ptolemwnm emendamoa, 
gendum P Nam supra Venetos et Is« apnd qnem Dalraatise populi sic re- 
tros, Scymnus Cliius, p.16. Mento- censentur, ii. 17. 'Errhs 9i r^s AoK/m^ 
res locat et Ismenos : 'Kwer&r ^owtoil tUu Aae^Mf Mp ots fthf Kofwhnoi. 
Bp^es '[hrrptot XeyifMvoi, *Trip 8i ro^ Jnieriora Dalmaiia ieneni 



rovslcfMrot icai Himopts» (qnos Daorizos Plinins et Strabo vo- 

80. Ibid. Olbonentet] Ita Mss. om- cant :) Supra gutt ComenU, Legimos 
nes, Reg. 1. 2. Colb. 1. 2. S. et Parm. enim Mp o6r MffAiro^ioi, Mekomemu 
edil. Barbarua AUtonentet reposnit, 84. Ibid. Qziifft] Ita liim omnes 
ab Aluona PtolemsBi, ii. 17. de qna tum Mss. tnm editi ante Herroolanmy 
cnin mox locuturns sit Plinins, qui qui CEa«t sive Oiict ex Ptolemsto 
eam Alvonam vocat, et littoralem reposoit» ab Oneo nrbe inter Pignen- 
recte cum Ptolemaeo facit ; sint au- tium et Naronem amnem. Vernm 
tem hi Olbonenses in mediterraneo Qsii«ri retinemns : siqnidem non inoc 
positi ; aut a vetere lectione minime extantia oppida, quale fuisse Onenm 
recedendum arbitrati snmns : aut Ol- satis constare potest, com menlioDem 
bianenses ab Olbia Stephani reponi cjns fecerit PtolemsBus, qui PliDio 
posse : aut denique, qiiod cuipiam est allquanto recentior ; sed gentes 
forte probabitur, Arbonentet : nam qnae jam defecissent procol dnbio 
eideni Stephano'Api9dby Wxis 'IhXvpias nnnc recensentur. 

dicitur. 85. Ibid. Denda eimum Aom. Epi- 

81. Ibid. £a;tMfii/is,Fcrlniato,Cii- diimatimcoionta] Sic libriomoes, Mss. 
rieUe] Constans hsec librornni omni- atqoe vulgati : quam lectionem pro- 
nm lectio est, tnm Mss. tum vero bo, etsi ejus nominis oppidom prope 
etiam Parm. edit. aliarumque ante Dyrracbinm nondnm invenerim : cum 
Uermolaum, qni Fulftnatet reposuit, civinm Romanorum oppida differre a 
qnoniam iinius insulae Curicts oppi- coloniis non nno in loco auetor iodi- 
da duo appeilat Ptolemapus, ii. 17. caverit. Quod non animadvertens 
«oi«\4>(nor et Ko^iroy. AtnoBunam Pintianns, vocem I>€fiday oe sibi 



AD C. PLINII SBGUNDI LIB. III. 



717 



molestiam faceret, coniidenter ex- 
poDxit. 

86. Ibid. A quibutdam ^as] A 
Pomponio Mela, ot diximns. A Scy- 
lace qooqae : AXou ir&rafAbi ia^ roO 
nfySov l^vs vtipit r^w ^AtrtfWuylav «-«• 
pafi^l. Lycophron, TS. 1015. et 1019. 
A£cif,A!ai^o9inflexit,quaforma Graeci 
ipsios Ajacis, docis inter Orsecos no- 
f ittimi, Domen inflectnnt. Unde Va- 
lerii Maximi locns illuttratnr, ita scri- 
bentis i. 6. p. 36. ' Atqne illi flomen 
vicinnm moenibns nomine iEantem in 
adjntorium sete mittere dixitsent.' 
Apolloniate scillcct ab Epidamniis 
inppetias postnlabant : respondeniDt 
illi : Habetis AXarra: ab eo snbsidiom 
petite. Lodebant homines Graeci in 
flnminis et Ajscis affinl atqne adeo 
simili prorsns nomioe. 

87. Cap. xzvii. Fttmiomtiia] Sic 
Mss. omnes, Reg. Colb. &c. Parm. 
edjt. Vivana momnta, Hermolaus ex 
Rhet ta PlolemsBi, Viana primum, mox 
ex conjectnni ^moata adjecit, qnam 
in hoc tractu agnovit nemo. Ftante- 
mtaa Plinii est, qosB Antonino Vindo- 
bona, a Scarabantia M. P. liv. et 
alibi Vindomona dicitur, in itinere 
de Pannooiis in Gallias : apnd Gru- 
ter. p. 640. Ftaniia. 

88* Ibid. Noricia junguniur laeu» 
PeiaOf deterta Boiorum'] Rectins forte 
Lacif Speigo : ut sit, laco lllo conjuDgi 
Noricis deserta Boiorum. 

89. Cap. XXV iii. Draue, ^c.] Sa- 
vus et Dravus suo quisque alveo, ut 
Plinius tradlt, Danubium intrat : 
contra qnam perperam a Strabone . 
proditnm est, Savom in Dravum, 
Dravum Jnxta Segesticam in Noa- 
rnm, Noamm accepto ex Japydibus 
Colapr, in Dannbium inflnere, lib. 
TTf. p. 314. 

00. Ibid. lasoe, Andizetee] Prios 
legebatur Sandrisetee. At ex Stra- 
bone locnm emendavimns> lib. vii. p. 



8t4. Pannonicas inter gentes, cnm 
Breucis, de quibus statim Plinins, 
Andizetios enumerante, Bpcvicot, *Ay- 
3i{V«M* Unde etiam in Ptolemasi 
Pannonia superiore, ii. 16. sequenti- 
bus Breucis, videntur Andizetes ag- 
noscendi, non Andiantes. 

91. Ibid. Alter amnia BaewUiua'] 
Ita Mss. Reg. et Colb. Quid si legas, 
AUeram Biioeuntiue in Satmm Sirmio 
oppido influeiu : ut sit intellectus Bi- 
sacontiuin amnem alteram efficere 
inynlam, qna Sirmienses et Amantini 
continereutur? 

92. Cap. XXIX. /om'ian] In libris 
vttlgatia hactenns, irferum eive lom' 
«m. At has voces Inferum eive ex- 
pongendas admonent Mss. R. 1. 2. 
Colb. 1. 2. 3. Paris. &c. a qnibos ab- 
snnt. Diversum enim lontum mare 
ablnferoest : niliilqne magis aliennm 
a vero, quam sinn hoe Enropae se- 
cnndo mare infemm contineri. 

93. Cap. XXX. Contra Tragurium'] 
Prtus contra Surium legebatur. Nos 
cum Pintiano, eonira TV^gurittm, con- 
fidenter scripsimus : ultima praece* 
dentis vocla syllaba in hac castiga* 
tione fere tantninmodo repetita. Hutc 
enira prope Salonam Spalatiimve op- 
pido, nunc etiam Tratv dicto, oppo- 
sita cernitnr priscnm retineDs nomen 
Brattia insula. 

94. Ibid. Bavo, et capris laudaia 
Brattid] Prius legebatur, hulnu et 
capria, At bobns carere Brattiam 
constat: et in Mss. Reg. 1. 2. Colb. 
1. 2. 8. Baro kgitor, non bubue. In 
Tabnla Peutingeri segm. 4. * Insula 
Boa.' £t L. Liii. de haereticis, L. 
XVI. Cod. Theod. tit S. jnbet Hono- 
rins Imp. Jovinianum bsBreticum in 
* insolam Boam ' dednci, qnas fuit ea 
tempestate exiliis famosa: qnod et 
Ammianns docet, lib. xxii. ' Ploren- 
tini,' inqoit, 'contrasus in insnlam 
Dalmatiae Boas.' 



C. PLINII SECUNDI 

NATURAUS HISTORIiE 



LIBER IV. 



Tertius et guartus Europa sinus. 

I. Tbrtius Europro sinas* Acrocerauniis ^ incipit mon- 
tibnsy finitur Hellesponto : amplectitur (praDter minores si- 
nus xix.^) XXV. centena millia passuum.' In eo Epirns, 
Acarnaniay ^SItoIia, Phocis, Locris, Achaia, Messenia, La- 
conica,^*^ Argolis/ Megaris» Attica» Boeotia: iterumque alio 
mari eadem Phocis et Locris, Doris, Phthiotisi Thessalia^ 
Magnesia, Macedonia, Thracia. Omnis Grsecise fabulosi- 
tas, sicut et literarum claritas, ex hoc primum sinu effnlsit. 
Quapropter in eo paululum commorabimur. 



^^»>»>»^^^#li»^N»^ 



Cap. 1. 1 Chiffl. ampUeHhtr praier mnoreg nMU» XX, XXVL M, 
OroDov. et al. velt. ampUctitwr T^ater minoreerinut XIX, XXV, M' 
Parentbetes omittuDt etiam Hardiiin. 1.2.3. Miller. Bipont. et Fraoz.~9 
* Ita bene Reg. 1. A Mela ii. 3. appellatur Laconice,* Brotier. Editionea 

NOT^ 

* TertiM» Eurepa rinua] loDiom nnmero nndeviglDti, oon enniDeratis. 

mare /Egfleumque coroplectitur. Vide Notas et Emend. nom. 1. 

^ Aeroeenumiis'] De qnibus dictnm d Laconica ILaconia'] Rectius poto, 

eat, lib. snp. cap. 26. Monti deUti cnm Mela, ii. 3. pag. 32. Laceniee, 

Chimera, prope Anlonem la Valonne* • ArgoU»] Argolis quoqne Melc,a 

c Minoreesinue XIX,] Tertii iilnnsy qno bsc Plinins: et Martiano, qui 

inqnit, universa adnavigatio colligit a Plinio, lib. vi. cap. de tertto Eoro- 

▼icies qninqnies centena millia pas* pse sinu, pag. 209. Orscis "A/ryf la. 
soom, minorlbos sinobos, qoi sont 



C. PLINII SSOUNDI NAT. HIST. L1B. IV. 1. 719 

Epiros' in nDiversnin appellata, Acroceraaniis incipit 
montibus. In ea primi Chaones,^ a qaibos Gbaonia : dein 
Tbesprotiy^ ADtigoDenses : * locns Aornos^J et pestitera aVi* 
bas exbalatio : Cestrini,^ Perrbaebi,' qaorum mons Pindus, 
Cassiopaei,'" Dryopes,*' Selli,'^ HeIlopes,P Molossi»'! apud 



•nte Brotier, iMcoida, — S SeUa Vet Dalec. Mox» pro HeUofu», margo edd. 
Dalec. et Gronov. HelU, Paulo post» Vet. Balec. et Chiffl. Talanu mons, — 



NOTJE 



' Epiro$1 Hec Martianns iisdem 
▼erbis loe. cit. Hodie Chimera et 
Larta. 

r Ckaeneii Xioifes Straboni, lib. 
VII. pag. 929. Hof ait Epiro toti pri- 
mnm imperitaMef deinde Molossos. 
Chaonnm fnit castellnm Chimera, in 
Acrocerauniit, de qno mox dicetur. 

*■ Thesproti] %o(ntporro\ Slraboni, 
pag. 824. Hornm oppidom Butbro- 
tnm, de quo statim. 

' AntigmeneeB] Ab oppido, cnjus 
meminit Pcolemaens, iii. 14. In Chab- 
niae mediterraneo, *Amy6rti€L, Ste- 
phanns quoqoe : *Am7^r«ia, v6?as 
Xaorfof iw *lHirtip^, et Polyb. lib. ii« 
pag. 130. 

i Locuo AcmoB] Familiarls Plinio 
locotio ett, ot * locum' vocet, nbi op« 
pidi Teteris rninae, ac vestigia snper- 
sint. Stephanus oppidi meminit, pag. 
90. "AopwoSf ir^Aif. Id porro loci no- 
men, qnonlam tetrnm ob halitnm ea* 
reret avibns, ex re factnm. Sic Vir- 
gilins de Cnmarnm «pelnnca Aneid. 
▼I. 2S9. < Qnam snper baud nlle 
poterant impnne volantes Tendere 
iter pennis: talis sese balitns atris 
Fancibns effondens aopera ad con- 
vexa ferebat : Unde locnra Orali dix- 
ernnt nomine Aonion.' 

k CeMtrhn] Ab oppido Cestria, de 
qoo mox dicelnr, regio Cestrine no- 
men habnit, Chaonisa portio: nnde 
Cestrinici boves» apnd Hesycbinmy 
pag. 622. KearpivtKol fi69s, o< Ir Xao- 



pU^ ^ vp6r«poif KMTpliffi rpoinTYopt^rra' 
$ort 8^ fuupa rris 'HvWpov 9ta/^6povs Hx"^' 
ffa fiovs, A Cestrino Heleni F. nomeir 
accepisse Kcorpci^, auctor est Pau- 
san. in Corinth. sive lib. ii. pag. 127. 

1 Perrluebi] HeffatfioXf Macedoniae 
confines, Pindi montis incolse, apnd 
Strabon. lib. ix. pag. 440. 

"* CosttofMri] Kafftrtortuotf qnornm 
oppidnm Koo^o-i^, apnd Ptolem* iii. 
4. et Pandosia, leste Straboiie, lib. 
Tii. pag. 324. qnt Kao^ovMraiovf vocat : 
Stephann9> verbo Xaorla, KMrwin6s» 
Scylax, pag. 11. M«r& 8i Bwrpnrtay 
Kaovarrta. Etpag. 12. Kairotewiir x^pa* 

^ Dryopea] Ap6owos. His alias alii 
sedes attribonnt. In Peloponneso 
Strabo, lib. ix. pag. 494. alibiqoe 
passim. Varias bornm migrationes 
refert Pansan. Hb. it. in Messen. 
pag. 281. 

« SeUi] 'EXXol Pindaro, Homero 
ScXAoi, teste Strabone, lib. vii. pag. 
328. qni Dodonsei Jovis fanom apud 
eam gentem fnitse perhibet : a Pin- 
daro tamen Dodonam Thesprotis 
adjndicari: post Molossomm ditio- 
nis cceptam haberi. Hesychins, *E\- 
Aoi, *£XXipvf ol hr AtMrjf, 

p HeUopes] Hos vero Stephanna 
eosdem cnm Hellis, sive Sellis facit. 
*EX^ycro icai ii ircpi AtMmp^ x4p* '^" 
Korda^ ^s olehcfiropes 'EXXoi «ral 2cX« 
XoL Hesiodum sequitnr, qnem Strabo 
laudat, loc. cit. 

4 Molosai] MoXoTTo) Straboniy Kb. 



720 



G. PLINII SBOUNDI 



qaos' Dodonaei Jovis templuiD) oracalo Olastre: Tomaras" 
moDs, centum fontibus circa radices, Theopompo celebra- 
tus. 

(i.) Epirus ipsa ad Magnesiam Macedoniamque tendens 
a tergo suo Dassaretas supra dictos/ liberam gentem : mox 
feram Dardanos habet. Dardanis Isevo ** Triballi praeten- 
duntur latere, et Moesicad gentes : a fronte'' junguntur Me- 
di'' ac Denselatse,^'' quibus Thraces, ad Pontum asque 
pertinentes. Ita succincta^ Rhodopes, mox et Hsemi yal- 
latur excelsitas. 

In Epiri ora castellnm in Acrocerauniis Chimera,^' sub 



4 Densekti Vet. Dalec. Denihelaia alti.— 5 CAtmmtMi Strabo lib. vii. Moz, 



NOTJE 



▼II. pag. 326. HoraD9 oppidam, prae- 
ter Dodonen, Ambracia fnit, de qua 
mox dicemas. 
' Apud 9«of] Stephanos: A«8«b^, 

V Au9tMftuos ZMbs 4¥ 'Hnlp^. De 
qnerca loquaci» qaam Dodonae fabu* 
Is reponant, et de lere DodonaeOy 
Mythologos cootnle. 

■ Tomarus] H«c Solinos iisdem 
Terbis, cap. 7. pag. 22. In Mu. Ta* 
larus, Parm. edit. Tomanu, Steplia- 
no, T6fjMposy tpos AoM^s, 8 rufts To- 
fAovpoWf ol Sk Tfidpos. Straboni, lib. vii. 
pag. S28. Tdfittpos,- 

*■ Sv^a dietos] Libro tnp. cap. 26. 
De Dardanis, Triballis, Moesis, eo- 
dem libro, cap. 29. 

" Lavo] Ab ortu toUtitiali. 

^ Afronte] Ab australi parte. 

^ Medi] McStfy rtvtSf kcU Aav6i7Xt- 
rwr, Straboni lib. vii. p. 918. Recti- 
ns fortassis McuSwt', cum diphtkoDgo, 
Bcripseris, ut diiferant a Medis Asie* 
Sic eDiro Stepbsnus : MatZol, tOvosBp^' 
in}r, T^i^^rtov McuccdoWas. Sic Arist. 
Hist. Anim. ix. 45. Ptolemso deoi- 
que, 111. 11. re gio Ipsa Motfiiid^ appeU 



latur. 

' Dfnseloicr] Ita Solinus, cap. 10. 
p. 27. 'Strymonem accolunt dextro 
latere Denselatas.' Idem Denselete 
Tullio, io Pison. n. 84. quorum opera 
C. Sentius Prsetor reliqnorum Thra- 
cum vires et arma ehisit. Partem 
enim illi tennere ThraciB : qnam tV 
Op^infy iV AcytfcAifrftir appellat Dio, 
lib. Li, p. 461. Plolemsns iii. 11. 

Aay^^XifTucV ^opX^ai^» DaMthdeiicam 
pra/ecturam* Stephaoo, pag. 821. 
Aay6ciA.^cu, HOros BpqKUc6y. 
' y Ita saecincia] Tot gentes, inqnit 
priroum Rbodopes, deinde Haemi 
montis juga ezcelsa tenent, et a ter- 
go, latere, fronie claudunt. Hoc 
Martianus, lib. vi. p. 200. non intel- 
lezil. 

' Chimera'] XnfUpior est Pausauis, 
in Thesprotide, lib. viii. sive Arcad. 
p. 465. et Thucydidi, lib. i. p. 22. et 
32. Straboni quoque «yus nominis 
proroontorinm est lib. vii. p. 324. In 
Novella Leonis, apud Leuncl. p. 99. 
inter iCtoliaB Episcopos, 6 Xtftjdpas le- 
gitur. 



NAT. HIST. UB« IV. 1. 721 

eo aqu» regiad * fons. Oppida : MaBaDdria, Cestria : ^ flu- 
men Tbesprotice Thyamis :"" colonia Buthrotum :^ maxime- 
que nobilitatus Ambracius'' sinus, d. pass. faucibus^^ spa- 
tiosum aequor accipiens, loDgitudiais xxxix. m. pass. la- 
titudinis xv.» m. In eum defertur ^ amnis Acberon, e lacu 
Thesprotiae Acherusia * profluens xxxvi. m. pass. inde^J 
et mjUe pedum ponte mirabilis omnia sua mirantibus. In 
sinu oppidum Ambracia.^ Molossorum flumina, Aphas ^ ot 
Arachthus." Civitas Anactoria : 7 » iocus Pandosia.** 



^^^■*^^^^^^^^ 



Thesprotia Thymias Cliiffl.— 6 Gronov. etal. vett. Amb. sinm^/aueilm. Mox, 
cod. Dalec. lonff. XXXV Ih M. |nim.— 7 Anactorica Chiffl. Mox, pro locua, 
qnod ex codd. snis et Cbiffl. restitnit HardiiinuB, edd. vett. et OroDOv. babent 
iacus. 

NOT^ 

* Aqua regia^i Ut Romani aqnas ' D, pass, faucibus] Vide Notaa et 

Sextias Statiliasqne a Sextio Stati- Emend. num. 2. 

lioqne appellabant, qni balnea strnx- 9 Latitudinia XV.'] In Mss. XII, 

erant, sic Aqntm Regem /BcurtXtjdt H»c porro latitndo, non fancinni ip- 

atfara dictnm hunc fontem puto, qno sarnm est, sed admissi spatiosi sqno- 

rex Epiri aiiqois nsns feliciter, tber- ris, boc est, interioris sinus. 

maa ibi ad pnblicos nsns exstrnxe- ^ /n eum d^ertur'] In Ambracium 

rit. sinnm. ItaPtolemaeus, xii. 14. Mar- 

^ Mteandria, Cestria] De his doobns tianns lib. vi. cap. de tertio sinu £n- 

oppidis, ceteri scriptores, Orseci pa- ropae, pag. 209. ' Ambraclus sinns 

riter ac Latini, silent. Cestrinen ta- fancibus angnstis aBqnor accipiens, in 

men Thesprotidi vicinam Thucydides quo defertur amnis Acheron, infernas 

facit, lib. I. p. S2. fabolae errore famosus.' Strabo ni- 

c Thiyami»] Pausaniae qnoque tn hilominos non honc Acherontem vo- 

Attic. lib. I. pag. 19. Thncydidi loc. cat, sed enm qni in Thesprotinm si- 

cit. Athenaeo, lib. iii. p. 7S. et Stra- nnm, Porfvmque cognomento dulcem, 

boni, iib. vii. p. S24. 9^afus. Hodie yKvtcby \ifi4yay longe ab Ambracio si- 

Calmma, nu versns septemtrionem, ex eadem 

^ Buikratum] BovBftotrliF Straboni, Acbenisia palndC) delabltur, lib. vii. 

loc. cit. qni et colonos haboisse Ro« p. S24. Uterqne forte ex eodem 

matios doeet, iiroiKovs l^y*9»f»alavs, lacn manat, et qni in Dulcem, et qui 

Hodie Butrinto, Stephanus innnlam iu Ambracium sinum devolvitur. 

vocat : sed familiare Grsecis nimirnm Paosaniap, lib, i. p. SO. ceterisqney 

eat peDinsnlas ipsas appeilare rfiaovs, ^Kx^p^y* 

hiwmtaa, Sic Pelopis insnlam diiere ' Achenuia] *Ax*pov0ia Jdpy^ Stra- 

Peloponnesum, qnara esse peninsn- boni, loc. cit. et Thncyd. lib. i. p. 32. 

Imm coDstat, et per Isthmnm conti- ' i ATA^X^F/. ...tade] Hocest, a sina 

nenti copnlari. Ambracio, in qnem defertnr, ad Ache- 

« Ambracias] Hodie, Golfo de Lat' rnsinm lacnm, nnde efflnit. In Mss. 

ta, Actiaca Augnsti victoria niaxime XXIL 

nobilitatus. ^ Ambradd] Pagns est milliari nno 

Delph, et Var. CUs. PUniue, 2 Z 



722 



C. PLlNll SEGUNDI 



II. Acarnaniaey quae antea Curetis ''' vocabatur, oppida: 
Heraclia,^ Echinus, et in ore ipso colonia Augasti * Ac- 



NOTiE 



B mari semotas, hodieqne Ambrakia 
incolis nnncupatus : non Lorto, ut 
Oeographi pleriqne censent : cnni a 
sinu roill. pass. xv. Larta distet, in 
Acherontis ripa. DicaearcbOi p. 164. 
et Scyrono, p. 19. *AfifipaKla, Cives 
'AfivpaKt&rai ^liano, Hist. Anim. zii. 
40. 

1 Apha»] Is est qnem Stepbanus 
iEantem vocat, et ex eodem monte, 
qoo Arachthum, sive Inachum, fliiere 
ait: quam ob caosam anibo a Plinio 
copulantur. AdiqAow, inquit Stephanusi ' 
Hapa rov Tli$f9ou 6pouSj 4^ ^t d^^axof 
Koi AXas pu vorafiSs, Cave tamen Pal- 
merio credas, qni in Gnecia anliqua 
hunc ^antem cnm Aoo eundem cre- 
didity de quo libro sup. dictum est, 
cap. 26. 

■" Arachihus] "Apaxfios Ambraciam 
nrbem prieteriabitur, teste Strabone, 
lib. VII. p, 325. et Dicearclio Messe- 
nio, p. 164. qui "ApofrBop nominat. 
Meminit Arachthi Livius, lib. xLiii. 
p. 556. etPtoIem. iii. 14. 

>" AnactQTial Mss. Colb. 1. 2.Chiffl. 
Anactoriea, Straboni, lib. z. p. 450. 
et Tbilcyd. lib. i* p. 37. *AyaKr6ptov, 
quam urbem prope Actium in Arca- 
nania ststuit. Stephano, *AifaKr6p€ta 
et 'AvaKropia, 

^ LocuM Paiufosia] Locnm appellati 
qnoniam, exciso oppido, solum tnm 
nomen extabat. Hesycbius : IlaySo- 
oia, t^Kxs T1J9 'HTcfpov, Koi *lrqjdas* 
Cassopaeorum oppidnm fuisse ait Stra- 
bo lib. VII. p.324. Vide qu« dePan* 
dosia diximns, iii. 15. 

* Qua antea Cureti$] ' Hi sunt, ut 
arhitramur, Cnretes, de quibus Vir- 
gil. Georg. IV. 151. ' Curetum soni- 
tus, crepitantiaque aera secuta, Dic- 
t«o cceli regem pavere sub antro.' ' 
£d.tec.— ^choliastes Pindari, p. 31. 



Alr»Xhs tl^vyw clf r^ vpir^po» Koi^ 
ri¥y AlruXlaif tk fhrr^poy iw' aih^ov Kkif 
Btto-af. Cor vero Curetis appellata 
sit, ex Strabone disces, lib. z. p.46S. 
Demetrios apnd Stepb. pag. 90. iV 
ybLp vw *AKapifariayf KovfSrrt^ M/uior. 
Ipseque Stepbanus, pag. 381. Ko6p^s, 
yAKupiratfias, Qoam in rem addncit 
Homeri versom ex Iliad. I. 425. Snb- 
scribit et Pansan. lib. viii. sive Ar- 
cad. p.492. — ^'Nnmmosautiquasapad 
D. Baudelot, et apnd Patinaoi in 
Tiies. p. 19. parte priore vir nndns 
sedens arcnm tenet : quo significatnr, 
pauperes in ea provincia victnm sibi 
venatione parare. Epigraphe : AKAP- 
NANXIN. In altera parte voltas est 
virilis, cnm collo bovino : Minotaa- 
rom vulgo vocant, falso. Rusticoa 
in eo tractu significat patientes eM^a 
laboris, ut boves, qnibus arant telin- 
rem. Praesidis provinciss oomea 
ATKOrpro^.' Ed, $ee, 

b HeraeUa] *HpdUc\cMi, quse ex nr- 
bibus ejus nomiuis apod StephaDum 
vigesima prima est, Kd, 'AKofnmfim 
ir6\tt, £t apnd eandem, 'Exiwosy «tfJUf 
*AKap¥a»ias, 

^ CoUmia Aug.^l "Atertop^ cujna op- 
pidi ne vestigia quidem supersont. 
De templo Apolliois Actii, Strabo, 
lib. vii. p. 325. Sueton. in Ang. cap. 
18. &c. — * In nnmmis Augnsti, quo- 
rum in infimo margine has liter» snnt 
inscnlptsB Acr. cave pntes Actiacun 
Apollinem iis significari : qnamvia 
Apollo ibi habitu musici cum citbara 
stat, et longa veste. Neqne enUa 
cnm e praelio Actio victor discessit, 
non fnit jam tum Actiacus : nec po- 
tuit cHci, quod in his nummis scribi- 
tnr, ob illam expcditionem, imp. x. 
vel IMP. xii. nednm slmul esse Irop. 
X. vei Imp. XII. in Sicilia \ naai eos<« 



NAT. HIST. Llfi. lY. 2. 



728 



tiam, cam templo Apollinis nobili, ac civitate libera Nico- 
poUtana.^ Egressos sina Ambracio in lonium excipit 
Leacadiam littas : promontoriam Leacates.* Dein sinus/ 
ac Leucadia ipsa peninsalay^ qaondam Neritis ^ appellata, 
opere accolaram abscissa a continenti, ac reddita^^ yen- 
torum flatu congeriem aren» accamulantium, qni locas ^ 
vocatur Dioryctos^J stadiorum longitudine trinm.^ Oppi- 
dam in ea Leacas/ qaondam Neritam"" dictum. Deinde 



^^^>^*^^^^^^^ 



Cap. II. 1 CnfV/es Cbiffl.— 2 Vet. Dalec. wi edtfa.— S Ita Chifit Har 
dQin. 1. 2. S. Miller. Bipont. ei Franz. gui {dcuf ceterae editiones. 

NOT/E 



dem nameros habent nummi inscrip- 
ti| 8ICIL. Primse hic snnt ifcitur toti- 
dem vocum literae, ' ApoUini Caesa- 
ris Tutatori." £(f. «ec. 

^ Nfcopoltiaiia] Nuc^iroXif , Strabonl 
loc. cit. Hodie bi Preventa: nnde 
Ambracio sinni nomen alternm, Golfo 
di la Preverua. Ibi exstrocta, nbi 
castra ad Actium Aagostus habnerat. 
Dio lib. Li. p. 44S. In Museo nostro 
Parisiensi, Angusti nnmmus insignis, 
NIKOnOAIC. Ex parte aversa, Ce- 
BACT. KTICT. 'Itfioffrhs KTurriis, Au- 
gMstus urbU wndUoT.-^* Est et num* 
musinscrlptiis,' Imp. Cses. Hadrianus 
Ang.^capite lanreato : .)(. col. neik. 
PH. — COMD. Colonns boTes agens 
prope ▼exillnm> coloniam militarem 
hi agro illo collocatam signiflcat. Sic 
isti nnmmo sereo inscripta verbare- 
praesentat Patinns in Tfaesanro Man- 
roceni, p. 98. optirae. Mediobarbus 
antem, p. 185. eadem sic exhibet ex 
•chedis D. Bon Veneti : coloiiia 
mc. PH. coND. At nuper Domions 
Anselmus BandouriBenedictinus Ca- 
sinensis, Mediobarho teste appeUato, 
sed reclamaturo certe, si viTcrety. 

SCripsit, COLONIA NICBPH. CONS. ex- 

poniiqne ' Colonia Nlcephorium Con- 
stantina/ addita scillcet litera E : et 
D mutata in S. Et exinde probat 
Kcttisse- Stephano, in libro de Urbi- 



bns, 8cril>ere, NMiT^^toF, o0ra0f ^ 
Kvwrramiirn, Potuit id quidem scri- 
bere Stephanus, qut multis saecnlis 
▼ixit post Constantinum. An fnit 
autem Constantinns aliquis Hadriani 
evo, cujns nomen hic nummns et 
▼nltum exbibet P Legendnm hic est, 
' Colonia Nciic^oXis Permissu Hadri- 
ani coNDita.' ' £tf. eec. 

* Leueatee] Aevirdtraf Straboni, lib. 
X. p. 452. AwK^s &Kpa Ptolemxo iii. 
14. Hodie Cabo Ducaio, 

' Dein sinus] lonius, qui et Lenca- 
dins. 

r Pentnsiila] Vide qnae diximus ad 
u. 92. 

» NerUie] Knphts. 

* Ae reddUa] Coniinenti mrsum ad- 
nexa. 

i Qui locug , . . Dioryeioe] Appella- 
tionts causam prodidit Strabo, lib. x. 
p. 452. cnm ait Cortnthios Siop^omrat 
rhf 'M/A^y, perfodientes Isthmuin, 
insnlam fecisse Leucadem. AtopuKrhs 
itaqne /oMeam, /retumve, hic sonat. 
Vide Bionys. Hallc. Antlq. lib. i. 
p. 40. 

^ Stadiorum . . . trium'] Hoe est, pas- 
snnm ccclxxv. 

* Leucat] AtvKhs Orapcis, hodieqne 
vocant Leucada : arci vero nomen te« 
cere Incolas, Sania Maura. 

* .Vm^imi] Straboni lib. x. p. 454. 



724 



C. PLINII SBGUNDI 



Acarnanam orbes, Alyzea,'' Stratos»'' Argos p AmplulochU 
cam cognominatum. Amnis Achelous'^ e Pindo flaens, 
atque Acarnaniam ab ^Etolia dirimens, et Artemitam' 
insulam assiduo terr» invectu continenti annectens. 

III. ( II.) iBtoloram popuii Athamanes/ Tymphasi, Epby- 
ri, ^nienses, Perrhasbi, Dolopes, Maraces/ Atraces/ a 
quibus Atrax amnis lonio mari infunditur. ^Etolide oppi- 
dum Calydon® est septem millibus quingentis pass.^ a 



■^^ ^ * ^^^ m^M 



Cap. III. 1 Maragei ChifB. Mox, Atrages Vet. Dal«c.— 2 Gronov. et vett. 

" NOT/E 



■ 

fi^fHKOs. Enstathio in liiad. B. p. 306. 
TV 8^ pifiHffotf /itVKdiaf H-iipucop i¥ 
^OBvfffftUf, Ka\f7<rB€u ff^acri, Stephano, 
p. 493. N^pticos et "Niipiros. 

n Alyzea] •AAwf/a Thucyd. lib. vii. 
p. 611. et Siriiboni, lib. x. p. 460. 
qiiindecim a mari ttadiorum inter- 
vallo, hoc est, pass. mdccclxxv. 
PtolemaBO iii. 14. syllabis perrouta- 
tis *Af ^Acta pro *AA^cta. 

° StraioaJ Srparbs, vSKis ^AjcapyoMiaSf 
Stephano : Polybio quoque agnita, 
Hist. lib. V. p. 496. Xrpdros v6\u fic- 
yiorri r^r ^AxapvayiaSf Thiicyd. iib. ii. 
pag. 163. Meminit et Livius, lib. 
XXXVIII. p. 469. 

P Argos] "Apyos *A^«Aoxuc^y Ptole- 
m»o, loc.cit. in oppidis Ainphilocbo- 
rnm mediterraneis. Hinc regioni no- 
men inventum 'Afju^oxia apud Tlin- 
cyd. lib. iii. p. 241. ' Argos Amphi- 
locbum XX1I. mill. ab Ainbracia ab- 
esf/ inquit Liviua, lib. zxxvii. pag. 
471. 

*i Achelous] *AxcAuo5, 6 Spii^wv *AKap» 
vavas Koi AlruXobs, inquit Strabo, lib. 
VIII. pag. 335. Niinc Aspropotami, 
Vide Notas et Emend. nuni. 8. 

' ArtemUam] Stephanus, ex Arte- 
niidoro, Chersonesum ait esse qnan- 
danicirca amnis Adieloi ostia:'*A/yr^- 
p.iTav \tyofitvjiv *ApTf/xiay Strabo vo- 
cat, lib. 1. p. 69. unainque esse pro- 



didtt Echinadum insalarum, aggestis 
arenarum cumulis, continenti aa- 
nexam. 

* Athamanes] *ABdfjiayT€s Diodoro, 
Bibl. lib. XIX. p. 696. *A0dfjuuns Pto- 
lemapo iii. 14. Ampbilochiis magls 
orientales. Tvfipaloi Stepbano, p. 
671. et 716. a T^fi^yii nionte, quem 
ille Thesprotis adjudicat. Ephyri 
item "E^vpot Homero dicti>apud Pau- 
san. lib. ix. in Beot. p. 697. ab arb« 
cognomiue, quse olim Tliesprotoniin 
fuit. Strabo, lib. vii. p. 324. Kix»- 
poSf ^ tip^r^pov *E^^pa, v^hjLS ^tmrpt^ 
Tuv. ^nienses, ab /Enia oppido Per- 
rh»bornin. Stephanus: Alvia, 96\ts 
nc^/(ai/3ctfv . . . Kal Alyiay^s ol oUcovvTts» 
Apud Herod. lib. vii. p. 445. ii. 186» 
UtP^aifiol, KoX Aiviiivts, iral A((Aov«s« 
Uff^aifiia regio apud Diod. Sicnl. 
Bibl. lib. XIX. p. 681. Menelaiden 
Dolopiae civitatem ad Pindnm mon- 
tem Livius collocat, lib. xxzix. p. 
495. MapOKol Koi A^Xorrs in Epiro 
simul copulantnr a Xenopbonte Hist. 
Orsc. lib. VI. p. 680. 

b Airacet] Ab oppido cognomine 
nomen traxerunt, quo de oppido dic- 
tnri sumus cap. 15. in Tliessalia, cni 
id contribntnm fuit. 

^ Coiydon] Ka\vBity Dicaparcbo, in 
^tolia. p. 165. et Thncyd. lib. iii. p. 
241. Hic syiva, aperqiie Calydouius 



NAT, HIST. LIB. IV. 3. 



725 



mari, jaxta Evenum ** amnem. Dein Mac^niia,*' Molycria: 
cnjns ^ a tergo^ Chalcis mons, et Taphiassus.' ^ At in ora 
promontorium Antirrhiiim>* nbi ostium Corinthiaci sinus, 
minusmiiieJ passuum latitndine influentis, ^tolosque di- 
rimentis a Peioponneso. Promontorium, quod contra pro- 
cedity appellatur Rhion.*^ Sed in Corinthiaco sinu oppida 
iEtoliae^ Naupactum^^ ^Pylene : "^ et in mediterraneo Pleu- 
ron, Halicyrna.'^ Montes clari : in Dodone, Tomarus -J ^ 



edd. aeptem miilium guingentorum jMMtuum, — S Eapdem edd. CkalciB^ ei mons eti 
Taphiastvs; Vet. Dalec. CfuUcis mona et PrtB8us,—A Naupactos Chiffl. Mox, 
Gronov. et edd. vetr. Halysarna,—5 Talarus Vet. Dalec. et Chiffl. Mox, 
Grania pro Crania iD Oroiiov. 



NOTiE 



«ppeUatas, vatnin carmiBibus decan- 
tatns. Nuuc oppidulum est Galata^ 
81 ve Caiata, in provincia cni lAvadia 
iiomen est : a Naupacto Boream ver* 
sns dissitnm v. fere mill. pass. 

^ Evenum'] Elhii^os, qui prins Lycor- 
mas dicebatnr. Strab. iib. tii. p» 
327. De Calydone et Eveno, Lnca- 
nns lib. vi. p. 365. ' £t M^leagream 
macnlatns sangnine Nessi Evenos 
Calydona secat.' E Pindo fluere 
admonet Dicaparcbus, p. 166. Uora» 

^ Macynia] Stepbanns: Maicp^i^ui, 
w6kis hlrmKlasr sed ipsa series litera- 
rum ftuadet Moic^cm legi oportere. 
Apnd eundem, et apnd Diod. Bibl. 
lib. xu. p. 112. cst VioXvKpia v6\is 
^mKias, Apiid Scylacem» p. 14. 
MoA.^icpcia. Alciens in Anthol. i. 6. 
Epigr. 15. dixlt Mmr^v r^hcyi* 

f Cujus, 4rc.] XoXkIs. Vide Notas 
et Einend. oum. 4. 

r A tergo'] Versns septemtrionera. 

^ Tap&totnit] Tai^atnros \6^s Strab. 
lib. IX. pag. 427. Ta/^imros lib. x. 
pag. 460. 

* AniirrhiuM] *Ayrifpioy lkKpo9 PtO« 
lem. III. 15. 

J MinuM rniiUe] Strab. lib. viii. p. 



835. Rliium et Antirrhium^qiiinque 
duntaxat stadiorum freto dispesci ait, 
hoc est pass. dcxxv. Septem stadia 
Thucydides habet, quse meosura ad 
Plinianam accedit. 

^ Rhion] 'Plow ixpov rh Koi ^p^roMOP 
Ptolem. III. 16. Rbion et Autirrhion 
arces siint hac setate dii», faucibus 
Corinthiaci sinus ntrimque apposita>, 
quae DardaneUi Italis appellantnr, 
quo Domine notae sunt et e» quae in 
Hellespouti angiistiis ezcitate sunt. 

' Naupacium] NoAwoktos Ptolem; 
III. 15. Hodie Lepante, uude et si- 
iiui Corinthiaco nonien, le Go\fe de 
Lepante, 

■ Pylene] Stephano, IIi/A^ni w6\is 
Alrofkias, nXevpifW ^6X15 AhtoKias* De 
utraqiie Papinius : ' Sensit scopnlo- 
sa Pylene, Fletaqne cognatis avibns 
Meleagrica Pleuron.' Meminit et 
Uvkhmis Strab. lib. x. pag. 461. IIAcu- 
p&vos Pansan. liU vii. pag. 417. 
Thucyd. Iib« iii. p. 241. Strab. lib. x. 
pag. 450. Pleuronem raonti Ara- 
cyntho applicat. 

" HaUeyna] 'A^iKvpim, Vide No- 
tas et Eroend. nnm. 5. 

o TomiirMs] De quo cap. 1. In 
Mss. hoc locoi Tmarus, 



726 



G. PLINII SBCUNDI 



in Ambracia^ Crania : p in Acamania^ Aracynthas : *> ia 
iEtolia, Acanthon/ Pansetolium/ Macyniam.^ 

iv. (III.) Proximi JStoIis^ Locri, qui cognominantur 
OzolsB,'' immunes. Oppidum (Eantbe.'' Portus ApolUnis'' 
Pbsestii» sinus Crissaeus.* Intns oppida : Argyna/ Eopa- 
lia^s Phsestam, Calamissus. Ultra Cirrhaei Phocidis cam- 
pi/ oppidum Cirrha, portus Chalseon/ a quo vii. M.J pass.' 



^s»^»^^^^^^^^ 



€ap. iy. I Chiffl. IV, M, pass, Mox» PamaBti et clariuimi codd. Balec. et 



P Cranid] r/xima. Atque ab eo 
moDte regioni qnoque inditiini nomen 
vldetiir: qua de Theopompus apud 
Stephanuni : Kp^cia, x^P^^ 'Afxfipa^ 
KtwrSov, 

1 Arac^thu»] Solinns, cap. 7. paf . 



NOT^ 

^ (Eanthe\ OtMtiy ir6\u AoKpSaff 
Stephauo. Capella Pliniuro de more 
transcribit. Vide Notas et Emend. 
nnro. 6. Noroen oppido hodie Pen- 
tagiif in ipso sinus Criasaei adita. 

^ Portui ApoUiniB] Et hiijns nnetttio 



22. ' Acarnania Aracyntho eniinet.' apnd Martisn. lib. vi. cap. de tertio 



Martianns quoqne, lib. vi. pag. 210. 
*ApdKvy$os Bionysio, vs. 431. et Strab. 
lib. z. pag. 450. BoeotisB Stephanas 
hniic montem adjudicat. 

' Acanthon] *Aic£(y00ir. Athamanie 
urbero sic vocatam espe aactor est 
Stephanas : a moote fortasse cogno- 
mine. 

■ PantttoHum] Crebra sane apnd 
Ltv. lib. XXXI. pag.376. totoquepas- 
siin opere, de bello Macedonico, Pa- 
nsptolii mentio est : sed pro concilio, 
conventnqne JEto\m popnloram: non 
pro oppidi, montisve, aut loci no- 
mine. 

' Maeynmn] A qoo nomen dnxit 
sita in eo monte Macynia urbs ^to- 
lornm, sicut a Clialcide monte oppi- 
dnm Cbalcis, ut diximns. 

* Proximi JEtoliM] Hcc totidem 
verbis Scylax, pag. 14. 

OMUe] 'OtiXm Straboni, lib. ix. 
pag. 416. qoi et Occidul sive Hespe* 
rii cognoininabantnr: hos ab Opnn- 
tiis, et Epicnemidiis, Epizephyriis- 
que Locris Pamasso monte dispes- 
cente : ciijus occiduum latits OzoIsb 
obtinebant. 



sinu Enrop», pag. 210. ^oMrhv alio- 
qui in Achaia et Peloponiieao Ste- 
phanus agnosclt. 

" CriBM€BU»\ KpCffaatos kSkwos, Thn- 
cyd. lib. II. p. 157. et Straboni, lib. 
VI. pag. 259. Hodie Go^fo di Salona, 
E Corintbiacosinu efflnit, versoa sep- 
teratrionem. 

^ Argyna] "Apywot cnjns incola 
*ApyWioi, nti ex Stephano coliigi- 
mos, verbo "Apy^wos eara regionem 
BoeotisB aacribente. 

t Eupalia] EbwaXla^ WXcf AoKpt^, 
Stepbano, qni ab Artemidoro £M- 
?ao¥ ait appellari. Eupaiinin qooqoe 
Liv. lib. xxTiii. pag. 322. De Phs^ 
sto in Locris, et Calamisso, ceteri 
scriptores silent. 

^ Phoeidis eampt] Hic Martianus 
Plininm de more transcribity loc. cit. 
Sic Pansan. lib. x. pag. 684. T^ 3i 
w^ioy rh iarh rTis Kl^^as, Fnit antem 
Cirrba Delphonim navale, inqnit 
Paosan. lib. x. pag. 609. et Strab. 
lib. IX. pag. 418. Hodie Aopropiti vo« 
cant. 

* CAoltfoii] Xd\puoy, w6Kts AoKpmy, 
apud Stepb. 



NAT, HIST. LIB. IV. 4. 



727 



introrsBS Uberam oppidam Delphi,^ sab monte Pamasso, 
clarissimam in terris oracalo ApOUinis. Fons Castalias,^ 
amnis Cephissus"' praeflaens Delphos, ortns in Lilaea^ 
quondam arbe.** Praeterea oppidum Crissa ** et cam Bu- 
lensibusP Anticyra,*» Naulochum/ Pyrrha,' Amphissa* 
immunis, Tithrone, Tritea,* Ambrysas," Drymaea^ regio. 



ChifflL— a Libaa Chiffl 8 Pyrrhoneaf et mox Amphrynu Vct. Dalee. Deinde, 



NOT^ 



i Aqmo VIL il#.] Sic qnoque Mar- 
tianu^. 

^ Dtlphi] Nunc Castri, iit ex in- 
acriptioiiibus ibi repertis liqnet. Mar- 
tiauus qnoque ex hoc Plinii loco, 
' Oppidnm Delpbi/ inquit» ' snb mon- 
te Parnasto, clarum oracalit Apolli* 
nis.' 

I CoitaUtu] Fatidicia aquit cele- 
bratns. Uode nomen aceeperit, disce 
ex Pausan. lib. z. pag. 623. 

■ Cephistme] Haostt hoc Plinins ab 
Homero, Iliad. B. 529. 07 rc AiXoJcv 
^X**'' '"VfS^ ^ Ki^tmroio. Cepf^ui ad 
fatUe» et qai LUetoH habebaHi, Laodat 
httoc Homeri ▼erticulum Stralx) in 
Boeoticit, lib. ix. pag. 407. 

*> Qwmdamurbe] Pansan. loc. cit. 
a Philippo deletam scribit. Scho- 
liastes Lycophr. pag. 145. AUoua, 
w6)us ^wiuZos. 

^ Crjtia] ILphaa, nnde Crittteo ti- 
nui nomen. Strab. lib. ix. pag. 418. 
Hodie Sahma. Nonn. Dionys. lib. 
XIII- pag. 858. Kpiffaaf &ct8ofi^yifr. 

p BuUntibat] Ab oppido Phocidit 
mediterraneo Bo^Xcui, cnjnt meminit 
Ptolem. ni. 15. hi nomen habent. 
Pantanise, lib. x. p. 683. BoSXis, et 
Stephano. Vide Notat et Emend. 
nnm. 7. 

4 Antieyrd] Qnoniam Cirrhae op- 
potita fuit, 'Avriici^, apnd Strab. iib. 
IX. p. 418. dicebatnr: Ptolem. iii. 
15, *AyrlKvfpa. Mox oeglecta ety- 



mologiae ratlone, *Ajniitvpa, Ellebo- 
ro ibi nato percelebris : ut et altera 
Anticyra ad Mallacnm tinnm posita. 

«" Nauiochumt Pyrrha] No^^oxoj, 
Uvfi^a. Ka6hoxosnaviumstationemso'' 
nat. 

• AmpMMa] "Afupurffa Ptolemso iii. 
15. Locrornm Oiolarum mediterra- 
nenm oppidnm. Harpocrationi quo- 
qne, p. 21. et Stephano. 

« TUhrone, Tritea] TiBp^tnit Tpiria^ 
▼ei com Stephano, Tpireta, lUTaih ^- 
KiSor, KcJ AoiipAr t&f *OfoKSu^, Vide 
Notat et Emend. nnm. 8. 

> Ambrytut] Ita Livins, lib. xxxii. 
p. S88. Apud Pausan. lib. x. p. 681. 
"Afifipwros et "Ap^pvaos. Stephano 
quoque, "Af/u^pvaos v6?us ^trtdHor riy^s 
M rov fi^ ^offiv. Straboni denique 
lib. IX. p. 42S. "AiiSpvffos. Permu- 
taot Oraeci tsepe hat literas ^ et /3. 
Unde Bryges iidem qni postmodum 
Phryges appeUati. Nnnc pagus est, 
cui oomen Arachom,. Vide Notas et 
Emend. uum. 9. 

▼ Drymaa] Oppidi nomen est Apv- 
/u«ia, Pansan. lib. x. p. 677. Hero- 
doto qooqne, lib. viii. p. 473. n. 3S. 
Daulis pariter Tbucyd. lib. ii. p. 118. 
ctrcnmjacentis regionis nomen fuisse 
▼idetur : h AovXif , inquit, rris ^uKi- 
9os. Oppidnm taraen ceteris appel- 
latnr» Homemm secnlis, Iliad. B. 
Kpiffffaif Tc {a^tiiy, koI AovA/^a, Kot Ila- 
voir^a. 



728 



C. PLINII SBCUNOI 



Daulis appellata. Dein in intimo sinu an^lus Bceotis 
allaitur cum oppidisy Siphis,^'' Tbebis, quse Corsicae' cog* 
nominatae sunt» juxta Heliconem. Tertium ab hoc mari 
Boeotiffi oppidam Pagse/ unde Peloponnesi prosilit cer- 
vix. 

V. (iv.) Peloponnesus, Apia ante* appellata, etPelas- 
gia^ peninsula haud ulli ^ terrse nobilitate postferenda, inter 
duo maria, Mgsdum et loniuro, platani folio*" similis, prop- 
ter angulosos recessus/ "* circuitu dlxiii. m. pass. * colli- 
gity auctore Isidoro. Eadem per sinus ^ psene tantundem 
adjicit. Angustiae, unde procedit, Isthmos appellantur. In 
eo loco erumpentia e diverso, quae dicta sunt, maria, a 
septemtrione et exortu/ s ejus omnem ibi latitudinem vo- 



►#* 



pro DrynuBa regw^ Chiifl. ezbibet Myramtque regio. — 4 GymntM Vef. Da- 
lec. et codex alter ejuBdani. Paiilo pott, HeUeimem monUm. Tertinnu ke, 
Chiffl. 
Cap. V. 1 Vet. Dalec. tNc^MiM.— 2 ' Rhodig. zxi. 10. citato ad Terbum 

NOT^ 



^ Siphis] Stephano, iSi^i, hrlpeiop 
r^s B«nruunis, Thespiariini navale* 
De Thespiii Bceotiae, cap. 12. £l 
Si^cu in Bwotia, apnd Ptolem. iii. 
16. Apud Paasan. lib. ix. p. 590. 

' Qua Corrieai] Qaoniam oppido 
ei nomen alterum K^fxreM fiiit, tette 
Pansania, loc. cit. p. 677. unde cives 
deinde Thebas trantdiicti,primariam 
Bceotitp oppidum, de qiio rap. 12. 
Stephanas : Kofwto), v6Kis Bounlasn 
Seylax, p. 14. Mrrh S^ ^«ccif Bouaroi 
wn» KQvos' Kfu v6Ktis oDc* KofnrieX, 

K. T. A. 

7 Pagai] niryoiy Thnryd. lib. i. p. 
67. et Ptolemso iii. 15. 

* Apia ante'] Scilicet ante Pelopit 
adventum, inqnit Pausan. in Corinth. 
lib. 11. p. 94. ab Api Teichinii F. tota 
regio *Air<a cognominata ett. Vide 
etiam Stepbanum, verbo 'Air(a. Ni- 
colaat Damasc. in Excerptis, p. 492. 
trifariam pariter appellatam soribit: 



Api regnante, qnem Phoronei filiom 
facit, Apiam: Pelatgo Indigena res 
tenente, Pelatglam : snbPeiope, Pe- 
loponnetnm, qno deronm in nomine 
acqntevit. Sic Eattathios qaoqoe in 
Dionys. vs. 416. Didymns Scbol. io 
Homeri Iliad. A. 30. — ' ^tcliylui de- 
niqoe in Snpp. vt. 123. 'Av/ar PawnM 
Tocat, et vt. 704. 'A«-iar x^^ya.' £rf. 
sec. 

b Peninxula haud ulli'] Transcribit 
hiee Capella a Plinio, iib. vi. cap. de 
tertio sino Europip, p. 210. 

c Plaianifoiio] Ita Straboiib. vitl. 
p. 336. et Mela ii. 3. p. 32. 

^ Reeemms] Sinnum anfractnt. 

« DLXllL M. pa$M.] Ptulnlam sb 
Isidoro diversus abire Strabo vide- 
tor, loc. cit. ct Agatbemerus Oeogr. 
I. 5. 

' Per rinua] Si omnium sinnnm an- 
gniosorumqutf recessuum oram inte- 
riorem adnavigando legas. 

t A sepiemtrione et exortu] lonium 



NAT. HIST. LIB. IV. 5. 



729 



rant, donec contrario incarsu sequomm tantoram, in qain- 
que M. pass.** intenrailo exesis otrimqae lateribus^ an^sta 
cervice Peloponnesum contineat Hellas.* Gorinthiacns 
hinc, illinc Saronicus J appellatur sinus : Lechese ' ^ hinc, 
Cenchreae' illinc, angustiarum termini, longo et ancipiti 
navium ambita, qaas magnitudo planstris transvehi prohi- 
bet : quam ob causam perfodere navigabili alveo angustias 
eas tentavere/ Demetrius rex,"* dictator Caesar," Caius 
princeps,'' Domitius Nero^P infausto (ut omnium patuit 



^S»l#^^^>^^^^»^ 



hoc loco, bec Terba : qua dieta stMt, a stptemtrume et oHu, non lef^it.' Dalee* 
Mox, pro ejus, margo edd. Dalec. et Oronov. so/t. Panlo post, ibid. iantum 
guinque M, paeg, — S Margo edd. Daler. et Gronov. Leclueum; * quo pacto et a 
Strabone et Ptolemaeo effertar.' Dalee,—4 ChifB. an^atias ea§ ientavere. 
Mox, margo edd. Daiec. et Oronov. ii\fausto, omnium ui paiuii exitUy ineeepto ; 



NOT^ 



•tepteratrione: aboriente,Myrtonm, 
aive ^gsom, Peloponnesi totam, 
qoaqta est, latitndinem vorant, lan- 
cinantqne. Rnrtum de Peloponneso 
Plinint infni,c. 9. 'Totsinua Pelopon- 
nesi oram lancinant, tot maria alla- 
trant. Siquideni a teptemtrione lo- 
Diom irrampit : ab occidente, Siculo 
pnltatur: a meridie, Cretico nrge- 
tor: ab oriente bnimali, ^gaeo: ab 
oriente soltlitiali, Myrtoo.' 

^ In quinque M. poM.] Ira plane 
Mtt. omnes. Solinus tanien cap. 7. 
pag. 23. < qnatuor non amplius mili. 
pass.' Totidem habet et Mela ii. S. 
pag. S4. AgathemeniB tamen Geogr. 
I. 5. ZL« stadiornm id esse interval- 
lom ait, quae omnino sunt quinqiie 
mill. pass. Nempe ea parte, nbi snnt 
angtistiae maximse : nam ad Corin- 
thnm sex miliia obtinet : unde ei 
tpatio nomen liodieque ett Exami' 
giia. 

* Helku] Orapcia proprie dicta, in 
qna Attica, ceterfeqne regiones» 
describendae cap. 11. et snbs<eqnen- 
tibns^ Vide Notas et Emend. nnm. 
10. 



J ^Hdromciis] De qno cap. 9. 

^ Leekial Pausanise lib. ii. pag. 
86. A^xaioy. Itero Straboni lib. viii. 
p. 380. et Ptolemso iii. 16. Eidein 
PansanisB, pag. 88. A/xn- Portnt 
fnit, ten navale, hrireiop Kopaf9(mff 
nnnc arenit obdiictiit. Vide Hesy- 
chinm, verbo AioKKos. 

> Cenehreesl Ktyxp^al Biodoro Sie. 
Bibl. iib. XIX. pag. 705. et Straboni, 
loc. clt. Keyxpetiis Tbucydidet vocat, 
iib. Tiii. p. 569. Corinthiornm empo- 
rium Livio, lib. xxxii. p. 888. Etiam 
bodie Kenchreai vocant. 

■ Demeirius rex] It, cui cognomen 
ab exitio urbium Poliorcetet fuit, nt 
ait Seneca, Epist. 9. pag. 175. Asiae 
rex, Antigoni F. qui Orspciam fere 
totam to8B ditiontt fecit. Vide etiam 
Strabonem, lib. i. p. 64. 

■ Dictaior Casar] Ita Dio lib. xuv. 
p. 242. Plutarchot in Caetare, p. 
135. Suetoniot in Julio, rap. 44. 

^ Caius princeps'] Caiut nempe Ca* 
iigula. Vide Sueton. in ejnt Vita, 
cap. 21. 

P Nero"] Sneton. in Nerone» cap. 
19. Dio lib. Lxiii. p. 722. Quoot- 



780 



G. PLINII SBCUNDI 



exitn)^ incepto. Medio boc iotervallo/ quod IsthmoD ap- 
pellavimus^ applicata colli ^ habitatar coloDia Corinthus/ 
antea Ephyra * dicta, sexagenis ab utroqae littore stadiis, e 
summa sua arce^ quae vocatur Acrocorinthus/ in qua fons 
Pirency diversa duomaria'' prospectans. Lxxxvii. mill. 
pass.^ ^ ad Corinthiacum sinum trajectus est Patras a Leu- 
cade. Patrse, colouia'' in longissimo promontorio Peio- 



« ^ ^ ^^^^^'^•^^ ^ 



Vet. Dalec. et Chiffl. ntStuiOy vX omniiuR, ^c^h Vet. Dalec. affplicatu eoUu— 
6 Chiffl. LXXXIX: miUia pass, Mox, Vet. Dalec. per C. sinum.—T Cbiffi. 



NOM 



qne perdncta »it Xsthmi perfossio a 
Nerone ccepta, docet Philostr. lib. iv. 
de Vita ApoU. cap. 8. pag. 181. Ten- 
tasfle id etiam Alexandrnra Macedo- 
nem, auctor est Pansanlaa lib. ii. 
pag. 86. 

1 Ut onmium paiuit exUu] Nam 
Demetrios quidem, a Selenco genero 
▼ictnsy in custodia periit, nt refert 
Plntarchns, in Aotonio» p. 957. Dic- 
tator CKsar, Caligiila, Nero, illata 
per vim neceobiere. — ^*Animadverti- 
mns banc istins loci interpretationem 
displicnisse Spanhemio^, Tom. ii. de 
Usn Nnmism. pag. 408. ibiqne eum 
contendere, exitu hic idem valere tao- 
tnm, atqne Mrrito conatu.' Nescit 
*■ exitnm ' a Plinio poni pro exitio 
sive exitiali fato : idqne htijns inpri- 
niis loci sententiam poscere, cnm ' in- 
fausto ' priecesserit. Sic idem Pli- 
nius lib. ix. 74. ' nsque ad Seiani exi- 
tnm' dixit, pro exitiali clade.' £d. 
$ee, 

' Medio hoe intervallo'] Martianna, 
qui haec transcripsit, loc. cit. In 
medio» 

• Colonia Corinthue] * Olim/ iuqnit 
Mela II. 8. p. S4. ' clara opibus, post 
clade notior, nnnc Romana colonia, 
ex snmma arce, qnam Acrocorinthon 
appellant, niaria utraque contnens.' 
Missos eo a Cssare Dictatore colo- 
nos libertioi generis, ipso quintum, 



M. Antonio collega Coss. anctor est 
Dio, lib. ZLiii. p. 239. Plutarch. in 
Csesare, p. 734. Hinc nnmmi Caesa- 
ris, apnd Patin. pag. 18. Col. Ivu. 

CORIN. et LAVS. IVLI. CORINT. ' Co- 

lonia Julia Corinthns Angnsta.' 

' jEpAyra] '£^^, nsqne ad CoriB« 
thnm regem, a quo nomen accepit. 
Heraclid. de Polit. Corinth. lE^»y» 
Stephano, verbo K^pofOoe, 

■ AcrocorintkuM] Montem editnm 
fuisse anctor est Strabo» lib. viil p. 
879. cnjus ascensns stadioram esset 
omnino zxz. Snb ipso vertice foos 
Pirene, n«i^i^. 

" Duo marto] loninm et ^ganim. 
Qoare ' bimaris Corinthns ' ab Hora- 
tio appellator i. Od. 7. 

« LXXXVIL nm. paee,] PUBioi 
II. 112. addit passns qningentos. 

^ Patroff eoUmia] Hodie Patrat. An- 
dre» Apostoli martyrio nobiiis. Pri- 
mnm Aroeo vocatam, appellatione a 
terre cnltu petita, mox a Patreo 
Ageuoris nepote Patras, anctor est 
Pansanias in Achaic. Coloniam eo 
dednctam ab Angnsto, Strabo lib. 
VIII. p. 387. Atqoe id nommi testan- 
tnr Clandio principe cnsi, cujnsroodi 
in Moseo nostro Parisiensi asservan- 
tur, CoL. Patr. et apod Erizao, pag. 
88. CoL. A. A. Patr. < Colonia Aa- 
gusta Aroe Patrensis.' 



NAT. HIST. LIB. IV. 6. 



731 



ponnesi condita, ex adverso iBtoliae et fluminis Eveni^ 
minus mill. pass. (nt dictum est) intervalio in ipsis fanci- 
bus, sinnm Gorinthiacum lxxxv. millia pass.^ in longitu- 
dinem usque ad Isthmon transmittunt.7 

VI. (v.) Achaise nomen* provincids ab Isthmo incipit : 
antea ' ^Egialos vocabatur, propter urbes in littore ^ per 
ordinem dispositas. PrimdB ibi, quas diximus, Lechese,^ 
Corinthiorum portus. Mox OluroSy^^ Pellenaeorum cas- 
tellum. Oppida: Helice, Bura:** in quae refugere/ • 
haustis prioribus» Sicyon, ^gira, iEgion, Erineos. Intus 
Cleonae/ Hysiae.* Panhormus ^ ^ portus, demonstratum- 



iramittunt. ' Perpetno ita scribitnr.' IkUec, 

Cap. ti. 1 ItaChiffl. cnm edd. Hardnin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Franz. 
ante Gronov. et edd. vett. — 2 Leckaum margo edd. Dalec. et Oronov.— 3 
Mox Olgrut Chiffl.->4 ' Melins, ei in qute refugere, nt intelligamns, Helice et 
Bara mari hanstis incolas sese Sicyonem et iEgiran recepisse.' Dalec, — 5 Pa- 



NOT^ 



7 LXXXV. uaUia poMs.] Vide quae 
diximns de bac Corintbiaci siniu lon- 
gitudine ii. 112. 

^ AehauB xonK»] Transcribit beee 
Martianos Ub. vi. cap. de tertio sina 
Enropae, pag. 210. Acbaia b»c porro 
proprie appellata, longe ab ea difer- 
sa est, quae Hellas Ptolemaeo cogno- 
minatnr, hodie Livadia: qaa Locro- 
rnm regio, Boeotia, Attica, continen- 
tnr. AHyuiK^ qnondam appellatam 
esse et Pansanias tradit, lib. t. pag. 
887. et lib. vii. p. 896. 

^ Propter urbee in Uttore] Estenim 
Oraecis aiyut^hs tittue. 

« Oluros] Stephano, "OXovpoSf voXi- 
Xytof rris 'Axoias, oi wSfiPm IIcAA^s. 
Fnit nimirum Olnros castellnm pro- 
pngnaculnmqne qnoddam in ora con- 
ditnm ab incolis Pellenes oppidi, lx. 
stadiis intos recedentis a mari : qno 
ipso in tractu Strabo lib. viii. p. 386. 
Pellenen locavit. Vox "O^oupos Oras- 
cis idem quod Udtfopfws sonat, de qno 
mox. 



^ Helice, Bura] 'EAfiny, Bodpoj Ptole- 
mtpo III. 16. De his egimns ii. 94. 
Biennio ante Leuctricum prKlinm 
absnmtam mari Helicen, auctor est 
Strab. lib. viii. p. S84. Contigit an- 
tem id prslium anno 2. Olymp. cii» 
Diodoro teste. 

* In qu€B rrfvgere'] Oppida deinde, 
ioquit, in quae incolae priornm, quae 
bansit mare, transmigraront, qni 
tantae cladi snperstites esse potue- 
rnnt, fnere ista : Sicyon, ^gira» Ac, 
^vifVf Afyffcpo, Atytopf 'Eptyffbt Ai^V* 
Herod. lib. i. n. 146. p. 62. et Pto- 
lem. iii. 16. Scylaci qnoqne, p. 16. 
JEgii meminit Homerus II. B. 674. 
IleAA^v T* ttx^tff ifi* Afyioy iifi^rd' 
lAovTo» *Epuf9ov Kifi4vos Pausan. lib. 
vii. p. 442. et Thucyd. lib. vii. pag. 
613. Afywpa etiaro apnd Pausan. pag. 
440. Sicyon hodie Vasilica: cetera- 
rum situs incertns. 

' /filift Cleotus] KKwPoi Homero 
II. B. 568. a Corintho stadiis LXXZ. 
ut scribit Eustatbius, pag. 291. No- 



732 



C. PLINII SBCUNDI 



que jam Rhium : a quo promontorio quinque m. pass.' 
absunt Patrae, quas supra memoravimus: locus PherdB.J 
In Achaia, ix. montium'' Scioessa notissimus, fons^ Cy- 
mothoe. Ultra Patras oppidum Olenum,^ colonia Dyme : "* 
loca," Buprasium, Hyrmine : promontorium Araxum^^ "* 
Cyllenes sinus, promontorium Chelonates : p unde Cylle- 
nen"! quinque m. pass." Castellum Phlius:' quae regio' 
ab Homero Ar86thyrea dicta, postea Asopis.^^ 



linhormua Chiffl.— 6 Seioma, NotiMsimua fons Vet. Dalec— 7 Axaru» Chiffl.— 
8 Ita Chiffl. aliiqne codd. ap. Hardtiin. Item edd. Hardoin. 1. 2. 3. Miller. 
Bipont. et Fraoz. duo M. pcua, edd. vett. et Gronov. — 9 Atophi» edd. vett. et 



NOTiE 



te etiam Ptolemeo KXwyaX iii. 16. 
et Strab. lib. viii. pag. 377. ubi nitnm 
ejus detcribit. 

f Hyn4f] *T(rt€tL Argolic», qnarnm 
memiBere Strab. iib. ix. pag. 404. et 
Pausan. lib. viii. pag. 464. et 542. 
Ineolae Hytiatsp. 

^ Panhormus] Hodieqne Porlo Pa- 
normo, Orscis Tldvopfjios portum sig- 
nificat omnibus navibns excipiendis 
aptum. Meminlt illins Pausan. lib. 
VI i. pag. 442. 

' Quintiue M. paas,"] Strab. lib. viii. 
pag. 387. stadiis XL. eadem prorsns 
niensura. At Pausanias loc. cit. 
stad. L* 

i LocuB Phera;'] Modns hic loquen- 
di Plinio familiaris oppidum piane 
deletnm innnit, rudera modo ac ves- 
tigia superesse. Hae snnt quse Ste- 
phano ^opal et ^rffwii 'Ax«^ax. At 
Strab. lib. viii. pag. 388. et Pausan. 
lib. vii. pag. 440. ^ipa^ Dymie colo- 
niae contermina, de qua statira dic- 
turi snmus. 

^ In Achaia, IX, moniiuM] In A- 
chaia, inqnit, quae regio montibus 
novem attoUitnr, Scioessa mons no- 
tissimus est. Vide Notas et Em^nd. 
num. ll.2ict^c<rcra (snbintellige, dv«i- 
' pcta, vel htpAp^ia) umbrosum sylyarum 
opacitate montem significat: Kv/m- 



B^,fontem aquarum incitato cnrso ra- 
pidum. 

1 Olenum'] ^^OAcvos, ir^Xu ^Axoita 
Stephano. Straboniqnoque lib. viii. 
pag. 386. Dymen inter et Patras. 

<° Dyme] A^fxfi Strabo. lib. viii. 
pag. 341. et Ptolem. iii. 16. Civet 
Avfieuou Regio ipsa KavKcwUy incolx 
Ka6K»V9s appellati. Missos eo colonos 
a Pompeio Magno, idem Strabo ad* 
monet, pag. 387. et 888. 

B Loea] Deletis oppidis manent 
vestigia, inqnit, Buprasii et Hyrmi- 
nes. Meminit ntriusqne Homeriis 
Itiad. B. 615. et ex eo Strab. lib. 
VIII. pag. 340. Stephanus qnoqoPi et 
Hesiychins : Ol 8* Apa Bovwpdo-tdr rc 
ica2 "HXtSa 8tay fvatovy "Omroy $^* *Tp- 
filtmi Ka2 Mipmvos k<rxar6wra, 

o Araxum^^^Apa^os Strabo. lib. viir. 
pag. 337. ceterisqne Oeographis: a 
Dyme, stadiis LX. Ex adverso Acar- 
nanias respondere ait Agathemeriis 
Oeogr. I. 5. HKpop "Apa^oSf itPrtwpSov' 
wop *AKapvayi(g^ 

P Chelonale»] 'OXcX«i^raf Agathe- 
mcro, loc. cit. et Strab. lib. viii. pap^. 
337. Dorica dialecto : communi, Xc- 
Xtovlrtis tSuepa Ptolem. iii. 16. Hodie 
Capo di Chiarenza, 

^ Cyllenen] KvMJipti Eleoram nava» 
le, apud Thucyd. lib. i. pag. 23. 



NAT. HIST. LIB. IV. 6. 



733 



Inde Eliorani ager," qui antea Epei yocabantur : ipsa 
Elis in mediterraneo, et a Pylo^ xii. m. passuum intus "** 
delubrum Olympii Jovis,^ ludorum claritate fastos Grse- 
ciee ' complexum. Pisaeorum " ' quondam oppidum, prse- 
fluente Alpheo amne. At in ora promontorium Ichthys/ 
Amnis Alpheus • navigatur vi. pass. mill. prope oppida, 
Aulona,"* et Leprion. Promontorium Platanodes : '» *» om- 
nia hsec ad occasum versa. 



■^^^^■^^^^^^^^^ 



Gronov,— 10 Etedem edd. XII, M.pass, /}ih»,^c.— 11 Pisa eorum cod. Da- 
lec. ct Vet. ejnsdeni; ali», Pisa (EHomani guondam, ^.—12 Vet. Datec. 
nacigabUit propg gex eppida, Aulo»; Codd. Dalec. et Cliiffl. navigaiur$ex prope 
0. AuUm; Oronov. et al. navigatur in oppida Aulos, — 13 Platanistus Oronov. 
et al. 

NOT/E 



' Mercnrinm ibi natnm arbitrentur/ 
inquit Mela H- S* Hodie ChiArenza: 
agrnmque finltimum Galli vocant, le 
Duchd de Ctarence. 

' PAiittf] *\tov5 PtolemaBO, in me- 
diterraneis Sicyoni» oppidis, iii. 16. 
etStraboni, mox laudando. 

• Quaregio] Phliasia dicta, ♦Aia- 
crfa Strab. lib. viii. pag. 882. qnam et 
Araetbyream prios appellalara scribit. 
Homeri locns est Iliad. B. 671. qnem 
et Pausani» refert, lib. ii. p. 107. 
'OfW€ids T ivipjovrOf *Apai0vp4nv r' ipa^ 

' Asopiii] 'Affwwla, Paasan. lib. ti. 
pag. 85. et Straboni loc. cit. Asophi» 
prins perperam legebatnr. 

" Eliorum ager'] Strab. lib.viii. p. 
S40. fhrr€po¥ y Ayr* 'EvciSir *H\f7oi ^k- 
kffiil<raM, Hesyrhitts, p. 340. 'Eireto2, 
ol 'HAcibi, ica2 ol ic\tiffi6x»poi* f paa urbs 
^Ai» Ptolem. III. 16. ceterisqne. 

" A Pylol Haec Pyloi Eliaca, seu 
Tripbyliaca appellata Straboni lib. 
VIII. p. 351. 6 n^Aor *H\giaKhiy ^ Tpi- 
^v\taKhs, Nestoria patria. 

«^ Olympii Jovis] Stadiis ab Elide 
trecentis, Strab. lib. viii. p. 353. hoc 
est, paas. mill. xxxvii. et qningentia 
pass. 

* Fagtos Gracias'] Olyinpicorum 



enim Indonim beneficio, exacta post- 
roodom notitia temponim observata : 
per Olympiadas deinceps, qnod spa- 
tiuni annorum qnatuorftiit» compositi 
ordioariqoe fasti, in qnibnsres gestae 
et insignia qnaeque notari consne* 
verunt. Lndornm Hercules auctor : 
instaurator IphitAs existimatus. O- 
lympias prima ccepit annis quatuor 
et viginti, ante Romam conditam. 

7 Pisiroriim] UUra w6\is rris *0\vfi' 
vlas, Stepbano. Ptolemieo, 'OAv/Airfa 
n(aa, III. 16. Delet» nrbls, sitnm 
causamqne pxcidii, describit Pausan. 
lib. VI. p. 386. Regio nicr^rit Stra- 
boni lib. tiii. p. 356. qut orbts rude* 
ra inter dnos montes. Ossam et O- 
lympum extare qnibusdam rreditnm : 
Pisam nllam unqnam extitisse nega- 
tnm ab aiiis tradit. 

• Ichthys] *lx0hs &Kpa in Elide, 
jnxta Alpliei ostia, Ptoleni. iii. I6. 

» Alpheus] *A\(l>€ihs Ptolemfto, loc. 
cit. ceterisqiie. Vide Notas et E- 
mend. num. 12. Navigatnr Alphetif, 
inquit, procul a mari, jnxta ipsa 
Arcadiap, qo» pars medlterranea 
Achais* est, oppida dno, Aulona et 
Leprion, ad sex nsqne millia passuum 
ab iis oppidis. Ab\i»tfyir6\is*ApKtxBias^ 
Stephano. De Leprie dicemos c. 10. 



734 



C. PLINII SBGUNDI 



VII. Ad meridiem autem Cyparissins sinns cum uibe 
Cyparissa^ l.xxii. raillium passuum circuitu« Oppida : 
PyloSy"^ Metboue : ** locus Helos/ promontorium Acritas:* 
sinus Asinaeus,^ ab oppido Asine, Coronaeus ^ a Corone. 
Finiuntur TaenaroJ promontorio. Ibi regio ^ Messenia 
duodeviginti montium. Amnis Pamisus.^ Intus autem 
ipsa Messene^"" Ithome, (Ecbalia, Arene^ Pteleon/ Thryoii» 

NOT.E 



^ PUUanodes] TlXarw^iis Strab.lib. 
VIII. p. S48. Vide NoUs et Einend. 
iinin. 13. 

* Cyparis$d]Kvirapur&ala Ste\\btinQi 
Ptolemaeo iii. 16. Kvndpierfrait in Met- 
•enia. Ettstatbio, in Iliad. B. p. 297. 
frA\is Mc^rcniytai. Hodie Arcadia, In^ 
colae, Straboni lib. viii. p. S46. Kvra* 
puraM, Hic porro ager Messeniacns 
incipit, Ptolemvo iii. 16. oppida qiis 
seqnuntnr Messenise accensente. Cy- 
parissio sinui ab oppido nomen, Gfo//o 
del Arcadia, 

^ Pyloa'] nikos in Messenia, pro* 
pe MMimpf, Haec Messeniaca Pylos» 
ab aliis diversa : fuit enim tergemi- 
na civitas ejns nominis, ut Strabo 
admonet, lib. viii. p. 861. Frnstra 
Menr^io Tylos lioc loco, vel (Etylos 
scribente, in Misceil. Lacon. lib. iv. 
p. 274. 

« Methoue] M«e<iyriv Messeniae Pto- 
lerosBoSy loc. cit. et Strab. lib. viii. 
p. S60. Laconicie Stepbanns adjndi- 
cat, Thncydiden secntns, lib. ii. p. 
116. Hod&e ilfodon. 

' Locui Helos] Sen loci id nomen 
fnerit circa Alpbenro, sen^urbis jam 
dirut». Strab. lib. viii. p. SSO.^EAot 
8^ ol fi^p vcpl rhy *A\^ihy x^f^ '''^ 
^offur o{ 8i ical %6}uv, At dirntam 
nrbem a Spartanis, Pausanias prodi- 
dit lib. III. p. 162. atqne ipse etiam 
Strabo ex Homero» p. 363. 

f AcriiaB] 'AKptras fUcpa Ptolem. 
III. 16. et Pansan. lib. iv. pag. 282. 
juxta Methonem, Strab. lib. viii. p. 
369. Hodie Capo Venetico. 



^ Atifunui] 'Ao^cwuof &ir6 riif Mctf-- 
^yiaic^f ^Ao-lniSyStraboniloc.cit. £x- 
cideriit id oppidum «tate Pannani», 
ipso teste lib. ii. p. 164. Sinni no- 
men altemm Messeniaco, a Messene 
fnit. StralH), loc. cit. 

* Coronaua] Ab oppldo Kopifini, 
qnod oppidnm Messenae proiimnm 
est, apnd Ptolem. iii. 16. Sinns ipse 
Messeniaci pars quaedam est, et re- 
cessus Interior. 

J Tcriiaro] Talvapov Pansan. lib. iii. 
p. 212. Tau^opia &fcpa Ptolemaeo» loc« 
cit. Asinsenm sinum a Coronaeo dis- 
terniinat : Hodie Cap de Matapojiiy et 
Cap de$ CaUteSy a coturnicum qn« 
illic est copia. 

^ Ibi regio] Haec qnae diximns op* 
pida, inquity regio Messeniaca com- 
pleciitnr, et simnl montes xviii. 

* Pavmus] UdfiuroSf Pansan. Iib« 
IV. p. 280. £idem Hdtuuros, p. 221 • 
Mela II. 3. ' In Avinseo flumen Pa« 
missnm.' 

■ Messene] Mco^o^n). Homero Iliad. 
B. 682.M^oii. HodieAfMttn^o.— * In 
nummo ex sere mediocri in Mnseo 
nostrOy capot tnrrltuin, idemque ve- 
latum est, argnmento libene civita<- 
tls: titulus MECCHNION. Parte al- 
tera JEscnlapii stantis effigies est, 
sine epigrapbe : latere sinistro coro- 
na lanrea.' Ed, eec, — Seqnnntnr dein- 
de *I0cS/ii} Mco-o^nir Stephano, etPan- 
san. iib« iv. p. 233. Arx ea Messenea 
fuit, ut Corintbi Acrocorinthns : aac- 
tor Strab. lib. viii. p. 361. OXx"^ 
Strab. lib. viii. p, 360. prope McMe- 



NAT. HIST. LIB. IV. 8. 



735 



Dorion, Zancle/ variis clara temporibus. Hujas sinus ^ 
circuitus lxxx. m. pass. trajectus vero xxx. m. 

VIII. Dehinc a Taenaro ager Laconicus, liberas gentis:* 
et sinus*" circuitu cvi.'^ miU. trajectu xxxix. mill. Op- 
pida: Taenarum/ Amyclae,® Pberse/ Leuctra:<^ et intus 
Sparta,^ Theramne :* ^ atque ubi fuere Gardamyle^J Pitane, 
Anthane : Locus Thyrea^^ Gerania.* Mons Taygetus,"" am« 



Cap. VII. 1 Codd. Dalec. Zande; Vet. ejnidein, Thamira. 

Cap. viu. 1 Itacodd. Harduin. Tolet. et Dalec. item edd. Hardiiin. 1. 2. 8. 
MiUer. Bipont.et Franz. CCVI, Ald. Jnnt. Basil. Luf;d. Erasroi, Dalec. Elz. 
et Oronov.— 2 Therenmt \tU Dalec. Mox, Aidiane Cliiffl. AnxioHe cod. Da- 



NOTiE 



nen> nnde Mccrinjvl; 02xaX/a, Stepba* 
no. *kfffprn eldem Stepliano, de qua 
Tide Notas et Emend. nnm. 14. 

" PUUonl nrcXe^i', dp^K Horoero 
Iliad. B. 592. A^tov. Sola Zancle in 
hoc tractn ceteria scriptoribns neg- 
lecta: etti variis singola tempori- 
bns, delnceps alia ex alils, claroisse 
Plinins asseveret. Vide Notas et 
Emend. num. 15. 

** Huju8 sinttf] Messeniaci : bodie 
G9\fe de Coron. 

* lAbera gentis] Strabo, de Sparta- 
nls sen Lacedsmoniis, lib. viii. p. 
865. eos in eximio honore babitos a 
Roroanis ait, libertatemqne retinuis- 
se : prseter socias operas oibil quic- 
qnam Romanis pependi^se : Koi Ifict- 
tftuf ^Ac^cpoi, wXfyf r&¥ i^tXuaav Ktirovp' 
yimw tiXXo tfiwrcXovrrcf o^4v, Hodie 
hojos tractns iocola? les Mainote» vul- 
go appellantnr : a Turcamm qnoque 
etlamnum tyraniiide liberi. 

^ Et tinue] Laconicus : hodie Got" 
/o de Coleehhuu 

« CVL mUl.'] Ita R. I. 2. Colb. 1. 
2. Parts. Tolet. 6cc, non ccvi. 

* Tanarum] Solin. cap. 7. p. 22. 
' Est et oppidnm Tsnaron, nobili ve- 
tustate/ Taipopop, a promontorio 
ejnsdem nominu, stadiis xl. dissi- 
tnm, teste Pansao. lib. iii. p. 212. 



* Amycla] *AfiiK\at Strab. lib. viii. 
p. 863. 'Silentio qnondam sno pes- 
sumdatsp/ ioqnit Solinns, Iqc. cit. 

f Phera] «cpol Ptolem. iii. 16. 
^paL Strab. lib. viii. p. 867. et Ho« 
meroIliad.B. «apal Messeniacae Ste- 
pbano« cnjus oppidi civis ^apc^s: 
apnd Pansan. lib. iii. p. 161. ^apti- 
rris, 

t Leuetra] Aewerpov rh Aamvyix^y, 
Strab. lib. viii. p. 361. longe diver- 
suio oppidum a Lenctris Boeotiae, 
Lacedsmoniornm clade nobilitatis. 

^ Sparta] Quae et AoK^hifunf, Qiia- 
tnor circiter mill. pass. a ruderibus 
antiqoae Lacedsemonis excitatnm est 
oppidum MisUhra, facto ei nomine a 
minoto caseo, quem sic indigenae vo- 
cant. Rnderibus nomen bodie est 
Paleochori^ quasi iroXoi^ X^P^t vetu» 
ager, 

' Theramne'] Stpdfufai Stephano, 
pag. 308. 9€pdnni Paiuani», Joxta 
Spartam, lib. iii. p. 187. Harpocrat. 
Btpdmni, rixos iarU h Aairc8ol/uori. 

i Cardamyle] Kap^^Xn Homero 
Iliad. 1. 160. Hirdjfiil Pansan. lib. iii. 
p. 192. Pindaro qooqne, Olymp. 
Ode VI. jnxta Eurotam amnem *Ay- 
Bdya^ vel 'Aj^et^, de qua vide Notas 
et Emendationes nnro. 16. 

k Irociu Thyred] Sovpta Streboiu 



736 



G. FLINII SBGUNDI 



nis Eurotas,° siDUS iEgilodes»^ oppidum Psammathos.'' 
Siaus Gytheates "^ ab oppido : ex qno Cretam insulam cer* 
tissimus cursus.' Omnes autem ^ Maleae ^ promontorio in- 
cluduntur. 

IX. Qui sequitur sinus ad Scyllseum/ Argolicus ^ appel- 
latur, trajectu quinquaginta m. pass. idem ambitu clxii.^ 
millium.^ Oppida : Boeay"* Epidaurus Limera cognomine^ 



lec. Antiia Strab. *Ar94»^ Thncyd. — 3 Margo Dalec. et Gronov. bremgnmiu 
cursut.—A Omnia autem MaUo Gronov. et al. vett. 
Cap. IX. 1 Vet. Dalec. Cduo mUUa; cod. Dalec. C. LILmUUmm; edd.vett. 



NOT^ 



lib. VIII. p. 360. Metninit Herod.Ub. 
I. n. 82. p. 34. loci» sife agri, qui 
Tliyrea vocatnr, x^^ KoKtofUyov Ov- 
piiis, in confinio Laconicsp, Argolics- 
qur, Diodoro teste in Bibl. lib. xii. 
pag. 116. Vastatam incensamque nr- 
bem, docet Thacyd. lib. iv. p. 289. 
Solinns cap. 7. p. 22. ' Ubi quondam 
fuere Tbyres, nunc locus dicitur : in 
quo anno xvii. regni Romuli, inter 
Laconas et Argivos meroorabile bel- 
Inm fuit.' Statina Theb. iv. 47. ' £t 
Lacedaemonium Thyre leclura cruo* 
rem.' 

^ Gerama'] Ttfr^la Pausan. lib. iii. 
pag. 204. Hanc ab Homero dictam 
esie *Ey6vniff Iliad. I. 150. tiim ip»e 
prodidit, p. 214. tum etiam Strab. 
lib. VI II. p. 360. Messenie a Stepha- 
no accensetnr. 

» Taygetus] TaJdyeroy 6pos Strab. 
lib. VIII. p. 362. Les Montagnee des 
Mainotee, 

° Euroiae] Eip<6ras, hodie fiostit- 
potamo. Multa de eo Strab. lib. viii* 
p. 348. 

JEgilodea] AlyOi^^s, Vide No- 
tas et Emend. niim. 17. 

P Paammathua] VafAfioeovs, w6?as Aa- 
Kwiidi, Stephano : Portus est Scylaci 
"VafULdovs, p. 16. 

1 Gytheaiee] Ab oppido, quod Stra- 



bo Tietov, loc. cit. Plinius ipse ti. 
30. Gythium vocat Pansan. lib. iiu 
p. 203. r^^ctov. Stephanus quoqne : 
cui gentile nomen est rv9c^n|f. U- 
vius * Gythenm/ lib. xxxiv. p. 412. 

' Ommee autem] Sinus videlicet, 
Laconiciis, iEgilodes, Gyiheatesqne. 
Mo^^a AKpa ei promontorio nomen eat 
apud Scylacem, p. 16. et Ptotera. 
III. 16. MaA^ai apud Straboo. Ub. 
VIII. p. 363. iKpa rris MoXcas, apud 
Pansan. loc. cit. p. 207. .Hacienna 
perperam editum, ofiuiia, et mox Ma- 
leo pro MaUa. Hodie ebt Co|h> di & 
Angeh, 

* SeylUeum] SK^AAoior, Strab. lib. 
VIII. p. 368. et Scylaci, p. 19. Xc^- 
Aioy 6Kpoy Ptolem. iii. 16. Nunc Capo 
de SehUli. 

^ ArgolUus] Go\fo di Sapoli. 

« CLXIL] Ita Mss. R. 1. 2. Colb. 
&c. non, ot editi, CLXXIL 

^ Biga] Bo(a ir^Xts Scylaci, p. 16. 
Apnd Pausan. lib. iii. p. 204. inter 
oppida Eleutherolaconum ista nume- 
rantur : Bota2, ZdfM^, *Ewliavpos ^ Ai- 
firiP^t f^» ^* ^* liiius iucolse Boiarak 
appeilati. Zdpri^ Stephano w6Kis Aa- 
Kȴuefi, PausaoiflB quoque, iib. i. 
p. 71. a Zarece Mnsico. Epidanro 
id cognomen inditum, a commoditate 
portttum, ait Scliol. Thucyd. Aiii rh 



VkT. HliST. LIB. IV. 9. 



787 



Zarax* Cyphaata ^ portus. AmDes :' InachuSy Erasinus, 
inter quos Argos Hippium ^ cognominatom, supra locum * 
Lernen/ a mari dnobus m. pass. novemque additis milli- 
bus, Mycenae :' et ubi fuisse J Tiryntha tradunt : et locus 
Mantinea.'' Montes:' Artemius, Apesantus^ Asterion, 
Parparus, aliique "" undecim numero. Fontes : Niobe/ 



et Gronov. ceniutn aepiuagiMta duoniM millium,—2 Itacodci. Hardnini et Chiffl. 
iteni edd. Harduini l.S. 3. Miller. Bipoat. et Franz. laeum edd. vett. et Gro- 



NOTiE 



woXXohs %x^af Ktftitns' iairl rw AifUPti' 
pd. Niinc qaoqne Epedaura vocant : 
non, nt qvidam votant, Malvaaia, 
Monembasiave. 

« Cyphania'] Kv^dafra Xtfi^w in Ar- 
golico ainuy apnd Ptolem. lib. iii. e. 
16. £t Kv^drrw idde oppidom sta- 
diis derem a mari, teste Pausan. lib. 
III. in Lacon. p. 200. 

' iiflifirf] "lyaxos Argos Hippinm 
alltiit, apud Strabon. lib. yiii. p. 870. 
qaamobrem et Inaciiinm niox appel- 
latur. Eodem ArgiaB agro labi dici- 
tur ^EpcHrZm, p. 371. ubi de ejni orta, 
cursuqne, multa. 

9 Argo$ Hippittm] Sive qood idem 
est, *lnr60oroWf at Homerus cecinit, 
lliad. r. 75. quod pascendis eqnis 
campos haberet optimoi. Vide Var- 
roD. de Re Rusf. 1. 1. p. 75. Hnjus 
navale ac portas Nauplia fuit, ut ex 
iis Scjlacis verbis confici potest, p. 
19. Mer^ ^ AoKcSoduoMi ir^kts 4<mw 
"Apyos^, Kol iif airrg fiavwXia w6Kts «tal 
Xijicj^. . £t Strab. lib. viii. p. 868. if 
NamrXla t^ rw *Kpyfimw va6oraBfWw. 
Hodie Napli de Ramaaie, yel Napoti: 
nnde sinai nomeo. 

^ LocMm Lemen] Ita libri Mss. om- 
nefl : at non de palnde illa h»c acci- 
pienda sint, qiiam hydra, Hercnlis- 
qae labor nobilitavit, sed de loco, qui 
molto propior mari, amni paladiqae 
Lernae, cognominis faerit. liipynv op- 



pidum in Laconica Ptolemaens locat, 
III. 16. situ praepostero. Rectins 
Mela II. 3. p. 34. * In Argolico sinn 
sont noti amnes, Erasinus atqne Ina- 
chus: et notoin oppidnm Leriie.' 

I Myeena] Muk^mu. Negat lias Jam 
tum atvo sno superfoisse Strab. lib. 
VIII. p. 377. 

J Ubi /tnne] Intercidisse innoit. 
TtpwBa Strabo quoqoe noroinar, p. 
37S. Excisam ab Argivis docetPaa- 
san. lib. ii. p. 115. et 131. 

^ ilidRlinea] Diversa hapc est ab 
Arcadica, de qna cap. 10. Illani 
enim saperstitem, hanc deletam^ fa- 
roiliari illo sno Atticisroo, locuSf ad- 
nionet. 

' Moniee] Artemius est, qni Pau- 
sani» lib« ii. p. 130. et lib. viii. Ar- 
cad. p. 464. 'Apr^fxioios dicitnr, ab 
*Apr4fju!BoSf hoc est, Diante iempiOf istic 
dedicatOi Apesantus, *Aw4tras Pau- 
sanis eidem, lib. ii. p. 111. Sic 
* elephaH ' et ' elephantns ' dlcimus. 
Mons Nemeae dicitor ex Pindard et 
Callimacho,apnd Stephan. *AortpUt¥ 
amni cognominis videtur, qnl ex eo 
monte manat, quem in Argivo agro 
labi Pansanias prodidit, lib. ii. De 
Parparo ceteri scriptores silent. 

" Aliigue] Ut Avir^iii, ex qiio Era- 
siniim ernmpere Pansanias ait, loc. 
cit. p. 129. Et Neris apud Stati\^m, 
Theb. IV. 46. qnod moiitis Argivi no- 



Delph. ei Var, Clas. 



PZinticf. 



3 A 



738 



C. PLINII SECUNDI 



Amymoney'' Psamathe.p A Scyllffio ad Isthmum gl.xxvh. 
M. pass. Oppida: Hermione,'i Troezen/ Coryphasiam :* 
appellatamque alias Inacbium/ alias Dipsiam Ai^os. Por- 
tus Schoenitas,' " siaus Sarouicus "" olimy quemo nemore 
redimitus, uude nomeu^ ita Graecia ^ antiqua appellante 
quercam. In eo * Epidaurum oppidam, JSsculapii delu- 
bro celebre : Spirseum ^ promontorium, portus Anthedon/* 



^.^^■^^^^s^^ ^ s^^ 



nov.— 3 ChenitoBToXeu Chtgnitea edd. vett. et Gronov. SchmniUi Hftrdain. 1. 



NOT/E 



men esse Placidns Lactantias ex 
CalUmacho refert, Scc, 

B Niobt] A Niobe Pelopis sorore, 
Amphionis conjoge, nomen habet. 
Vide Strab. lib. viii. p. SOO. 

^ Amtfmmu] 'A^vp^wii prope Ler- 
nen palndem, teste Strab. p. 371. 
Ovid. Metamorph. ii. 239. ' QiiKrit 
Boeotia Dircen, Argos Amymonen.' 
Idem Amymonins, idem poitea Ler- 
naeus fons appellatns, inqait Hygin. 
/ab. 169. fol. 37.. A Danai filia no- 
men accepisse, anctor est Pausan. 
lib. II. p. 156. 

' Peamaihe] VaftdBiii. Meminit fon- 
tis bojus Valerins Argon. i. ' Qui 
tenet undisonam Psamathen.' 

4 Hermiane'] *Ef»iu6ini Pausan. lib. 
II. p. 149. et Strab« lib. viii. p. 873. 
PtolemsBO quoqne iii. 16. prope Scyl- 
Innm. 

' Trmzem] Tpotj^i^, Mela ii. 8. 
' Troezenii fide societatis Atticst il- 
lustres.' 

■ Coryphatium] Id promontorio no- 
men est in hoc ipso tracto, apnd 
Pansan. lib. iv. in Messen. pag. 284. 
Kopvpdffu», 

* AlioM Inaehimk] Et praeter memo- 
rata prozime oppida, inqnit, Argos 
etiam est Hippinm cognominatum, 
appellatnmque idem alias Inacbinm, 
ab Inacho amne qno alloitnr, alias 
Dfpsium, ab amoenitate. Vide No- 



tas et Emend. nnm. 18. 

« Porhu ScheenitOB] ^XMy^ ^^- 
Vide Notas et Emend. nnm. 19. 

^ Saronicue] 2apuyuehs iciXarof , Pto- 
lem. III. 16. Hodie, Go(/b di Egina, 
ab insnla £gina in eo sinu posita. 
■ * Ita Grada] Id confirmat CalliiDa- 
chi Scholiastes, ad illnm Poetae ver- 
snm 22. hymni in Jovem : ''H mhXhs 
i^^9p$e o^apmdBau :6ap€nfi9ae, inquit« 
9piu9' Btk rh g w nyrfro ica2 avifearpafifi^- 
vw r\w ^"Kaihv txw. Hesychius : ^ 
peuftSetf ai 9ih iraXai4rr/va ircxp>^^ 
9p^€f. Aliter tamen Pauaanias, st 
Enstath. in Dionys. 

> In eo] Meridionali stnus Sarooici 
littore. *Ewfj6aifpos Strab. lib. viii. p* 
374. in medio sinn, contra ^Egioam 
insnlam. De Ascnlapii lllic delabro 
fuse Pausanias disserit, lib. ii. Strab. 
lib. VIII. pag. 374. aliique. 

' SyireBum] Hanc oram similiter 
Sarooici sinus PtolemaBus describit: 
*!^tda»pos, Sirc^paioy (UcpoVf 'ABipfoiar 
\i/^Vt (pro *Ajiei|iM»r Ai^V»} Bowc^aXor 

* Anihedon] Diversa hsec plane ab 
Anthedone Boeotise, ut situs ipse ad- 
monet, com sit io opposito Saronici 
sinos littore, meridionali sciiicet : iU** 
Boreali, extra Peloponnesnm et A- 
chaiam. In Mss. Reg. l. 2. Colb. 1* 
2. Paris. et Chiffl. Anthedni. 



NAT. HIST. LIB. IV. 9. 



789 



et Bncephalas: et quas sopra* dixeramus, Cencbreie, 
Isthmi pars altera ^ cum delubro Neptuni "" quiDqoennali- 
bus "^ inclyto ludis. Totsinus* Peloponnesi^ oram < lan- 
cinant, tot maria allatrant. Siquidem a septemtrione 
lonium irmmpit : ab occidente, Siculo pulsatur : a meridie, 
Cretico urgetur : ab oriente brumali,^ JSgseo : ab oriente 
solstitiali» Myrtoo,** qaod a Megarico incipiens sinu^ totam 
Atticam alluit. 

X. (VI.) Mediterranea ejus * Arcadia maxime tenet» undi- 
que a mari remota: initio Drymodes/ ^ mox Pelasgis^ ap- 
pellata. Oppida ejus i^ Psophis, Mantinea,^ Stymphahim/ 



^^^0^^^^^^^» 



in Nof.»4 Anihfdm Cliifll.~5 VtXapoKtienum oram Ald. Jnnt. Basil. Lngd. 
Erasmi, Dalec Lugd. 1606. EIs. et Oronov. 



NOT^ 



* QafOf M/mi] Cap. 5. 

^ isthmi par» aUera] Haec Solinns 
t6tldem plane verbis exscripsit, cap. 
7. pag. 22. 

« ' Nepium] Qnt ex eo no^EUAN 
12TM102, appellatnr, in nnmmo Ne- 
ronis Angusti e Oaza Regia.' £d. 

^ QMmquennaUlnu] Ansonius sic 
etiam locntus, Idyll. xzv. ' Usec 
quoque teroporibus qninqnenDia sa- 
cra notandis Istbmia Neptnno data 
sunt.' At Isthmia tamen, non pentae- 
terica, sed trieterica fuemnt, ut ex 
Pindaro liqnet, Nemeor. Ode ti. vs. 
69. et ejtts Scholiaste : boc est, post 
tres annos completos ea edebantur : 
ita ut pentaeterica, sen quinquenna- 
lia dici qnoqne potnerint : quodquin- 
to post anno qno primnm erant edi- 
ta, repeti consueverant : tribns tan- 
tum interjectis annis integris inter- 
mitti. 

* Toi WKUt] Omnino decem, tam 
exignam Peloponnesi oram undeqna- 
qne lancinant, vel, ut Pomponins lo- 
qnitnr, ii.3. pag. 34. lacerant. Vide 
Notas et Emend. num. 20. 



^ Peloponnesi] Ita Mss. omnes : 
editi perperam Pelap&nnen8em,ld quod 
neque Orammaticae legcs tpsae ferre 
possunt. 

s Ab arienie britnudi, ^gao] Iniii- 
titia bsBC verba videntur : carent enim 
iis Mss. pleriqne : habet ea tamen 
Solinns, lib. vii. cap. 22. qni h»c 
transcripsit a Plinio. 

■> Myrioo] T^MupT^rStrabonl,lib. 

VII. pag. 323. pars est ^gSBi maris. 

* MedUerranea oms] Peloponnesi 
scilicet Arcadia nmbilicnm tenet. 

^ Drymodee] Ita Mss.omnes. A^- 
fMriSf eyltoaaf nemorosa, stirpibus 
arboribnsqne conferta. Prins l>ry- 
modis perperam legebatnr. 

c Pelaegie] Nicolao Damasc. in Ex- 
cerptis» pag. 404. Pausanise lib. viii. 
pag. 469. et Stephano, TltXaayia» 

' Qppida^ue] Vw^9,v^is*ApKaila» 
Stepliauo, et Pansanlae loc. cit. pag. 
491. Ptolemseo quoqne iii. 16. 

« Maniinea] MayrlvnaStrabonlylib. 

VIII. pag. 388. Pausanisp, pag. 467. 
Plntarcho in Agide, pag. 809. et Xe- 
noph. Hist. Orsec. lib. v. pag. 561. 
Poetica liceotia, Nonno Dionys. lib. 



740 



C. PLINII 8BCUNDI 



* Tegea^> Antigonea/^ Orcbomenam/ Pheneum,PalantiQm/ 
unde PalatiumRomas: Megalopolis,^ Gortyna»'^ Bucoliam, 
Carnion^"'Parrhasie>'' Thelpusay^^Melasnae,^ Heraea^^^ Pylae»^' 



^^^^^■^^■^■^^^■^^ 



Cap. z. 1 Drimodii Ald. Jant. Basil. et Logd. Eratmi. DnfnudU Elz. et 
6rono¥.— 2 AiUigonia Vet. Dalec. — 3 Ita codd. Laet^ Cliiffl. et HardniD. cam 
edd. Hardnin. 1. 2. 3. Miller. Bipoot. et Frans. CarUna codd. Dalec et LMt. 
Cuiina Ald. Jont. Basil. Logd. Erasmi, Dalec. Lngd. 1606. Els. et Gronor. 
Moz, BoeaiiuM edd. vett. et Gronov. Balium codd. Dalec. Bnpkagiam margo 
edd. Dalec. et Gronov. Deinde, pro Camion, ibid. Camon; Chiffl. alilqne 
Cramnon; Grouov. etedd. vett. Carman; cod. Dalec. Chamon, Panlo post, 
pro Thelfma^ Vet. Dalec. Teipuaa; et pro Melmna^ Gronov. et edd. vett* 
Mdanaa, — 4 * Corrupte quidem cod. Reg. I. Filte ; sed probat emeDdandam, 
PyUe. Brotier. Edd. vett. iteni Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Fraoz. 
Ptfle. Mox PaUena Cbiffl. PeUoMi Ald. Jnnt Basil. Lugd. Erasmi» Dalec. 



NOTiE 



XIII. pag. 368. ViwTufhi. Hic pngna 
ad Mantineam dicta, nbi Epaminon- 
das cnm Lacedaemoniis et Arcadibns 
postremo prelio coiifllxit, in qno vic- 
tor ex vnlnere paulo post occnbuit, 
anno 2. Olymp. cv. 

' SiffmphaUm^ Zr^fi^a^oyest etlam 
Stephano: Pansaniaf, pag. 400. a 
fonte cognomine, '^ritiiu^^tiKos' a mon- 
te, Hesycbio : Xr^Syic^ty^of , 96X19 ^ 6pos 
'ApKoZlast mallem, ica2 6i>os, 

f Tegea'] Try^ vocat Plntarclins 
in Agide, pag. 811. Incolar, TcTcarai, 
Tbncyd. lib. V. pag. 388. Vide No> 
tas et Emend. num. 21. 

>> Aniigcmea'] In locum veteris 
Mantineas excitata nrbs, atque in 
ejos vicinio : onde pro eadem a ple- 
risque habita. Ptoleni. iii. 16. 'Av- 
rty6vttay ^ lud Mayrfrtra. In gratiam 
Antigoni Regis id nonicn Mantineae 
factnm, auctor est Pausan. lib. viii. 
pag. 468. 

. ' Orc/iom^airm, Phenevni] Utrius- 
que meminit Homerus, Iliad. B. Ot 
^(Vt6v r* iv4fiovrOp ical *Opx6ftevov roX^' 
firi\ov. Herodoto, lib. vii. pag. 451. 
n. 202. *Opx^fuvos rris 'ApKoS^ris, ot a 
Tliessalico Orchomeno distinguatur, 



de quo cap. 15. 

i Palaniium'] naXdvrtovw6Kif*AfMca* 
3/as» Stephano. Roma? Palatiom, de 
Arcadici oppidi IlaAAayrtov nomine, 
ab Evandro Rege appellatnni esse, 
qnod nomen consecnta aetas dnabos 
snmmotis literis / et 11 extalerit, aoc* 
tor est etiam Pansan. lib. ▼111. pag. 
525. et Dionys. Halic. Antiq. Rom* 
lib. I. pag. 25. Virgiliiis « Pallan- 
tenm' oppido nomen fecit: SoHnos 
qnoqne, c. 1. p. 2. et c. 7. p. 22. 

k MegalopoHi] Polybii historici Me- 
galopolitani patria : de qoa Comirus, 
apiid Strab. lib. viii. pag. 388. 'E^- 
pia ptydkii iarhf 4i fHtyoKiwoKts. Est 
soiUudo magna nnne MegahpaiiM, 

' Gortynaf Bncolium] Topr^wa, Boo- 
K6kiov, Vide Notas et Emeodationes 
nom. 22. 

"> Camioa] Ab amne, nt videtnr, 
cognomine, qni Kapviw a Pauftania 
appcllatnr, iib. viii. p. 510. In 11- 
bris hactenus editis, Carmon, Forte 
etiam KpAfutv esse posstt, cnjns idem 
Pan^anias meminit loc. cit. 

° ParrAoAf] Tla/^pdcrtot incolae ap- 
pellati a Pausan. p. 498. et Strabone, 
tib. viii. p. 336. Oppidnin ipsaiu 



NAT. HIST. LIB. IV. 10. 



741 



Pallene/ Agrse,* Epium, GyDa&tha, Lepreon Arcadiae, Par- 
tbeniani» Alea,'' Methydrium/ Enispe, Macistumy Lampe,^ 
Clitoriumy Cleonse, inter qu» duo oppida, regio Nemea,^ 
Bembinadia vocitata. Montes ' in Arcadia^ Pboloe cum ^ 
oppido : item Cyllene/ LycaeuSy* in quo Lycaei Jovis de- 
lubrum : MeenaiuSy'' Artemisius/ Partbenius/ Lampeus/ 



^^^^■^^^s»^^ ^^ 



Leyd. Frankf. Lagd. 1600. EIe. et Gronov.—5 Lampei Vet. Dalec— 6 Vet. 



NOT^ 



Ua^^aarbi Homero U. B. 608. Stepha- 
no qnoqiie : Sclioliasts ApoUoDii, ad 
Argon. II. 52S. Uof^la. 

« Thelpusa} eikwwfaa. Vlde Notas 
et Emend. nam. 23. 

P MeUctiaf] Stephaniis: M^Aaimt, 
v^Ka *AfucnUaSf iwh VltXaafiots, a, r. K, 
Ovidio, Papioioqiie, ' Tirides Melae- 
*».' Paasanise, p. 407. McXcuycoly 
iarh rov McXcuy^f. 

4 Heraa] 'Hpaia,Paa8anife,loc.cit. 
et St^pbanb. 

' PyUe [Pyle] Forte rectins PyUe, 
ev Stephano : n^Aoi, rdvos 'ApitaSlas, 
mU TlvXala, 

• PaUene'] IlaXX^i^. Vide Notas 
et Emend. nnni. 24. 

*■ Agra] De Agris Arcadiv, praeter 
Plininm, nemo: "Eiriov Herodoto me- 
moratur, lib. iv. n. 148. p. 271. Kd* 
vaida Strab. lib. viii. p. S88. et Pau- 
san. Iib«viii. p. 485. A4wp§oif Arca- 
div Cic. ad Attlc. vi. 2. et Herod. loc. 
cit. Parthenlam videtur amonte cog- 
nomine appellatum, de qno mox. 

« Aiea] 'AX^a, Pansaniv, p. 489, 
Ab Arcadise rege dlcta, cni nomeu 
''AXctfs apad Diodor. Sic. Bibl. lib. 
IV. p. 239. 

▼ Metkydriimi] Mc^^ptov, Pansa- 
Di9, p. 612. 'Ey/(nn} Hoinero II. B. 
606. Mdiciirrof Stephano. Adforn a 
monteejusdem noinims,de quo post- 
ea. KXcfrwp, Ptolem. iii. 16. et Pan- 
sanl« p. 487. KXcwva^ Strab, lib. viii. 
p. 877. 

^ Nenua] N^^ca eo ipso sitn sta- 



tnitnr a Pansan. lib. viii. p. 477. et a 
Strab. loc. cit. Ibi et vicus Bembina, 
apud enndem Strab. ^ Bififian 10^^111$ 
nnde regioni, nt arbitror, Bembina* 
di» cognomen. BcX^av x^^^ hsind 
procnl Megalopoli agnoscit Plntar* 
chus in Agide, p. 806. Hic sacrss 
Gnecias certamina fieri consue? ernnt, 
Nemeaea appellata. 

* Monies] Accepta b«c a Mela 11. 
3. p. 88. 

' Phohe aim] Stepbano, «oX^, v(^ 
Xi« 'ApKodiaf . Pausao. lib. vi. p. 385. 
4oX^ ipos» 

* CyUene] Ki/XX^i^ ISpos Pansan. lib. 
VIII. p. 482. cnjns in snmmo vertice 
flpdes est Mercurii Cyllenii. KvXX^nr 
tpos pariter Strab. lib. viii. p. 888. 
et Scholiastse Pindari, p. 55. Mel», 
' Cyllenitts.' 

* Lycata] CJbi AvKaiov Aiht UpbVf et 
AvKoidra x^9 circumjacens ager a 
Pansania appellatnr, p. 504. et 641. 
Item Straboni loc. cit. 

^ MiBnalms] Scbol. Pindari, p. 89. 
MaipoXov 6pos 'ApKoitas, leai w6\is, Ci- 
▼es MatviiXioi, apud Thucyd. lib. v. p. 
391. 

c Arienusiue] De qno cap. 9. 'Aprc- 
^<nof Apollodoro lib. 11. de Diis, p. 
111. 

^ Partheniiu] Uap04tnov tposiyiodO' 
roSic. Bibl. lib. iv. p. 239. Scholias- 
tSB Pindari, p. 66. aliisqne. Livins 
lib. XX XIV. p. 411. ' Partbenio monte 
superato, prapter Tegeam,' drc 

* Lampeiu] Scholiastes Apollonii 



742 



C. PLINII SBCUNDI 



Nonacris:^ prasterqae, ignobiles octo.' Amiies: Ijadon,^ 
epaludibas Pbenei :' Er^rmanthusJ e monte ejasdem nomi- 
nis, in Alpheum defluentes/ ^ 

Reliqa» civitates in Acbaia' dicendas, AliphirsBi/'" 
Abeatae/ Pjn^enses,'' Paroreatas,^' Paragenitas, TortuDi, 
Typanei,'! Tbriasii/ Tritienses.^ UniversaB Acbaise liber- 



^^*^^*^»'^^^»^ 



Dalec. «jatdem cod. et Chiffl. d^iMiu. — 7 AVHhrai Chiffl. Mox, pro Vtn 



NOT^ 



ad Argon. 1. 127. Att/iircM, ISpof 'Afuta- 
8(a5, d^* oS ical «-orofi^s ^ci *Ep^/MvOor. 
Partem esse Erymauthi montis aoc- 
tor est Pansan. lib. viii. p. 491. 

' 2Voiia«n«] Nonacrin Arcadi» nr- 
bem, haud proctil Pbeneo, ad Stygii 
aquam, K^oKpaf appellat Herod. lib. 
VI. n. 74. p. 868. a inonte, utapparet, 
cognomine. Stephanusqnoque, etHe- 
pych. Ocyr^Xcia, eidem Hesychio: nn« 
de Ladon aropisfluit. — ' Ejusdem op- 
pidi nnmmus est singnlaris argenteus 
magni modoli : apud D. Abbatem de 
Fontenay. £x parte una Diane ca- 
pntcum pharetra exhibet : argumen- 
to venationls ibi celebratissim». Ex 
altera intra coronam lauream aquila 
est: snpra AH. Siifios, popuiui : ante 
os aquile, NON. NMwurpiTSi', Nanaeri- 
tarvjn. Infra *ANABArOP0T, AnaxU' 
gora Archontis. At inons est Pltnio 
AToiiamf, unde forsan et oppidnlo 
adjacenti nomen.' Ed, see, 

t Oeio] E quibus ^H/i^Xos He- 
sychlo : Ka^i', ScholiastsB Callima- 
chi, p. 8. 'Ajcar^ffior eidem, p. 19« 
Kdpy€tos vel Ktp6vMs A^s, eidem, p. 
17. aliiqne. 

■> Iiatfoii] Ad^Mf Pausan. lib. viii. 
pag. 494. et Dionynlo, vs. 417. Huic 
amni celeritatem poetse, tarditatem- 
qne promiscne, ut metri ratio, non 
iit res ipsa postulat, attribnnnt. Ovid. 
Fast. V. 80. ' Arcades hnc, Ladonqne 
rapax.' Idem Met. i. 702. ' Donec 
arenosi placidum Ladonis ad amnem 



Venerit.' 

* Phenei] Oppidi superius roemo- 
ratL Vide Notas et Emend. nnm. 
25. 

i EryjiiantJkiis] Ita Pansan. lib. v. p. 
298< ^EK^^^EpvfMovroSSpovsApdnf' 
puos r^ hp€i wrufUs, Stephaniis quo- 
qne, pag. 273. Quin et Hesychios 
nrbem ait fnisse amni montiqne cog- 
nominem. 

k Defiueniee] Vide Notas et Emend. 
Doni. 26. 

* Ih AekuUt] Non in Arcadia solon, 
de qua dictnm est proxime : sed in 
Acbaia, sen Peiopoooeso tota. 

■ AHphirigi] Stephano, 'AAi^c^ 
v^is 'ApKcbUas, Pausan. lib. viii. p. 
497. 'AAi^pa. Livins lib. zxviir. 
p. 322. et Cic ad Attlc. vi. 2. Ali- 
pheram vocant. 

" Abeoi4B] Ab oppido, 'AiMo, in 
Messenia apnd Ptolem. iii. 10. 

® Pffrgentee] Qoomm oppidumllfp' 
705, in Arcadia, apud Herod. lib. iv. 
n. 148. 

P Parorea<«] naf»o»p«^ai. Vide No- 
tas et Emend. nnm. 27. DePara- 
genitis et Tortnnis, nihtl compertoni 
adhnc. 

4 Typanei] Ab oppido EHdis, de 
qno Stephanus : Turoi'^, sr^Ku Tptfih 
A/ar. Ptolein. iii. 16. in mediterra- 
neis Elidis nrbibns habet Traitfar et 
Tiqiiirdb^iai^, nnam, ut saepe solet, in 
dnas ctvitates dtstrahens. 

' TAriasti] Libentius THhrtnm sane 



NAT. HIST. LIB. IV. 11. 



743 



tatem Domitins Nero dedit.* Peloponnesus in latitndine''* 
a promontoiio Maleae, ad oppidum ^gium " Corintbiaci 
sinns cxo. m. pass. patet. At in transyersum ab Elide 
Epidaumm,^ cxxv. m. ab Olympia' Ai^os per Arcadiam 
LXix. mill."'' Ab eodem loco ad Phliunta dicta mensura' 
est Universa autem, velut pensante * cequorum incursus 
natura, in montes vi. atque Lxx. attolHtur.'' 

XI. (VII.) Ab [sthmi^ angustiis Hellas ^" incipit, nostris' 



^^^^^**^^**^ 



reata^ Gronov. et edd. vett PareaUf. Paalo poit, Tifphmuri Cbiffl. — 8 ' Ita 
bene cod. Reg. I.' Brotier, Trittenui edd. ante Brotter. — Margo edd. Da- 
lec. et Oronov. m latUudinem, Mox, margo edd. Dalec. et Oronov. ODptdnm 
.Sgium; Chiffl. et cod. Dalec. o. AA^giiuii; Oronov. et edd. vett. o. LecluBUM, 
Deinde, pro CXC. Gronov. et edd. vett. CLX.— 10 Ita cod. Reg. 1. et Edi- 
tio princeps, LXVIIL Hardnin. I. 3. S. Miller. Bipont. et Frans. CLXIIL 
edd. vett. et Gronov. — 11 Margo edd. Dalec. et Gronov. attoUUWf qiiod rece- 
pit Brotier. extoUUur in ceteris edd. 
Cap. XI. 1 Vet. Dalec. a no9tria,^2 Pagai CLIL pauUm et amipUui in 



NOTJE 



agndverim: eosque, nisi me conjec- 
tara fallit, Pliniiis intelligit, qwos 
Stepbanns Spiovffiovs vocat, ab oppido 
Elidis et Acfaaiae, jiixta Patras : epc- 
01«, w6?as wdkBU r^»*Ax<^i pvw ih riis 
*HXe(at. . . T^ iBnKhWy 9pw6ows. 

• TrUienaes ITrittenaee] Vel Tritien- 
eeSf ab oppido Arcadis Tritia, cnjus 
Cicero com Aliphera meminit, ad At- 
tic. VI. 2. quae et Tphxua, Acfaaise cri- 
vita«, Arcadiae contribntay nt Pausa- 
nias ait, lib. vi. p. 866. node et Tpc- 
raulis iidem, seu Tritaenses appel- 
lati. 

t Nero dedif] Ita Plntarchus, in T. 
Flaminio, p. 376. Philottr. lib. v. sub 
finem. Dio, llb. lxiii. p. 720. Sue- 
tonins, in Nerone, cap. 24.— < Rea ea 
consignata in nnmmo perraro est, 
qnem Segoinua deacripslt, p. 200. se- 
cnndse editionis. Capnt Neronis pars 
anteriorexbibet: in parte aversastat 
Dea, enm hac epigraphe: pavllin. 
in hanc nempe sententiam : ' Perpe- 
tnam Achais UniverssB Ubertatem 
Lnbenslndnlsit Nero." Ed,tec, 



" In latitudine} Sive latitudinem, 
sive longitudinem dixeris, perinde 
est : est enim ntraqne propemodnm 
seqnalis, nt ait Strab. lib. viii. p. 
385. 

* Ad oppiduM JEgimn'] AXyiov Ho- 
mero II. B. 574. Vide Notas et E- 
mend. num. 28. - , 

^ Epidaurum'] Illud Aculapii de- 
lobro celebre oppidum, de quocap.9. 

> Ab Olympia] Pisa Olympia, de 
- qna nos egirans ad cap. 6. 

f LXIX. ILXVIIL] mUl.] Ita R. 
1. 2. Colb. 1. 2. Paris. Chiffl. non, 
nt editi, LXIIL 

* Dicta meneura] Cap. 6. 

* VeM penoante] Terramm qoam 
fecit jacturam, lacerata ora tot sinu- 
bns, ingressnqne seqoomm, roultitn- 
dine Montlnm compensante natora. 

^ Ab lithmi] Hsec totidem verbis 
Solinus, cap. 7. p. 23. et Martianus, 
lib. VI. cap. de tertio Europse sinn, p. 
210. 

c Hellas] Igitnr Peloponnesns ex- 
tra Heliadis fines : alii etiam eo no* 



744 



G. PLINII SBCUNDI 



Grs&cia appellata. In ea priiha Attica, antiquitus Actc 
vocata.'* AttiDgit Isthmum parte sui, qua& appellatnr He- 
garis/ a colonia Megara/ e regione Pagarum.^ Duo hsdc 
oppida excurrente Peloponneso sita sunt, utraque ex parte 
yelut in humeris Helladis. Pagcei, et amplius ^ jC^osthe- 
nienses ^ contributi Megarensibus. In ora autem/ portus 
Schoenus. Oppida : Sidus^J Cremmyon,' ^ Scironia saxa ^ 
VI. mill. longitndine^ Geranea,"" Megara," Eleusin.® Fuere 



*^^^ 



eodem codice.— 3 Cremyon Gronov. et al. vett. Mox, pro VI. milL qood ex- 
hibeot Chiffl. aliiqae codd. ap. Hardiiin. item edd. Hiirdain. 1. 8. 8. Miller. 

NOTiE 



niine Pelopoonesum complexi. Hel- 
ladis nomen vagam certas sedes et 
fixas DuUai babuit: modo angnstit 
limttibns coarctatam, mododilatatnm 
Jongias. 

<* Acte voeata] 'Akt^i et 'A/rrid^, teste 
Eustathio in Dionys. vs. 413. p. 60. 
Id ei nomen haesit, inquit Harpocra- 
tion, quod maxima pars Atticae litto- 
ralis sit : est enim iucr^, littus^ et ma« 
ritima regio. Harpocr. verbo, *Aier^. 
Vide et A. Oell. xiv. 6. p. 777. Ste« 
phanus ab 'Aieroi^ quodam eam ap« 
pellationem derivatam nagator. Ho- 
die le Duehe de Setinee, 

• MegariM] MtyapU t^j 'Arruent fjJ- 
pos, Strab. lib. ix. p. 892. 

^' Cohnia Megara\ Nunc etiam re- 
tinet nomen Alegara. — * Nummas 
cum clypeo et ampbora apud Oolt- 
sium, Tab. zvii. 8. qua parte ampho- 
ra sive cantharus est. Hinc HU, inde 
MEN sic interpretamnr : *Hpaic\^ U- 
X^i MEyo^if Vutfrrai. Hereuko robore 
Megarensessunimctores: \elMeyapM 
*EN(«i^rai^.' Ed, see, 

s Pagarum'] Quas in intimo recessn 
sinus Corinthiaci prope Istfamum po- 
sitas vidimas, cap. 4. Tlaryat Meya/nitai 
Straboni in Epitome lib. vii. 

■* ^goithenienses] Stephanus : A2- 
yMfpa^ 96Kit MtyaptZos* rh i9puAp, Ai- 
yoaihytbsy k, t. X. Pagtei, inquit Pli^ 



nins, et prsstereaJEgostbenienaes ad- 
diti Megarensibus, Megaridem regio- 
nem constituunt. Ita Pansan. lib. i. 
p. 82. 

* In ora autem"] Saronici slnos lit- 
torOi prope Istbmnm, Corintbiimv et 
Cenchreas. Sx^M^^t^iAifiVStrab. lib. 
viii. p.360« 

i Sidus] SiSoGs, Megarensiam na- 
vale. Vide Notas et EmeDdat. noiai. 
29. 

^ Cr«mmyofi] Tc<xos Kpofj^Uttiff ojp- 
pidolnm, Scjflaci p. 20. 

' iSctroitia «fupal Mela ii; 8. ' Sciro- 
Dia saxa, saevo qnondam Scironis hos- 
pitio etiamnuuc infamia.' Qnod hanc 
regionem montanam iatrociniis Infes- 
tam prsedo habaerity cni ^Utipw oo- 
men fait, teste Strab.Jib. iz. p. 801. 
et Ovid. Met. vii. 446. aiiisqne : inde 
lK€ipmrt9ts wh-poi, Zephyriqae iude 
spirantes, 2icc£pt»m appellati suni. 
Hodie Caki seaUi^ locos adhnc infes- 
tns praedonibus. Vtde Notas et £- 
mendat. nam. 80. 

» Geranea] r«pdbvut Tfaacyd. lib. i. 
p. 70. Inter Corinthum et Megara, 
/icraC^ Mry^l^ aol Ksfd^ov, inqnit 
Stephanos. 

" Megara] Paalo ante obiter me- 
morata : nonc suo loco iternn red- 
dita. 

<> Eteusin] 'E^cvrbr jtiKis^ Straboni 



NAT. HIST. LIB. lY. 11. 



745 



et (Enoa,(* Probalinihos : nunc snnt^ ab Isthmo lvJ^ millia 
pass. Piraeeus/ et Pbalera' portus, qninque millia * pass. 
muro recedentibus Atbenis jnncti. Libera haec civitas,^ 
nec indiga ullius praeconii amplius: tanta claritas superfluit. 
In Attica fontes, Cephissia/ Larine, CaUirhoe Enneacru- 
nos.^ "^ Montes : Brilessus/ iEgialeus^ Icarius, Hymettusy 



^*^*^^^^^^^^ 



Bipont. et Franz. ///. mitt. habent edd. vett. et Gronov.~4 Vet. Dalec. el 
PnhaJ&tdhMy tf(uB nvmc iMm »ad. Mox, o^ Isthmo IV. miUia pasa. Chtffl. ab I, 
guinqvaginta dw M. pau. Oronov. et ceterae vett. Mox, dMorHm miU, muro 
Vet. Dalec.^5 Enneaeroa Chiffl. Panlo post, pro locu$ /<iMo«, qtiani lertio- 
nem fimiant codd. Tolet. Salmant. Chiffl. alii ap. Hardaio. et Pintian. lacus 
SeUnaa habent codd. Dalec. et Vet. ejasdemy cnro Venett. Parm. et Rom. 
amnia IHatas Herm. Barb. Ald. Jant. Basil. Lugd. Erasmi, Dalec. Leyd. 

NOT« 



lib. IX. p. 396. nbi Cererit Elentinie 
fannm. Rndera oppidl supertnnt, 
quibnt hodieque nomen ett El^ain, 

P (Enod] Fuit Atticas pan Tetra- 
poUs appellata, a qnatoor nrbibns, 
qaarnm ha&e nomina: Olv^, npofid* 
XofOoff TpiK6pa$off Mapa0dh^, Aoctor 
Strab. lib. viii. p. S8S. Foit OEInoe 
prietertim bello Peloponnetiaco cla* 
ra. Vide Tbiicyd. lib. viii. p. 624. 
et lib. II. p. 113. 

^ AblMhmoLV.]ltnM$B, AScb«B- 
nunte tamen, oode Isthmns inchoat, 
diatat Piraeeas Straboni, ttadiis circi- 
ter cccL. lib. iz. pag. S91. boc etty 
pats. fere zuv. mill» 

' Pintnu] UoipatJft Straboni, loc. 
cit. Staliua : * Mnnychia, et trepi* 
dia ttabilem Piraeea nautit.' Hodie 
Porto Draco incolia : nantia Porto 
Lione : appellatione tnmta ab eximia 
leonia effigie, qaas in ipao portut adi* 
to apectatur. 

* PhaUra'] Stephanoi et Harpocr. 
'*aXnp6r. Herod. ^aki^Sy lib. v. pag. 
316. Hinc Demetrio Phalereo cogno- 
meo. Hodie Tr^pirghi, qaaai a turri 
tergeniina. 

* Quinquo miUia] Hic iia hodie rou* 
ris est nomen, Maera tichi, /uucpk 



rtixn» ^ide Notas et Emendationes 
nnm. Sl.^^ 

" lAbera hac ekitao] Concessum a 
Romanis ut suis legibus uterentnr, ac 
libertatis jus daturo, etiam Strabo 
prodidity lib. ix. p. S98. ^^Aa^cu' r^ 
aibropofiiay ubroiSf uai r^v 4\€V$wptatf, 
Hodie ^ltaa, sive^^AOiyra tncolis : nau- 
tis SaHnco, ex geroinis vocibns *is 
'Mipfas^ nna conBata. 

^ Cephissia] YHyt^la Laerlio, in 
Platone : snbintellige, Kphmi, A. Oell. 
XVII 1. 10. < In Uerodis C. V. villamy 
quae est In agro Attico, loco qni ap- 
pellatnr Cephissia, aquis, et locis, et 
nemoribus freqaentem, aesto anni 
medio concesseram.' De Larinc nl* 
hU compertnm. 

^ CaUirhoe Ewneaerunos] KoXAiptfii 
^yodapovros, ab amflsnitate aqn» no- 
roine altero ei fonti indito, altero a 6s- 
tolis stve siphonibus novem aqnara 
fondentibni. Vide NotasetEmenda- 
tiones nnm. 82. 

^ Briiessus] £x bls ii Straboni me- 
morantnr, lib. ix. p. S99. BpiXtiaabSf 
'V/JopirhSf nnde mel Hymettinm, ec 
AMKa^irrr^f. Hymetto nomen hodie 
Lamprobouni, qaasi Aofiwpbs Bowis, 
Sant et qui corrnpte vocenti MMte* 



746 



0. PLJNII SBOUNDI 



Lycabettos: locas Ilissos.^ A Pimeo xlv. mill. pass.^ 
Saoium ' promoDtoriam, Thoricos * promontoriom. Pota- 
mos,'' Steria, Braoron,'' quondam oppida* Rhamnus ^ pa- 
gus^ locus 7 Marathon/ campus Thriasins»^ oppidum Me- 
lita,^ ^ et Oropus,** in confinio Boeotise. 



Praokf. Lugd. 1606. Els. et Gronov.— 6 Ita codd. HardqiDi et Chiffl. item 
edd. Hardnlo. 1. 2. 3. Miller. Bipoot. et Frans. XLIL edd. vett. et Orooov. 
Mox, DoriacoB prwnantorium Rei^g. Hard. 1. 2. Colb. 1.2. Paris. et Cbifll. 
Doriacum promoniorium Ed. pr. Yeoett. Rom. Brix. Parm. Tarvis. Ald. Jant. 
Basil. Lugd. Erasmi, Dalec. Leyd. Frankf. Lagd. 1606. Els. et Orooov. 
Thorieoa p. emend. Hardaio. eumqne secnti receott. Beiode, pro Potamatt 
Steriay Brauronj quod ex Strab. restitnit Dalec. et receperuot Harduio. I.2.S. 
Miller. Bipont. et Fraoz. Potamoi SterebroMrou exbibeot codd. Harduiot, P^- 
tamosf Brauron Ed. pr. Venett. Rom. Parm. Brix. Tarvis. Ald. Junt. Basil. 
Lngd. Erasmi, Dalec. Lugd. 1606. Els. et Gronov. — 7 lo cod. Dalec.et Vet. 
ejnidem locue deletnr.— 8 Miletum Vet. Dalec. 



NOT^ 



Matto, pro Monte Hymetto. Lycabet- 
tum a luponim moUitadioe appella- 
tum putat Hesych. De ^gialeo et 
Icario, vide Notaa et Emeod. oom. 
M. 

' Locut IU$so$] 'Vuaahp oppidnm di- 
rutom ait, rudera taotnm et vestigta 
Boperesse. Vide Notas et Emeod. 
num. M. 

■ iSimiiim] "Xoiaiophcpov Ptolem.iii. 
15. Scymoo» pag. 28. alitsque. Nnoc 
le Cap de$, Colannes: Graeeis, Cavo 
Colannais, 

> Tharicos] eSfnuos, Vide Notas et 
Emeod. num. S5. 

^ Potamos'] noTOfihs t^/uofy Strab. 
lib. iz. p. S09. Diogeois Laertii pa* 
tria. Hodie Porto de Rqfty: ioter 
Saninm et Euripnm. Seqnitnr apnd 
Strabooero, 2rcip(a, cnjus et Stepha- 
nus memioit : eam hoc loco restitui- 
mna, cnm in Mss. Irgatnr, SterebraU' 
ron. lo libris hacteous vulgatis desi- 
deratur. 

< BraKroR] Bpo^pMr, obi Dianae 
Braurooias sacellom. Strabo lib. ix. 
pag. S09. Mela ii. SS. * Thoricos et 
Brauroiiiai olim orbes, oaDc taotam 



oomioa/ Hodie Urana. Ibi aepul- 
crom Iphigenisp, inquit Nooons Dio- 
oys. lib. XIII. p. S62. 

^ AAaiRiiafa] *PafiPovt Slraboni, loc. 
cit. ad Euripi oram. De eo ruranm 
XXXVI. 4. Hodie roicro-ccuira, vel 
Ebreo 'OaatrOm 

• Marathau] MapaBhr Pertica maxr- 
me clade perootus, ioqoit Mela ii. S. 
pag. SS. Cootigit ea, duce Milliade, 
aooo tertio Olymp. lxxii. 

' 7%riaatii«] ^ptiawr «cSfer Stepha- 
no, et Strab. lib. ix. p. S9S. 

K Melita] Sic Mss. omnes, editio- 
nesque castigatissimae. MeXfny 'Ar- 
ruaiSf nnde Gelades oriundus, Pbtdiae 
Magister, apod Jo. Tsetsen, Chiliad. 
yiii. Hlst. 192. vs. S26. Froatra 
Miletom boc loco Sponins obtradit, 
hoc est, Athenarnm urbis regionem, 
pro Atticae oppido. Signat hunc At- 
ticae locnm et vetns inscriptio ab eo- 
dem Sponio relata, p. 107. AEONI- 
AHC AEaNIAOT ME/aTBTC. 

^ Oropus] 'Qptnhs Bceotiae a Ste- 
phano adjudicatur. Hodie Rapo, Dis- 
tat a mari, doobos pass. miU. De eo 
liviiiiy lib. XLV* p. 580. 



NAT. HI8T. LIB# IV. 12. 



747 



XII. Cojus Antbedon>* Oncbestos^^ Thespi»* liberaro 
oppidnniy Lebadea : "^ nec cedentes Atbenis claritate, qase 
cognominantur Boeoti» TbebcB, duoruni * numinum Liberi 
atque Herculis (ut volunt) patria. Et Musis natale in ne- 
more Heliconis assignant. Datur et bis Tbebis saltus Ci- 
tha^ron/ amnis Ismenus.^ Praeterea fontes^ in Bceotia, 
CEdipodia, Psamatbey*- Dirce, Epicrane, Aretbusa, Hippo- 



^#^#^^#^#^^^ 



Cap. zii. 1 PmKmuUhe OronoT. et «1. vett. Ptammaie Logd. ErMmi. Mox, 



NOT^ 



* AiUhedon] *Mii9inf'r6\u BourrioM, 
Stepbano : in Boeotico littore, contra 
Enbceam, Strab. lib. ix. p. 404. 

i> OneheHoi] "Oyxn^os Homero in 
II. B. 606. 'Oyxn<rrhs Strab. lib. ix. 
p. 410. Nonc Diminia, Ai^iivCa, quod 
ibi sementes bimestri spatio wlx tel- 
los ferat ; Qam, ob ezundantes aqnat 
▼icini lacns, mte Apriiis exitnm 6eri 
aatio non potest. 

c Tkeepiai] Btevtai Strab. lib. ix. 
p. 409. 8ob Helicone monte : nbi ru- 
dera oppidi snperease modo jam tora 
nvo suo ipse prodidit : testantnr 
etiam inscripttones ibi repertas nn- 
per, a vico Neeehmi pass. mille. Uo« 
mero II. B. 408. B^avHo. 

^ Lebadea'} A§fiaSia Straboni, pag. 
414. A€j9d(8c<a Paosan. lib. ix. p. 601. 
AtiMfidJkia Harpocrationi, p. 185. In 
inscriptione noper reperia, AEBA- 
AEIEON. Hodie Livadia. Hic Jovis 
Trophonii fannm, de qno Ltv, lib. 
XLV« p, 680. 

* Thebee, dueruM] Exscripsit hspc 
Solinus, cap. 7. p. 2S. Bnfiai Boii6rMu. 
Incolis Htoa, non, ot vulgo effernnt, 
Sliva, vel SHuee : dictione ab his vo- 
cibns conflata elf Bftfias,"-* In nnm- 
mis antiquis est OE. ei^/3a 'Eirrair^Aof , 
Thebe eepiemporHe, et OEBH e^ 
'Errav^Aof, Boiwruv 4}j3a, Thebe teptem- 
porCw, Beeeiefimfioe et deeue et robur 
est, £t in alio pariter e Gaza regia 



KABI. Keiiiuiw^^Karv^BoiA^w^lax^' 
CivHaM Cadmeorum, ro6«r Bteoiorum, 
Cadmei, Thebanis quoniam ThebsB 
snnt a Cadmo condit». £t HIKE, 
*HpaK\c<f 'lo^x^ KaipMtoi 'E-n^ayfSs, 
Hereuleo robore Cadmei pereMru, 
Ed. sec 

' Ct^AtfroR] KiOaipdby Straboni,pag. 
409.jnztaThebas. 

t lememu] *larfifiphs, •mvapJbs Bou»- 
riaSf Stephano. 'lo/io^f Dicaearcho, 
p. 167. VfiViof. Paosan. Hb. rx. p. 
656. 

■* Preeterea /onlcs] (Edipodiam, 
Psamathen, Aretbnsam, Dircen, Hip* 
pocrenen, et Aganippen, Solinos ap« 
pellat, cap. 7. p. 2ft. Scholiastes 
Nicandri in Theriac. p. 40. "VaiiMn, 
Kpfpni ir Bocwrtf. Pansania» hi me- 
morantur lib. ix. OlSnroSla Kf^pmiy p. 
669. sic nnncupalo fonte, qnod in eo 
patemaD caedis cruorem (Edipns ab- 
luerit. Af/Mcii, p. 768. a Lyci uxore. 
Schol. Pindari, p. 104. Ai^, «ify^ 
iv 9fifim5* 'Ayaifbnnif in Helicone 
monte, p. 684« Toffyaipia aphrn^ P* 
648. De Oargaphie, Herod. lib. ix« 
n. 19. et Ovid. MeL iii. 166. 'E«i- 
apfpniy Dorice ^Evucpdtnt, a Capella 
memoratnr lib. ti. cap. de tertio si- 
nn Enropss, p. 210. In Plinianis \U 
bris hactenns editiS| perperam Epim 
grauea. 



748 



C. PblNil 8BCUNDI 



crene, Aganippe, Gargaphie. Montes extra prsedictos/ 
MycaIessus,J Hadylius/ Acontius.^^ Reliqua oppida, 
inter Megaram et Tliebas : Eleutherse,"^ Haliartns, Platae», 
Pberae, Asplcdon, Hyle,' Thisbe, Erythrae, Glissas, Cop» : 
juxta Cephissum amnem Larymna, et Anchoa :" Mcdeon,^ 
Fhlygone, Acraephia,^ p Coroneay"! Chseronea. In ora au- 
tem infra Thebas/ Ocalee/ Heleon,^ Scolos, Schoenos, Pe- 



BpigraHea edd. vett. et Oronov.--2 AdylUuB edd. vett. et Gronov.— 3 HiU 
edd. vett. et Orooov. Paalo post, jvxta C. a. Lamia et Anichia in iitdem. — 4 
Grephii Oronov. et edd. vett. — 6 OcaU, Etaan in iisdem edd. etmox, Setnoa, 



NOTiE 



I Extra pradidoM] Prater Helico- 
nem et Citbsronem. 

J Mptaksnui] MvKaXifaahf^ ab nrbe 
cognomine, de qna mox. 

k Hadiflku] 'AjUams Dorica lingaa, 
pro 'HS^Aiot. Vide Notaa et Emend. 
nnm. S6. 

' Aeontms] *PM6mov 6pos Strab. lib. 
iz. p. 410. et Platarcho in Sylla, p. 
464. 

■■ EUutherai] 'EXcv9cpa2 Stephano. 
^AXlapros Pausan. llb. ix. p. 690. UXd- 
raia Homero Iliad. B. 504. nbi Didy- 
rous Schol. rhs UXaTaias vocat : inco- 
las nxarafctr Pausanias, Initio lib. ix. 
^apai Strabooi, in Tanagrica BoeotiB 
regione, prope Mycalessam lib. ix. 
p. 405. 'AavKifiifr Stephano, et Stra- 
boni, p. 414. *t\i7 Homero II. B. 500. 
et Straboni, p. 407. 0^/9^, Stephano, 
et Honiero 11. B. 502. 'Epuepai Home- 
ro II. B. 409. et Strab. p. 409. TKiffaas 
Homero II. B. 504. nbi Eostatbiua, 
p. 909. r?Ja<ras, TTdaaamos. K&wai 
Stephano, et Dicaearcho, p. 166. Ho- 
die Topoglia, joxta Copaidem lacum, 
qaem alii Cephissidem vocant, curo 
Strabooe, pag. 406. quod Cephissns 
amnis hanc impleat : cai lacni nomen 
hodie est, non Lago Sthoo^ at qoibus- 
dam creditum, sed lAnad tit Livadiae, 
lilfonir^sAifiaitaff et Lago di TopogUa, 



° Larymnaf et Anehoa] Ajipvfxpa et 
*Ayx6tif jnxta Cephlaanm amnem, 
Straboni, lib. ix. p. 406. Vide Notas 
et Emend. nnm. S7. 

o Medeon] Mc9c^ Stepliano, et 
Homero Iliad. B. 501. 4\vy6ytop in 
Pliocide, Stephano, et iPaasaoiie, lib. 
X. p. 61 S. 

P Acrcephia] *Airpai^a. Vide Notas 
et Emend. num. S8. 

4 Coronea] Kop^ta et XoApAttta^ 
in oppidis Boeotiae niediterraneis, 
apnd Ptolem. iii. 15. Hkc Plntar- 
chi natalibus clara. 

' Infra Theba»] An infra Boeotias 
Thebas? an vero etiam illud i^/ra 
Thebas nomen oppidi est in ora po- 
siii, qubd *Tfto9ii0as Homems vocat, 
Iliad. B. 505. Of rc nx^aiay Ix^^r, ^ 
<4 TkUnroM Mpoyro, Of ^ Tiro&iiPas ^- 
XOi^ iOierifieroy vro?de$pop, 

• Ocalee] 'OKoXiii Homero Iliad. 
B. 501. nbi Didymus postea vocatam 
ait *tiKdX€uaf, 'EXeduf pagns Tanagri* 
cus, Straboni lib, ix. p. 404. cni a 
paludibns nomen est. Homeraa H. 
B. 597. Sx^^Tr^ rc, 3m»A^ rc landat. 
Sx^''^^'' Thebis distat stadiis l. ot 
aactor Strab. lib. ix. p. 408. XKmkos 
Bob Cithaerone est: ncrcdbi^agri The* 
bani pagan, prope viam qutt ducit 
Authedona, ds ri^ *Aw9tfi6im. Strat». 



NAT. HIST. LIB. IV. 12. 



749 



teon, fiyrie, Mycalessus^ Hilesion/ Pteleon, Olyros," Ta- 
nagra "" liber popalas : et in ipsis faacibas Earipi, qaem 
facit objectu insolse Eaboe»/ Aalis^ capaci nobilis porta. 
Boeotos Hyantas "" antiqaitas dixere. 

Locri deinde Epicnemidii cognominantar, olim Leleges ^ 
appellatiy per qnos amnis Cephissas ' defertur in mare. 
Oppida : Opas/ unde et sinus Opuntias,^ Cynos. Phoci- 
dis in littore unum Daphnus.** Introrsus in Locris, Elatea/ 
et in rip Cephissi (ut diximns) ^ Lila&a, Delphosque Yer* 
sas : Cnemis/ et Hyampolis. Rursus Locroram ora, in 



P, Hyria, M, Hp^etemi, Deinde, pro Olyros, Cliiffl. OUantm. — Codd. Da* 
lec. oigeeta insula faiiara. — 7 Ita codd. Harduini et Chiffl. cam edd. Hardnin. 
1. 2. S. Miller. Bipont. et FraDz. Opu$, tmde OpwUivs simiM cdd. vett. et 
GroDov. 

NOT^ 



p. 410. Tp^n» Homero II. B. 496. et 
Saids : Stepliano, *Tp^a, nphs rhv Ei(- 
parw» £»dem Hysttt^ Taiai appella- 
ttt a Pausan. lib. ix. p. 545. et Strab. 
p. 404. nbi et MvKoXiitnrbt pagns Ta- 
nagricus dicitnr, in via qua Thebis 
Cbalcidem Enbce» itnr. 

t HilesUm] %l\4now, Vide Notas et 
Emend. num. 80. 

" PUleon, Olynnf] In Mss. Ptelew^ 
aUarum. 

^ Tanagral Ab Aulide atadiis zxz. 
disBitum Ttanefpeumv ^Qidxywp, Strab. 
II b. IX. p. 403. 

^ Avlis'] Kb>Xsi portua inclytos sta- 
tione quondam miile naviam Aga- 
oiemnonis claasi», inqnit Liv. lib. 
XLT. p. 580. et Mela ii. 3. Ne rude- 
ra qutdem hodie Auiidii superiiaat. 
Solinns, cap. 7. p. 28. * Euboea insn- 
la laterum objectu efficit Aulldis 
portnm.* 

* Hywsaas'] *Tayras Strab. lib. ix. 
p. 401. iidem et Leleges olim appel- 
lati, ex eodem Strabone, Scymno, p. 
24. et Solino, cap. 7. p. 23. De Hy- 
antibus multa Pindari Schol. p. 56. 
et 155. 



J OUm Leieges] Testis Hesiodi ver- 
sos, qnem Sirabo recitat, lib. vii. p. 
822. "Hrot 7^ AoKphs A.«\eymp ifyfyra" 
ro \a&y, Pars bi fnere Boeotie : So- 
linun, loc. cit. ' Boeoti iidem sunt qni 
Leleges fuerunt, per quos deflnens 
Cepbissos amnis in niaria conditur.' 
'EfruamuAiZun porro a Cnemide monte 
oppidoque ejus orse cognomlnantnr : 
Strab. lib. ix. p. 425. 

* Cephissus'] De qno dictum eit, 
cap. 4. 

* Opus] 'Otrovs, 'OvoiWof Straboni, 
p. 425. ubi et 'Oirovrr/os k6ktos, et 
K^s Opnntiornm navale. Kwos Ho- 
mero 11. B. 53G. Cynom Locridis, em- 
porium Opuntiorum, vocat Liv. lib. 
xxviii. p. 821. 

^ Daphnus] Aa^ovs Strabonl p. 
416. et 424. 

« Ekdea] 'EXircia Stepbano, et 
Appiano in Syriac. p. 08. Straboni p. 
407. et Ptolem. iii. 16, 

^ Ui diximus] Cap. 4. 

* Cnemu] Kyrifjd9es x^P^^ ^f'*'^^^» 
mnnitnm oppidom, apud Strabon. p, 
226. *rd/jaro\is, Homero II. B. 521. e€ 
Pausan. llb. x. p. 600. Straboiii, p. 



760 



C. PLINII SBCUNDI 



qua LarymDa/ Thronium,' jaxta quod Boagrias amnis de- 
fertur in mare. Oppida : Narycion/ Alope, Scarphia. 
Postea Maliacus sinus ab incolis ' dictas : in quo op^pida, 
Halcyone, Econia,^ Phalara> 

XIII. Doris deinde, in qua Spercliios/ £rineon»"' Boion, 
PinduSy Cytinum. Doridis a tergo mons est CEta.'' 

XIV. Sequitur*' mutatis ssepe nominibus iEmonia: ea- 
dem Pelasgicum Argos, Hellas, eadem Thessalia, et Dry- 
opis, semper a regibus cognominata. Ibi genitus rex no- 



NOT^ 



416. Livio qaoqiie, lib. zxxii. p. S88. 
Utraque venas Opuotein, et Eab<£- 
am positSy procal et Delphis. Qaam» 
obrem hac ▼erba, vernuiiue Delphosj 
ad Lilaeam, mutata interpnnctioDe, 
retallmos. 

' LarymmH Haec Locridis Larym- 
na, inferior appellata, ad ostia Ce- 
phiMi amnis. Strabo, p. 405. A^v/a- 
ya, 

c TVoiitiim] Id acceptum ex Ho- 
mero, Iliad. B. SaS. Spin^ t«, Boa- 
ypiov ^ft/^l f4tdpa. 

I* Nanfeion] Vdpi^ et f9ap6§etop Ste- 
phano. *AXSw7i deinde Straboni, p. 
436. et Diodoro Sic. Bibl. lib. xif. p. 
101. 'AA^ Thncyd. lib. ii. p. 117. 
Deuique Sicdlp^cxa AoKpiioty prope 
Thermopylas, Stephano, et Appiano 
in S^jrriac. p. 98. 

* Ab tiMo/t#] Ab incolis, inqnit, si- 
nns hie nomen traxit. li Straboni 
UaXuTs appellantnr Ub. ix. p. 416. 

i HaUyone, Econia} Halcyonen- 
siam noicnm, qnod quidem sciam, 
monnmentam exlat in nnmmo Se- 
▼eri Imp. ex aere minore, qni in Pa- 
risiensi oostro Cimelio asiervatur, 
cnjus epigraphe AAKYONIAN. De 
Econta nihil compertam. At qui pro 
ntraque voce AUUeotnenenf Uoniamque 
substitnnnt, confidenter niminra li- 
bris derogant fidem, ut indulgeant 
conjectnrae. 

^ Phakira] ^d\apa a Stephano,ir^Xtf 



BrrraXlas dlcitur, cujns in confinlo 
posita. In sinn Maliaco a Livio col- 
locatnr, lib. xxxvi. prope Lamiam. 
Phfhiotic» ThessaliflB oppidnm, de 
qno mox. 4aA«|M^ Lycophr. vs. 
1147. 

^ SperekioB] Ab amne cognomtiie, 
de qno statim dicemns. iM^pxout 
Ptolem. III. IS. inter Ecbinimit et 
Sperchii amnis ostia, in Phthiotide. 

■■ £riw«on] Dorienses, inquit Strab. 
lib. IX. p. 427. regionem .incoluere, 
a qoatuor nrblbos Tetrapolim appel- 
latam. Urbiom bsec nomina, *Ef)<yf«r, 
B^Zov, nitf9os, RvrtVior. 

» (Eta] Mela ii. S. * Novissiroe 
calcatum Graio Hercnli solnm, C£- 
tseus saltns.' A Thermopylis et orta 
Solis, ad occasnm Ambracinmqne si- 
nnm porrigitnr. 

*• Sequiiur] Transcripsit hsec Soli- 
nns, cap. 8. p. 24. et Martian. lib. vi. 
cap. de Tliessalia, p. 210. Alpoylap ab 
iEfflone rege Thessaliam appellatam 
esse, Strabo docet, lib. ix. p. 44S. et 
Dionys. Halic. lib. i. p. 49. et He- 
sych. et Stephanus : Tl9\aayiaw idem 
Stephanns, et Enstath. in Dionys. ¥s. 
427. p. 61. Hellas, teste Paosan. 
lib. iii. p. 201. ab Hellene rege dieta 
est : a Tbessalo, Thessalia, ex eodem 
Strabone, et ex Velleio, lib. i. p. S. 
ApoowU Herod. lib. i. n. 66. p.21. Da 
Dryope, vide Strab. lib. viii. p. S7S« 



KAT. HIST. LIB. IV. 14. 



761 



mine GraBCUS, a qno 6r»cia :^ ibi Hellen/ a quo Hellenes, 
Hos eosdem Homeras ^ tribus nominibcis appellavit, Myr- 
midoDaSy et Hellenas^ et Achaeos. 

Ex his PbthiotaB ^ nominantur Dorida accolentes. Eo- 
ram oppida, Echinus ^ in faucibus Sperchii ^ fluminis, Tber- 
mopylamm'' angasti» : quo argumento ' ' iv. millia pass. 
inde Heraclea^ Trachin dicta est. Mons ibi Callidromus : 
oppida celebria,-^ Hellas^ Halos/ Lamia, Phthiay Ame. 



^ ^^^^^^ ^^■^^■^ 



Cap. XIV. l Pro qw argumento margo edd. Datec. et Orooov. a^iia- 
rum argumenio.—^ Palmerius legendam pntat : oppidu celebria HaUo$, 
Haloi, 

NOTiE 



^ A quo Grada'] Stepbaout : rpoi- 
uhs^ 6 'EAAjir, 6 Stff&aXav vtbsj h^* ol 
TpauaH ol *EA\ip«9. Vide Notas et 
Emendat. num. 40. 

« HeOen^ De HeHene, ThessalieB 
rege Pausan. lib. vii. p. S96. Den* 
calionis filinm facit Thucyd. lib. i. 
p. 3. et Strab. lib. ix. p. 433. Enseb. 
qnoqne in Cbron. p. 96. "EXXriy vlhs 
AevKoKimfOs, &^' od "EXXtp^s ot rpaucal 
per9K)Jfiiil<ratf, 

A Homeruo] lUad. B. 684. nbi de 
Phthin et Helladis incolis : MvpftMvts 
9k KoAcvrro, ical *£AAi}ycry ko), *AxatoL 
Vi4e etiam Strabonem p. 483. 

* Phikioia''] ^iSrai, regioqne ipsa 
*9u»ri5 Straboni, p. 433. Hos Thes- 
ealie contribntos esse jnuit Aogns- 
tna, nt refert Pausan. lib. x. p. 622. 

' Eekimue} ^Exu^os Phthioticm ditio- 
nit, apad Strab. loc. cit. in intimo 
Haliaci sinns recesiny apod Scym- 
num, p. 96. KoXv^t 3^ iccTrai MaAjoicbs, 
#r rf pvxf 'ExtfWY. In Conc. Calched. 
* Petms Ecliiniensii.' 

K Sperddi] Sircpxci^y Straboni, loc. 
cit. et Ptolem. iii. 13. 

^ Thermepiflarum'] Llv. 1. xzxvi. p. 
441. ' Extremos ad orientem niontes 
QEtam vocant: qnornm quod aJtissi- 
mum est, Callidromon appellatnr : in 
cnjns valle ad Maliacum sinnm ver- 



gente iter est non latins qnam sexa- 
giota passns: h«c nna militaris via« 
qna tradnci exercitus, si non prohi- 
beantnr, possint. Ideo Pylie, et ab 
aliis, qnia calidse aqnae in iptis fiinci- 
bns sunt, Thermopyls locns appeUa- 
tnr : nobilis Lacednmoniornm adver- 
sus Persas morte magis memorabili, 
qnam pngna.' Vide etiam Strab. p.4S8. 

' Qao argumenlo] Ob viarnm aspe- 
ritatem: est enim rpax^f aeper. 
Hinc *Hp^ciay Tpaxu^a dizemnt. 
Strabo, p. 429. Ab Hercvle condi- 
tam Stephanns ait, et Eustathius, in 
Iliad. B. p. 320. 

J Oppida edebria] Fuere, inqnit, op- 
pida b9C qnondam celebria, 'EAA^fy 
*AAot, tkuitia, *$la, "Aptmi, Vide Notas 
et Einend. nom. 41. ^ia porro non 
regionis modo Phthiotidis nomen est, 
sed et oppidi : Enstath. in Iliad. B. 
p. 320. Ma u6\is uat fuiipa ecrraAiaf • 
Ita etiam Stephaniu.— ' At non cst 
regionis, sed reginsB nomen illnd in 
nummo, quem Segninus vnlgavit p. 
85. secnnd» editionis. Capnt est 
moliebre velatnm. «eiA2, .X* BA2I- 
AEOX irrPPOT. Fulmen. Extincto 
rege Pyrrho, vidoa ejns regnnm sns- 
cepit administrandum, pnpilli tntrix 
(nt videtnr) a marito constituta. 
Nam, nt Plotina.Trajani, Sabioa Ha- 



762 



C. PLINII SBGUNOI 



XV. (VIII.) In Tbessalia autem OrchomeDas, Minyeas'* 
antea dictus : et oppidum Almon^*' abaliis Salmon^ Atrax,'' 
Pelinna :"* fons Hyperia.* Oppida, PherEe/ quarum a teifo 
Pieris^K ad Macedoniam protenditur, Larissa,'' Gompbi/ 
Thebse J Thessalise, nemus Pteleon : ^ sinus Pagasicus. 



V^AP. XV. 1 Mynilu» Chiffl. Mynyeua Hardoin. 2. S. BipoDt. et Franz. /a 
7. auUm «iwnu O. MiMyeui Partn. Mox, ub aiU» Elnum Veoett. Rom. Fann. 
Brix. Ald. Jiiot. Basil. Lngd. Eraami, Dalec. Lngd. 1606. EJz. et Orooov. 
ab aUii Salmon omnes codd. Hardnini, item Harduin. 1. S. ft. Miller. Bipont. 
et Franz. — 2 PieruM edd. ante Hardnin.^S Nymphaeua cdd. ante Brotier. — 



NOT^ 



driani, timiliaqne cam dicnntur, non 
mater, sed conjiix intelligitury sic 
Phthia non Pyrrhi mater, ted conjux 
agnoscenda est: et vidua qoidem» 
quod caput velatum docet.' Ed. §ec. 
Aofda Straboni, lib. ix. p. 4Sft. unde 
Lamiaco bello nomen impotitnro ett, 
quod nnno proximo ab Alexandri obi- 
tu ccBptum. In Notitia Ecdet. Prov. 
Thettalonicae, p.23. /iofda, Lamiam 
Livitts vocat, lib. zxvii. p. 310. "Apni 
deDiqae Ste phano Thetsaliae urbt di- 
citur, Bceotornm colonia, "Appfif w6Xis 
Stfr^aXlfU, HiroiKOf r^s Boimrias, 

*• Minyeu»] 'Opxa^Mrhs Munt^s, op- 
pidnm, de qno Paiitan. lib. ix. p. 
507. ab Orchomeno Minye F. nnde 
Minyae Orchomenii appellati civet, 
nt ab Orchomeuiia Arcadicis distin- 
goerentnr. Thucyd. lib. iv. p. 803. 
'O^X^/Mi^ rbr Mufi»iop vpSr^pQv icdXo^ 
pMfw^ ww Jik BoiArwv, De oppido'lo- 
quitur. Vide Noiat et Emend. nnm. 
42. 

^ Aimm^ Eadem Mii^ dicta qnon- 
dam, si Stepliano 6det. Mu^, inqoit, 
v^Xis ecTTaX6u, ^ wp6r»pop *A?ifmpUt, 
Vide Notat et Emend. duui. 43. 

« Atrax] "Arpa^y et 'Arpaicia^iriXis 
Bo^^aXiaSf Stephano. Victna Peneo 
amni, apud Strab. lib. ix. p. 440. 

^ PeliMna] UtKUvaiop Strab. lib. ix. 
p. 438. Pelinnsum Liv. 1. xxxvi. p. 
490. Vide NoUt e^Emeud. noin. 44. 



« Hy]>eria] Tvipoia Strab. lib. ix. 
p. 432. in media Phercorum civitate, 
ex eodem, p. 430. atqne ex Ensiaib. 
in Iliad.B. p. 332.—' Falli Heaycbinn 
putamut, qoi Tw4p9U9 ait esse rm 
^atdicanf w6Xjar koa Mp4pfifPt cam nenio 
aliot ejut oppldi meminerlt in eo 
tractu, ac ^pfir uffhmn'^ dicere tan- 
tummodo deboitte videator.* Ed. 
»ee. 

f Pkera] ^cpol, in mediterraneo 
Thettalia^^^fMO-oTtif etrraXlof , p.24. 
Harum meminit etiam Pauaan. lib. ii. 
p. 127. ^op&r rmp 4p BorraXi^ 

9 Pterifl] Vcl Pieria regio, de qua 
cap. 17. Male in libria editit : Pie" 
rua, quod montis nomen, de quo moz 
Plinint. 

I* Lartata] Adptffva, ThettalisB oppi- 
dum» jnxta Peneum, Stepbano. ' La- 
ritta Thettala ' Solino, c. 8. p. 84. 

* Gampki] T6pL^, in Ettiotis Thet- 
aalia* gente, apnd Ptoletn. iii. 13. et 
in Notitia Ecclet. p. 23. Apod Scy- 
lacero, p. 24* 'Afjupipatop, pro T6fi;^t 
p6op. 

J Tlubai] e4/9i| SoffvaXias vifi *M' 
riBor Stephaoo, et Scylaci, p. 24. In 
Conc. Sardic. * Modettns a Thettalia 
de Thebit.' Maritiroum emporium 
Thettalorom Liviut vocnt, I. xxxix. 
p. 406. 

'^ Nemu» Pleleon] Juxta nrbem cog- 
norolnem, quae Straboni lib. ix. p. 



NAT. HIST. LIB. IV. 15. 



758 



Oppidmn Pagadee,' idem postea Demetiias dictmBy'^ Tric«> 
ca," Pbarsalici campi cum civitate ^ libera, CranoiiyP lletia.^ 
Montes Phthiotidis, Nympheus,' ' quodam topiario natur» 
opere spectabilis : Buzigeeus, Donacesa, Bermins, Daphis^ 
sa, Chimeriony Atbamas, Stephane. In Thessalia sunt 
quatuor atque triginta, quorum nobilissimi, Cerceti/ ' O- 
lympus/ Pierus>^ Ossa: cnjus ex adverso'' Pindus et 
Othrys, Lapitharum sedes : hi ad occasum vergentes : ad 
ortus,^ Pelios : omnes theatrali modo inflexi, caveatis 



4 Cer€ri Chiffl. et mox, PUruB in edd. ante Hurdain.— 5 Margo edd. Dalec. et 
Oronov. ad Ortmm, Mox, pro Mvca^tt, qnod testantnr omne» codd. Harduini 
et Cbiffl. omnesque edd. anttq. ante Frobeninm, ameaiiM exhibent Basil. 



NOTiE 



4ft3. et 4S5. nTcXc^y dicitur. 

* PagoBte] nflcyaffol Straboni Phe* 
rseorom navale, lib. ix. p. 436. a 
Pheris dissits stadiis xc. sen pass. 
XI. M. GCL. Sintii nomen hodie est 
Golphe d*Armira, 

^ Dimetria» dietum] Exhansta ci* 
vibns nrbe Pagasica, et Demetria- 
dem transdnciis, a novi oppidi con* 
ditore Demetrio Poliorccta, Paga- 
samm aomen autiquatum, Demetrla- 
dis appellatio invaluit. Strabo loc* 
cit. 

" Trieeal TpUcica Ptolem. iii. 13. in 
EstiotiSyTbeasalisB gente. T^^kiiHo- 
mero II. B. 729. et Hesych. 

« Cum civiiaUl *dptnXos Scylaci, 
p. 34. uiter nrbes ThessalisB mediter^ 
raneas. Hanc Eoipeus amnis prse- 
terlabitur, nt aoctor est Strab. lib. 
IX. p. 432. 

P Craaoni] Kporin' Straboni, p. 441. 
et Stephano, in iis campis, qusB Tem* 
pe nominantur. 

4 Hetid] Ptolem. ui. 13. in Pelas- 
giotide. Thassalitt regione, ^VJyw^ 
pro *V<4rior, 

' Njfmpheui'] An Ti^po^crrbt Thes- 
saliae mons,ciijasStrabo meniinit lib. 



IX. p. 433. Bflp^^ov ipovs roeminere 
Ptolem. 111. 13« et Strab. lib. vii. p. 
338. Pro I>ifpAi8ia, forte Delphua 
legendum. De ceteris adhoc nihil 
compertom. 

* Cereeti] Qoi Ptolemseo iii. 13. 
Kepiurftinos dicitnr: Livio Cercetins 
in Thessalia, lib. zxxii. p, 387. Hinc 
corrigendus liber missorum Tbeodo- 
sii, qui Cercerinm vocant: * Epiros, 
Achaia, Altica, Thessalia. Hsb fini- 
nntur, ab oriente, mari /Egieo: ab 
occldente, mari Adriatico : a septem- 
trione, montibos Cercerio, Olympo, 
Pelio,' dtc. 

t Obfwtpni] Mela ii. 3. ' Oljrmpns, 
Pelion,Ossa, montes glgantum fama, 
belloqne memorati. Hic Masanim 
parens domnsqne Pieria,' &c 

" Pierm] UieposetnUptoviposScho* 
liastSB Thucyd. ad lib. v. p. 362. 

^ Cnfjue ex adveno] Hic PUninm 
pro sno more transcribunt Solinns 
cap. 8. p. 24. et Capella, lib. vi. cap. 
de Thessalia, p. 211. UtvBos efOOpvs 
simnl ab Herodoto quoque copulan- 
tur, lih. VII. n. 129. De Lapithis» 
vide Diod. Sic Bibl. lib. iv. p.2n. 



Delpk.ei Var.CUu. 



PliniMS, 



3 B 



754 C. PLINII SBCUNDI 

ante eos "^ septaaginta qoinqae urlubas. Flamiiia Theasa- 
li» : Apidanas/ Phoenix, Enipeas, Onochonas, Pamisus.^ 
Fons Messeis.7 ' Lacas Boebeis.' Et ante canctos clari* 
tale Peneas/ ortas jaxta Gomphos : interqae Ossam ^. et 
Olympam nemorosa convalle defluens qaingentis stadiis, 
dimidio ejus spatii navigabilis. In eo ? carsa Tempe ^ vo« 
cantnr qainque mill. pass. longitadine, et ferme sesqai- 
jugeri latitadine, ultra visum hominis attollentibus se dex- 
tera Isevaqae leniter convexis jugis. Intus 9 sua luce viri* 
dante"^ allabitur Peneus, viridis calculo^ amoenus circa 
ripas gramine, canorus avium concentu* Accipit amnem 
Orcon,'^'' nec recipit, sed olei modo supernatantem (ut 



•^^*^^^^*. 



Lngd. Erasmi, Balec. Leyd. Frankf. Lagd. 1606. Elx. et Oronov.~6 
mtsfiM codd. Dalec. et Chiffl.— 7 Foiu Netfoii Vet. Dalec— 8 Cod. Daiec 
dxmdi» namgabilis, SpaHa ejm tn co, te, et roox in eodem voeant pro voeoMtun, 
—9 Margo edd. Dalec et Gronov. jugU, mtuste, Vide Not. et EmeDd. et 
Not. Var. — 10 Ita omnescodd. Hardiiini, et edd. ante Herm. Barb. Evrotoa 
omnes dcinceps edd. aote Hardiun. Ewrotam margo edd. Dalec. et Oronor* 

NOTiE 

« Caveaiis ante eos] Hoc est, in in- bnjos cap. 

terjacente campo daosis. A theatri ■ BabetM] Bot^tih palas Strabonr, 

cavea metaphora snmta. Vide No- p. 4S6. Pheris Yicina, et oppidolo, 

tas et Emend. nam. 45. cnl Boifiri nomen fait. Meminit op- 

* Apidanue^ ^c.] 'Amto^s, «oIp^i^» pidi,lacusque,Stephanos. Ovid.Met. 

Stephano : 'Evanifs Straboni, p. 4S3. vii. ' Juncosaqoe littora BoBbea.' 

Pharsaiiim praeterlabitnr : in Apida- » Peneua] nnyci^ Oraecis : Hodie 
nnm in6ait, Apidanns in Pcneam. 



'Oy6xMfOi, Tzetzs Chiliad. ix. vs. 706. b InUrqae OsMm] Ita Strabo, pag. 

Herod. lib. vii. p.42S. n. 120. 'Airi8a- 4S0. 

rk», 'Oy<$x«m, 'Evivffds, nai Udfuaof. c Tempe] A religione locl nomen 

Phoenicem in Apidannm floere, ait boc primam inditam est. T4pm /£• 

Vibias Seqaester, p. 336. £x 6lym- oiibos idem est qnod rdfums, et ta- 

po labi Enipearo, LiTins, lib. xliv. ciwi /imwiiqae significat. UndeMela 

p. 659. Horum plerosque carmioe ii.S. < HicsacronemorenobiUaTem- 

complexus Ovid. Met. i. 570. ' Po- pe.' Seqnior deinde sBtas amoeiw 

pnlifer Sperchios, et irreqoietas Eni- qoBlibetloca Tempe appellaTit. 

peas, Apidanasque senex,' &c. d i$iia iiic^ vtridoiUe] Ita Mss. Alii 

y Mesoeu} Mttrarfis Strabonl Hb. ix. renidenU malunt. Pintianos, Penem 

p. 438. Val. Flac. lib. iv. ' Flevit vcro ta€o oirMlaitto. Salmasius, p. 15». 

Amymone, fleront Messeidet nndsB : w6 Imco viridanie, 

Flevit et effasis roTocans Hyperia • Acetirit amnem Oreon} Quem alii 

lacertis*' De Hyperia diximos initio TitaretiomfaliiEorotamvocant Vide 



NAT. HIST. LIB. IV. 16. 



765 



dictam est Homero) ^ brevi spatio poTtatam abdicat : poe- 
nales aqoas> dirisqne genitas, argenteis sois misceri recu- 



sans. 



XVI. (ix.) ThessalisB annexa Magnesia est, cujas fons 
labethra.' Oppida: lolcus/ Hormenium, Pyrrha, Me- 
thone^ Olizon* Promontoriam SepiasJ Oppida: Cas- 
thansea/'^ Spalathra.'' Promontorinm iEantium.' Oppi- 
da: Meliboea,"^ Rhizus, Erymnae: Ostiam Penei.'' Op- 
pida: Homolium,'' Orthe/ Thespise^'' Phalanna^' Thau- 



^^^*^^-*^^^0^ 



ut api. Straboncm ; Hcram codd. Chiffl. et Dalec ^ Ewnnpim Strab. Epit. vid. 
Pelr. super Senec Trag. par. ult. pag. 460.' Dakc. 

Cap. zvi. 1 CoAfoiMi Ald. Junt. Basil. Lugd. Erasnnl, Dalec. Lngd. 1606. 
Eli. et Gronov. Caztama Vet. Dalec. Cariam cod. Dalec. Mox Rhma, 
Erymne Gronov. et al. vett. RhizMa^ Erymne Lngd. Erasoii.— 2 Paliima Chiffl. 
Ptdanna Thome Vet. Dalec. Mox, ThaimaeuB Ald. Juot. Basil. Lngd. Erasini, 
Dalec. £lz. et Orooov. Deinde, pro Dotionf Chiffl. Dorion, Gronov. et vett. 
edd. exhibent. DoHon^ Meliiea^ Phylaee^ Pottda^ Epm^ 8fc. Vlde Not. et 



NOTiE 



Notas et Emend. nura. 46. 

' Hmnerol Uiad. B. 76(». 

9 Ubethral Fona Llbethrios, Mag- 
nesls est, inquit Solinus, cap. 8. p. 
M. T& Mfimfi^ Cononi, apnd Phot. 
in Blbl. cod. 180. p. 452. Martiano, 
)ib. VI. p. 211. « Libetrls:' Mela ii. 
S. p. S2. ' Hic Libethra, carminum 
fontes.' AttfinOpQies N^yi^ hinc dic- 
ts Straboni lib. ix. p. 410. 

^ leleuB] *UtXiAt Straboni, p. 436. 
'OpfUinoM eldera, et 'OpM^mofr, p. 4S8. 
Hcaychio, *Op/Ai}yDt. n^^ Phthioti- 
dit promontorinm est, p. 4S6. An 
pro Pyrrba, neipctrfoi locum hic babere 
poasity quam ir^Air Maymiiaias vocat 
Scholiastes Apoll. ad Argon. ii. 684. 
anpllns conKiderandom. MjiB^ Ho- 
mero lUad. B. 710. *OA({Wir Straboni, 
p^ 4S0. unus e pagis Demetrladi coo* 
tribotis. 

> Sefnae'] SifiriJU fhepti, Ptolem. iii. 
IS. Eostathio, in Iliad. B. p. 827. 
Tfl^thSf iucpotrfifnep 4r r^ *lm\Kf, 

i CaMthaneea'] Ita scripsi, pro Cos* 



tana, KooiMyaia Herod. lib. vn. p. 
444. n. 17S. K»r0(£yaia Strab. lib. ix. 
p. 44S. Lycophroni tamen Kaardiwta, 
et StephanOy et Melae ii. S. CoffoiKra. 
Sob Pelio monte. 

^ Spdlathra'] Urbs maritima Mag- 
netiae ISwdKaBpa, Scylaci, p. 24. Ste- 
phanus: :i9a\4$p7i, v6Kis ^waaXias. 
'EAA^ucor M 2srd\a9pay aMiy t^ly. 

* JEantiim] Mmtop Ptoleni. iii. 
IS. 

' ^ Mdibeea^ 9fC.] MeXifiota, tSKis Oct- 
roXtat Stephano : "Piovs, v6\is Brrra' 
Xias, eidem : *Epvftra2 Slrab. lib. ix. 
pag. 44S. quae Scylaci, p. 24. et Ste- 
phano Hpvfuyai» In radicibns Osste 
montis sitam, ac snper Demetriadem 
imminere Melibceam auctor est Li- 
viut Hb. xuv. p. 601. Idem p. S96. 
Eurymenen alteram vocat. 

*■ Osttam Penei] In Thermaicum si- 
nnm excurrentls. Mela ii. S. 

« HomolinM] 'OiUktow Straboni loc. 
cft. ad Ossam, sive ad Osstt montis 
partem qnam^O/uoAor vocat: Scho- 



736 



C. PLINII SBCDNDI 



macie/ Gyrton, Cranon/ Acharne,'* Dotion, MelitaBa, Phy- 
lace. Porro Epiri, AchaisB/ Attic», Thessaliae in porrec- 
tum longitado quadringentoram octoginta milL pass.^ tra- 
ditnr, latitado centam nonaginta septem milliam. 

XVII. (x.) Macedonia'' postea centam qainquaginta 
populoram, doobas ^ inclyta regibas, qaondamque terra- 
rum imperio, Emathia ^ antea dicta. Hsec ad Epiroticas 



^#^ ^»^»^s»^^» 



Emend. — S Chiffl. CCIX, ndU, paas, Mox, pro eenium nonaginla septem^ 
qnod testantur codd. Rejtg. Brot. 1. 2. et Editio priDceps, dnceniontm nonn- 
ginta septem extat in Reg. Brot. 6. duceniomm octoginta ieptem in edd. aute 
Brotier. 

NOM 



liastes Theocriti Idyll. ti. 109. Di- 
eaearcbns, p. 164. *OpAxiiy, Ultra Pe« 
neum a Scylace qaoqne locatur : 
*Ofio\iov MoBymfrunis tr<$Act0f , f| lori ira- 
pck iroran6p, 

P Otihe'] "OperiP Home ru8 vocat II. 
B. 739. et Strabo, p. 440. 

4 Thespia] Thespiarum Theisali»» 
(uam et B<KotiB fuerunt) meminit 
Stephanufi. At Mss. non Theepue, sed 
Ireaia habent. 

' Phalanna'] Ortheu ipsam, iBqnit 
Strabo loc. cit. quidam pro Phalan- 
neornra arce accipiunt. Est antem 
^dJioinfa urbs ad Penenm prope Tera- 
pe, Perrh»bicae qnondaro ditionis : 
sed inde ad Dolopas Atbamanasqne 
Perrfasebi a Lapithis relegati. Haec 
Phalanua est, quam prope Gyrtonem 
LitIus coUocat» lib. xlii. p. 646« 

* Thanmacie'] Savfumovs Straboni, 
p. 4S4. Bavpwcia Stephano. Horoero 
11. B. 716. 6avjMuc£Q. Sitnm nrbis, 
cansamqne noroinis, Livins eleganter 
describit lib. xxxii. p. 384. 

* Gyrtont Cranon] De Cranoniis 
Gyrtoniisqne Thucyd. lib. ii. p. 115. 
rvpreimt, KpoMimi. Oppidayrv^d^, 
Kpoi^y Straboni, p. 442. 

" Achame] Ita Mss. 'Ax^ni Gne- 
cis. A^to¥ Stepbano Thessaliae urhs 
dicitur : McXiroui quoque» quam et 



MeXirtu» a Theopompo «ppellarl ait. 
Denique et ^Xdtciif ir6\ts 9rrraXias, 
qnaro Thebis Phthioticis proximam 
Strabo, p. 435. in ipso Othrye roonte 
positam, auctor est Theocriti Srho- 
liafttes ad Idyll. iii. 45. 

▼ Porro Epirif Achaiai] Vide Notas 
et Emend. nnmi 47. 

* Macedonda] Hic pro auo oaore 
Pliniuro Solinns et Capella transcri- 
bunt; illecap. 9. p* 25. iste lib. vi. 
cap. de Macedonia, p. 211. Sic Mela 
II. 8. pag. 31^ — * Macedoniaro in qiia- 
tuor provincias fuisse divisam nnm- 
mi testaotnr inscripti, nPOTHS MA- 
KEAONON : AETTEPA2 MAKEAONAN, 
et TETAPTH2 M^KEAONrkN. itfoct- 
deiiauK prniitf, eecunda^ et ^iwrUr pt o- 
vinei», c«m clava Hercnlis. .X« Her- 
cniis capnt inaltera iramBMmm parte 
esL Primns est apnd GoiiauiB, Tab. 
XXII* * Alter apnd D. de Boie, annai 
ez Academia Gallica, eundemqne 
Academias Inscriptionnm Secretari- 
um perpetnoro. Teriius apod D. 
Sherardy qni fuit Smymae Consul An- 
glicus.' Ed* sec. 

*> X>aio6H«] Philippo Graeciae domi- 
tore, et Aleaandro etiam Asin* Me- 
la, loc. cit. 

<: Emaihia] Stephanus : 'HftcAla .... 
ri vw Moircdoyta. 



NAT. HIST. LIB. IV. 17. 



757 



gentes in Solis occasum recedens, post terga Magnesise at- 
que Thessalifie, infestatur a Dardanis. Partem ejus sep- 
temtrionalem Pasonia ac Pelagonia' protegunt a Tribal- 
lis/ Oppida : Mge* * in quo mos sepeliri reges : Beroea:^ 
et ' in regione quae Pieria appellatnr, a nemore^^ iEginium.'' 
In ora Heraclea/ flnmen Apilas. Oppida : Pydna^J Alo- 
ros> Amnis Aliacmon.'^ Intus Aloritae/ Valldsi, Pbyla- 
csei,™ CyrrbestaB, Tyrissei." Pella colonla.** Oppidum Sto- 



>*»»#>»■ 



Cap. xtii. 1 Pafiagonia cod. Dalec. — 2 JEgia Chiffl. Mox pro Mepeliri^ 
qood testantiir codd. Cbiffl. et Hardiiin. 8q)eUre habent edd. vett.et Gronov. 
— 3 Conjanctio et non babetar in cod. Dalec. — 4 Ctana, £/oro« VeC. Dalec. 
Pkitut Ohr<t§ edd. vett. et Oronoy. Moz, VaUaiy ei Phflaciei Uardnio. 1. in 



NOTiE 



^ TribaiH»\ Mc^sie pppulU, de qaU 
bui libro snp. cap. 29. 

« Mgel Solinns quoque, cap. 9. p, 
2G. 'Urbem qaoqne condidit, qnam 
dixit ^gan, in qaa sepeliri reges mos 
erat' De hoc more Athenseas lib. 
IV. p. 165. Diodorus in Excerptis, 
p. 267. Jostinna vii* 1. et 2. aliiqne. 
Oppidom Aly«l Atbenaeo et Stepha- 
no appellalar. In Mss. Mgia, A^yta 
qnoqne Theophradto de Venti». Ai* 
yala Ptolem. iii. 13. 

^ Bereea] Bdffota Ptolemaeo, in £• 
roathia, iii. 13. Stephano Bdpota. In 
Notitia Eccles. p. 21. Btff^ pro B^- 
/wio, vel Bdfpota potins. In radicibut 
Bermii montis a Strabone collocator, 
lib. VII. p. 330. 

f A nemore] De Pieria sylva, in 
qoam Perieua a Paolo victus aufo- 
git, Livins Ub. xuv. p. 671. 

^ iX^tifumi] Merainere hi^ns oppi- 
di Livius lib. xxxii. p. 387. et Strabo 
lib. vii. p. 327. ktyiyuw. 

I Heradeal *Hpdic?i§ta . MaictiwUu, 
Stephaoo : Scylaci, p. 26. *Hpdic\€tor, 
Fuit tiaec olim jaris ^tolici. Descri* 
bitur a Livio lib. xxxvi. p. 443. * Si« 
ta eat Heraclea/ inquit, * in radici- 
biM CEt9 montia : ipsa in campo/ &c. 



Flnmine Asopo allui deinde aubjnn- 
git, quem Plinii ease Apilam credi- 
mns. 

i Pydnd] n^ra. Vide Notas et £- 
mend. num. 48. "AXatpot deindeSte- 
phano, T6\is MoiccSoi'!». 

^ Aliaemon] 'AXtdicfiw Herod. lib. 
VII. n. 127. et Ptolemaeo iii. 13. in 
Pieria. 

^ Intu» AUnita} Ab oppido, nt qui- 
dein videtury Aloro, de qnomododic- 
tum est : boram regione, a mari in- 
trorsos recedente, atqiie in pagos ali- 
qnot distribnta. 

■ ValUei, Phykteai] A gemino Pie- 
riae regionis oppido hi nomen ha- 
bent: alteriim ^AokoI, Ptolem. iii. 
13. OMfikai alternin appeliatnr. 

" Cffrrheeta, TyrtMtei] £t his noraen 
dedere oppida dno Emathia! regionia 
apod Ptolem. loc. cit. Kvpi^r, (pro 
Kv^^,) et Tifptfftra, K</^s, est Tbii- 
cyd. lib. II. p. 169. A Cyrrho Syrlde 
oppido, ejnsdem nominis cum hoc 
Macedonico, Cyrrhestae quoque deri- 
vanttir. 

^ PeUa co/onta] In nommo Hadria- 
ni, apad Patin. pag. 195. Col. Ivl. 
Avo. Pbll. Colonia Julia Augwta 
Peiku Vetus foit Macedonum regia. 



758 



C. PLINII SEGUNDI 



bi p civiQm Rom. Mox Antigonea,^ "^ Earopus ' ad Axiam 
amnem, eodemque nomine/ per^ qaod Rhoedias ^ fluit. 
Eorde»,7" Scydra/ Mieza,^ Gordyniae/ Mox in ora 
Ichnae : ^ flayias Axias." Ad hanc finem Dardani^* Tre- 
res,'' Pieres, Macedoniam accolant. Ab hoc amne Paeo- 
nise gentes f Parorasi,^ ^ Eordenses, ADnopii/ Pelagones,^ 



^^^^1»»^^»^^^ 



Not. — 5 Aniigone Vet. Dalec. Antigonia edd. vett. et Oronov. — 6 Vet. Dalec. 
aiiud per, — 7 Phorba in eodem codice.— 8 Parocei Chiffl.— 9 Dobares, Eeirieu' 

NOTiE 



ubi Philippns et Alexander natl et 
educati. Hnjns sitom descrlbit ac- 
curate LivinK iib. xlit. p. 671. Ho- 
die T& TldKvrlffMf hoc eit, parva pKria- 
tiaf Berceensiom ditionis. 

P Stoln] Sr^iSoi Ptolem. iii. IS. in 
Pelagonia. Stobos Pelagonie Livins 
quoqoe nnncopat, lib. xxziii. pag. 
396. In Vespasiani nummo, apnd 
Patin. p. 142. Mvnicipi. Stoben- 
siVM. UIpianuB, lib. l. Dig. tit. 15. 
de Censibus, 'Stobensesjnris Italici 
sunt.' 

4 Aniigonea] Stephanns qnoqne'AF- 
riy6peiay MacedonisB adjndicat, ait- 
qne ab Antigono Oonats F. condi- 
tam. In Mygdonia a Ptolemaeo col- 
locator, III. 18. 

>^ Europui] TXpuwos Ptolemao, loc. 
cit. in Matla, sive Macetia: ht Ste- 
phano. 

' Eodemqne nomine] Hoc est, eo- 
dein alind noroine, scilicet EwropaOy 
in Almopiornm regione, apnd Pto- 
lem. III. IS. 

' KAodtas] ' Mss. Bh&diae.' An Aov- 
Uas, Ludias, qnem Strab. lib. vii. p. 
3S9. ex palnde flnere ait, qnam Axins 
amnis implet, Jnxta Pellam ? Et Au- 
Hiap prope Axlnm Ptolemaeus agnos- 
cit. 

" Ewdeaf] 'EopScueu gemine snnt 
Stephano, ambae Mygdonis regionis» 
quae Macedoni^ pars fuit. Eordeam 
nrbem appellat Liv. Itb. xlii. p. 545. 



In Notitia Eccles. p. 21. 'EopS^. 

* Seydra] Sir^pa, MoiccSoMiri^ ir^Xa, 
Stephanoy et Ptolem. iii. IS. in Ema- 
thia. 

^ Miexa] Mlcfa Stephano, ubi Arts- 
totelis Indns Philosophicns, teste 
Plntarclio» in Alex. p. 668. Apnd 
Ptolein. in Emathia, Mucfa pro 
MrcJ-a. 

' Gordyniai] ro^wfaStephanonrbs 
Macedonise. Ptolemseo Tof^ifi^ Thn- 
cyd. lib. II. p. 169. Toprwla. Utri- 
qoe corropte. 

7 Ichuf] '^Ix>'«> x6?as MaiccSor^, 
Stephano. *Ix>«2> Herod. lib. vii. p. 
421. n. 12S. 

■ Axiw] *hfyhs worofihs Strab. llb. 
VII. p. SSO. In Thermaicnm sinnm 
exit. 

* i>ardant] Etiam Dardanomm nr- 
bis in Macedonia posite meminit Li- 
vius lib. XXVI. p. 288. 

•> Treree] Tfnipws Tbncyd. lib. ii. 
pag. 166. et nfcpcf, p. 168. Herodoto 
qooque Ultpts memorantur, lib. vii. 
n. 112. Scominm Treres incohmt, 
qno de monte dicemus inferins. 

« PaonuB geniea] Qnarnm nomina 
mox recensentur. Regio haec latis- 
sime patnit, contigitqne M<estam et 
TriballoSy ubi nnnc Bulgaria est : 
qnamobrem et pro Bulgarts nonnun- 
qnam accepti : IlaiomS^o/ Bo^A.7apoi, 
inquit Tzetses, Chiliad. x. vs. 186. 

^ Parorai] Uaptfpmot Strab. II b. vii. 



NAT. HI8T. LIB. IV. 17. 



759 



Mygdones. Montes,'' Rhodope, Scopius/ Orbelos*^ Dein 
prsejacente ^ gremio terrarum, Arethusii/ Antiochienses,"' 
Idomenenses,° Doberi, iEstraBenses,' ^ AUantenses^P Auda- 
ristenses,'> Morylli/ Garesci/ Lyncestae/ Othryonei/ et 

te» Vet Dalec. et Herm. Barb. Doberieiuea, Trieiuee edd. vett. et Orono?. 

NOTA 



p. ft26. Uap^ta et Tlapvpaia Stepha- 
DOy Macedoni» urbs. 

« Eordensa] *top9ol Herod. lib. vii. 
n. 186. p. 445. '^EopHoi 4k rris "EopSkf, 
«at ^ 'AXfuivtas^AXfjmrtf, Thacydidi 
appellantur, lib. ii. p. 168. 

' Almopii] ttaMss. omnes, nonilr- 
mopiL Stephaniis qnoque, 'AX/iurta, 
X&pa Tiyr MaicffSoyfar, k, t. X. cnjus in- 
colsB^AXfMMrffr et^AA^ui^tot. £t in No- 
titia Eccles. Prov. Macedonie pri- 
me, *KKfjLotitia pro 'AX/Mnrfa, p. 21. 

' Pelagime»] ncXay^y«s, qnorum 
regio ntXaToirta, et Mygdonum Mvy- 
Soyto. De priore Livins lib. XLV. p. 
582. ' Qnartam MacedonisB regio- 
nem Eordel, et Lyncestie, et Pela- 
gonea incolunt : junctahis Atintania, 
et Stymphalis/ itc, Eadem Tripolis 
est appellata, a tribns oppidis, Azo- 
ro, Pythoo, Doliche. Idem Liv. lib. 
XLii. p. 645. De posteriore» Stepha- 
nus : MvT^r/a, pMipa MoK^iovlas, My^- 
donnm ditlonis fuit Antigonea, de 
qna snpra. 

I» Montee] *PoS^ rh 6pos, Ptolem. 
III. 11. 

' Scoptus] Scominm Thncy dides vo- 
cat, iib. II. p. 166. et est monti Rho- 
dopie annezus : JtKSfuovj tposj Kpnfiop 
icol M^ya, ix^i^ot^ T^f *Vo96inis, Hic 
Treres habitant, de qoibns sopra. 

i OrbeUu] ^OpffuiXos Macedonias 
mons, Tsetzap, Chil. xi. vs. 905. et 
Straboni in Epitome lib. vii. p. 329. 

^ Dein prajaeente] In meditnllio 
MacedoniflB, ab orto versos occasnm 
fusi. 

1 Areikmii] Ab Aretbusa dicti, de 



qna inferins hac cap. 

■■ Jntioclueneee] Ab nrbe Mygdo- 
niae Antiochia, ad cojns similitndinera 
in Adiabene Nisibin Macedones 
Mygdonis qnoqne Antlochiam cog* 
nomioamnt, nt dicetur vi. 16. 

" Idomenenee»] Stephanns t El8o- 
fUtmi, T6\ts MaKt9ovias. In Notitia 
Eccles. Prov. Macedon. p. 21. 48o- 
fihfri, 

^ Doberif JEetraenses] Ab oppidis» 
qnae A^fivipos et AStrrpaup OrsBcis. 
Vide Noias et Emend. nnm. 49. 

p AUanienee»] 'Axxdtnji Stephano 
nrbs Macedonin est^ ccyus cives 'AX- 
XcUru». 

4 Audari»ien»e»] Mss. R. 1. 2. Colb. 
1. 2. &c. iidarisCffiises. Ptolem. iii. 
12. in Pelagonia, prope Stobos, 'Ay- 
ddpurrop oppidom collocat. 

r MorylU] Ab oppido Paraxiss re- 
gionis in Macedonia, apnd Ptoiem. 
iii. 16. qnod MSpuXXos dicitnn 

■ Gareeei] Qnorom oppidum in 
Orbelia Macedonis rcgione, apod 
Ptolem. loc. cit. rapio^icor. 

' Ljfneeeta] Qnonim regio Avymjo-- 
ris Ptolemaeo, loc. cit. ipsi AvyKtarat 
Strab. lib. vii. p. 822. et Stephano 
appellati : Pelagonibns proximi. Avy- 
icc^a2 Diodoro Slc. Bibl. lib. xvii. p. 
632. AvyKnarai Tbncyd. lib. ii. p. 
168. et eorum oppidum A^ko;, lib. iv. 
p. 207. 

■ Othyonei] Forte ii qui montis 
"OBpvos, de quo cap. 15. aversa, seu 
partem borealem incolerent, itanun- 
cnpati. 



760 



C. PLINII SBCUNDI 



liberi Amantini " atqne OrestaD :'' coloiiieB, Bollidensis/ et 
Diensis:^^^ XylopolitaBy' Scotussaei^liberi, Heraclea Sin- 
tica, Tymphfleiy^. Toronaei.^ 

In ora sinos Macedonici/ oppida" Chalastra,* et intns 
Pbileros,^ Lete:^ medioque flexu littoris Thessalonica/ 



^^^^ »^^ ^ ^0^^^ ^ 



Mox, Gare«ft Chifl9. OkknimA Oronov. et edd. vett. — 10 XUopoUiat et mox. 
Tymphei Oronov. et edd. vett. — 11 Ita codd. Hardnini, cnni edd. HardniD. 
1. 2. S. Miller. Bipont. et Frans. Macedoniea ojtjjnda Tolet. Macedoniei oppidMM 

NOT^ 



^ AnunUini'] Sive Amantei, sive 
AmantisDi, nt C»sar appellat Bell. 
Civil. lib. III. De his eginiusiii. 26. 
Amantiani nrbem Orestiadi regioni 
PtolemapHs attribuit. 

^ Oreatai] Proxime hi Epirnm con- 
tingnnt, Molossis etiam genti Epiro- 
ticsB a Stephano coDtribnti : *Op^T«, 
HoKoo(ruc6¥ Uros, MacedoDige, a Li- 
▼io lib. zxxiii. p. 400. nbi de liber- 
tate iis a T. Qnlntio Flaminio con- 
cessae, ' Orestis/ inquit, ' Macedo- 
nnm ea gens est, quod primi ab rege 
(Pliilippo) defccissentfSnap leges red- 
dit«.' Ab Oreste matricida Doroen 
Orestiadi regloni factnm ait Strab* 
lib. VII. p. S26. Hornm prsecipnmn 
oppidnm Amo^ituuty vocat Thuc^. lib. 
IV. p. S42. 

* B^dUdensii] BovAXls Ptolemaeo, in 
Elimiotariim regione, prope Dyrrha- 
chium : maritimnm oppidnm est in 
MacedonisB finibus, quamobrem llly- 
rlco pleromque accensetnr : Stepha- 
nus : B^WiSy t6\u 'ViXvptios wapaSa' 
Xaffoia. Vide qu» diximus iii. 26. 

y DienBit] Ator MoXiinoi, Ptolemaeo 
III. IS. in Pieria Maredonie regione. 
Item Stephano. Vlpianus, I. l. Pi- 
gest tit. 15. de censibus: 'Dienses 
juris Itallci sunt.' 

* XylopoUtai] Uukiro\u in Mygdo- 
nia, Ptolem. loc. cit. 

* Scotusiin] 2ic6Tovaffa Ptolem. Iii. 
IS. prope 'HpditXtuuf Siyraci^y, a regi- 
one in qna posita est sic cognomina- 



tam. Hand procnl amne Strymone 
coUocatnr Heraclea Sintice a LiTio 
lib. XLV. p. 581. Qnamobrem in Ko- 
tltia Eccles. p. 81. 'Hpdnksia ^poptfm 
vocatnr. Incolse Slmcf &ySpes Ho- 
mero, nt refert Strabo in Epit Ub. 
VII. p. SSl. 

i> 71yMp&tft]Diver8i hi plane a Tym- 
plieis ^tolornm popnlis, de qnibus 
dicturo est cap. S. Iti Bisaltarain 
rfgione, aut certe inter Strymonen 
et Axiuin, sedes hi habnernnt. 

^ Toronosi] A Torone oppido, de 
qno ioferius hoc cap* Sic popnlos 
gentesqne nno veluti orationia dncta 
perstringit, qnorum deinde oppida 
singulatim, suo quvque sito, appellat. 
Vide Notas et Emend. num. 50. 

' Sinus Maeedonici] Antonomasti- 
cdshic ffinns Macedonicns appellatafi 
qnoniam e M^cedonico mari effloit, 
nt ait Strab. lib. vii. p. 323. Eom 
alii» et ipse Pliniiis alias, ac plane 
modo, Thermaicnm nominat, e Tber- 
nie oppido : nunc vocant, U GoVe de 
SaUmichi, 

« Ckalattra] Stephanns, XjLKaarpa 
T6kis 6p^in}s, ircpl Thw Btppdioy K6kwo¥, 
in Therinaico sinn. 

' Et intus Phileroe] Hoc est, lon- 
gius a mari. Mss. R. l. 2. &c. Fjfh- 
rot, qood multo aincerins videtor^ 
ntiKMp6s. 

r Lete] Stcpbano A^, T6kis Itoc 
Zoidas. Harpocrationi Airfi, PUuio 
XXXI. 46. LHa, 



NAT. HIST. LIB, IV. 17. 



761 



libeTSB conditionis. Ad hanc a Dyrrbachio cclxvii.'^* 
millia passunm. Therme.J In Thermaico sinu oppida, 
Dicaea, Pydna,*' Derrha/' Scione.* Promontorium Canas- 
trsBum." Oppida: Pallene, Phlegra.* Qua in regione*" 
montes, Hypsizorus, Epitus^ Halcyone, Leoomne.^ Op* 
pida: Nyssos, Phinelon^P Mendse:'^ et in Pallenensi 
Isthmo quondam Potidaea/ nunc Cassandria colonia : 



■^^^^^^■^^■^■^•^■^ 



edd. vett. et Grooov. — 12 ' Pessiine in Ubris scriptiB et editis, CXIV. Id 
absurdiim est, ut patet ex ipso locornm sito. EmeDdandnm fnit, CCLXVII. 
Hanc enim esse distantiam inter Dyrrhachinm ct Thessalonicam docet accu- 
ratissimns scriptor Polybins apnd otrab. lib. vii. pag. $23. Id etiam constat 
aactoritate ipsius Plinii infra cap. 18. nbi consentientibns scriptis et editis 
libris: * Pfiilippi colonia : absunt a Dyrrliachio CCCXXV, mill. pass.*' Bro- 
tier. — IS Deris Vet. Moz, pro Scione, margo edd. Dalec. et Oronov. Cretione* 
— 14 Ita codd. Harduin. cum edd. Hardnin. 1. 2. 2. Miller. Bipont. et Franx. 
Alchione Leromne edd. vett. et Gronov. Mox, Niseot, Brygion, Eteon^ Menda 
10 iisdem vett. Kissoa, Phrix, Eleony Mend<s Chii&. Deinde, Piotiao. i» Po/- 



NOTJE 



i" TkeetaUnaca] Hodie Aiioiitfcl. 

» CCLXVIL ICXIV.} PolyWns 
apod Strabofl. lib. vii. pag. 228. 
ccLXVii. per diverticula, at opiaor, 
et anfractos Tiarum. 

1 Tkerme] ^ipfjoi Stephano, nnde 
Thermaico sioni nomen. Ab hac 
traosdocti cives fnere Thessalonicam, 
iHnde a qnibosdaniipsa TbermeTlies- 
galooica credita, ot a Strabone lib. 
VII. in Excerptis, pag. S30. Tzetzes 
Cliiliad. X. Ts. 175. vicuni fuisse 
Thermen potat, cz qoo deiode Thes- 
salooicacreverit. 

" DtiMva, Pydna] Yide Notaa et 
Emeod. oom. 51. 

^ DerrhOj Scieme} Ita libri omoes. 
In Notitia Eccles. Prov. primte Ma-. 
cedoniflP, pag. 21. 2«^^ pro /ksfPaL 
Incole apnd Tbncyd. lib. ii. p. 169. 
Ac^flubi. Forte hnc pertinet et pro- 
inontoriuin ejuadem nominis, qood 
propeToronem,etCanastr«nra a Pto- 
lenueo collocatur, iii. 13. Aiffl» iicpa, 
De Scione in boc tractn Mela ii« 2« 
SicMini a Stephano Thracias asiigna* 



tttr, quemadmodom et ipsa Therme 
et Pallene, de qoa mox: qnod ea 
loca diu lliraces tennerint. In Pal- 
lenensi Isthmo» cuni Potidaea Scione 
locatur a Thocyd. lib. iv. p. 824. 

"> Canaetramm] Kaydtrrptuof Hapoy 
Ptoleravo, loc. cit. et Herod. lib. 
vii. D. 123. 

» PaUene^ Phtegra'] lo Phlegrs lo- 
cum Pallene soccessit : qnare a mol- 
tis pro eadem habita. Herod. lib. 
VII. n. 123. T^r n)y naXA^ioiy, rpSrepoy 
th *K4ypffy KoXeofUifiiu. Eadem habet 
et Stepbanus. 

o Qua in regione] In ora sinas Ma- 
cedonici. 

P Nyeaos, PhineUm] Vide Notas et 
Emend. num. 52« 

4 Menda] Mo^, 96\is 6p^s,Ste- 
phano. Thucyd. quoque, lib. iv. pag. 
334. locol» Mci^^flubi apod Atheo. lib. 
!• pag. 29. et vinam Mendsum. Me- 
IsB II. 2. Mende. At PansaniaB lib* v. 
p. 843. M^ydw, in Thracia. 

' Poiidma] Strabo in Excerptis, lib. 
VII. pag. 330. ii wfhf fik¥ Uoriiaia, vw 



762 



C. PLINII SBCUNDI 



Anthemus/ Olopbyxos : ^ Sinus Mecybernseus.'^ ^" Op- 
pida : Physcella/^ "" Ampelos,'' Torone, Singos : fretnm, 
quo montem Athon Xerxes ^" rex Persarnm continenti ab- 
scidit^ in longitudine passnum m. d. Mods ipse a planitie 
excurrit in mare lxxv. mill. pass. Ambitns radicis cen- 
tum quinquaginta mill.'7 colligit. Oppidum in cacumine 
fuit^ Acrothon/' nunc sunt Uranopolis/ Pals&orium/ 



*v^*#**^**^#* 



lenUa. — 15 Hoiophyxos nnua Mecybema edd. vett et Oronov. — 16 PkieceUa io 
iiBdem mt. MyceUa Chiffl. Mox, pro Singot, Vet. Dalec. Sc^gostedet; Cliiffl. 
Soggottohe, — 17 * Georgerinns, Arcbiepiscopns Samins, ait ambitum esse 
CLXX, nUU, paesuum. Tantae antem altitndinis est mons Atbos, nt Lemnon 
insnlam, nnnc Stalimene» qnadraginta millibus passuom distantem, nmbrasna, 
cnm Sol occidlt, aliquando tegat, teste eodem Georgerino.' Brotier, — 18 
' Acroathon Pomponie. Qoidam legnnt Acrothony cnjus incol» Macrobii cog- 
nominantur.' Daiec, Mox, margo edd. Dalec. etGronov. nunc mtnt Uranopo- 
liSf Palao. Thys. Cleo oppida Cassera. Pro Palaorium, qood ex codd. recepit 
Brotier, PakBotrium habent Ald, Junt. Baail. Lugd. Erasmi, Dalec. Logd. 



NOTiE 



^ Kaiir(rdv9p9ta. A Cassandro Anti- 
patri F. Nnmmus Neronis, apnd Pa- 
tin. p. 115. CoL. IvL. AvG. Cassan- 
BRENS. Ulpianns, lib. l. Digest. tit. 
15. de Censibus. * Cassandrenses jn- 
rls Italici snnt.' De Pallenensl Isth- 
mo, Mela eleganter admodnm, ii. 9. 
' Pallene/ inquit, * soli tam patentis, 
ut qoinqne nrbium sedes sit atqne 
ager. Tota in altnm abit : angnsta 
satis unde Incipit. Ibi est Potidsea. 
At ubi laxins patet, Mende, Scione- 
qoe refereudae.' 

■ Anthemus] Harpocration, pag. 98« 
'AMB^fuvs, x6\t$ MeuccSovud^, jcai ol iar* 
oiMis, 'AvOtfAo^tot. Item Stephano, 
et prins Herodoto, lib. v. d. 94. pag. 
326. 



^ PAyMefla] Haec Melse pariter me- 
morata, ii. S. p. 31. 

^ Ampelos] Eodem prorsns ordine 
Herod. lib. vii. n. 129. p. 421.%nrc* 
Aor, Top^yfif 2iryyos, in Singitico sino, 
qno hodle le Gotfe de Contessa. Sic 
etiam Ptolem. iii. IS. Hnjns Sin- 
gi IncolBB ^eyyatbt apud Thncyd. lib. 
V. p. 356. 

' Xerxes'] Hisc Solinus a Plinio, 
cap. 9. p. 26. Plinios ab Herodoio 
Ilb. VII. n. 24. p. 304. a qno et Mela, 
II. 2. * Qna continentl Athos adhse- 
ret, Xerxe in Gralos tendente, per- 
fossus transjngatnsqne est, factns fre- 
to navigabiii pervins.' Fosaam, qna 
montem a continenti sejonxit, fretnm 
vocant, qooniam ibi mare immissnm 



^ Ohphyxos^^OXd^osirSXtsiyBpi' ferveat. Atbon hodte Monte.Sanio 
Ktf, circa montem Athon, Stephano, noininant. 



et Thncyd. lib. iv. pag. 325. 

° Sintts Mecybenunu] Idem postea 
Toronicus, a Torone oppido, appella- 
tus : hodie te Golfe d^Aiomana. Vide 
Notas et Emend. nnm. 63. MriKvfi4pifii 
oppidom fuit Scymno, p. 25. et He- 
rod. lib. VII. p. 421. 



y Oppidum . . • .fmt] Interiispe sig- 
nificat, atque in ejns locum Apollo- 
niam esse snffectam, cnjns incolse, nt 
priufl Acrothoi, Macrobii cognomina- 
rentnr. Mela loc. cit. * In snmmo 
fnit oppidum Acroathon : in qno, nt 
fernnt, dlmidlo longior, qoam in aliis 



NAT. HIST. LIB. IV. 17. 



763 



Thyssas, CIeoii8D>^ ApoIIonia»'' cnjus incolsB Macrobii cog- 
DomiDaiitar. Oppidam Cassera, faacesque alterae Isthmi,*' 
Acanthns, Stagira,* Sithone/9 ^ Heraclea,^ et regio Mygdo- 
nia^ sabjacens, in qaa recedentes a>mari ApoUoaia,^ Are- 
thasa. In ora nirsus Posidium,^ et sinus ^ cam oppido 
Cermoro/ Amphipolis liberom/ gens Bisaltffi.*^ Dein 



^^^^i^^i»»^^^^^ 



1606. Elz. GroDov. Harduin. 1. a. 8. Miller. Bipont. et Frans.— 10 * Qiiidam 
legunt : AeoMthtu^ Sinfnft Suagffra, Sitone.' Dalec. Sithonia Pintian. Paulo 
post, Cbiffl. a mari A. fredUM,— 20 Vet. Dalec.it6«ra^eiu BiBolta, 



NOT^ 



terrig ntas habitantlom erat' Acro- 
tbon contracte pro Aeroathon dici- 
tur: cives 'Axp^l^i, ant ipinm etiam 
oppidnm a Tbucydide appellatur, lib. 
IV. p. 825. Acrothon Solino, cap. 11. 
p. 81. Herod. lib. yii. n. 22. p. 804. 
'A«p^ooy, e^os, KAcw^. 

' Uranopolii] Ab Alexarcho condi- 
ta, Cassandri Macedouiae regis fra- 
tre, ut refert Heraclides Lembui, 
apnd Atben. lib. iii. p. 08. 

* PaktoriMm [Palmotrinm] In Msi. 
PoltforiioR, naXau(/Mor, rectins. 

^ ThftauM, Cleofnai] Habet hsc op- 
pida, praeter Herod. loc. cit. Thucyd. 
lib. IV. p. 825. 9ivao¥^ ical KXtwy&r, 
jcai *AKpo9Aainf k. r. X, Cleonaa in 
Atho monte conditaa a Chalcidensi- 
bnt refert Heraclldeg in Polit. Chal- 
cid. — * In nuiiuno argenteo Alexan- 
dri M. eoqne maximi modnli apud D. 
de Boae scriptnm eat KAE KAcomU- 
«r.' Ed. ue. 

^ ApoWmia'] Qum, ut dixlmns, e 
ruinis Acrothoi crevit. 

^ Itthmi] Qnem duo sinus efficinnt, 
SingiticuB, et Strymonicnty in radici- 
bus montis Atho. 

* AcoMihnUj Stagira'} *'Axay6os Kut 
^rdyotpos Herod. lib. vii. n. 1 15. p. 
410. et Thucyd. iib. v. p. 856. "Aicay- 
9os mU lfr4y€ipa Stephano, et Eusebio 
in Chron. ad Olymp. 81. Acanthos a 
fossa montis Atho stadiis septem dii- 



sita, teste Scymno, pag. 27. Sriyfipa 
Philosophi patria. 

' Sithone] Circurojecta regio %t0of 
vin appellata, Mecybernam quoque, 
Olynthnm, Toronenque coniplexa, ut 
auctor est Herod. lib. vii. n. 123. 

t Heradea] Diversa» credo, ab ea 
qnae snperius Sintica appellata est. 

*> ilpoUoata] Recedens a mari, si- 
nnque Thermaico» versus occasnm, 
'AvoAAwWa et 'Ap^oixra, t6\m 'E\- 
ktp^Qi^s, apud Scylac. p. 26. Stepha- 
no, *AxoXSmyia Maicc8oy(af et *Ap^v- 
oa 6p^in|s. Hinc Arethusii snperius 
memorati. In Amphaxitide, hoc est, 
in regione circa Axium amnem 'A^- 
^MTa coUocatur. 

1 PMidMcm] TloirotHior, Neptnni fa- 
num. 

i £1 stittis] Qui ab influente amne 
olim Strymonicus apnd Strabonem 
Ub. VII. p. 881. a vicino monte Atho, 
nunc Go{fo di monte Santo dicitur: 
aliis tamen Saronicus Go^o di Conte»^ 
»a dicitur: Singiticus ci proximns, 
G<^o di Monte Santo. 

^ Cermoro'] Ita libri omnes. 

I AmphipoUe Uberum] Snbintellige, 
oppidum. Circunijacentis agri iuco- 
IsB Blsalta appellati. Hinc apud 
Atben. lib. iii. p. 77. in codicibus 
emendatis legitnr, «cpi r^r Bio^a^Tiay 
*Ap/ptK&\uf. Diodoro Bibl. lib. xii. 
p. 118. BurtroKriKoi. In Museo nostro 



764 



C. PLINII SBGUNDI 



MacedonisB terminas'" amnis Strymon, ortns in Hssmo. 
Memorandnm^ in septem lacns eum {iindi» priusqnam diri* 
gat cuibum. 

Haec est Macedonia, terranim iniperio potita quondam : 
hsBC Asiam, Armeniam, Iberiam, Albaniam, Cappadociam» 
Syriam» iEgyptum, Taumm, Caucasum transgressa : hsee 
in Bactris, Medis, Persis dominata, toto Oriente possesso : 
hsec etiam Indiae victrix» per yestigia Liberi patris atque 
Herculis vagata : haec eadem est Macedonia, cujus uno die 
Paulas ° i£milius iroperator noster septuaginta duas urbes 
direptas vendidit. Tantam diflferentiam sortis prsestitere 
duo horaines.'' 

XVIII. (XI.) Tbracia sequitur, inter validissimas Europte 
genteSf in strategias * quinquaginta divisa* Populorum 
^jus, quos nominare non pigeat, aranem Strymonem acco- 
Innt dextro latere.^ Denseletss et Mediy*" ad Bisaltas usque ' 
supra dictos : laevo, Digeri/ Bessorumque * multa nomina 



Cap. xviii. 1 Ita codd. Hardiiiniet ChiiB. Mediy B'utdUu uaque Ald. Jant. 



NOT« 



ParlBienai niimmns ex ere: OEOC 
KAICAP CEBACTOC. In aversa parte 
Europa tauro intidet : cnm epigra- 
pbe,AM«mOAIT. 

"* Maeedonug terminut] Ita Scylax, 
p. 36. et Blartian. lib. ti. cap. de 
Macedonia, p. 211. Trrfvftii», SrpviJ^' 
yos Orsce. 

1 PaMhai] Devieto Perseo Macedo- 
niae rege. Vide Li?. lib. xliv. sub 
finem, et initio lib. xlv. A Paulo 
Amilio has nrbes nna hora direptas 
ait Plntarchns In ejns Vita, p. 271. 
*£r apq, fuf . . . Afiiofi^^orra vtfXff» «op- 
BnBiivai, 

^ Duo homines] Alexander M. et 
PanUis Amilins, 

* /a ttrategiat] Srpanrxrat, Prspfeo- 
turas. 



^ Dextro luiere'] Meridionali. 

« DenaeleiiB et Medi] De his effinins 
cap. l. Plininm hie de more transcri- 
bnnt Solinns, cap. 10. p. 27. et Mar- 
tian. lib. vi. cap. de Thracia, p. 211. 

^ Digeri] Stepliano, Afyiipoi, ftfvos 
ep^inoy, ex Polybii lib. xiii. 

« Beuommque^ Beairu^ ^pofniyla^ 
Beedoa Thracias prttfeduray snpra 
M«dicam, apod Ptolem. iii. 11. Ho* 
rnm nrbs primaria Philippopolis : 
alias Caletis, qnm gens Bessorom 
fuit, attribnta.— * Eadem Beasa for* 
tassis vetosta nomenclatlone mppel- 
lata : BessiB enim in Thracia mentio, 
non in Itinerario modo Antonini, sed 
et in lege SO. de Decarion. Cod. 
Theod.' £d«SM. 



NAT. HiST. LIB. IV. 18. 



7C5 



ad Nestuin ^ amnem PangaBi montis ima^ ambientem, inter 
Elethos^s DiobessoSy Carbilesos: inde Brysas»^ Sapaeos,' 
Odomantes.J Odrysaram ' gens fnndit Hebram,^ accolenti- 
bns Cabyletis» Pyrogeris,^ Drageris» Csenicis,"' Hypsaltis,'' 
Benis,^ CorpiIlis>P Bottiaeis,^ Edonis.' Ebdem snnt in 
tractn * Selletae/ Priantae,'' Dolonc»/ Tbyni>'' Coeletae * 



^»#^^»»^^S#>#i^^S» 



Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. Elz. et Gronov.— 2 Chiffl. ima Pan^ai montit, 
Vet. Dalec. Pwngmi mmiiis Orbeiia ima, ^. Mox» Oronov. et edd. vett. 010* 
be9os. — 8 Vet. Dalec. Otkryiarum, Mox, profundit, qiiod exhibeot Chiffl. 
Hardnin. I. 2. 3. Miller. Bipont. et Frans. n^undii habent Ald. Junt. Baail. 



NOT^ 



' Ad Nestum] Ncor^, Ncwbs, Me<r- 
r6s, Vide Notas et Emend. nnm. 
64. Orapcis hodie Meatro appellatnr. 

t Elethoa] Afoious videtnr hos ap- 
pellasse Hiucyd. lib. i. p. 1G6. Dio- 
bessos vero Aiovs, pag. 165. qui Dio- 
bessi nunc cognoininantnr, qnoniam 
Bessorum, nt dictnm est, plnra snnt 
nomina. Carbilesi qui fuerint, non 
liqnet. Nisi Kdfijiffos, quam Tbraciae 
nrbcm fuisse Hesychins prodidit Ip- 
cum hic habere possit. 

^ Inde Brysas] Qui Stephano Bp^- 
Kot, ([Byos ^p^KTis, Vide Notas et £- 
mend. nnm. 65. 

' Sape^s] Qni ^idirat et iJataMi 
Stephano. Horum nrbes, £oo8, Cyp- 
sela, Bisanthe, &c. 2aira2oi Appiano 
Bel. Civ. lib. iv. p. 650. 

J OdomoMtesl *09ofidvTioi, tBpos Op^- 
KJis Stephaoo. '^OSpucrcu qooque, qno- 
rom et Dio meminit, Ub. li. p. 462. 
Martianns, pag.212. * Hebrum Odry- 
siae nives complent.' Odomanticae 
regioni Amphipolim Ptolemapus as- 
signat, III. IS. qnam Bisalticse ditio- 
nis esse dixinins: Bisaltlse eidem 
Odrysas Tzetzes ascribit, Chiliad. i. 
vs. 80S. ^( *Olipvff(r&y irarpnios BKraX» 
rias. 

^ Hebruni] "Eafipos amnis, Ptolem. 
III. 11. Nunc Mariza, 

> CabffletiM, Pyrogerie] Vide Notas 



et Emend. nnni. 66. 

■" Ctfaids] Qnornm Kamiri} cnpa" 
nrx/a, Caniea Tbraciffi prafectura^ 
apud Ptolera. iii. 11. Oppidnm Bi- 
sya, de qno inferins. Stephanus ex 
Apoilodoro, Kocrol, MOpos Bptfiuov, 
Cani Livio, lib. xxxviii. p. 481. 

" HffpsaUia] Qoi Stephano, *T^- 
Xirai, Koroucta eptfKJis, Thraciae prae- 
fectnra, verbo^^Vi^Xif. 

<* Benie] Horuin Bcmic^ arpamyta, 
Bennica Thraciae prafeetura, Ptolem. 
loc. cit. Oppidum B^yra sive B^a 
Siephano. 

P Cof7»tAis] KopriXXue^ prsfectnra 
ThraciflB, apud Ptolem. loc. cit. Vide 
Notas et Emend. nnin. 67. Horum 
urbs Perinthas fnit, et Gaoos, et 
Apros. 

<i Bottiais] horruuoi dicnntur He- 
rod. lib. vii. n. 185. p. 445. et Thn- 
cyd. lib. I. p. S8. Landatur Aristote- 
lis opos de Poiitia BormaiMp a Plu- 
tarcho in Theseo, p. 6. 

' Edonie] 'HZwrol Stephano, HOpos 
Bp<fKiis, Regio *H9wucii, oppidnm 
Apdfiri<rKos Thncyd. lib. i. p. 66. Ho- 
riim urbes apud Ptolem. iii. IS. 
QEsynia, et Neapoiis, de quibus infe- 
riiis. 

" Eodem sunt in tractu] Hoc est, 
Hebrum perinde accolunt. 

* Setleia] Praefectura 2€XXrrrucii 



766 



G. PLINII SBOaNDI 



majores HaEsmo, minores Rhodopas subditi. Inter quos 
Hebnis amnis : Oppidam ^ sub Rhodope Poneropolis ' 
antea> mox a conditore Philippopolis, nunc a situ Trimon- 
tium^ dicta. Haemi* excelsitas sex miU. pass. subitur. 
Aversa ejus ^ et in Istrum devexa Mcesi, Getse, Aorsi^^ 
6aud£e, Clariseque/ et sub iis Arraei Sarmat»»'^ quos Area* 
tas * vocant, Scythaeque : et circa Ponti littora Morlseni^'^ 
Sithoniique ^ Orphei vatis ^ genitores obtinent. 



^v^^^^^N»^^^^ 



Logd. Eratmi, Dalec. Eli. et GroDov.— 4 Tgrmontium Vet. Dalec— 5 Aati 



NOTiE 



Ptolem. III. 11. Horimi oppidtim fuit 
colonia DenUumy de qna iDferius. 
Neque Dionis 2ui\4TCki, Hb. liv. p. 
545. neqne Stepiiani SvoX^oi, buc 
pertinent, sed snpra Byzantium re« 
jiciendi. 

" Prumta'] Solino qnoque Priant» 
dicti. Haec Bptarru^ regio appellata 
ab Herod.Iib. vii. p.418. ubiXerxis 
iter a campo Dorisco, de quo mox, 
describitur. 

^ Dofenftf ] A^Aoyicoi Stephaoo, So» 
lino Dolond^ cap. 10. p. 27. A Do- 
looco rege nomen factnm ait Eiuta- 
tliinfl» in Dionys. V8.32S. p. 40. 

V Thyni] De hia dicemos ad vi. 41. 

' Cetleta] Cceletae quoqoe Livio 
appellati, lib. xxxviii. p. 481. li- 
dem CiBldUta Taclto Annal. iii. pag. 
89. sed cornipte, KoiAiirud^ orpwni' 
yla, sen prttfeetura Ptolem. iii. 11, 

y Oppidum] Cceletarnm sciiicet. 

■ PoneropoUa] Sic ante Plinium 
Theopompus Pliilippic. lib. xiii. 
teste Snida, verbo Ao{>\i»y T6\a. Sic 
appellata, quod pcsiuftt quique (iroyi|- 
po^s Orseci dicont) in eam transducti« 
A Philippo Macedone nomen habet, 
ut auctor est Stephanus : non a Phi- 
lippo Cssarey ut qnibnsdam visum« 
Commodi nummus in Mnseo Pari- 
•ieosi, «lAinnonOAErrON. Nunc 
PhilippoU. A triplici monte cni inai- 



dety etiam Ptolemaeo, iii. 11. Tpvi^ 
Tior. 

» H^] Aljuof Ptolem. v. 11. aliis 
A^f. Paremei monti excelsitatem 
tribnit Solinus, cap. 10. p. 27. et 
Martianns, Ub. vi. cap. de Thraeia. 
pag. 212. Vide quae diximos ad ii. 
06. Plerisqne nunc Codena dtl moii- 
do nuncupatur. 

^ Averta ejut] Terga dixit Martla- 
nus, hoc est, partem montis borea- 
lem, et quae in Istrnm vergit. De 
Mflssis diximus ad iii. 29. De Getis 
et Aorsis dicemus libri hiijns cap. 25, 
^ Gauda, Clariaque] Mss. omnes» 
Jhiriaque. 

^ Arrtn Sarmatat] Ubi DiincBnlga- 
ria est. 

« Areataa] Forte pro ilrcofos/Apcc- 
^as, MwrtioBy betlicotos, Vel potins 
Aroteregf ot sit iilud Scythanim ge- 
nns, quod Tonios olim Calatinqiie te- 
nuisse paulo post dicetur. 

' itforiseiii] In Notitia Ecclesias- 
tica Hieroclis, ut appellant, inter ci- 
vitates episcopales Tbracise M6ptfos 
scribitnr.' Ed, tec, 

t SUkoniique] Regio XtBvf^ia Ste- 
phano. Sed longe hsc disjnncta a 
Sithonia Herodoti, de qua superius 
dlximns. Haec, in qua versamur, mon- 
tnosa,et Ponto proxima,ostiisqneDa- 
nobii, in Bulgariae . finibus. De bac 



NAT. HIST. LIB. IV. 18. 



7(» 



Ita finit ' Ister a septemtrione. Ab orta Pontas ac Pro- 
pontis. A meridie ^gseum mare, cujas in ora aStry- 
mone, Apollonia^J CEsyma/ Neapolis» Datos.^ ^ Intns Pbi- 
lippi colonia,"' absunt a Dyrrhacbio ggcxxv. mill. pass. 
Scotasa^^n Topiris,^ Nesti amnis ostium. Mons Pangaeas.p 



Oronov. ct edd. vett. et mox in Uidem : Arnri, Svrwiata distinctim.^ Bdto$ 
Chiffl. PoBiat Grooov. et edd. vett. Datos Herm. Barbaras.~7 Scotusa ctd- 



NOTiE 



cecinit Maro, Eclog. x. 66. <Nec si 
frigoribus mediis Hebrnmque biba- 
mns, Sithooiasque nives liyemis sub- 
eamos aquos».' 

^ Orpkei wUui] Qnem Ciconum re- 
gem, Rhodopesque raontis incolaro 
fhisse fernnt, circa Hebrum amnem. 
Plinium Solinus, lioc etiam loco, et 
Capella describnot. 

» Itaftnit] Hi Tbracise liroitei, in- 
qnit. Nonc enim, perstrictis antes 
corsim raptimqne popuUs ac genti- 
bnsy «ingula deineeps oppida desig- 
nare aggreditnr. 

i ApoUonuH Inter amnes Neston et 
Strymena positam fnisse in ora, Me- 
la prodit ii. 2.—' Haec Apollonia Io« 
nnm in Tbracia videtur esse, quam 
Stephanus appellat, *A«oAA«Way rQif 
M Bp^KJis *li&tmy.* Ed. oee. 

^ <Eeymd] C>Mfni ir 6^^ «^Aif , 
Scylaci,. p. 36. et Harpocrationi, ex 
Antipbonte. N^ w6Kaf haud procnl 
Philippis sitam agnoscit Dio lib. 
XLVii. pag. 848. Utramque locat in 
Edonide, quam Macedoniae ascribit, 
Ptolem. III. IS. Notitia Eccles. an- 
tiqnay in provincia primae Macedo- 
niae, pag.21. N^ w6Xis, Memorator 
In A-ctts, XVI. II. 

> Datosl Aapr6s. Vide Notas et 
Emend. num. 68. 

" Pmppi eoUmia] ' ' Philippos, qoae 
est prim» partis Macedoniae civitas, 
colonia/ dUit Lncas in Act. xvi. 12. 
Hi snnt PhilippenscB, Pauli Epistola 



nobilitati. Hic campi Philippici, obi 
Cassins et Brutns devicti. Dio, lib. 
XLvii. Virg. Oeorg. i. 489. ' Ergo in- 
ter sese paribus concnrrere telis Ro- 
manas acies iternm, videre Philippi/ 
Hoc est, seenndd eas Philippi coofli- 
gere viderunt, nti jam viderat eas in- 
ter sese concnrrere primum Pharsa- 
lia. Perg&t enim idem : ' Nec fuit 
indignnm snperis, bis sanguine nostro 
Emathiam et lastos Haemi pingues- 
cere campos.' Hoc est, seniel Ema- 
tbiam, sive Macedoniam, obi Pbar- 
salia est, semel Tbraciam, ubi campi 
montis Haemi et Pbilippi. Easdero 
enim Tabulas Oeographicas Virgtlins 
et Piinius ubiqne sequuntor : etPbi- 
lippos Thraciae ambo ascribunt. Lu* 
cas autem in Macedonia, sed extima« 
quas prins Thraci» fuit, usqoe ad 
amnem Strymonem : et unde iter 
Apostolo fnit Amphipolim et Apollo* 
niam, et inde Tbessalonicam, Act. 
xvii. qnod com Pliniana deacriptione 
mirifice convenit.' Ed.tec, — Celsns, 
lib. L. Dig. tit. 16. de censibus : ' Co* 
looia Philippensis juris ItaUd est.' 
Nnmmus Claudii apod Patin. p. 09. 
CoL. A vo. IvL. Philip. Divvs. Avo. 

|> Seotuta'] Abea diversam esse ne- 
cesse est, de qna egimns sup. cap. 

o Toptrts] ToKipis Ptolem. iii. II. 
A\\\sToinip6sz ip nummis qnos citat 
Holstenius, p. 114. TOniPOY et TO- 
IIEIPOT. In Notitia Eccles. Prov. 
Rhodopet. p. 21. Th wvphs, (divolsa 



768 



C. PLINlt SBCUNDI 



Heraclea>*i Olynthos/ Abdera' libera civitas, stagnam 
BistODum^ et gens. Oppidum foit Tirida,**' Diomedis 
equomm stabulis diram. Nunc sant DicaeaB/ Ismaroa :^ 
iocus Parthenion/ Plialesina» Maronca ^ prius Ortagorea' 
dicta. mons» Serrium :* et Zone : ^ tum locus Doriscos ^ 
decem^ miU. hominum capax. Ita Xerxes ibi dinumera- 
vit exercitum. Os Hebri.'* Portos Stentoris.* Oppidam 



tas Yet. Dalec— 8 Tyrida Chiffl. Tinda edd. Tett. el Oronov. Tirida tettao- 
tiircodd. Hardiiiul.— Doriscus centnin viginli Vet. Dalec. — 10 Cliiffl. aMe- 



NOTJE 



perperam voce, pro Tawvp^,) ww 'P«^ 

P Panftftii] noryoMy iSpof . 

4 Ht!roeUa\ Siatica appeUata ■ap. 
cap. snb monte Pangvo. 

' Olyn^Aof] "OKw^ot Gnecis ad Sa- 
tboniam regionem pertinent, de qiia 
egimas sup. cap. Uerod. lib. tii. n. 
128. 

• AhdtTa\ Tk "Pi&^y Ad Nestnm 
amnem, Herod. lib. vii. p. 422. De- 
mocriti patria. Incola*, stnpori men- 
tis obnosii, locnm dedere paroemiB, 
' Abderitica mens.' Uitde Martialis: 
' AbderitaniB pectora plebis habes.' 
LitMrtatem Abderitis restitntam nar- 
rat Liv. lib. xliii. p. 551. 

' BMtomim] ^varwii Mfofn Ptolem. 
III. 11. Accolas Blarov€s Stepbano, 
et Herod. lib. vii. p« 418. n. 110. 

« Fvit Tirida] Interiisse id oppi- 
dnm hac loqueodi forma innuit. Vide 
Notas et Emend. nnm. 59. 

^ Pmw] AUcaia, ir^Ais Sy>fin|t, Ste« 
pliano. Aucaub-oAif diciiur ab Har- 
pocratione prope Abdera. 

^ Umaroni] "'layuapos Thraciae oppi- 
dum in Cicooum regiooe, Scymno tes- 
te, et Stephano. Ibi et mons oppido 
cognominis, de quo Maro Oeorg. ii. 
* Juvat Ismara Baccho Conserere.' 

' Partkimim] Stepbanus; Ila^^- 
Mor, %6Kis Bp^mis. 



y Manmea] Mmp^^a, Thraeim op* 
pidum HarpocrationL Mela ii. 2. p. 
SO. * Tum Nestos flnvins, et rtpia 
ej ns adjaccns Marottea.' Htnc viiMffl 
Maroneum, de qno xiv. 6. 

* Ortagnrea'] Porte OrtkagofeOf ab 
'Op6cr)f6pas Bacchi comite, qnem Aiis- 
tophanes appeilat in *EncAiyf . pag.751. 

* &Trtiim] lii^top 6pos Appiano, 
Beil. Civ. IT. pag. 648. :S4^^maif tucpm 
Uerod. lib. vii. pag. 400. et Stepte- 
no. Hic Ciconas idera Herodotns, 
Senrhenm casiellnm Livins atatoit, 
lib. XXXI. pag. 872. 

^ Zone\ ZAmff Ciconnm oppidnm, 
Stephano. Meia ii. 2. * Serrium, et, 
quo canentem Orphea secnta nur» 
rantnr ncmora, Zone.' 

« lUrieeus] Aopto-ieattHerodotOyioc. 
cit. et Harpocr. Mela, loc. cit. * Trans 
Hebnim Doriscos, ubi Xerxes copiaa 
snas, quia nnmero non poterat, apatio 
mensum femnt.' Vide Noiaa et £• 
nieod. n. 60. 

^ Oe JUebri] Jiixta /Ennm nrbem, 
de qna mox. Sic Herod. lib. it. pag. 
254. n. 90. "^fipos is idXamm tV 
wap* A&y w6\i, 

' Stemterie] Irrirropos. Quareapnd 
Ovid.Tri8t.i.9. perperam repoonnt: 
' Saltus ab hac terra brevis est Sten- 
tora petenti,' pro * Tempyra.' £t 
STfvTop(8a Xiiunpf prope £nttm habet 



NAT. HIST. LIB. IV. 18. 



769 



jBSmos ^ liberam cQm Polydori tumulo» Ciconom « quondam 
Tegio. A Dorisco incurvatur ora ad Macron Tichos cen- 
tum vi^ti duorum mill. pass. Circa quem locom flovius 
Melas,^ a quo sinus appellatur. Oppida : Cypsella/ Bi- 
santhe^J Macron Tichos dictom, qua a Propontide ad Me- 
lanem '° sinum inter duo maria porrectus rourus ^ procur- 
rentem excludit Cherronesum^ 

Jamque Thracia " ' altero latere a Pontico littore inci- 
piens» ubi Ister amnis immergitur, vel pulcherrimas in ea 
parte ^" urbes habet, Istropolin Milesiorum,'' Tomos,^ Ca- 



^^««««««^««^ 



ham. Mox, pro pcrrectUM mnmu, qaod habent codd. Hardaini et Cliiffl. item 
HardaiD. Bipont. MUIer. et Franz-. porrectis muriM praeferunt edd. vett. et 
GroDO?.— 11 Namque Thracia Oronov. et edd. ▼ett— 12 CrwMn Vet. Dalee. 



Herod. lib. vii. u. 68. 

^ ^fios] A&os Straboni, lib. vii. p^ 
S19. et Scylaci, pag. 26. Mela ii. 2. 
* Eximia est ^nos, ab ^oea profngo 
condita. Circa Hebrum Cicones/ 
&c. Prias idcirco AlMioy dictam Co- 
non ait apud Pbot. in Bibl. cod. 
186. p. 463. Negant alii ab ^nea id 
oppidam potuisse condi. ^num et 
Maroneam liberas civitates appellat 
I«iv. lib. XXX IX. p. 496. De 'Poly- 
dori tumulo, Solinas, cap. 10. p. 28. 

f Ciconiitn] KUovas Oneci vocauti 
Herod. lib. vii. aliiqae. 

^ FUtviUM Melas] Haec totidem ver- 
bis Pomponius ii. 2. Mi\as ic^Aciros, 



NOT« 

santhe Samiornro, et ingens aliqnan» 
d'o Cypsela. Post locns quem Grail 
Maicphy Tctxos appellant, et in radice 
magnae peninsaifle sedens Lysima- 
chia.' 

i BuoMthe'] B«rii^ Ptolem.iif.il* 
et Plntarcho in Alcibiade, p. 211. 

^ Porrectus murus] Porrectus per 
totam Isthmi longitudinem murus a 
reliqua Thracia separat ingentem 
peninsulam, quam ThracisB Cherro- 
nesum appellant, loDgissime proour- 
rentem in mare. 

1 Jamque Thracia'] Vide Notas et 
Emend. nom. 61. 

^ Vel puickerrima» in ea parte'] In 



slcappellatuSytesteOppianoHalient. Thracia universa. Vossins iu Me- 



IV. 517. quia profundissimus. MiXas 
nigrum sonat. Eam ob causam Pon- 
tam Euxinum a nostris vocari credi- 
derim, la Mer Noire. Huic sinni no- 
men est hodie ab iEno oppido, Go{fe 
d^Eno. M4\cfyos irorc^toD uai k6\xov 
roeminit Herod. lib. vii. p. 406. 

*Cypiella] K^freXXa Ptolem. iii. 
11. Th K^Oia Thncyd. lib. ▼. p. 
S67. Stephano, et Appiano in Mi- 
tbrid, p. 207. Cypsela Liv. I|b. xzxib 
p. 872. Mela ii. 2. p. 29. < Tum Bi- 



lam, p. 126. tree pukherrvm» invitis 
Mss. reponit. 

B IstropoUn Milesierum] A Milesiis 
conditam. "'hrrpoy w6?ap MtXiiffioi icrff- 
ovffty* Auctor Peripli Ponti Euxini, 
p. XI. 

« Tomos] Tomi, Ovidii exilio ee- 
lebrati. Unde Trist. iii. 9. * Inde 
Tomos dictns locos hic, qnia fertur 
in illo Membra soror fratris eonseco- 
isse sui.' £t Trist. iv. 10. 97. * Cnm 
maris Euxini positos ad teva Tomitas 



Delph. et Vwr. Clas, 



PUnius, 



8 C 



770 C. PLINII 8BGUNDI 

latinqae^p qn» antea Acervetisi vocabatur. Heraclean 
baboit, et Bizonem ^ tetm hiata raptam : qhdc habet Dio- 
nysopolin, Cranos " antea* dictam. Allait Zirasamnis. 
Totam eam tractam ScytheD Aroteres * cognominati " te- 
naere. Eoram oppida: Aphrodisias/ Libistos, Zigere, 
Borcobe, Eamenia, Partbenopolis/ Gerania>^ abi Pygmse- 
oram gens faisse proditar, Cattazos '^ "^ Barbari Tocant, 



»^»#»»^i^»>»^^»# 



et Chiffl.— 18 Aroieres dieti Vet. Dalee. et moxy Reeobe in eodem pro Bm^ 
cobe, — 14 Ita Chiffl. omnes codd. HardDini et Vet. Dalec. item edd. Har- 
daio. 1. 2. S. Miller. Bipoot. et Fnmi. pm CaHa»$ edd. vett. et Oronov^lS 

NOTiE 

Quaerere me laesi Priocipis ira ju- Mrm' iKpid^u, Eadem et Stepbanin 

bet.' lo Notitia Eccles. Proviocift habet In Notitia Eccles. Provin- 

Scythie aacribitar. Nammus Cara- ciae Scythi» triboitur. 

caUa in Mnseo nottro Pariiiensi, * Areteres} 'A^wr^pes, hoc eatj «ni- 

iurrpon. noNTor. TOMEac. tm^t. 

9 Cokimque'] KdKmu io ipso Pooti « ApkroditUui] Scythiin qooqoe ac- 

littore, i¥ rf vapaXi^ rov nSprov, Ste- ceosetor a Stephaoo in Pooti littore: 

phaooB. Scylaciy p.26. et aliisy KdU- 'AfpoSio-i^f ZtKvBias^ TapoXioy «. r. A. 

XoTii. gemioato XX. £t io onnmio Notitia Eccles. aotiqua, io proviocia 

Ctordiani Pii, apod Patio. pag. 873. Thraciae Europsp, pag. 81. 'AippoBirUu 

KAAAAHANON. Heracleotarum co- Cetera oppida, Tel nomioa potios 

lonia dicitor Memoooiy io Bibl. Pho* Scythica» ceteris neglecta scriptori- 

tiiy eod. 824. p. 781. bus, ipsaqne etiam El/Uwua, qoan* 

4 AeertetU] Maa. fiui anUa Cerba- quam Oraca appellatione gaodet. 

ti», Vossios in Melaro, pag. 126. " Partkenopoli»] Inter deficta a 

Ceraatia, a loco aacro qui Mileti Lncnllo oppida in hac parte terramm 

fnit, K^paffrU appeliatua, ot auctor ab Entropio raemorator» lib. vi. p. 

Etymologici prodidit, qood ibi fixa 788. <Inde moltaa/ ioqoit, 'aoper 

arietom corooa ab Apollioe fuiasent. Pootom positas ci?itates aggreaaos 

' Btsaom] Bi^, ciuas para max- est. lilic Apoliooiam evertit, Cala- 

imo terraa moto haoata, teate Strab. tim, Partheoopolim, Tomoa, latroBy 

lib. VII. p. 310. Pagoa aoperfait, Biayam omoem cepit.' 

Bifi6ni va?dxfna¥ apud aoctorem Pe- ^ Gerania] T^pdieia. Solinaa, cap. 

ripii Ponti Eozini, p. 12. Melay a 10. p. 28. *Quoadam urbem Gera- 

quo Pliniuay ii. 8. p. 9. * Foit hic Bi- oiam Cattusam barbari Tocaat, onde 

aone : moto terrai intercidit : eat a gruibua Pygmaeoa femnt palsoa. 

portds Cronoa : orbea, Dionyaopolia/ Maoifestam saoe io septemtriooalem 

&c. plagam hyeme graea freqaeotlsaime 

■ CrMMOi anitea] Ob fontea in agro convolare.' Factam nomen iode op- 

circomjaeeote acalnrieotea. Aoctor pido : aoot enim at y4pai^ gmea. 

Peripli, loc. cit. Auunjo^oXts itpvroif * CaUuxoe] Vide Notaa et Emend. 

wFO/idJ>ro Kpovro^i lik rks rw i^yln nom. 62. 



NAT. HIST. LIB. IV. 18. 



771 



credontque a griiibas fagatos. lo ora a Dionysopoli est 
Odessus Milesioram.y Flumen Panysus.*' ' Oppidum Te- 
tranaulocbos.* Mons HdBmus vasto jugo procumbens in 
Pontum, oppidum habuit io vertice Aristeeum.'' Nunc in 
ora Mesembria,® Anchialum, ubi Messa fuerat. Astice re- 
gio^ babuit'^ oppidum Anthinm: nunc est ApoUonia. 



^^^^^^s^^^^^ 



Fhtnun Pamisua edd. Tett. ante Hardnin. Flwnen Pannuus in qnlbnsdam codd. 
^16 Itacodd. Hardoiniet Cliiffl. item edd. Hardain. 1. 2. S. Miller. Bipoot. 
et Franz. Astiee regio, FuU sppidum^ ^e, Oronov. et edd. ?ett. Paolo poit, 

NOTJB 



f Odesnu IftMorMM] A Mllcsiis 
condrtom, 'Ohftrubw icrlfovffi MiX^kk, 
inquit Auctor Peripli Ponti Euzini, 
p. 12. Strabo quoqne Hb. vii. p. 
819. Inter Calatim et Apolloniam. 
Caracalla» nnramas, apnd Patin. pag. 
804. OAHCCErrON. 

> Ptanfnui] ndyuffos. Yide Notas et 
Cmend. nnro. 63. 

* TetrmuadochMs'} I9a6xoxos idem a 
Strabone appellatnr, loc. cit. Me- 
aembrianornm oppidum, jozta mon- 
tem HaBmum, ibi incumbentem mari. 
Tcrp«u^A.oxos ei a qnatergemina sta- 
tione navium nomen est. Locam 
hic Terta non habet, etsi habere opor- 
tere censuit Hermolaaa ; cum ait id 
oppidum Thraci» mediterrauenm 
Ptolemaeo iii. 11. 

*> Arittanm] Ab Aristfeo Apollinis 
F. conditom, cnm in montem Hae- 
mum ad Bacchum ibi degentem se 
contalit. Diodor. Sic. Bibl. lib. iv. 
p. 282. 

« Mesemlnia] HLsojififipia Scylaci. p. 
27. ceterlsque Oeographis. — ' Olim 
Menembria quasi Menas oppidum, 
ot alt Strabo, lib. vii. p. 319. 'Atx^- 
Xos deinde Ptolem. III. II. et Melae 
jj. 2. Hic obiter esponendos est 
Indiu Martialis in verbo aimili» zi. 
95» * Ecce negas, jnratque mihi per 
templa Tonantlt : non credo : jura» 
Terpe, per ▲mchialov.' Vel» ut alii 



libri babenty ' per ABcbialem.' Cur 
juraa, inqnlt, Jodse Hierosolymita* 
ne, per Templum Del ? Non sic im* 
petrabis fide m : qnippe scio te oihil 
a templo timerc, etiamsi pejeres. 
(Matth. zxiii. ' Yb fobis, duces cae* 
ci, qui dicitis : Qnicomqne juraverit 
PER TEHPLUX, nihll est.') Jora, Jn« 
dce, Hebrseo tuo idiomate, qood 
ego qnoque calleo. Jnra, Per Denm 
Ipsnm. Uterebacformola^M***pJn: 
Strangnlet me Deus, sl istnd patravi 
scelus qnod objicis : certe non ausit. 
Joras per templa Tonantis ; jnra, 
sodes, per Tonantem ipsum. Ex hls 
Hebrsis literis fictum nomen a Mar- 
tiale Anchialus est ; sive Anehialj An^ 
chiaUs. Aiebat Scallger, sed infelicl 
conjectnra, esse hic Anehiaium ab 
^M^^rfDH : qnod est, nt qnidem in- 
terpretatur, Certe vivit Deus. An 
vero etiam Anehkalum vates scripsis* 
set, pro Amehialum f Ed. sec. 

' Astiee regio] Qnae Ptolcmapo loc. 
cit. *Aarut^ arparnyia, Astiea sen (7r- 
bana Prafeetura, quae ab Apollonia 
ad Perinthum nsquepertinnit. 'AvoA- 
Xtnda quoqne post Mesembriam a 
Scylace nominatnr, p. 27. Mela, loc. 
cit. ' Mesembria, Anchialos, et ioti- 
mo in sinn (Ponti Euxini)» atqne nbi 
Pootos altemm sui flexum angnlo 
finit magno, Apollonia.' Anthinm 
vero "AjfBtia Stephano dicitnr : Apol- 



772 



C. PLINII SBGUNDI 



Flumina : Panissa, Rira^* Tearus/ Orosines. Oppida : 
Thynias,^ Halmydessos/^b Develton cum stagno, quod dudc 
Deultum vocatur, veteranorum :' PhinopoliSyJ juxta quam 
Bosporus. Ab Istri ostio ad os Ponti pass. dlv. milL alii 
fecere. Agrippa adjecit lx.'' ^ Inde ad mumm ^ sapra 
diotum centum quioquaginta : ab eo Cherronesus cxxv.'''" 
mill. 

Sed a Bosporo^ sinus Casthenes.*^ ° Portus Sennm : et 



^^^^^^^^^•^^^^^ 



PanMUOif Rysoi in qnibaidam codd.'-17 TkynnioM, Almidesaoi Ald. Jiint. B«- 
sil. lugd. Erasmi, Dalec. Lngd. 160G. Elz. et Oronov. Tk^nUt SaUmfdiUot 
cmend. Herm. Barbams ez Stephano et Strabone.— 18 Ajgripfa o^eof fia- 
draginia Gronov. et al. vett. — 19 Ita Editio princeps et codd. Reg. Colb. e( 
Paris. ap. Brotier. CXXVL edd. vett. item Oronov. Hardnin. Miller. Bi- 
poot. et Franz. — 20 CoitheHea Franzias ; LeoHhenet Vet. Dalec. Getihinet 
Oronov. Soelhenee Hardninus in Addcnd. ad £d. 1. Mox, Poriue Ccron Tolet. 



NOT^ 



lonia Mileslorum Rhodiorumqne co- 
lonia. 

« Paniasay Rird] Mss. R. 1. 2. 
Colb. 1, 2. &c. Panytsas, Rytat. 
Panysnm, credo, adhoc intelligit, de 
qao proxime antea dlctnm est. 

^ Tearut] Tiapos Herod. lib. iv. n. 
90. nbi de eo amne ninlta. 

f Thyniaa'] Bmnhs Oraecis, in Asti- 
ce prsefectnra, prope Apolloniam et 
Halmydesson. Scymnus Cbins, p. 80. 
Oi/yt^f T^s 'AoTuci}! Bpfietis twdpxowr^ 
^(TXc^Ti), Mf6^ V sr6\u 4cr)¥ trhfopos 4 
'A«oXX»Wa. Et auctor Peripli Ponti 
Eusini, p. 14. Bwihs thxlii/ivos &Kpa 
rris ^Affruais Bp^icris birdpxowra* &irb tk 
Bwidios tls *AAfiv8i}(ro-^i', #c. r. \. De- 
scribit bujus orae oppida Ovid. Trist. 
I. 9.36. 

*> Halmydeuot] 'AXfiv^ohs pleris- 
que Orscornm : Herodoto lib. iv. n. 
90. et Stepbaoo, 2aXmi97iaff6s. 

' Veterawfrnm] Subintelllge, eolo- 
nia. Ptolero. lib. iii. 13. in mediter- 
raneis Thraciae civitatibus, Ato^Kros 
KoXttvia, Caracallae uummos, apud 
Patin, p, 801. et Maniaeae, p« 348. 



CoL. Fl. Pac. Devlt. * ColoolsFlf 
via Pacensis Dealton/ non * Pacife- 
ra,' nt Patinus interpretator. Ad 
Panysnm amnem. In NovellaLeo- 
nis, A4fi€\Tos. 

i PAtnopolts] *af&irokts, ir6XiS wfAt 
rf n6»T^ Stephano, et Ptoleni. lu. 
11. in ipso ore Ponti. 

>" AtHjecU LX.] Ita Mss. at editi 
XL. 

' Ad miinim] Mcucp^ rcixos* 

» CXXV. ICXXVL] Hoc eit, t 
moro longo procurrit inmareCher- 
ronesns, per cxxvi. millia paMOon» 
qns Cherronesi longitndo est. In 
Mss. R. 1. 3. Colb. 1. 8. P«r^* 
CXXV. 

■ Catihenea] * Ita constanter libri 
omnesy Caathenea. Nos oliro coin ero- 
ditis viris Latihenea guspicabamar M- 
tius fore, ut esset pro hwff^^npf vei 
litMffBhnos. SojfAtfnes rescribere €on* 
tra fidem codicam Mss. non ande- 
mas: tametst meminit portns Soitbe- 
nii prope Byzantinm Nicephoros 
CP. in historiae brevlario, ad aonam 
DCCXVII. '0 ^ Kovwhs Arw crihAS rf 



NAT. HIST. LIB, IV. 18. 



773 



alter^ qui Mnlieram cognominatar. Promontorinm Chry so- 
ceras/ in qno oppidum Byzantium liberae conditionis, antea 
Lygos^* p dictum. Abest** a Dyrrhachio septingentis unde- 
cim millibus pass. Tantum patet longitudo terrarum inter 
Adriaticum mare et Propontidem. Amnes : Bathynias/ 
PydaraSf sive Atyras.^* Oppida, Selymbria/ Perinthus * 
latitudine co. pedum*^" continenti annexa. IntusBizya/^'' 



^^^«S»^4 



Poriu» Serium Pinttan.— 91 Long9s Vet. Dalec.-*22 PidaroM H Aiyra$, nve 
ThfdoB io eodem. — 23 ' Ita bene omoes codd. et Ediiio princeps. Male re- 
ceDtiores editiooes, dwentonm paiSMmm,* Brotier. — 24 Bysia Gronov.*25 



NOT^ 



Opficiicf Tpoff9\9^as ^o<nr6p^, rf Xt* 
fulri T^ita\ov/Ury loMrtfeyciw wpoaopiiif' 
oraiy Kol o^ov 8iexffM'ey. Ceterte 
Moet ad Thraeium Bospomm advecia 
ad Soethgtmm porim opfHcmi, ei iM- 
dem kffemmt, Extat et io Antliologia 
Orsca, IV. 25. Leootii Scliolastici 
Epigramma io imagioem saltatricis 
•taotis io Sostheoio: Acorrlov 2xo- 
XAPrucoD elf c2ic^a ipxvrrpUhs Urreifii» 
rfis ir r^ litoaenrl^' ElfiL fi^y 'EXAa8<i| 
BttatntiLS, MdSit d* fffrjiy^Hx^ x^P^^a- 
etlrpf 4api 9fi/Aos Sytf '(hnr66i TopBtif 
yauL fuplfrrai* iifi^§pai ykp "h^vy^s 
ipXrfiMohs (weffOM 4ifirr4povs. HeUadie 
dieor Byzaniia : vieor ibidem Suetii ubi 
popmltu dueere vere ehorot: Terrarum 
facii etquor uhi divoriia: quippe Lau- 
dabat numero» orbis uierque meoe.' £d. 
sec. 

^ Ckry$ocera$] Xpvaov uiparos pro- 
mootortom, boc est oicret comaf, de 
qoo iz. 20. Plioinm Solinus cap.lO. p. 
28. et Capella lib. vi. cap. deThracia 
p. 212. de more traoscribuot : et 
Missi Theodosii, qoornm verba re- 
citabimns io Notis et Emeod. oom. 
64. 

p Aniea Lygos] Vide Notas et £- 
meod. onm. 04. 

^ ji6ffs(] Ita Solioas, et M artianns, 



locis cit. 

^ Baihynm] Ba0vy(af pariter et 
*A9^paf, ioter Byzaotinm et Selym- 
briam, apod Ptolem. iii. 11. *tMpas 
qooqoe Stepbano memoratur. 

• ^e/ym6rta] tjfKofK^pia Stephano: 
a Selye sic appellata : Bp(a enim, in- 
qnit, Tbracibns oppidum sonat: ot 
Selymbria, vel SnXv/Bp^a, (sic enim 
PtolemieoB scribit, loc.cit.) sit qnasi 
Selyos oppidom. De vi vocis hpia ea- 
dem tradidereStrab. lib. tii. p. 319. 
et Nicol. Damasc. in Excerpt. p. 494. 

^ PennMtis] Eadem HeracleaThra- 
cisB Perintbos cognominata. Soso- 
menos iv. 7. Hypatianum Heracless 
Pertnthi Episcopnm vocat. Procop. 
lib. IV. de ^dif. Jostio. vicioam By- 
zaotio Heracleam Periothom, 'Hpk- 
icXciay Xiipi»9ov» olim Proviociae Eo- 
ropSB metropolio aitfoisse: tooc vero 
locom post Coostaotioopolim proxi- 
mom obtinere. Hodie PafUifo. 

« CC, pedum [passuum'] Mss. om- 
nes, CC, pedum, 

▼ IniuB Bizya'] lo Astice regione 
sive prsfectnra, arx regom Astarom. 
Stephaous: Bti'^, x6Xis Bp^icriSf rh 
rmv *AarSw fianriKttor, Hsec a Plioio 
Solioos exscripsit, cap. 10. p. 28. 



774 O. PLINII SBCUNDI 

aTX regum Thracice, a Terei^ nefasto crimine invisa iiinm- 
dinibus. Regio Caenica/ colonia Flaviopolis/ nbi antea 
Zela oppidnm ^' yocabatar. Et a Bizya qninqnaginta 
millia passuum Apros colonia/ quae a Pbilippis abest cen* 
tum octoginta octo mill. pass. At in ora amnis Grginus :^ * 
oppidum fuit Ganos i^ deseritur et Lysimachia jam in 
Cberroneso. 

Alius namque ^ ibi Istbmos angnstia simili est/^ eodem 
nominOy et pari latitudine. Illustrant du8B urbes utrimque lit- 
tora, quce haud dissimili modo ^ tenuere^ Pactye ^^ * a Pro- 



^^^^»*^i»i»»»^ 



Voc. oppidum deett in cod. Dalec. — 26 Egimis margo edd. Dalec. et Gronov. 
Mox, Vet. Dalec. opfndum Ganos. Fuuse fertur e( X^Jtfiuidkia tn, tfc. — 87 

Cbiffl. gimiUs m(.— 28 Pactue Gronov. Mox» Vet. Dalec. nnu. Ha exy 4«.— 

NOT£ 

* A Terei\ Nota fabnla, de qna nt Dondoin dtratae ac deletae meDinit 
coDsnlendiu Ovid. Metam. vi. 647. Plinio recentior Ptolenraens iii. 11. 
maxime vero Hyginus, fab.45. 'Phi- Awn/Mxia, Instaanitam deouo exNo- 
lomela.' Vide Notas et Emend. nnm. titia Antiqna colligimns : nam In Pro- 
65. Neqne nnllo habenda in pretio, vincia Thraciae Eoropap, pag. 91. 
quae de hac re tota habet Aldronan- Tdns censetnr. tSyos vero (sic enim 
dns Ornithol. xvii. 6. p. 684. obi habent Mas. non Gonos:) Seylaci me- 
hunc locum aversari himndines pu- moratnr Inter Thracise oppida, pag. 
tat, ob earo potins cansam, qnod 27. Vdpos juxta Bisanthen apnd 
BoresB magis violentiae pateat : ctgns Xenopb. de Exped. Cyri, lib. Tii. p. 
venti flatum perhorrescere id avium 411. 

geniis constat. c ^{juj ««119««] Hine Cherroneat 

* Ctgnied] Ubi Caeni incols appel- descriptionem auspicatnr. Altemm 
lati, vel Ceeniciy de quibus dictum ait esse tn Cberroncsl angnstiis Isth- 
est initio bujos capitis. mon Coriothiaco similem et nomlne, 

T FUmopolis] Colonia quoqne dici- Istbmos enim appellatnr: et latitn- 

tnr, loc. cit. £t in Thes. Goltzii, dine pari, intervallo nemf^ quinqoe 

pag. 239. Nummus Titi Imp. Col. millium passnnm, nt dictnm est cap. 

Flaviopous. 6. Transcribit haec Solinns iisdem 

* Apros colonia] Ptolemaeo, inter fere verbls, cap. 10. p. 28. 

nrbes Tbraciae mediterraneas, "Airpos ^ Haud dissimUi modo] Ut Corin- 

KoXiAvui. Et Stepbano, "Awpos, et in tbiacarum angustiarum terroini snot 

Notitia Eccles. p. 21. Leclieae hinc, illinc Cencbreae, sic 

^ Erginus] Meminit bojus amnis Propontidi Pactye, Melani sinni Car- 

Mela 11. 2. dia insidet» Isthmiqne latera doo ob- 

^ Fmt Ganos] Hoc est, defecit jsm sident 
Ganos: deficit vero et LyBlraachia, • Paeiye] UaKT^ Paosan. Iib.^i. 

quaein Cherroneso est: hujns enim, p. 19. ceterisque Geographis. KopS^ 



NAT. HIST. LIB. IV. 18. 



775 



pontide, Cardia a Melane sinn, haec ex facie loci ^ nomine 
accepto : utrasque « coniprehenseB postea Lysimachia quin- 
que mill. pass. a Longis muris. Cherronesos a Propontide 
habuit Tiristasin/ Crithotem;* Cissam^ fluminiiEgos ^ ap- 
positam : nunc habet a colonia Apro xxik mill.^ passuum, 
Resiston ex adverso colonias Parian».^ Et Hellespontns,"' 
septem (ut diximus) "" stadiis Europam ab Asia dividens, 
quatuor inter se ^^ contrarias urbes habetf in Europa Calli- 



29 CtMnm etjlunmn Mgo Vet. Dalec. Mox, alins codex ap. Dalec. mme a co- 
iraia, oiBuso kabeU Beiikie, pro XXIi, qaod omnes codd. exliibeDt, XXXIL 
legitur in edd. ▼etr. et Gronov.— 30 Ita codd. Harduini, Cliiffl. et Dalec 
Item edd. Hardoin. i. 2. fiutfiior UUe inUr te edd. vett. cum Bipont. et Frans. 

SOTM 



qnoqne eidem, p. 17. De ntraqne 
Strab. lib. tii. p. SSI^ 

' Ex /aeie loei] Qood in cordii fa- 
ciem lita sit, inqoit Solinns, loc. cit. 
dicta Cardia est. Alias bajus appel- 
lationis cansaa Stephanni affert, Ter- 
bo Kap8(a. 

f VtrmpuJ Cnn ever«a dcletaqne 
Cardia, pro ea Lyaimachiam, de qna 
jam dictnm cst, condidit Lyaimachns, 
nt Pausanias refert, lib. i. p. 17. 
Pactyen simUiter exbanstam ▼icini- 
tate Lysimachise Piinios qooqne nnne 
anctor est. Avfn/iaxia fuit in Cher- 
roneso, a Longo Mnro, qnlnqne mllli- 
btts paMonm, qoanta ipsins Istbmi 
loogitodo est, dissita. 

*> Tiriitarin] TtiptffTams Scylaci» p. 
87. 

I CrUkoUn] KpiBonii Scymno Chio, 
p. 89. urbs Cberronesi Hellanicoy 
apnd Harpocrat. p. 178. Scylaci 
loc. cit. KpnOtirfi, 

I CtsioiR] Crissaro, vel Cressam po- 
tius, juzta aliud oppidnm, cni JEgon 
flominis nomen fuit, positam : qno de 
oppido egirons plaribns, ii. 69. Scy- 
lax, in Periplo, p. 27. haec oppida sic 
ennmerat: ^hs Zh Alykr 'worafibsf 
Kp^ffay KpHMrri, Ilaaen^. Qubs om* 
nia Ptiniot interiisse significat.— 



* Nnmmns est perranis ex ssre me- 
diocri, in cimelio P. Cbamillart, cn- 
jos nnmmi pars antica Cereris capnt 
exiiibet,canistro fniglbus pieno 0Das« 
tnm: in altera soperficie scrlptnm 
esr^ literis setatem Alexandri M. re- 
ferentibns Airono. boc est, Alyowo- 
TOfMrrd^i com effigie capras, qns Orae- 
ce est ot|, oty&f, nnde urbi nomen.' 
JBd. see, 

k XX 11. JwW.] Ita Mss. forte pro 
XXV. Nam ab Apro Resiston dis- 
tare xxvi. mill. pass. aoctor est An- 
tonions, qnem nnom ex omnibns 
scriptoribns invenio hujns oppidi fe- 
cisse mentionem, in itinere ab Apol- 
lonia per Macedoniam nsqne Con- 
stantinopolim. Nam qood Rhaedes- 
tou Ptolemaei existimat Pintianus lo- 
cum hic habere oportere, errat sane 
graviter, cnm Rhsedestos extra Cber- 
ronesnm sit, ac pro ipsa Bisanthe ha* 
beatnr; Resistos in meditnllio regio- 
nis sit posita. 

1 Pariana] De qna y. 40. 

B Et Hdieepoatua] Solin. cap. 10. 
pag. 28. Hodie, U DitroU de Galii- 

peU. 

" Ut diadnnu] Lib. ii. cap. 03. Sta- 
dia septem sont passns docclxxv. 
Consentit StrabOy lib. ii. 



776 c, ruNii SECUNDi 

polin ^ et Seston^ et in Asia Lampsacom et Abydon. Dein 
promontoriom Gherronesi Mastusia p adversam Sigeo : ca- 
jos in fronte obliqua Cynossema,'* ita appellatur Hecub» 
tumulus, statio Achaeorum. Turris et delubmm Protesi- 
lai/ £t in extrema Cberronesi fronte, quad vocatur Mo* 
lium/ oppidum Elseus/ Dein petenti Melanem sinam 
portus Coelos/ et Panhormus/ et supra dicta Cardia. Ter- 
tius Europas sinus ad hunc modum clauditur. Montes 
extra praedictos ^ Thraciae Edonus,' Gigemoros, Meritas» 
Melamphyllos.^' Flumina in Hebrum cadentia, Bargus, 
Suemus.^ Macedoniae, Thraciae, Hellesponti longitado 
est^^ supra dicta.' Quidam septingentonim vigintimil- 
lium faciunt. Latitudo cclxxxiv.''* millium est 



—31 Ita Chiffl. ctim edd. Hardiiin. 1. 2. 3. Miller. BiponC. et Frao» Meltim' 
phyU&n edd. vett. et Gronov.— 32 Ita Chiffl. cum edd. Hardnin. Miller. Bi- 
pont. et Franz. t^ ett non habetur in edd. ant« Hardain. — 38 Oronov. etedd. 

NOT« 

• CoUipolin] Hodieqne CalUpoUj T6Xi$,Thracica CkerroneHoppidMmf 

freto nomen dedit. llfftrrhs Straboni *• Elteui] 'EAcuovf apnd Ptolem. iii* 

praecipiia iirbiura dicitur, qnae sunt 12. et Harpocr. pag. 98. Strabooi, 

in Cherroneso, Abydo opposita, qns lib. vii. pag. 331. 'EAffow, et Scylacii 

in Asiae littore eit, lib. xiii. pag. pag. 27. Elsennta in Cherrooeto ag- 

591. noscit etiam Liviaa lib. zxxi. piS* 

P Maaluiia] Maarowrla lUpa, Pto- 372. 

lem. III. 12. Hic rursnni Solinus cap. ^ Ceths] KoTKos Xift^, Mela ii. 3. 

10. pag. 28. et Capella lib. vi. cap. de < Eat et portua Coeloa» AtheniensibQt 
Thracia, p. 212. PUniom de more et Lacedaemoniis navali acie decer- 
tranacribnnt. nentibna, Laconicae classit signatiit 

• 4 Cynoaema] Kwhs 0%ta. Mela excidio.' 

11. 2. < Ent Cynossema, tomalaa He- ▼ Pankomuui] Portom htec vox to- 
cnbe, sive ex iigura canis, in quam nat oinnibus navibos excipieodis ap- 
conversa traditnr, sive ex fortona in tnm : ir^opjuof. 

qnam deciderat, hnmili nomine ac- ^ Exira pradictoa] Hoc est, pntter 

cepto.' Pollux V. 6. non Hecnbae, Haeroom, Rhodopen, Pangseom. 

aed insignis cnjuspiam canls sepnl- < EdoNHi] Pars Haeml, EdonisThra- 

crnm eo nomlne indigitari ait. Vide ciae populis vicina. 

Ovid. Met. xtii. 569. 7 Suemua] Colb. 1. Syrmm. Colb* 

' Protenlai] Mela, loc. cit. « Sant 2. Semuu. 

Protesilai ossa consecrata delubro/ > Supra dicia] Hoc ipso cap. nbi By« 

■ i£oitiim]Stcphanus, exTheopom- santium dixit abesse a DyrrfaachiOi 

po: aUmov, rris 6p$in|f XtppotHiaou septingentii undecim milUbos p*** 



NAt. H18T. Llfi. IV. 18. 



977 



i^gaeo mari nomea dedit scopnlas inter Teanm et 
Chiam '^ ^ verias, qaam insula, Mx, nomine^ a specie ca«* 
prae, qasB ita Graecis appellatur, repente e medio'^ mari 
exsiliens. Cemnnt eum a dextra parte Andram navigantes 
ab Acbaia, diram ac pestiferam. iEgsei pars Myrtoo da* 
tur :^ appellatar ^^ ab insula parva^ quae cemitur Macedo* 
niam a Gerassto* petentibus^ faaad procal Euboeae Ca- 
rysto. Romani omnia haec maria daobus nominibas ap- 
pellant : Macedonicam, quacumqae '7 Macedoniam aut 
Thraciam attingit : Graciense, qaa Graeciam allait. Nam 
Grceci et lonium dividant in Siculam^ ac Creticam, ab in- 
salis. Item Icariam^ quod est inter Samum et Myconum.'* 
Cetera nomina sinus dedere» quos diximus.' Et maria 
quidem gentesque in tertio Europae sinu ad huuc modum se 
habent. 



^«»^<^»^^^^<»^» 



▼ett. CCCLXXXIII.—U Ita Tolet. Salmant. omnes codd. Hardnini et Da- 
lec. itero edd. Harduin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Pranz. inter Tentdum et 
Chium Oronov. et edd. yett. — 85 Edd. vett. et Oronov. tn medio; codd. 
Chiffl. Hardoini et Salmasii, item edd. Harduin. I. 2. 8. Miller. Bipont. et 
Franz. e mcdtff.— 86 M^aum appdUUur Vet. Dalec. Mox, Gereelo Gronov. 
Paolo pott, in eadero ed. Charysto,—^7 Ita codd. Harduini et Cbiffl. item 
edd. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frana. qHodcumque edd. vett. ante 
Hardoinnm. — 88 V«t. Dalec. Myeomm, 



NOTiE 



snnm. Miisi Theodosii: ^Macedo* 
nla, Thracia, Hellespontni, et pan 
sinistrror Ponti. Haee finiontnr ab 
oriente, mari Pontieo : ab occidente, 
desertis Dardani» : (Candavi9,cre- 
do, volnere dicere, de qnibni actnm 
est III. 26.) a leptemtrione, 6u- 
mine Istro. Patent in longitndinem, 
M. paunnm dccxx. in latitadinem 
cccLxxxi. jnxta Plininm Secnndnm 
in eodem.' 

• CCLXXXIV.^ lU Mm. omnes : 
edltf, CCCLXXXIIL Nisi Theod. 
CCCLXXXL 

^ IiUer TetMm et CMum] Vide No- 
tas ^t Emend. num. 66. 

* Mx «omtiie] Al£, qnae vox etqirmii 
lonat. Plinio aatlpalatnr ApoUonii 



Scholiastes, ad Argon. i. 881. Th Ai- 
ydiop «^Airyor, iKX-ffiiii hfrh wfyrov ASyw» 
KokovfUynS' Aliter Festus : ' iEgttam 
mare appellatur» qnod crebrte in eo 
sint insul», ut prociil aspicieniibns 
species Caprarum videantnr : sive, 
qnod in eo JEgmu Amasonoro regina 
perierit : sive qood in eo ^gens pater 
Thesei se prsecipitaverit.' Siiidas ab 
JEgeo Thesei patre appellationis can- 
sam petit. Vide Eastatb. in Iliad. B. 

41. 

d Myrtoo datur] Hoe est, iEgtti 
pars qiiKdam est Myrtoum mare. 

* Geraeio] Eubttse sunt bsc oppi- 
da, de qoibns cap. 21. 

f Qiios dunmiis] Ut Corinthiactts, 
SaroDicoay Laconicos, ceteriqae. 



778 



0. PLINII SBCUNDI 



XIX. (XII.) Insulffi antem ex adyerso Thesproti», Con 
cyra ' * a BQthroto duodecim millia passaam : eadem ab 
Acroceraaniis qainqnaginta mill. com arbe ejosdem nomi- 
nis Corcjrray liberas civitatis,^ et oppido Cassiope/ templo- 
qne Cassii Jovis^ passaam nonaginta septem millia in lon- 
gitadinem patens: Homero^ dicta Scheria et Pheeacia» 
Callimacho etiam Drepane. Circa eam aliqaot, sed ad Ita- 
liam vergens Thoronos :* ad Leacadiam Paxoe ^ daae ^ 
qainqae m. discretce a Corcyra. Nec procal ab iis ante 
Corcyram Ericasa^^ Marathe^' Elaphasa, Malthace, Tra- 



«^^^^«<# ^^^■^^ 



Cap. xiz. 1 rA«ipr«(«v, a Batfibrolo ex eodd. emend. Harduinaf, eaaM|ae 
secnti Miller. Bipont. et Franz. T. Cmyra a BiUArofo Ed. pr. Venetr. alic- 

2oe edd. ante Hardain.idqaerevoca?itBrotier. Paolo pott^li&erwconrfiCMitf 
lujac. Obss. X. S5. nt et postea. Mox, pro CosMOfw, Strabo et Steph. Caaaope, 
Deinde CtMMpmi Jovts margo cdd. Dalec. et Oronov.^ — ^9 Paxm edd. Tett. 
Piixoa Vet. Dalec.~B ManUe Oronov. et edd. vett.^ Pvtiomm in usden. 



SOTJE 



* Cwcifra] Cwfuj ab arce quai Ko« 
fio^ apod Nicetam, lib. iii. M 'rilf 
Kopv^y est enim in loco perqnam 
edito. 

^ Liberm cMtatu] Ita libri omnes : 
boc est, eqjns cives liberse conditio* 
nis sunt. Refert Strebo lib. Yii. p. 
829. venisse in paroemiam sane per- 
ridicolam Cercyrsporom libertatem : 
M *PM^»y ^Xcvtfcpwacio-o, inqoit,o&K 
hpgn^- &XX' M koiMopi^, wapotfdar 
iKafitM- 'EXooe4pa K6picupa, x^ ^» 
BiXatM. 

« CoMdope] Oellio xix. 1. p. 1051. 
* Cassopeia.' Hodie 8» Maria di Caa» 
aope. A Jove Cassio nomen ille por- 
tos accepity Kturrtou Ihny, cea C^tiit 
Jovis foramen, Meminit ejas fani 
Soeton.in Nerone; cap. 22. lo Nam- 
mis quos refert Andreas Marmoim 
Hist. Corcyr. lib. i. ex nna parte 
KOPKTPAinN, ex aversa, ZETC KA- 
cioc. — *Nammi snntii ficli, veladnl* 
terini.' Ed,uc. 

^ Homero'] Odyss. E. S4. ^x^P^^ 
4pifi»kor Xaoero ^atfiMmf 4s ytu», IJbl 



Didymas Scboliastes : ^XH^ 4itaXj^o 
^ wvioos rw ^atdKmPf rh 9k parii raSra 
4aK4i0ti K4picvpa' rb 9k ttpx ad ra r otf iaa» 
\crro Apcvii^. Scberiam et Drepa- 
nen Stepbanos qnoqoe appellat. Car 
Drepane sit Tocata, ▼arias cansaa af- 
fert Scholiastes ApoUon. ad Argoo. 
IT. 9SS. ex Aristotele et Timseo pe* 
titas. 

• noronos] Hodie, loola MeUre. 
Vide Notas ^ Emend. nnm. 67. 

' Paxm dum] Ud^ Dioni lib. L. p. 
546. Ua^ Polybio iib. ii. p. 186. 
Hodie PaoEO et Amiipaxo, Leocadia 
est Loecada, ot diximos cap. 2. 

f JSrJcMoo] Nomine proprio Boac 
eaicarent. 'KputoSaar^aos nota eti- 
am Ptolemaeo iii. 14. Uap4i0ih *SXa- 
^ovona, Makddiaif Tpaxttia Ilcrwiioia, vel 
Uv^mifta, TapaxU^ ceteris scripeoribos 
incognit*. Ilrvx^ Stephaoo memo- 
ratnr, prope Corcyram, vc^ r^f K^ 
k6p^ Pro Uapdiii rectios forte M^- 
0000«, a foBnicnliSy ut ab erice ' ISn* 
cnsa.' £t pro TWacAis forsao To^- 
X^ vel Ti^x'''^* >^ cetariisy et ab ui 



NAT. HIST« LIB. IV. 19. 779 

chie, Pythionia/ Ptychia^ Tarachie. Et a Phalacro ^ Cor- 
cyr» promoDtorio scopaltts, in qaem matatam Ulyssis na- 
vem a simili specie fabola est. Ante Leocimnam/ Sybota.^ 
Inter Leacadiam antem et Achaiam permoItaD, quamm 
Teleboides eaodemqne^TaphiaBf ab incolis ante Lencadiam 
appellantar, Taphias^*" Oxiae, Prinoessa, et ante iEtoliam ^ 
£chinades,^^gialia»'° Cotonis, Thyatim^ Geoaris, Dionysia, 
Cymas, Chalcis, Pinara, Mystns. 
Ante eas in alto Cephalenia,'' Zacynthas^ atmqae libem : 



^»^»*^^^^»»^^ 



Mozy Tmekia. Ei a PhaUBrw, ffe, Chiffl.«-6 AnU Leueadkm Sgbota edd. reiU 
et Oronov.— tf Taphiee ab ineoHe appellantw. Anle LeaeadioM Thapkku (To- 
pkioeie cod. Dalec.) Sifama OxUt^ Prineeeea : et anie JEMiam, ffe. Piotiaa. 
eadenupte Tapkiee .... Prindeeea : et ante, Ife, edd. vett. et Oronov. etedemqne 
T. . . . . Zapietie^ Arnoxia Pruuieeea : et anie, ife. Chiffl. MoZy Nyetnu pro 

NOTA 

qai illic condirentar piicibns. pbiisve insnlis, h» tres ante Leaca- 

^ Phdaerol Ptolen. iii. 14. etez dianjacent: ceter» ante Atofiam, 

Artenidoro Stephanns, ^d\eacpm^, A- etti Teleboidibas pariter acceasen- 

Kpm rlip i ow KepaSpas* dae, commaniore tocabnlo Echinades 

' Anie LeaeimHam] AekapFm (kpa appellantnr. T^iJkf a Cepbalenia 

Corcyrae promontoriam orientale est» distat omnino stadiis xzz. aactore 

Ptolemapoloc.cit. Hodie CateBMm- Stephano. Td^ est Scboltastai A- 

c#. Contra id promontorinm ^Ufiora poll. loc. cit. aliisque. Tofiov» Stra* 

p^aos Straboni lib. vii. p. 8i4. et Ste- boni lib. x. p. 4A6. Seqaantor 'O^* 

pbano. Vide Notas et Emend. nom. tZu et npa^eam, *0^uAp, hoc esC, 

«cntammy memioit Stephanas, Terbo 



i r€l«6oidet etfdm^Me] Qnare to- 'Apr^fura, Ecdem ewd appellats ab 

tos ille nnmeros insnlamm, qni se- Homero Strabone teste, lib. x. pag. 

qnitnr, Ecfainadibns etiam compre* 45S. 

beosis, Teleboom ditio appellata, > Eehiaadet] Deserts insnlae, qna* 

contribntaqae Acamanim est, qnm rum plermque annexm Jam continen* 

in continente ex adverso objacet. ti, aggerente limnm Acheloo amne, 

Stephanns : Tipiefi&ts^ ftotpa^e 'Ajcap- nt ait Strab. lib. x. p. 4&8. et Thn- 

MDiBff, fl 9p^po0 Ta/^fm iaaXeero, cyd. lib. ii. p. 170. CetersB fera sine 

Scholiast. Apoll. ad Argon. i. 750. nomine, prwter qninqne, qnibos est 

T9iK»06ai^ ol Tdptoi. Taeties io Ly- commnne vocabnlom» Caraslmi. "Exi- 

cophr. vs. 1S4. TipXt^^ ae^ Tdpioiy rdies IjfnwMi vfjtrot, Scylaci»p. 18. No- 

ol iw roSff 'Ex^ydri r^ts, Telebom bis, lee CaneUeree, 



appellati, inqnit Eostath. in Odyss. * JEgiaHa, ^v.] Vlde Notas et 

A. qood boves fnrto snblatos procnl Emend. nnm. 09. 

ablgerent: ttM Aif^a^oi rirAt rht ^ CephaleniaJ Crfaiegna : Zaoyo. 

fi6as Mjfyoy, thos, ^ante. 
^ Taphiae} E Teleboidibos, Ta« 



780 



G. PLINll 8B0UNDI 



Ithaca,'' Dalichitim^p Same^ Crocylea.'! A Paxo Cephale- 
nia^ qnoDdam MelaeDa dicta, uodecim millibas pass. abest, 
circnita patet xciii/ Same dirata a RomaDis,^ adhoc ta- 
mcD oppida tria' habet. loter hanc et Achaiam^ cam op- 
pido maguifica ^ et fertilitate praecipua, ZacyDthas, aliqoan- 
do appellata Hyrie/ Cephalemae a meridiaaa parte xxv. 



^^^^^^##^#^^ 



Myttta cod. Dalec.^7 ' Sic leKendnm : Ante ea» tn aUo Cepkalenia, fum ei ab 
oppida dicta : Zaekynihus, utraque Ubera Itkacay DuUchium ; Croeylea^ Paxaa^ 
Corcyra qwmdam MeUtma dieta, In Cephaknia Same diruta a RmnaniM,' Dalec. 
uineque Hberai edd. ante Hardain. * Cireuitu patet XCIIL] Ita Ms. Reg. l. 
In Ms. Laet,XC/. In editione principe, LXXXIV, Pessime Mst. Reg.S. 5. 
et receDtiores editiones, XLIV, Errat qaoqne Strabo lib. x. pag. 456. cam 
ait ambitum Cephalenis esse stadioram prope ccc. id est xxxvii. M. d. pass. 
Majprem numemm sum secutns, qui veritati propior est. Incols aMeverant 
hanc insDlam circnitu patere CLX. mill. CI. Oalland, Voffafe Me, du Lefoami, 
Attendendum seniper brevius esse recentiornm Orffcomm milliarium, qaain 
fait Romanornm.' Brotier. Crocylea, Paxotj Cepheleniay 4pc» edd. anle Har- 



NOTiE 



* Ithaca'] Ulysse alnmno inclyta. 
Nunc rAtacAi: Nantis, C^folo^ ptc- 
eola, 

p DuUehiumy Same'] Virgiliam se- 
qnitnr scribentem, < Dalicbinm, Sa^ 
meqne, et Neritos ardna Saxis.' Et 
Pomponinm Melam ii. 7. p. 44. 
cni Dulichinm, Cephalenia, Neritos, 
Same> diverss snnt insulfle. Praeivit 
iliis Homems, qni 2^^ insnlam vo- 
cat Iliad. B. 141. qaam ipsam esse 
Cephaleniam a qoibiisdam existima- 
tum Enstathias ibidem refert, p. 407. 
Errare Hesychius videtufy qni AovX/- 
XiO¥ v^Xiy Ke^ta\X3/pfia$ vocet. 

1 Croeylea] Th Kpoic6\eta plarium 
nnmero, apnd Homer. Iliad. B. 632. 
Ol ^' 'IBdieipf ^X^^f «r«i Ni^iroF clywr/- 
feXKoy, Koi Kpoic^Xci* i^^fmtno, moI Afxt- 
Xm. rptixwuf, U 1 1 thacam, sic eiiam 
Crocylea apnd Homerum insnlas no- 
men esse visum est Plinio : Stephano 
qnoqne, ez Thucydide, qnem intel- 
lexisse non videtur : est enim Crocy* 
lion Thucydidi ^tolie oppidam, non 
insnla. Contra vero Straboni lib. 
vui. p. S76. Crocylia Homeri oppi- 



dnm esse Acamanise contineDtis ex- 
istimatnm est. Heracleoo vero apad 
Stephan.-verbo KfMie^iory qnadrifa,- 
riam divisa Ithaca, tertiam qjos par- 
tem CroeyUon appellavit. Vide No- 
tas et Emend. num. 70. 

' PaUt XCIIL [XUV,] R. 1. 
XLIIL Straboni lib. x. p. 466. Ce- 
phalentsB ambitna est stadiomm pro* 
pe ccc. hoc est, XXXVII, M, D, 
pa», 

■ Opptda tria] Cam olim haberet 
qnaterna : nnde TrrpdxQhjs Eiutatbioy 
p. 807. et Straboni, p. 456. appcllata 
est. Horum quatuor oppidoram cives 
a Livio nominantur Nesiot», Crano- 
nii, Pallenses, SamsM, lib. xxxviii. 
p. 477. atqne ita fere a Thacyd. lib. 
II. p. 119. Direpta Same a Romanis, 
M. Fnlvio Cos. Imperatore, Samspoa 
omnes sob corona venisse, idem cat 
auctor, p. 478. Contigit h»c cladea 
anno U. C. dlxv. 

^ Ciim oppido me^ifiea] Libeutioa 
agnoverim vwm oppido magni/leo^ vel 
oppido magnifiea, 

" AppeUata Hytie] Vide NoUs et 



NAT. HIST. LIB. IV. 19. 



781 



niillia ^ "" abest Mons Elatus ^ ibi nobilis. Ipsa circuitti col- 
ligit XXXV. inilUa.9 Ab ea Ithaca xv. millia''' distat, 
in qua mons Neritus.' Tota vero circuitu patet xxv. 
mill.^ pass. Ab ea Araxum * Peloponnesi promontorium 
XII. millia pass. Ante banc * in alto Asteris^ Prote : ante 
Zacynthum xxxv. mill. pass. in Eurum ventam Stropha- 
des^ duae^ ab aliis Plotee dictas. Ante Cephaleniam Le* 
toia.® Ante Pylum tres Sphagiae :^ et totidem ante Mes* 
senen (Enussae.''* 
In Asinaeo sinu, tres Thyrides :^ in Laconico, Teganusa>> 



■^*^*^^*^^^^»^^^ 



duin. — 8 Ita codd. Hardaini et Chiifi. item edd.Harduin. 1. 2. 3. Miller. BI- 
poDt. et Frans. cnm antea legeretur XXll. m\XVia, — 9 Ita Regg. Brot. 1. 2. 
cod. Dalec. et Editio princeps. Vulgats edd. ante Brotier exliibent XXXyi» 
nnUta. — 10 Ita codd. Hardnini, Cliiffl. et Dalec. item edd. Harduin. 1.2. 91. 
Miller. Bipont. et Frans. Xlh mti/ta edd. vett. — 11 Vet. Dalec. ioiidem vn Ui^ 

NOM 



Emend. num. 71. 

" XXV. miUid] Strabo lib. x. p. 
458. stadiis LZ. tantum insnlse arobi- 
tum circoroscribit» que sunt Vil. M, 
D.paaa. Sed manifVsto errore.» 

^ Mom Elaius] Ab abietibns iodi- 
tum monti nomen : cni nionti nnnc 
arx prscipua cum oppido insidet. 

' Moni Neriius] Homer. Iliad. B. 
6S2. proxime a nobis citato: quem 
ad locom Enstathins, p. 307. N^ptror, 
inquit, ipos iinlv hrtfeivh 4v lOiffi?. 

J Paiei XXV. milL] Dissidetrnr- 
snm a Strabone, qni Ithacae ambitnm 
stadia colligere lxxz. ait, hoc est, 
X. miU. pasi, 

■ Araxum] Dc qno cap. 6. 

* Ante hane] Ante Ithacam. 'A^rrc- 
fHs Homero nota, Odyss. Zk. 484. Ste- 
^ihano, Uporrii, inrala prope Sphagi- 
am et Pylum. Prote nunc Proden^ 
dicitur. 

I» Sirophades] Hodie Strofadi et 
Siriwdi. Olim Irrpo^dZ^Sj quaai ee 
ctrcumagi aliquando» ac circumverti 
▼isae fnerint : et Uktnat, nt Mela alt 
II. 7. site fluctuantes. Srpo^dSts i^« 



ffoi iFfAs rp Zaic^y0v, Steph. Antoninus 
in Itiner. Marit. et Strophadas eas 
et Plotas Tocat. 

« Leioia] Ptolemaeo iii. 14. A«M^a 
vflffos. 

^ SphagieB] Quamm^ roaxima 2^ 
yta et S^oMrtfpfa dieta, Pansanis lib. 

III. p. 167. et Straboni lib. ▼iii. pag. 
850. xpoa^mtiiiyri wXiiffioy roO II^Xou. 
Hodie Sapiensa : reliqnse scopoliSy 
qnam insulis propiores. 

* ^nueaof] ObvDo^oi Pansanise lib. 

IV. p. 282. Hanim maximse Caprtra 
nomen est : ceterae, scopnli. A vini 
fertilitate vetns petita appellatio est. 

' Thyridea] BupUf^s Strab. lib. viii. 
p. 360. in Asinseo pariter sinn. Nnne 
Veneiieo commnni nomenclatione ese 
appellantur, a promoatorio Acrtta, 
qnod in continenti objacet, Capo F#- 
neltco. De Asinaeo sinu diximns c. 7. 

t Teganuia] eijyoyoMra Pausaniae, 
loc. cit. Nonc lioladi Cervi. fMw 
hand procul Cytheris Stephauo : 
nnne sine nomine. K^dripa deniqne 
omninm maximay ante Tienarom pro* 
moDtoriiun» Strabonl lib. viii. p.SGSk 



m 



C. fUtin SBGUNdl 



CotboD, Cythera " cnm oppido, antea Poiphyris appellata. 
Haec sita esf a Malese promoutorio y. millia ■' pass. an- 
cipiti propter angustias ibi naviam ambita. In Argolico, 
Pitynsa/ Irine^ Ephyre : contra Hormionium agram Tipare* 
nusi^ Aperopia/^ Colonis, Aristera : contra Troezenium Ca- 
lauria/ quingentos passus distans : ' Plateis,"" Belbina, La- 
sia» Baucidias. Contra Epidaurum, Cecryphalos,° Pityo- 
nesos'^® VI. millibus passuum a continente. Abhac^ 
ginai* liberae conditionis xvi. millia pass. cujus xix. miU. 
pass.''^ prsBtemavigatio est Eadem autem a Pirsseo Athe- 



^«»»»i*>»»i*«N^i»i»«» 



iere SepteKhiomaU: dextera im MeBeenen (Efnuta, — 19 CytUKera OronoT. — IS 
lU edd, vett. et Oronov. V, ndUibuM Harduin. Miller. Bipont. et Frans. — 14 
Eperopia Chiffl. Eplropia edd. vetl. et Oronov. Mox, qmnquagiiiia mattia paaa, 
dietanM a Plataie Vet. Dalec. distans Plateii Oronov. Delnde, pro BcMw 
Chiffl. Bel/tno.— 15 Sitiannesoe Vet. Dalec.~16 Ita Regf . Bret. I. S. et EdU 
tio princeps. XVII. wiUibne pate* ct{jne XX. nnXL patt, edd. vett. item Gro- 
nov. Hardttin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franc XVIL mUUbue paee. «i|^w 



JHOTJE 



nonc Cirige. Olim etiam Uop^npLe 
Solino cap. 11. p. 39. et Tltp^Opovffffa 
dicta Eustathio in Dionys. vs. 600. 
p. 71. a eopia qnai ibi eat, prttstan* 
tiaqne porpnramm. 

^ Heeeeita «•<] Solinos cap. 11. p. 
80. 

' PUfuea'] Hoc est, pinaria, vitvo&- 
ea, a pinnnm copia. 'Ipini doinde 
aity an BV4i^> quo nomine et ipsam 
Calanriam, qna hand procnl hinc 
abesC, invenio aominatam apod Pln- 
tarch. in Qunst. Ormc. pag. 205. oh- 
acnrom eit. 'E^dpn Stephano inter 
infolaa hand procnl Melo memoratur. 
Trea iU» mihi etae videntnr, quas ho- 
die nant» appei&ant» FaUeneraf Caro- 
ety Bettapeku 

i l^ip«raM«] De Tipareno, et Co- 
lottide, ceteri aileot. 'Awtpowia et 
^Apurrepkt Pantaai» memorantnr lil». 
II. p. 160. HflBG ctiamoam Aritteri 
aomen hal>et. 

*^ CoJimria] KakaiApeM Stephanoi 
Bimc ^idrs, Alii taMB F^rof vocant. 



Mela II. 7. * Calanria inter ignobilea, 
alias leto Demosthenis nobilis.' 

> QningentoepaeeaeditUuui] Abagro 
Trtezenio. Vide Notat et Emend. 
num. 72. 

« PkBteie] Ez bis sola Belbina Scy- 
laci nota» pag. 10. Kark 9k rh Sic^- 
Jioiow ijcpvHiptop riif Tpot{i|y£M iarl in}- 
oos Bi\]3iFa» Jcol v^At», contra Scyl- 
laBum TroBzenii agri promontorium. 
Straboni qnoqne iib. viii. pag. 376. 
et Stephano. 

» Ceerypkalot] Ktapv^aXla Aristidi» 
apnd Photiom in Bibl. cod. 246. pag. 
1221. prope ^ginam : hodie Sekilku 
Diodoro quoqne Bibl. lib. xi. p. 60. 
et Thucyd. Hb. i. p. 70. 

^ Pitjfoneeot] tLirvAnitrot^ insnla pi- 
naria. In Mss. R. 1. 2. Colb. 1. 2. 
SdnihMnetot, HodiCy ut ex sitn li- 
qnet, Domaia. 

P Mgina] iCtfwa^ hodieqne JE^gVM, 
non Engia^ ut vnlgns Oeographorom 
ezistimat. Ab ea sinni Saronico no- 
men* Pauli Medici iEginetaB patria. 



NAT. HIST. LIB. IV. 20. 



783 



niensiam porto xxx. mill. pass.'7 abest, ante CEnone^ 
vocitata. Spirseo ' promontorio objacent Elensa, Aden- 
dros/' CraogiaB da», CaBcias dnaB, Selachusa, Cenchreis^ 
Aspis. Suot et in Megarico sinn Methnrides ' qnatnor. 
^dBgila'9* autem xv. mill. pass. a Cythera, eademqne a 
Cret» Phalasama oppido xxv. miU. pass. 

XX. Ipsa Creta altero latere adaustmm, altero ad sep^ 
temtrionem versa^ inter ortnm occasnmqne porrigitar^ cen- 
tnm urbinm * clara fama. Dosiades eam ^ a Crete nym-* 



»^>^>»i#^^»»^i<^^ 



XIX. miXL pau. Chiffl.— 17 lU Reg. Brot. 1. et Editio princept. XX. miii. 
MM. codd. Hardnini et Cbiffl. item edd. Hardain. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et 
Frans. Xll. mttt. poM. edd. vett et Oronov. Moi, CEnopia vocitaia Yet. Da- 
lec. et Pintian.— 18 Ita Reg. Brot. 1. * Ademdr&$ dicta videtnr, qnod esiet 
tioe arboribns. Nonc Penienena,' Brotier. Dendroe Ald. Junt Basil. Lngd. 
Eraamiy Dalec. Logd. 1006. Els. Gronov. Harduin. 1. 2. S. Miller. Bipont.et 
Frans. Mos, Acmeia dum Chiffl. Methaiadee quatmor St ap. Dalec. Etkaaidee 
fuaimr alini oodcz ap. ennd.— 19 JSgiaUa et pro V. L JEgila Vet. Dalec. 
JEgiahom Chiffl. JEgUa Orooov. et edd. vett. 



NOTJS 



Hanc Agathememt Oeogr. i. 6. por* 
rectam ait esse itadlii clx. hoc ett 
^irjir. fmtt. poft. nt recte Piinint. 

4 CEnoRtf] OMni Stepbano, Scym- 
no Chlo, p. SS. Enttatbio in Dlonyt. 
vt. {^19. p. 78. Tsetsae in Lycophr. 
vt. 176. p. S6. ApoUodoro lib. iii. de 
Dlit, p. no. et ante eot Herod. Ilb. 
Tin. pag. 477. n. 40. 

' Spirati] De qno cap. 9. Es hit 
intnllt *EXtavera Strabool memoratnr 
lib. iz. p. S98. 'AerrU Stephano. De 
ceterit anctoret detidero. Soopnlot 
modo Ignobllet in boc tractn marit 
Tabnltt Nanticte, et qni ea maria nn- 
jper luttramnt, nobit reprastentant. 
Vide Notat et Emend. nnm. 7S. 

* JlftltarUei] Qaammy nt qnidem 
▼idetnr, mazima Mt9avpia Stephano 
appellata ett, inter £ginam et Atti- 
cam, juxta Tr«esenem : rqavt fura^ 
Aiyipflf lad *ATriff$r/ «Xiforfor Tpott^* 

V09. 



* JEgaa"] Qnte Herodpto lib. ti. p« 
S66. n. 07. Aiyadti, vel AlyiAma^ va- 
rlant enim ibi codicet. Hodie Cirt- 
gotte, Vide Notat et Emend. nnm. 
74. 

» Centtm «rUaim] Virgil. iCneid. 
iii. 106. ' Cenlnm nrbet habitant 
magnat.' Et Horat. iii. Od. 97. * Cen« 
tnm tetigit potentem Oppldit Cre- 
ten.' — ' Belii Trojani temporibnt nr- 
bet nonaginta doBtasatibi fnitte pro- 
ditUlyttet, Odytt. T. 174. At «tate 
tna centnm fbitte refert Homer. II. 
B. 640.' Ed. eee. — Nnnc vero qntt 
tlnt allcojnt nominit, Tiz qnatoor om- 
nioo estant : Cotlro metropolit, qnie 
Italit Cmdia dicitnr : Cosia, Ritime, 
aUia. 

^ Deeiadeo eam'] H«c Solinnt cap. 
11. pttg. 90. et Martiannt lib. vi. pag. 
919. litdem fem yerbit a Plinio. Vlde 
Notat et Emendat. nam. 75. Hodle 
rieie de Candie. 



784 



G. PLINII SBCUNDI 



pha: Hesperidis filia, Anaximander: a rege Cnretain, 
Philistides Mallotes: Cartes primuin Aeriam^ dictajm: 
deinde postea Curetin, et Macaron ^ nonnuUi temperie coeli 
appellatam existimavere.' Latitudine nusquam quinqua- 
ginta millia pass. excedens, et circa mediam sui partem 
maxime patens» longitudinem ^ implet cclxx. milliam 
passuum, circuitum dlxxxix.' flectensque se in Creti- 
cum pelagus ab ea dictum, qua longissima est ad orientem 
Sammonium* promontorium adversum Rhodo: ad occi- 
dentem Criumetopon' Cyrenas versus expellit. Oppida 
ejus insignia, Phalasame,^ Etea/ Cysamum^** Pergamum,^ 
Cydon^j Minoum,*" Apteron^^ Pantomatrium,°* Amphimalla^ 



***^<*i^*^**'*«* 



Cap. XX. 1 Vet. Dalec. appeUavere, — 8 Ita ex codd. iniB et Cbiffl. ein«B« 
davit Hardnin. ita etiam edd. Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frans. lon- 
gitudine edd. vett. et Gronov. Mox, CCLXXXViL et oetawu quatuor margo 
cdd. Dalec. ex Apollodoro. — S Itacodd. Harduini cnm edd. Hardnin. l.S.S. 
Miller. Bipont. et Franz. circuitu DLXXXIX. edd. vett. et Gronov. ciremUa 
mUle quingentoe LXXXIX, cod. Dalee. Hrcaxtu DXX» recentiorea ap. eoa* 



NOT^ 



^ Aeriain] 'AMpta Stephano : Gellio 
quoque xiv. 6. p. 777. 

^ Macaron'] Hoc est, rmy MoKdpvw, 
anbintellige insolam. Solinni et Mar- 
tianuB, Maxdpctv yrjiroy, ineulam beato- 
tum, 

« Sammonium'] InTabnlis Nanticia 
Capo Salamon, In Act. Apost. cap. 
XXVII. ' Salmone.' Ptolenueo, lib. 
ui. 17. ^ofiAinoy tucpoy» 

' Criumetopon] Kpiov fihttwoy Hapoy, 
Ptolera. loc. cit. ceu Foia Arietia» 
Nunc Capo Crio: juxta pagns est» & 
Zuan di Capo Crio» 

f Phalaeame'] ^aijffapya, Stfyiaci, 
p. 17. Ptolemaeo, et Stepliano. 
. *Etea] 'Hrc(a. Vide Notas etEmen- 
dationes nnm. 76. 

^ CfeamMm] Klaapos Ptolemaeo, loe. 
cit. Apteri oppldi navale, *AaT4pas 
MyeUy iari Kiaapos, inquit Strab. lib. 
X. p. 479. In Notitia Eccles. Hiero* 
clisy pag. 25. sedea Epiacopalis. Hor 



die Chisamo, 

' Pergamum] Pergameam Maro ap« 
pellavit ^neid. iii. 133. ' £t tandem 
antiqnis Cnretum allabimor oria. £r- 
go avidus muros optatae molior nrbia, 
Pergameamque voco.' Scjlaciqno* 
qne, Dc^ofJa^, in Kp^ni. 

i Cydon] Straboni loc. cit. KvfimyUL, 
Italii Canea : nobia, la Canie, 

^ Minoum] MiyciayPtoIem.loc.Qit. 
Nnnc Minolo» 

1 Apteron] "Awrtpa Stepbano, vX^- 
aioy r^s BaXdfmis, Nomen, li fabalia 
fidet, ex eo datnm oppido, qnod Si- 
renea ibi a Mnsis vlctsB, rh «TcpA, boc 
est alas, abjecerint Stepbanua, Sui- 
das, et Etymologici anctor. 

^ Poiitojnalrttiai] Hioanopuierpwv Pto- 
lemflBO et Stepbano. ^Kfu^ipuaiKXa et 
'Afi^i/i^AAioy Stepbano : nunc la Smda: 
hinc ^hinpipoKfis KdKwoSf apud Ptolem. 
i|i. 17. Golfe de la Suda^ 'Pi9v/<Wa 
StephaiiOy Ptolemso 'piBi^v^a, hodie 



NAT. HIST. LIB. IV. 20. 



BIP^786 



Rhithymna, Panhormumy Cytaeum^ ApoUonia»*' Matium,® 
Heraclea,^ Miletos,"! Ampelo^/ Hierapytna/ Lebena/ 
Hierapolis : "* et in mediterraneo, Gortyna,^ PhdBstum, 
Gnossus, Polyrrhenium^ Myryna, Lycastus/ Rhamnus, 
Lyctus/ Dium, Asum/ Pyloros/ Rhytion, Elatos, Pharae/ 



■^^^' ^ ^^^■^^^» ** 



dem. — 4 Cwb^ edd. Tctt. et Oronov. Mox, Amcm Vet. Dalec. et codex 
ejnsdem ; PhUeros Vet. Dalec. EUiios codd. Hardiiin. et Cbiffl. item edd. 
Hardiiin. 1.2.3. Miller. Bipont. et Fraoz. Claios edd. vett. et Gronov. 
Deinde Vet. Dalec. AIob pro Lasos. Chiffl. Gylywo» pro Cyliuos; edd. vett. et 



NOTA 



USiimo, Udpopfus Ptolem»o, nnnc 
etiam Panormo^ in territorio, ut lo- 
qoantnr, Sitis. Nam Kiraiowy nt 
Stepbanns habet, vel KvraSov, nt Pto* 
lemaeus, Sitia niinc dicitnr: circum- 
jectU8 ager, il terriiorio di Siiia. In 
Leonit Novella, sedes Episcopalis, 
S/rcca, apnd Lennclavium, p. 96. 

■> ApoUonial Stepbanos joxta Onos- 
■om locat : *AToX\utfia 4p Kp^ wpbs 
Tj} Kpw<fir<pm 

o MaOum] Matiuni panlo post a 



■ Hierapyina'} 'UfA lUrva^ «^Ais Kf/ti- 
TJis Stephano. T& *Icp4«v8va Dioni 
lib.xxxvi. p. 8. Apud Oruter. p. 
696. *Icp& n^ra. Hodie Gitra petra. 
In Notit. Eccles. HierocHs, sedes 
Episcopalis. 

' Lebena'] Atfiiiv Straboni lib. x. p. 
478. Gortynae navale, a qua dissidet 
stadiis xc. Nnnc Lianda. 

" HierapoUa'] 'Upk w6?as KfrffniSf 
Stepbano. In Novella Leonis, sedes 
Episcopalis. Oortyna qnoqne, Top- 



Plinio contra Diam insnlam statnitur, rdra §jarrp6woKiSy hodie Cketina. «our- 



qus Standia hodie appellator, sep- 
temtrionali Cretae lateri opposita: 
quamobrem ex eo sitn intelligimus 
Matium esse hodiemo die totios in- 
solae primarium oppidnm Candie. 

P Heractea] 'HpdicKtM Kp/rniSy Ste- 
phano : Onossiorom navale Straboni 
lib. X. p. 476. i<rx€i 9k hrttftioif rh 'Hpd- 
'Kkttow it Tvwra^s, 

4 MUeioe] M(\ifrof, qnas lonicas 
Mileto ortum dedit. Strab. lib. xiv. 
p. 684. et lib. x. p. 470. VLiXvros pro 
MiAsfros. Homer. Iliad. B. 647. A^- 
ro¥t WkKirrlv r«, «al kpytv^tvra A^aff- 
ror, *atar6» rc , *P^i6v rc« Nonnus 
Dlonys. lib. xiii. p. 864. MiKkfO¥ 
arparriifai ow^vScf. 

' Antpelos] "Apanhos &vpa Ptolemspo 
promontorium est, nnde jam ad op- 
pida aostrali latere posita cursoin 
Piinius orationeroque flectit. 



rhs w6\is Kpfrnis Stephano agnita : 
Tpwaahs fere omnibus. Uo\vfip4ivioi 
Cydoniatarum vicini dicuotnr, apud 
Strab. p. 479. ab oviuro, quas alnnt, 
nnmero appellati, ut auctor est Ste- 
phanus. In nummo vetere apud 
Spanhem. p. 992. nOATPHNinN. De 
Myrina vide Notas et Emend. nnm. 
77. 

V Lycaetus] Homero superius lan- 
dato, et Stepbano, aliisqne, A^ooroi. 
De Rhamnonte qoid sentiamos, in 
Notis et Emend. dicemos noro. cit. 

* Lyctu»] A{utros Stephano : Scyla* 
ci, iv /<€<royc(f A^icrof, p. 18. Diom 
in mediterraneis .insnlsB urbibns qui 
statneritj auctorem adboc reqniro. 

* Amtm] "Axros Stephano, onde Jo- 
piter Asins appellatns. 

y Pylwos] Forte Elyrot, Vide No<' 
tas et Emend. num. 78. 'Pvrtor Home- 



Delph. et Kor. CUu, 



Plinius, 



9 D 



786 



C. PLINII SBCUNDI 



Holopyxos, Lasos» EleathernaSy'' TherapQe, Marathusa, 
Cylissos : et alionim ^ cfrciter lx. oppidorutn memoria 
extat. Montcs :^ Cadistus/ Idasus, Dictynnaeus/ Corycus. 



« ^■^^^^^^^^^^ 



OronoT. ilfy(i»oi. — 5 Ita codd. Hardnini et Dalec. item edd. Harduin. 1. 2. S. 
Miller. Bipont. et Franz. CiidMcu» edd. vett, Mox pro Dictynteut, qnod ex- 
hibent omnes codd. Harduini^ cuni edd. Hardiiin. 1. 2. 3. lailler. Biponl. et 
Franz. Dicthiaua praefert Vet. Dalec DtcUmt A)d. Juot. Baail. Lugd. 



NOTiE 



ro, loc. cit. Steplianoqae : 'P^ciov 
Snidae est. Rhytion cum Rbitymnm 
confnndit Ferrarius in Lexico. De 
Elato dicemus in Notis et Emenda- 
tionibns num. cit. 

■ Pktwaf fyc,'] ^aptH colonia Messe- 
nionim est, Stephano teste. Holo- 
pyxot etiam Melse cognita, ii. 7. 
Lasos ignota omnibns. 

* EUuikcmo)] *Kk€v04fifa Stepbano : 
Scylaci 'E^c^pmu, in Kp^irri. Est io 
Thesauro Regio argentens nummui 
asre roixtns, cum epigraphe, RAET- 
OEP. . . . Tberapnes etiam meminit 
Solinns, Marathusse Mela ii. 7. p. 44« 
Cylissi Solinns. Vide Notas et E- 
tnendationes num. 79. 

** Et aliorum] Qnonim nomina 
Meursius recitat, in libro de Creta 
insula. 

« Montes] Solinus cap. 11. p. 29. 
* Albet Creta jngis montinm Dic- 
fynn»i et- Cadisti : qni ita excan« 
descnnt, ut eminni navigantes niagis 
putent nubila.' Albos montes Pli« 
niiiB vocat, xvi. 60. et xxzi. 28. 
Item Ptolem. iii. 17. qnod eoram 
jnga nivibus aemper albent* 

^ Dictpuutua] Idem qni Dictsnt 
Callimaclio, quanquam id Strabo ne- 
gat, lib. xviii. p. 470. Sed Dictyn^ 
n€tum lioc loco habent Mtt. Plintanl 
omnes : Solinus quoqae,et Martianus : 
nomen ex ea re hahet, quod Diciyn- 
na inde se praecipitem egit. Ptole- 
meo, loc. cit. if Adm} tposj et Rc^pvicof 
tfjcpa, quflt naulis bodie Pimta di C^ 



raca, — * Cave Interim huc referat 
ntimmnm argenieum a Segnino deli- 
neatnm, p. 126. secnnd» editioni% 

IMP. CiES. NERV^ TRAIANO OPTIMO 
AVG. GBR. DAC. PARTB : ' AugUStO 

Oermanico Dacico Parthico.* Capnt 
laureatnm. Foemina rnpibns sen pe- 
tris insidet; dextra pateram tenet, 
leevo brachio geatat iufantem: hinc 
et inde ttat miles armatas. Supra 
AIKTTNNA. Infra, KPHT. Cave. in- 
quam, hic te * Dictynnam ' videre et 
* Cretam' piites; qnamvis hic sit 
coinmnnis error, non facit jus. Nal- 
Ins Cnretibiis, ant Pyrrhicae saltatfo- 
ni, ant Dianee Dictynnoe hic locoa 
est. Volnit Ingeniosus et eriiditnt 
nnmmi hiijns opifex uno verbo, qnod 
Latinuro Grfl^cumve esset, hanc cx- 
primere sententiam : < Bis Cspsar 
Trajanns subegit Nomadas Arabise:* 
nno, inqnam, verbo, qnod ex primis 
tingularum Tocum literit conttaret, 
si fieri posset. Cum illa autem bcts- 
NA non satisfaceret, qnoniam ▼ox 
nibili est, ad Orccam B\s se conver- 
tit, et occnrrit illi Dictynnsens mont 
in Creta apiid Plintnm: ttatiiitqae 
Grtscam sententiam couficere, qno« 
niara t\s coounode banc inclioarct, 
nec Latina vox nlla tit» qnae incipint 
a litera r. Scriptit ergo AIKTTNNA: 
invenitque ex singulit ferme literis 
existere banc sententiam piclnFSB et 
arKumento eximie congroentem : a2s 
Kcuo^ap TpaXai^s Tr^ro^c V6ftaBas 'Apo- 
filas, Bia Vcetar Trqjanui iulijteit No- 



NAT. HIST. LIB. IV. 20. 787 

Ipsa abest promontorio sno, qaod Yocatur Criiiinetopoii» 
ut prodk Agrippa^ a CyreDamm promontorio Pbycnnte» 
ecxx V. millia ^ * passuum. Itam Cadisto a Malea. Pelo- 
ponnesi lxx v.7 A Carpatbo insuldy promontorio SaimQmv 
nio LX. mill. in Favonium^ ventnm; Hsdc inter eam et 
Rhodnm interjacet. 

Reliquee circa eam ante Peloponnesum duae Coricse, 
totidem Mylae :^ et latere septemtrioDali, dextra. Cretam 
habenti contra Cydoniam ^ Leace, et duae Badroae. ^ 
Contra Matium^ Dia.9' Contra Itanum^ promontorium. 



Erasrni, Dalec. Lngd. 1606. Elz. et Gronov. — 6 * Recte emendavit Frobenins 
CCXXV, mUHa, Tanta e«t enim locornm distantla. Immo Strabo lib. x. pag. 
475. distantiam illam prodidit stadiorum bis mille, id est ccl. mill. pas«. 
Male Mss. editio princeps, et recentiores, CXXV, mill* Brotier. CXXV, 
omnes codd. Hardaini, item edd. Hardnin. l. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. 
—7 A M. P. LXX. Chiffl. A M. P. LXXX. Oronov. non vero LXXIL ut 
citat Franz. — 8 Ita codd. Harduinf, Vet. Dalec. Hardoin. 1. 2. 8. Milier. 
Bipont. et Franz. et dua Budora edd. vett. et Gronov. et duts Bnto Stepfa. et 
al. — 9 Dria Vet. Dalec. Cia Gronov. et edd. vett. Mox, pro Oninay quod 
babent codd. Harduiiii, Cbiffl. et Dalec. Onita Legitur in edd. ante Harduio. 

NOTiB 

madai AraJbia: primam Consulatu acute scribi posse KPHT. in banc sen- 

Buoquiuto, cnm AiiABt4ADQVi8itain tentiam : Kpkrurros *Vniudw 'H^cju^y 

nnmmis scriptnm est : deinde in ex- TpoOavhs, Fortiatimus Romanorum Im* 

peditlone Parthica : nam in nummis perator Trtyanus. Nihil certius. Pror* 

Trajani jam Optimi et Parthici, et sus absurde vel ipse opifex hic 

ConsuliB VI. legitur apud Occonem, KPHTH scriberet, vel alii in KPHT. 

ARABiA CAFTA. Ad hanc geminam ex- Cretam intelligerent.' Ed, kc, 

peditionem Arabicam signi6candam « CCXXV. [CXXV.] miUia] Vide 

et geminus miles annatus in hoc nnm- Notas et Emend. nnm. 80. 

mo pingitur, et ipsa Arabia Petrseai ' In FavonhmJ Occasum versus, 

quippe in petris insidens, et eadem inqntt, a Carpatho Creta recedit ix» 

Nomadum regio, nbi vagse cum vlris millibus passuum. 

fmminae pneralos gestare cognntur, s Corica , . , MyUB^i De his ceteri 

et viri se telo defendunt. Nihil est scriptores silent. Scopuli verius, 

in pictnra snperfluam, nihil qnod non quam insulse. 

bis captam castigatamve Arabiam Pe- ^ Contra Cydoniami] Sive Cydonem, 

trsam significet. Litera N geniina- de qua paulo ante. Nam et Cydonia 

tnr ob numernm pluralem, VSfuJias, Latinis interduro, ut Solino : Griecii 

Ejns moris sexcenta snnt in nnmmis semper est appellata. Ipsa vero 

exempla. Addidit ingeniosns opifex Leuce hodie est SeogUo di S. Theodoro, 

in imo nnmismate syllabam KRHT. cum arce mnnitissima. Budroce, (sic 

ubi KPHTH certe scriberet integre,sl enim Mss. habent, non Budora,) 

Cretam vellet intelligi. Sed vidit nunc Turluru. 



788 



C. PLINII SBOUNDI 



Onisia, Leace :'' contra Hierapytnam, Chrysa, Gaudos.' 
Eodem tractu Opbiussa, Butoa, Aradas :'° ^ circumvectis- 
que Criumetopon, tres Musagores ^" appellatee. Ante Sam- 
moninm promontoriam, Phoce,^ Platise, Simides/' Naulo- 
chos» Armedon, Zephyre. 

At in Hellade, etiamnum in iEgseo^ Lichades/ Scarphia, 
Caresa/^ Phocaria, complaresque ali» ex adverso Atticas 
sine oppidis, et ideo ignobiles. Sed conira £Ieasina»'< 



^^^^^. 



^##« 



—10 Rkaumui pro Aradtu margo ed. Dalec. Aranu» vef. codex ap. PiDtian. 
Mox, trea Muaagora Vet. Dalec. — 11 Plaekiaf Syrinde» Vet. Daiec. Mox, 
pro Armedon, qaod aervaot codd. ap. Brotier et £d. pr. alii habent Jraicm- 
don, et sic Ald. Jant. Basil. Lnc^d. Erasnni, Dalec. Els. GroDov. HarduiD. 
1. 8. 8. Miller. Bipont. et Franz. — 18 Ita codd. Harduini* cam edd. Hardoin. 



NOTiE 



' Dia^ Ita R. 1. &c. non Cta. £t 
Ptolemso III. 17. ac Straboni lib. z. 
p. 484. A(a viiaost nnnc Standia, 
conflata appellatione pra?o harnm 
▼ocam 8onO| clr rV Aiay. 

i Contra Itantim] Orientale Cretn 
promontorinm illod eit, ubi ae iniula 
in anstrum flectere inciplt: hodie 
Capo Xacro nantis. Ibi et oppidam 
"Itwos fttit, cajut Ptolemsus memi- 
nit III. 17. et Notitia Eccles. Hiero- 
clis: at non est Paleoeoitroy prope 
Candiam positnm, nt viium est eni- 
dito Wro; cam hae civitatea in media 
fere or» illins parte sint qna Boreae 
obvertitur. 

*^ Oatfia, Leuce^ Prior Cqfonisi: 
altera sine nomine eat: ejns tamen 
meminit Antoninns in Itiner. Marit. 

* Ckryeay Gandoa^ Utriosqae Mela 
meminit, ii. 7. p. 44. Posterior Pto- 
lemaeo dicta, ut arbitror, K\aSSos pih 
<roSj iii. 17. adjaceni Cretae, irapcUccf 
Tot rp Kpffiryi et in Notitia Eccl. 
HierocliSy p. 86. Harum major ho- 
die Gaidurognisea* 

"» Aradua] "ApaJHos circa Cretam in- 
sula Stephano. In Mss. et edit. Parm. 
ilraiiiM. Libri valgati perperam, auc* 



tore Frobenio, Rkamnu». 

<^ Mueagores] Mela ii. 7. p. 44. 
'Et qnas Mnsagoras numero tret, 
ono tamen vocabalo appellant.' 

« Pkoee] De Pboce Antoniniis in 
Itlner. Marit. nxarcia insola libjaa 
a Stepbano ascribitur. Simides, vel 
ut Mss. Symidee niuquam comperta» 
nobis : at 1^6pufBos Stephano nrl» 
Cret» dicitur, forte pro insula Cre- 
tics ditionis. Nauloclios, ea est qass 
Naomachos a Mela, una cnm Ze- 
phyre, appellatur, loc. cit. Armedoa 
(sic enim Mss.) vel Armendon, qass 
sit, penitas obscuram. Et scopalis 
omaes, qnam insulis, propiores. 

P Lickades] De his Strab. lib. ix. 
p. 486. 'ZifTavda «li al Aix^s ica\»6' 
lupui Tptts v^troi, K, r. X. Hamm com- 
plnres Idem Strabo refert lib. i. p. 
60. terrsB motu esse demersas. Siu^ 
^ia ex adverso in continente nrbem 
habet cognomioem, in Locroram ora, 
de qua cap. 18. dixtmus. Caresa, tn 
Mss. Coresa. Pkocaria a phocis sen 
vitulis niarinis accepisse nonien vi- 
detur. In Mss. Pkocasia, 

<i Contra Eleusina] De qua egimus» 
cap. 11. Ipsam vero SaAc^ahodie 



NAT..H1ST. LIB. IV. 21. 



789 



clara Salamis : ante eam Psytalia : a Sunio'^ vero Helene 
qainque mill. pass. distans. Dein Ceos ab ea' totidem, 
quam nostri quidam dixere Ceam^ Grseci et Hydmssam. 
Avulsa Euboeae, qningentis '' * longa stadiis fuit quondam : 
mox quatuor fere partibus, quae ad Boeotiam vergebant, 
eodem mari devoratis, oppida habet reliqua, lulida,'' 
Carthseam : intercidere Coressus^ Poeeessa. Ex hac pro- 
fectam "" delicatiorem '^ foeminis vestem, auctor est 
Varro. 

xxi.- Euboea * et ipsa avulsa Boeotiffi» tam modico inter« 
fluente Euripo, ut ponte ^ jungatur : a meridie * promon- 
toriis duobus^ Geraesto « ad Atticam vergente, ad Helles- 
pontum Caphareo insignis ; a septemtrione, Cenoeo : nus* 



1. 2. S. Miller. Bipont. et Frans. Maresa edd. ▼elt.— 18 Hydnuaam atmUam 
Eub€M. Umnquagitiiia^ ipe, Vet. Dalec— 14 Cod. Dalec. deUctatumis. 
Cap. xxi. 1 Ita Vet. Dalec. alH ap. Hardttin. edd. Harduin. 1. 2. 8. Miller. 



NOTiC 



Cohaij in Saronico sinn : Ptytaliam 
LypaoamUiUa incoln ▼ocant. De liac 
Pausan. lib. i. pag. 67. Vrjeos 8^ «^ 
3«A<vi?Vrfy iori Ka^JWfUpii ItvrrdXua, 
K. r. X. 

r A Sunw] De Sanio» cap. 11. De 
Helene» Mela ii. 4. p.43. 'In Attbide 
Helene est, nota itnpro Helenie : et 
Salamis excidio claasis Persicn no« 
tior.' Helene, nt olim Moitplf, Ste- 
phano teite, dicebatnr, qnod est in 
longnm porrecta, sic bodie MocrontM, 
boc esty luuqA vntros, vocatnr. 

• Ceo8 ab m] Ab Helene totidem, 
boc est, quinqne pass. mill. distans 
K4tts Strab. lib. x. p. 486. aliisqoe. 
Kia p^os Ptolem. iii. 16. HydrussK 
cognomen a copia aquarum petitnm, 
Heraciidea, cap. de Politia Coorum, 
inaulie Coo attribnit, non Ceae : sed 
Ceon et Coon ab ipso confundi, se- 
quentia ejos ?erba declarant. Nnnc 
CJa, vel Zea. 



* Quingeniis] Lxn. m. d. pass. 

" luiida'] 1ov}dSfKaf0aia^Uot4it<r&a, 
Kofniffffia Straboni lib. x. p. 486. 
Koffiioirhs Ptolemeo iii. 15. De Car- 
th»a Ovid. Met. vii. 860. ' Transit 
et antiquae Cartbaeia moenia Ce«.' 

^ Ex hac profedam] H»c iisdem 
verbis Solinns, cap.7. p. 23. Vide 
qnsB dictnri snmns in Notls et Emend. 
ad libmm nndecimnm, nnm. 42. 

» Eubeea] Nostris NegrepoHi: Egrsp' 
pos olim, voce ab Euripoi,ui arbitror, 
de6exa. Hunc porro Plinii locnm de 
more transcribnnt Solinns, cap. 11. 
p. 30. et Martian. lib. vi. cap. de 
Thracia, pag. 213. Accepit a Pom- 
ponio Piinins ex ii. 7. p. 43. 

b Ut ponU] Qni pons hodieque ex- 
stat, longitudine ccl. pass. 

c Gertesio] Ttpaurrhv^Ka/papebSfKii* 
vatoPf promontoria Eubttas terna, 
Slraboni lib. x. pag. 444. et Ptole- 
mso III* 16* 



790 



C. FLINIf SBCUNDI 



qnam latitadinem altra xl. iDillia passaum exteodit iras' 
guam iatra dao millia ^ oontraliit : * sed. in loDgitodinein 
univers» Boeatias, ab Attica Thessaliam usquey prasteota 
in CL.' mill. pass. ciTcuitm vero trecenta sexaginta qainque. 
Abest ab Hellesponto parte Capharei^ coxxv. mili. pas- 
suamy urbibas clara qoondam^ Pyrrtia/ Portfamo, Neso,' 
Cerintbo, Oreo^ Dio, jEdepso, Ocba, CEchalia : nnnc Chal- 
cide^K cujas ex adverso in continenti Anlis est : Gersesto,'' 
Eretria, Carysto, Oritano/ Artemisio^ fonte Arethusa/ flu- 
mine Lelanto^J aquisque calidis, qaad Ellopiae ^ vocantur. 



BipoDt. et Franz. ad meridiem edd. ante Harduin. — 2 ' Nugquam hUiiudhum 
ulira XX, M,p<u». exiendit, nuMquamintra II, M. contrahit Vet. astipnlantibna 
Strabone et Fomponio. Ms. legit: nu»qtuim tn/ra, ^c. non intra,^ Dalec. 
intra XX, milUa Gronov. et edd. vett. Mox, unitersa Bceotia margo edd. 
Dalec. et Gronov. er panlo post, CX, mill. pats. ibid. ex recentt. librii.— 3 
Neside Vet. Dalec. Meso edd. vett. et Oronov. Mox, Ceritho Vet. Dalec— 4 

NOTiE 



^ Intra duo miUia'] Yide Notas et 
Emend. nnm. 81. 

• Praienta in CL,"] lo longitndi- 
nem cl. mill. pass. toti Bceotie appo- 
sita. 

' P^hai Pyrrim meminit Meia, 
)o€. cit. Ooptffiot/ Sniiias. De Neso, 
(sic enim ex Msa. Reg. 1. 2. Colb. 1. 
8. Paris. pro Meoo rescripsimns,) 
idem Mela : hodieque Neao vocatur, 
in parte insnl» boreali. K^iptvOos Ho- 
mero cognita Iliad. B. 688. et Ptole- 
maeo iii. 16. 'fipc^f, ir^X» E^i3o(«sSt«^ 
phano. Hinc Oritte popnli, quos Da* 
iecamp. in Athen. lib. i. p. 14. ad In- 
dos Oritas perperam refert. Acoi' Ho- 
inero rursnm loc. cit. et Strabont 
lib. X. p. 446. Mrt^s eidem 8trat>o- 
ni» p>g* 446. cum thermis Hercnleis, 
aquisve bnlidis. "Ox*! Enstathio in 
Iliad. p. 279. et montis nomen eC ve- 
tnsta Eubcsas totins appeliatio fnit, ab 
oppido, ut apparet cognomine. Olxa- 
\ia denique et apud Stephanum £u- 
boeae oppidnm est, 

s Hune Chalcide] XoXjcU Eustathio 
loc. cit. aliisque. Hodie abEuripo af- 



flnente Negrepont, qnasi |y Kvpiw^, 
quam vocem sequior nsus in Negripo 
prinmm transformavit. De Aiilide 
dlximns cap. 12. 

■> Geraeto'] repuurrhs le^fjoif contra 
Snninm, Atticie promontorinm, nt 
anetor est Strab. lib. x. p. 446. Ho- 
die loMtmra. 'Eperpia Strabooi qnoqne 
loc. cit. nonc Trocco. Kcipvoror Ste- 
pliano, de qno oppido ille mnlta : 
nnnc Caetel HfM$o. ' Opnlentissimss 
Carystos et Cbatcis^' inqnit Mela ii. 
7. p. 4S. De Oritano nibil comper- 
tnm. De Artemisio Ptolemsiis tii. 
16. 'SpriiiAos kp^, Stephano 'A^rt- 
fdaiov. 

^ Fonte ArethuM] De qno Strabo 
conanlendoSf lib. i. p. 68. 

i Lehinto] Flnvium igniti Inti ter- 
r» htatn «rnpiase tn Lelanto campo 
idem Strabo narrat loc. cit. £t pro* 
pe Orenm KdhXatfra irora^ir idein 
collocat, lib. x. p. 446. qnem pro 
Plinii Lelanto accipi si quis velit, non 
admodnm reloctabor. 

^ Qua EUopia] Ab EUopia Euboese 
regiooe, de qua Strabo, p. 446. 



NAT, HIST. LIB. IV. 22. 



791 



nobilis ; notior tamen marmore Carystio. Antea yocitata' 
est Cbalcodotis/^ aut Macris, ut Dionysias et Epborus tra- 
dunt: ut Aristides^ Macra: ut Callidemus, Cbalcis, eere 
ibi primum reperto: ut Mensecbmus^ Abantias: ut poetae 
vulgOy Asopis. 

XXII. Extra eam in Myrtoo* multce, sed maximc il- 
lustres GlauconDesoSy^ et iEgilia.' Et a promontorio 6e- 
raestOy circa Delum in orbem sitae (unde et nomen'' traxere) 
Cydades. Prima eantm Andrus"^ cum oppido, abest a 
Geraesto, x. milL pass. a Ceo xxxix. mill. Ipsam Myr- 
silus CauroDy deinde Antandron cognominatam tradit: 
Callimachus Lasiam, alii Nonagriam, Hydrussam^ Epa- 
grin. Patet circuitu xcvi. mill. pass.* Ab eadem Andro 



■^■^^*^*^^^ ^ ^»^ 



Oroatane Vet. Dalec— 5 ChahodonlU edd. vett. et Oronov. 

Cap. XXII. I ^gUa Chiffl. BegialU Ptolemso.— 2 Ita codd. Hardiiini et 
Cfaiffl. ciiin edd. Harduio. 1. 2.S. Miller. Bipont. et Franz. XC, mill, paes. re- 

NOTiE 



* Chalcodoiis] Quod »8 prima de- 
derit, tere ibi, ut mox snbjicitnry 
prironra reperto. Ita scribi porro id 
vocabolnra, tum Msi. monent, R. 1. 
S. Colb. l. 2. &c. tnm Orceci sermo- 
niB proprietas exigit : non, nt hacte- 
nu8 editum, ChaleedonHs<. Sic MaKpHf 
a iongitudine Stephano dieta est, vel 
Mairpd. Ab Abantibns, qni eam din 
tenuere, ^Afiairrids, 'Afiavrls Pansan. 
lib. V. p. 332. Unde lefAv otJhu 'Afidt^- 
T«y a Nonno appellatnr, Dionyr. xiil. 
p. 361. Nomen ntmmqne Hymno 
tn Delnm Callimachns vb. 20. com- 
plexus : Mojcplr 'Afiarriiu 'EXKffin/^, 
et Dionys. Perie^. vs. 620. Ab Ato- 
pide deinde, hoc est, a Danae, vel 
^flna Asopi fiiia postremnm ei no- 
men est inditum : Scymnns Chlus, p. 
23. de variis Enboete appellationibns : 
At& r^v <p^iy, rh irp6rtpoy, &s ^<r}y, 
MoKfiis, "Eirwtv inrh t^f Keyofidpfis 
*A^i^i8of , Xp6y<p Kafiovffa rotiyofia, £0* 



* /» Myrtoo} Deceptns est Pintia- 
nns ancipiti ac gemina Myrtoi maris 
appellatione. Alind enim est Myr- 
tonm pelagns Plinio, Straboni, Pan- 
saniae, Melae : alind Ptolemno. Huic 
circa Cariam est: illis a Creta ad 
Atticam. Videl^trab. lib. ii. p. 124. 

^ Gknieonneeo»] TKo^kou vrj<ros Pan- 
saniae lib. vi. ^giliam Plinii cum 
Begiali Ptolem»i eodem errore Pin* 
tianns aliiqne eandem esse existi- 
marunt, quo is putavit idem esse 
Ptolemseo Plinioque Myrtonm mare. 
Illa Pondico liodie, Ista Spitilus : re- 
liqnae Micremisia, hoc est, parvae in- 
solae» communi vocabnlo nuncnpan- 
tnr. 

® Unde et nomen'] ' Orbem enim k^jv 
AoK,' inquit Solinnsc. II. p. 30.*Oraii 
loqunntur.' Expressit id Orapco car- 
mine Dionysius Perieg. AtjKov ^kvx- 
Ai^avro, ical oifyofxa KvKKdJSts €uriv. 

* Andrus] Andro, 



792 



C. PLINII SECUNDI 



passus mille, et a Delo quindecim milL^ Tenos/ cum op- 
pido in XV. mill. pass. porrecta, quam propter aquarnm 
abundantiam, Aristoteles ' Hydrussam appeliatam ait, ali- 
qui Ophiussam. Ceterae: Myconos^^ cum monte Dimasto: 
a Delo quindecim milL^ passuum. Siphnus/ ante Meropia^ 
et Acis appellata, circuitu viginti octo mill.^ pass. Seriphus' 
XV. 7 Prepesinthus»^ Cythnos. Ipsaque longe clarissima» 
et Cycladum media, ac templo^ Apollinis et mercatu cele- 
brata, Delos:'' quae diu fluctuata, ut proditur, solamotum' 



^^^ 



centiores rodd. ap. Dalec. XCIIL miU. pa$». edd. vett. et Orono¥.»S Re- 
ccntr. codd. ap. Dalec. et a Delo X. nitSu. Mox, cum o. XV. miU. pau. edd. 
ante Brotier. cum o. tn XV. tfc. Cbiffl.-^ Mycane Vet. Dalec. — 5 ' Ita libri 
omnes scripti et editi. At Cl. Tonrneforf, Voyage du LewnU^ tom. i. pag. 342. 
Plinium argnit, quod XV.miU. scripierit; cnm a portu Myconi ioBolae, nunc 
Myconiy ad parvum portum Deli, qno vnlgo appellitur, sint tantum F/. miUia 
poMuum.* Brotier. XVII. mt/l. Vet. Dalec. A. miU. alii codd. Dalecampii. 
Moz, antea Meropia Cbiffl. — 6 ' Tournefort, I. c. pag. 205. ait numerari XL. 
mUL* Brotier. — 7 ' Ita Ms. Reg. 1. eteditio princeps. Male recentiores dtio- 
decim. Sed exilior adhuc est nnmerns, XV. Cl. Touroefort, ibid. p. 214. alt 
eam patere circuitu amplius XXXVI. miU, poM.' Idem. Senplua duodeeim 
etiam Gronov. HUrduin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franz. — 8 £dd. vett. et 
G ronov. darMnma, Cycladum media, iempio; Chiffl. alii codd. ap. Harduin. 
edd. Hardnin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Frans. d. et Cycl, m. oc fem/iJe^--9 



NOT^ 



« Tenos] Tqyof. Nunc Teno. 

' Ariitoteles] Et ex Aristotele, vel 
quisquis is est Auctor libri de Mirab. 
Auscnlt. Stephanus, verbo Tijvos, 4k- 
XifBTi 8i *T9pov<rirat quod nempe irrige- 
tnr aqois, md 'O^towrffa, quod angui- 
bus scateat. Aristopb. Schol. in 

Plnt. Ix*'''' ^*' ''V T^^V t*^ '''^ KmKd* 
^w vfyr(p 6^u ffol (rKOfnrioi 8eiyo2 iyl» 
vovro. Ac forte etiam inde Hydrnssa 
ab hydris, non ab aquis, eat vocitata. 
Quin et vox ipsa Ti}wa Hesychio Ix^* 
¥a est, boc est, orpera: ut eodem 
spectare nomina haec omnia videan- 
tur. 

V A/yconos] VLiKowos fxia r&p KvicXrf- 
9uv Stephano, Mons ibi AljuaoToi ap- 
pellatua, quod dnarom instar mam- 
roarum gemino vertice eminet. — * In 
Itinerario Georgii Wheleri, p. 191. 



dicitnr Myconos a Delo non abesse 
ainplins tribus passnum millibns. 
Nnnc Turcis paret.' Ed. mc. 

^ Siphmui] 2(^s Stepbano, et ea- 
dem Mcptfvti prins, nt anctor est eti- 
am Nicol Daroasc. in Excerptis, pag. 
494. appellata. Vide Notas «t E- 
raend. num. 82. Hodie Sifano, 

* SeriphMs'] Xipu^s Straboni lib. x. 
pag. 487. Nnnc Serftno, Deserta 
insola, quosontes Romani relegabant. 
Tacitos Annal. iv. de Casslo Severo : 
' In Seriphio saxo consennit.' Jnve- 
nal. Sat. vi. 662. ' Et parva tandem 
carnisse Seripho.' 

i Prepedntiws] Tlptst4ffw9os et K^ 
ifos Straboni lib. x. p. 486. Hsee 
hodie Fermma dici existimatnr. 

k Delos] A^Aos. Nobis, les SdUias. 
a corrupta voce Graeca, ds AiKouu 



NAT. HIST. LIB. IV. 22. 



798 



terrae non sensit. Ad M. Varronis aBtatem, Mucianus^ pro* 
didit bis concassam* Uanc Aristoteles ita appellatam pro- 
didit: qnoniam repente apparaerit™ enata. JEglosthenes 
Cynthiam/ alii Ortygiam,'' Asteriam^P Lagiam,^'' Chlaniy- 
diam, CynaBtham, Pyrpilem igne ibi primnm reperto. Cin- 
gitar qainque mill. passuum : " assurgit Cyntbio monte."! 
Proxima ei Rhene/ quam Anticlides Celadussam' vocat : 



^^^*^^^***^^ 



Tolet. «Mfit. Ai M. Vammi$ atate Mutianua; Qronov. et edd. vett. atnni ad 
M, Vartoma ^Biatem, ifc. — 10 Pelatgiam Vet. Dalec. Mox, Cynihiim PyrpoUn 
codd. ap. Dalee. Cynthum etinin Steph. — 11 * Ita libri omnes Bcripti et editi. 
Cl. Tourneforl, ibid. pag. 842. perperam Pliniam arguit, quasi qwndeeim 
milUa paasMwn icripserit/ Brotier. Mox, Cyniko monte edd. vett. cam Oro- 
nov. Harduiu. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. CmUao monle Chiffl. Cynthi» 



NOTiE 



Incol» MegadiU vocant. Adjacet ei 
Rhene, de qua mox Plininsy et minor 
Delos a civibns appellatnry non Fer- 
nrina, ut quibusdam visum est, qnas 
longe hinc abest. 

1 Soiamotum'] SenecaNatnr.Qnsst. 
VI, 26. pag. 012. *Sed movetnr et JEr- 
gyptus, et i><ns:;;a]iam Virgilins stare 
ja.8sit, * Immotain(ftoc ^oli dedit, et 
contemnere ventos.' ii>«e.Philo8o< 
phi qaoqney credula natiO;\ixemnt 
non moveri, auctore Pindare. Tha- 
cydides ait antea qnidem imraotam 
fnlsse: sed circa Peloponnesiacnm 
bellnm tremnisse. Callisthenes et 
alio tempore ait hoc accidisse/ &c. 
£n qnod Mncianus prodidit, bis ante 
Varronis aetatem terrs motu Delon 
concnssam. ' Vide Caliimachum Hym. 
in Delum. Thncyd. lib. ii. pag. 104. 
belli Peloponnesiaci anno primo tre- 
maisseait,Olympiad.LXX XVIII. Ante 
Marathoniam pngnaro, Herod. lib. 
Ti. n. 98. pag. 860. 

"* Apparuerit'} Uaph rh ZfjXov. Ser- 
vins ad ^neid. iii. 76. * Delos dici- 
tar» qnia diu latnit, et postea appa- 
rnit. Nam 9J)Xoy Orsci manifestum 
dicunt. Vel quod verius est, quia 
cnm ubique Apollinis responsa ob- 
scura sint, manifetta iUic dabaotur 



oracnla.' 

" Cynihiam'] A Cyntho monte, de 
quo mox StephannSy verbo A^Aoj^ 
iaakeho tk KMos^ ... icai*A<rr€p/ay aal 
U^XMrytOf nai XXoftviUh 

^ Ortygiam'] A copia cotnmicam, 
rmr hfrrirftt»^ qnas lllic sunt, nt anctor 
est Phanodemns Rernm Atticar. lib. 
II. apod Athen. lib. ix. pag. 892. 
Aliam cansam affert Schol. Apolionii 
ad Argon. i. 808. 

1P Asteriam\ SoHnus, cap. 11. pag. 
80. de Delo : * Eadem est Ortygia/ 
inquit, ' nunc Asteria, a cultura 
Apoliinis : nanc a venatibns Lagia, 
vel Cynsthus: Pyrpile etiam, quo- 
niamet ignitabnlaibi,et ignis inventa 
sunt, In hac primura vis» coturni- 
ces aves, qnas iprvyas Orasci vocant.' 
Lagia, sen leporaria, a lepornm fre- 
qnentia, Xayohs Orseci nuncnpant : 
Cyntethus ab ardore canum venatico- 
rum dicta est, hirh rov leuphs et «df(?«. 

<i Cynthio [Cynthomonte'] KMos Spos 
rris A^\ov, Schol. Callim. p. 9. Nonc 
monie Ciniio. Non ille qnidem ex- 
celsas,ot Strabo mentitur, sed vix al- 
tior CapitoHno Romap, teste airr^wTQ 
Oeorgio Wheiero in Itinerario pag« 
176. 



794 



C. PLlNll SRGUNDl 



item Artemin '^ Heilanicus. Syros/ qaam circaitn patere 
viginti millia pass. ptodtdere yeteres, Mucianus centnm 
sexaginta. Oliaros," Paros'' cum oppido^ ab Delo xxxviii. 
miil. marmore nobilis^ quam primo Platean/''^ postea Mi* 
noida vocarunt Ab ea septem mill. quingentis Naxus, a 
Delo' xviii.'^ cum oppido, quam Strongylen/ dein Dian, 
mox Dionysiada a viuearnm ' fertilitate, alii Siciiiam ^ mi- 



monie codd. Re%g. Brot. et Ed. pr.— 12 Ati&miten edd. ante Hardain. Mox, 
Scyros Vet. Dalec— 13 PkLtttam cod. Dalec. Paciiam edd. vett. et Oronov. 
Mox, Minoam, pro Minoida, Steph.— 14 * Ita libri omnes. At certe crror esf. 
Naxos enim, niinc f^axie^ magta distat a Delo, qnani Paroi ; et ipse Pliniiis 
xxxviii. mill. inter Paron et Delon modo snpra nnmeravit. Cl. ToiHtiefort, 
ibid. pag. 343. ait esse xl. mill. pass. inter Delon et Naxon. Oppidnm antem 



NOT^ 



' Rktnel 'P^FQ, VTiaos fuiep^ irXi^rfoy 
A^Xovy 6Xiguo a majore Drlo freto 
dispescitnr. PlnUrcb. in Nicia, p. 
625. 'Pnyairi pfjffos Herod. iib. VI. p. 
866. n. 97. 

■ Celaduaeam] A strepitn nndarnm, 
id enim est proprie KtXaBuy. A Dia- 
nse nomiDe^Afrrc/Aii^. 

' Syros] 3^1 Straboni lib. x. p. 
486. aiiisqne. Jnxta Detnm : ^ ^6pa 
w9iaos fda r&y KwcKiZw 9\iiaiow A^Xov. 
Snidasy verbo ^peicAhis» Fuit enim 
Pherecydes Syrins. Nnnc Sira.^ 
* Meminit Homerns insnln hujns in 
Odyss. 0. 402. N^^s ris S^pii; leixXJ^. 
tcerai, cfirw hxoieis, *Oprvyliis itaBirtp' 
Bty^ieiTpoirai^Xtoto, Suarius Ulyssis, 
qui erat in Ithaca, nibil aliud his ver- 
bis significat, qnam Syron insulam 
Yiltra Ortygtam sive Delnm esse: 
et quando in ea insula sol exoritur, 
tnnc reverti eum slmul ad Ithacam 
illustrandam, sive mox cnm Itha- 
censibns apparere. Syros ad Eornm 
Peloponnesi est, ad occasum Ithaca. 
Non plns sapere certe Suarius po- 
tuit.' Ed, sec. 

" OUaros] Et Umc inter Cyeladas 
Stephano, *Q}dapos vnaos rAr KvicA<(8«v 
fda, quam et a Paro distare ait ex 



Heraclide, stadiis Lviir. sen vii. x. 
CCL. p. Nunc Roceki, Straboni lib. x« 
p. 486. ^ClXiapos. 

^ Paroi] ndpos, qnae et McM^a Ste* 
phano : Solino cap. 11. p. 31. et Isi- 
doro, Orig. xiv. 6. ' Minoia/ qnofl 
a Minoe snbacta. Hodie Parie. 

* Quam primo Platean] Hoc est, 
HXwreuVf a planitie. Vide Notas et 
Emend. nnm. 83. 

' Naxu9y a Deto] Ita Solinns cap. 
11. p. 31. Sed conrnptns taroen nn- 
merns, nt omnia rite perspicienti 
constabit. Vd^os olim, hodie NaxL 

y Strongylen] A rotnnditate : nee 
tamen est absolnte rotunda, sed vitis 
folio similis, ut ait Enstath. Alar quo- 
que appellatam esse tradnnt Diodo- 
rus Sic. Bibl. lib. iv. p. 264. et ex 
Callimacho Schol. Apollonil, ad Ar- 
gon. IV. 426. Hffic Dia est, de qua 
Ovid. Met. viii. 174. Strongylen op- 
pidum in Naxo falso credit Sotinnsy 
loc. clt. nam ipsa Naxos Strongyle 
est. 

■ A rinearum] Vel qnod hospita 
fuerit Libero Patri, nt ait Soiinus. 

* Sleiliam] Quod pari cum majore 
Sicilia fertilitate sit : vel, ut Agatbe- 
merus ait Geogr. i. 5. quod inter Cy- 



NAT. HIST. LIB. lY. 23. 795 

norcm, wat GaHipolin appeUanutt. Patet circuitu septna- 
ginta <]ainque inill. pass.'^ dimidioque major est quam 
Paros. 

XXIII. Ethactenus quidem Cycladas servant: ceteraSy 
qnce seqnuntury Sporadas.'' Sunt autem Helcne» Phacassa, 
Nicasia,^ Schinussa/ Phoiegandros:'*et aNaxoxxxviii. 
mill. passuum/ Icaros : ' quae nomen mari dedit, tantun- 
dem^ ipsa in longitudinem patens, cum oppidis^ duobus» 
tertio amisso : ante vocata Doliche> et Macris^ et Ichtbyo- 
essa. Sita est ab exortn solstitiali Deli,' lii. mill. pass.> 



^^^•^■^^■^^■^^^^ 



Naxi iosule dicitur qnoqne Nnxia.^ Brotier.— 16 Cod. Dalec. LXXX, milL 
pass. 

Cap. zxrii. l Phacmua margo edd. Dalee. et GronoT. PAocussa, Hecaria, 
SekmtMa, PhaUgandr^i Vet. Dalec. Phoeuisa, Hacosia, S. Phalegandroi codex 
alter ejiiiiiieni ; PkocMtaa^ Phaearia, S. PoUgradoo CMfii. Phocunay PhacaAia^ 
Schimuta, Phaiegandroi edd. veti. et Gronov. — 2 * Ita optime Ms. Reg. 1. ct 
editio princep*. At ti PliDiiisaccnrate Icari insnltt distantiani a Naxo deter- 
mioavit, ejni longitndinem majorein, qnam par ent, fecit. Jnxta Cl. Tourne» 
furt, lom. 11. pag. M. Icaroa maula liat>et circnttn 60. millia paasnnm.' Bro- 
fier. a Naxo decemet septem mill. pau, edd. vett. item Hardniu. 1 . 2. S. Miller. 
Hipont. et Frans. — 3 Ita Editio princeps. a Delo quinquaginia miU. pass. edd. 
vett. et Grooov. DeH quinquaginta miU. pau. Hardain. 1.2.3. Milier. Bipont. 
et Frans. Mox, ' a Samo triginia quinquemiU, Ita Ubri omnes. At fretum in* 

^ NOTJE 

^•kRlas magnitndine prtecipiia. ^ learo»] Straboni et Ptolemso 

^ Sporadao] 2««fi8ff Dicearclio p. ^hcapla: nnde nunc Niearia dicitnr, 

181. aliisque : ita dictSB qnod sparsim factitia voce ex dnabns, 4y 'iHopic^. 

jaceant, ac veluti tenere dissipatse. Eadem Mok^t, et AoXix^ a longitu- 

« Holene, Phaeusmt Nicaeia'] *EXlin|, dine : eadem a piscium copia 'IxBvS- 

tacAMra, Vucaffia, ^x^^^ Wde No* wffa Stepbano, Heraclidi lib. de po- 

tms et Emend. niim. 84. Helene nnnc litiis *lx^vowr<ra appellatnr. Meucpls 

Pira. Nicasia Rachia: Phacusa Fe» mrsum Scliol. Aristoph. in Nub. pag. 

cueaa e»t, Mareo BosrhiBi. 135. *lxfiv6€<rffa et Enstathio, p. 306. 

* Sehinueea] Cni est a lentbeo no* Utroqne nomine ab Agathemero 

men. 2x<yoS^a Hesycbio vrj<r6s hm Geogr. i. 5. agnominatnr. 

«Mc^f . Hodieqoe Schxnuta dicitur, s Tfliilaiidem] Hoc est, xvii. M. P. 

et Naxo ad fioream adjacet. Circnitns vero, Strabone teste, lib. 

« Pholegandr»i\ Stephanns: «oX^ Xiv. p. 680. stadia trecenU complec- 

TorS^s, ini<rof rw ^mpdiSmy, iaih ^\c- titnr, hoc est, xxxvii. M. D. P. 

ydi>lpoo rov Mlimos, K, r, \» HxcStc- ^ Cum oppidis] Unde Scylaci vo- 

phaous ex Strab. tib. x. p. 484. Pto- catnr '^uapos MtoXm, p. 22. Horum 

lem. III. 16. est *tk6m^pos, Hesy- altcrum o2v^ Athenieo Ub. i. p. 30. 

cbio ♦X^oySpos. Hodie Policandro, ' Solsiiliali Deli] Abest Icarns ab 

ad orttim Melo Sicinoque opposita. ea Deli parte, qu« ad exortnm sol- 



796 



C. PLINII HECUNDl 



Eadem a Samo triginta quinqne mill. Inter Eoboeam et 
Andram decem mill. pass.^ fretOi ab ea GeraestamJ centnm 
dnodecim mill. quingeiiti pass. Nec deinde servari potest 
ordo. 

Acervatim ergo ponentur reliquae. Scyros:'' los' a 
Naxo viginti quatuor mill. pass.^ Homeri sepnlcro vene- 
randa/longitadinis viginti quinque mill. ante Phoenice™ 
appellata. Odia, Letandros/" Gyaros^ cum oppido, cir- 
cuitu duodecim mill. passnum. Abest ab Andro sexaginta 
duobus mill. pass. Ab ea SyrnosP octoginta mill. pass. 
Cyna&thus : 7 1 Telos ^ angaento nobiiis, a Callimacho Aga- 



ter Icaniin et Saoinm, qnod nnne dicitnr U gntnd Bofax, eRt tantnm xviir. 
mill. passnuni latitndine, nt constat ex Cl. Tonrnefort» ibld.' Brolter.— 4 
Cliiffl. XX, ndU, ftasa. — 5 £dd. vett. et Gronov. reUqua, ios a Naxo vigmH 
quatvor mUL pasB, Cliiffl. reliqiuB, Scffros. losa JV. XVIILmUL pata. Tolet. re- 
liqva, Scyros. los a N. viginti qttatiior, ^c— 6 Vet. Telandrea. Mox, cod. Da- 
lec. circtdtu XV. m. p. prope. Chtffl. XXV. Paulo poat, edd. vett. et Gronov. 
ii^Anero; Vet. Dalec. et codexejosdem, a6iliidro. — 7 Cfnetkiu cod. Daftc. 



NOT^ 



stitialem vergit. Vide Notas et E- nnaqnam andita. 
roend. nnm. 85. *» Gvaraol rA 



roend. nnm. 85. 

i Ab ea GertBstmm] Ab Icaro scili- 
cet, Geraettuni Enboeae promontorium 
insnlam Andrnm reapicienty cxii. m. 
D. pass. medio inter Andnim et Ge« 
nestum freto, quod non altra decem 
millia pass. se porrigity comprehenso. 

^ Scyros} Hodie 8. Georgio di Scy^ 
ro. SicdpQs olim, Neoptolemi Achillis 
F. natalibns clara. Vide Notas et 
Emend. num. 86. 

* los] Hanc Cycladibns Stephanns 
adjudicat : hodie Nio^ ex gemina vo* 
ceiy^. Homeri manibns illnstrata. 
Scylax, p. 21. lof , hf TaiT^" Ofnipos W- 
Oairrau Strabo similiter, lib. x. p. 
484. et oraculnm vetns apud Ste- 
phan. 

°^ Ante Phmniee'} Qnod ea palmife* 
ra sit, ^oivIkti Stephano. 

^ Odia, Letrandos] Mss. Odia, O- 
lentrandos: qon mihi nomina altbi 



^ Gyaros'] T^apos Straboni lib. x. 
p. 486. Hnc Romani noxios ablega- 
bant. Jnvenal. Sat. i. 7S. ' Ande 
aliqnid brevibns Gyaris, et carcere 
dignnm.' Et Sat. x. 170. *Ut Oy- 
ari elansns scopolis, parvaqne Sert- 
pho.' Holstenins nnnc pntat esae 
Cdloiro vel Coloura : verius alii Jmi- 
ro, inter Androm et Ceam inanlam. 
Apnd Philostr. de Vita Apoll. vii. 8* 
p. 341. T^apu pro T^apa. 

P Ab ea Symos] Vide Notas ct 
Emend. nnro. cit. 

4 Cffnaihus] Quo nomine Delon 
ipsam olim nnncupatam diximns cap. 
22. 

' Telos] TvXos, Stephano, Av^ritf 
•Hi\ws, a fetnigrmd copia, qnod in 
njAXivvfi^ovcompositione partes praa- 
cipoas obtioet, ut dicemus xiii. % 
Hodie Piscopia. 



NAT. HIST. LIB. IV. 23. 



797 



thussa' appellata. Donusa/^ Patmos*' circuitu triginta 
milL pass. Corasiae/ Lebinthus,^ Leros, Cinara : Sicinus,'' 
qu» antea (Enoe:^ Hieracia^^ qn» Onus: Casns/ quae 
Astrabe :"' Cimolus/ qu» Echinussa : Melos ^ cum oppido, 
quam Aristides Byblida appellat, Aristoteles Zephyriam^ 
Callimachus Mimallida, Heraclides Siphnum/ et Acyton. 



CynetJuuta OronoT. et edd. wetU — 8 DtoiiyM OronoT. Mox, PtUhmM Vet. 
Dalec. et Harduin. 1. Patmu circuitu L^mUUpaat. nonnulli ap. Dalec. Deindey 
Sieemu Strab. ^tctiMf Ptolem. — Ita ex codd. emendavit Hardnln. Orsce, 
'Upaicia' Oronov. et edd. vett. Heraiia* — 10 Cato»f qu4B Actrabe margo edd. 
Dalec et Oronov. Moz, Cim»bu, qute CAtmifM Vet. Dalec. Paulo post» in 

NOT^ 



• > Agathutaa'] Stephano qnoqne, 
TifAtff, qnam inter Cycladai reponit, 
iKoKttro ^ ffol *Ay40ov<raa, £t Hesy- 
chio, apttd qnem A^Xoi pro T^Xos le- 
gitnr. 

^ DontfM] Ita libri omnes. MelsB 
II. 7. DonyMo. Stephano, Lowovoia^ 
et a Dionyso Ltoywria, Viridi mar- 
more nobilia : nnde * viridem Donn* 
•am' appellat Maro. Ut Gyaros, 
reomm olim ezilio infamls. Vide 
Tacit. Annal. iv. p. iO& 

" Patmoe] Solo D. Joannis Aposto- 
li secessu clara. Straboni lib. z. p. 
488. Tliriios, At in nummo Severi^ 
•pod Patin. p. 285. £N IIAeBfa. Ho» 
die PaXnioM. 

▼ CoTanai] Straboni, loc. cit. Ko- 
poo-otai, ab Icaria Tersus occasum 
paulnm disjnncts. Scopoli snnt, qnos 
hodie Di^oitist vocant, teste Marco 
Boschini. 

« LebiiahMi] Aifiu^ Straboni lib. 
^. pag. 487. Ovid. Met. viii. 223. 
' Deztra Lebinthos erat, fcecnndaqne 
melle Calymne.' Hodie Levita. Mox 
Ijcros eidem Straboni, pag. 488. A^- 
po$. ILivapa Athenteo memoratnr, lib. 
II. p. 71. 

* iSidniis] Jnxta Pholegandrum, 
aoctore Strabone I. x. pag. 484. apud 
qoem ^Unyos pro ^iKUfos, perperam 



appellatnr. Nonc Sieiuo, De ea So- 
lon apnd Laert. E%}y 9h rir* iyii ^- 
KtydvliptoSt ^ SiKtyfnif, le. r. \. 

T (Enoe] OlfSiti Stephano, et Etyrno- 
logici anctori, qnia consita vit^us 
est, 9tik rh «hai hfjar^ki^vrw, iflik 
Scholiastae Apollonii ad Argon. i. 

* Coiitf] Stephanns, inter Cycia- 
das : Kdaos, fda rw KvKJJSktir ^ieaXcc- 
ro 8* "Afupri, icoi 'Aarpdfini, Nnnc Cos- 
io, aoctore M. Boschlni. Diversa ab 
akteray qns Achne cogoominatnr, ▼• 
S6. 

* Ctmotef] KifmXos Straboni lib. x. 
pag. 484. Incolis hodieqne Kimolo : 
Venetis Argemiiera : non ^tMiMfro, nt 
▼nlgo Oeographi pntant. 

^ ilf«Ios] MnAos Straboni» ioc. cit. 
A Melo diice Phttnicum nomen ac- 
cepisse Festus existimat : alii a ro- 
tondltate mali. A Bybliis Phcenici- 
bus B^p\ov appeliatam esse anctor est 
etiam Stephanus : et Zc^i^ptor. £a* 
dem MiftaXif et M§fAfi?ds Hesychio no- 
minatnr, p. 6S0. et 642. Pro BybUda, 
Mss. Memblida, In Oaza Regia num- 
mns est ex sere mediocri, habens MH- 
AlilN in corona iaorea. 

^ Heraclides SijAnum] Mss. Sipkin : 
quos libenter seqaimur : ne Siptmum 
inter Cycladas .sopra citatam cum 



798 



C. PLINll SBCUNDI 



HaBc instilanim ^ rotnndissima est. Post Macbta :* Hy- 
pere/ quondam Patage, ut alii '' Platage, nunc Amorgos : 
PolyaegoSyK Phyle,^ Th^ra/ cum primum' emersit, Calliste 
dicta. Ex ea avulsapostea Therasia:^ atqne inter duas 
enata mox Automate^ eadem Hiera: et in nostro asvo 
Thia juxta eandem Hieram nata. Distat los a Thera 
viginti quinque mill. pass. 

Sequuntur Lea,'' Ascania, Anaphe, HippurisJ^^ Asty- 
palaoa liberae civitatis/^ "* circuitu lxxxix. mill. pas- 
suum: abest a Cadisto Crelae cxxv. mill. Ab ea Pla» 



eodem, Mimblada appeliat ; ChitR. Mymblidat ^c. — 11 Hypane, quondam Pa- 

nael€f et ut aUi Vet. Dalec. — 12 Canaphe, HippuriM, Hijtpmriuuaa Ghiffl. Amapke^ 

* Hippuria, HipptunuuM Oroiiov. et edd. vett. — 13 Margo edd. Dalec. et Qro* 

oov. Ubera conditionia, Mox, edd. ante Brotier LXXXVIJI, Deinde, pro 



NOTiE 



Malo confiindAt eadeni nomenclatn- 
ra. — * Ab altero nomine ejasdem in- 
buIb, Orscia scriptoribas, Theophani 
ei Cedreno, de funere Anaataaii Au- 
gusti^ est marmor *Ajcvrar^.' Ed, eec, 

^ Hisc insularum'] Solinas, cap. 11'. 
p. Sl. 

« Pott Maekw] In Mas. Buportk- 
machia, R. 1. 2. Colb. 1. 2. et Paris. 

' Hypere] Hsee varia videntur esse 
iiMulfB Amorgi nomina. "Afiofryor Stra- 
boni lib. z. pag. 487. inter Sporadas. 
Nunc Morgo* Quondam et TlarficdKii 
vooitata, Stepbano teste. 

s PeHiytBgoe] A Melaquoque agnos« 
eitur, II. 7. In Tbeaanro Ooltzii 
nummus eztat» cum epigraphe IIO* 
ATAinxU<r. Nunc est Polegaaa^ juzta 
Diam, quam Standiam ^m^ diximns. 

k PkyU] In Mss. Sapkylty vel A- 
pkUe, 

1 Tkera] Hesych. p. 486. KaXXUr* 
^, ^ 9^pa rh ^pirtpov, Contra Scho- 
liastes Apollonii, ad Argon.iy. I76S. 
vetnstius CallistsB nomen esse ezisti- 
mat : 4{XXa(c rh ^vopa ^ KaAXion} i^ 
<rof, Koi wopjAff^ Oiipa. Cui et Hero^ 



dotus concinit, lib. iv. pag. 271. et 
Pansan. lib. iii. p. 159. Forte qn» 
allis scriptoribus ^pa, eadem Plinlo 
PkUetkera dlcitur. Hodie Santerini» 

i TVrosia] Bnpaffta Ptolem; iii. 15. 
Nunc quoqne Tireeia. De Hlera, ir. 
89. Hodie CaiRm«nt, ut ab iis acce- 
pimus, qni ea loca nuper contemplati 
suttt. Thia vero ignobills est sine 
noniine scopulus. 

^ Sequuntvr Lea"] AeZo, nunc PiaiM, 
et Ptoiiosa. *A3fdpfi, wKiialop ^hpas^ 
inquit Stepfa. (de qua jam dixiuius, 
II. 89.) hodie Namflot ad exorturo sol- 
stitlalem Thene, sive Sanierini. As« 
cania, quantum conjicere licet, Ana- 
phse ad ortnm objecta, Gt«ra. 

^ Hippurie"] 'IinrovpU rqonor rXi|oioir 
Bfipasy inquit. Scholiastes Apoll. ad 
Argon. IV. 1712. Vide Notas et E- 
mend. mim. 87. 

■ Astypalaa libera cioHatis'] Slc 
idera cap. 19. Corcyrara esse llber« 
civitatis dixit, hoc est, civibus coa- 
stare qui snis libere, non alienis legi- 
bns vi vant. 'AorvrdXaia S traboni Ub. 
X. p. 488. Hodie StampaUa, 



MAT. RIST. LIB* IV. 23. 



79Sf 



tea'' sexaginta mill. Undc Camina'^ trigtiita octo mill* 
Azibintha, Laaise, Tragia^ Pharmacosa, Techedia» Chalcia : 
Calydna,"^ in qoa oppidum Coos : Calymna,'^ p a qua Cai- 
pathom, quae nomen Carpatbio mari dedit^ xxv. mill. 
passaam. Inde Rhodom Africo vento quinqnaginta m. 
pass. A Carpatho Cason '^ vii. m. A Caso Sammonium 
CrctaB promontoriam xxx. mill. In Euripo autem Eu- 
boico, primo fere introito, Petalise ^ quatuor insulse» et in 
exitu Atalante/ Cyclades, et Sporades, ab oriente littori- 
bus Icariis Asise, ab occidente Myrtois Atticae^ a septem- 
trione iEgaeo mari, a meridie Cretico et Carpathio inclasdB, 
per Dcc. M.' in longitudinem, et per cc. in latitudinem ja- 
cent.'7 

Pagasicus sinus * aiite se habet Eutychiam, Cicyne- 
thum,'' et Scyrum supradictam/ sed Cycladum et Spora- 



^»»^»»<»^>#^>»^>»>» 



Cadi$io ChifB. habet Ct<<o.— 14 Unde CamiHia Vet. Dalec.~16 Idem codex, 
in qua oppida tria dua Caiymna et Olynaws; Oronov. et edd. vett. tii qna oppi- 
dum Coos^ et Olymna, Aqua, ffc. — 16 Ita eodd. Hardnini,edd. Hardiitn. l. 2. 3. 
Miller. Bipont. et Franz. a Catpatho ad Caton GrcHiov. et edd. vett. — 17 Ita 
eodd. Tolet. Chiffl. et Harduin. item edd. Hardnin. 1* 2. S. Miller. Bipont. et 
Franz. incluta^ per CC» miU. in Umgiiudinemjaeent edd. vett. ante Hardain. — 
18 Tinetum cod. Dalec Panlo post, edd. vett. et Gronov. iSradtram, Ther- 



NOTiE 



^ Abea Platea'] Hae fer» deincepii 
ab aliis scriptoribns prsDtermissfle. 
XaXidas tamen roeminit Strabo» loc. 
cir. Tpayaias inter Cycladas, qno no* 
mine etiam Sporadat comprehendit, 
Stepbanns : apnd qnem et *ap/4a- 
Kovatra Mipra Miletimi insula legi- 
tnr : ubia pnedonibns captum C»sa- 
rem Dictatorem narmt Snetonins in 
Jniio, cap. 4. lilam vero priorem 
Tpaylaif vocat Plntarcbus in Pericle, 
p. 166. 

o Calydna'] KoA^mu Vide Notat 
et Eniend. num. 88. 

p Calynma] B Calydnis seu Calym- 
nls insulis nna, commnne ceteris no- 
men pecoliart sibi jnre vindlcans. 
H«c. fcecuDda est melle Calymne, ut 
cecittit Ovid. M«t. viii. 228, 



4 PetaUa] Traxere nomen lis sco- 
pnli, insuisve, ex oppido in conti- 
nenti Bnbcese opposlto^ contra Su- 
ninm proraontoriam : IleraX^a Stra- 
boni dicitur, lib. x. p. 444. 

' Atalante] Hodie Tdlmla. De ea 
egtmn« ii. 90. 

> Per DCC. Af.] Vlde Notas et 
Rmend. num. 80. 

' Paganeus sinus] De qno cap. 16. 
Brseivit Plinio Mela ii. 7. pag. 4S« 
* Pagassus sinus Scyron prospicit : 
Cicynethum amplectitHr/ Et Soy- 
lax, p. 24* itf ik T^ Ila^yainyrMD^ letfXvy 
iarl w^os Kiic^n}dof, jkoI «^if. De 
Entycbia nibil dam comperi« Mst. 
EsMam babent, EMcioir. 

" Scymmtupradietam] Hoo Ipsocap. 
bis verlHS : ' ScyTO»} los/ te» eadem- 



800 



C. PLINII SBCUNDI 



dum extimam: Gerontiam, Scandilam :"" Thermasus,^ Ir- 
rhesiam, Solimniam, Eademiam/ Neam/ qudB Minervae 
sacra est. Athos ante se quataor : Peparetham cam op- 
pido, qaondam Evoenam' dictam/9 novem mill. passaum. 
Sciathum* xv. mill.** Imbnim*' cum oppido Lxxxviii. 
millia passuum. Eadem abest a Mastnsia Cherronesi, 
XXV. mill. pass.*> Ipsacircuitu lxxii. mill. pass. per- 
funditur Qimne Ilisso. Ab ea Lemnos "" viginti duo mill. 
quae ab Atho lxxxvii.*^ mill. passuum. Circuitu patet 
cxii. M. D. pass.*^ ' Oppida habet/ Hephaestiam^ et My- 



^^■^^^^^^^^■^^ 



fntyaxn^ Irrheriam, tfc, Vet. Dalec. iSScadtniin, Thermeusim, IrrhesUm^ Elymmam, 
Evdeipnam^ Neam, ^.—19 Cod. Dalec. diclo.— 20 Margo edd. Dalec. et 
Grono¥. XiL M. fma. Mox, pro milliay Hardnin. 2. et Frans. miUilme. — 21 
Ita codd. Harduini et Chiffl. item edd. Hardiiin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et 
Frans. LXXV.mULpase, Oronov. et edd. vett.— 22 Ita Tolet. Vet. Dalec. 
aliiqne ap. Harduin. cnm edd. Hardntn. Miller. Bipont. et Frans. XXiL 



NOT^ 



qne Cycladum ac Sporadnm postre- 
ma versns septemtrionem, novissi- 
maque est: ceterae deinceps extra 
enm ordlnem ac nomen illod censen- 
tnr. De Oerontia ceteri scriptores 
flilent. 

▼ SeandHam'] Ita Mela ii. 7. p. 48. 
Hodie Seandole. 

^ ThemunuJ Sinns seilicet, nt sn- 
pra Pagaaicns. e^pfteubs ic6Kwos 8te« 
phano. De Thermapo egimns cap. 
17. Vide Notas et Emend. nnm. 90. 

* Solimniam^ Endemiam'] Mallet 
Hermolans 'EX^ftyior, et E^t £im|y,qnfe 
insnlarnm nomina apnd Stepbanum 
extant: ted sunt illsB alterins longe 
sitns ac loci, non hnjus in qno versa- 
mnr. 

y Neam'] N^cu, numero mnltitndi- 
niSyinsula Stephano dicitur haud pro- 
cnl Lemno, t^os wKiiaioi' /i-^fu^ov, 
Meminit et Antonin. Liberalis insn- 
lartim Lemnicas ditionis, qnas Nee 
vocantur. 

' Evemum] f,tioafO¥, vino /ertikm. 



Heraclides, de Polit. U€rd(mBot. . . . 
Al^ ^ p^os e1hiy6s iarif ical cKSci^r, 
K.r.»x. Ovidius et ab oiivse fertili- 
tate coromendat, Met. vii. ' Nitidae- 
que ferax Pcparetbos olive.' Hodie 
Piperi. 

• Sciathum'] Scymnns Cbins, eodem 
ordine, p. 24. K^bn-ai 9k ita2 yi|oiBcf, 
JMpoSfUewdfnfios,ZK(0$os'. scribeSid- 
oOo», cnm Strabone lib. iz. p. 4S6. 
Schol. Apoll. ad Argon. i. 583. ScCa- 
$os pTJaos riis SoaaaXiaSy #yy^f E^/3ot«s. 

b Imbfrum'} "l/ifipos Strab. lib. x. p. 
467. Hodie Lembro. 

^ Lemmoe'] AiffiyoSf hodie Stalimeaef 
voce conBata ex iis tribns, ^ls tV 
A^/iror. 

d LXXXVIL] Solinns cap. II. p. 
31. * Athos a Lemno sex et lxxx. 
millibns passnum separator.' 

« CXII. M. D.pau.] Itarescripsi- 
mus ex Mss. omnium fide, pro XXIL 
Est enini ampla et populoaa. 

^ Oppida habei] *H^cuot£a, ac M^puu 
Stephanoy et Ptolemaeo iii. 13. 



N\T. HIST. LIB. IV. 23. 801 

rinaoi» in cnjas fornm > solstitio Athos ejaculatar umbram. 
Ab ea Thassos libera quinque mill. passuum, olim Ae- 
ria/' ^ vel JBthria dicta« Inde Abdera* oontinentis, xxii. 
miU.^^ passuum. Athos sexaginta dao mill. D.f Tantun- 
dem J insala Samothrace» qa» libera, ante Hebmm,'' ab 
Imbro XII. mill.^^ a Lemno yiginti dao m. d. a Thraciao 
ora triginta octo mill. oircuitu triginta duo mill.^^ at- 
tollitur monte Saoce ^ decem mill. passaum altitadinis, vel 
imporiuosissima ^7 omnium. Callimachus eam antiquo 
nomine Dardaniam ^ vocat.^^ Inter Cherronesum et Samo^ 
thracen, utrimqae fere quindecim mill. Halonesos : ° ul- 

M. D,p, edd. irett.— 2S AerarUieod, Dalec.— 84 Ita codd. Hardniai, Dalee. 
et Chiffl. cam edd. poit HarduiD. XX. imtf. in ceteris. — t Ita Brotier edi- 
dit ex codd. Regg. et £d. pr. D. noo habetor in ceteris edd. Mox, ud tim- 
lom Samothncen Vet. Dafec— 25 Chiffl. XXXV. mUl. * PeMime in Ubrit 
scriptie et editiB, itigiMta dm mittia. Qoasi Saroothrace magis distaret ab 
Imbro, qaam a Lemno. Contra Imbros, nnnc Imbro, est inter Samothracen, 
nanc Samotkraei^ et Lemnbny nanc LemM^ vel Siadmene» Irrepait error ez 
tripticata denarii nnmeri nota. Nec Samothrace distat amplint xii. mlil. ab 
Imbro.'Brott<T. IrigiiUaduo miU» etiam £lz. Oronov. Hardoin. 1. 2. 8. Miller. 
fiipont. et Fraoz. — 26 ' A Tkraeim ara irigimia oeio, eiremtu trigiiUa dae mttt.] 
Haec Bnspecta mihi ¥identnr, ct forte a sciolo addita. Desunt enim in Ms. 
Reg. 1. et editione principe. Sant antem absorda. Samothrace vix distat 
xviii. mill. ab ora Tbracise.' Broiier, Mox, monie Sao Vet. Dalec.— 27 Ita 
codd.' Dalec. Chiffl. Toiet. omnesque Hardnini, item edd. Hardnin. 1. 2. 3. 
Miller. Bipont. et Frans. posnttim portHosiseima edd. vett. et Gronov. — 28 Ita 
Hardnin. ex codd. suis et Cbiffl. ita quoqoe edd. recentt. nomiiuU Ald. Jont. 

NOT^ 

> In «itJM /omm] SollnnSy loc. cit. i TaHivndem'] A Thasso abest LXii. 

Qno pertinet et iilnd Sophoclis, qood M. P. 'Xaft^pdiaif nonc SamandraekL 

refert Sch^liastes Theocr. Idyll. vi. ^oftoepdiai porro insulam sacram 

f 6. "ABms (nrklfci ydra AmKrias &Xtff. OrsBce sonare scribit Diodor. Sic 

^ Oiim Aeria^ Stephanas : Zri 9^ BibL iib. iii. p. 189. et lib. v. p. S22. 

Kei*A9piaii edtr<ros9n?<oy, idqoe ex ve- * Ante Hebrum'] ThracIaB amnem, 

tere oracnlo confirmat: N^y i¥*Hg' de qno cap. 18« 

pip lerif^uf cMc^cAov Aorv. Hesychlos ' .«<*<^oJ JuuiKfi, Vide Notas et 

qnoque : 'Atpia .... Odicroy rc rhi^ rnooy li^mend. nom. 90« Hodie Monte Nei- 

odrms 4icdKow. Hodie Thato,—* In tatio. 

Bommis antiqnis, eASIQN.' Ed, eee. "^ Dardaniam] Aap^atfla quoque Ste- 

< JndeAbdera] Abest, inqnit, Thas- phano dicitnr, et Straboni, in Epit. 

sos ab Abderis, quod est in conti- lib. vn, p. 3S1. a Dardano Jasionis 

nente seu littore opposito oppidam, fratre : Paosanis deniqne, lib. vii. 

XXII. M. P. Ab Atbo monte, lxii. p. 403. 

De Abderis diximus cap. 18. " HaUineeos] 'AA^n}<ror Harpocra- 

De^. ei Var. Uae. PlhUna. 3 £ 



802 



C. PLINII SBCUNDI 



tra Gethone, LampoDia^® Alopeconnesns»^ p band prociil a 
Coelo, Cherronesi porta, et qaaedam ignobiles. Desertis '^ 
quoque reddantur in hoc sina^*i quarum modo inveniri po« 
tuere nomina : Desticos/ Lamos, Cyssiros, Carbrusa^ Cala- 
thusa, Scylla, Draconon^^' Arconesns, Diethasa, Scapos, 
CapheriSj Mesate, JSantion, Pateronnesos, Pateria, Cala* 
the, Neriphus, Polendos. 

XXIV. Qaartus* e magnis Eoropse sinas^ ab Helles- 
ponto incipiens, Masotidis * ostio finitur. Sed totius Ponti 
forma breviter amplectenda est^' ut fadlius partes noscan- 
tur. Vastam mare praejacens Asiao, et ab Earopa por* 
recto Cherronesi littore expulsum, angusto meatu irrumpit 
in terras, septem stadiorum, ut dictum est^*^ intervallo Ea- 



^^^^^ ^#^ ^^«^ 



Batil. Lag«l. Eratmi, Dalec. Lagd. 1606. Eli. et GroDov.— 39 Alnpt^ Comt* 
iii0 cod. Dalec. — SO Dturitf Pintiao. Mox, imwenin potuere Cliiffl. et paalo 

5oet in eodem cod. et Dalec. Samot pro Lmmo», — S1 CnMhmMaf Durfeom, ^te 
feUmthiat DruDanon Vet. Dalee. aliis, Dreeenon. Mox, MeeaUeay CeaUirem^ 
Pkaierenneeoty 9»l Pateriom Pintian. Phaieruneeoe edd. velt. et Oronov. Pete* 
ronneeoi Hardtiin. ex codd. 6r. na/ripw r^oM. Deoique, pro Cola^tf, qnod 
ex codd. restitoit Harduinus, CelaliW lialMt Cliiffl. CeieU edd. vett. et 
Oronov. 

Cap. zxiv. i Evropajinilmi Vet. Dalec— 3 Ita eodd. Harduini, cnn edd. 
Hardain. l. 2. 3. Millef. Bipont. et Frans, MmoHt edd. vett. et Oronov.- 

NOT^ 



tioni exigna dicitur JEgm maris in- 
sola. Alia est Strabonis 'AxAniffos, 
lib. IX. p. 496. 

^ Lamponia'] Aa^inii«ia,qaonomine 
nrbem in Troade Stephanns agnos- 
cit. 

^ Alopeconnente] *AX«fmit6rtffi(ros 8te« 
phano. Meminit et Livias xxxi. p. 
872. In Melane cinn» hoc est, eo- 
dem quo a Plinio «^atnitar sita, a 
Pomponio quoqae collocatar, n. 9. 
De porto Coelo diximus cap. 18. 

1 In hoc eimi] Hoc est, in tertio 
Europae sinu, qni lonium mare, JE* 
gaeumque, complectitur. 

' Detticoi] Forte, Distichet» Lar^ 
noSf in Mss. Samot: forte KdproSf 
qnn Stephano est Acamanin insula. 
Pro Cisstros, an Ctiieros? ut ea vox 



insulam pumicosam significet. Koxi- 
Ooiwa cognominem habet nrbem in 
Ponto» cojos est apud Stepbannm 
mentio : AprfKfcyor, oppidum in insula 
Icaria, apud Strab. lib. xiv. p. 819. 
Arconesos, sive Arctonesns, quse vox 
ursorum insulam sonat, eognomiaem 
alteram in Asia contra Haiicarnas- 
sum, de qoa ▼. 36. JEantion, Al^- 
retov, ab Ajace nomen habet. MwnCni, 
a stto. qne>»«<im inter alias media, &c. 
Pateronneeutf hand dubie ITar^^ nf- 

0*0». 

* Qnartne] Solinns cap. 12. p. Sl. 
et Martian. lib. vi. cap. de qoarto 
sinn Europse, p. 213. iisdera uterqne 
verbis. 

*» Ut dietmn eet] Cap. 18. 



NAT. HIST. LIB. IV. 24. 803 

ropam auferens. Asiae. Primas Angastias HeUespontnm ^ 
Tocant. Hac Xerxes ^ Persaram rex, constrato in navi- 
bns ponte,^ * duxit exercitum. Porrigitur ^ inde tenois Eu- 
ripns Lxxxvi. mill. pass. spatio ad Priapum urbem Asiae, 
qnam Magnns ^ > Alexander transcendit. Inde exspatia- 
tur sequor, rarsusque in arctum coit : laxitas Propontis ^ 
appellatur: angustisB, Thracius Bosporas/ latitudine d. 
passuum/ qua Daiius pater Xerxis copias ponte trans* 
vexit. Tota ab Hellesponto longitudo ccxxxix. m. 
pass.^ ^ Dein vastum ' mare, Pontus Euxinus, qui quon- 
dam Axenns, longe refugientes occupat terras, magnoque 
Httonim flexn, retio curvatns in cornua, ab his utrimque 
porrigitur, ut sit plane arcns Scythici "* forma. Medio 



Cod. Dalec. qwtm bremUr cmplectinda e$t, — 4 Chiffl. constrat0 naoibuM Ponio ; 
cod. D»Iec. co^acto tn navibu» ponie, — 6 lU Regg. Brot. et Editio princeps. 
gna Magnu» Ald. Jiint. Basil. Lagd. Erasmi, Dalec. Lagd. 1606. Elz. Gronov. 
Hardain. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Fraoi.— 6 ' CCXXV. milL paM$» ex HO' 

NOTJE 

« HeUeepotUnm} Le ditroH de GaU 35S. n. 88. Polyb. lib. iv. p. 439. 

UpeH, k CCXXXIX. M, poM.] Ita libri 

' Hae Xerxe»] Herod. lib. ▼!!. p. omnes, R. 1. 2. Colb. 1. 2. Paris. 

307. n. S6. et §eq. Solinas et Capel- Cliiffl. atqae ipse etiam MartianuSy 

la, locis cit. loc. cit. 

« Constrato in nambue pontej Sic ^ Dein vaetum'] Hsec Plinios a Me- 

etiam Mss. noo, ut Pontianns ezco- la r. 19. p. 12. ' Hic jam sese ingens 

gitavit, conttrato namhu» Pento, Pontus aperit oMm ex colentinm 

' Porr^giftir] Solioafy loc. eit. et sasvo admodnm ingenio Axeons, (hoc 

Martianns. est inhospitalis,) post coramercio ali- 

> Quam Magmu] Arrianns de £x- arnm gentium mollltis aliqnantnm 

ped. Alex. lib. i. p. 32. moribns' dictns Eoxinns.' 

^ Proponii»] Mer de Marmora, " Arcu» Sctfthiei] Sic Strsbo lib. 

• Beaporu»] Le ditroit de Conitanti' ii. p. 126. Agatbemem* Oeogr. ii. 

nopUt ou U Cmud de to Mer Noire. 14. aliique. fti« arcns Scjthict effi. 

i X>. pa»»uMm] Agathemern» Oeogr. giem rontus exhibet, ut latns Aus- 

I. 8. Bospori Tbracii fretnm, qua trale, a Chalcedone ad Phasin usque, 

Parins, sabitario ponte. confecto, ncrvum reprsesentet ; boreale, gemi- 

transmisit exerdtum, dccl. pass. sen num comuy geminnmqne flexum, 

stadionim sex esseait: 'O diopqfxM» quero doo illios maris sinnsefficinnt : 

B6owopos^ rh OTcyA» Ihri Aip9iof flfev^' prorsu» ut Seytbici arcns forma fne* 

ffv iw\ ^kABo» tV <rX*'t'^> <rrtMmy ^, rit, cujusmodi litem mBJascnlsB Grs- 

De hac Darii «speditione adtersoa corum IhtpJ* esse notissimum est. 

Scythas Herodotnm vide iib. iv. pag. Nam etsi ▼etnstam ejus lit^r ae for- 



804 



C. PLINII SECUNDI 



flexu jungituT ostio Maeotii lacusJ Ciminerius ° Bosporas 
id os vocatur, ii. milL d. pass. latitudiue. 

At inter duos"" Bosporos Thracium et Cimmerium di* 
recto cursu, ut auctor est Polybius, d. m. pass. intersunt. 
Circuitu vero totius Ponti vicies semel p centena quinqaa- 
ginta M. ttt auctor est Varro, et fere yeteres.' Nepos Cor- 
nelius trecenta quinquaginta millia 9 adjicit. A rtemido ros 
vicies novies centena xi x. m. facit; Agrippa xxiii."*' ^" 
sexaginta mill. Mucianus xxiv. xxv." ' mill. Simili modo 
de Europae '^ latere, mensuram * alii quatuordecies centena 
Lxxviii. M. D. determinavere : alii nndecies centena sep- 
tuaginta duo millia.'' M. Varro ad hunc modum metitar. 
Ab ofltio Ponti ApoUoniam clxxxvii. m. d. pass.'^ ^ Cr^ 



0^^^^^^^ 



rodoto in Melpomene.' Pintuni.— 7 JlfdPoHs Xacu» Tolet. Mnoltaii lociif Sal« 
mant. Mceoivi Xacux Pint!an. — 8 Ponii otcM< wvmX M. ut auctor ut Forro, irf 
/tre vetires semel quinquaginta cod. Dalec. et Tolet. — Ita codd. Regg. Brot. 
1. 2. et £d. pr. trecenta milHa qmnquaginta al. ante Brotier. — 10 Ita Rcg. 

Brot. 1. et £d. pr. XXllL edd. vett. et Gronov. XXIIil, Cliiffl. aliiqiie 
codd. ap. Harduin.item edd. Uardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franx. — II 
Ita ex codd. emendavit Hardnin. enmqne tecuti recentt. XXVIJL LXV. 
Oronov. et edd. vett. — 12 Ita cod. Dalec. Hardnin. l. 2. S. Miiter. et Bipont, 
particulam de oroitttint edd. vett. Oronov. et Frans. — 13 Cod. Dalec. ahi loi- 
decies septuaginta mii/ia.^ 14 Ita Tolet. alii codd. ap. Hardnin. item edd. Har- 
duin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frans. CLXXXVIIL M. D. pats, edd. ante 



NOT^ 



mam olim fuiise conttat, qnaUs est 
C Lalinorom, vetustiorem tamen al- 
teram esiOy tom ex Athenaeo Hqoet| 
Sigma Yeternm affirmante simile esse 
arcui Scythico, tnm ex antiqnoSchin 
Chananaionim, VV. nnde OrBCornm 
Sigma prodiit Hanc nostram inter« 
pretationem, si tlW, lector, satis est 
otii, baostam intelliges tnm ex Aga- 
themero, loc. cit. tum ez Mela i. Itf. 
tum vero maxime ex Dionyslo Pe* 
rieg. vs. 168. et seq. 

B CtiRMmiis] Le DdtraU de Ceffa, 
H»c quoqne Martianus lib. vi. p. 
213. Strabo pariter, lib. vii. p. 310. 
vicennm circiter stadiomm freti hu« 
jus angustias esse ait, quse siint v m. 



D. pass. Polybios tamen, cireiter tri* 
cenum, lib. iv. p. 427. hoc est, iii. 
M. DCCL. pass. 

^ At inUr duaa] Martianasy loe. 
cit. 

P FtcMS u md\ Martianns, lo c. clt. 

4 Agrippa XXIII iXXIV.] Hoc 
est, vicies et qnater centena,etsexa* 
gihta mill- pass._ 



XXI V. XXV.} lU 
Mss. non XXVIIL LXV. nt libri 
vulgati mendose habent. 

• itfmsaram] Ponti fiQsini, eo la* 
tere quo Enropam allnlt. 

^ CLXXXVIL M. D.pass.] Yid« 
Notas et Emend. num. 92. 



NAT. HIST. LIB. IV. 24. 



805 



latin tantandem. Ad ostiam Istri cxxv. Ad Borysthe- 
nem gxl. Cherronesum ^ Heracleotamm '^ oppidum 
occLXXV. M. pasis. Ad Panticapaeam/qnod aliqui Bos- 
poram'' vocant^ extremam in Europas ora^ coxii. m. d. '^ 
qaae samma efficit xiii. xxxvii. m. d. Agrippa a Byzan- 
tio ad flamen Istrum^ dlx. Inde Panticapasum dcxxxv. 
Lacus '7 ipse Mdeotis^ Tanain amnem ex Riphaeis^ monti- 
bus defluentem accipiens, novissimam inter Earopam Asi- 
amque finem^ xiv. vi. m.'^ circaitu' patere traditur. 
Ab aliis xi. xxv.^^ m. Ab ostio ejas/ ad Tanais ostium '9 
directo carsu ccclxxxv.^^ M.pass. esse constat. Accol» 
sinus^ in mentione Thraci», dicti sant ^ Istropolim usque. 
Inde ostia Istri. 

Ortus hic in Germaniae jugis montis Abnobae,*^ ex ad- 
verso Raurici ^' "" Galli» oppidi, multis ultra Alpes milli- 



^ *^^^**^^^^* 



Hardnio.— 15 Ita codd. Hardnini, Hardoin. 1. 2. 8. Miller. Bipont.et Franz. 
HtrwAtakaTwoi edd. vett. etOronov. — 16 Sic ex codd. eraend. Hardoinns, sie 
etiam Miller. Bipont. et Franz. txiremiKm tn Evnfiwa (ore Pintian.) CCXU, 
Jlf. O. codd. Dalec. et Tolet. extremym in Europa ora, CCXXII* ilf. P. edd. 
Tett. et Oronov. Mox, nonnulli ap. Dalec. efficit XIV. VI. M. — 17 Ita 
Cbiffl. et Hardain. 1. Inde PatUicaptnun DCXXX. Lacus,fyc, codd. Hardniniy 
cnm edd. Harduin. 2. S. Bipont. et Franz. In Paniicapaum DCXXX. Inde 
lacusy ifc. edd. vett. et Gronov. — 18 Ita ex codd. emendavit Hardnin. ita 
•tiam edd. Harduin. 1. 3. S. Miller. Bipont. et Franz. XIII. ut M. edd. vett. 
— 19 TaMaisporlum Vet. Dalec— 20 fta codd. Dalec. et Hardaki. item edd. 
Hardnin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. CCCLXXV. Gronov. et edd. vett. 
-—21 Cod. Dalec. numtie Nowe ex o. Sauriei, — 22 * Danuhii nomxney et unde pr. 



NOT« 



■ Cherroneeum'] De eo oppido dice- 
nins cap« 26. 

" Boeporwn] Principem Bosporia- 
Dornm civitateni,^7}r/k(ff-o\ti' rwvBotr- 
iropfovdy, appellat Strabo lib. vii. p. 
809. 

V Ex R iphaial Mela i. 19. p. 24. 

> XIV. VI. M. drctdfii] Hoc est, 
qnater et decies centena, ac sex pas- 
fnnm milUa cnrsn, quem in circni* 
tom fere agit. complectitur. 

y Abaliielcl. XXV. ] Hoc est, nn- 
deeies centena, xxv. millia. Strabo 
lib. VII. p. 810. Maeotidis ambitum 



ait complecti millia stadiomm octo : 
hoc est, decies centena millia pass. 

* Ah ottio ^«j] Mseotidis palodis. 

> Dic<t siinO Cap. 18. 

^ Abnohct] Tftcit. de Morlb. Oerm. 
p. ifld. * Dannbins molli et clementer 
edito montis Abnobae jngo effusus/ 
&c. Vide Notas et Emend. nnm. 98. 

c Raurici] Vel Ranraci : qno etiam 
modo Massiliam, et Massaliam dici- 
mns. Agemus de eo oppido oap. 81. 
Inde Rauraci montes, apud Ammian. 
lib. xzii. p. 217. ' Amnis vero Danu- 
bius/ inqniti * oriens prope Raiiracos 



806 



C. PLINll SBCUNUI 



biis, ac per innumeras lapsus gentes Danubii nonnine, im- 
menso aquarum auctu^ et unde primum Illyricum alluit, 
Ister appellatus/ sexaginta amnibus^^ receptis, medio 
ferme numero eorum navigabili, in Pontum vastis sex fla- 
minibus* evolvitnr. Primum ostium Peuces: mox ipsa 
Peuce' insula^ a qua proximus alTeus appellatus^ xix. 
millia pass. magna palude sorbetur. Ex eodem alveo ^' et 
super Istropolim lacus gignitur lxiii. m. pass. ambitu: 
Halmyrin ^ vocant. Secandum ostium Naracustoma^ 



lU^r» MtU Jster app, immenM aquanm aMdu LX, amnUmtf Pfc, ilm qDidam ie* 
gunt.' DaUe. Mox pro sex BonfiniiM legit aeptem, — ^28 Cod. DaJec. appdXm' 



VOTJE 



montety confinet limitibns Rhaeticis 
per Utiorem orbem protentus, ac 
sexaginta navigabilea paene recJpiens 
flnvios, teptem oatiia per Scythicnm 
Ponti iatna erumpit in mare.' Soli- 
nu8 cap. IS. p. S3. * Ister Oermani* 
cis jngia oritur, effiiaua monte qui 
Ranracoa Oallise aapectat,' &c. 

^ I$ler appeUatus] Agathenierus 
Oeogr. II. 4. Vindobonam naqne, boc 
eat, AoatriaByiennam,Dannbiiim ap- 
pellari ait : /i4xpis OhivHofio^infis w6\tms 
Aayo6fiiotf KdKowrt», k, r. \, — ' DANY- 
vivs acribitur in nummo Tngani An- 
guati : acilicet ob Daciam amni ei 
praetentam, et tunc recena captam : 
quo in tractn Oermanice Danubio 
nomen eat D<maw : nnde Danuvinm 
Monetarii Narbonenaea tnnc eflfe- 
cere : non qnod literae i9 et V per- 
mutatae nnqnam fuerint in nnmmia 
antiqnia. At Komiini illnd W. Ger- 
manicuni, aeque ut B OraBCum, cuin 
in auam linguani ex alterntra nomina 
tranatnlenint, in Latinum B comnin- 
tarunt.' Ed. sec, 

' Sex flumiMibu$] Quinqne, ai Dio- 
nysio Periegetae credimua, vs. SOl. 
et Festo Avieno, va. 441. Mela ii. 
7. pag. 42. *Sex aunt inaulae inter 
latri oatia.' Septem igitnr oatia ne- 



ceaae est esae, qnot DUnirum An* 
mianna agnovit Et idem Mela ii. 

I. totidem Istro, quot Nilo, aasignat 
ora. 

f Ipea Piuee'] Omninm notisatram 
et maxima, inqnit Mela, loc. cit. Inde 
nomen el, quod multaa irc^icaf arbo- 
rea ferat. Magnitndo par Rhodo. 
Ita anctor Peripli Ponti Euxini, p. 

II. Stephano qnoqne nota, ncAntv 
i^of 4y rip *larpif, 

t /fatmyrta] 'AXpvpof Gneci salsa- 
ginem vocant. Anctor eat Philo- 
atorgins x. 6. Ennominm Arianaa 
factionia anteaignannm, Halmyrlda 
in exilium pnlanm eaae, enmqne My- 
aiae locnm ad latrnm fuiase, qnod ail 
etiam Nicephonia, Ecclea. Hiat. zit* 
20. Aut ab oppido lacutn, aut a lacn 
potiuB oppidum id nomen eaae aor- 
titnm apparet. In Notitia Hieroclls, 
Prov. Scythi8e,*AA^vp», p. 21. 

*■ iVaractial«fna] Sic Ammianns lib. 
zxii. pag, 218. Apolloniua Rbod. Ar- 
gon. IV. 312. dno latri oatia referenSy 
alternm KaX^y orjfia, alterum, inqnil» 
uaX.dovffi Vdpipcos : ^nbi Scholiaates le- 
gisse videtnr, Ka\4ovaaf "'Kptmas, At 
Nofxiicov arSfia dicitur, ab anctore 
Peripli Ponti Euxini. Forte foctiiu 
Narcuttma, boc eati os pigmm mc 



MAT. HIST. LIB. IV. 25. 



807 



appellatar. Tertium Calonstoma^^ ' juxta insnlam Sarma- 
ticam. Qaartam Pseudostomon, et in insala^ Conopon 
diabasis : ^^ ^ postea Boreostoma ' et Spireostoma. Sin- 
gula autem ^ ora tanta sunt^ ut prodatur in quadraginta 
millia passuam longitudinis vinci mare^ dulcemque " intel- 
ligi baustum. 

XXV. Ab eo in plenum * * quidem omnes Scytharum sunt 
gentes : varia3 tamen littori apposita tenuere : alias Getse, 
Daci ^ Romanis dicti : alias Sarmat», Grascis Sauromatas^ 



^h*^^^^»*^^^* 



iur. H XL M. p. magna pahu orUur ex iodem aheo, — 24 Sic ez codd. emend. 
Hardoiiinfl, et stc qooqae edd. recentt. CoUuUmia Ald. Joot. Buil. Logd. 
Erasmi, Dalec. Elz. et Oronov. — 25 Ita codd. Chiffl. Dalec. et Hardoin. 
com edd. Hardoin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Fraoz. Pseudostoma, et ineula 
Conopou diabasiB edd. vett. et Oronov. Moz, BorioiUnna et Stenostoma Vet. 
Dalec. 
Cap. XIV. 1 Vet.Dalec. tnpJoiie.— 2 CorH Chiffl. Mox, aUae Sindi dege- 



NOTJE 



stnpidom, ob qoandam paladis immo- 
bilitatem. 

' Calonetoma'] KaXhv ardfia Ptole- 
maBO III. 10. et Ammiano, loc cit. qoi 
Paeodostoma ambo agnoscont cnm 
Solino, cap. IS. p. 38. Nos ez Mss. 
Peendoetomon scripsimos. 

i Etin uisii^] Ita Mss. omnes» R. 
1. 2. Colb. 1. 2. &c. Vnlgati perpe* 
ram, et ineuta. 

^ Conopon diabame'] Km^Awmr ^idfia- 
n$, hoc est, cii/tami ^raiijiiifs, ab ea 
insola certo anni tempore fieri con- 
soetos, ad pahidis MKOticsB locom, ot 
qoidem aogoror, Kmw^ior inde ap- 
peUatom, ciyas Stephanns meminit, 
nbi Inpi a piscatoribos alimenta sn- 
mentesy captos cnstodire pisces tra- 
dontnr. Hujos vero iosolsBy in qna 
versamory motilom nomen poetica 
liceotia Lncanos ezpressit, iii. 200. 
' £t barbara Cone, Sarmaticas ubi 
perdit aqnas, sparsamqoe profnndo 
Mnliifidi Pencea nnom caput alloit 
Istri.' 

1 BoreottoMo] BoreonstomaetSte- 



nostoma habet Ammianns loc. cit. 
B6peu>y irr6/Aaf hoc est, borealef et Vi- 
\hyoT6tia, hoc est, tenue, Ptolem. iii. 
10. et aoctor Peripli Ponti Eoxini. 
Mss. tamen Spireonetoma, forte pro 
Spir^eonetoma, cojosmodi et ^w^ipaiw 
tuepor in Saronico sinn a Plinio sope- 
rios vidimns c. 0. Ptolemseoqne ap- 
pellari. 

■» Singuia autem] Solinns iisdem 
verbis, cap. 18. p. 88. 

" JDnlcemque] Idqne ex dnlci haus- 
tn aqna intelligi. 

■ il6 €0 tn plenum] Ab ostiis Dann- 
bii planitiem omnem versus occasnm 
late diffasam, utroqoe amnis latere 
Scyths tenuerant. l>oca tamen ripsB 
proxima vari« subinde Scytharum 
gentes, primnm Getae, quos Romani 
Dacos appellant : hos pepulere de- 
inde Sarmatas, &c. Expressisse hunc 
locnm Plinius videtur ex Dionysio 
Perieg. vs. 802. 

i> Dact] Vide Notas et Emendat. 
nom. 94. 



808 



C. PLrNlI SECUN0I 



eorumque Hamaxobii, ^ aut Aorsi :^ alias Scythse dqgene*' 
res et a servis orti, aut Troglody tae : niox Alani, et Rhoxa- 
lani. Superiora autem ^ inter Danabium et Hercynium * 
saltum^ usque ad Pannonica Hybema Garoanti/ Germano- 
rumque ibi confinium> campos etplana Jazyges Sarmatae :'^ 



^^ 4^^^^^^^ 9^ 



mrei Vet. Dalec Vide Strab. — 8 'Oronov. et edd. vett. l9Xi§gt», Sarmata di»- 

NOTiE 



^ UamaxobU]AaKo\,'Atu46$ioi/Aop- 
ffotf "AXauyoi ^K^Bat, 'Pt^oKayol, supra 
DaDubiDm a Ptolemso recte collo- 
caotur, III. 6. nbi dudc Begsarabia 
eit, Moldavia, Valachia, et pars re- 
gioDis ejns, qaam Transylvaniam vo- 
cant. TpuyXoi^ai vero cap. 10. sab 
ostio Peuce, ubi Istropolis civitas esl, 
latere amois auktrali, quae dddc BuU 
gariflB pars est maxime orieotalis. 
Kpo0^ovs TporfXjohiras appellat Stra- 
bo lib. VII. p. 818.—-' Admonent Ala- 
Dt a PHdIo deinde coromemorati, ut 
liuic loco adjiciam, qnsB sit ' gens 
Alana ' io carmiae 2. lib. v. Michae- 
lis Hoipitalii, olim clare laude Poe- 
seos, clarioris niuUo poslea insigai 
magistratn Cancellarii Fraaciae. Sic 
eaim ille ceciait elegaater, dnin iter 
sanm describeret, trausitumqae per 
Avenionem, abi Jndaeis certa regio 
urbis est assignata : * Nam neque 
Judaeos visnm est io lande coIodos 
PoDere : nec vero commercia gentis 
Alanjb: IiDpia quam dicuDt tacitis 
prscepta fovere McDtibas, errores et 
adhuc retinere parentum.' Familia- 
rissimam semper fuit linguam He- 
broeam calenlibus doctrin* mub prae- 
bere specimen, siVe fictis, sive deri- 
vatis ex ea lingna vocabulis : quae sic 
atiiid significarent, quam quod iisdem 
vnlgo intelligitnr : vel Christum Do- 
minum, scilicet, maxime Judsos in 
suprcmo judicio pnniturum, vel Jn- 
dsum Cbruto inimicam. £t mos 
iste qaidem ab annis ante Hosplta- 



lioro fere trecentis invalaerat apad 
eniditos : deprehensus a Dobis iDDa- 
merisqne comprobatus exempris. £r* 
go ingeniose ille similiter Jadaieam 
gentem alanam appellavit : qnippe 
n3p*bK : Deum, hoc est, Christuro, 
qfflixii, dum aflixit eriici. Haec ea- 
dero est coinroerciti famoia; et ia 
Christom Doniinum ex patrum ano- 
rnm institntione blasphemiis : qnas ii 
tamen, qui inter Christianos degant, 
lupplicii metu animo contiaent.' Ed. 
aec. 

^ Superiora autetn] Ubi nunc Tran- 
sylvaniaest, et Hungari» parsyiopra 
latns Danubii boreale. 

« HercyniMua] * Hercynia sylva,' io« 
qnit Mela iii. 8. ' dieram sexagiota 
iter occiipans.' Nnnc multis locb 
excisa* ubi Oerroaniae orbei multB 
et pagi sunt. 

' Camwnti] Snblntellige hybema 
ibi constitnta de more a Romanis, 
mnnimento adversus Quados opposi- 
ta. Oppidum hodie Carnontum est, 
contra Dannbii et Mari con6aenteni, 
vulgo Hotm^ourg, paucis nltra Vieo- 
nani, qnae in Austria est, millibos 
passunm. Po Camanto Pannonitt 
Lirius lib. XLiii» et vetus ioscrip- 
tio apud Oruter. pag. 1083. Orto- 
lius cum Carnuto Oalliarum oppido 
confnndit. 

K Jaxyges Sarmatee] Snnt ea s|c 
conjunctim legenda : *I^vycs ^apftirM 
Straboni lib. vii. p. 800. et Tacito 
Annal. xii. p. 180. a quo et Jaayges 



NAT. HfST. LIB. IV. 25. 



80d 



imontes' vcro ^ et saltns pulsi ab his Daci ad Pathyssum^ ' 
amnem. A Maro^^ sive Daria est^ a Snevis'' regnoque 
Vanniano^ dirimens eos> adversa"' Bastern» tenent, aliique 



tinctini«— 4 * Ptolemso, TtbUam, Hodie, Tisa.' Dalec. Mox AmoroB pro 
Maro Vet. Dalec* amnem, a MorOf we u Dacia est Oronov. et edd. vett. — 



NOTiE 



^ VaKi per campot ' appellantttr. Hos 
ad Tibiscnm amaem pertinere simi- 
liter Ptolemaens docet, iii. 7. ubi 
'Idftfyas Meraydoras vocat, et Agathe- 
merus Oeogr. ii. 4. qui Dacis con- 
fines ait fuisse. 

^ Moniea vero'] Ea montium juga 
intelligit, qnae Hungari Crapak vo- 
cant : qno Daci e campis poi»i ab 
Jazygibns profugere. Kapmiknis tpos 
dicitnr PtolemseO) iii. 7. etS. — ^ Daci, 
nt mox Piinins addit, *« Sarmatis ad 
Patbissum amnem pulsi/ regionem 
eam Daciam cognominavere ; qnam 
postea Trajaons Imp. Romano adje- 
cit imperio, nt nommi ejns testantur 
innnmeri; prsesertim qni sunt in« 

SCripti, DACIA CAPTA, TICTORIA DA- 
CIGA, DACIA ATGV8T1 PROYINCIA. In 

his antem plane singnlaris est ejns- 
dem Imp. Trijani nnmmns, ex auro, 
qnl depictns est inter Arschotanos, 
Tab. S6. n. S. cni similem alterum ex 
sre minimo commemorat Patinns in 
Indice p. 10. et D. de Peiresc in 



* adjnnxit nuper Imperio tsBsar Im- 

perator*' 
Hoc illud ipsnni est, qood gemina 
illa in nummis ejusdem Trajani in- 
scriptione proditnr, dacia capta, et 

DACIA AV6VSTI PROVINCIA. Cum 

' Imperium ' dicitur, Romannm intel- 
ligitnr, ac propterea ' Romani' prae- 
mittuntur, ob Roroam Imperii caput. 
Sic in nnmmo scrikHtnr, qni Galbm 
et Viteilii principatu perenssus ejit, 
ROMJB BT IM PERio. * Nuper ' ab opi- 
fice nummi positum est perqnam 
ingeniose. Etenim hoc foit dlcere, 
recentem eam esse victoriam, sed 
dignam titulo * Dacici/ qui nondnm 
ascribebatnr in nnmmis Trajani. Ad- 
monitio igitnr fiec fuit Senatni, nt 
ipsins edicto deinceps Trajanns da- 
CICV8 scriberetur.* Bd. see, 

' Ad Pathyeutm'] Parthiscum vocat 
Ammianns lib. xvii. p. t08. tifiurKov 
Ptolemceos iii. 7. nnnc TetsM, et le 
Tibuc. 

i A Blaro] Marnm qnoqne Tacitns 



coUectione Mss. p. 282. cnin hac epi- YOrat Annal. ii. p. 62. Mdpuroy Stre- 



graphe : imp. cas. nbrva traian. 
Avo. OBRM. capite laureato. In aver- 
sa parte Deae effigies est, pileo Da- 
-eioo tecta, qnse lanri ramum dextra 
oatentat. Inscriptio : dardanici : 
•abi Dardanicos nescio qnos qoaerunt 
imperiti : eam re ipsa non ibt ' Dar- 
danici ' sint, sed sententiie nnins ex- 
imiae priores dnntaxat literie : hojus 
•Dlmiam. « 

D AR D 

^ Daciam a Romania deffcientem' 

A NI C I 



bo lib. VII. p. 404. qtiem per Oetas 
ait in Dannbinm labi. Hodie Mark, 
MaroB, et Momwa, nnde Moravias 
nomen. 

k A Onevis] Non a gente tota Sne- 
Tomm, sed ab iis qni Drusi jussn 
atque imperio, ' Danubium ultra, iii« 
ter flumina Marnm et Cnsum, locati 
snnt, dato rege Vannio, gentis Qua« 
dornm/ inqnit Tacitos loco cit. Vido 
Notas et Emend. nnm. 06. 

' Regnoque Vanniano} Vbi Dnnc 
Moravia ei t. 



810 



C. PLINII SBCUNDI 



inde ° Geimani. Agrippa totam enm tractum ab Istro ad 
Oceanum bis ad decies ° centena mill. pass. in longitadi- 
nem, qnatuor millibus ^ et quadringentis in latitndinem ad 
flumen Vistulam ^ a desertis Sarmatiae» prodidit. Scytha- 
rum nomen usquequaque transit in Sarmatas atqne Germa- 
nos. Nec aliis prisca illa duravit appellatio, qnam qni 
extremi gentium harum ignoti prope ceteris mortalibus de- 
gunt. 

XXVI. Vernm ab Istro ^ oppida, CremniscoSy iBpoIinm :' 
montes Macrocremnii, clarus amnis Tyra^^ oppido nomen 
imponens^ ubi antea Ophiusa dicebatur. In eodem insn* 
lam spatiosam incolunt Tyraget».^ Abest a Pseudostomo 
Istri ostio centum triginta ' millibus passuum. Mox 



^•**^^^^^^*^^ 



5 ^ Qnidam legunt : oA 6u dttitM cenhim M.pass, in Umgihndnumy IV. M. minms: 
CCCC. M UaUudmem ad fiumen VistuUwi {Istnkm Pomp.) Alii, oceamim bU 
decies eetUmn M. p. in Umgiiudinemt qtutnsr M. qnoAingentis in lai, ad panen 
Vistiam,' Dalec. eenium mitk pass, in l. quantum mvsHs qnadringeniiSf 8f€, edd. 
vett. et Oronov. 
Cap. XXVI. 1 Vet. Dalec. Cremense^ Obotiam.—2 ' JLegendum centeOy cog- 



NOT£ 



^ Adversa] Partem raontiom snpra- 
dictoram Austro obversam, regio- 
nemqne inde ad Dannbinm anstrum- 
que recedentem, a Maro amne ad 
Tibiscum : nonc Hungaria superior 
appellatur, la hante Bangrie: incola» 
quondam Bastemap^ stve BastamsBi 
BaardfufeUf Ptolemaeo iii. 5. et Ste- 
pbano : Livio quoque, lib. xi.. p. 641. 

» AUique inde] Citra Moraviam, 
versns occuum. 

^ Bie ad dedes'] Ita libri omnes. 
Martianus lib. vi. pag. 214. Bisds* 
cies : qnod pro dnodecies poiiiu qnam 
pro vicies acceperim. 

P Quatuor mUUbus'] Vide Notas et 
Emend. num. 96. 

^ ^6 Istro'] Versus MKOtinm la- 
cum littns Euxini Ponti legentibns. 
De ^polio, nihil compertnm. K/mh*- 
yUfKov meminit Aoctor Peripli Ponti 
Euzini, p. 9. Kp^fwot vSXu est Pto- 



lemso III. 5. Ab eo oppido montibns 
Macrocremniis nomen inditnm. 

^ Anais Tgra] Hoc Plinius acce- 
pit a Mela ii. 1. ' Aaiacas/ inqnit, 
' ab Istricis Tyras separat : surgit in 
Nenris : qua eait, sni nominis oppi- 
dom attingit.' Stephanns : T£|pas. 
ir6\u nat worofiJbs ir n^ E^o^ i W r r y 
. . . huiXuro S* *0^(oMr<ra. Scylaci qno- 
qne» p. 28. in Scrytiiia, 'O^Mra wiMs. 
Ovid. de Ponto iv. 10. 50. <£i noUo 
tardior amne T^yras.' Uodie Niester, 

c Tffrageta] Ex lym flovio et Oe- 
tis insulae hujua incolis efficto nomi- 
ne. Tv^ptiyirai Straboni lib. vii. p. 
806. IiwniaB hodie noflien est l^- 
dra. 

^ CenJtum triguUa] Strabo lib. vii. 
p. S06. octingentornm tantum stadio- 
rnm intervallum id esse ait, hoc eat, 
cxu. M. D. pas8« 



NAT. HIST. LIB. IV. 26« 811 

Axiaceo ^ cognomines flttmini»^ ultra qnos Crobyzi :' flamen 
Rhode, sinus Sagaricus^^ portus Ordesas.*" £t a Tyra 
centam viginti' millibas passuum flumen fiorystbenes/ 
lacusqae et gens eodem nomine, et oppidum^ amari rece* 
dens XV. millibus passuumi^ 01biopolis>^ et Miletopolis, 
antiquis nominibus. Rursas ^ in littore portus AcbsBorum. 
Insula Achillis,'" tumnlo ejus viri clara. Et ab ea cxx v.$ ° 
millibus passuum peninsula» ad formam gladii ^ in trans- 



^^^^*^^<^^^^^ 



wmixiit pmbm. Sic codex maQascriptiu.' Pa/ec. Mox^nMtfSaiijpiirttMCodd. 
Hardiiiiii et Chiffl. ciim edd. Hardiiin. 3. 3. Bipoot. et Franz.-<8 Cliiffl. 
CCXX. Panlo post, cod. Dalec 0b maru — 4 Rurtutque Elz. Dalec. OronoT. 
et Franz. sed t^ que non babetor in cod. Dalec. et edd. antiaoiss. — 6 Ita 
codd. Cbiffl. Hardnini, Dalec. et Vet. Dalec. cnm edd. Haranin. 1. 3. 8. 
Miller. Bipont. et Franz. CXXV. vel, centum triginta qmnque edd. vett. — 

NOTiE 

* AonM»] Mela loc cit. ^Axlaces mns, Straboni, et anctori Peripli 
amnis proximnt inter Callipidu Ax- Ponti Euxiniy p. 8. 

iacasqne descendit.' 'A^idKfis wrofihs "* Intula AehXaM\ Martianns loc. 

Ptolem. III. 10. Hodie Bog, cit. Eadem Leuce appellata, nt dicc- 

. ' Crob}fa£\ Kp6$ifoi Stepbano, su« tur cap. seq. Scylax, p. 28. Vnaos 

pra Istrom, ad boream. ^f^y f HrofM Htvich» itp^ rov 'AxiX- 

' Sagurieuai] A Sagarl flavio infla- Xims, £t Ptolemsus memlnit iii. 

ente» cujus cnm Hypani Infra citato 10. Mela ii. 7. * Lence Borystbtnis 

Ovidins meminit de Ponto iv. ''A^a- ostio objecta, parva admodomi et 

pos voratJihs Ptolemso iii. 5. idem, qaia Acbilles ibi sitos est, Acbillea 

opinor, qai Plinio flavins Rbode non- oogoomine.' Hodie Fieoniei, nt ple- 

cnpatnr. riqne ainnt. 

^ Ordeeue'] 'OpStiinAs Piolemmonu » Et ab ea CXXV.'} Ita libri om- 

6. snpra Axiacen flnvinm. nes* ante Dalec. qui CXXXV. edi- 

* Boryelhenee} Martian. lib. ▼!• dit. 

cap. de qnarto sinn EoropaB, pag. <> Adforwum gUtdu] Eleganter, ut 

214. Hodie Nieper. solet, Mela ii. 1. * Terra tunc longe 

i Et ofipidian] Olim 'O^fiia appel- distenta excedens, tennl radice litto- 

latom, a Mileslis conditnm, nnde et ri adnectitnr. Post spatiosa modice, 

Miletopolis nomeu, mox et Borystbe- paulatim se ipsa fajtlgat, et qaasi in 

nis ab amne praeterfluente. ItaStrab. mucronam longa colligens latera, fa- 

lib. VII. p. 806. Ptolemspo loc. cit. cie positi ensis allecta est. AchiUes 

M7rrp^?as eadem mendose, pro M1A9- infesta classe mare Ponticnm ingres« 

r^oAiff. sns, ibi Indiero certamine celebrasso 

^ XV, mUUbue paae.] Ita libri om- victoriam, et cnm ab armis quies 

nes. At Strab. loc. cit. stadiis dn- erat, se ac soos cnrsu eiercitaviuo 

centis, hoc est, xxv. mill. pass. roemoratur. Ideo dicta est HpSftos 

> Olbiopolit] Haec prisca Borysthe- 'Ax^XAfiof / 
nis oppidi nomina. *OXfita, nt dixi- 



812 C. PLINII SEGUNDI 

versum porrecta^ exercitatione eJQsdem cog^ominata Dro- 
mos AchilleoSy cujas longitndinem octoginta miilinm p 
passuum tradit Agrippa. Totum eum tractum Tauri^ Scy- 
tbae^ et Siraci tenent.'^ Inde sylvestris^ regio Hyteum mare, 
quo alluitur^ oognominavit : Enaecadlose ' vocantur incolse. 
Ultra Panticapes ^ amnis, qai Nomadas et Greorgos dister- 
minat: mox Aoesinus.^ Quidam Panticapen conflaere 
infra Olbiam'' cum Borysthene tradunt : diiigentiores Hy- 
panin : tanto errore eorum, qui illum in Asi» parte pro- 
didere. 

Mare subit ^ vasto recessu^^ donec qainque millium pas- 
suam intervallo absit a Maeotide^ vasta ambiens spatia. 



^^■^^^^^ 0^^^^^ 



6 < TaMmct Vet. SaTdiy Scytka, et Siraci teneni Tolet De Siracis lege Strab. 
lib. I.' Dalee» — 7 Cod. Dalec. et Chiffl. magno recessu» — 8 Simu GarcimUe 



NOTiE 

P Odoginta iik7I.] Tzetses in Ly- alibi nuiqaafn reperta. Quid si le* 

coplir. p. 41. et Strab. lib. vir. p. gas Jnde Hykei? nam de Hjlsis mov 

807. Btadiorom mille, hoc est» cxxv. iterum. 

M. P. Auctor Peripli Ponti Eaxini, ^ PanHcapes] Tlai^ucdirns Herodoto, 

p. 7. stadiorum niille ac dncentorum, loc. cit. a quo lisec Mela, et Plinins. 

hoc est, CL. M. P. Scythe Nomades sen vagiy a Geor- 

4 Tauri ScythtB^ et Siraei tenenfj gis, hoc est, aratoribas eo amne dis- 

Hoc est, Scytharnm popnli, qni Tan- terminantnr. Utriqne commnni mi- 

ri vocantur, et Siraci. Tavpot et Sipa- nornm Tartarornm appellatione cen- 

Koi, Vide Notas et Emend. nnm. 97. sentur. 

Nnnc Bessarabi, et Tartari minores " Acesinut] Vaterins Flaccns, Ace- 

vocantur, Podolin et Ukranix con- sinnm quoqne, Argon. vi. 60. Pils- 

fines, quarnm partem aliqnam Siraci cianns in Periegesi, p. S72. Aldescom 

qnondam teunere. vocat. 

' Inde eylvesirie] Et hcec a Mela ^ J^fra Olbiam] Sive Olblopolim, 

decerpta, loc. • cit. ' SyWae deinde hoc est, Borystbenitarom oppidnm, 

snnt, quas maximaft hie terrae ferunt : de quo panlo ante diximns. Hero- 

et Panticapes Nomadas Georgosqne dotum sngillat, qui lib. iv. n. 5S. et 

disterminans.' Hylasae regionis me- 64. Panticapen et Hypanin infloere 

minit Herod. lib. iv. pag. 2Sl. n. 18. in Borysthenem prodidit. 

et anctor Peripli Ponti Euxini, p. 2. " Mare eubii] Euxini Ponti sinaa, 

nltra Borysthenem, versns orientem : qni Carcinites mox appellatnr. Kap- 

Upbs AiwroX&f iKfidvTi r^u BofnfoBii^, Kunrns ic^Xiror, Straboni lib. vii. p. 

To^ Afyofi^my 'XKatay clKOw^as ^k6- S08. ad mille porrectus stadia» hoe 

Bas. ent, ad cxxv. M. P. Hodie Goift ie 

' EnacodlocB] Hsec vero gens ett Negropoli, 



NAT. HIST. LIB. IV. 26. 813 

multasqae gentes. Sinus Carcinites' appellatnr^ flumen 
Pacyris.'' Oppida: Naubarum/ Carcine. A tergo lacus 
Bnges ^ fossa emissus in mare. Ipse Buges a Coreto, M8b<* 
otis lacus sinu, petroso ' discluditur dorso. Recipit ^ am- 
nes Bugem^ Gerrhum, Hypanin, ex diverso venientes trac* 
tu. Nam Gerrbus Basilidas,^ et Nomadas separat. Hy- 
panis per Nomadas et Hylaeos fluit mann facto alveo in 
Bugen, naturali in Coretum. Regio^ Scythia '"^ Sendica <" 
nomioatur. 

Sed a Carcinite " Taurica ^ incipit, quondam mari cir- 
camfusa et ipsa^ quaqna nunc jacent campi. Deinde vasr 
tis attollitur jugis. Triginta sunt eorum populi. Ex iis 
mediterranei xxiv.'^^ Sex oppida :^ Orgocyni^ Characeni, 



cod. Dalec. et Vet. eJQsdem. P«iilo poat» in iitdem: Oppida: NoiMnnM.— 
Tolet. a tergo Uteu$ Buges a Coreto Meeota htcui mu petroio. — 10 Regio iScy- 
thia edd. vett. et Orooov. — 11 Ita codd. Hardnini et Datec. Sed m Cardnite 
edd. vett. et Qronov. Mox, quaqne m^ Chiffl,— 12 Vet. Dalec. XXVIL 



NOTiE 

« PaefTvi] Herod. loc. cit. p. 240. rim Melas eite. Alter T4f^9 Ste- 

n. 47. TirllicvyMf. Ptolemso iii. &. pbaDO. 

ab oppido qaod praeteriabitur, Kafwi- ^ Bamiidae'] Qui Baaiknoi Soi^pofii- 

wifTJis, Toi, Applano in Mitbrid. pag. 217. et 

' NaulbaTum] Mss. Ne»arum^ Pto- Straboni lib. vii. p. 806. Hnc Pli- 

lemno» loc. cit Na^/So^r, et KipKwe^ nint tnm a MeU, tam ab Herod. lo- 

itikHs. Carcina hodie nomen retinet, cit cit. 

sitam motavit. ^ Seyikia 8endiea\ Qaod Sindi, Siu- 

• LuuM Bugee] Bvmi X^ Ptole- donenve, gens Scythica, iUam Unae^ 

m»o III. 6. nec semel Pomponio re. Nam Pomponio llb. i. cap. nlt. 

MelK, ^Bnces.' Fiacco Argon. vi. 'Sindones/ iidem tiMi^ regio 2ii*- 

' Byce.' Mi Straboni, lib. xi. p. 492. 

•IZedpitJNempeBugeslacos. Me- ^ Tauriea'] Aliis Tanrica, Pontiea 

la II. 1. « Dno flumina, Oerrbos et aliis, aliis Scythica Chersonesns dicf 

Hypacaris, nno ostio effluentia : ve- ta. Ineolos twipoi Strabeni 1. vii. p. 

ram diversis fontibns, et alinnde de- S08. et mox ipsi Plinio. £t ipsa ho- 

lapsi. Nam Gerrhos inter Basilidas die Tartariss minoris part est, VlOe 

et Nomadas : Hypacaris per Noma* de C^ffa^ a primario oppido, quod 

das evolvitnr.' Unde liqiiet amnem Theodosiam veteres diiere. 

cnm qni Plinio nnnc Hypanis dicitur, « XXIV.\ Mss, R. 1. 2. Colb. 1. 

et a soperiore Hypani diversnm esse, 2. XXVIL 

qnl non alio qnam quo Borysthenes ' iSsx opptda] Vide Notat et Emend. 

ostio tn Pootom influit, et Hypaca- nam. 98. 



814 C. PLINII SBGUNDI 

Lagyrani, Tractari, Archilachitae^ Caliordi. Jagam ipsum < 
Scydiotaari tencnt Claadantar ab occidente Cherroneso/ 
ab ortu Scythis Satarchis.^ In ora a Carcinite oppida : 
Taphrce/' j in ipsis angastiis peninsulse : mox Heraclea 
Cherronesos,^ libertate a Romanis' donatam. Megarice 
Vocabatur antea» prsecipoi nitoris in icM eo tractn, casto- 
ditis Graeciaemoribus, qninque millia pass. ambiente muro. 
Inde Partheniam ^ promontorium^ Taarorum civitas» Pla- 
cia.'^ " Symbolon ^ portus. Promontorium Criumetopon^i' 
adversum Carambi Asiae promontorio^ per medium Euxi- 
num procarrens glxx. m. pass. intenrallo, qu» maxime 



Moz, Characeniy Lagyram in eodem, pro Caraieni^ AMtfrani, qood hsbent edd. 
vett. et OronoT. Pro Traetari Chiffl. exhibet Straetaru^iZ In ore Careima 
appidum Tagre, tfc, cod. Dalec.— 14 Paiaeia Vet. Dalec. et paolo poit tn eo- 

NOTiE 

V Jugum tpnun] Montet, qni in maxime illastre.' 

Taorica Chersoneso eminent > A RmiuMiB] Cam debellato Mi- 

^ Chirroneso] Oppido Heradeota- thridate tota regio in Romanomm 

rnm, de qno mox. potestatem Tenit. 

' Saiwrckis] Qaoram oppidam in * Partheniam'} la Tanrica Cherao- 

Tanrica Chenoneso mediterranenm nesOy 'sinns portnosns»' inqait Mela 

Sordpxiff «pnd Ptolem. ni. 0. incolfe ii. 1« <et ideoKoX^s^ifi^appellatna, 

Pomponio Satarchs dieti. De his promontoriis duobas incinditar. Al- 

Solinns cap. 15. p. S6. ' Satarchie, nsa ternm KpiM ftdrmwaif Toeant, Caran- 

aari argeatiqoe damnato, in setemnm bico, qnod in Asia diximas, par et ad* 

se a pnblica avaritia vindiearnnt.' Tersom, Parthenlon Yocant.' Unde 

Hi snnt qnos Piinias ti. 7. Satar- manifestnm est ko^}» Xi/n^ya eniidem 

oheos Tocat. esse cam eo qnt mox Symbolon por- 

i TaphrtB] Mela in. 1. < Qnod inter tus appellatnr. Et liofto^tow htpmt 

paladem Maotin, et sinam Carcini- meminit Ptolem. iii. 6. Hodie JtM- 

ten esty Taphrm nominator.' Ptole- phar* 

mmo loc. eit. ti/p^, Hodie Pre- » PUtia] Ita libri omnes. Sedip- 

«oj», sen Pnecap. snm est Strabonis naX^Eiuav in Cfaerro- 

^ Heraeiia Chemmnoa] Snnt enim neso, lib. vii.p. ai2. 

ista eonjnnctim legenda : onde sape- • Sffmbolan'] ^vftfiSXMf ^i^V» Pto- 

rins cap. 24. dicltnr Cherronesns He- lemaeo, loc. cit :^fifio6Kov x<M^ 

raeleotarnm oppidnm. Strabo I. vir. anctori Peripli Ponti Euxini, pag. 6. 

pag. 208. ir^Xff 'HpoicXfwrfiy, KoXovfUpti Nnnc SUnUa. 

Xf^^A^o». Mela, loc. cit. ' Oppi- p Criumetopon] KptoD fUrtnroP^ hoe 

dom adjacet Chersonesus, a Diana^si est, front arietis: bodie Famar, De 

ereditnr, conditnm, et Nympheo spe- Carambi dicemns vi. 2. 
cu, qttod in arce ei aacratam est, 



NAT. HIST. LIB. IV. 26. 



815 



ratio Scythici arcas^ formam efficit. Ab eo Tauroram 
portas ' malti, et lacas. Oppidam Theodosia * a Criumet* 
opo cxxv. M. p.'^ A Cherroneso* gxlv. m. pass. Ultra 
faere oppida: Cyt»," Zephyrium, Acrae,'^'' Nympheam,^ 
Dia.' Restat longe validissimum in ipso fiospori introita 
Panticap»am Milesiorum/ a Theodosia lxxxvii. m. 
pass.'7 ■ a Cimmerio vero oppido trans fretom sito mm.'' d. 
(at diximas) * pass. Hsec ibi latitudo Asiani ab Earopa 
separat, eaque ipsa pedibus plerumqae pervia glaciato fire- 
to. Bospori Cimmerii^ latitudo xii. m. d. pass.'^ Op- 



dain, advimm Ceramhieo ; edd. Tett. et OronoT. odicemm CikanimM.^15 Ita 
codd. Hardoini, Chiffl. et Dalec. cnm edd. Harduin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et 
Frani. CXXIL M, p. OronoT. et edd. Tett. Mox, pro CXLV. M. ptua, onod 
testantur codd. Hardoini, Dalec et Vet. ejnsdem, CLXV* M. pass, exhibent 
edd. ante Hardninnm. — 16 Cyte^ Zephnrhm, Acre edd. vett. et Oronov. — 17 
Itacodd. Hardoini et Datec. cnm edd. Hardoin. 1. S. S. Miller. Bipont. et 
Franz. LXXXVL M. D. p. Chiffl. Af. XXXV. paat. edd. vett. et OronoT.— 
18 Codd. Dalec. et Vet. ejntdem print M. expongnnt. mU. M* Oronov. Moz« 
eaqae ipea non legitar in Cbiffl.— 19 Pintian. lai. hngUadavero XXViL M, D. 



KOTiE 



4 Seiftkiei areue] Be eo egimiM» 
cap. 84. 

' Taatrorumperhui] Tanriem orama- 
ritima a Symbolormn porta, miile fe* 
re stadiis, boc ett, cuv. M. P. ad 
Theodotiam oaqae porrecta, nt anc- 
tor eat Strabo ttb. vn. p. W9. 

• Theadeam] BtvBo^ia, TcaiyMid^ v^, 
Stephano, et Scylaciy pag. 28. Hodie 
C^fa, Mtt. qaoqne Tkeudoaia. 

• A Chemmeeci] Oppido Heracleo- 
tarom, de quo tupra. 

• Cfftai] K&rauHf. Ptolemteo ui. S. 
in oppidit Chertoneti Tanricte me« 
diterraneit : K^SoiaScjlaci, p. 88. pro 
KvraUh R^or w6hjtr vocat anctor Pe- 
ripli Ponti Enxini, p. 4. 

▼ Aerte] "iiMpa oAyMOfy exigaaa Pan* 
ticapteoram vicut, apnd Strab. lib. 
XI. p. 494. In Notitia Ecclet. Hiero- 
clit, pag. 81« Prov. ScythitB/AKpcu. 
Stephano/Aa^ Xco^iat. 

^ Vfmpkeeaa] VvfjupeSeej w6ku Tou- 



puri^,inter Panticaptenm etTheodo- 
tiam, Stephano ex Strabone. Memi- 
nit et Scylax pag. 28. et Harpocr. et 
ipte Ptolem. loc. cit. 

* Dia] Longint AIom Stephanot ab- 
legat, eum urbem Scythiae ait ette 
circa Pbatin : ^ieuBlas, wtfi rf^datBi, 

y SUteeiermm] Hoc est, a Mlletiit 
lonitt conditum, Hafrutdinuow,, . rrCo'- 
fM f ierX Mi^,fiaUnf, inqnit Strabo lib. 
VII. p. SIO. 

» LXXXVJL M. paee,] Vide No- 
tat et Emend. nnm. 99. 

» MM. D. ta diximme] Cap. nimi-^ 
mm 24. nbt Cimmeriom Botpomm 
MM. D. patt. latitndine eate dixit. 

^ Bo^trt Cimmerit] Non Id modo 
freti nomen ett, ut vitnm ett Pintia- 
no, ted Cherronetl minorit, in Ipta 
Taarica Cberroneto potits, ad ripam 
Cimmerii freti, Enropte latere, qnO 
in tractn Panticapteum et Myrme* 
ciom opplda collocantor a Ptolemso 



816 



C. PLINII SBCUNDI: 



pida habet» Hermisiamy^ Myrmecinm: intas insulam Alo-. 
peceD.^'^' Per Maeotin autera ab extremo Isthmo^ qui locos 
Tapbrae vocatur^ ad.os Bospori qcLX. m. passuum longiia- 
do colligitur. 

A Taphris per contioentem "^ introrsus tenent Auchetae, 
apud quos Hypanis oritur, Neuri^' apud quos Borystbenes, 
Geloni/ Tbussageta&, Budini^ Basilid», et coeruleo capillo 
Agatbyrsi. Soper eos^ Nomades : dein Anthropophagi.. 
A Buge super ^^ Maeotin Sauromat», et Essedones.^ At 
per oram Tanaim usque Maeotas^ a quibus lacus nomen ac* 
cepit : ultimique a tergo eorum Arimaspi. Mox Riphaei ^ 
montes^ et assiduo nivis casu pinnarum similitudine^ Pte- 
rophoros ^ appellata regio : para mundi damnata a rerum 



pA$$^2Q Alvperkan Vet Daiec— 21 Vet. Dalec. NMroir.— 2S A Bvft mto 



NOT« 



III. 6. qnamobrem* non hnne modo 
tractum Dniversom, sed et Pantica- 
p«Bum ipsura ab altquibna Boapornm 
vocarl snperiua animadverium a Pii- 
nio est. 

c Hermisium] Mela ii. I. * In Bos* 
pomm vergentia Cimmerica oppida, 
Myrmecion, Panticapfeum, Theodo* 
tia, Hermisium.' Stephano, Mi^^- 
Ktow noXtxyiw rris Tavptic^s. Denique 
'A\«Mrcic(ay intulam contrm Tanaia os- 
tia collocat Ptolemsens iii. 6. 

' Per eoniineniem] Ubi nnnc Ukra- 
nia est, Polonici regni pars ea qus 
maxime vergit in exortum Solis : ibi 
olim Anchetae A&x^cu Heradoto lib. 

IV. p. 226. n. 6, citra Borysthenem : 
Nfvpol qnoque, qnornm regio Ncvplt 
appellata, latere amnis ejns occiden- 
tali, p. 241. n. 61. qufle nunc pars 
maxime orientalis Lithnanis est 

• Gehni] Tf?>Mw\, quos pictos Ma- 
ro appeilavit, nnnc Lithuani snnt. 
Bvaffoyireuy Bov8iyo2, Booi^cioiy Cam 
quB nnnc Moscovia dicitnr^ tenne* 



rnnty qua Borysthenis orientale la- 
tus contingit: 'AydBvpe^oi Maeotidit 
palndta flexom ambiuat, inqnit Mela 
II. 1. Hos tamen longins summo* 
vere Plinios videtnr. Unde nomen 
BasilidBB.traxerint, disces ab Herod# 
lib. IV. n. 20. 

' iSiipcr eoi] Ubi nnnc Lithnanim 
pars borealis : ibi No/M(8cf et *As^^ 
vo^diyoif quos 'AySpo^dtyouf vocat aoc- 
tor peripli PontiEnxini, p. S. et He- 
rod. lib. IV. n. 18. p. 2Sli 

* Et EsMdoaes] Moseoviticl neri- 
dionales. 'lovcS^r Stephano dicti. 
^Aptfuiffwoi^ (l(hws *Tw9pfiop4otPj Hyper- 
iorcoriMi gens, tota in Moseovtam bo« 
realem ablegaoda. 

^ R^)ha%] *Ultra qnos jacet ora, 
quae spectat Oceanum' septemtriona* 
lem, inquit Mela in fine iib. i. et ini- 
tio lib. II. unde Plinins hflec mntoa- 
tos. Totidem verbia a Plinio ea tran- 
scripsere Solinns cap. 15. p. 35. ct 
Capella, lib. ▼!. cap. de qoarto Ea« 
ropie sinu, p. 214. ^ 



NAT. HI8T. LIB. IV. 26. 



817 



natara^*' ct densa mersa caligine: neque in alio quam 
rigoris opere^ gelidisque Aquilonis conceptaculis.*^ 

Pone eos niontes/^J uUraqne Aquilonem^ gens felix (si 
credimus) quos Hyperboreos appeUavere^ annoso degit 
8Dvo/ fabnlosis celebrata miraculis. Ibi creduntur esse 
cardines mundi, extremique siderum ambitus, semestri Ince, 
et una die Solis aversi : ^ non^ ut imperiti ^ dixere^ ab ae* 



^ ^^^^^^■^^■^^^ 



ntper cod. Dalec — 28 Ita codd. Hmrdoio. et Chiffl, onm edd. Hardnin. 
1. 2. S. Miller. Bipont. et Frani. a natura rermn edd. vett. et Gronov. — 24 
' Nonnnlli : neque in aUud quam in rigorii opera^ geUdiqut Aquilonie coneeptacula, 
Alli, tn rigore operta^' I>«lec.— 25 Poet eo§ cod. Dalec.^20 * Nonnnlli : et 



NOT£ 



' Pterophoros'] Tlr«po<p6poSf qnasi 
pewHarum ferax^ sen nivis pennarnm 
instar decidentis. Hinc fabolae data 
occasio, qnam refert Ovid. Met. xv. 
S66. * E«se viro» fama est in Hyper- 
borea Pallene, Qni soleant levibns 
vclari corpora plnmis, Cum Tritonia- 
cam novies subiere palndem.' 

i Pone eo8 montes] Hsbc a Plinio 
Solinns ex^cripsitf c. 16. p. Sd. PH* 
nins ex Hecatceo, nt ipse innoit, vi. 
20. Hecatapus ex Aristea Proconne- 
sio, nt Herodotus docet, lib. iv. p. 
229. II. 13. qni ab isto conficta omnia 
arbitratnr, licentia poetioa. 

^ SoUs averst] Semestri illa Ince, 



nt niliil tenebrarnm in minimo spatio 
ipso fiat: sedqnicqnid homo operari 
voluerit, vel peduncnlos de camisia 
abstriihere, tanqoam In prvsentiaSo- 
lis potest. Etsi in attitodine mon- 
tinm ejns fnissent, forsitan nunqnani 
Sol abflconderetnr ab illis. In roedio 
illins nrinimi temporif medium nootis 
fit in medio orbis terrss. Et idcirco 
mentlentes fallnntnr, qni circum eam 
concretnm fore mare scripsernnt : 
et qui a vemali sqninoctio usque 
ad antnmnale cootinuum diem sine 
nocte, atqne ab autumnali versa vice 
nsqne ad vernale sqninoctium, assi- 
dnam qnidem noctem,' dee. Aver- 



inqnlt, nna tantnmmodo conlinua snm pariter nna Itlce Solem Solinns 



constitnitur, efficitnrqne dlea: 8ole, 
dnm occidit, per exignnm temporis 
spatinm averso, sive abdito : nihil nt 
tenebraram inter occasnm ezortnm- 
qne Solis senis illis menstbns interce- 
dat. Auctor libri de mensnra orbis 
terrae : ' Trigesimus nnnc annns est, 
a qno iibntiavernnt mihi Clericl, qni a 
Kal. Pebruarii nsque Kai. Angnsti) 
in llla insnla (Thnle) mansernnt, 
quod non solnm in mstivo solatitiOy 
sed in diebns clrca illnd in vesperti- 
na hora occidens sol abscondit se 
qnasi trans parvnlum tumulum: ita 



dixit, loc. elt. nec viins tamen qnid 
diceret intellexisscL 

* ^OTi,ntimpm*i]CarperePompo- 
nlnm Melam videtnr, sed Immerlto. 
Nam certissima sphseraB probatione 
constat, non solstitio iilic Soles oriri, 
brnmaqne semel occldere ; sed ab 
aeqninoctio verno ad aotnmnale, se- 
mestrem lllam locero, ntiqne si se- 
mestris est, adesse. Peritissimecerte 
de lis gentlbus Mela iii. 5. p. 5S. ' In 
Asiatico littore/ inqnit, 'Hyperbo* 
rei snper Aqnilonem Ripbeposque 
montes, snb ipso sidernm cardine ja- 



Delpfu et Vur. Cla$. 



PUwius. 



3 F 



818 



G. PLINII SBCUHDI 



quinoctio vemo in autamnum.^^ Semel in anno Solstitio 
oriuntur iis Soles^ brumaque semel occidunt. Reg^o aprica, 
felici temperie^ omni afflatu ^7 noxio carens. Domus iis " 
nemora» lucique, et Deorum cultus viritim gregatimqoe, 
discordia ignota et asgritudo omnis. Mors non nisi satie- 
tate vitas, epulatis delibutoque senio ^ *" luxu, ex quadam 
rupe in mare salientibus. Hoc genus sepolturas beatissi* 
mum. Quidam ° eos in prima parte Asias littorum poso- 
ere, non in Europa^ quia sunt ibi p simiii consuetudine^ et 
situ, Attacorum nomine/' Alii medios ^ fecere eos inter 
ntrumqne Solem^ Antipodum ' occasum exorientemque 
nostrum : quod fieri nnllo modo potest^ tam vasto mari in- 
terveniente. Qui non ^^ alibi ' quam in semestri luce con- 
stituere eos, serere matutinis^ meridie metere^ occidente 



^^^^^»^^^»*» 



WML He «5 m^mnoeiwventp tn OMlMfRmiM : n§n «f imperiii dixere aeUs weni. Rbo- 
dig. XVI. 22. Vide Bad. dc Ass.i. «liis : eemeMiri Ittee et tmm noeie, nen mI/ ^* 
Dalec. — 27 Chiffl. omniflaiu, — 28 lU omne» codd. Hardoini et Cliiffl. cum 
edd. Hardiiin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franz. dUibutieque eembuM Ald. Jant. 
Basil. Lugd. Daiec. Elz. etOroDov.— 20 Ita codd. Hardnini, Dalec. et Pin- 
tian. item edd. Hardain. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Frans. qui euni ibieimUiim' 
■dine ei sitiu, Atacomm nomine, Ald. Jant. Basil. Lugd. Dalec. Els. et Oroaov. 
— SO Codd. Dalec* et Chiffl. et Vet. Daiec. delent rh noa.— Sl Ita codik 



NOT^ 



centy nbi Sol aon qvotidie, ot nobis, 
sed primom verno stqainoctio exor- 
tns, aatamnali demom oecidit: et 
ideo sez mensibos dies, et totidem 
aliis nos osqne continna est. Terra 
•ngnsta, aprica, per se fertilis/ &c. 
Vide Notas et Emend. num. 100. 

"> DotRMS tts] Plinios a Mela iii. 5 . 
A Plinio Solinasj cap. 16. p. S6. et 
S7. 

* DeUbuioque eenio'] Ita Mss. om- 
nes: edlti^ delUmtieque tenibue, Mela 
Id tantam, loc. cit. * hilares, redimitl 
sertis.' Solinns, * epolati delibatiqoe.' 

^ QMtdam] Melam Pomponinm sig- 
nat, loc. cit. 

P QMta eunt ibi] Ita recte vet. Da- 
Uc. cod. et Paris. cum PintiaDO. Ra* 



tio, inqQit Plinins, cnr qnidam Hy- 
perboreos in prima parte Asiae litto- 
mni posuerint, ea est, qnoniam Au 
tacori ibi degentes, similem vivendi 
moriendiqoe consaetndinem» cnm 
bood absimilt qooqne sitOy tencant. 
De Attacoris dicemos vi. 80. 

4 Aiii medtos] Solinas« cap. 16. p« 
S6. 

' Antipodum'} Unde a nobb Soi oc- 
cidens pergit ad Antipodas. 

■ QMtnon aUbi} Jocas est: seraot 
matotinis, cum primo mense nnieas 
diei illius semestris id agunt : metnnt 
meridie, cum ezacto jam tertio : oc- 
cidente Sole, decerpunt fcetusy can 
sezto. 



NAT. HIST. LIB. IV. 27. 



m 



Sole fetas arborum decerpere, noctibiis in specus condi 
tradidemnt. Nec libet^'^ dnbitare de gente ea^ cum tot 
auctores prodant fragmn primitias solitos Delon mittere 
ApoUini^ quem praecipue colunt. Virgines ferebant eas» 
bospitiis gentium per annos aliquot venerabiles : donec vio«* 
lata fide^" in proximis accolarum finibus deponere sacra 
ea instituerey bique ^* ad conterminos deferre^ atqne ita De« 
lon usque. Mox et boc ipsum exolevit. Sarmatiaa»'' Scy- 
ihiddf Tauricas^ omnisque a Borysthene amne tractns longi- 
tudo DGCCCLXXX.}' M. latitudo dcgxvii.^ m. a M. Agrip- 
pa tradita est £go incertam in bac terrarum parte men- 
suram arbitror. 

XXVII. Verum instituto ordine^ reliqua' bujus sinus 
dicantur ; et maria quidem ejus nuncupavimus.* 

(xiii.) Hellespontus insulas non habet in Enropadicen- 
das. In Ponto duae^ m. d. pass. ab Europa^ xiv* m. ab 
ostiOy Cyaneae,*^ ab aliis Symplegades appellatas^ traditaeque 
fabulis inter se concnrrisse : quoniam parvo discretae in- 
tervallo, ex adverso intrantibus geminae cernebantur, pau- 



■^^^*^^^^0»0^>0>^>^ 



Harduint et Chiffl. com edd. Hardain. l. 2. 8. Miller. Bipoot. et Franz. Nee 
lieet edd. ante Hardainum. — S2- Codd. Dalec. et Vet. ejusdem, indeque pro 
kigue.^ii Cbiffl. DCCCLXXX. 
Cap. xxtii. 1 Cod. Dalec. reHqute; et mox in eodem codice et Yet Da- 



NOT^ 



^ iVec Ubefi £x Mela bcc qaoque, 
III. 5. Ex Plinio Solinas accepit, 
cap. 16k p. 87. Omnes ex Herodoto 
lib. IV. p.2S5. De cnltn Apoliinifl 
apad Hyperboreoa, Diod. Bibl. lib. 
lu p. ISO. 

■ Vidttia fldel Solini paraphrasis : 
' Quoniam ba virgines perfidia hos- 
pltom non illibats reveniMent.' 

" SarmaHa] Martianas iisdem fere 
Terbit«.lib. ti. cap. de quarto Enro- 
p» sino, p. 314. 

^ DCCXVil.] Martiannt, eeptin' 
genta deeem: lege ex PUnio, «cfliii- 
genta et teptemdeeim. 



*■ Nuneupavhmui] Maria ante, in» 
qatt, ea indicavimus, qiiee boc sina 
comprehendantur : nunc intnlas per 
singnla tparsas perBeqnemur. 

^ CyanteB] Kvay^oi, Diodoro Bibt. 
lib. y. pag. S22. et Straboni lib. vii. 
pag. 819. A colore sic appellatas 
anctor est Scbol. Af)oll. ad Argon. ii. 
Eaedem SvftvXTrx^» et 2vr5f>o^€» 
Wrpoi, a concnrtn appellate: nnde 
a Jnvenali ' concurrentia Saxa.' De 
ea fabnla, Tide Apollodomm de Dlisy 
lib. i. pag. 61. et auctorem Peripli 
Ponti Enxini, pag. 16. ^liniua lioo 
a Mela transcripsit, ii. 7» 



820 



C. FLINII SBCUNDI 



liimqiie deflexa aciey coeantinm speciem prsebebant Citra 
Istram, Apolloniatarom una,^ Lxxx. m. a Bosporo Tbra* 
cio, ex qua M. Lucullns*^ Capitolinnm Apollinem advexit. 
Inter ostia Istri qu» essent, diximuB** Ante Borysthenem 
Achillea est supra dicta/ eadem Lence, et Macaron ^ ap* 
pellata. Hanc temporum horum demonstratio a Borys- 
thene cxt. m. ponit, a Tyra cxx. M. a Peuce insnla quin-» 
quaginta m. Cingitnr ^ circiter decem M. passuum. Reli- 
quse in Carcinite sinu, Cephalonnesos, Rhosphodasa,^ * 
Macra. Non est omittenda J mnltorum opinio, priusquam 
digrediamur a Ponto, qui maria omnia interiora ' ^ illo ca- 
pite nasci, non Gaditano freto, existimavere, hand imprO'» 
babili argamento: qaoniam SBstus semper e Ponto pro- 
fluens, nunqaam reciprocetur.^ 

Exeundnm^'" deinde est, ut extera Europ» dicantnr, 
transgressisque Riphasos montes littus oceani septemtrio- 



lec. nuneupaUmus, — 2 RhoduBsa Stephano.— 3 Pro interioraf i^feriora apud 
SeDecam, qiil hunc locum explicat. — 4 Ad eundem Vet. Dalec Mox. pro ex" 



NOTiE 



c ApoUoitttttarmm una'] In ^ Ponto, 
inquit, infra Danubti ostia, insula est 
Apollonlataram dicta, quoDiam iu ea 
nrbs ipsa ApoUonia eil, ut docet 
Strabo loc. cit. Haec illa est Apollo« 
nia, qna de egimus, cap. 18. 

^ Ex fiia M> ImcuUu»] Solinna, cap. 
19. pag. 38. ac Pliniua ipte, zzxiv. 
18. Apoilo Capiiolinns dictut cftr, 
qiioniam in Capitolio dedicatns a Lu- 
cnllo. P. Victor, in descript. Romtt, 
regione octava : < Apollo translatut 
ex Apollonia a LucuHoy triginta cu- 
bitnm.' 

< Dmmtw] Cap. S4. 

' Supra dtc/a] Cap. 86. 

s Et ifdcaroii] Mairdp»y, hoc est, 
Bealorum: qiiod faina esset Achillis 
ibi lieronmque animas vagarl per 
niontiiim cava : quamobrem et 'H/M6«r 
quoqne vncot appellata. Ita Eusta* 



thins ad Dionysit Perieg. vs. 645. 

^ CiagihKr'] Ambitus ejus insuls 
complectitur x. M. P. 

* RAofphodiisa] Ita libri omncs, 
etiau Mss. Libentinii tamen Rko» 
duua agnoverim, cniii Plntiano. Ma- 
cr« autem baad dubie Domen ipsa 
longitndo fecit. 

J iVaii eH omUendd] Trantcribit 
luec de more Solinns cap. 18. p. 38. 

^ Maria ammia interiara] Mediter- 
ranea, inqnit Solinus. Vide Notas 
et Emend. nnm. 101. 

> ATiuigiiaiii reeiproeeiur] Ita Soli> 
nns : hoe est, nnnqnam ex intemo 
mari vicissim aqua in PoDlom re- 
flnat. Vide qnae dtzimns ii. 100. 

** Exeundum] Exire iliteriore boc 
e mari oportet, inqnit, ut qusp ambi- 
tnr oceano Europfle ora lostretnr, et 
insuls. 



NAT. HIST. LIB. IV. 27. 82L 

nalis in ImY^, donec peryeniat^r Gades^ legendam. Insu- 
i» complores sine nominibns eo situ traduntar. Ex quibas 
ante Scythiam, quae appellatur Raunonia/ " unam abesse 
diei cursoi in quam veris tempore fluctibus electrum ejicia- 
tur, TimsBUs prodidit. Beliqua littora incerta signatafama. 
Septemtrionalis Oceanus ; ^ Amalchium p eum Hecataeus 
appellat, a Paropamiso*^ amne, qaa Scythiam alluit, quod 
nomen ejus gentis lingua sigoificat congelatum. Philemon 
Morimarusam a Cimbris' vocari, hoc est, mortaum mare, 
usque ^ ad promontorium Rubeas : ultra deinde Croniam.* 
Xenophon* Lampsacenas a littore Scytharum tridui" na- 



^sO»^»»#»#i^^^^^ 



tera^ cod. Dalec.habet c^etera, — 5 < Infra xxxvii. 11. eandemhanc insnlaro ex 
ejnsdeni Tinispi sententia BaUiam nominat.' Dake, Baunonia tmam abeue 
codd. Chiffl. et Dalec. et Vet. ejnidera. Bamumuama^ a6esfe, ^c. edd. vett. et 
Oronov. Mox, pro veri$ tempore quod testantur codd. Dalec. Cliiffl. et Har> 
dnin. edd. vett. exhibent veris 4emperie,^-4i Cod. Dalec. inde ueque. — 7 Vet. 

NOTJE 

n Qaaappettatur Raiaumia] IdScy- niom nominari. Ita fere Solinnsjoc. 

tbic» illins plag«B nomen, cni objacet citat. Promontorio hnic ab amne 

insolay non intultB ipsius, qnam ex Rhnbone forte nomen est, in Ocea- 

eodem TimsBO Baltiam appellari Pli- nom inflnente, cnjus meminit Ptole- 

nins prodit xxxvii. 11« ubi de ejus maeos in Sannatia, iii. 6. 

sitn dicemus. Vide Notas et Emend. • Cnmtifm] Qnid si Groniumj ab ea 

num. 102. orbis parte, qnse septemtriooi proxi- 

^ SfptemtrionaUe Oceanua] Frnstra maest^qnam Gr»eiitouivocant? Cer- 

bas voces snis sedibns movent Pin- te non M rov Kp6ifov, nt nogantar 

tianns, et Pelicerius in notls Mss. veteres, hoc cst, a Saturni frigido si- 

p Amakhiwm] Hsbc deinceps Soli- dere : sed potius M rou Kp^rav «ora- 

nns iisdem verbis, cap. 19. pag. S8. fiov, cnjus in Sarmatia meminit Pto- 

et aoctorlibrideMensnnOrbisTer- lem. iii. 6. dedncta hsBC appellatio 

TK. est ; nam is in enm Occanum irrnro- 

4 Paro^ajRtso] Obiomy credo, am« pit. 

nem Hecatsens intellexit, Ofry, in < Xemopkmk] Solinns cap. 10. pag. 

Tartaria» MoscoviticsB finlbus. S9. Anctor libri de Mensura Orblii 

' A CtJN^] Hoc est, a Cimbro- TerrsB, totidem verbis ac syllabis: 

rnm peninsnla, et a fancibus Codani ' Xenophon Lampsacenns a littore 

sinoSy usqne ad promontoriom Ro- Scytharnm tridni navigatione insu- 

beas, qnod nnnc vnlgo dicitor, Noort lam esse immensae magnitudinis Bal- 

KyN, vel Nort Cop, in extrenia Nor- tiara tradit: eandem Pytlieas Basi- 

vegia versus septerotrionem positum» liam nominat. Non longe ferontur 

Morimarnsam Pbilemon alt id mare et (Eocense (lege Oaomea) iusulsB, 

vocarl: qood altra Rabeas etty Cro* quarum ovis avium marinarnm et 



822 C. PLINII 6BGUNDI 

vigatione, insalam esse immenssB magnitndinis Baltiam 
tradit. Eandem Pytheas Basiliam nominat. Fenmtnr ^ 
et Oon», in quibus ovis avium et avenis incolae ^ vivant. 
Alise^ in quibus'' equinis pedibas bomines nascantur, Hip- 
popodes appellati: Fanesiorum^' alise, i nquibus nuda 
alioquin corpora pra^grandes ipsorum aures tota contc- 
gant. 

Incipit deinde' clarior aperiri fama ab gente Ingsevo- 
num>9 qu8e est prima. Inde Grermania. Sevo roons' ibi 
immensas, nec Riphseis jugis minor, immanem ad Cim- 
brorum usque promontorium efficit sinum/^ qui Codanus * 



^^^^^^•0^^^^ * 



Dalec. amtmadomtt ei incola; alins codex ap. Dalec. adMnts. — 8 Pamiionam 
Tuf. — Vigavcrum Rhenanns. Mox, prima. Inde Gemumia, Moru Seco, 

Jc, idem Rhenanus et cod. Dalec. frbna inde GermaniiB, Sevo moiu, tfc» Ald. 
unt. Basil. Lngd. Erasmi, Dalec. Lagd. 1606. Elz. et Gronov. prima, Inde 
Germania, Sevo monSftfc, Reg. Brot.I.et Ed. pr. — 10 Cimhrosuiqmepromom' 

NOM 

«▼enis volgo nascentibns iDcoln vi- remb. Hist. Nat. ▼iii. 1. Iconem 

vnnt. Plinins Secnndns in libro de exhibet Aldrov. de Monstris, p. 10. 

septemtrionali OcearioScythiseyinsu- t Incipit deinde"] Jam certiore, in- 

lisque illius.' quit, faroa prodnntnr gentes deinceps 

■ Tridut] Qnam diei tantnm unins appellandae. Solinus, cap. 20. p. 40. 

cursn distare a continenti Timaeus ' Sevonem montem,' inqnit, ' Ingss* 

superins panlo prodidit. vones tenent, a qnibns primis poit 

^ Femntur} Incerta haec fama sig« Seytbas nomen Oermanicum consur- 

nari innnit : incerta hsec insnlamm git.' Auctor libri de Mensnra Oifois 

nomina, incertumqnc situro. Oonsp, Terne honc locnm panlo aliter ex 

sive mavis Oomgaj vel 0€Bon€e<e, Pli- snis codieibns legit : ' Plinins Secnn- 

nio insnlae snnt, Solinoqne Plininm dns de insnlis GermaniaB : IndpU de* 

secnto. At Pomponio Meln iii. 6. inde daHore aperirifama ab gente In» 

nnde ha>ic transcripsit Plinins, ' ob gmvonumj qute ett prima m Germama^ 

altemos accessns, recursnsqoe pelagi, moms Seto ibi immenme : nee Riphmo 

et qnod spatia quls distant modo Jugis minor, immanem ad Cimkronm 

operinntnr nndip, modo nnda snnt, utque promontorium eficH stnam» qui 

alias insnlsB videutnr, Sarmatis ad- Codanue vocaturj r^ertue ineuHe^* Sfc. 

verasB, alias nna et continens terra.' > Sevo mone'] Is a mari Albo et 

V AHa^inguibuB'] Mela, et Solinus, extreroia Lappise finibus, lunato cnr- 

loc. citato. De Hippopodibns vide sn ad fances nsqae sinns Codani, ver- 

Augnst. de Civit. xvi. 8. sus Cimbroram promontorium, ccc. 

* Faneeiorum] Vide Notas et E- circiter passonm mill. procurrit, va- 

tnend. num. 103. Fanesios ejuscemo- riis nominlbos. 

di visos esse versus Californiam, Ame- * Qui Codanu»] Ac deinde Balticns, 

ricB regionem, roonet Eoseb^ Nie- ab insola Baltia, est cognominatna. 



NAT. HIST. LIB. IV. 27. 823 

vocatnr, refertas iosulis : quaram clarissima Scandinavia ^ 
esty incompertSB magnitodinisi portionem tantam ejas, qood 
sit notom, Hillevionom ^ gente qoingentis incolente pagis» 
qoas alteram orbem terrarom eam appellat. Nec est minor 
opinione Eningia.** Qnidam haec " habitari *ad Vistolam 
osqoe fluviom a Sarmatis,* Venedis, Sciris, Hirris tradant. 
Sinom Cylipenom ^^ ' vocari : et in ostio ejos insulam La- 
trin. Mox alterom sinom Lagnnm,^ conterminom Cimbris. 
Promontoriam ^ Cimbrorom excorrens in maria longe pe- 



^»^^^0^^^^^^ 



f onvm nNMM Cbiffl. — 11 QiindQm \a»c margo edd. Dalec. et Gronov. Moz, 

rtnifajn Chiffl. /rta/imi Pomp. Panlo post, Veneii$f SeiriM edd. ¥611. et Oro- 
no¥.— 12 Ita codd. Harduini et Cbtffl. ciim edd. Harduin. 1. 2. S. Miller. 

NOTiE 

b Simdimnnd] Qna» hodie Snecia, ned», Sciri, Hirri. Obtvidai Ptole- 

Norvegiaque dicitur. Insulam Ye- mapo, iii. 5. a qnibus Venedicus sinns, 

teres credidere : ainnmCodannmrati leGo^ede DoniztV, nomen olim ha- 

cnm Oceano septemtrionali, sive Hy- bnit, Livoniam tennere, ac Litbua« 

perboreo, connecti, ad linem Snevo- nias partem occidentalem : Scirly 

nis mootis, qna Rossis nnnc accolis qnos Sidoufns Apollin. Carm. vii. 

Albnm roare, et alio nomioe Orann* 'Seros ' vel ' Sceros ' appellat, Hirri- 

vicns sinus appellatur: qoaxatione que, Cnriam, U Ducki de Cvrland, 

ipsolsB dnse efficiebantor, prscipna Samogitiamque. * Venedornm natio- 

magnitndine, Scandinavia atque Fin- nes,' inqnit Tacitns de Morib. Oer- 

ntngia. man. p. 1S9. ' Oermanis an Sarmatis 

^ Hilkvitmm'] Proximam hanc fa- .ascribam, dubito,' Sce» Auctor Ilbrt 

isse ScandinavitB partem vel ex eo de Mensnra Orbis TerraB,hanc Plinii 

Hqaet, qnod primam eam Romani locnm exscribens, Hirros non agnos- 

nosse potnernnt. 11 Acumwl, voce, ut cit : ' Qnidam,' inqnit, * hsec habitarl 

apparet, capite diminnta, pro 'IX- ad insnlss nsqne ad flnvinm (lege, 

XctNvrol a Ptolemseo nominantur, in ad Viaiulam utque ftumum, sive FtsM- 

Scaiidise media regione, ii. 11. Uan) a Sarmatls, Venedis, Scirisqne 

' £atagta] In Mss. Epigia : atqne tradunt.' Ac vaide metno ne Hirri 

ita similiter anctor libri de Mensnra a repetitis temere Sciris accreverint. 

Orbis TerrsB : < Nec minor est opinio- ^ C$lipenwn] Ita Mss. at editi, 

ne Epigia.' Sed nt nt est, Finnin- CUflipefuun, Nnnc sinns Livonicns 

giam intelliglt, inter Scandinaviam et dicitnr, a celebri ejns regionis em- 

Venedos sitam : ingens hodie penin- porio, U Golfe de Riga : qno in sina 

snla, fo Finlnde: unde sinni proximo antiqno vocabulo Latris insnUy nonc 

nomen, qni Sneciam a Livonia dis- (Eeel vocatnr. 

terminat, U Go^e de Fimue, ou de s Lagnum] Is est qoi Jotlandtam, 

FimUmde, Holsatiam, Dncatamque Mechelo- 

* A SarmiUie] A Sarmatarum gen- bnrgensem alluit. 

tibns, quaram bsec snnt nomina : Ve- ^ Promonforttfm] Hodie Seagen Capy 



824 



C. PLINIJ SBCUNDI 



ninsulani efficit, qn» Cartris ' appellatar. Tres et viginti 
inde *' insulae RomanorumJ armis cognitae. Earam nobi- 
lissim»» Burchana,'' Fabaria a nostris '^ dicta, a frugis si- 
militudine sponte provenientis. Item Glessaria, a succino 
militie ^ appellata, a barbaris Austrania/^ prseterque Ac- 
tania. 

XX VIII. Toto autem hoc mari/ ad Scaldim usque fluvi- 
um, Grermanic» dccolunt gentes haud explicabili mensura, 
tam immodi ca pr odentium ' discordia est. Grasci et qui- 
dam nostri xxv. m. passuum'* oram Germaniae tradide^ 
runt : Agrippa cum Raetia et Norico longitudinem 
DCLXXXXvi. millia passuum, latitudinem gxlviii.^'' mil- 
iium. 

(xiv.) RaetiaB prope"^ unius majore latitudine, sane 



#*^***^#*i#^* 



Bipont. et Frans. ChfUpemim edd. irett. et Oronov. — it Oarfrit apf^lUmr 
XXIIL M. p. IfuU^ife, Vet. Dalec C. a^Ualw. XXIII. Mtf, ifc edd. vett. 
— 14 Fdbona nottri» Harduin. 2. 3. Bipont. et Franz. Mox, miUitudime 9pomU 
proveniente cod. Dalec. — 15 Austravia margo edd. Dalee. et Oronov. Aueiera' 
via Chiffl. 
Cap. XXVIII. 1 Rhenanoi, tradenHam.—^ lu codd. Hardnini et Tolet. 



VOTJE 



in Jnttia teptemtrionali, Danici reg- 
ni proyincia, ad fauces eas nnde sinns 
Codanns enimpit ex Oceano, 

' Cartrie] Alils Cimbrica Clieno- 
nesos : in tres prspcipae nunc regio- 
nes divisa : Holsatiam, Ditbmarsiamy 
Jottiaraque, sive Jutiandiam. DaniK 
Regi paret. 

i Romaaerum'] Droso Oermanico 
in Oennania l>ellnm administrante. 
8trab.lib. vii.p.901. 

^ Burchana'] BvpxtwU Straboni, loc* 
cit. Stephano Boipxa^is in Celtica. 
£xistimant eruditi esse insniam Bor» 
CM», in ostiis Aroasii, Eme, amnis po* 
sitam : aiuntque tnrrim etiamnnm ibi 
extare, qnam Het beon hMy$ incolsB 
vocent : qn« vox Germanica lingna 
Fabarum doinMm sonet. Vide quae dt* 
cenda sont xviii. 80. 



> MiUtim] Non RomK, doroiqney 
sed foris ab exercito, militibnsqne 
Roraanis. Nam a domesticis vema« 
cuUsque, castrensia distingoi voca- 
bnla, in Praefatione Piioii jam dictura 
est. In Mss. ilMfi«ravta« De GLesan* 
riis dicemus cap. ftO. 

* Toto autem Im mari] Septemtri«i> 
nali, qnod Europaro alluit. 

^ XXV. M. poss.] Lineola soper- 
posita vides qninquies centena milUn 
passunm significari adroonet. 

e CXLVIIL] Ita Mss. omnes, R. 
1. a. Colb. 1. 9. Scc. 

^ Ratia prope] Agrippam repre- 
hendit, qui Oerroaniae, RsBtiaeqne, et 
Norici latitudinem tam angnstisde- 
finierit spatiis: cum Rvtiss nnina 
prope major sit, qnam qnantam ter- 
geminn iili regioni assignaverit : sal- 



NAT. HIST. LIB. IV. 28. 835 

circa ' excessnm ejns* subactaB. Nam Germania maltis 
postea annis^ nec tota, perco^ita est. Si conjectare ^ per- 
mittitnr, haud multum orae deerit Grascorum opinione,^ et 
longitudini ab Agrippa proditae. Germanorum genera 
quinque : Vindili:^^ quorum pars fiargundiones/ Varini/ 



^■^* ^^^^»'*-^^ ^ 



CCLXVIIL Oronov. et edd. vett.— 3 Rhenauns, citni.— 4 Ita codd. Har- 
daini, et Cbiffl. item edd. Hardiiin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Franz. ophuoni 
Gronov. et edd. vett. Mox, pro longitudini quod servant codd. Hardaini et 
Dalec. ciim edd. Hardoin. 1. 9. 3. Unigitudinis habent edd. vett. tradiia pro 
produv.— 5 Kaxdi/i RUenaniis. Vandilici Chiffl. Mox, Aoarinif Cannt Gronov. 

NOTiE 

temqnalis quantaque Raetia coguita partero, tractu diverso, metltnr. 

est, cum citra Agripp» obitum Ro- s VindiU] Ita R* l. At R.2. Colb. 

manorum armis est domita. Nam 1. 9. Chiffl. et Paris. Vtmdili, Taci- 

Oermania, ne mnltis qnidem post an- tns Vandalioa vocat de Morib. Ger- 

nis, nec tota etiam, Instrari nosciqne man. p. 193. . In Notitla Dignit. 

potuit. Yide Notas et Emend, numt Imp. Hom. cap. 18. Ala VandUanm. 

104. £x Vandalicit montibut Albion am- 

* Circa exceuum ^m«] ^xcetait e nem efflnere, et in Oceanum effbndly 

vivit Agnppa, Valerio Mestala Bar- anctor ett Dio lib. lv. p. 648. Van- 

bato, P. Snlpicio Quirinio Cott. anno dali, inquit Mariana Hitt. Hitp. v. 1. 

U. C. i>CGXi.ii. ut anctor est Dio« p. 186. qoibns ferme locis nnnc Me- 

Ub. Liv. p. 641. Subacta per Dru- kelbnrgenses sunt et Pomerani. 

sura Hberinniqne, quos exercitni >> fiur^vjidioiiesl Burgnndiones, pars 

Auguitns prttfecerat, Rstia, M. Vandalorum, a borgis, hoe est, pagis 

Dniso Libone, L. Calpnrnio Pisone in qnos dissipati erant, appeilatio- 

Coss. anno occsizix. ut idem re- nem sortlti sunt : et cum in Heduls 

fert, p. 6S6. consedlssent, ei Oallitt provincift 

' Si cot^edare] Sl conjecturas locus Borgundiae nomen fecerunt. Par- 

datur, inquit, minor paulo erity quam tem Polonias tenuere, nbi nuuc 

opinati sunt Orsci, OerinanisB ora* Gaema. 

vicies qninquies centena m . pass. nt > Fortitt] Varini Tacito de Morib. 

paulo ante diximus, colligere ab his Oerm. pag. 1S6. Ptolemseo sunt 

credita: nec mnlto etlam brevior quam Avarini, iei«6. in Sarmatia £nroptta> 

Agrippa prodidit, qoi DCLXXsvi. ad Vistnlc fontes, nbi nnnc Cracovia 

roillibns passunm oninino d«6niit, PolonisBcepnt. «povrotfr9(«m,inqnit» 

OermanisB cum Rstia et Norico (pro «ovpyotiyB/iwvf») tlra AhofmnU 

longitndo. Insignis antem ideo est forte pro O(i^vo)> irap& tV «c^aA^i' 

utrinsque mensura discrimen, quo- rovOblcro^kawratwv» Non hoc vi- 

niam per anfractns sinntqne Oerroa- dere Cioverios aliique, qoi aliter 

nici Oceani prior illa Oracornm ex- statuunt: a quibus dissldere me sse- 

cnrrlt : seqnens vero Agripp», cnnc* ptssime, sed certis addnctum argu* 

4a Oermania nondnm explorata, nie* tnentis, profiteor. 
diterraneam tantum ejut cognit» 



826 



O. PLINII SBCUNDI 



CariniyJ Gattones.^ Alteram genos, Ingaevanes r^ ^ qao* 
ram pars Cimbri," Teatoni, ac Chaucoram gentes. Proximi 
aatem Rheno, Istasvones i"^ quoram pars Cimbri.^ Medi- 
terranei, Hermiones : 7 p quorum Suevi^"* Hermanduri, 



et edd. yett. Goitimi$ margo edd. Dalec. et OronoT. — 6 Vinginiotiea Rbena- 
noR. ae BaMtporum Chiffl. ac Cauchiorum. — 7 Margo edd. Dalec et Oronor. 



NOTiE 



i Carmi] Kapnwol hi Ptolemaei esse 
visi sunt Hermolao : frustra, cnm ii 
HelTetiornm genti confines eBse a 
Ptolemaeo dicantor rii. 11. in Oer- 
mania. Nisi ex incanta snperioris 
voci» Varini repetitione nata confla* 
taqne ista sit, Vistolfe accolas ne- 
cesse est foisse Carinos, perinde ac 
ceteras Vandalomm gentes, Bnrgnn- 
diones, Varinos, Onttones. 

^ Guitonii] * Ootones ' vocat Taci- 
tns, Annal. ii. p. 01. * Oothones' de 
Moribns Germ. p. IS. Ptolemco iii. 
6. r6TWf9Sf ad Vistulam positi sub 
Venedis : qno ex sitn colligimus ibi 
foisse, nbi MaaoTlse Palatinatns, nt 
appellanf, Polonici regni, Varsovia- 
que est, et ntraqne Prussiay quam 
Regalem, et qoaro Dncalem Tocant. 
Fnit homm oppidum primarium Oy- 
toninm primo, mox a Oetis Danisqne 
Oedannm, a sinn Codaninm, Dantzie. 
Inde Oothones sire Oothi profecti 
qui totam Enropam exagitamnt ar- 
mis, ac ditione diu tenuerant. Vide 
JEgid, Laccary, e Societate nostra, 
tle Coloniis Oallor. i. 9. p. 69. 

1 Ingatotui] Ab extremo septem- 
trionalis Oceani littore, ad amnis 
Amisii ostia, qnioqnid terraram in- 
teijacet, IngseTones dicti tenoere 
Norvegiam, Sneciam, Daniam, Fin« 
landiam, Saxoniam, Frisiamqne ori- 
entslem. 

» Ckntn] Holsatlam ii,nt diximns, 
Jottiamqne tennere. Mox Tentoni 
inferiorem Saxoniam : Brema civitate 
primaria. Denique gentes Chaoco- 



ram dns?, majores, atqne minoresy 
KavKoi ol fui(ovSf KaX ol fiucpoi, Osna- 
brngensem ditionem isti ad Visnrglm 
flnvinm: illi Lnnebnrgensem Dnca- 
tnm, ad Albim: ex Ptolemseo ii. II. 
Tacitns de Moribns Oerm. p. 1S5. de 
Cbancoram situ : < Ac primo,' inqnit, 
' statim Chancornm gens, qnanqnam 
incipiat a Frisiis, ac partem littoris 
occnpet, omninm qnas exposni gen- 
tinm lateribns obtenditnr, donec in 
Cattos nsque sinnetnr,' &c. 

B litinonea] A Rheni ostiis ad Co- 
loniam Ubiorum amnis ejus accolsp, 
cnm Frisiis occidentalibns, IstapvoDcs 
appellati. 

* Cimbri l^Sieambrt] ^iyafifipoi Dio- 
ni lib. xxzix. p. IIS. adversns qnoa 
expeditionem snsceptam a Jnlio Cse- 
sare idem est aoctor, et Plntarehns 
in Cvsare, p. 718. nbi totrjfdfifipovf 
vocat. Ultra Rhennm primnm posi*. 
ti, Ubiis vicini, teste eodem Dione, 
loc. cit. ipKoqne Csesare Bell.Oall. 
lib. IV. p. 44. Chattis qnoqne et 
Chernscis, ex Dione lib. ut. p. 644. 
Vide Notas et Emendat. num. 105. 
Horam regio ibi fnit, nbi nnnc Comi- 
tatns Marchise, Bergcnsis DncatiMy 
et Cliviensis pars transrhcnana. 

p Hermiones] In media Oermania 
positi, nltra Rheni Oceaniqne ripaa. 
In OermanisB popnlis medii a Taciio 
appellati de Morib. Oerm. p. ISS. 

4 Quorum Suem] Hermionnm fen- 
tes ex ordine perqnam accnrate de- 
scribit, ab iis exorsns, qni snnt ortni 
Solis propioresy moz cnrsn inde verana 



NAT. HIST. LIB. IV. 29. 



827 



Chatti/ Cfaernsci. Qainta pars Peocini, Bastem»/ sapra 
dictis conterroini Dacis. Amnes clari in Oceannm deflaunt, 
Gnttalas/ Vistillus sive Vistula," Albis,* Visurgis, Aroi- 
sias, Rbenus, Mosa. Introrsus vero, nuUo inferius nobili* 
tate, Hercynium jugum'' praetenditur. 

XXIX. (xv.) In Rheno ipso, prope centum m. pas- 
suum in longitudinem, nobilissima Batavorum insula et 
Cannenufatum :' * et aliae ^ Frisiorum, Cbaucorum, Frisia* 



^ ^ ^>^^0>^s ^ ^>*^^* 



pars Cimhri et Mediterranei. Uerm, Pro Cimbri Hardnin. 1. i^eambru^S Vtf« 
tulue, Suevuaf AUri» Rhenanus. Mox, pro nttUd edd. quedam vett. Nii//i. 

,Cap. xxix<. 1 CantMifatum margo edd. Dalec. et Orouov. Canet^faeium co^, 
Dalec Particttla copulativa tt ante Cannenufatum omissa est in edd. vett. et 



NOTiE 



orcasum instituto. Homm tgitur 
Suevi ii sunf, qnos hodie Moravos ap- 
pellamnt, la Moravie, nijam snperins 
monuimus cap. 25. neqne enim Suevot 
ab istis alios Plinius agnovit, ant 
Ptoleniaeus, qni ii. 11. ultra Albim 
SnevoB summovcty versus ortum. 
Postea ad Danobii capnt commigra- 
rnnt. Hermundnri fnere, qui nunc 
Bobemi, popniiqne ab hls fnsi nsque 
ad Danubii ripam. ' In Hermnndu- 
ris/ inquitTacitns, loc. citato, p. 137. 
' Aibis oritnr flomen inclytnm. Jnxta 
Hermnnduros Marcomanni et Qnadl 
agunt .... Eaque Germanise velnti 
frons est, qnatenns Dannbio pne- 
texitnr/ Seotio convelli a me Oeo- 
graphornm recentiornm placita : sed 
hoB nihil in prsesenti moror. 

r Chatt^ Chattis Franconiam, 
Bninswicensem Docatum, clrcnmja* 
eentemqnelate regionem a Franconia 
kd Chancorum fines Chernscis as- 
cribimns : hi enim inter Chattot, 
Chaneosque medii, Tacito teste, lib. 
de Moribus Germ. p. 135. 

• Peueini, Bostenus] Peucini, quos 
qnidam Bastamat vocant, inquitTa- 
eitns, loc. cit. p. 138. Strabo tamen 
Bastarnarnm partem ette Peucinoft 



putat, lib. VII. pag. 306. De hornm 
situ diximus cap. 25. Oallos Livint 
semper appellat, lib. xliv. Ornteri 
In«cript. pag. 463. BASTARNiB. 

< Guttalue] Hunc enndem esse, qni 
Ptolemneo ii. ll.OinrS^s, aliis Odera^ 
VOder, erudite probat Clnverius, ad- 
versus Jnnium Oerm. Antiq. iii. 40. 
Solino, cap. 20. pag. 40. * Ootlialus ' 
est. 

«> ViOuUt] Ob7aro6\a, "AXfits, OifUr' 
ffovpytSf 'AfuLrtos, Ptolemvo, loc. cit. 
Nostris, U Veiseelou la ViMtule, VEIbe, 
le Veaer, VEma, 

V Hereffnimnjugum'] Quem Hercy- 
ninm saltnm appellavit cap. 25. 'Op- 
K^ioy ^fviiii» Ptolem. ii. 11. Livius 
llb. IX. pag. 165. Oermanicos saltus. 
Dionys. Perieg. vs.286» "EpK^vunf Zpv^ 
Ijuiw, 

• Et Cannenufaium] Ea insnla a 
Batavis et Cannenofatibns coleba- 
tnr : illi qnoniam majorem iusnlss par- 
tem tennere, nomen ei suum dede- 
runt, dictaqne insnlaBatavomm, sive 
Batavia est. In Tab. Penting. PoUl- 
ma. Isti apnd Orntemm, pag. 385. 
Cannaiibfatbs, apud Tacitum Hist. 
iv. pag. 103. et apnd Velleinm lib. ii. 
n. 105« * Caninefates,' appellati. Ho« 



828 



G. PLINII SBCUNDI 



vonam/ ^ Tasioram,' *^ Marsacioram, qaae sternantar inter 
Heliam * ac Flevam. Ita appellantnr ostia/ in qnae ef- 
fusus s Rhenas, ab septemtrione in lacus,** ab occidente in 



Oronov. Mox, CauekorMm in Usdem vett.-^2 Ita codd. Regg. Brot. et Ed. pr. 
f mta&oiiMm edd. ante Rrotier.— 9 Mtacodd. Regff. et £d. princepi. Stne 
aaetoritate in recentt. edd. Shaiorum,* Brotier. Mox, /tfatltacorwiR, qutgf S^e, 
margo edd. Dalec. et Gronov. 

NOT^ 



diele Betuve. Apnd Reinesinm ve- 
tn8 Inscriptio, pag. 613. nat. ca.no- 
NEFAB. * Natione Canonefai.' £t 
in Notis, qnae vnlgo Tironi ascrtbun- 
tnr, apnd Oruternm, pag. 143. 'Ca- 
nonefates.' Vide Notas et Emeud. 
num. 106. 

>> Et aUa] Qnas com ttemi Plinins 
asseverat Inter Heiinm ac Flevum, 
niari qnod Zny^frzee niincnpant ab 
ortu, ab occasn Zelandia clandi om« 
nes necesse est. £o ordine a Plinio 
ea; recensentnr, nt ab ortn et sep- 
temtrione anspicatns progrediatar in 
occasum. A popuiis in eas a conti* 
nente progressls nomen habent ex iis 
aliqusB : a Frisiis certe, Chancisqne 
dtt» prioresy qnos uitra Rhenum se- 
des habulsse constat. Frisios in hoo 
iractn Tacitus qnoque agnoscit, qnos 
cnm Caninefatibns copulat, bist lY. 
pag. 108. Cbancos e patriis sedibns 
commigrantes, ac dncem natione Ca- 
nlnefatem secntos, inferiorem Oer- 
maniam incursavisse Ciandii Imp. 
temporibns, idem anctor est, Annal. 
XI. pag. 100. De Frisiomm et Chan- 
coram insnlisy qnas recedente maris 
sestu, continenti necterentnr, Dio 
lib. Li?» pag. 544. Nunc esse vide- 
tur Nort-hoilandia. Atque hunc qui- 
dem situm Cliaitcis prsesertim adjndi- 
cant ea quae Pliiiius de iisdem affert 
xvi. I. 

• ^ FrtsMvoiiKm [Frtsta6oiianii] In 
Mss. Fruiaeoiiiifii. Uos illic conse« 
disse arbitror, nbi nunc U Vdwce, 



pars Oeldrensis Dncatus, e Belgica 
Oallia huc transgressos. 
. ^ IVtsionaii [fifdcrionun] His vero 
meridionalem HoUandiam, la ^bd- 
HoUande, Marsacis insulam assigna- 
mus, qnam Mosa cnm Rheno efficii, 
ubi Dordracnm est in Zelandise con- 
finio : unde Marsacios pro Mosatiis 
credas appellatos. Marsacos Tacitna 
vocat, jungitque Caninefatibos, Hlsf. 
IV. pag» 103. ManpoviriovSf nt pnto, 
Dio lib. LX. p. 670. pro MaipaoTlovsm 
In Mss. Reg. 1. S. Colb* I. 8. &c. 

nx. * mM • 

jMSioraiiiy iiiarsacionMnyiie. 

« inter HeUam] Uelinm Zelandie 
vicinum, ubi nnnc castellnm BrieL 
Flevum vero Frisiss, ubi nunc insula 
est, qum priscnm nomen rettnet, kei 
VUe^ sive FUe. 

' Osfta] £t castella quoque ostiis 
imposita. TacitnSy Annal. iv. pag. 
12ft. 

s /a qum e^aias] Per fossam a 
Druso in Salam, Vieed^ alteramque 
ex parte Imva a Civili, in Leccaro, 
le Leekf Mosamqiie, dednctum olim 
esse Rhenum sclnnt ernditi. Vaka- 
lem hunc Rhenl alveum accolse Qorol- 
oant, qui mox id quoqne vocabalum 
mutat Mosa fluaiine, cujns immenso 
ore in oceannm effundiiur. 

I* /ft lacui] Hi, frequenti elnvioaa 
aquarum, in nnum maris sinum abi- 
ernnt, ea magnitudine qnse Maris 
Australis, Zuyderxeef nomen hodie 
•ustineat. Lacui nomen olim Flevo 
fttity ut auctor est Mela uu S. 



NAT. HIST. LIB. IV. 30. 



829 



amnem Mosam se spargit : medio ^ inter hasc ore, modicum 
Domini suo custodiens alveum. 

XXX. (xvi.) Ex adverso hujus situs' Britannia insula^ 
clara Grflecis ^ nostrisqne monumentis, inter septemtrionem 
et occidentem jacet : GrermaniaD,^ Gallias, HispanidSi multo 
maximis Enropas partibus magno intervallo ^ *^ adversa. 
Albion"^ ipsi nomen fuit, cum Britanniae vocarentur om- 
nes : de quibus mox paulo dicemus. Hsec abest a Gesso- 
riaco* Morinorum gentis littore, proximo trajectu quin- 
quaginta m. circuitu' vero^ patere tricies octies centena 
viginti quinque m. Pytbeas et Isidorus tradunt^ triginta 
prope jam annis notitiam ejus Romanis armis non ultra 
vicinitatem sylvsB Caledoniae^ propagantibus. Agrippa^ 



^^^^^»^^^ ^^ 



Cap. XXX. 1 Pintian. «tto ^j<.— 2 Vet. Dalec. hmui magno intervalh.^Z 
Gronov. et edd. Tett. gioa?. ndUia minimum; cireuiiM; alii ap. Dalec. quinq. 
mUlia paMtmum^ tf€, Voc. mitttmum non legitiir in Vet. Dalec. neqne in Cliiffl.— 



NOTJE 



^ Medio] Qaod a Schenckii, nt 
rocant, mnnimeDto, Arenacnm delap- 
•na, Ultrajectnm ae LngdnDum Ba- 
tavomm allnit. 

* Ciora Ontei$] Hanc ceteris or« 
bis totiaa intnlta Orsci praBtnlere: 
Dionysius Perieft. ▼•. 668. de Britan* 
nicia insnlifl: Tdmw rotfn^ytfios veptA' 
trwr oM ru HXXii N^itmi #r wdir^i 
BprrdMuraf Iffo^apifeu 

i> Germama] Verina Strabo, lib. iv. 
paf . 109. soU Oallifle pnetendi dizit 
Plinio tamen Tacitna subBcribit, in 
Vita Agricolae, pag. 142. 

^ Magno hUirvalki] Spatinm intel- 
llgit, qno ab oriento in occasnm por- 
rigitnr : maiimam •patio ac ccelo 
Taeitna dixit, loc. cit. 

* AUrion] 'AAot^ Ptoleroaeo ii.a. 
Angiiam Scotiamque complectitnr ; 
Seotornm etiam tnnc cnm Britannia 
diceretnr, eqne atqoe Anglornm, fg' 
noto nomine. Britanniae dicuntur, 
Hibemia adjnncta, cum ceteri» ad- 
jacentibns insulia. 



^ Gestoriaeo] Ptolem. ii. 9. Tnffo^^- 
ptoKoy Mvetov Moptpwj Merinr^^um it(i> 
vale. Plinio ipsi, cap. 87. huju^ 1i« 
bri, 'Portns Morinornm' Britanni- 
cns, qnod ex eo Oallis Komanisqne 
mitatns erat in Britannos trajectiifi. 
Tab. Peuting. * Oesoriaco, qnod nnnc 
Bononia.' No<tris Boulogne siir mer, 
Ager circamjectns, le Bontoiou, vel> 
nt aiii, U Botihnois. Vide Notas et 
Emend. num. 107. 

' Ctrenito rera] Sic Martiantis, a 
Plinio rantnato», lib. cap. vi. ' Alia 

dimensioEnrops/ pBg> S15. 

f Caledonia] Pioro Saltns Caledo- 
nins appellatos: Grampto monte, 
Graniibainef dividitnr : iii Scotia, nbi 
et Caledonia regio, qnam Jnlins A- 
gricola Domitlani temporit>ii8 pri- 
mnm snbegit. KaAifMm» Bpvfihs est 
Ptolemeo ii. S. — ' At signiliGare Pli- 
nins videtnr, baod longe profgressa 
foisse arma Romana, si spectetnr 
spatium annorum trigiota, ex qno 
bella ibi gevi ccepta sunt. QnaincH 



890 0. PLINll SBGUNDI 

longitudinem dcgc. m. pass. esse: latitadinem ccc. m. cre- 
dit Eandem Hiberniae latitudinem, sed longitudinem ^ cc. 
mill. passuum minorem. Super eam hsec sita abest brevis- 
simotransitu a Silurum gente^ xxx. m. pass.^ Reliqaaram 
nolla cxxv. mill. circuitu amplior proditur. Sunt aatem 
XL.^ Orcades,^ modicis inter se discretse spatiis. Septem 
Acmodse>7 ^ et xxx. Hebudes :^ et inter Hibemiam ac Bri- 
tanniam, Mona,*" Monapia, Ricina^ Vectis, limnus,' An- 



^^^^^■^^ ^^^^ * 



4 Chiffl. credidU, Eandem Hybernugf ud longUudinem, Pintian. Agrippa /0«- 
gitudinem DCCC, M, p, eredit : latitudinem CCC. Emdem eredidU Upber. ^.— 

6 Ita codd. Dalec. et Cliiffl. cnm edd. Hardnin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et 
Chiffl. XX, M, p, edd. vett. et Gronov. — Vet. Dalec. XL, M, p. Oremdn, — 

7 Septem Heemodee margo edd. Dalec. et Gronov. Mox Vet. Dalecef XXX, 
Hebridee; edd. vett. Gronov. Hardnin. 1. 2. 3. Miller. BiponC. et Frana. ei 
XXX, Habudee; Regg. Brott. et Editio princeps : et XXX, Hebude».^S 
Ita Vet. Dalec. et edd. Harduin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frans. Kienea^ 
V. SUimnus edd. vett. et Gronov. Mox, pro Androe^ Vet. Dalcc Edroe,— 



NOT^ 

brem gnnon Caledonia sylva verini pellantnr: Orcadibns proxims, sed 

fnerit in Comitatn qnem vocant £a- in boream longina snmmots. 

aexiae, quinqne aut «ex leucis topra ' Hebnde»] Solino cap. 22. p. 42» 

Tametim, ab amne Lsa usque ad et Ptolem»o 11. 2^ qninque taBtam 

mare, ampUui coDsiderandom.' Ed, '^fiov^tu numerantnr : Marciano quo- 

eec, qne in Periplo, apud Stepb. AlfioS9m 

^ Agrippa] Sic qnoqne Martianna w^oi whn^ v4vt Bpcromicvs. Omniam 

loc cit. et Solinus cap. 22. p. 41 . et 42. veriaaime Plinius : sunt enim em pas- 

' A SUurum gente] SUvpcr a Pto- oe innomerae hand procnl OrcadibBS 

lemseo appellantnr 11. 3. Silnrnm snpra Hiberniam, Scotiamque, nt 

Tacitus meroinit Annal. xii. p. 181. docet Cluver. Germ. Antiq. iii. 40. 

et 183. Yide Notas et Emendat "" MonoL] Mona Vallift littorl ad- 

num. 108. Oram hi occidoam tenu- jacet. M^ wnffot PtolemsBOy loc cit. 

ere Vallise principatus, cum DemetiSy nnnc Angleeejf,. Monapiay Ptolemaeo 

^ul Silurum paca fnere. MomUi^ loc. citat. Bede ' Meoa* 

I Sunt auHem XL,] Totidem Mar- via,' nnnc Man et Memeiiha^ contra 

tianOy loc. cit. Pomponio jii. 0. tri- Cnmberlandiam. Ricina, Ptoienueo 

ginta. Jomandi XXXV, Ptolemaeo, 'Fudm, loc cit. Vectim banc, <|naB in 

II. 3. V9pi Tptduopra, Sunt eae snpra freto cst quod inter Hibemiam Bri- 

Scotiam posite, modico ab ea freto tanniamque interfluit, cave cum alte- 

disjunctse. Earnm maxima Pomona, ra confnndas quae contra id Anglim 

Jtfamiaiid. latus est, quod Gallia obverlitvr. 

^ Aemoda] Mss. Heecmoda, Yulgo Limnus Ptolemfto id(»9os^ Androa 

HetUad et Sekttiandf ia commnue ap* "EZpos dicitor. 



NAT. HIST. LIB. IV. 30. 



881 



dros. Infra vero Siarabis^^o et Axantos. Et ab adverso * 
in Germanicam mare sparsas Glessariae, qnas Electridaa 
Graeci recentiores appellavere^ quod ibi electram nascere- 
tur. Ultima p omniam, qase memorantur^ Thale : in qna 
solstitio nallas esse noctes indicavimas^"! Cancri signum '^ 
Sole transeunte, nullosque contra per brumam dies. Hoc 
quidam " ' senis mensibas continuis fieri arbitrantur. Ti- 
mseus historicus * a Britannia introrsus sex dierum naviga* 
tione abesse dicit insalam Mictim/ in qua candidum {dunv- 
bum proveniaL Ad eam Britannos vitilibus'^^ navigiis 



^^*^^*^^^^^^ 



9 Cod. Dalec. etVet. ejnsdem Swmu, — 10 Mari^o edd. Dalec. et GroDOT. t^ 
Caiicrt «^icm.— 11 Ita codd. Hardnini et Chiffl. cttin edd. Qardnio. 1.2. 9, 
Miller. Bipont. et Frans. Hac simddem Rhod. zvi« 22. ll<rc ^«tdaiii Orono?^ 
et edd. Yett.— 12 Cod. Dalec. vtltOM. 



NOT/E 



■ £ftajii6M] Mss. R. 1. 2. Colb. 1. 2. 
et Paris. ilmnu, noo SiamlnM, 

® Et ab adverio] Soperius memora- 
ts iosola contra occideotale Britan* 
niaa latut snnt posits : hae ex adver- 
ao, nenipe ▼ersus ortom, nec jam in 
eo marif in quo Britaonia est, sed in 
Germanico, sen parte illa tinus 9al- 
tici, qon Germaoiam alluit, supra 
Daotlscom, obi iosulae soot Oeland 
et Gotland, Olessarie dictie a succi- 
no, quod Oermaois Gless diceretor : 
id enim tom io iis insolis, tnm in op- 
posito Gotonnm littore, obi Bantis- 
cnm est, legebator, ot Plioios docet 
xxzTii. 11. Hae duse Glessarise so- 
perios cap. 27. Aostraoia Actaoia- 
qoe appellata>. 

p UUinui] Hsec iisdem verbis Mar- 
tianos, loc. cit. et Solioos cap. 22. p. 
42. Thoie Islaodia nonc appellator, 
ut recte CloTerios aoimadvertit, 
Germ. Antiq. iii. 39. Schetlandiam 
valt esse Cambdenos, p. 850. at haec 
non qoinqne dierom navigatione a 
Britanoia, ut toU SoHoos, immo vix 
onios» abest : nec senis mensibas dies 



ibi, ut in Islandia, et nox vices bft« 
bent. Neque eos audio qui ante 
annum Cbristi 874. nlli cognitam 
Islandiam aiunt. Foerit saoc hacte- 
nos iocolta : incognitam foisse, per* 
nego. Partibns 63. sen gradibus ah 
JEqnatore distare Thnlen ait AgaUie- 
merus Geogr. i. 6. 

4 Indicapimua'] Lib. ii. cap. 77. 

' Hoc ^utdam] Quos inter Pompo- 
nios Mela» ot diximus cap. 20. 

" Tinunte Mstorictta] Hoc loco noa 
TimtBu», sed Pytkeae, legit anctor li- 
bri de Mensura Orbis Terr» : ' Pli* 
nios Secoodos/ ioqnit, * io qoarto 
libro edocety qood l^ytheas Massili- 
ensis sex dierom navigatione in sep- 
temtrionem a Britannia Tholen dis- 
tantem narrat.' Sic Plinios ipse lu 
77. p. 229. 

< itficltm] Qo« sit haec Timsei 
Mictis io Oermanico mari sex dieruia 
navigatione a Britannia dissita, sta- 
tni certo ooo potest. 

» VitiUbu»] Vide qon de iifdietark 
samus vii. 67. 



832 C. PLINIl SEGUNDI 

Gorio cirGmnsutis navigare. Sunt qui "" et alias prodant, 
Scandiam, Dumnaniy Bergos : maximamque omnium Ne* 
rigon» exquain Thulen nayigetur. AThule'' unius diei 
navigatione mare concretumy a nonnullis Cronium appel» 
latur. 

XXXI. (xvii.) Gallia omnis * Comata uno nomine appel- 
lata in tria populorum genera dividitur^ amnibns maxime 
distincta. A Scaldi ' ad Sequanam Belgica. Ab eo ad 
Garumnam^ Celtica^ eademque Lugdunensis. Inde ad 



^■^^^^^^^^^^^^^ 



Cap. XXXI. 1 Ita Regif^. Brot. £d. pr. Veiiett. aliae vett. ante Harduin. qm 
ecod. Cliiffl. recepit)ii Sealde^ euniqne secuti Miller. Bipont. etFraoz. Mox 

NOT^ 

V Sunt 9tit] Aliorum sententiam divinfle, et AquitanoA et Belgas...et 

prodit, non suam. Scandia certe a Oallos quidem, qui Celt» sont, el ab 

Scandinavia, de qna supra, uihil dif- Aciuitanis Garumna dtsterminat ilo- 

fert. Aav^cs' insulam Joxta Orcadas men, a Py renieis oriens coUibus, post- 

babet Ptolemfeut ii. 3. Si Nerigon qiie oppida multa transcorsa in Oce- 

et Bergos insulas esse, aut a Norve- ano delitescens. A Belgis vero eam- 

gisRy celebrique ejns or« emporio, dem gentem Matrona disceroit et 

qnod Berghen vocamos, differre ar- ^ Seqnana, amues magnitndinis gemt- 

bitrati sunt, qnid ii voluerint, adhuc na?.' Tamen ez noroinibus et aita 

obscnrnm est. Aqnitanise popnlonim, quos Plliiias 

^ A TknUt] Soliniis cap. 92. p. 43. paulo postea ennmerat,cap.S3. Ga- 

et Martiani» loc. cit. runnam (sic enim habent Mss. qnos 

* GdUia onmts] Extra Provinciam vidimus, et aUu!i e BibHoibeca Divio- 

Narboiiennem. Galb» nnmmiis, apud Benigniana, et veteres editlones om- 

Patinum, in Siietonio, p. 345. Trbb nesaRomanaannil470. nsqiieadFro- 

OALLiiE. bentanam : qnas priina Garunmam edi- 

1* Md GanMiRifm [Garaiiiuim} Eam- dit:) Garaiiiiiam» inqnam, appellasse 

dem Galliae divisionem servat Mela, Plinius videtnr ipsnm amnem Lige- 

sed Gammfiam vocat, iii. 2. ' Regio/ rim, ab Andegavensi regione : nbi 

inqnit, ' quam inrolunt omnis Comata jam multis auctus niagnisque flnmini- 

Oallia, popnlorum tria snmma nomi- bns, deinceps solns in mare devolvi- 

na snut ; terminantnrqne fluviis in- tur, nnllo alicnjus nominis amne re- 

gentibtts. Nam a Pyrenso ad Ga- cepto. Noverat is baod dobie, Ga- 

rnmnam, Aquitania : ab eo ad Se- rumnam similiter, qni Oarnmna eat 

quanam, Celtse : iAde ad Rlienum in decorsu, enndem per leocas quin- 

pertinent Belgap.' Ammianns Mar- decim, antequam se tn mare ezone- 

celtinus expressins adhnc, atque eo ret, Garnmnam desinere appellari, et 

audacius, lib. xv. p. 63. *Tempori- Oirnndam vocari, ex quo Dordonlam 

bns priscis cnm latereiit hae partes non imparem sibi amnem recepit, et 

ut barbars, triparlitae fuissc cre- uno decurrere alveo ambo coepernnf. 

duntur ; in Celtas eosdemqne Oallos Non huoc igitur inteliexit, com Oa- 



NAT. HIST. LIB. lY. 3J. 883 

Pyrenaei montis excarsq m Aqoita nica/ ^" Aremorica ' antea 
dicta. Universam oram xviii. * m. pass. Agrippa : Gallir 
aram ' inter Rhenom et Pyrensenm, atqne oceannm^ac mon* 
tes Gebennam et Jnram, quibns Narbonensem Galliam ex- 
cladit, longitndinem dcccxx.^' m. passnum, latitudinem 
cccx VIII. Qomputavit. A Scaldi incolunt extera' ^ Toxandri 
plnribus nominibus.'' Deinde Menapii/ Morini/ Oroman- 



•^»^^^^^^^*** 



OarmnMm HBrdnin. C. 8. Bipont. et FrsBS. — S Ita Chiffl. eani edd. Hardoin. 
1. 9. S. Miller. Bipont. et Prani. ita etiam cap. S3. OronoT. et edd. vett. ha» 
bent A^fnHtttaAa. Mox, ' Artcvndcn. Vet. sed perperam ; Teteribnii namose 
Gaiiis Ar-tmar * ad mare ' signilicat teste Camdeno Britan. pag. 80. Vide 
Pancirol. super notic. ii. 86.' OnUe, Pro endta dicta, V^od teitalnr Chiffl. 
edd. vett. babent ante dieta* — S Ita codd. Hardnini, Ciiiffl. et Tolet. cnm edd. 
Hardoin. 1. 2. 8. Miiie r, Bipo nt. et Franc dtcia. Agrippa wnvenarum GaUia'' 

rmmy omifsi»: aram XVIII, itf. paea, edd. vett. Mox, pro Juram codd. 
Hardnini Jvrof.^ Cliiffl. CCCCXJirX. eild. ante Broticr. CCCCX^JiT. Mox» 
pro CCCXVIIL Chiffl. habet CCCXXV. edd. ante Uardatn. CCCXIIL^S 

VOTJE 

rannam dixit ; aiqnidem Oimnda et* dinem Dccccxx. in latitudinem^ 

set accolis, ut etiamnum est, .non CCCVIIL* 

Oarnmna. Sic Danubius longe ante « Incohnt extera\ Hoc eat, regio- 

ostia, non DanobioB, sed Ister fuit. nem ultra Scaldim, extraque Gailias 

Sic igitur tecte Plinian inonity Lige- positami ad Mosam ntqiie, ubi Ant- 

rim circa ostia sna Garunnam fuiMe verpia, Brafoantiaque nniversa : ubi 

oilm ab accolis voritatnm. Nam ab oppida Breda, et S. Gertrudis, ut 

nnins flnminis ostio ad alind ducit recte vidit P. ^gid. Laecary,'Soc. 

mensuras, et liuea populorum dister- Jesu, de Coloniis Galior. v. 5. p. 259. 

minat.' Ed. eee, ■» PUaibue nom,"} Hoc est, gens nna 

^ Aquitanicd] Ita Mss. omnes : nt iila Toxandrica piures popnlos com- 

Belgica, Ceitica. Sic panlo ante« A plexa est. 

Sealde, non a Sealdi : mox tamen ' Deinde MenaitU'] Jam hi deinreps 

etiam a ScaidL citra Scaldim. £t Menapii quideih 

' ilremorica] Vox ea veteram Cel- Morinis confines, juxta mare, non 

taram idiomate maritimam plagam Plinio modo, sed etiam Straboni, lib. 

sonat. Est enim hodieque Britonibns iv. p. 104. To7s Mwofwtoa V ttal irw- 

GallisB popoUs ar mor, mare. Vide «x«is M rp eaXdrrp Mopaw. Tacitns 

Cambdenum, p. 14- quoque, Hist. iv. p. 04. 'A Rheno 

« UnieerBam oram XVIlt] Hoc venientes transire Mosam jubet, ut 

eat, deciea octies centena millia pas« Menapios et Morinos, et extrema 

aaum patere. Vide Notas et Emen- Galliarum quaterent.' Menapii igitur 

dationes, nom. 100. ibi ftiere, etsi aliter alios sentire scio, 

' DCCCXX. ICCCCXX.] . Mfts. nbi nunc Flandria est, oppida Bru- 

omnes» CCCXX, Missi Theodosii : gae, Gandavuro, Iprae. 

* Oaliia Comata. . . jnxta Plininm Se- ^ ilformt] * Extremiqne hominnm 

cnndum in quarto libro»in longitn- Morini' Virgilio appeliati. Ut Ar- 

Dt^ et Var. Clos. Plimut. t G 



831 C. PLINII 8BGUNDI 

saci ^ joncti pago, qui Gressoriacus vocatar : Britanm/ ^ 
AiDbiani," Bellovaci." Introrsas "" Castologi^^ p Atrebates^^i 
Neryii" liberi, Veromandai/ Sneconi,^ Suessiones" liberi, 



Cod. Dalec. et Vet. ejusdem extemi, — Qnidam ap. Dalec. legunt BrsjuDMt. 
Mox, BeUavaei, Haim edd.vett. post Frobentnm. BHUfvad^ BantVeoett. 
Parm. et Chiffl. Baui^ Tel Haati non agnoscnnt codd. Hardnini, rum edd. 
Harduin. 1.2. 8. Miller. et Bipont. BeUwad^ [Hom»,] Franzina — 1 CnMn^ 
Bonnnlli codd. ap. Brotier. OUhodogi Reg. Brot. 5. Mox, Succwni Donnnlli ap. 
Brotier, coi corruptum nomen Tidetur, et repetitum e sequenti SuMnBmu, 
Reggt Brott. Stueuemki, Panlo pott, Ulbemecte» Gronov. et qoaedam aiia edd. 
ante Hardoin. Deinde, pro SeLnici edd. vett. ante Hardoip. JRixtict; margo 



NOTiE 

morici, ita et Morini a voce CeUica scriptorem inepte simnlet, egregie 

Jtfbr, qnaa mare significat» quasi Ma- docnit P. Pbilib. Monetus, in Geogr. 

ritimi, uomen babnere. MqQapiie, nt Oalli», pag. 421. CluTerins Germ. 

Tidimusy ab ortu confines : Ambianis, Anliq. ii. 27. hic Briaaiiof legi mi- 

ab occasu, apud Ptolem. ii. 9. qni vult. 

Morioorom civitatem mediterraneam ■> AmHimi^ Aqnis SomooB clsri 

ait foitse Tupo6€avoy, olim r^roaaaae : amnis abluuntnr : habent oppida, Am- 

navale Gessoriacum, ut vidimus sup. bianum, et Abbatis-vUlam. 

cap. Bolagne. ^ BeUovaei] Horum late quondtm 

^ Or»maiiMct] Et oratione ejus- regio patnit, ab oppldo utqne medi- 

modi colligi potest, ant Oromansacos terraneo Belnaco, Bettuvaie^ ad ocet- 

clientes, partemque Morinorum, ni littns, nbi Ancum, £tt, et Deppc, 

proximos fnisse pago Oessoriaco, aut Dieppe, Vide Notas et Emend. nam. 

certe potios eos ac Oessoria^^nses 110. 

nnnm enndemque pagnm, nimirnm ' * /iiirorsiis] Hactenns igitnr reeea* 

Oestoriacensem, constitnisse : If BoK- siti popnli oramtenuere: meditcr- 

leiiotf. In Mss. OronMrMct. Aiidax ranea, qui deinceps appellandi tnnt. 

conjectura illiut qui legendum tut< ' Caetologi] Mtt. omnet, Catiu- 

picabatnr, P^om. ieeH^janctum pago, lagi* LibenUns CaMmad agnove- 

tfc, rim, CAoXoiif jiir Mame : quot tn Bel* 

> BritaamJ Ita libri omnet. Hl in- gica merito collocat Antoninot, et 

ter Oettoriacentes Ambianotqne me- Dnrocatelauoot vocat. 

dii, in ora timiliter positi, ea loca *> Atrehaiei] VArtoia. 

tenuere certe, ubi nnnc oppida Sta- ' Nerm] Ctetari Bell. Gall. lib. ii. 

pultB, Monttrolium, Hesdininm, et pag. 25. Nervii dicnntur Atrebatibui 

adjacentem agrnm Ponticnm, le Pon- Veromandnisque finitimi. Unde col« 

lAincy ad Somonam amnem. Quam- ligas pagi Nerviornm locuin prtKi- 

obrem et hi pars Morinorum fuerint pnnm fuisse, non Tornacnm, nt vnl- 

aane, si fides habenda anctori Libelli gus pntat, sed Cameracamy qnod ab 

Provinciamm Romanarum, apod Atrebatum Nemetaco, xiv. M. P. 

qnem legitnr, ' Civitas Morinum, id ab Angntta Veromanduorum abest 

•st, Pooticiim.' Sed recentem fetum xtiii. M. Liberi porro dicniitvr, 

esse nugatoris alicnjoSy qvi vetasf«m boc ett, Don, nt ceteri, vectigalet : 



NAT. HIST. LIB. IV. 31. 



835 



Ulmaiietes "" liberi, Tangri,^ Sonaoi/ Frisiavones^ fietasi, 
Leaci' liberi, Treveri liberi antea/ et Lingones^ foederati) 
Remi ^ foederati, Mediomatrici^* "" Seqnani/ Ranrici/ Hel* 



^^^^. 



tdd. Dalec* et Oronov. Aimicf.— 8 MMnmtkrket» Diargo edd. Dalec. et Oro» 

NOT/E 



•t tuis, non Romanb, ntentea legi- 
bos. 

* KfroMajidiM] Quomm sedes Ao* 
gmta Veromandnoromy apud Pto- 
lem. II. 9. nnnc Fannm S. Quinti- 
ni, oti ex Sigeberti, aliornmqne indn- 
bitatis testimoniis coliigit Ciaad. 
HemerseaA in libro, cni titalus, An- 
gusta Veromandoornm» i. 12. etii 
aliter Clnverio visum est. Nomen ta- 
men retinet circumjectus ager, U 
VermandoU, 

^ Sueeonij Ita libri qoldem omnes: 
at seqnentis 70018 corpnpta qnedam 
repetitio ea esse videtnr, cnm de 
Sueconifl ceteri Bileant. 
" SueaioMil Le Soi3eo»noi$, 
^ Ulmaneiee'] Eonim urbs prttcipna 
SyWanectum Seulief Vide Notas et 
Emend. nnm. 111. 

* TWii^] Ubi nnnc Leodium, Na- 
mnrcnro, Limbnrgnmy et ipsa quae 
nomen hodieque retinet, Tnngrornm 
civitas. 

' Sunuei] Ita Mis. omnes, non 
Rimtct. Qui porro Snnncomm, Frt- 
slabonum, Betasorumqne sedes nltra 
Rbenum qnaerunt, qni Belgicse Gal- 
\m fines fuerint, qnibus hi omnes 
continebantnr, ignorant. Nervios 
Betaslosqne Tacitus simnl jnngity 
Hist. I?. p. 103. et 108. ' Occnpa- 
tis/ inquity ' SnniciSy Clandins Labeo 
Betasiornm, Tnngroramqne, et Ner- 
viornm tnmnltnaria mann restitit, 
fretns loco, quia pontem Mosae flu- 
minis anteceperat.* Qno ex loco 
Sonncis Lnclliburgensem, sen Ln» 
.cemburgensem, Betasis Jaliacen- 



semy Frisiabonibns, qni medii inter- 
jacenty Limburgensem Docatum fi- 
denter ascribimns. Apud Grater. 
pag. 580« reperta Mogimtise inscrip- 
tio, Betasii. Civbs. 

y Leuci] Oppidiim babaere Tnl- 
Inm, TovA\oF Ptolemeo ii. 9. bodle 
Toul. * Est apud Tristanum, tom. iir. 
p. 14S. Postomi Angasti nnmmns, 
in qno Hercnles stans clavam demis- 
sam dextra tenet, sinistra oieam ela- 
tam, brachio codem gestat ieonis 
exnvias. Inscriptio : hbrcvlbm. 
Nttlli dubitamns, quin sententia sit : 
'HBRCuli Consecratam Volnit Len- 
coram Csse Metropolim :* nempe 
Postorans Augnstos in priore nummi 
area pictus, Unde intelligitnr, qnam 
Qalllse Belgicse partem inprimis ad- 
ministrandam Postumns a Senatn 
acceperit.' Ed. eec. 

* Treveri liberi antea] Ademtum iis 
jus libertatis aevo sno innnit: re- 
stitntnm postmodum, Flavins Voptt* 
cus in Floriano. Vespas. nnmmns in 
Thes. Goltsii, Col. Avg. Pat. Trb- 
viROR. et Inscript. apnd Grnter. p. 
czi. et 226. 

• lAngonee] Tacit. Hist. i. pag. 97. 
<Otho Caesar Lingonibns nniversis 
civitatem Romanam dedit.' Lee Lon* 
groie. Oppidum, Langree. 

^ Remi] Lea Remetf. Oppidom, 
Reime. Foederatorom porro popu- 
lornm potior, qoam liberoram con- 
ditio fnit: neqne enim qni Hberi e- 
rant, lidem contlnuo foederati. 

« ilf€dtoma<rtd] Ptolem. ii. 9. Mc- 
Stf/uCrpiicif. Tacito Hist. i. p.2S. et iy. 



8Sff 



C. PLINIl 8BCUNDI 



veti]/ ColoDiao : Eqiiestris,* et Ranriaca. Rhenom aotem 
accolentes, GrermaniaB gentiam in eadem *" provincia, Ne- 
metes>' Triboci»^ i Vangiones : ^ hinc Ubii^^ Colonia Agrip- 



^ii»^^^^#>#'^»*'^ 



ooT.— 9 * Ila bede cod. Reg. l* et Editio princeps. Kanc U Di^^en i* Sirm-' 
hourg* Brotier. ' Tribocei^ Elmtia hodir.* Dalec- 

SOTJE 



p. 108. ' Mediomatrici.' Le pay$ Mes» 
ein. Oppidam, Mei$. 

* Sequant] Qnornm oppidnm apad 
Ptolem. II. 9. OdZr^moyy Besang&n: 
ditio ad Basileam 'iisqoe appositam 
Rheoo pertinnit. 

* Rauriei] Qoornm mox dicenda 
Colonia Ranriaca : iidem ^ Rauraci ' 
alias appellati. Intcriptio Qrnteri, 
pag. SS9. L.MVNATIVS. L. F. Plan- 
cvs. Cos. .. . In. Oallia. Colonias 
Dedvxit. Lvgvdnvh. et. Ravri- 
CAM. Tiberii nnmmns, apud Oolta. 
p. 2S7. CoL. AvovsTA. Ravracor. 
Nnnc vicus ignobilis, ^itf«e, aBastlea 
▼I. M. P. non ipsa Basilea, nt qni- 
bnsdam visnm. Civitatem Basileen- 
siom a Castro Rauracensi distingnit 
Libellns Provinctarnm Oall. 

' HelveHH Qoi Capsari, Plinio, ce- 
terisqne vetnstioris apvi scriptoribus 
Helvetii vocitantnr, hos posterior 
setas Seqnanos appellavit. Tenuere 
ii qnicqnid fere a Dola Lngdnnnm. 
usqne inter Ararim Rhodannmqne 
terrarnm inteijacet. Qnos OalK 
Suisees appellitant, nltra Jiiram mon- 
tem, Belgicspqne Oalliae limites posi- 
to<, ii sibi quidem Heivetiorum no- 
men asciscnnt : veterum sedes noii 
babent. Entropius lib. vi. pag. 892. 
de Csesare : * Is primo victt Helve» 
tios, qni nunc Seqnani appellantnr.' 
VideNic. Chorier Hist. Delphio. lib. 
I. pair. 10. 

s Equesiris] Ptolemai^o qnoqne *E- 
Kovwrpit in Sequanis collocatnr,ii. 9. 
Id nomen habet fortassis ab Eqniti- 
bus Limitaneis eo dednctis. Apnd 



Ornter. p. 468. reperta inscriptio ia 
pago Versoffe agri Genevatis, CoL. 
£q. In iibello Prov. Oalliarnm, * Ci- 
vitas Eqiiestrinm,' id est, Netidama* 
Unde iVton esse roUignnt, Ontllinian- 
oos, Clnverins, Monetns, ad l^man- 
onm lacnm. 

^ /» eudem] Oaili» Belgica con- 
tribnti« 

' Nemetes] V4farm Ptolem. ii. 9. 
In Libello Prov. Civitas Nemetnm 
Spira, Spire, 

i TnboH[Tribocfn]rplBoKxotStTmh. 
lib. IV. pag. 194. Ptolemato loc. cit. 
TplfioKKoi, Tariio Hiat. iv. p. 196. 
7rt6oct. Inter Vangiones, et Ranra- 
cos a Ptolemseo positi, atque adeo in 
snperiore Alsatia, nbi nonc Colmaria 
est : non ad Mognntiam, nt aliis vi- 
snm, quod oppidnm longe ab hoe 
tractn snmmovet Ptolemvns. 

k Vangianes] Quornm nrbs prsecl- 
pna apud Ptolem. loc. cit. Argen- 
toratnm. De bis Lncan. i. 410. * Et 
qni te iaxls imitantnr, Sarmata, brac- 
cis Vangiones.' 

> Hinc Ubii] Rheni fontibns, io* 
qnit.superins memorati : hi deinceps 
ostiis propiores, quornm prtmi Ubii, 
et In iis Colonia Agrippinensis : de 
qna Tacitns Annal. zii. p. 179. 'A- 
grippina,' conjiix Clandii, Neronis 
mater, * qno vim snam sociis qnoqne 
natiooibns ostentaret, in oppidnm 
Ubiornro, in quo genita erat, Vete- 
ranos, coloniamqne dedoci imperat, 
cni nomen inditnm ez vocabnlo ip- 
stns.'— ' Verins arbttramur ab Agrip- 
pina priore, Oerraanici Csesaris con* 



NAT. HIST. LIB. IV. 32. 



837 



pinensis, Gabemi,"' Batavi, et quos in insnlis diximns* 



xxxTi. (XVIII.) Lngdunensis Gallia habet^ Lexovios,'^ 
VellocasseSy'' Ganetos,'*^ Venetos/ Abiincatuos/ Osis- 
mios : * flumen clarnm Ligerim. Sed peninsulam specti^ 
tiorem excurrentem in Oceannm a fine ^ Osismiorom cip- 
cuitu Dcxxv» M. pass. cervice ' in latitudinem cxxv. m. 



Cap. XXXII. l BeUocasnM, Calieiet mar^o edd. Dalec. et Oronoy. Mox, 
Ambilatet pro AbrineatuoMf Cses. Ossimot Chiffl. et panlo post io eodem Omij- 

NOT^ 



jnge, datum id ei co1oni« nomen es* 
•e; qaoniam velati Maler Castro* 
rum procnrabat ex eo tractu anno- 
nam militibus, qui merebant in ezer- 
cita martti sni : qoamobrem et lau* 
reato capite pingitnr ii\ Achate Ti* 
lieriano.' Ei, see. Vetns inscriptio 
in Ortbogr. Aldt : CoL. Clavd. Avo. 
AoRiPPiMBNSiVH. Falsa. 

■" Gubenu] loter Ubios, Batavos- 
qne : igitnr ii snnt, qni Clivicnses ho- 
die appellantnr. Tacitns bos Cnger- 
nos vocat, Hlst. v. p. 119. et 120. 
qoos pariter cnm Batavis jangit. 

' El 9«M diximu»] Cap. 29. 

* GaUia kabet'] In ora primum po* 
•itas gentes ennmerat : mox mediter- 
raneas. 

t» Lexmsi»»] Ai^6fitoi Ptolem. ii. 8. 
iMiemXt in Neostria. 

^ VeUoenms] Ptolemao loc.cit. O^ 
mf^KwKiffWi M^XP> ^<>*^ 2i}ico<iTCt, osqne 
ad Sequanam, qaorani oppidnni 'P«- 
r^^uryos, vel nt in Ms. nostri Pari* 
siensis Collegii, 'Faritugyos, Rouen^ 
NenstrioB nnnc capnt. Frnstra sunt 
Pitlicens, 8caliger« aliiqne, qui Baio- 
cnsses hic signari putant. Caletos 
jungit ciun Velocassibns Csesar BelL 
Oall. II. p. 21. 

^ GaUeto»] Ita libri omnes. Ka\f • 
Tcd a PtolemBBO appellantur, loc. cit. 
cnm oppido 1ov\i6fiQmf citra Seqaa- 



nam, ad oram oceani positi. Oppl- 
dam tamen ipsom in ulteriore JSe^aa- 
nsB ripa situm est, unde et Caleten* 
sinm nomen nltra eam amnem poste- 
rior etas transtnlit. Nam Sigeber- 
tns ad anoara IIOS. * Juliabona,' in- 
qnlt, * in Caletensi pago, jnxta Sa- 
quanam est.' L'Islebonn». 

« Veneio»] Le» Vanaoi»» Oppidnm» 
Faimes, in minore Britaunia. Ab hia 
profectos qni Venetias in Italla con- 
diderunt, Strabo existimat, lib. iv, 
pag. 196. 

' Abrineaiwo»] Hos a Britonum fi- 
nibns amnis Coetnus, CoeuiMi, dister- 
minat. Oppidum Abrincn, uivraii- 
ekes* 

V 0»i»mio»] Mss. OMtOTiM. AtPto- 
lemso, loc. cit. *Oata-fuoi, Orara om- 
nem Aremoric« septemtrionalero ii 
tenuere. Post arctioribns claasi liml- 
tibns : ubi S. Pauli Leonensis oppi- 
dnm. In Parlamento Alani Ducis» 
an. 1088. ' Osismii, sive Leonia.' 

^ AJlne] Ubi nunc S. Maclovii op- 
pidnm : inde enim circoitus initinm 
dncitnr : liic finis OsiBmionim foit. 

> Ceniee] Sic istbmam vocat, qn» 
capitls instar reliqaae continenti Oal- 
liae, cen corpori, adhaeret, atqne an- 
nectitnr. Ita cap. 6. ' Angosta cer- 
vice PelopoDoesomeoDtiiiet Hallas.' 



838 G. PLINII SBCUNDI 

Ultra eam Nannetes.^ Intas autem^ ^dai* foederati,* 
Carauti"* foederatii Boii/ Senones,"* Aulerci, qui cognomi- 



^^^#>^«^ ^^^■0^ 



NionMi.— 2 lU Reg. Brot. 1. et antiqaisi. edd. Bedui OronoT. Dalec. Mar- 
daio. 1. 2. S. Miller. Bipoot. et Fraos. Emi Vet. Dalec. Mox, CamMUafiBBdt* 

sorjE 

i NtmMtiiJLesNaiUois. Oppidam, vALENTiNiANV8.tPE.ATG. 'Dominai 

Nante$, noster Placidas ValentinianaB Sena« 

^ Intus auiem] Jam bi Oallie Lag- tor perpetuas £doe AVGoxt».' Ca- 

dunensis roediterraneaobtinent,quo- pat tectom pileo, cam ▼este Senato- 

ram alii aliis longios a mari tece- ria. .X< placbas pbtri. Hydranla«y 

dont. ex quo aqun efflnunt, appoftitajaxta 

>iE<ftti[Hie(/Mt]/oNferaH]*Sicinnum- statna Apoliinis, ' PLAcidos Cssar 

moargenteosscali zii.apudPaulnm Edaensi ApolHni Sonomm Poanit 

Petaviam: t hbdva XPI civitas. £ffluvinm,Tutatori Romanilmperit.' 

' Hedus Cbristi civitas.' In aversa Ant verins, quia simplicius : ' E^n- 

parte : t honbta sci nazarii. ' Mo- ensi Apollini, Servatori popnli Edao- 

neta Sancti Nazsrii.' Ex ea causa rum, Tatatori,' &c. De templo Apol- 

in nummis antiqnioribus snb Princi- linis in civitate Edaa, vide Eame- 

pibusChristianis THEVPeteTnOA: nium in oratione pro sdiolis lostaa- 

hoc esty Theopolis, ecoS w6\is scribi- randis, et in Panegyrico. Non est 

tur. In nnmmis priorum temporum blc Valentinianns Constautii et Pla* 

id nomen semper scribitnr per E. In cidi» filins ; sed ab eo alins, qnae in 

nnmuio aureo e Cimelio Sereoiisimse OperedeNumismatibusSeculiHieo- 

Dttciss» Aureliaoensis ; divi ivli f. dosiani nondom edito indioinMis. 

perIIIvir rpc. caput Octavii Cse- Nnmmi sunt alii Eduss percossi, pfass- 

saris laureatum cum Solis sidere. In qnam trecenti. -In vetere codice Da« 

alio similiter aoreo, Romse, e cimelio lecampius se legisse dicit : £siit, haad 

Cardioalis Davia, divi ivlif. tbr dnbie pro Ediit.' Ed. sec-^Ptoiem. ii. 

IIIviR. Rpc. lo aversa atriusque 6. AXiovou Et inscriptio vetus apnd 

area, mediam trajiciente titulo, m. Oruter. p. S7I. ^dvi. Straboni ta« 

agrtppacos.desig. In priore lege, men, lib. iv. p. 102. 'fiSovoi. Hedtd 

* Divi Julii filins Protector Ednae Csesari lib. vii. p. 101. T^citos An- 

Restitutse, Triumvir reipublice con- nal. zi. p. 164. ' Primi Edui Senato- 

stituendse.' In altero, * Tutaior £- rum in Urbe jiis adeptisunt. Datnm 

diiae Restitutse.' In argenteo nnmmo id foederi antiquo: et qiiia soliOal- 

Caraosii Augnsti, vicT. cea vierm lorum fraternitatls nomen cnm po* 

Caratisio Edua Augusta, subintellige, pitlo Rom. nsnrpant.' Horum oppl- 

tropbseum erexit, qood pictuin in dom Bibracte fuit, idemque Augos- 

area aummi est. Cave credas D. todannm dictnm, Autuu. 

Bandnrio, ex faUa alterins relatione "* Cifntiih'] Camutenif in Mss. R. 1. 

alentiy scriptnm esse in boc nomis» 2. Colb. 1. 2. Ste. Lepatf» Chartraitu 

mate, victoria cba. Oxooii asser* " Boii] Boii hodie Borl>onienses,a 

vatur, in Bibliotbeca Bodleiana. In Borbonio Archembaldi castcllo. Snat 

nnmmo singnlari e cimelio qnon- et Molin» Borbonensium, MouHmm, 

dam Regtn» CbristiosB: d. m. pla. • iS^^iienes] Nota hornm deinceps 



NAT. HI8T. LIB. IV. 32. 880 

nantur Eburovices, et qoi Cenomani, Meldi liberi> Parisii, 
TrecasseSy Andecavi» Vidacasses, Bodiocasses^' p Unelli^'i 
Cariosvelites/ Diablindi/ Bhedones, Tarones» Atesui/^ 
Secasiani liberi> in quoram agro colonia Lugdunnm." 



r^^^^i^^^' 



raii in eodem Vet. et panlo post, et gmi wminaniur, — 1 Edd. vett. et Oronov. 
Vidtiga»ae$t Vadieiuu»; Cbiffl.. FtdifoMe*, VadioeoMU». Oallandus in Epistolm 
Hiietio, Misc. Obss. tom. ix. p. 296. de h. I. ita acribit: ' Meom est tibi eno- 
tare, pro Vadicaatf legi Vadiocauei io Ms. Vesaotino, qnod et ▼etnstate et in« 
tegritate palmam preripit sez manuacriptis a Dalecarapio adbibitis. Lec« 
tioni autem Ms. h^jus, quod prte ceteris vel maxime seqnendum jadicoy ideo 
inhsereo, quia mABeioeam propins,quam Vadicasae», qood longius abit a scrip* 
tura, accedit. Neque enim concipere possum, nomina Vidueauium et Vadi'- 
camum inter se non differre, posterinsqne ex margine in textnm irrepsisse : 
cnm ntrnmqne dentquinque mannscripta, et insuper sextnm veram exhibeat 
lectionem vocis Vadieaieea, pro illo Vadiocaseee snbstitnens.' De his vocibut 
vid. plora ibid. Pro Andeeam, qnod exbibet Reg. Brot. 1. Andegavi daot edd. 
aate Brotier. Mox, Corio$teliie$ Reg. Brot. 1.-^ itend edd. vett. ante Har- 
dnln. 

NOM 

oppida: Senonnm, Sdis: Eburovi* ' Crassum/ inqnit, ' miserat ad Ve- 

eum^EvreMx: Cenomanornm, KewiyMi- netos, Unellos, Osisinos, Curioioli- 

t^AbXipKUtyfVtoltmetou.S.leMan»» tas.' Quibus ex verbis minori Bri« 

Aulerci Eburovices apud CsBsarem tannis Unellos esse accensendos li- 

Bell. Oall. lib. iii. p. 36. et in nommo qnet. 

Oallornm vetere, tnm in Museo nos- ' Cario$veHie»2 Caesari loc. cit. Ck- 

troy tnm apud D. de Bonterone de rio$oliie$: qnomm oppidnm, nndc nos 

Monet. Oall.p.41. AvlbrcoEbvro- snmos, Corisopitom Quimper, qn» 

viCEs. Deinde Meldomm civitas, vox Britannica lingua oppidum mn« 

Meaux* Parisiornm ea aetate oppi' ris cinctum significat. 

dum iMietia, ut Caesar loqoitur BelU ■ DiablindH Libellns Provinc. Ct- 

Galf. lib. Yii. p. 96. * positnm In in- vOae OsstsmiortoR. Cvriia$ DioMbt- 

snla flnminis Seqoanae :' nunc Oal- tum, in Prov. Lugd. tertia. AiavAi- 

lici Imperii capnt. Trecatsinm, seu rai Ptolemseo dicuntnr, ii. 8. in m%- 

Tricassinoram,Trecfle,lVoyMenCftaiii- diterraneo OallisB Lugd. mnlto Ve- 

pagne. Andegavornmy Angere, Vi- netis orientaliores, ut habet codex 

ducassiom, Btiovmoimv, qnos inter Palat. at vetnstiss. codex CoUegii 

Unellos et Osisroios Ptolemaens col- nostri Paris. 8va>um(rcpoiy occidenta- 

locat, si tamen iidem sunt, Dinantum Uoree, babet, ut et vulgati libri. Qnara 

in minore Britannia. de eornm sede amplianduro cenaeo. 

p Bodiocaeaee'] Ptolem. ii.8. Ododi- Rhedones, Turonesqne sat cogniti. 

udffvtoiy post Meldas, versus Belgi- . ' Ate$ui\ Sic Mss. habent omnes, 

cam, wp^s 7f BcXyiicp, nbl nnnc Tbeo- oon Iteeui, Sed nentram vocem, nus- 

dorici castrnm, CkSiieau-Tkierry, Vide quam reperiens, probo. Qnid si scri- 

Notas et Emend. nnm. 118. batnr, Item Secunani libeti, quasi re- 

<> UneUi] Ptolemteo, loc. cit. 004^ vocans orationem ad Secnsianos nnnc 

vcXotf haud procul Osismiis collocan- commemorandos, qnos suo loco et or- 

tur, Caesar, Bell. Oall. lib* ii. p. SO. dine praetermiserat? Seguslanos ho- 



840 



C. PLI141I SBOUNm 



XXXIII. (x 1X0 Aquitanicee sunt Ambilatri/ * AnagDa- 
ies, Pictones/ Santones liberi: Bituriges ^ liberi cognomine 
Ubisci: Aqnitani/ unde nomen provinciao/Sediboniates. 
Mox in oppidum contributi Gonven»/ Begerri/ Tarbelli* < 



^^*^*^^^^. 



' Cap. xxxnr. l ' Lege Ambilaietf pnf oqiie vocem hanc tractam e siiperiori 
eapite hiiic insertam imprudentia.' Dalee. Mox, AginMte$, P. S. Uberiy Be- 
tmri cognomine, t^c. Chiffl. Santone» tiiferi, e^gnomine Ubitci edd. vett. et Gro- 
nov. — ^2 TarbeU Gronov. et mox in eade m : CocoetaieSf Sexsignam distinctiin. 
Coco$$aiet etiam edd. ante Brotier, qni e cod. Reg. 8. edidit Cocotatet. Paal» 



NOT« 



die Foreiient vulgo appellitant: op- 
pidom, Fomm Segusianorum, Feurt: 
agrura circiin^ectum, It ftayt de Fo- 
retttf le IryomioM. 

■ LafdtMtt»] Ltoit. Nic. Chorier, 
Hist. Delphin. lib. ii. pag. 96. a Latf 
qood popnliim Celtaram lingna sonat, 
et Dim, montem, vocis Lngdnni ori- 
ginem repetit : qnasi montis incolas 
ea vox signlficet. Aliam ejns nomi* 
niii originationem ridetfqoam apud 
Plutarchum Clitopbon affert.— ' Neu- 
tra nobis placet. Veriits arbitramur 
lAtgdwnm emollitam vocem esse pro 
Lucudunum : quod lucom montis sig- 
nificat. Propterea enim in nummo 
vetere Rodnlphi regis lvcvdvnvs 
scribitnr. Nam quod in nummo M. 
Antonii legitnr lvgdvnt, non ibi 
nrhs Lugdunnm est, sed prim» snnt 
literse totidem vocum, a nobis sope- 
rius explicatse, III. 28.' Ed.tee. — ^De 
Colonia Logdnnensi superins inscrip- 
tionem ex Grntero retuiimus. 

* AmhUairi] Ambiliatesjnngitcnm 
Nannetibos Csesar Bell. Gall. lib. iii. 
p. S4. Anagnutes ii ette videntur, 
qui Artemidoro apud Steplianom di- 
cuntnr *AyrSores fByos KcArun^Y wofA 
'Dk€a/f6¥, Ambo inter Nannetes et 
Pictones sedes habuere. — < Notabi- 
le interim est^ qnod cnm in Belgica 
cap. S1. tres sint popnli foederati, 
Lingones, RemiyTreveri; in Liigdu- 
nensi doo, cap. 32, Carnuti et He- 



dui; in Aquitanica nnlli sint.' £tf. 
tec. 

^ Pietonat] Let Poietemmt^ oppl- 
dom, PoOien. Santonvm, iSitiites; 
incolsp, let Sainiongeoit, Priores po- 
riter liberos fnisse Lncanos innnit, 
IV. 436. * Pictones immnnes snbi* 
gnnt sna rora.' 

« Biiwriget'] Lea BmrdMt : oppi- 
dum, Boardeaiax. Ptoiemaeo ii. 7. 
Biro^yM7>ts o/ Oit/3urKou Gmterl In- 
scriptio, p. 227. Avgvsto. Sacrvm 

ET. GKNIO. ClVlTATIS. BlT. VlV. 

Falsa. 

^ Aifmiam] Ab aqnis salnbribnsy 
qoibus ea regio aeatet, ubi uht esa 
foerint, unde hspc primnm appellatio 
€oepit,et Aquitaaoriimistornm oogno- 
men, SedibonitB nnncnpatse. — ^'Fnero 
ii ubi nunc est Vasconia pecnliaris 
dicta, Ul Gatcogne particiUere, nbt 
Atnrensium civitas, iirte en GaMcogme»' 
£d. sec. 

« Convena] Ex eornm oppidi mi- 
nis excitatum S. Bertrandi fannm, & 
Bertrand de Condnget. 

' Begerri] Bigerriones Cspsari Bell. 
Gall. lib. III. pag. 38. Let Bigarrait. 
Oppidiim Tarbe : quod Tarbellomra 
esse, de quibns mox dicemos, cave 
existimes. 

■f Tarbelli] Videntnr hi a Romanis 
Quatoorsigoani cognominati, nt et 
Cocossates Sexsignani, quod hi aex 
signa mUiUini apnd ao baherent n 



NAT. H18T. LIB. IV. 33. 



841 



Qoataorsignani, Cocosates Sexsignani, Venami, Onobrisa- 
tes, Belendiy^ saltns Pyrenaens. Infraque Monesi/ Osci- 
dates ' J montaniy Sibyllates,^ Camponi^' Bercorcates,™ Bi« 
pedimni, Sassamini, Vellates/ Tomatesi Consoranni, Ans* 
<H, Elasates, Sottiates,^ Oscidales campestres» Soccasses/ 
Tarusates/ "i Basabocates/ Vassei, Sennates/ Cambolec- 



post, OMriiote» Vet. Dalee. — S 0»jmMe$ edd. ente Brotier. Oecidaies Itegg. 
Brot. et Colb; Mox, Sibutaies, pro Sihffliateif Csesar. Pimpedunni, Laeetmni 
Chi&— 4 lAdueaie» Qronov. et edd. vett. M ox in iisdem : Camboitctriy Age^ 



NOTJE 



prssidio, illi qiiatnor. Homoi oppi* 
dam Aqnn TarbelUcVy Aeq», sive 
Dax, Vide inferins, zxzi. 2. Coco- 
aatoni apad Ccsarem mentio, loc. cit. 
Venamomm, Onobrisatumqaff nns- 
qnam : omninm perinde situa incer* 
tos. 

^ BdeM'\ Snperest ejos nominiii 
▼estigium in pago BeHn, ad amnem 
Leriam in agroBoioram, cni agro no- 
men ent hodie U Baeh. Ite Vales. in 
Notit. Oall. p. 634. 

* ilfajieflt] ilfoii«tii«y{nqait idemVa- 
lei. locus oBt hodieque haod ignobilis 
in Benearaenti agro : cujus forte in- 
cole Moneii dicti. 

i Oeeidaie» [OtfiwMetl HimoBta- 
Bi, mox etiam alii dlcti campestresy 
a situ dispari. Forte snnt Airun Pto« 
lemsl II. 7. inter Gabalds, et AubcI- 
tanos. In Mss. Reg. et Colb. Osd- 
daie», 

k StbffUaie»'] Ita libri omnes, Cae- 
sar Bell. Oall. lib. iii. 18. Inter Oa- 
romnos, et Cocosales, Sibntntes lo« 
eat : qnos Valesins In Notit. Oall. p. 
614. inter Aquas TarbelKcas, et Baio- 
nam, alt sedes olim habnissey obi 
nnnc locas retinet nomen Stmbtue, ad 
Atnrnm amnem. 

> CoaipMit] Locns Cirmpaii in Bi- 
gerrionibas, qnod a Papirio Massono 
deMribitury in Oeogr. Franc. p. 611. 
nt stmilitudioem vocis, sic veternm 



incolarom sedem forte refert. 

^ Bercoreaie»j ^c.] Prorsns tgnotat 
gentet. In Mts. Reg. Colb. et Chiffl. 
Ptmpediomil, Lattuniit. 

» VelleUe»} Ptolemseb ii. 7. OMAav- 
roi, inter Autcios et Ruthe not. Tor* 
natet ejot loci Incolas ait liiitte Va- 
lesioi, cnl loco nomen hodieqoe ToKr- 
Nay, in Bigerrionibns. Contoranno« 
mmoppidom,CM(ttfraiit. Aoteomm^ot 
Csetar, tive Aotcioram, ot Ptolems- 
ot maloit, Aogotta, Aneek. Elatn* 
tiom, Elusa, £iite, vel EaiMe, In Coml* 
tatu Armaniacenti : hsc Rufini patris, 
qnem Claudiannt acrl carmioe Intec* 
tatnr. Intcriptio apud Orater. pag* 
708. Civi. Elvsbhsi. Apnd Ctesa- 
rem Bell. Oall. lib. iii. p. 18. * Flus* 
tates/ pro ' Elutatet,' ut alii ante not 
vidernnt. — ' In concilio Arelatentl i. 
' Mamertinus Epiteopnt, de civitate 
Elosatium.' In Agathenti 'Claraa 
Epitcoput de civitate Elnta." Ed, eee* 

• SoHiaie»] Ita libri omnet. C»- 
tari, B. O. lih. iii. pag. 17. Sentiaie», 
Nunc ett Sos in Novempopolanla, et 
Autcomm Dicecetl. Oihenart. in No* 
tit. Vaacon. p. 446. 

P Saeea»»»»] Succattinm appellatlo* 
nem tervat pagut Seea», inter Oariim* 
nam Leriamque «mnet, leocia ab 
urbe Bnrdigalenti tribot. Anctor 
Valetint, p. 694. 

% Ttiiitalet] Id DieceH €Aire^ 



912 



G. PLINII SBGUNDI 



tri * Agesinates Pictonibas jnncti. Hinc Bitnriges " liberi, 
qoi Cabi appellantar. Dein Lemovices/ Arveroi liberi/ 
Gabales.^ ^- Rarsas Narbonensi provinci» contermini Ra- 
teni,^^ Cadarci/ Antobroges/ Tarneque'* amni discreti 
a Tolosanis Petrocori. Maria circa ^ oram : ad Rhenam 
septemtrionalis oceanas, inter Rhenam et Sequanam Bri* 
tannicus, inter eum et Pyrensoum Gallicus. Insul» com- 



distiDCtim. — 5 Gabdli marKo edd. Dalec. et Gronov. Vid. xi. 07.— 6 
Eutkeni Oronov. Mox : Cadurei: NmoMget Twme ajMM ditcrdi « T9U§am»* 
Pclrocartt, tfc. Jot. Scaligcr. Cathairci .... Peirogori edd. ?ett. et Oronov. 



NOT£ 



Vide Notas et Emend. nom. IIS. 

' Boioboeaiet] Ita libri omnes. Hi 
Ccsari ' Vocates ' dicti B. G. lib. iii. 
p. S8. * Vocates/ inqait, * Tarnsates, 
Elnsates.' Mox Vasatit Basatitque, 
lidem appellati Bazos. Vide Notas et 
Emendationes nnro. cU. 

■ Vattei, Sennaiet^ Forte Vasarii, 
Oboffdpioi Ptolen. iii. 7. Gabalis 
proximi. 

^ CtmboUctrt] Hi cognomine Age- 
alnatnm, ab aliis Cambolectris distin- 
gnontnr, qni Atiantici cognominan- 
tur» in Narbonensi, nt diximns iii. 5. 
Hos esse Incolismenses credimus, let 
An gomm itint, 

■ Hinc Bitwriget] Nam et gentes 
e» qosB Ligeri arone, et Oaromna, 
oceanoqne claudnntur, debent Aqni- 
tanicse accenseri. Hornm nobilissi- 
mi Bituriges, let Berrwfert: Bxroi^t- 
yts ol Kovfioi Ptolem. iii. 7. Ager le 
Berri: oppidum Avaricnm, Bourget, 
Ibi reperta inscriptioy qnam Reine- 
sins affert, p. 121. Fiatia. Cvba. 
FiRMAMi. FiUA. Cososo. Dso. Mae- 

Tl. SVO . . . 

^ Dctn LeiRoinces] Let lAmotint : op- 
pldnra, lAmoget, 

^ Arvemi Hberi] Lucan.i. 487. ' Ar- 
veriiiqne ansi Latio se dicere fra- 



tres.' Hodte, let Amergngtt. Oppi- 
dum, Clermont en Awergnef Claroa 
Mons, qui prius Nemossns appellaba- 
tur. Vide Sirmond. in notis ad Gof- 
frid. p. 92. 

* Ga6a^] Sic libri omnes. Le Gi- 
vandan, Civitas Gabalorum in eo 
stetlt loco, nbi nnnc oppidulum /«- 
ooMX, a Mimate, Mande^ lencis qna* 
tttor dissitom. Ita O. de Catel, Hist. 
lib. II. p. S06. 

T iiii^eRi] De his egimus iii. 5. 
Strabo lib. iv. p. 191. 'Poim}M>l U itmt 
TafidKiHS rp VapfimflrtZt irXifff Uifoun. 

* Cadurei] Let Quercinoit, Ager, 
le Quercff, Oppidum, Cakort, 

* Antobroget] Sic libri omnes, a 
quibus discedere mihi religio est. 
Nitiobriges signari puto, qnorum op* 
pidtum apud Ptolero. iii. 7. AginBua 
esty Agen: regio circumjacens, tA* 
gennoit, 

^ Tameque] Tolosanos certc a Pe- 
trocoris Tarnis amnis disterminat. 
sed interjacentibns T^mem Inter et 
Petrocoros Cadurcis. Nomen amni, 
le TaJtn, Petrocorits, Per^gonrdtnf. 
Agroy Perigort* Oppido, Perigueux, 

« ilfaria circa] Maria quibus ora 
Oalliarum allnitur. 



NAT. HIST. LIB. lY. 34. 



843 



plares ^ VeDetorum, qaas et Veneticas appellaiitar^ et in 
Aquitanico sinn Uliaras/ * 

XXXIV. (xx.) A Pyrenffii promontorio Hispania inci- 
pit, angastior non GalUamodo, veram etiam semetipsa/ at 
diximus^ immensam qaantam liinc oceano, illinc Ibericp 
mari comprimentibus. Ipsa Pyrenaei juga, ab exortn < ae- 
quinoctiali fasa in occasum bramalem, breviores latere sep- 
temtrionali ^ qnam meridiano Hispanias faciunt. Proxima 
ora citerioris ' est, ejusdemque ' Tarraconensis sitas : a 
Pyrenaeo per oceanamy> Vasconum saltus : Olarso : ^ Var- 
dulorum ' oppida : Morosgi, Menosca, Vesperies, Amanum 
portus, ubi nunc Flaviobriga "" colonia. Civitatum ix.* 



— 7 Uktrua cod. Dalec. et Fnxenae ezemplar. 
Cap. xxziT. 1 Cod. Dalec. ^n$ quo^» Moz, ritut comUtit u Pfrifuf 



NOT£ 



' /mii2« complitres] Sootfermeda- 
centK, desertas et incultae. Prc- 
•tantissiroa in alto Calonesat, KaXtf- 
vniros^ BtUe-IiU. Deacribitur a Pa- 
pirio Maasono, p. 1S9. 

« UUttrus] A Sidonio Epist. viii. 
0. ad Namaiac. 'Olarionenais insala.' 
Okrou, 

' Semeiipu] Nempe nbi cnneatar 
angnstiis inter dao maria, nnde de« 
fnde panlatim se pandit ▼ersos ulte* 
riorem Hispaniam, ut dictom est iii. 
9. Adeo nt dimidio minor sit, qna 
Oalliam tangit, qnam nbi ad occiden* 
, tem littns exporrigit, nt recte Mela 
III. 1. p. 49. 

f Ab txoriu] A Rascinone, nsqne 
Oadea. Vide Notas et Emendat. 
nnm. 114. 

> Laiert eeptemir,] Perpetno mon- 
tinm tractn a Rnscinone ducto osqae 
Oades bifariam diyisa Hispania, la- 
tere septerotrionali, qood oceano al- 
Initur, angnstior ea est, qnam meri- 
diano, qnai Iberico mari. Vide No« 
tat et Emendat. nnro. 115. 

COeriorie] Nonc incipit Hispania 



citerior, eademqoe Tanraconentls,nbi 
Aqaitanica OalUa deiinit, ad prozi- 
mam AqoitaniaB oram oceani. 

i Per oceuMum] Per oceani oram 
dueto itinere, occurmnt Vasconnm 
saltns, qnse hodie regio Gmpuaeou 
nominatnr. 

^ Olano] Okuri^ w6)as est Ptolem. 
II. 6. in Vasconnm oppidis maritimis : 
nnnc pagus OiarfOf lencls a Fontara* 
bia dnabns. Martiano laroo dicitnr. 
£t promotttorii nomen est Olarso iii 
oceanom projecti, qao finitur Hispa- 
nia, inqnit Mariana Hist. i. S. p. 1. 

1 Fardaiomiii] OMpSovAoi Ptolemaso 
loc. rit. Uis hodie Ipuoeoaiea dicti 
reapondent. Morosgi, qnantnm ez 
sito conjieimus, fanum S. Sebastiani 
est. M-ifronca, (sic enim scribit Pto- 
lemaeua in Vardnlis,) Ono: utrnmqne 
in Guiposcoa. Vesperies, Deva^ ad 
ostinm amnis cognomiois, Ano^ wo* 
roftovf apnd Ptolero. in Caristis, qni 
Aiavenses hodie nuncnpantnr. 

• FUariobriga] A Flavio Vespasia. 
no Imp. cogaominatam pntant. Vlde 
Oaribaj, vii. 10. ^^aovUfipe^ Ptole- 



844 C. PLINII SBGUNDI 

regio CaDtabrorttoi»^ flumen SaDda,^ portas Victoria&i* Jo* 
liobrigeDsium. Ab eo loco fontes Iberi quadraginta millia 
passaum. Portos Blendium."! Orgenomesci e Cantabris.' ' 
Portus eorum Vereasaeca> ' Regio Astarom»* Noega * op« 
pidum: in peninsula/ Paesici. Et deinde^^ conTentos 
Locensis, a flumine Navilabione> Cibarci, Egovani ^ cog* 
nomine Namarini, ladoni» Arrotrebae/ promontorium Cel« 



*****#**' 



margo edd. Dalec. Pt GronoY. nttu: a P* pr&pe &c€anum cod. Dalec. — 2 Fim- 
viobrifa^ eolonia civiiaium IX. Regio Cantabnram edd. vett. et OroiiOT. Mox, 
Jli»i<ii Sanga cod. Dalec. et Vet. ejHsdem.— S BiemHum, Origeni miaiie Cm« 
tabris edd. vett. et Grooov. BlendiHm Cliiffl. Origeni^ Conieeif Cantahri Strab. 
lib. III. — 4 Veaei, Fieca Gronov. et paiUo post in eadera Pettct.— 5 Etimdt 
Vet. Dalec— 6 JEguiarri Chiffl. Vid. Nic. Heins. Adv. ii. 19. p. S67.— 7 C«- 

NOTiE 

m«o 11. 6. fn confinio Antrigonnm * Vereaeueea'] Ita Mts. non Fcaci, 

Caristorumqne. Nunc Vermeo est, Veca* Hodie Vitta vicioM, ad con- 

non Bilbao : ad oceaoi oram, lencia flnentes emnia JMmio^ alteriMqne 

qnatiior a Leif^etio* Sic Mariami ignobilia, in ora Astnrnm. 

Hist. Hitp. IV. 4. p. 141. etOihenart» ' Regio Aaiarum] AMturioM de Ocac» 

in Notit. Vatcon. p. 169. 4o. 

■ CitUaium iX*] Ait etse in Can» « Noega'] Nofya in Caiitmbris, apod 

tabrit civitatet novem. Vide Notat Ptolem. ii. 0. No^ga Melc iii. 1. io 

et Emend. num. 116. Regioni hodie Attnmm littore. Hodie Namu, 

nomen,A$turiaadeSamliUaMeu ▼ InpeninauUi] Cui nomen ett Ct- 

• Sanda'] In Msi. Reg. Sauga, rima, in ora leptemtrionali Galliedae. 
Colb. 1. 2. et Parm. edit. S!iiiig«. Umermoi incole Ptoiemseo appcllati, 
Nonc ett -Nervio: Ptolemaso iti. 6» loc. cit. 

N«^o^ in finibut Cantabrornm* BU- ^ Et deinde] Deinde, inqoit, od 

baom allnit. Eom ette, qoi Mclai conventom iMcentem, enjot oppidooi 

Saiia, nune iRto de Setla dicitor, male prttcipoora Lvgo, paulom a mari re« 

Piotiannt evittimavit. cedit, pertinent populf in eo ora foai, 

* PmiuM FiclofMt] Recte Oibenar* nsqne ad proniontorinm Celttciim, a 
tos in Notitia otriotque Vascooitp, ilomine Naviloblone : Ptolemvo Na« 
p, 11. ait este Sttntamdero : qoem S. ovixxotifr ett ii. 6. in Callaicta, sive 
Emederii portom appellat Mariaoa. Gallaecis Lnccnsibns, bodie JZio d€ 



« Biendium] Sic Mss. noo BitfMft- JtftrmHia: ad oppidom Ribadeo in mare 

om. Navale foit ejns orbis, qoaoi devolvitnr. Vtde Notaa et Emend. 

noneSantillaoam vocaot. nom. 118. 

' OryeoMietct « Ccntf a6fit] E Can- ' Arrotreha] Qoot et 'Aprdfipoos ef 

tabrornm popolit. Oram ii teooere *Ap9rpi0at appellatot tetate tua Stro* 

a Saniillana ad amnem Astario, qni . bo prodidit, lib. iii. p. 1S4. Habot 

Ovetom allnit. Vide Notas et Eaien- jnxla Nerinm promontoriom 'A^vm- 

datiooes nom. 117. $pSa^ ?n/Um Ptolem* ii. 0. 



NAT. HIST. Ll6. IV. 84. 



845 



ticum.^ Amnes : Florius/ Nelo. Celtici cognomine Ne- 
rias/ superque ^ Tamariciy quorum in peninsula tres ar» 
Sestianao ^ Angusto dicatas : Capori/ ^ oppidum Noela.* 
Celtici cognomine Praesamarci, Cileni/ Ex insulis nomi- 
nandaD, Corticata»* et Aunios. A Cilenis^^ conventus Bra- 



NOT^ 



y CiUieum] Cap it Fmetemj sWe 
8. Marivy in finibiiB terne. N^imi^ 
Ibepw Ptolem. ii, 6. a quo Neri» mox 
appellandi. 

■ FUriua] Hlc nodo Rio Lexaro : 
Nelo, Vtta dicitnr. 

* Nerite] li apnd MeUm, in eo 
tractn pariter nltimi : accols nempe 
promontorii» qnod diximns. Cc6o de 
f tnif terree* 

^ SMperque'] Et rapra Neriaa in me- 
diterraneo positi Tamarici, per qnos 
Tamaris fluvins labitnr, qni inter Le- 
sir» et Ulia in mare se demittit. T^ 
fMpf Ptolemmo : nnde hodieque re- 
gioni nomen est Tnuimimra: amni, 
Tmabre, De Tamarids Mela ifi. 1. 

^Aree Seetimue] Mariana Hist. Hisp. 
III. 25. p. 1S3. ubi de Angnsti Cmso^ 
ris In HiBpaniam adversus Cantabros 
eapedltione verba facit : Ar« Sex* 
tianiF, inquit, Mel»> Pitnii, ac Pto- 
lemmi literis celebratSB, atque in ho" 
oorem Angusti constttutaB in penia» 
sula, pyramidnm forroa, cochlea ab 
imo ad snmmnm pertinente, creditse 
•nnt a nonnullis hujnabelii monnmen- 
ta fuisse» (▼estigia earom ad oppidnm 
Oegionem, ab Oveto xz. mill. pas». 
extare affirmant,) conjectnra neque 
c6ntemnenda prorsns, neqne prorsus 
constanti: cnin alil ArasSextianas a 
Sexto Apuleio eacitatas malint, eo 
quem per hosce annos de Hlapania 
triomphasse TabiilsD CapitolinaB do- 
cent. Ita yir ille sane perernditns : 
cni qnidem de Aramm cansa assen- 
tiory de sltu non item ? cnm ex Plini* 
ana serie hand procnl Celtico Neri- 
•ve promontorio statntm videantur. 



* Capori] Ptolem. ii. 6. K^trapoi, 
quornm oppidnm mediterranenm /rja 
Flama^ bodie,nt a nonnullia ereditnr, 
Compottella: quc vos,conflata e dna- 
bna» lacomo ApoeiolOf S. Jacobi Apos^ 
toli fanum sonat. 

« Noela] In Mss. Reg. et Colb. 
Noeia. Notfa, ad amnem Tamarim 
Tam^a, cujas ntramqoe ripam tenn* 
ere Celtici Praasammarci : sic enim 
habet Mela iii. 1. libriqne Piiniani 
vnlgo editi : at Maa. et Parm. edit. 
Preteiamariiu 

' Cileni] Ptolem. ii. 6. RcXiFoi, qno- 
mro oppldnm "Yfar« BepfjA, Aquee m- 
lidet, qnae Antonino Aqua Celinte ap- 
pellantur» In Conc. Tolet. i. apnd 
Loayaam, p. 38. ' Exnperantins Ep. 
de Oaliicia, Lncensis convento*» mti- 
nicipii Celenis.' Tenniaae Cileni vi- 
dentur ab amne Tamari ad amnem 
sen Rio Lorix^ qni nrbem jPohIc- 
vedra allnit, inter Coropoatellam et 
Tyden. 

9 Coriieaia] Qnantnm ex sitn eon* 
jectamna, ambarnm haec hodie nom^ 
na : Salieora et Biydomea: illa ad am- 
nia UU», haBC ad Rio Lotit oatla pu*> 
aita. 

^ A CiUme] Poat Cileooa, inquit, 
pertinent jam ad conventnm Braca^ 
renaem» de qno dixlmns iii. 4. Hel- 
leni: qnomm oppidum in Gall«cia 
apud Strab. lib. iii. pag. 167. 'EAXjfirar 
appellatuin esse, qnoniam a Orcecis 
conditnm erat, auctor est Aselepia- 
dea Myrleanns. Hodie PouUvedra^ 
teste Mariana, in Hist. Hispan. hoe 
est, Pons vetua. 



846 



G. PLINII SEGUNDI 



caram, Heleni, Grayii,* ' castelluni Tyde, Grascoram sobo- 
lis omnia. [nsolae Cica&wi Insigne oppidom Abobrica.^ 
Minius^ amnis» iv. m. pass. ore spatiosas. Leuiii,^ Sear- 
bi." Bracanim '^ oppidum Augustai quos supra GaUaecia. 
Flamen» Limia : "* Durias p amnis ex maximis HispanisB, 
ortus in Pelendonibos/^ et juxta Numantiam lapsus, deio 
per Arevacos Vaccaeosque, distemtinatis ab Asturia Vet- 
tonibus^'' k Lusitania Gallsecis, ibi quoqoe Tordalos a 
Bracaris arcens. Omnisque dicta reg^io a PjrrenaM) metallis 
referta, auri, argentiy ferri, plumbi nigri albiqae. 

XXXV. (xxi.) A Dario Lusitania incipit/ Turdali vete- 



jwriOronoT.— 8 Grmti Vet. Dalec. — 9 J^teiii in eodem eodice. — 10 P«Imi« 
dow^ Vet. Dalec. et Cbtffl.r-11 VtetonilmM Vet. Dalec. 



NOT£ 



I Grooti] Quasi Orail dicti. Silias 
Ital. lib. iiE. * Etquos nnnc OraTios. 
'violato nomine Graium, CEnen ro|8ere. 
domns, ^tolaqne Tyde.' PtolemoBO 
•ont Tpoiitoiy III. 6. qnomm oppidum 
TMfScu. Melasy ceteritqne Tyde, ho« 
die Tmf, In Mss. Reg. et Colb. Gro* 
vii, 

i ImsuUb Ciasl Abest id nomen 
CtMS a codd. Reg. In qnibutdam 
Sieem legas. Dfomm insolaB alias m 
nonnoHis appellatsB: bodte U$ ImU» 
d€ Boionne, In Antonini nnmmo, 

ClCA. GBNIO. D. D. 

^ Abobriea} Nnnc Batonoy supra 
ostia Miniiy oppidum munitissimnm. 

> MiniM»] Accolis Mimho: nomen, 
ti Jnstino eredimnsy a minio, qnod in 
ripa profert. At minium mmnis Sil, 
qni in Minium labitur, aquarum eo» 
pia eo major, solus edit. 

■ I^euMif SiwrH] Ita libri omnes. 
Traetum enm tenuere ii cum Braca- 
ribus, qui Inter Durinmy Mininmqne, 
patet : qnem ab ntroqne amnequo ea 
regio claoditur, Antredonumnho ap- 
pellant. 



■ BroMriMi] Et Bracares, iiiqiiit, 
ad oram nsqne pertinent : oppidum m 
mari semotnm Augustam habeiit : 
hodie Brogme^ ad CoMufo fl. Apad 
Oruter. Inscript. pag. S94. Bracaji- 

AYGTSTAIII. 

^ lMma\litidms Ptolem. ii. 6. jnztm 
Mintl amnis ostia. Mela iii. 1. ' Et 
cui oblivionis cognomen est limim.' 
Sed fitlli Melam, quod ad obliTionls 
cognomen attinet, infrm Pliuins aam- 
net. Hodie JUmo. 

p DMrtns] Accolis Dowro, De hiM, 
qni moz appellantnr, popnlis, qiios 
Durins allnity ac dinterininat, egimns 
snperiore libro. Prsster Nnmautimm 
labi auotor est etiara Strab. lib. iii. 
pag.l6S. 

» ' A Dmio Lmitmm ineipU] Ubt 
se in mare Durius, Doiiro, ezoncrmt, 
ad oppidnm Porto : ex quOy cnm ad- 
verso ei ad mnstram CaU, fmctam est 
Portncalliss nomen: qnod recenti- 
ores euphonise causa in Portogmllimm 
mntavere: non a Omllis, tx Terrm 
sanctse peregrinatione appeUeatibai» 
ut fabola refert ; nam neque iUmc md 



NAT. HJST. LIB. IV. 35. 



847 



res,^ Pserari : ' ^ flum^n Vacca.'' Oppidum Talabricar Op- 
pidnm, et flnmen ^miiiium.* Oppida : Conimbrica,^ ' Cal- 
lippo^' Eburobritium.^ Excurrit deinde in altum vasto 
cornu promontorium/ quod alii Artabrum appellayere, alii 
magnum, multi Olisiponense^' ab oppido, terras^J maria, 
ccelum disterminans. lUo finitur Hispania) latus/ et a 
circuitu ejns incipit frons.^ 
(xxii.) Septemtrio hinc^ oceanusqne^ GaIIicus,'° occiEt- 



^^^^^^^^^^^^ 



Cap. xzzv. 1 Pegwri Oronov. Mox Baccia pro Vacca Ortel. Fo/rta codd. 
Dalec et Chiffl. Deiode, pro Mmkiiwm^ qiiod Vet. Dalee. Hardnin. 1. 3. S. 
Miller. Bipont. et Frans. exhibent, Eumeniwm dant Tolet et cod. Dalec. Mi- 
sitMni Oronov. et edd. vett.~2 Cinumhriga cod. Dalec. et Tolet. OHdppo Vet. 
Dalec. pro Collippo. Moz, Eburo BrUium Gronov. et edd. vett. BritoUiium 
Vet. Dalec. Britticum cod. Dalec. Eburobritium Ortel.— S OlytHponente Gro- 
nov. et edd. vett. — 4 Cod. Dalec./roiM septemtrionia, Hinc OceanuBf t^, Pro 

NOT« 



nos ex orlente reditnr: neqne tnnc 
Oalll appellabantor, ted FrancL' Ed, 



^ TurduU veteres] Ab bis prodiiMe 
signiiicat eos qni eodem nomine in 
nlteriore Hispania soperins snnt ap« 
pellati, iif . S. 

^ Ptttun] Ornteri inncriptio, pag. 
163. Pjbsvrbs. Hi com Turdulis a 
Durio ad Vaceam tennere, nbi nniic 
oppida Lamego et Arouca, 

<* Vacca] Mss. Keg. et Colb. Vagia. 
Marcianos Heracl. pag. 74. OboKo^ 
wraftSs, Nnnc Lnsitanis Vouga et 
Co^ga. Ad Alveirnm oppidnm, Avei- 
ro, e Talabricae mderibns excitatnm, 
in roare devolvitur. T& TaXifipeya 
Appiano, in Iber. p. S95. et Ptole- 
mseo fi. 6. 

* JEmimum'] Hodie Agueda nomen 
est oppido amniqne commone. Vide 
Notas et Emendat.num. 119. 

' Conimbriea'] Mss. Reg. et Colb. 
Cmwn6nfa. Oppidum foit, nnnc di* 
rntnm : CMuioa la u^Uy Condexa ve- 
tns. Tribns ab ea leocis, ex illins 
rnderibns exeitata nova Conimbrica, 
CoiiH^; oobis Conim^e. 

9 CoUippo'] £x ejns ruinis crevit 



civitas Leirinensis Leiria^ qum Col- 
lippo nova dici potcst, inter Olisipo- 
nem et Conimbricam^ in ea Luiitanl» 
parte^^qnam Estremadnram vocant. 
loscriptto Gmteri^ pag. S33. Collip- 
PONBNSIOM. £t pag. 1165. BX. Lv- 
ilTARIA. MVNICIPI. COLLIPPONENSI. 

k EburobfiJtium] Hodie Ebora de At» 
cehaga^ hand procul Leiria» sopra Oli- 
siponem. 

' /VomonloriiiM] Hodie Capo di 
Roeca Sinira. Vide Notas et £mend. 
nnm. 120. 

i Terra»] Ad terras certe qnod per- 
tinet, citra id promootoriom est pars 
Lnsitaniae hactenns descripta, qnod 
est Hispanias latus, et Lositante, 
septemtrionale : ultra, occidentalis 
ora. Ad coBlnm, hinc ipse septem- 
trioy inde occasos. Ad mariay Galli- 
cos, vel, sl maviS) Callaicns, ab eo 
latere oceanus, ab illo Atlanticns. 

k Hiepawtt latut] A promontorio 
Celtico, ad Artabrnm sive Oltsipo- 
oense. 

* Indpii fronM] Ab Ollsiponensi 
promontorio, ad Oaditanum fretnm. 

» Oceoniisgiie GaUtcMs] VideNotas 
et £mend. num. 131. 



84S 



C. PLINII SKOUNDI 



SQS illincy et oceanas Atlanticus. Promontorii excmsaDi 
LX. M.^ prodidere, alii xc. M. pass. Ad PyreDniim inde 
nonpanci xiuquinqaaginta'' millia» et ibi gentem Arta- 
bnim^qnao nanquam fuit, manifesto errore.'' Arrotrebas 
enim, qaos ante Celticom diximus promontorium, boc in 
loco posuere literis permutatis. 

Erratum et in amuibus inclytis. Ab Minio, qnem supra ' 
diximns, cc. m. pass. (ut auctor est Varro) abest JSminias/ 
quem alibi quidam ' intelligunt, et Limseam ' vocant, Ob- 
livionis antiquis dictus, multumque fabulosus.^ ^ Ab Durio 
Tagus cc. m. passuum, interveniente Munda." Tagus au^ 



>^^ 



GMeuM, Chiffl. Cahieui.—S Vet. Dalec. XL. AT.— « Leikaum vocmt 0A ofttf- 
itione taUiqvie dtciami, fmctttnn^e fahUaeMM margo edd. Dalec. et OroDOv.— 



NOTiE 



" Xil, qutnquag^l Hoc ett» doode- 
ties centeDft et qaioquBgiota millia 
paasunm. Meannra eoim haec ett 
adoavigationlfl per sinnn, reeessnt- 
que sinnnro, a promoDtorio itto ad 
Pyrenaenm. 

* Mauifeeto errore] Qni tamen sra 
Strabooit inTaloerat, ut dixlmnt tnpb 
cap. 

P Qneai eupra] Cap. tnp. 

4 JEmimue] De qno hoc cap. dizi- 
muK, ad ea verba : * Oppidom, et 6a- 
men ^mininm.' 

' Qtcem oiiM ^vtdam] Melam tngil- 
lat, ut indicavimut tup. cap. ad ea 
▼erba : ' Flnmen, Limia.* It enim 
Limiam cnm AminiOy qni Oblivionlt 
amnit est appellatot, confnndit: ree- 
te distingnit Appiannt lo Iber. pag. 
295. 

■ Ltmtfam] Limia Melas loe. cit 
Straboni lib. in. pag. 15S. *0 'rHs A^- 
^f , 9r riyft AtfLoU» KoAoMnr. ObUvio* 
nie fiumue^ quem qeidam Limenm vo» 
eanf. 

* Fa6if<o«Mt] Origo ea fabalm fnit 
Lusitani Celtici, qiii Anam sen Oua- 
4ianara fluvium accoiebant, inita eiim 



antiqiiis Tnrdnlia amidtia, copiaa 
jnniere paribns in eandem expedi- 
tionem armit. Transvocti mBiiMm, 
sive Limiam» sivo AmlDiomy orta ibi 
aeditione, commonem amisere da- 
cem. Tum vero et simoltatum obliti, 
et aoli ameeDltate iliecti, soas iliidem 
tedes posnere. Imperitum valgva 
deinde credidit, insita mqaia illia e« 
virtnte, et espeditionia sasoeptiF, et 
patrice oblivionem potasse* Ea vero 
lama In posteros sic invaloit at» annis 
postea volventibns, ciui Decimas Jn- 
nins Bratot, Rtmiani exercitwi Im- 
perator, ad enm amncm venistet, nnU 
io posset imperio mililes Roasanos 
adigeret nt flavium transnsitterent: 
cura id esset animis omnium petsnn- 
sam, se patrits snte ctema statim eb« 
liTia snbitoros. Vide Flomm 11. 17. 
p. 91. Strabon. lib. iii. p. 15S. Pln- 
tarch. in Quiett. Rom. pag. S79. Ap- 
piao. in Iber. pag. SM. Anno U. C 
Dczviii. Brntnt ibi Procontnl Aiit. 
• Muuda] Inter Darinm et Tagnnt 
flnent amnit, Mondego^ Cenimbricani 
allnit : aurifer ipte pcrinde ac Tagna. 
Ptoleni. II. 6. MMe. 



NAT. HIST. LIB. IV. 35. 



849 



riferis'' arenia celebratar. Ab eo glx. m. passmiBi pro* 
mont oriom Sacrum * e media prope Hispani» fronte pro- 
silit: XIV. M. pass.'' inde ad. Pyreneeum medium coUigi 
Varro tradit.7 Ad Anam ^ vero, quo Lusitaniam a fiastica 
discrevimuSy' cxxvi.* m. . passuum :. a Gadibus cii. m. 
pass.^ additis. Gentes : ^ Celtici, Turduli, 9 et circa Ta- 
gum "" Vettones. Ab Ana ad Sacrum, Lusitani.*^ Oppida 
memorabilia a Tago in ora, Olisipo ^^ * equarum ^ e Favo- 



^^^^«^^###^^ 



7 Vet Dalec. tt ad P§retueum mediicm enUigU^ «i VarTQ fnuf t<.— 8 lu codd. Har- 
dnini et Dalec. cnm edd. Hardain. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Frans. Ah Ana 

^ero .... CCXXVL Oronov. et edd. vett. CXXL codd. Toiet. et Chiffl ^O 

Ita codd. Hardainiy Vet. Dalec. Hardnin. 1. 8.1. Miller. Bipont. et Frans. 
VerduH edd. vett. et Oronov.>-10 Olynppo Oronov. et edd. vett.— 11 Caneus 

SOTJE 

^ Tttgue auriferia] Vide quas dice- nem latd Vettonei, sive Vectones te« 
mus xzxiu. 21. nuere : oppida habnere insignia, citra 

^ Sacrum] Nunc S. ViDcentii, Cote Tagum Salmanticam, apnd Ptolem. 



de S, Viueente. De fronte HiBpaniae 
aup erins e gtmn» hoc cap. 

^ XIV, Af. fMiM.] Hoc est, qna- 
toordecies centena millia pass. per 
roediara Hispaniam facto itinere, a 
promontorio sacro ad medium Pyr^- 
n»nm. 

. ( Ad iliiaifi] Ab Ana flnvio, inqnitf 
dlstat Sacrom Promontorium cxxvi. 
M. pass. Sic Mss. Reg. et Colix. Sce* 
non, CCXXVL 

' Piscrmmtij] Lib. iii. cap. 2. 

* CIL M. patB,] Sic eront omni' 
no a promontorio Sacro ad Oades, 
ccxzviif. M. P. 

^ Gente$] Uitra Tagom posit», 



II. 5. nitra, Angostam Emeritam» 
qnam ' clararo Vettonis coloniam' 
Prndentius vocat, Hymno |X. in £a- 
laiiam, vs. 186. ' Nnnc locns Emerita 
est tumnlo Clara Colonia Vettonise, 
Quam memorabilis amnis Ana Prae- 
terit,' &c. Snpra Anam Vettones 
babitasse etiaro auctor est Strab. lib. 

III. p. 189. Inscriptio Oruteri, pag. 
691. Provinc. Vettomijb. 

^ JLttJttoiit] Ubi fere Algarbia est, 
ka Algarbee. 

* Olieipo'] Ulyssem ventsse in His- 
paniam, atqne in Lnsitanias littore 
«rbem Ulyssiponem condidisse, Stra- 
bo, Solinos, Martiannsqne censent. 



versns anatrum, snpra Algarbiar, ot ipsoqoe ex nomine conjectura ducta 



vocant, regnum : Celtici, Tnrdnliqne : 
de qnibns egimus iii. 8. cognomines, 
Hnitimi, affines. Turdnlonim civitas 
Emcrita fnit, de qua inferins, teste 
Strab. lib. iii. p. 151. Uode colligas 
Vettonom Tnrdolos ciientes fuisse. 
Celticorom Pax Joiia fnit, aliaeqne, 
nt mox diceinus. 

* Ctrea Ti^gvm] Nam ntramque 
Tagi ripam, omoemqae circom regio- 



confirmant. Refellnnt qnidam tum 
nominis argnmento $ nam Olisipo ex 
antiqnis monamentis et lapidnm in- 
scriptionibns oominari scribique de- 
bet: et qnoniam Uiyssis arsB sopra 
mare Armoricoro in Belgis non ono 
loco extabant. Nempe ex Ors^ea 
vanitate, qnem in Deorum nomero 
babebant, ei templa atqne oppida 
consecrabant : qnod Hispanis conti- 



Delph. ei Var, C/os. 



PHniue, 



% H 



860 



C* Thmil SECCNDI 



nio veiito conceptn nobile: Salacia* cognominata urbs 
Imperatoria: Merobrica:^ Promontorium Saorum: etal- 
terum Cuneus." ' Oppida : J< Ossonoba, Balsa, Myrtilis. 

Universa provincia dividitur in conventus tres» Emeriten- 
sem, Pacensem, Scalabitanura. Tota populorum xlvi.*^ 
in quibus colonisB sunt qninque, municipium civiom Rom. 
unum: Latii antiqui tria: stipendiaria, xxxvi. Colonias : 
Augusta Emerita^'' An» fluvio apposita: Metallinenses/ 
Pacensis," Norbensis," Caesariana cognomine.'' Contri- 



codd. Dalf c. et Chiffl.— 12 Itm cod. Dalec. Hardnin. 1. 9. S. Miller. Bipont. 
et Fraox. XLV. edd. vett. et Grooov.— IS Camirim eogmmine Cbiffl.— 14 



NOT^ 



gisse etlam noo ioepte prorsns arbi- 
traDtnr. Ita fere Mariana 1. 12* snb 
fioenii p. 22« Apnd Qrater. inscrip- 
tio, pag. 252. 261. et 273. Fblicitas. 
Jtua. Olisipo. Ptolemspo, lib. n. 
c. 6. 'OAiomfirair. Nnnc IMbomu, — 
*AltitudioePoli 88. 45% 25". ex D. 
Couplet, in Hiitoria Acad. anni 1700. 
p. 127.' Ed, Mc. 

' £^«anmi] Dicemnt ea de re tiii. 
67. 

f Sakicia] Hodie Aleaeer d» Saly in- 
ter Eboram et oceannm, medio ferme 
intervallo. Inacriptio Oniteri, p. IS. 
Mtnicipi. Salacibn. 

** Merohried] Oruteri iaacriptio, p. 
442. Ordo. Mbbobrio. sed tospecta 
mibi. Oppidnm interiit: e rnderibns 
piioxiiiie excitatnm altemm, cni no- 
jnen est SwUkigo de Cuftm: medio 
ferme iotinere inter Olitiponem et 
Prom. Sacrum, Cabo S, Vineeuie, 

' CimeMt] Hodie Cobo di S, Mmria. 
Ager inter Anam et Sacmm promon- 
toriom, Cnneut a Mela vocatori iii. 
1. inteijacente eo promontorio, qnod 
n Plinio» de agri nomioe, Cnnevt ti- 
nniliter a]»pellal«r. 

i Onndc] Hoc ex Pomponio Pli- 
nlnt, loc. cit. ' In Coneo agro/ inqoit, 
'tant Myrtilit, Balta, Ottonobn.' 



Eodem ordine Marcianut Heracl. p. 
7S. 'Av^ rfiy iKfioXS» rov^^hpa M BdX- 
<ra ,,,. iarh tk BdXote» clf ^OoUofia .... 
hiih 9^ *Oer6ro$a M rh Up^ hKptrrhptow. 
Sic enim hic locnt legendns. Otso- 
noba, Estomhar^ Roderieo Carro, An- 
tiq. Lnitit. iii. 76. Balta, Retendio 
anctore, Antiq. Lnait. lib. iv. Tcivtra 
ett: ntraqoe Algarbict^ dttionis : istn 
netropolit. Myrtilit, Ptolemso ii. 
6. ex Mt. nottro, 'lovXia MupnAlf, bo- 
die MerMa^ ad Anam» in eonfinlo Al« 
garbiae, Lutitaninqne. 

k AagaoUL Emerita] Vettigin tan- 
tnm tnperannt : ioco nomen ett Jfe> 
rida» ad Anam. Veteranot milltet eo 
dednctos Angnsti jnstn, anctor est 
Dio, lib. Uii. p. 614. Nnmmot dnos 
profert Patinnt in familia Carisia, p. 
66. bnjasdedvctat colonias indices ac 
tettei. Orntem», inscriptionem, pag. 

IS. COLONIJB. EMBRlTBMSfS. 

1 MHaUimenaie] Metaliinnm, bodie 
ModeUn^ in Estremadnra, ad Anam 
flovium, ubi lalso creditns, pott len- 
carum allquot occultatioRem, amnis 
emergere. Anlonin. in itlnere a 
Cordttba Emeritam, MeteHinnm ab 
Emerita M. P. xxxy. distare predi* 
dit. 

■ PflQfMts] Civitat olim Pax Jo- 



NAT. HIST. LIB. IV. 35. 



851 



bufa^ sunt in eam Castra Julia^ Castra CaBcilia. Quinta 
e.st Scalabis/^ p quse Prffisidium Julium Tocatur. Muni- 
cipium civium Rom. Olisipo, Felicitasi Julia cogDomina'- 
tnm. Oppida veteris Latii : Ebora/ quod item Liberalitas 
Julia : et Myrtilis, ac Salacia qu» diximus.* Stipendia- 
riorum, quos nominare non pigeat, praeter jam dictos * in 
Basticae cognominibus,'^ Augustobrigenses/ Ammienses/ 



^^^^^^*^ ##s^« 



Idem codez SdUaln$. — 15 Margo edd. Dalec. et Oronor. tii Batiea cognomi* 
ne; Mox, pro AmmUnut^ cod. Dalec. EmiefMny et Pranitani pro Arandi» 
tam; Gronov. Araditani; Vet. Dalec. AranitanL Pro Arabicenses margo edd. 

NOT^ 



Jia, noJMvAia Ptolem»o ii. 6. ia Tar- 
diills, tive Turdetanis: eadem An- 
gttsta cognominata : Tlai^avyo6^a 
Straboni I. iii. p. 151. in Celticii Lu- 
sitanis. Nunc Bfja: in cnjut oppidi 
fero cippani esse Ornten» ait, pag. 
261 . cnm inscript. Col. Pax. Ivlia. 
Pacis Aiignst» deinde nomen ad Ba* 
diocenses transiit, qiiorum oppidnro 
in Tnrdnlii fnit. Vide Resendinm, 
in Epist. de Colonia Pacensi. Ui- 
planiia, lib. l. Dig. tit. 15. de Censi- 
bns: * In Lnsitania Pacenseii, sed et 
Emeritentea jnris Italici sunt.' 

" Norbensia] V&^ Katadp€ta Pto- 
lem. 11. 5. Hodie Aleantara, Lusita* 
ni» qnondam, nunc Castell» veteris 
oppidnm, ad Tagum, ponte ibi Tra* 
jani nobiie: antcerte ex Norbensis 
rnderibns haud procul id conditum. 

o Contributa] Norbensi jurisdictio- 
ni obnoxia, sen jnra Norbam petere 
coacta. Castra Jolia, Dunc TruxiilOf 
qmsi Tnrris JuUoy in Dicecesi Placen- 
tiiia, Castellae nova?, inter Emeri- 
tam Placentiamque, medio fere in* 
tervallo : haud procnl a Castris Cse* 
ciliis, qnibas nomen est Caeeres : non, 
nt qvibnsdam visnm est, S, Maria ds 
€htadalnps. Pro Castra JuUa, Mss. 
Reg.etColb. Ots<r«5«m{ia. Csecilia 
Ptolemaeo memorantnr, ii. 6. Anto- 
nino Caeciliana dicta, in Lusitania, 



itinere ab Olisipone Emeritam, quod 
per viaram anfractna plnrimos age* 
iMtur. 

P Sealabis] A Diva Irene virgina 
nomen habet hodie iSlaa/artfiia. A pud 
Ptolero. II. 6. ^KoXafiiffKhSfTaKOvfillSf 
K. r. X. forte pro XKoXafiHs ko\> boc 

eSt, KOXMvttU 

4 Fslicitas'} De eo cognomine pan* 
lo ante egimus. 

' Ebora] Evora, inter Anam et Ta« 
gnm. Apnd Resend. de Antlq. Ebo* 
rae, inscrlptio quam Ornterns refert, 
p. 489. LiB. IvL. Ebosa. Hoc est, 
' Liberalitas Jnlia Ebora :' noB ' Li- 
bertas/ ut Scaligero visum in lodice 
Oruteri. 

■ Qua diximus] Plane modo, hiMS 
cap. 

* Prsetsrjam dictos'] Pneter eorum 
oppidoriiin cives, quos in Bstica Ln- 
sitanis esse cognomines diximiis iii. 
8. iis verbis : ' Celticos a Celliberis 
ex Lusitania advenisse manifestnm 
est : sacris, lingna, oppidornm voca* 
bnlis, qiiae cognominibos io Bstica 
distingnnntnr.' 

■* Augustobrigsnsss] Angnstebriga 
Antonini, ab aliis bodie Villar del Ps- 
droso, ad Tagnm : ab aliis Poiii« del 
Arfobispo esse existimatnr. 

V Ammisnset] Ptolem. ii. 5. in Ln- 
sitania, 'A^a. Mss. ^Afifuda* Nmc 



852 



0. PLINII 8BCUNDI 



Aranditani/ Arabricenses/ Balsenses/ Caesarobricenses, 
Capercnses, Caurenses/ Colami, Cibilitani,^ Concordien- 
ses,** Elbocorii/ Interannienses/^ *^ I^ancienses/ Mirobri- 
genses, qui Celtici^ cognominantur : Mednbricenses,'^ i 
qui Plumbarii : Ocelenses,^ qui et'^ Lancienses : Turdnli 



^^>»*^^^^^^«^ 



Dalec. et Oronov. 7iuca6ric«fiset ; edd. vett. et Gronov. AxfCtniceMtt, Vet. 
Dalec. Btaeenses pro BaltenteB. Denique, cod. Dalec. et ChifB. Ceetarobiiautt, 
— 16 £dd. vett. et Oronov. Coneordteniea, qui et Boccorif InterauBente», Cod. 
Dalec. et Chiffl. Inteiantentet,^\7 Medubrigentes codd. Dalec et Chiffl. com 
edd. Hardnin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Franz.~18 Haec duo vocabu]a,f«i 



NOT« 



Portalegref in Lasitanie finibus inter 
Heluas et Tagum amneni : quo in op* 
pido reperta inscriptio, Mvnicip. 
Ammai. hoc est, AmmaUanum, qnod 
refert Orntemsy pag. 257. ex Schotti 
schediB. 

^ Aranditani] 'Af>ay8if Ptolemso ii. 
6. in Celticis Lusitanis, Arannin An- 
tOninnSy in itinere de Esnri Pacem 
Juliam.pro Arandi habet. Sitns ho« 
nim incertns, nt et proxime seqnen- 
tinm. 

* Arahrieentet'] Ab Arabriga Pto« 
letnsi II. 5. jnxtaScalabim sita. Apud 
Ornter. inscriptio, pag. 162. Ara- 

BRIGBMSBS. 

J Baltentet] Hi ab opptdo BaUa 
inpra dieto : Catarohrieentet ab op- 
pldOy nt patet, cognomlne, sed incerti 
admodnm situs: Caperentetf a Cap- 
para, ciijiis meminit in Lusitania An- 
tonlniis, itinere ab Emerita CseBarau- 
gustam. Ptolemseo II. 5. Kdwapai 
Duuc Lm ventas d4 Capara^ inter Al* 
cantara et Coriam. 

■ Coiirenset] Homm oppidom Ko^ 
f»Mr Ptolemseo ii. 5. in mediterraneis 
LusitaDla! civitatibus : nunc Corta, 
in Castella nova: Colamprum, K^- 
Xappor. Apttd Oruter. pag. 102. Co- 

LARNI. 

* Cilrilitani] Apnd Ornter. pag. 
42« MvNickPl. CiviLiTA«r. 



i> Coneordientet] Horum oppidum 
KorKop8la,apnd Ptolem.loccit. Nodc 
Tomar alunt appellari. 

« Elboeoru] Ab oppido Elbocori. 
Vide Notas et Emend. num. ISS. 

* Interannientet] Oppidom TmpB. 
ytiaia, Vide Notas et EmendBtionei 
num. 128. 

• Lancimtet] Lancibmsbi, srikI 
Ornter. p. 160. et 109. Apud Pto- 
lem. II. 5. Aayida hnl^dra. 

f Qni Celiici] Ut eo cognonlie • 
Mirobrtcensibns Turdulis, de qnibos 
dictum est iii. S. Celtici secenMH- 
tnr. Alii Ciudad Rodrigo esse volonW 
urbem Castellss veteris, in Portagsl- 
lin coD6nio: Ambr. Morales loeaoi 
esse aif» cni hodieque nomen est M«- 
tabriga^ prope eam Rodericopotin. 

t Mednbrieentet] Medobrecan ii 
Lusitania oppidnm, prope montem 
Hermininm, qno Medobrecensei con- 
fugerantp habet Hirtins fn Conneot. 
de Bello Alex. p. 217. Olin oppi^ 
nomen ilraiii«iiA«.* Duncjacet: ni<l^ 
ra, teste Reseodio, Antlq. apod Ms- 
ruannm castrum visnntnr, prope A- 
mfltami qn» Portn» alacer, ot dixi' 
mus, appellatnr. Plumbarii, a plo*' 
bo qnod ihi effoditnr, cognomiosti. 

>> Oeelentit] "OnaJ^ Ptolenno n- 
S. juxta Gapara. 



NAT. H18T. LIB. IV. 36. 



883 



qai Barduli,' et Tapori.J Lasitaniam cum Asturia et 6al- 
laBcia'9 patere longitudine dxl. m. passuum: latitudine 
Dxxxvi.'' M. Agrippa prodidit. Omnes autem Hispanioe, 
a duobus Pyr enaei pr omontoriis per maria, totius or» cir- 
caitu passuum xxxix. XXII. M.^"^^ colligere existimantur, 
ab aliis xxv. mill.*' °* 

XXXVI. £x adverso Celtiberiae complnres sunt insulse» 
Cassiterides *" dictae Graecis» a fertilitate plumbi : et e re- 
gione Arrotrebarum promontorii,^ Deorum sex/ quas aliqui 
fortunatas appellavere. In ipso vero capite Baeticae, ab 
ostio' freti'' pass. xxv. mill. Gadis, longa (ut Polybius 
scribit) xii. mill. lata iii. mill. passuum. Abest a conti- 



^^>^^^^^»^#^^ 



e<i in cod. Dalec. nonjhabentur.— 19 Chiffl. et Gd2{icia.— 20 ' ItaMs. Reg.l. 

In editione principe, XXIX, XII. Sic et Mss. Reg. 5. 6. Frostra in recen* 

tioribns editionibns emendaturo, XXIX, XXII. Certe totios ors circnita a 
promontorio Pyrenteo, le Cap de Creus, ad alternm promontorinm inter nrbes 
SaiiU Skbatlien et Fontaralnef n sinnnm anfractns nnmerentur, plus colligi- 

tnr, quam XXIX. XXII. M, pau.' Brotier. XXXIX. M. dwdeciee Vet. Da- 
lec. XXIX. M. XXII. Ciiiffl. Bipont. vigetiee noviea cenienat et eiginti duo 
flffi//ta.— 21 Edd. vett. et Oronov. XXVIL miU, Vet.Dalec. Harduin. 1.2.3. 
et Franz. XXVI, mUL Bipont. vigeeiet texiea centena mUlia, 

Cap. XXXVI. 1 Batia^mox ab ostio Vet. Dalec. Mox, pro XXV, miH, Ga- 
dir, quam lectionem iirmant codd. Harduin. et Dalcc. LXXV. ndU. Gadit ex- 

NOT^ 



* Qni BarduU] Tordnli Tarraco- 
nensem attingont, ut dictnm est iii. 
S. qna in provincia et Vardulos sive 
Bardulos Ptolemsens agnoscit ii. 6. 

i TaporiJ Oens est a Tnrdulis di- 
versa. In libris omnibns, Tapori, At 
in inscriptione Oroteri, p. tB2, nisi 
vitinm marmorarii sit, cnm Medubri- 
censibns talori jnnguntnr. 

k Latitudine DXXXVL^ Utitndi- 
nis baec mensnra Justo sane amplior 
videtnr, ac longitndini ipsi fere par. 

» XXXIX. [XXJX.] XXIL M,] 
Ita Mss. Reg. Colb. Cliiffl. &c. Hoc 
est, vigesies novies centena, et vigin- 
ti doo millia paswuu m. 

- Ab aliu XX V, [XXVI.] Vige- 
sies sexies ceotena millia. 

» Cattiteridet'] E regione Celtibe- 



rornmy slve Celticornm Lositani», 
positas esse Cassiteridas insnlas de- 
cem, unde ttannum, qnod aaffvlr^pw 
Oraeci vocant, ad nos adveheretur, 
communis veterom prror fnit : qnem 
et Ptolemeus seqnitur, ii. 0. Strabo 
lib. 11. et iii. alilqne. Caute admo- 
dnm Herodotns, cujus verba recitat 
Eustathiu9 in Dionys. vs. 5t3. pag. 
81. negat sibl Cassiteridas esse no- 
tas : et merito sane : quod ese nns- 
qnam fnerf. Fabnlis Plinins ipse ac- 
censet, xxxiv. 47. 

*> Arroirtbarum prom."] Qnod Celti- 
cnm promontorinm appellavit, cap. 
S4. 

c Dtcfrum tex] Dnse Ptolemseo, 
U. 6. si tamen csedem. 

^ Ab ostiofreti] Gaditani. 



854 



C. PLINII SBCUNOI 



nente * proxima parte minas pedes dcc^ reiiqaa plos sep< 
tem^ M. passaam. Ipsius spatium xv.' m. passaomest. 
Habet oppidam ciyium Romanorum/ quod appellatar' 
Augusta urbs ' Julia Gaditana. Ab eo latere, quo Hispa- 
niam spectat, passibus fere centum, alterainsala^estloDga, 
passus M.'' lata» in qua prius oppidum Gadium fait Voca- 
tur ab Ephoro et Pbilistide, Ery thea : ^ a Timaeo et Siieno, 
Aphrodisias : ' ab indigenis, Junonis. Majorem ^ Timaens 
Cotinusam" apad eos vocitatam^ ait: nostri Tartessoa* 
appellant, Poeni Gadir.P ita Punica lingaa septem sigoifi* 



^^** 



hibent edd. ante HardQin.— 2 Ita Cbiffl. cam edd. Hardiita. 1. 2. 8. Miller. 
Bipont. et Fraoz. paiuu» DCC, edd. vett. et OroDOV. Mox, fMUtiiiMdecst tp. 
Gronov. Panlo post, tpaiium XXV, M, ptua, Pintiao.— S Auguttaui iirk Vei. 
Dalec— 4 ErytfUa edd. ante Brotier. Erfthria Vet. Dalec.--6 In cod. Reg. 
1. Poltniisani a puteis voeitatam, At Fetto et Tzetii Koruu^vaa dicitur a mi- 
yois, len oUaairu, olewve sylvettribu»,* Brotier. PutinusMamaputeiBf t^e» margo 
edd. Dalec. et Oronov. Potinu8»am Chiffl. Mox. Vet. Dalec. ait, fott Tfrii 
Tarteison appellavere, Deinde : Peeni Gadiram: nam Gadir Puniea U»gua «p- 



NOTA 



« Abe»t a contiuente] Vide Notas 
et Emend. nnro. 124. 

' ReUqua pb» »ept€m'] Nempe sep- 
tem miUibiis. et d. past. nt dictum 
est II. 112. 

« Ipeiu» »paiium XV.} Vide Notas 
'et Einend. num. 126. 

^ Civium Rom,] Qaditanum oppi- 
diim civitatis» jnre dooatnm a Jiiiio 
Caesare^cuni Hispaniam sobegit, auc- 
tor eU Dio, lib. xli. pag. 164. Iii- 
scriptio Oruteri, pay. 258. Oadibua 
reperta, Mvn. Avo. Qad, 

* Quod appeUatur] Mu. Reg. et 
Colb. sincerius, qui appeUantmr Au' 
guetani urbe JuUa Gadiiana, 

i Altera inaula] 'Ep6e«a Straboni, 
lib. III. pag. 167. a Gadinm inRola 
uniuB •tadii, Meii paasuum cxzv. freto 
divuisa: nniic bausta mari, ot ne 
vestiginin extet, nt Mariana prodit, 
Hist. Hisp. 1. 21. pag. 39. Salasar 
tamen, de Antiq. Oadit. i. 4. vocari 
etiamnnm I»la de Leon asseverat, ipte 



patria Oaditanus. 

^ honga^ jyuMcfl M. [IIL Af.] Since- 
rios eodd. Reg. in lamgmn miiU ^* 
bu» latai ut latitudo psene par loagi* 
tndini inteliigatnr : aut iatitadiais 
certe mensnra deest. 

1 Aphrodiaia»] Cen Veneri sacn. 
Steplianus : 'Kppo^ib,s, w^ot 4 '^ 
repo¥ *Ep60eiat pera^b 'Ifitipias uat Tar 
Mpv»f inter Hitpaaiam et Gada, 

" Mqforem] Hoc est, Oadinm ia- 
snlam, cni Erythia proxiina fnit. 

B Cotinu»am] Ab oleatlri»^ qnos 
Oraeci Koritfovs vocaot. Vide Notas 
et Emend. num. 126. 

*^ Tarteoton] Sic Arriau. lib. ii. de 
Exped. Alex. pag. 126. 

P Pornt Gadtr] Quod nt Hi«paoi« 
sepes, scptumve, (id enim Hebrsis 
etiam "1*t:i Gkeder est,) objecta ma- 

rinis fluctibus esset. Haec Solinot 
iisdem verbis, cap. 23. pag. 44. He- 
syrhins, pag. 207. ntttifa, rk «^ 
^pdyfura, ^olmns. 



MAT. aiST. LIB. IV. 37. 



855 



cante. EryOiea ^ "^ dicta est, quomam Tyri Aborigines eo* 
rum ' orti ab Erythraeo mari ferebaptur. In bac Geryones * 
habitasse a quibasdam existimantar^ quonim armenta^ 
Hercoles abdaxerit. Sunt qui aliam ^ esse eam^ et contra 
Lusitaniam arbitrentur, eodemque nomine quondam ibi ap- 
pellatam. 

XXXVII. (xxiii.) Peracto ambita Europ», reddenda 
consummatio est, ne quid non in expedito sit^ noscere vo- 
lentibus. Longitudin em ejus Artemidorus atque Isidorus 
a Tanai usqae Gades xxxi.* xiv. m.' prodiderunt. Po- 
lybius latitudinem Europas ab Italia ad Oceanom scripsit 
XI. L. mill.*^ esse, etiam tum incomperta*^ magnitudine 



I»» ^i#^0^«^^^»»^ ^ 



temiignificat Baptista Egnatius Racem. cap. 15.— 6 ErytibM edd. aote Bro* 
tier. Erythria Vet. Dalec. Mox pro Tffrii AborigiMM, qaod habent Pintiao. 
Hardahi. 1. 2..S. Miller. Bipont. et Franz. TyrH ab origine ezhibent edd. 
vett et Oronov.— 7 Gerytnes AofritaMe . • . eaftiCiwiif ar, ciynt earmaUu Grondv. 
et edd. vett 

Cjlp. xuvii. 1 ' Perpera a hi librls scripUs et editis LXXXIL XIV. M. 

Emendandam foit XXXIL nt recie monoit eruditns Rtccioll, Oeo|rapUa 
reform. pag. 84. Id patet ex ipso Plinio ii. 112.' Br««ter. LXXXIL XIV, M, 
Chiffl. et Hardaini omnes, cam edd. recentt. LXXiV, XIV. M. edd. vett. 

NOT^ 



4 Erfftheal De majore hactenos: 
nnnc de altera insola, qoe minor est 

' Aberighiee eomm] Hoc est, Pce< 
oomm conditores» ac velot parentea : 
«ic enim Dionys. Halic. Aborigines 
interpretatar y^vdftx^ ^ wpomrfivovs, 
Aborigines, ut Festat indicat, sant 
proprie qni ab origine, sen patriis 
sedibos profecti, eateras regiones 
occopaverant. Origines eos appel- 
lare Sallnstios videtor in Bello Jo- 
gurth. pag. 67. ubi de Phcenicibns : 
' Urbes/ inqnit, ' in ora maritiina 
coiididere : haeque brevi moltam anc- 
ts?, pars originibns sois prsBsidio, 
alisB decori iiiere.' Abctigveee hoc 
Plinii locOy pro ab origine, primos re- 
stitnit Pintianus. A Tyria classe 
Oadiom oppidnm conditum fuisse 
anctor est V^Ueins, lib. i. p. S. 

■ In hae Geryonee] Mnltitudinis 



numero protnlit Oeryones, ob tres 
fratres: nnde tricorporis Oeryonis 
fabala apod poetas. Vide Notas et 
Emendat nnm. 127. De ipsa re Pan- 
sanias consnlendas, lib. i. p. 67. et 
Mythologi omnes. 

* Sant qui a/iam] Solinns haec iis- 
dem verbiSy loc. cit. Pomponinm Pli- 
nius modo signat, qoi insulami in qna 
Oeryones habitarint, contra Lnsita- 
niam posoit, Erythiamque item voca- 
vit, II I. 6. 

• XXXIL ILXXXIL2 XIV.] 
Hoc esty bls et octnagies centena, et 
qnatnordecim millia pass. Vide No- 
tas et Emeod. nnm. 128. 

i> Scripeit X7. L, mttf.] Ita libri 
omnes : hoc est, nndecies centena et 
qoinqnaginta roillia. 

« Etiam tum ijieomperto] Nanc aa- 
tem cnm est compertadiligentiusrin- 



896 C. PLINII SBCUNDl NAT. HlST. LIB. IV. 37. 

ejas. Est aatem ipsius Italise (at diximas) xT. xx.^** m. 
ad Alpes. Unde per Lagdanum ad portain Morinorom Bri- 
tannicam^ qua videtar mensaram agere Polybias, xiii. m. 
XV1II.3 * Sed certior mensara ac longior ad occasum Solis 
SBstivi ostiamque Rheni per c astra legionum Germaniae ab 
iisdem dirigitar Alpibus, xv. XLiii/^ m. passaum. Hinc 
deinde Africa atque Asia dicentur. 



ante Hardninum.— 2 Edd. Tett. et Oronor. XIL XX. Vet. Dalec. X/. C. 
LXVIIL-^Z OroooT. et edd. vett. XL M. LXVIIL Mox, mnMra CCC. 
hmgwr Salinant.--4 Edd. vett. et OronoT. XI L XLIIL Vide Not. Var. 

NOT^ 

■ 

qiiit, magnitodo terramm, est iptias « "xITL M. XVIIL^ Ita libri om- 

Italie longitodoyXi. XX. moiOallie, nes Mu. editique ante Frobemom, 

XI. L. qui JCI, M, LXVIIL nntlo auctorc 

^ Ut dixmMM, Xl. XX."] Hoc est, •nff ragan te, reposuit. 

nndecies centena et viginti roillia ' XV. XLIIL } Qaindecies eente- 

pai3. Vtde Notat et Emendationet na. Prios XIL lioce8t,daM2cetft,le- 

aam. 129. gebatnr. 



NOT;E ET EMENDATIONES 



AD LIBRUM IV. 



NATURALIS HISTORI^ 



C. PLINII SECUNDI. 



1. Cap. I. Pratir nUnorei nnus 
XIX. XXV, M* poMiiMm] Prior nu* 
mcrnA sinooin est minorom» qoos anc- 
tor hic negat a 8e nomerari : seqoenB 
vero, milliom passnom, qne univer- 
sa ipsiot tertii ainos adnavigatio coi- 
ligat. Martianns enim, lib. vi. cap. 
de Tertio Sinn Enropse, pag. 200. ex 
hoc Piinii loco : * Tertios hic/ inqnit, 
' sinus Eoropse sinns habet decem et 
novem, provinriasqoe complnres.' 
Coi qoidem sententi», prsster condi- 
tivos codices, Reg. 1. 3. Colb. 1. 2. 
Paris. res ipsa per se suffragator: 
totidem enim tertins hic major Eo- 
ropae sinos complectitor, oti ex Pli- 
nio ipso intelligimus : qoorom haec 
uomina : AmbracioSy lonios, sive 
Lencadius, Coriothiacos, Crisssus, 
Cylleoiosy Cyparissius, Asinseos, Co- 
ronsBQs, Lacontcus, ^gilodes, Gy- 
theates, Saronicos, Opuntinus, Paga- 
sicusp MacedonicuSp Mecykiernseus, 
Melas, Gasthenes, Tliermaeus. Qui- 
bns addere et Strymonicnm possis, 
de quo cap. 17. nt sint omnino XX, 
qoi numerus in Cliiffl. cod. legitur. 

2. Ibid. D.paisuum/tmeilnu] Mar- 
tianus, qoi haec transcripsit, anguitia 
/aumbui indefinite scripsit. Angus- 



tiarnm spatium, qno libri hactenos 
editi caroeront, restitoimns ex R. 2. 
aliisqoe codicibus Mss. qoibns sub- 
scribii Strab. lib. vii. p. S24. ostinm 
Ambracii sinus affirraans hand mnlto 
amplios patere stadiis quaternis,qnK 
passos omnino qoingentos efficinnt. 

3. Cap. II. AehiUnu i Pindo/tuim, 
atqui Aeamaniam ab Mtolia dirimeiif] 
Solinihs, Piinii alioqni exscriptor per- 
petnns, ab auctore suo imprndenter 
descivit, dnm haec prodidit, cap. 7. 
p. 22. * AcarnaniaAracynthoeminet: 
banc ab ^tolia Pindus dividit, qoi 
Acheloom parit.* Seribendom enini 
foir, si stodoit veritati : * Hanc ab 
JEtolia Acheloos dividit, qoem Pin- 
dus parit.' Locoin honc Solini Sal- 
niasius intactnm praetermisit. 

4. Cap. III. Ci^iis a tergo Ckakii 
mom, et Taphioiui] Sic emendamus, 
secuti vestigia codlcnui R. 1. 2. Colb. 
1. 2. et Paris. quibns suffragatnr £us- 
tathins in Dionys. vs. 406. p. 70. obi 
Chakii nomen esse montis apparet. 
Ka\X''f inqnit, (lege XaXxts^ ex eo- 
dem Enstatbio, in Iliad. B. p. 270,) 
6pos iarly AkmXlas, &^* fs 6 'AxcASoi 
Ipvffc. Vide etiam Strabonem iib. z. 
p. 451. et 400. Fuit et montis radi- 



858 KOTyE ET EMBNDATIONB8 

cibns appositft cognominis civitasj dissitiim. T^Bp^uw Herodoto didlnr» 

cujns StepbaDos meminit : Ptoiemae- lib. tiii. p. 47S. o. SS. et cum Triten- 

ns item, iii. 15. in oppidis ^tolie sibns' copulat, qno^ Tper^ms vocnt: 

mediterraneis : et Strab. lib. fx.427. Tptrmias Thncydides, cnm (£anllMO« 

nbi de /Etolia : Airrov 9i Kui 4i XaXj^t^ sibiu, lib. iii. p. 240. In Notitia 

^sfidfunfrmKoJiSronfTilStivT^AiTwkuc^ E^cles. p. 2S. Provinci» Helladis 
icaraA.^y, .... cnrrov tk koI 6 Ta^lanrcros Achair, hn sedet aasignantnr : ^A^ 

X6^s, K. r. X. Eadem ex re ipsa *Tro- ^v<rm, TiMpa, ^Aftfipuaost *A»rut iy . 

Xa^ls appellata ab Hesychio, Si^ rh Uec sane Ti9i6pa TUkrane Pliniuw 

ituerSai M r^ fyos. Libri pritis editi : est. In Mss. et in edit* Parm. locoa 

e^jui a tergo ChaUie^ ei mms eet Tk* hic insigniter vitlatas legitnr : *■ Tri- 

pkia$nu. cmUf THcorymbue, Mffraaaipu regiom 

5. Ibid. Ualicfnui] In libris hac- £st autem, ut id obiter dicanvay 
tenns editis Halyeama, qnam in hoc qnooiam nnnc prinnm mentio ejns 
tractn vetenim nemo agnovit. Nos occurrit, Notitta hssc Ecclesiastioi 
ex Stephano, qni Strabonem seqni se opos Hierodis, Oramroaticl, cni ne- 
profitetnr, Halicyma rescripsimos. men iile fecit, Siw^kSii^s ^UpaoAimn 
'AXiHVffya, inqnit, m6/Ai| 'Am^MWar rpaftfmruuVf nti intelligimus ex Con- 
^pdfiw 6 oUHrrttp 'AXiKvpreuos. Acar- stantino Porphyrogenneta, Theaia- 
nanifl» autem, non Atoli», dici oppi- tnm ii. 1. Maprvpu 9i ry Xiy^ «ot 
dnm ne qnis miretur : nulia enim aiia 1*poK\iis 6 rpofifuermhs, 6 yp^as rhw 
Orsccifle provincia est tam incertis 2«W<r8iyMr» ih vfir AoX^ymr Mwf -rf 
notata limitibns: roodo pressa an- ^piflf evrapiBfuipMfoir, Ktymm ofvwr 
gnstins ; modo laxins diffnsa, nt snnt E^b^ eA «00101 hrapxf'^ ^ wiXnSf ol 
fere regnomm fata. M rhr $ainK4armf 'Fmfudmp hi OKo iput 

6. CikP. IV. {Eantke^ Scylax, p. wm rhr #r Kemrea^rafmrw&kH* In^lsH 
14. Mtra 84 AirvAo^ AoK^f thru^ iBros, pAr ff. t6K9u 34 wK4. Qnse verba to- 
#r offf «Isv *Of6Km KaXa^furm, Kai tideos plaoe ayllal^to bnic Notitifle 
flr^XffiffdOc* ESai^/Api/ptffffa, <E«n* prflefignntnr in Ma. Doatro.' jEtf* aer. 
lAem, OlMifr, volnit dicere. Slc 9. Ibid. Jaikfins] Hnlc «ppido 
Ptolemvum emendabis, apnd qnem et Cyparissl prins noineB Aiisse, a«e- 
III. IS. E&aa^a pro OMrtfn tegitnr. tores sont Pansaaias, et StephanM* 

7. Ibid. BulentUnu'] Bolltenses et a nobis landati : qaibas et DicflMU^ 
Bulenses eosdem esse falso credidit cbnm adjongimns eo carmhie, enjna 
Hermolans Barbariis : cum Biilenses mendnm obiter saaare oper« pretiom 
signaii nnnc a Plinio, a Biilide sive fnerit. Sic enim ille in descript. 
Balia fiant, Phocidis oppido, ut dixi- Orsecifle, p. 166. 'Er rf pumyu^ T 
mns ; Bollienses, qnornm Cicero me- iorX Kvwdpuro-os w6Ku, Adptawd rr pun^ 
rainit in Pison. gens sit circa Dyr- aiMfp 9* A^Xir 4 Boiwrta, k. r. \. Sie 
riiadiiuin Apolloniamque, qnos libro lego : Kpiffffa rc* /ifr' oMfr Aa^Xisf 
superiore Plin. cap. 26. Straboqne k. r.A. 

Bttlliones nominamnt : Bullidenses, 10. Cap. v. iliigiisfa cervict Mo- 

sive Bttllienses Csssar. ponnrsniN conliNMf HdEos] Barbarm 

8. Ibiil. TiihroHe, Tritea'] TUhrone improdrnter, nt Pelicerins admonet 
roalnimns, qnam Trichone scribere. in Notis Mss. coniiKgai hoc loco re- 
Est enim Tpfx«^<or, non Locridis, sed posoit, cnro antea in impressls libris, 
/Etoli» oppidnin, Stepbano, et Pau- et nunc nbiqne in Mss. R. 2. 1. Colb. 
satti» lib. II. p. 155. Locronim con- i. 2. et Paris. confiiMitf legeretnr. 
tra TiefM^rior, apud enndem lib. x. p. Quoroinus, Inqttit Plinlns, totns mb- 
6T7. a Drymssastadiis oronino viginti ruptus a Orstcia Peloponnesi trac» 



AD C. PLINII 8BC0ND1 LIB. IV. 



8fi9 



tat reeedAt, ae diTidatar, tafostm 
illa eervice terreroni, quati teniu 
Tiocolo tenetor, ac retinetnr. Sic 
* mgotto treoiite Helladi Peleponne- 
ioa annecti ' Mela dixit, ii. 8. p. S4* 

11. Cap. VI. In Aehaia IX» monti» 
mn S€io€im noHuimus] Solinas cap. 
7. p. 22. * Propter oppidnm Patrai/ 
inqoit, ' Scioeaaa locus novem coUinm 
opacitate nmbrosnt.' Male Pliniam 
Solinns intelleiit. Neqne enim Sci- 
oeiaam locam esse ▼olnit, qoi mon- 
tet haberet iiovem: sed e novem 
Acbai« laontibtts Scioessam ease no- 
tissimnm; Sic Ipse Plinins panlo 
post cap. seq* Messeniam regionem 
ait esse duodeviginti montinm. 

12. Ibid. AlphenBmnigaturMexpa»" 
mutm miUUm», prope opfidk ultdoMy H 
Lefrion] Parm. edit. Aiplun» ntmga' 
tur prope ux eppida. At opplda dno 
tantum enamerantor. Dalecampinsy 
navigatur in aj^^ida: at Mss. recla- 
manty Ref. 1. 2. Colb. 1. 2. Paris. 
Cbiffl. et vet. Dalec. in qaibns legi* 
tor, navigaiur VL propa oppida, Noa 
videre priores scilicety numero solo 
oaaotato, milUo possoom significari ia 
ezemploribos mann ezarotis : in qni- 
bns hm vocol», «ttf. pass. nnsqoam 
fere occarmnt, sed snbinteilignntnr. 

18. Ibid. Platanode»] Ita Mss. om- 
aesy et Porm. edit. PlatanieiM» nobis 
obtrosit Hermolaus, pro voce legiti- 
ma nAaraM08iffy qon et apod Strabo- 
nem extat» lib. viii. p. 348. etsi roeo- 
dose ibi UkerafMiis nnnc lefitor. 
Pfaiooifltis autem, nAarayirro^r , sive 
MdnwToii (babet enim geminam hanc 
appellatiooem apod eondem Strabo- 
neia« p. 846.) regio intns est, oppi- 
doAqne desertnm, non in ora, sicuti 
prsBsens locos sibi exigit, promonto- 
riuni. 

14. Cap. VII. Arene] Stepbanns 
Pllnio snffragatur : geminom eolm 
Arenen distingnit : Messeniacam al- 
terom, altef am Tripfayliacae regionis. 
'A^ilMU 9io WXfii, Mfforo^nf s «al Tpi^ 
.aIos; Measeniocam Plinins modo ap- 



pellat : Hoasems Triphylimcofflylliad. 
B. 691. Ol 8^ n^Aor r* ir^iorro, iKal 
*Kpfyfipf 4paT9irfy^. Strabo nibikMninns 
'Epar^ banc Messeniacam mavult ap- 
pellari : Arenenque» qnod nomen sit 
Pylionim oppidi ab Homero proxime 
citati, roale putasse qnosdam hano 
prios vocatam, non ono ia loco testa* 
tnr, lib. yiii. p. 848. et 861. 

18. Ibid. PUleony Tkryon, Dorwa, 
ZancU, varii» futfyoe eUra Umporibiul] 
Constans hsec est consentiensque li« 
bromm omninm mano exaratornm» 
iropressorumqne lectio, qnam vel le- 
vitermovere nnllo snffragante codico 
religio est. Arridebat alioqni auhi 
menm commentum, qood deinde pla- 
cuisse Hermolao animadverti : exls* 
timabam scilicet legi commode ito 
posse, qnoniam de Zaacle Messeaiss 
oppido ceteri scrlptores silent, Pte» 
loR, Thrpony Dorioo, Tkam^m watU 
cUra temporUm» : Homems enim &- 
vere conjectnrse admodnm videtnr, 
Iliad.B.894. Kal nroXfir, aal 'EAor, 
«ol Adpior* Ma re MoSi^ai 'Arr^^icMi 
Bdfufpuf rbr Bpffita «awror ooiS^r* 
Uane Tluuayram Plutarchns vocot, 
advers. Epicor. p. 1008. Bdfufpi» A- 
poUodoras lib. i. de Diis, p. xi. Hoac 
MossB cantn snperatom et ocnlis et 
arte privaroat. Rem totam, et simol 
Homeri locnnt Statius expresslt, 
Theb. IX. 181. < QnosHelos, et Pte^^ 
leon, Oetico qnos flebile vati Dorioa : 
hlc frettts doctas anteire caoendo 
Aooidas, mnltos Tbamyris damoatiis 
in annos Ore simal, citharaqne,' dEc 
Lncanos similiter, ti. 862. ' Pteleos- 
qoe et Dorion ira Flebilo Pieridom.' 
Pelicerios in notis Mss. pro ZaneU, 
^nendam snpponit. Nos exemplorinm 
vestigia religiose secnti Zanclen reti* 
nemus : atqne nt Messentos Siciliai 
o Messeaiis Orseciss ortos essoomnea 
confitentor, sic eorandem Sicnlomm 
oppidom Zanclen ab oppido Metae- 
niae Orsects cognomine traxisse ap- 
pellatiooem credimos : qme qoidcni 
Ormco Zonele, celoraqoo qom liic 



860 



NOTJB E'P KM£NDAT10NSS 



recensentar, desertft tunc locti ac 
fere tabtammodo nomina, floruisse 
olim omnia dicontur, claraque fnisse, 
non eodem tamen simnl tempore, nt 
fit, sed deinceps, atqne alia ex altis. 

16. Cap. ▼III. Antkane] In Mss. et 
edit. Parm. Antiane, Anihia ego ante- 
posnerim, ex Homero, Iliad. I. 160. 
qaem seqni inprimisPlinius videtor: 
KttpHaiUK-fp^t '^^irriv rty koI *lp^v woiif 

tf^AcfftoK, K, r. X. Quanquam Stepha- 
no 'Ayddva qnoqoe, sive 'AtfOfymiy w6Xis 
Aaiewu^ dicitur, et Harpocrationi, 
pag. 28. *Ai^yi}, w6Kis rqs AajrwMicqs. 
Tbncyd. qnoqne, prope Tbyream 'Ay- 
$^pri est, lib. v. pag. 673. Sed An- 
thiam habet Solinus Plinii siniia, cap. 
7. pag. 22. 

17. Ibid. 5tnKS JEgUodn] Ita toti- 
dem plane apicibns Mss. Reg. 1. 2. 
Colb. 1. 2. Paris. aliiqne. Ab ^giia, 
Laconicae pago, videtor id nomen 
factnm el sinns Laconici intimo re- 
cessni. Meminit ejns loci Pansaniaii, 
lil Messen. lib. iv. pag. 247. "Eim ical 
AfycXa rrif Aajwywr^s, Ma hpbr Ibfnrrm 
irpo¥ AfiftirrpSs. Non placet Pelicerii 
conjectura in notis Mss. Helodei le- 
gentis, ex Strab. lib. viii. pag. S4S. 
a victna Spartse ora palnstri. 

18. Cap. iz. AlUu Inaehiwn] Ar- 
gos luachium, sive Dipsium, diver- 
sum ab Argo Hippio paulo antea ci- 
tato, perperam credidisse Plininm, 
Pintianus cxistimavit, et euni secutiis 
Pelicerius in notis Mss. cnm Stra- 
boni, lib. viii. pag. S69. et 870. tria 
hcc ejusdem Argi nomina fueriot: 
Inachium sane ab amne Inacho oon 
longe.flaente, ut Plinins antea admo- 
nnit, est appellatum. A eiti, 8iif«, 
hoc est, desiderio, translatione poe- 
tica, ob agri amttoitatem, ut auctor 
est ibidem Strabo,nomen alterum in- 
venit : vel ab aqnamm pennrta, ut 
qnoidam existimasse videbimus vii. 
57* cnm sit irrigua maxime regio, et 
ipv9po9, Quod vero illud proxime 
luitea Piinius jam obiter appeliarit, 



in cania fuere amnes ii dno, Inachns 
et Erasinns, qul Argivum agrnm per- 
labnntnr, de qnibns cum ageret, cir- 
cumiri ambobns Argos significavit: 
nnnc vero oppidornm singnloroiD so- 
riem ordlnemque contexens, itenmi 
iilud ipsum Argos appellat, variaqoe 
ejns nomina reprssentat. Qnan- 
quam si diversnm istnd a priore Ar- 
gos statnere qnis velit, Stephannm 
sententise snie suffragatorem is et 
anctorem forte non pcenitendam ba- 
bnerit : nam praeter Hippiom Argos, 
qnod et Dipsion vocat, alind prope 
Troexenem egnoscit, sextnm ejna no- 
minis, lim}, Karit Tpoij^^ro. 

19. Ibid. PorlMS ScheenUoM] Secnti 
snmus vestigia veterum codteum, 
Reg. 1 . 2. Colb. 1 . 2. Paris. et Tolet. 
in qnibns Pertu» Chenuteu legltnr, 
Melamqne ipsnm, ir. 3. pag. S4. cn* 
jns haec verba : ' Portus Saronicns, et 
Schoenitas, et Pogonus.' n^iye»Gnt' 
cis Latinisque omnibns portns IVce- 
zeniomm est. Qnod vero in libris 
nnnc editis, Perhu Cendiee legitur, 
factnm id Hermolai emendatioDe, a 
Cienis oppido, qnod prope Tsenarura 
Ptolemaeo Pansaniaeque memoraium 
procnl ab hoc tractu abest, et Laoo- 
nici sinns est, non Argolici, in qno de- 
scribendo versamnr. Neque taaRea 
portus bic Schcenitas, in ipso aditn 
Saronici sinus positns, com altero 
fere cognomine, Schmnnnte scilicer, 
confundi debet, qnod a Pintiano fac- 
titatnm est : cum is in intimo ejns- 
dem sinns recessn prope isthmnm 
jaceat, ut dictnri snmns cap. 11. 

20. Ibid. TotnnuePde/powMtiaTmm 
UOMVMnt'] Mela ii. 3. pag. S4. * Pelo> 
ponnesi oram sinns et promontoria 
lacerant,' &c. Haec Plinii verba ita 
Solinns accepit cap. 7. pag. 29. per- 
inde ac si totidem sinus existimaaict 
Peloponnesom alloere» quot anoo- 
rum proxime ante dlxit esse Isthroia- 
cos ludoff, nempe quioque : et ab eo 
numero •innum qninqnennales lodea 
institntos. Ridicule. Recensiti enitt 



ADC. PLINII SBCUNDl LIB.* IV 



861 



hftelenas snnt siDui omnino decem, 
qiii oram PelopOnnesi siibeant : Co* 
rintbiacus, Cyllenios, Cyparissius, A« 
sinsBos, Coronsos, Laconicus, /E%\' 
lodes, Gytheates, Argollcus, Saroni* 
cos. 

21. Cap. z. Tegea\ Qn» Plntar- 
cho, nt Tidimus, Tryfa dicltnr, et 
Paosaniae quoque, lib. viii. pag. 468. 
et Ptolem. iii. 16. ut eadem sit plane 
com Teoe Arcadica, nnlla satis ido- 
nea arguroenta soadent : etsi Vofistns 
in Melam, pag. 148. saepe Teneatas 
dicl asse?eret, qni Tegeatss dJci de- 
berent. Tene «if e Tenea Arcadias a 
Cicerone memoraior, Epist. ad At- 
tic. VI. 2. pag. 171. 'Lepreon Arca- 
dia?,Tene, Alipbera, Tritia.' 

22. Ibid. Gorfyiia, Hnco/tttm] In li- 
bris bactenos editis, ColtJia, Bocalvun, 
In Mss. Reg. 1. 2. Paris. et Tet. Da* 
lec. Corliiia. lo Reg. 2. et Chlffl. 
BuiDoiifm. Pro Cariinay Goriyn re- 
posnit ex Pausania Hermolans. Is 
enim anctor est a Oortyne Stymphali 
F. ad anmem Oortyniom in Arcadia 
TifTwa vtfAiy conditam fuisse, lib. 
▼III. pag. 460. Nos Goriyna roalo- 
mus, tnm ex veteris scripturae vesti- 
gtis, tnm ex illo Rhiani poetfe, apud 
Stephanom, Terbo M^amu. TSprwoM^ 
'Hpaias rc, 9oKvip6funfs ro Mtkedrau 
Bueoiium simiiiter amplexi somns, ad- 
jDoniti a Thocydide, qni snb finem 
lib. IT. pag* S42. Bowco\iwa jnxta 
Mantineam locat. 

28. Ibid. Thelpuia] Sive Thalpu»a 
legator, perinde est. Nam Stepha- 
nns, BdKvmKra, inqnit, wfyat rtis 'A/Nca- 
Mas *Op^iu9ov, £t In Notitia Eccles. 
ProvincisB Achaiap, p. 28. T^ca, e^ 
vowra, MarriFOy pro 0d\iroMra, Moyrl- 
9tta, Hanc ipsam esse arbitror, qnam 
Androtion apnd Stephan. pag. 229. 
AfKpmHrUof 96\ip 'ApKaHias vocaL Pau- 
sanise lib. viii. pag. 464. e^voiwa. 
In nommis, eEAIlOTCUlN. 

24. Ibid. PaUene] lU rescnpsi- 
mns, tum ope codicnm Reg. l. 2. 
Colb. 1. 2. Paris. et Chtffl. tum ad- 



monitu Scfaoliastas Apollonii, ad Ar- 
gon. I. 177. qui Pellenen qoidem 
Achaiae, de qna cap. 6. Arcadis 
vero Pallenen dici, recte animadver- 
tit : 'H 'AxaZx^ ItffAX^»*!!, 8i& roi; c* ^ 
8i Mpa ii tris 'ApKaHlea Ztii rov a ypd' 
^erw, HaXXfymi, 

25. Ibid. Ladofi, e paiudihus Pkeuei'] 
Ab Hermolao Barbaro Pheoeos hic 
pro Arcadico amne agnoscitor : no- 
bis cum Pelicerio in notis Mss. at- 
que adeo com Plioio ipso, qui paolo 
ante Phenenm vocavit, oppidum est. 
Flnit, inquit Plinius, ex palndibus 
qnae snnt circa Pheneum Ladon : 
Erimanthos vero, ex monte Eryman* 
tho. Est, inqnam, oppidom Phene- 
um, sive lacnii, ex Ovidio, apud quero 
legimus, Met. xv. 882. ' Est lacos 
ArcadiiT, Pheneum dixere priores, 
Ambiguis suspectus aquis, quas nocte 
timelo : Nocte norent potse : sine 
noxa Ince bibnntnr.' De paludibus 
circa Pbenenm, Strabo lib. viii. pag. 
889. E palnde Pheneatici agri flo- 
ere Ladonem scribit Paosan.lib. viii. 
p. 486. 

26. Ibid. Lodon . . . ErymauHms . . 
. . tii Alpheum defluentes^i Ita Frobe- 
nius scripsit, cnni ante enm defluens 
legeretnr, tnm in Mss. codd. R. 1. 2. 
Colb. 1. 2. Paris. Chiffl. vet Dalec. 
dec. tum in editionlbus Parm. Venet. 
aliiftqne : ut de soio Erymantho affir- 
mari videatnr, in Alphenm deiabi. 
Frobenio tamen Pansaniam astipola- 
ri non semel intellexi, et llb. viii. p. 
496. et lib. v. pag. 298. nbi Ladonem 
simol et Erymanthnm deflnere dl- 
sertis verbis asseverat. 

27. Ibid. Paroreaiaf] Antea Par«a- 
la mendose legebatur. flopi^iasive 
Tlapctpala^ nrbs est Arcadise, apnd 
Stephanum, et Pausan. lib. viii. pag. 
512. ciijns incolsB Nicolao Damasce- 
no, apnd enndem Stephan. et Herod. 
lib. IV. n. 148. llapmpsdrsu appellan- 
tnr : rnrsumqne Herod. lib. viii. pag. 
486. n. 73. napmpt^au Pareaia in The- 
sauro Ortelii deincept expongendi. 



8G8 



NOTJE BT BMBNDATIONRS 



28. Ibid. Ad 9ppidmii Mgium C«- 
rinthiaci aimui] Ita rescribi a nobiB 
«portere, non ut priiia legebatur, od 
•ppuhni LeckoMmf toro Mss. snasere, 
Ref. I. 2. Colb. 1. 2. Pariii. Chiffl. et 
qnos Pintiaons vidit : tnm eliam Stra- 
bo, qni ha>c totidem verbis Gnece, 
lib. VIII. paK. SS5. tb ik kwh rov VS- 
Tov wpihs r5r "ApKTOWy 8 iirri rh iarh Ma- 
\9&y Si* 'ApKoiiat cb Mytoi^, A mendit 
9er8ua teptentrionety a Maka pronunto- 
rio per Arcadiam, msqne ad JEgiam: 
Tnm vero deniqne, id quod longe va- 
lidiMlmum est, ret ipsa elamat ita 
legendnm esse: cnm a Maleae pro- 
montorio ad Lechenm oppidum in 
Isthmo fere posltum viz Peloponne- 
81 dimidla laiitudo colligl possit : ea- 
dem ab eo promontorio ad ^ginm, 
in fancibos fere Corinthtaci tinof, 
sit roaxima. Qnod vero ad hanc la- 
titndinis mensnram attinet, admo- 
nitn codicnm proxime landatornm, 
CLXXXX* rescripsimns, sive CJirC. 
cnm prins perperam legeretur, CLJIT. 
Qnanqusm et in nnmero nostro de- 
narii fortassis nota redundat : cnm id 
Intervallnm Strabo loc. cit. esse as- 
severet stadiorom mille et occc. 
qnsB passnnm mlllia efficinnt omDiao 

CLXXV. 

29. Cap. XI. Oppida : SHub^ Crem- 
myon] Salmasins in Solia. pag. 142. 
Sidnntam ezpungit: < Sidns enim/ 
inqoit, ' ibi noo est' At est profecto 
tnn in vetostis exemplaribus» Reg. 
1. 2. Colb. 1. 2. Paris. in qnibns le- 
gitnr» cormpte qnidero, sed ita nihil- 
omloosy nC vestigia appareant non 
obscnra sincerss lectionis : Oppida 
duoBcrenumfon, Est ettam apnd Scyla- 
rem, pag. 20. "Eart 9^ Kot k^ rov h$- 
ftov Xikpa Kopufeiote^ «ml rc ixsr 2i8ovs, 
#mI Irvpov rcixof Kpc/i^danr. Qnid po- 
toit ezcogitari qnod descriptioni Pli* 
niansB apposite magis congrneret? 
Stephanb qooqoe, ^JBovs Mryapt^ 
hrhotov dicitnr. 

SO. Ibid. SHronte ssxa VL ndU. lon- 
^adtne] Ita cum Solino cap. 7. p. 29. 



reponimns, ex 6de codiciim Ref. l. 
2. Colbert. 1. 2. Paris. et Cliia. 
Martisnos, lib. v i. pag. 210. cornsple 
pro VL habet XXVL In libris hae- 
tenns edilis, ///. mtU. prioris videli- 
cet nnmeri nota v, in //. sen binari- 
om divnlsa. 

31. Ibid. Qsni^ve «illia posswas 
maro] Astipnlator Strabo, lib. ix. 
pag. 806. qni d^e his moris agens Pl* 
raspo Atbenas jungentibns, xl. sta- 
diom, inqoii, est eomm longitndo: 
TttDra S* ^r fuucpii ^s^Xf^ rrrrapdntn^ 
araHtmif rh pSjmtt, MartiaDOS qnoqne, 
Hb. VI. pag. 210. agnovit qolBqoc 
millia : etsi mensnraro banc ialervalli 
a Pirseeo Athenas, perperam Ulh tri- 
bnerit saxororo Scironioruas latUo- 
dini. 

32. Ibid. Callirkoe Emumemmi] 
Hscc dlvnlsa perperam a se iavicem 
vocabola in libris ad hnnc dlem editis 
legnntor, CaUirho€f Euneacrumaa: cnun 
sit lamen geminnm illnd fontis noim 
nomen, a scaturiginibos novem Bn- 
neacrunoe appellati. Neqiie enim S»- 
linom moror, pleonm ntigarom scrip- 
torem, nec salis solertero Plinii si- 
miam, qni cnm haec transcriberet, 
doos pntavit, cap. 7. pag. 23. ' Gal- 
lirhoen/ inqnit, 'fontem alnpeBt: 
nee ideo Crnneson AmteBi altensM 
nnlla» rei memorant.' Magis Said«m 
■ndio, pag. 007. 'EivcdiKpoMwr, Hp4n 
rtf *A9iwtici, KoXXi^^ Ka kuupJw u wp^ 
ropor. Placidnmque Lactaotiimi* m 
Statii Theb. xii. 629. p. 422. * Cal- 
lirfaoe, fons novem capitibus rocaM/ 
Imroo et doodenis : node et M t uA - 
Kpowot ab aliis est appellatos. Soi- 
das ipse testis, verbo AaHoKdMpomms, 
Kptpm, inqnit, ^Mfyfpaw^ %¥ O sw a v M lf j 
4vpodKpamw, Qnod itemni repetit« io 
*twr€dKpowo9, Hescychins quoqne : 
et TsetcesChillad. viii. Hist. 164. va. 
250. looge disertlus : "M Ka\A^^ rn 
pfpfU rvyxiroirtus*ABipmttf^wop csd 
iwvodKpovvos rh wpAtpf iKaXoko l7«k 
3f Aai9oKdKpowv o0rt»r atptptmw ar dp mw 
KaBin roih wdXm* 



AU C. PLINII 8BCUND1 LIB. lY. 



8G8 



S8. Ibid. BrUetnu, JEgialtuty lem- 
rius] SoUnoft quoqne cap. 7. p* 8>. 
Agialeuin, et Icarium, noroinat. Snnt 
qui iEgiieum malint. Sont sane apod 
Stepli. AfxiA(a et iKopla, inter Atti- 
c« pagoa : a qoibns vicinorum mon- 
tium derivari appellatio potolt. Si 
qutd conjectone indnlgendum ett, 
legi etiam forsan ponsit, pro JEgUh 
iMf, EncdeuM. Nam Tzetzes Ciiiliad. 
I. vs. 97S. 'EyjUiAcor Hpaf Attic» mon- 
tem landat, e regione Salaminis in- 
•vlaa positom. Sed indico tantum, 
Don jndico. 

84. Ibid. Loetn /iitfM] Sic Mss. om- 
nea, R, 1. 2. Coib. I. 2. Pmris. CbilB. 
•t qnoa Pintianns vldit, Tolet. et Sal- 
nant. Parmensis editio corrupte, 
kuut Selinat : nec minus vitiose Bar^ 
barus ajRNU Itiesoe reposnit. Itissos 
Atticas oppidi oomen fnit, teste 
Stephano, nnde Mnsas Ilissides cog- 
Dominatse : *lXi/rahSf T^kiartis 'Attuc^», 
ip f Ttft&meu dl Mowrai 'IXurtrtt^, Kst 
tamen in eadem Attica et El\tavhs 
amnis, cojns in ripa ara fuit Musa- 
nim liissiadnm, teste Pausan. llb. i. 
p. 88. Dionysio item, vs. 424. Strab. 
lib. is. p. 400. aiiisqne: nnde et 
nmnl et finitimo oppido communis 
esse ea appellatio potuit. Sic enim 
Snidas admonet : iKtaahs, Hro/ua t^ 

*«tf, Ko2 VOTOflOtf • 

86. Ibid. T%orieae premanianMm] 
In libris hacteBUs impresais, Dane- 
eam fremomtarimm^ In Mss. R. 1. 9. 
Colb. 1. 2. Parts. et Chifll. Dariteoe. 
Noi Intrepide Tkorieos rescribl- 
mas : tnm qnia Dorisci Atticas pro- 
iDontorii, Ivcive, nnlla nsqnam se 
oientio adbnc obtnlit: Tborici vero 
oppidi, populive post Soniom pr»- 
montorinm meminere complnres : 
Stnb. lib. IX. p. 808. Xo^ior' elra 
Biputas* eha norapAs I^/ms, «c. t. A. 
quero Or»ci scriptoris locum Plr- 
Dlum modo credas exscripsisse. Ste- 
phaBos qnoqne, Sdpueos 8ii/ior r^ 
'AjcafMrr(8of ^vkSis, Mela deniqnr, ii. 
5« p. 88. ^Thoricos et Branronia, 



olim urbes, jam tantum nomina.' De 
Dorisco Thracife Plinins libri hnjns 
cap. 18. de Thorico vero in gemmis, 
XXXVII. 18. 'in loco qui Thoricos 
vocatnr.' 

80. Cap. xii. Hadyliaui] 'AUXios,^ 
nt dtximus, Dorica dialecto pro 
*H8^A<or. Sic enim reponendum cen- 
suimus, cnm prins corropte legere* 
tar, Adpiieue» Hadylii certe montis, 
sive Hedylii, meminere complnres: 
Harpocration, p. 187. ex Demos- 
thene, et Tlieopompo : 'H8dAcior Spos 
ir BoM0T(f , Af Koi Se^TOfiwoSf k. t. \m 
Suidas, p. 1160. *H8^X«oy 6pos, 9wep 
iarly i¥ Bounit^, 

87. Ibid. Larynma ei Anekoa'] Ita 
reposoimns, turo ex vestigiis codicnm 
R. 1. et Paris. tnm ex re tpsa sitnque 
opptdornm, juxta Cephlssnm amnem, 
quornm nomlna AdpvfiHty et ^Ayxhc 
Strabo refert, Hb. ix. p. 40& ^bi 
Cephissns exit iu mare. Larymnam 
enim ibi geminam distincuit : Locri- 
dis alteram, de qiia postea Pllniiis, 
alteram Beeotiae. Lomta antem et 
Aniekia (sic enim libri bactenos editi 
prae se ferunl) nec Grsecorum nlli, 
nee Latlnis scriptoribns meraoran* 
tnr: etsi ils nominibns Tliesaumm 
sunm Ortelios locupletarit. Panlo 
snperins Hyle pro HiUBeiiam rescrip- 
simns, cnm Homero et Strabone. 

88. Ibid. Aerespkia] In libris im- 
pressis Grepkie- In Mss. R. 1. 2. SiC, 
Grofhie, Sylburgins in Pausan. et 
enm aecntus Ortelins Cirphie^ qnaa 
Straboni Kip^u^ lib. ix. p. 416. Pho- 
cidis orbs mediterranea, jnxta Dei- 
phos : perperam ut apparet. Nos 
indnbitata conjectnra Aereephia, cnm 
Stephano reposuimns: 'AfffMU^, in- 
qnlt, ir^s Boimrlas* ol 8^ 'Airpat^kior, ir. 
t. X. Pausan. lib. ix. 'AapaU^iov dici* 
tur: Ptolemaeo iii. 15. in oppidis 
Boeotias mediterraneis, 'Ai(]pi^(a, pro 
*AKpai^a, Straboni, 'AKpai^taif lib. 
IX. p. 410. quas cnm Coronea, On- 
chesto, Haliartoqne copnlat. Deni- 
que *Aitpat^iii w6}as Herod. lib. viii» 



864 



NOTi£ BT EMENDATIONRS 



p. 607. n* 1S5. haud procul palude 
Copaide. 

S9. Ibid. HUeticn] Zlkifftow, cni ab 
cAof, hoc est, a palude circumjacente 
factiitn nomen esse- Strabo testatur, 
lib. IX. p. 406. Meminit ejos oppidi 
Homerus, Uiad. B. 499. Nonnua 
qnoque, Dionys. lib. xiii. pag. S64. 
eum Scolo, Thisbe, ceterisque, qnae 
hic appellantur : ElA^iov, «col 2ic£Xor, 
iiXiKp7pr79a rc d(<ri9i7K, «c. r. X. QnibuB 
addocti testimoniis HUeaion hoc loco 
«cripsiroaii, cum priuA Hyreseon ie- 
geretur, quae vox nihili est. 

40. Cap, XIV. GrtBcuSf a quo Gr€t' 
cia: ibi HeUetiy a qw HeUenes] Haud 
obscure innuit Graecornm nomen, 
qnam Hellennm, esse aliquanto an- 
tiquins. Coosentientem habet Apol- 
lodorum de Diis lib. i. p. 27. 'EAAip' 
4J^y, inquit, &^* a^oi;, roifs KaXovfU- 
tfovf rpaueohs, wpo<r7fy6p€va9w *EAAi;raf. 
Ubi interpres Latiniis : HeUen de se 
HeUenaSf qui pottea Greeci voaUi auni^ 
nominaviL Debnit sic potios reddere, 
qui priua Graei vocabantur. Hoc Ta* 
naq. Faber, qui versionem recensuit, 
praetermisit. Quod porro ad vocem 
Tpauchs attinet,Hesycbiiu'Pa<icorpriu8 
dictum opinatur, niox a Romanis ad- 
dita litera Grsecos nuncupatos : 'Pd<- 
«C05, inquit» *'£AAi|y. 'Pvfuitoi 9h rh y 
wpoa$iirr€Sf Tpauciv ^aari, 

41. Ibid. Oppida celebriaf HeUdSf 
Halot, Lamia, Phthia, Ame] Ita libri 
orones, tum impressi, tnm manu ex- 
arati. Palmerins tanien in Exerci- 
tationibus, pag. 321. HaUos, Halos, 
legi oportere onini ope contendit» 
non HeUa$, Halos. At prseter con- 
sensom exemplariuro, ^ierspicna res 
est ea nunc oppida comniemorari a 
Plinio, qoae Homerus ipse belli Tro- 
jani tenipore claniisse scribit : e qui- 
bns Hellas, Halos, Phtbia, locum 
prapcipnoni obtinent : Nam Iliad. B. 
688. Or 0* "AXoyf o7 r' 'AAidn^, o7 
Tc Tpiixara pifiovrOf 07 T* cfxoi' *0iipf, 
^o* 'EAAil5a «coAAiT^raiica. Ubi Eustar 
thins, p. 320. Helladero ait ab HeU 



lene oonditaiii :*AAoy a qnibusdam te- 
nni spiritu signari» ab aliis denso : 'EA- 
XJks Zh M 'EWriPot imlff^. . . . riris d^ 
otiDyroi^ao^i^co^air^i^^AAoy. Ac roraooi 
p. 332. Strabonem ait duos in Tbet- 
salia fontes agnoscere, Messeida et 
Hyperiam, prope Hellada et Pfaar* 
sala» T\7iaio¥ r^r w6\omt 'EAAddor, «ca2 
^apadXoiw, 

42. Cap. xy. In ThettaUa amUm 
Orckomenutf Mimfeut antea dictut : et 
oppidum Almon] Ita Mss. At Parmen- 
sis editio, In Tkettalia autem amma 
Orchomenus, Sfc. l7t et amnl et op- 
pido commooe id nomen esse existi- 
metnr, legiqne deinde oporteat, et 
oppidum : Almon, tfc. Cui lectioni 
astipulari videtnr Homertis, 'Eoti 3c 
ris irorc^i^r Manrrilos c2f ^Aa /SdAAc«r. 

43. Ibid. AtmoUf ab aliit Saimttn'] 
Ita Mss. omnes, R. 1. 2. Colb. 1. 2. 
Paris. non, nt editi, ab aliit Elman, 
Confirmat Teterem scriptaram Ste- 
pbanus : 'AA^y, inqnit, w6Xis Boui- 
Wat, &s 'EAAili^cjcos, «cal XdXfMjetP mMJF 
^riai, Etsi reprebenditnr a Stephaoo 
Hellanicos. 

44. Ibid. PeJiNiia] Cnm PeUmm re- 
posuit Hennolans» ait Pelicerius in 
Notis Mss. enm fecisse, contra libro- 
rum omnium iidem, vetnstarnmqne 
editionnm, Parm. Venet. &c. in qni- 
bus Pa/ajnna, pro Phalanna legitar: 
atque adeo contra ipsum Strabonem, 
qui lib. IX. pag. 440. jnxta Peneao 
flumen citata Atrace, Pkalamia^ in- 
quit, Perr^6oriim oppidum, haud pro- 
cul Tempe, Peneo et ipta atsidet : ^ lc 
^oKiwa Htfi^aifiucii w6Kis wpbs r^ Ttn- 
yc(y wKi^o^y rmv T€fiw&p. Ac certe 
ea quse a Strabone Phalanna descri- 
bitur, ipsa est, qnw a Plinio cap» 10. 
Magnesiae adjndicatnr, ut sno loco 
ostendimns. Quamobrem locnia hie 
habere Phalanna non potest, sed la- 
vii Strabonisqne Pelinussnm, at dixi- 
mns : quod illt qiiidem circa Atra- 
cem, Larissam, Triccaroqne coDsti- 
tuont. Stephanns vero aliquanto di- 
sertius quam ceteri| in Phthiotide : 



AU C. PLINII SKOUNDI LIB. IV. 865 

tlAivra, 96Kn9trvti^ia$f ip tf MM6ri8i. saoai obtUere dicUor, Marliann» liW 

45. Ibid. CaoMf tf oiife 0M • . .. tir- ix. cap. dc ThoMalit, p. 911. babet 
Mftift] Haec siiicera lectie eat tiim ccLtzzzvii. ac soU Tbewtalia! bane 
codicfim Mm. R. 1. 2« Colb. 1. 8. Pa- meiMoram adfiidicat : sed Pliiiioai. 
ris. Chifll. Hk, titm vetostaram edi- ooo intellezit : peqoe nune aut pri^ 
tfomim, qoo» Frobeoins prior inter- mnm, aot iomel. < LoDgilndo/ inqnit, 
polavity nt c«aM<i« reseriberet. 'TbeMalie habet millia cccclxzs* 

46. IMd. JcdgnlaimMMOroMi]Bar- latilndo ccLZXXxyii.' In deprata- 
bams EwmUm reposnit, cnm nUqne toa Plinii codices locldere Mim^ 
prine constanter legerelnry OrcMi : Tbeodosii, nt prttfiza el libro praefa- 
tvm in MsB. R. 1. 3. Colb. I. S. Pa-< tio ante 800. annos testatnr» onm 
rls. CbiiB. tnm in edft. Parm. aHIs* aliamlongitodinialatitndhiisquemen* 
^ne : qno nomine Phitoninm infemm- snram ez eo refernnt : ' Bpirusy' in^ 
qoe amnem, qnia linnc Dil jnrare qnimit,' Acfaaia, Attica»Tfaesaalia... 
consneverint, (Jipm enim Jntjnran- patent in loiigitndinem M. P. ccccx. 
dnm 6r»ci appellant,) indicarl modo io latitodiaem, «jcolxzt. >azta Pli« 
nnlhis dnbito : alioqni, nndenam pos- ninm Secundnm in qninto : (* Qaar-* 
aales ejns aqiMe sinr, qnod rooz snb* tnm' dicl certe oportnit:) in longi- 
jicitnr, dirisqne genitse, non appare« tndinem ccccxxx. (pro cccclzxz.) 
bit. De boc ipso flifvio Homer. Iliad. m latitadincmy ccglxxxviii. (pro 
B. ttbi proprio eam nomine Tvrmffkirwif ccLXZXvn.)' Sic ipae PHnnia ii. S» 
vocat : 'Or f it Hip^ct^ «pdfei jcoXXf^ descriptioni Bsstiev snljangit : ' Por- 
pow fK«p, Ov8* 87C HfpfHf 9v/MftkryerM ro longitodiiiem aalversam ejns,' drc* 
dpTvpoS&^, 'AAAd y4 fu» KMwtpBtir 48. Cap. zvii. Opptda : Pplmf A' 
hnf^tf k/b^ thMor 'O/Mciov y^ 8<iF9ir Uiroi\ In Mm. R^. I. S. &c. PsKgroe, 
Jtrvi^t fSSardf iarat kwp^, Nom Aptm. In editls, PkuuL, Ohrw* Setf 
aqofB StygiSy inqnit, borrendiqne Or- de Oloro poeteo. Interim JPydo* 
ci, cnjas est grave jaramentom, ri« priore loco legi oportere perspienpin 
vns est. Lncanns ex eodem Homeri ez eo est, qaod ipsa a PtolemsM» 
loco, VI. S75. * Solns, la alterios no» prope 'AKtiKfimwof amnis ostia, per- 
men com venerit nndse, Defendit Ti» hMle atqne a Pliaio, collocatnr, uu 
taresns nquas, lapsnsqne snperne It. In Pierlaa qooqne regionisor» 
Onrgite Penei pro siccis otitnr arvis. maritima, etiam et a Strabone, in 
Hanc fama est Stygiis manare pahi- Escerptia lii». vii. p. SSO. ^ /ibr «& 
dibns amnem, Er capitis memorem n^a Ilif^urf icr$ w6\Uw Eadem qsNK 
flavil contagia vilis Nolle pati, sope- qae K^lta appellator a TfaeageDe io 
mmqne sibi servara timorem.' £5- Maoedonlcis, nt Stephaans «netor 
p^hvw alioqni bnnc amoem et T«ra- est : onde et Mela 11. S. bonc trao» 
pfltnap appellavit Strab. Rb. iz. pag. fam deseribens, * Inter Penenm/ In^ 
440. et post illam Enstath. in Iliad. «tnit» * et Azium, Cydne, Aloros»' 
B. p. SSO. EmvUm nemo. De Aloro qnoqoe, qoam pro Oioro' 

47. Cap. XVI. PorroEphitAehauBf restitnimns, astipnlatnr emendationt 
AttUtgf Thes9aiut im parreetmn /oagi- nostrss ScyhiZy p. 95. 'AXtdKfmn^ ve» 
Aiii9, 4^.] In editione Patmensi, Po* rapAtf inquity *AA»pls v^Kts, k. t. a« 
ais £JpiH, 4rc. PifinuB reposatt Barba- 40. Ibid. Doberi^ JEstrmeneee] In 
ms, etsi io Bceotia a Stepbano cono- Hbris editis, DeberieMeef Trieaeee. \te 
centnr. Nos porro legimaSy nt sit Mm. Reg. 1. 9. Colb. 1. 9. et Parii.- 
illad periodl seqoentis initiom. Pcrro Dobetiee, Trieneee, Nos fere emi' 
£ptfi, ifc. Quod vero ad latitudinem Hermolao, Doberi, JSetraeme». Aa0^ 
spectat, qnm ccLzzzvii. mill. pas- pet Herodoio 1100 semel appenantvr,' 

Delph. et Var. Ctae. PUmue. 8 I 



866 NaTiB ST BMBMDATIOKBS 

lib. V. p. 904. n. 10. et lib. tii. p.418. coi eofnominis eise civltas e« pot«- 

n. llt. Horaro oppidiim in Peonia erit. /EstimaDdom porro aliia reliD- 

Thacydides collocaty lib. ii. p. 107. qnimuSf nnm locom bic babere pos- 

A^^ilfMyTVnaioKcK^y. Stephanusqno- sit Eion^ Thnici» civitts, colonia 

qaoy p. 241. Apud Ptolem. iii. 1%. MendaMmm, cojns meminit Harpo- 

In P«onia pariter A4i9<»/wf : in Noti- cration, p. 141. *H2Jbr, w6ku Bp^aaif^ 

tia Eccles. Prov. Macedoniae primap, Mtt^eJaiv ianueioy ex Tbncydide. 

p. 21. ^fiopos, Utrobiqne nomen in 6S. Ibid. Olophffxos. Siwu» Mtcff^ 

mendo jacet, pro A6fitipo»* iEstrien- &«nue««. Oppida^ 4r^.] Ita sane legco- 

aiura vero, qoos Ptolemaeos loc. cit, dam : non ut vulgo io libris ad haiic 

AUrrpalovf vocat, oppidom ipse Af« diem editis : OlopkyxaB «tnat, Jlfecy- 

arptuow ait nnncnpari, de genlis no- henui : cnm neqae Olophyxos cajua- 

mine. Hadrianns apnd Stephannmy piam sinns appellatio sit : et seqnooa 

verbo'AvT^a: Of v^lxor^Acrrpa^rvy vox, oppidai Id quod proxiroe antece- 

Aifivipd Tc. In Notitia EecleK. Prov. dit non esse oppidam, abnnde decla- 

Maced. 2. pag. 2t. E^p4lw, pro M- ret. Est antem Mecybernapos sinns, 

ffrptuM^. qni postea Mecybcrna excisa Toro- 

60. Ibid. Toraiuei] Ita rescripsi* nicus a Torone est cognominatai. 

mns admonitn codicon Reg. 1. 2. Teatis Mela ii. S. p-Sl. *Inlittore>' 

Colb. 1. 2. Paris. in qnibns TarwuH inqnit, * flexns Mecybemvns intor 

acribitnr, non nt in editis perperam promontoria Derrim» et portnm qnl 

Coromn, qnos In hoc terraram tracto K«^s dicitur : arbes, Toronen» et 

nemo vetastionnn scripiomm ag- Pbyscellam, atqne unde ipsi nomeB 

Boscit. est Mecybernaio incingit.' Et panlo 

51* Ibid. DiMo, PffdmOf Derrka] In expressins Scymnns Cbias, pag. 90. 

Mss. proximeappellatiSyDtoMpadtna: B^r^ i<rr\ K6\itos \€y6finns Topmm»^^ 

qaae Hermolaus in Dieaa, PydiMCon- OZ wp^€po» ^ ris Vbiieu04pni Kotpuhni, 

Tertit. Veram, nt nt est de Dicaea, *£^9 Top6rn rois r6wots tfuu^ifion» 

locnm hic babere eerie Pydoa non Qaas slc Latinns Inierpres reddidfit : 

potesty qnam procnl a Thermaico sinn Deinde nmu eit, TorMncimi f iim no- 

In Pieria Macedonias regione silam mtnaal, Ubi antea fua Mecffbema coa- 

esse saperius vidirousy ex Ptolemaeo iiitit, Ex q/ao ToroMa (puB loci ett osg'- 

ceterisque. nomtau. Haec cam siut adeo loce 

62. Ibid. Nysooe, Pkineiom, Mende} clariora, miror a recentioribna Geo- 

Sinceram codicum Mss. R. 1. 2. Colb, graphis confidenter esse pronnntia- 

]. 2. et Paris. soripturam exhibeninsy tnm, diyersnm plane a Toronico eaae 

quanqnam nihilo saniorem, quam qna» Mecybemaenm sinum. 

nb Hermolao e^cogitata est, nec nllo 54. Cap. xtiii. Ad Nestum amaemj 

aat idoneo argnmento constabilita : In magpo nominnm ambitu amnem 

NieeOf Brygtony Eteon. Qoanqoam hnnc esse oportet, quem Nfor^ a 

acio Bp^ioF a Stephano UoK^wias Scymno Chio. p. 28. Pansan. lib. vi. 

w6\at appellari : sed neqne sitnm p. 852. et Scyiace, p. 20. Nestnm a 

commonstrat ^os oppidi, nec qaas Martiano : ab Aristot. Hist. Anim. 

sunt boc tractn posita, nt Mende^ vi. c. Sl. p. 770. et viii. SS. p. 085* 

Therme, Palleoey ceteraqne ejus- Nfcro-^: Nessum quoqne a livio, Iib« 

modiy Macedoniae aolet asaigoarey XLV. p. 581. In Mss. omnibns Plini- 

aed Thracias. Qaam ob caosam JVya- anis, R. 1. 2. Colb. et Paris. ilfesfaBn 

•of pro iVtsMt edi coravirons : qiiod appellari video. In nnmmo Cara- 

Hesychlus, p. 072. N^ar et N^iof, callse, OYAII. NIKOnOA^OC IIPOC 

aive N^ior, montem ThraciaB vocat, MEcra. 



AD C. PLINll SBCUNDI LIB. IV. 



807 



65. Ibid. IfOe Bry$a$] lU Mss. 
etiam ip«. Sed Brygas forte rectini 
tam ez Strab. lib. vii. pag. 995. tam 
tx ipM PUnio Ti. 41. qni Pbrygas 
Tbracinm geoat esse prodidernnt, 
Brygas appellatos. Brysas tamen 
etiam Heraclides landat, in Polit. 
Coornm : et ab iit mellificii rationem 
inventam tradidit. 

50. Ibid. Pffrogeris] Etsi Talgatam 
seriptaram intactaraexhibemntyqaam 
Mss. codices tueri videntnr, baod le- 
vls tamen saspicio est PfrgqeetU legi 
oportere; sen, permntatis syllabls, 
qnod eodem recidit, Cereopyrgis, Est 
eoim inter Episcopatnt ProvincisB 
Rbodopet in Notitia Eccles. pag. 91. 
K^p^^wffyos. Sed adhnc certior forte 
coi^ectnra videtnr de Caby1etis,(hac- 
tenas Car6t2^Hs legebatnr,) oam Ca- 
bylen oppiUum inter Bettot Dann- 
biomque cepisse Lacalios dicitor ab 
Etttropio, lib. vi. p. 788. JS.dfiuXa est 
Phavorino. 

67. Ibid. CorpHHa] Apnd Appian. 
de Bellis Civil. lib. iv. p. 650. To^p- 
iriAM pro K6fnrt\Xoi corropte legitur. 
Apod Stephanum qnoqae mendose 
KOAIXHAOL 

68. Ibid. CEsyma, NeapolU, Dntoo] 
In Mss. omnibus et edit. Parra. Ba* 
toB. Nos Datoe cnm Hermolao : ted 
eertioribos, qoam ille liaboerit, argn- 
meotb dacti. Nam pr»ter Herodo- 
tom, qni lib. ix. a4to¥ ait esse oppi« 
dom Edonidis regionis, prseter Sui- 
dam et Harpocrationem, qoi Adrop 
ThraciiB adjodieant: Scylax in Pe- 
jiplo, p. 26. honc ipsnm terrarum 
tractam, atqae htec ipsa oppida per- 
secutoSy eodem habet ordine : Ne4«D- 
Xif , AdfTOP ir6Kts 'EXAirris, koX wrapSbt 
Hearhs, "Afi^npa ie6?as, k. r. X. Placo- 
erat nihiloroinus qoibosdam Pattoe 
boc loco solwtitaere : et qoonlam a- 
pod Ptolemsamiii. 11. interThraciss 
prsefectoras, *AerTu^f hoc est, C7r6aiui 
nnmerator, ot coiyectorsB soas soffra- 
gatorem baberent» addita literola 
corroperont, et TlaiimM^ commenli 



snnt, otiose an nialitiofe ? De Astice 
regiooe boc ipto capite Pliniat. 

69. Ibid. FMit Tirida] Iia retcrip- 
timot admonitn codicam Reg. 1. 9. 
Colb. 1. 9. Parii. et Cliiffl. vetostio- 
rumqoe editiooom aote Hermolaom, 
qni Tinda rescriptit ex Stephaoo : is 
enim, Tiv9iiy inqnit, Sp^icns XoAxiSik^ 
«^Aii. Verom ett hsec Chalcidice 
Macedonise regio, qosp qoicqnid ett 
terrarum circa montem Athon, Sin- 
gon, Acanthonqne complectitor, tet- 
te Ptolem. iii. IS. qno lo tracto Tin- 
da a Stephano coilocator, boc ett, a 
Dlomede et eqooram ttabolit longit- 
tiaie, ut oihil com ilt potuerit babere 
commone. £t Hermolaam tamen 
Salniatiot seqnitor : oec veretor So- 
linom, Capellamqne erroris argoere,. 
qoi et ipsi a Plinio Tirida accepcFe. 
Mela, a qoo PUoios haosit, ii. 2. tnr- 
rim ibi solum superetse prodidif. 
' Regio nlterior/ inqoit» * Diome- 
dem tnlity immanibus eqois roaoden- 
dos solitom objeciare adveoas, et iis- 
dem ab Hercnle objectom. Torris, 
qnam Diomedis vocant, signnm fabn- 
IsD remanet» et nrbs, qnam toror ejna 
soo oomioe Domioavit, Abdera.' 

60. Ibid. Doriseut deeem miUivfn- 
hominum capax] Aoimadvertit Peli- 
ceriot in Notis Mss. codices manu 
exaratos ita prss se ferre : DoriseuB 
X. hominmny qood ipse»snpposita de- 
oarii. ootss iioeola, decies centena 
millia signtficare ail, quot Xerxes in 
soo exercitn babnisse traditur. At 
neqne hanc lineolam soperpositam 
Mss. exhibent: et si exhibereot, te- 
mere ab amanoensibns adjectam po- 
tarem. Nam decem miilia tantom* 
modo honkioom ea campi planitie coo« 
tinebantur: sed singolas eo cogens 
ad vocaosqoe myriadas, hoc est, homi- 
nom decem millia, totum ita recen- 
snlt exercitom. Ita Herod. lib. vii. 
p, 406. 0. 59. 

61. Ibid. Jamque Tftnicia] Rectins 
id, qoam qnod aniea legebatory Nam* 
foe. Namqnse reddatttr.illoiia«9«a 



868 



NOTiE BT BMBNDATIONBS 



ratio» Diilta prorsnt apparet. Niine 
vero declartt se perlnsfrato latere 
Thracis meridiooali, nsqnead Cber- 
renesum, ea prstetmitta, ad altemm 
lattts transllire, qnod Solis exortum 
spectat, et a littore Ponti Enxini, 
]>anubiiqne ostlis incipit. 

02. Ibid. CqUuzob] IU Mss. om- 
nes, et» qood est band .panlo certius, 
Stephanus ipee : Kdkrovf a, inqnil, w6* 
Xts Bp^Kiitf i» f KtKTtfKow ol nvyfULun* 
ol 9lidfrop9s Kcenwfol* B0€y 9h rits yopd' 
Mut 4p^^f K* ^* ^* Sic rnim Mss. 
Oraci legant. Prins in llbris Ptinil 
editis CmHsob legebatur. 

6S. Ibid. Panyiutf] Antea Pamt- 
•af perperam. Noa Panysitt rum Pto- 
lero. III. 10. prope Odessum etiam 
bonc iptum locante Mss. Pofiitifis. 

64. Ibid. Antea Lygos] Snnt qni 
Loitgog hic le^nt, ex Mss. qnibns- 
dam. Perperam. Vulgatam scripto* 
ram defendlt Ausonius, Epigram. i« 
de Claris Urbtbns, p. 69. nbi de Con- 
stantinopoli, et Carthagine : * Ite pa« 
res tandem memores, qnod nnmine 
Difum Aognstas mntastis opes, et 
•omina: tn cnm Byzantina Lygos, 
tn Pnnica Byrsa foisti.' Hinc codi- 
eem MissornmTheodosii emendabls: 
' Promontorium Chrysone spras (lege 
Chrffooeenu) in qno oppichim By« 
lantinm, liberse conditionis, antea 
Logos dictnm : (scribe Lygo»J) Abest 
a Dyrrhachio Dccxi. mill. passnum. 
Tantnm patet longitudo terrarnm in- 
ter Adriaticnm mare et Proponli* 
dem/ Qnss Terbis totidem Plinins. 

65. Ibid. A Terei m^to «rtmow] 
A Mss. Reg. 1. 2. Colb. 1. 2. vox cri'' 
mfoc abest : nnde scribendnm fortas- 
tlSy a Terti inceeto^ 

66. Ibld. /nter T^ninmee CAtimi] Itn 
restitnimns admonitn codicnni, qnot 
proxime landaviinus, atqne etiam ez 
re ipsa : est ealm Tenos insala Delo 
et Andro proxima: atqne idcirco, nl 
statim subjungit Plinins,cemnnt eam 
scopnlnm ^a, a dextra parte An- 
drnm navigantea ab Achaia: unde 



longissime Tenedos abest, qoam nobis 
libri vnlgati boc loco proTeoo ob- 
trndnnt. Nec Solinnm, Mariiannm- 
qne moror, qni cnm hnnc locnm ex* 
scriberentt ille eap. 11. p. 20. iste lib. 
▼I. p. 812. Tenednm legisse viden* 
tnr : nam in vitiosos codices ntmm- 
que incftdisse, Tel eomm certe alte- 
rnm, qui alteri prseivit, res ipsa cia* 
mat, consensnsqne Mss. exemplariom, 
in qnibiis et Temim, et itiidnna legi* 
tnr : non, nt isti exhibent, Teaetfaai, 
et Ja^aadnrm: a qnibos errorem in 
Plinii cootextnm traasfnndere Sal- 
masius conatnr, in Solin. p. 168. 

67. Caf. xiz. TkaTemn] In Mss. 
R. 1. 2. &c. itlAoroaM. Alibi, OtfAo- 
ronoe, "OBptrros Stephano ittsnla est, 
Siciliss Melit»ve ad Anstram obja- 
eens. An Aierit haec illi cogaomiaisy 
consideraiMlam. 

68. Ibid. AnieLewehmumS^fboU] 
Abest id membrum a codiciboa Mas. 
In libris vnlgatis oafe Leueadimm le- 
gitnr, insigni errore. Nam ez Sttm- 
bone, lib. tii. p. S27. jnzta Bntkro« 
tnm snat Sybola, iaanim perexigase, 
panlnlum ab Epira distantes, pe- 
ne orientale Corcyrae pronoBteriami 
quod Lencla»a ▼ocatnr: M l^ rniaU 
8€t t4 S^^a, 1% fthf 'HwSpoo feutp^ 
Air^simu* «rarA M rb Idev tuepor r^ 
KtpK^pao rif¥ AovuifUffir icetfjuimi, Me- 
minit hnjns promoniorii Ptolemmaa, 
nt dlximns : pnaieraaqne Tbaeydi- 
des, lib. iif. p. 295. • 

,6». Ibiid. MgiaHa^ Cotome^ Hy^ 
Hraf Geoane, Pioaysia, Cynme^ Ckak- 
eis, Piaara, Jlfys«as} In R. 1. 2. Celb. 
1. 2. dec. ilfyslras: In aliis Nysfrvt. 
Videntnr mihi sane Ecbinadea em ab 
aliis JEgwl maris insulis noailiia eaae 
moluatas, sed ea a libf ariia deformata. 
sic restitni oportere: ifilgiaiia, Ce- 
iAea, /ee, ThiOf Tkera^ Gyaros, Dioay- 
sJa, Cfikuoe, CAolttf, Piaariay ^Tisy. 
ras : qnet a Pompoaio Mela raeeaaea- 
tnr, II. 7. p. 44. et noa de iis sao loce 
dictnri sumns. Pinaria eaden qnm 
Vmnvom» 



AD C. PLINII SBCUNDI LIB. IV. 



869 



70. Ibid. Crocfflea. A . Ptaoo Ce- 
fhalema^ qnm^doM MeUtma dicta^ unde- 
cim M. fon. ftbeet^ In R. 1. 2. Colb. 
1. 2. Paris. &c. Crocylea Puxo Ce- 
pkaknia^ tfc. Libri val^ ati, Crocyiea^ 
PaxoBy CepkaAeniOj ^c. At si ea lectio 
•teterity et Paxos alia a duabus sape- 
riat jam appellatis diversa* c«teris 
ignota Oeograpbis, iroportune nobis 
obtruditor: et, quod gravius est^de- 
sideratur baud dubie locos, a qno 
illa nndecim niiUia Cephalenia abftit. 
Proinde scripsi confidenter, Crocylea^ 
vel Croeyle. Deiode novam perio- 
dum auspicatosy A Paxo CephdUaia^ 
ife» Pazi eoim satis soperqoe menii- 
oit in Pazornm daamm mentione 
PJinius. 

71. Ibid. ZacptthMo^dlliquando 0y- 
rie flppfikta] £x hoc Plinii loco Pom- 
ponlnm Melam emendabis, (id qood 
Vossius praetermisit :) qui Hyriara, 
Cephaleniam» Neriton, Sameo, Za- 
cynthnm, seorsim in lonio mari no- 
minavit, cen forent Hyria Zacyn- 
thosque diverss inter se insulse. 

78. Ibid. QaiafeNtoepasfiis dtslaiis : 
Piateia Bdfnma, ^c.] Prias legebatnr, 
qiumgeaiae pateae diMane Platteie, At 
Piatsess nrbs Bcrotias est, longe ab 
hoc tracta seraota, non p. modo pass« 
sed mnltas millibus: et in regioob 
meditullio posita, non in littore, un- 
de iDsolarum intervalla petnntur. 
A continente dispesci Calaariam ex- 
igno freto iv. slad. hoc est, d. pass. 
aactor est qnoque Strabo, libb viii. 
p. M9. 

7t. Ibid. iS'pJr0o....fi(eMsay Den- 
dre«....J^pis] Rectios fortassis A" 
dendroe, liternla ex superiore vocabu- 
lo repetita : qnoniam qnemadmodum 
nox citata Aspis, teste Stephano, 
careret arboribns : *Aev)r, rqtfos &9ey- 
9pos olevb In R. 1. jldendros legitur. 

74. Ibid. JEgila'] Ita Mss. omnes, 
R. !• 9. Colb. I. 3. Paris. Ste. nbi 
perperam libri valgati MgHa* Neque 
Ipse Stephaniis forte mendo caret» 
qoi hanc intuUn Alyt^euuf^ pro A^t^* 



Aeiay vocet : nam de hac nostra age- 
re, vel ipso situ, quod snspicatus est 
etiam Barbarus, satls admonemnr : 
cum inter Cretam et Peloponnesuni 
jacere dicat, qno situ est ^ila bsc 
a Phalssarna Cretae distans zxv. M. 
P. AlyidXfia, inqnlt, F$f<ror /MTo^h Kpim 
Ti|f md neXovoyr^frov* 6 otieitrtip Atyi' 
Aior. Qns» vox postrema snadet 
AjlytXa prins vel AfylAia scribi opor- 
toisse. 

75. Cap. XX. Doiiadee eam a Creta 
nifmpha: Heeperidie JUiat Anaonman' 
der : a rege Careiumf Philietide$ Mal» 
ioiee: Cratee primoM Aeriam dietam: 
deinde poetea Cmretin, ^c.] Perturba- 
ta hsec interpnnctione prsepostera ita 
sanavimns. Nihil juvat Solinus, cap. 
11. p. 20. qni miscereomnia videiur: 
oihil Martianns, llb. vi. c. de Thra- 
cia, p. 212. qoi auctornm noroina 
prsBtermisit : ' Creta»' inquit, * cni 
nomensnum Hesperidis Nympharum 
pnichra coocessit^ ant Curetnm rex 
CreteSy a qiio Creta prlmo» mox Cu- 
retis appellata : deinde propter ceeli 
temperiem Macaronnesos est appel- 
lata.' Cretam Hesperidos filiam pa- 
riter vocat Solinns : Apollodorns de 
Diis lib. III. p. 16S. *A/rrepiov, nisi 
raendnm sit pro 'EoWpov. Creteo, 
Curetnm regem» Jovis et Idtt» Nyro- 
phsi filinm Stepbanus anctor est fuis- 
se : Meminit ejos «t Scymnns Chins, 
p. 28. Unde in suspicionem venio 
nec posteriorera hiyns sententise par- 
tem a vitio penitns immonem esse : 
nam ea vox dietam plsne supervaca- 
nea est : nec iliod deiode poslea Pli- 
nianam elegantiam sapit. Qnid si 
legas igitnr : Cra<es primMm Aeriam, 
Ideeam deiade, nenipe ab Idsea Nym- 
pha, postca Cwretin^ tfc. Adeo non 
luecnostra nobis conjectnra displicet» 
ntsi librorum nllus faveret, in tex- 
tnm inserere nulla religio foret. 

76. Ibid. Etea'\ Hactenas Etea vel 
Elofa legebatur, qoaro in Creta nemo 
nnns scriptorom agnoscit. At Eieam 
plores : StephaniM : 'Hrla . • . . riie 



870 NOTiE KT RMBNDATIONES 

Kpifnis v6KtSt S$nf i|y M^w, «ff rfir ctmpii, MyUmoi: Parmeiisis GffHmB, 

iirrit ao^y. Diog. Laert. io Mysooe, Hermolaiis, et enm consecnti Frolie- 

lib. I. *HrtUof yhp w6\uf «lyai K^^f. nins» Oelenlns, aliiqne» Cptmot: sed 

77. lh\d. Mtfrina .»,• Rhammu] 1X9, Uoriensis nrbs ea esf, apnd Strab. 
libri omnes. At de Creiensi Myrina lib. x. p. 476. non Cretica. Mss. R. 
altum tamen nbiqne silentinm. Vel« 1. 2. et Cliiffl. Gy/ysos. Colb. 1. 2. 
lcias, lib. i. * Rex Rej^im Agamem- GytyioM, At Solinn» ex Plinio Cy- 
non, teropestate in Cretam insulam iisoon habet, cap. 11. pag. 29. qacm 
rejecius, tres ibi urbes statnit : dnas a secnti snmus. 

patrisB nomine, unam a victoriae me- 80. Ibid. CXXV. miUia\ ItaMss. 

moria : Mycenas, Tegearo, Perga- omnes, R. 1. 2. Colb. 1. 2. Paris. 

mnm/ Qno Velleii testimonio addnc- Cbiffl. tnra boc loco, tum v. 5. abi 

tus, nnllns fere dnbilo, qnin Uyeena eadem repetnntnr : slc etiam Tetus- 

hoc loco pro MfrvM. legi mnlto satins tse editiones ante Frobenioro, qoi 

sit. jRAiniiJiifs qnoqne ne temere bnc prior centnm niilUa pa^sunro addidit. 

Dobis a coiijectore aliqno obtmsa ob- Atqne ei sane astipulari Straboneni 

jectaqtie sit, valde vereor : est enim intelleximn«i qiii lib. x. p.475.aCyre- 

*Pa^ovs Xifk^ inter urbes littori ad- naica regione, ubi Phycns promooto- 

jacentes apnd Ptolem. iii. 17. cnm. rinm est, ad Crinmetopon, kth Tigs 

porto haud ignobili : hnc modo a Rufiii^atar, hr\ rh Kfiav lUrrmtrov^ inter- 

Plinio mediterranels oppidis accen- vallum ait esse ex EratoslheDls aen- 

setiir. Qnaraobrem snspicor hand teniia, stadiorom bis mille, qoe pas- 

' immerito jR&auciis pro RAamiiifs scri- soum eflBcioot OCL. niillia. Sed qnanip 

bi oportere : ent eniro Stephano namPlinins Agrippaesententiamease 

'PaGicor, 96)03 i» futroy^t^ rijs Kp^y. dixerit, non qualem esse oportuerif. 

78. Ibid. Pyloros^ RhyHum, Elatos^ ioqnirimos. 

Pyhros quidein libri orones, etiam 81. Cap. xxi. Intra dw mUiia} 

Mss. exhibent : sed vitiato, ut appa- Sic Martianns, lib. vi. p. 2IS. Sic 

ret, vocabulo : cum de PyloroCretae Mm* R* &• 2. Colb. I. 2. et Paris. sie 

cetcris scriptoribns silentinm sit. deniqne Mela ipse, qiii Plinio, at 

£/yros potius agnoverim : nam Ste* dixirous, et Martiano prseivit. Vulga- 

phano^EXtiywffV^XcsK^^rQryqusemen- ti libri perperam hactenusy tnlra 

dose, ut arbitror, Scylari 2d\vpos vo* XX. miUia. 

catnr. Aut certe "AXspos, qnse K^ 82. Cap. xxii. Stplums, 4^] Hic 

rtK^i w6)us Stephano pariter appella- libri vnlgati iSeyron Sipksta prspfiguor» 

tar. Aut denique AUoros^ qnod apnd et alieno prorsiis obtmdnnt loco : 

Grnternro p. 605. fiedns recitatnr in- oam et abett ea vox Seyroi a Mas. 

ter 'AXAopM^at et nop^ovf, Cretenses. oniiilbos R. 1. 2. Colb. 1. 2. Paria. 

Elatos vero (sic eoim admonito codi- Stc, nec vero io Cyrladom albo cen- 

cum R. l. 2. Paris. et Chiffl. rescrip- seri ea potest, tam prope a Delo : 

simus, pro ClatoSf qnam vocem oihili cnm ne inter Sporadas quidem, ae- 

prorsus volgati libri exhibent,) Eta- dnm inter Cycladas, reponi posae, 

los, inqnaro,hatid dnbie ea est, qnae qiiidaro merito censnerint: coutm 

Stephano 'IXarria w6?us Kp4n}S dici- Enboeam enim jacet, m^ EHfiotsm, nt 

tnr. Extat apiid Reines. p. 601. ait Dicsarchns, p. 181. in Deacripf. 

mannorea ioscriptio coroplexa foe- GrKcisB* Nam qood Scylax* p. 21. 

dns inter Olontlos Latiosqne, Cre- Inter Cycladas 2K6por recenset, error 

tenses popnlos, qnos eodem este com librariornm esf, pro ^6pap : cnm idem 

Eiatiis arbitraniur. rnrsnm cap. seq.SidJpoi' appellet, in 

79. Ibid. CyUssas'} Editio Dale- ^gso mari. Et Eostathint certe Cy- 



AD C. PLINII SBCVNDI LIB. IV. 



871 



dadas rec^nseDS, in Dionyt. ▼!• 6S0. 
p. 76. tdpop Domioat : ^U^pop noD ba* 
bet. Strabo qnoqiie, lib. x. p. 486. 
ceteriqae Oeograplii. 

8S. Ibid. Qtum firim» PUAeim] Ita 
re^titaimns admonita codicnm R. 1. 
S. Colb. 1. 2. Paris* et vet. Dalec. 
ParmeDsis quoqne, ▼etn»tiomraqDe 
editioDnm: qnarnm negleeta 6de 
Frobeoias JPoctiam, aoctore nescio 
qno, iDCulcaTit. 

84. Cap. XXIII. Pkaaumj JVieoiM] 
Prina legebatur, PAooifM, Pkaeuna, 
In Mas. Hccaito. Nos ex Stephano 
et Soida otramqoe vocera sanaTimDS. 
StephaoDS : ^cmwffirat i^oi. a leote 
nomen irazeroot. £t alibi : Vucoffla, 
wnffi^iw /wcp^ wXfiaiov Nd|ov, qnse 
Siiidas qooqne habet, veHM» Nucooia. 

85. Ibid. Ab exortu eoktUiaU DeU] 
Sic mnlto siocerius codices maon ex- 
arati, qnam libri ediii a Deh> Cnjus- 
modi soperins illud est, cap. 10. ' Za- 
cjrnthns Cephaleni» a meridiana par' 
te xxY. millia abest.' 

86. Ibid. Seifroa: loe] Scyronhinc 
snstulit Hermolaos, hand sane satis 
considerate: cnm eam vocem boc 
loco Mss. omaes exhibeant, R. 1. 8. 
Colb. 1. 2. Paris. Chiffl. et Tolet. et 
▼etnstlores editiones, ac Piioius ipse 
paulo post fiictam jam a se biijns 
meotionem haud obscnre sifnificet, 
seribens, * £t Scyrnm snpra dictam.' 
Qnod qnidem ab ipso pr»stitnm hoc 
loco exeroplaria nnnc landata admo* 
nent : qnibos nisi mos gerendns esset, 
post aliqnot ▼erras dilatom potaremy 
nbi Plinins a Oyaro Syrnon distare 
att octoginta passonm millibns : ' Ab 
ea Symos/ inquit, * Lxxx. milLpass.' 
Symom eniro com ▼eterom scripto- 
rom nemo nnos aKnoverit, Scymm 
ibi percomroode locari posse arbi- 
trarer. 

87. Ibid. flin«ns] Addnnt libri 
valgati, Uippwrietmaa: sed geminato 
perperam, nt per se liqnet, nniut ejns- 
demqne insula oomine : qnamobrem 
poaterins expnnximus. 



88. Ibid. Ceifdna^ in qua oppidtm 
CooOf Cabfmnaf aqaa CarpaihManf tfc,'] 
Mss. R. I. 2. Colb. 1. 2. Parts. &c. 
totidem ferme literis ac syllabis. Li- 
bri vulgati a Probenio: Calfdna im 
qaa oppida tria : Calfmnee dute : Olyno' 
moe^a ^im, ^c. Satis confidenter id 
sane. Nam qnis Olymnnra insnlam 
novit? cnr vocola Cooe expnncta? 
cor terna pro nnico incolcata oppi- 
da? Nos vetnstse scripturflD vestigia 
snmma fide secoti integram eam lec- 
tlonem defendimns. Agnoscimos e« 
nim com £ostathio in Dionys. v«. 
5i0. p. 77. ex Lycophrone, Calydnas 
plnres fnisse : qoarum ona pecnliari 
nomine Calydna sit appellata : oni- 
verssB simol Calymnse, vel Calydna?. 
£x haram illm noi|iero snnt, qnas 
Plinios io Asiae iosolis commemoraty 
V. S6. a qoibos hse difleraot, io qni- 
bos descriheodis Dunc somns. Illa- 
ram singolis soa soot pecnliaria op- 
pida : bnic Calydnm primarium Coos, 
ab insnla cognominey qum Hippocra- 
tem lulit» diversom: slc eoim illod 
Hesychii accipiendom potOy Kdf, pJm 
r&v KaXy9vmv, p. 578. Plinio xi. 18. 
qom ' Calydna insola' dicitnr, ex ea 
Slrabo lib. x. p. 480. * mel Calym* 
ninm commendat inprimis.' 

89. Ibid. Per DCC. miU. tn loNgi. 
tndimem, et per CC, ia latUndimem ja- 
cent] MntiU hspc sententta esti orois- 
sa latitndinis mentione, in libris ple- 
risqoe vnlgatis. Integram reprspsen- 
tamns, tnm ope codicom R. l. 2. Colb; 
1. 2. Paris. Cbiffl. Tolet. tnm Par- 
mensis editionis, tom deniqne Mar« 
tiani scribentis, lib. ti. cap. deThra- 
cia, p. 218. ' Per septnaginta, (lege 
eeftingeniat ex fide codicom Mss. 
omnium, atqne ex re ipsa :) longitn- 
dinem: et per ducenta latitndinem 
docont.' 

90. Ibid. ThemuvnM^ Irrhememj tfc.] 
Prios legebatur, Tkgrmemrim^ ceu oo- 
men id insnlsB foret, qnod Ortelins 
qoidem arbilratoa est, qni eo voca- 
bolo Thesanrom sonin locopletavit* 



878 VOTM BT BMBNDATI0NE6 

At prstor codicnm Msi. fidem, in 98. Ibid. Abmok^B] Veran hnjiMce 

qiiibaa Tkenunu legitur, ipsa res itft JBontit, QDde DAnabiQB oritur« appeU 

scribi plane postnlat. latiouem, nou Tacitas modo, quem 

91. Ibid. AiioHUur mont€ 8t»e£] laudavimns, sed et Fcttw Rnfua A- 

Ita libri omnes. Hermolaiu tameo vienuii confirmat, in descript. orbif, 

libenliiM Sdo agnoacity «x Nicandro, ▼s. 4S7. ^Abnoba raoos Islro paier 

qui p. 85. in Tlieriac. S^vmeminit, eat: cadit Abnobs hiata Flomcu: ia 

quem Samotliracea iiMul» montem Eoos antem convertitnr aaet, Eazi- 

esseScfaoliattesGrmeusineomlocum noque aalo provolvitur: ora per m- 

prodidity p. 84. At receptam lectio* 4|aor Qainque ▼omuot amnem.' 

jBemdefeiiditHes3FchiHSyqaietipsam Ptolemaeo, ii. 11. t^ AlSnfia Ip^. 

insnlam eo nomine quondam appeU Marciano Ueraeleols, pag. 82. eor- 

Jatam tradit, ex moote hand dnbie rnpte admodom 'AMXm oomioatar. 



cognomine : %euNds, inquit, 4 3«vm- 94. Cap. xxy. Gtta^ Dtui BmmiM 

^pdte^ odrw iicoJiUTo wp6r§poi^. Didy- dieti} Sunt qui Plinlum hoc looo er- 

mus vero et montem ipsum nomioat, roris insimulent* perinde ae si temcre 

io Iliad. N. 18. p. 887. Tiif 3a/M6^- Oetas com Daeis cooAidefit. At 

/cns* T^ M^rroi ^ «sbrf Spos^ 2ai&Kn ico* eaodem Scytbarom geotcm otraqiie 

Afrrcu. Item Geopon. auctor, ii. 5. appellatiooe promitcue Romaois o|i- 

p. 88. Cum porro in Mss. omnibus, peilatam* anetor est locnleDtns Dio» 

B. 1. 8. Colb. 1. 8. Paris. Chifil. To- lih. li. pof. 460. 02 3^ ^ir^iM AamA 

let. diserte legator: AUMturmoiUi K^ttKiprrsUf afrc 9ii Tirai rviir» «frf 

JSktooe, deeem niitt. paee, aUUmdmief vei «d 9pf«eSf rov Aocucev ySfenSf reS 

importuoeieeima emnium^ quo fato, tV *PoMvi|r «or^ Iwsud^eMVf, Srrts. 

qnove consilio factnm sir, nt in libris Qui Daei poetea veeaii eemt, sirc Geim 

vulgatis deeem mitt, pass. porfuosisstNM li /uerint, stoe I^roois, orH ab Ue Ai- 

•Jmitauii, ceteris vocibus ezpnnctis, sis, ^ut Rkodopea qaeiiidam isnofuwrf, 

legatnr, non satis intelligo. 9fe, Nec vero cnm Daeoa Pllolai 

98. Cap. XXIV. Ab oeiie Penti ApoU nunc appelUt, et Sarmatas, ct Aor- 

iMJam CLXXXVII. Af.] Libri vuU sos, id agit, nt certas singoloram ac- 

gati, CLXXXVilL Et mox, Ad des asslgnet, quas, cnm ille bme seri- 

Pen<ic^ptfam, CCXXIL nbi nos, cnm beret, nondum ii fortc habebaot : 



Pintiano, CCXII. ez Mss. Reg. I. S. quam fuerint earnm gentium migra- 

Paris. et Tolet. summa fide restltni* tiones varlm, qum diversis tempori- 

rons, ita ezigcnte inprimis somma bus, pnlsis prioribns ineolis» eandcm 

universa, qnae ex slngolaribns inter- Dannbii ripam tenueriot, id curaim 

▼alloru m mensuris colligitur : nempe raptimqoe perstrioglt. 

Xin. XXXVIL D. paee. hoc est, 96. Ibid. A Suevie, regaaqMe Vam. 

ter et decies ceotena, et triginta sep- naatie] Convellltegregie inlcrpretatlo 

tcm millia pass. cnm qningentis : cui nostra, Taciti aoctoritate ecoatabi- 

anmmti aot Martianos ipse, lib. ti. iita, eroditi Ciuverii coojectoram» in 

cap. de quarto sinn Enropse, p. 914. libro de Aotiq. Oerm. a Qnodts, noa 

imt amaiiueoses, qninquagenarii no* o i^Mvts legendum esse pronnntiaotia, 

tam incaute prsfizere, et Enropm Nec minor ejnsdem hallncioatio eat, 

totins mensuram hanc esse ipse exis- dnm ultra Crapatbios montes Bastar» 

timavit : non Ponti tantura, ab eo nas ablegat, qiios inter Tibiscum et 

latere qno Enropam alluit. * Varro Marnra Plinius discrte locat : nce 

dicii,' inquit, * Bnropm totins longi- dignus venia contemtns codicnm om- 

tndinem habere lziii. xxxtii. m. d. nium, qnorum est in hoc loco miro 

pass.' consensio, cum a Qoodisi aon o Stut 



AD C. PUNll 8BCUMDI LIB* lY. 



878 



tii, m>€na, non nivtrsa tegitnr. 

96. Ibid. QwUuor mUlUmt et qm- 
dringeuiia] Ita restitttiiDus exfide eo- 
dicum Reg. 1. 2. Colb. 1. %. Pari». 
&c. editiooanqae ?et«3tiornni, Far- 
mensis, Scc, quas Frobenins corrupit, 
Dt fiNmlaiiii MMHf ^muMngintit scri- 
beret. Martianns lib. vi. pag. 214. 
millia quadringenta agnoscit. 

97. Ibid. Tmai Scytha, et Siraci U- 
nenl] Pro Sirati Barbarus Starmatm 
rcpotnit. Sinceram lectionem tnm 
ex codd. Mss. Reg. 1. 2. Colb. I. 2. 
Pariii. Tolet. &c. tum ex Straboue 
reiititaimaf j qui lib. x. p. 492. et 606. 
^^tfoimf meminif, prope Maeotin» in 
Asia quidem, sed nna tamen cnm 
Aorsis snpra qooqne citatis a PUoio. 
Ad Tauros Scythas autem qnod atti- 
nett sen Tanroscythas onico vocabulo 
malis appellare» Achillei dromi ioco- 
las Dionyslns Periegetes ait fuisse» 
et Tanros vocat» vs. iOl. Alanis Da- 
cisqoe contermioos: Enstaibios, ad 
eom locom« Scythas: Tov^ 9 iA 
waimww *AxiAXqof l^/ior vMif, a. r. A. 
Taorisci littoris iocolas Scytbas, Pes> 
tos Avitnos» vs. 444. Tameo Mss. 
qoidam satis probatse fidei, pro Toairt, 
^srrfi hie exhibent, qni alibi uosqoara 
roperti. 

98. Ibid. S€X &pfida: Orgoepd^ 
Chmctm^ lagjfrmi^ Trmetmij ArM- 
MdUf^ 4re-] lo edit. Parm. et Mss. 
Coracfnt, ilssyram. Nos ex Ptolem. 
III. 6. Charaeeni et lagjfrmi rescrip* 
simns: qnoniam in Taurica oppida 
sont apod enm ista, Xdpa| et Aflry^fa. 
Pro Orgceifni, forte iirfodnii rectins, 
ab "ikfrp^ ejnsdem Tanrics medi* 
terraneo oppido. Pro IVactart, Mss. 
iStectari habent. In libris hactenoa 
vnlgatis, Carmai, jlssyrani. 

99. Ibid. A Tkeodama LXXXVIL 
if.] Ita Reg. 1.'2. Colb. 1. 2. Paris. 
Cbiffl. et Tolet. obi foeda deprava. 
tlooe vnlgati librt habent tantom- 
modo XXXY. M. At Strab. lib. vii. 
pag. S09. stadla nomerat circiter 
D»x. hoc est» fcre LXVIL M. F, 



100. Ibid. Non, nl toipsrili dixere ] 
Ut ea esse vera existimem, qnm iu 
hunc locom snnt a me prolata, in pri- 
oribns Notis, alieonm tamen a Plinii 
ingenio ac modesiia videtur, iit im- 
peritnm appellet Poniponium Melam, 
virnro omnis elegantiae atqiie eradi- 
tiooisy vei hac maxime in parte, ple- 
nissimnm : per qnem Ipse se profe- 
cisse in Indice svpius confitetur: a 
qoo vix toto de Oeographicis rebiis 
opere latom nngnem discedit : quem 
denique hoc ipso in loco ad verbnm 
paene transcribit. Venit igitur ali- 
qnando io mentem, levi trajectione 
vocnlse molliri seo refingi eam com* 
mode sententiam posse, Ut ttoatm* 
perUi dixere, Moxque verbomm se« 
qnentium, eemet ta aaao soMifio ori- 
imlir 0$ Sole$f hnmaqne Betmel oecidmt, 
hic erit intellectns: semel in anoo 
oriri iis Soles, atqne id illis esse sol- 
stitiom, Sole ab eornm ocnlis nnn- 
qnam abscedente : semel occidere» 
eamqoe bromam esae Ua, Sole abdito. 
Nec conjectnrss tamen ipse me» plns 
qnam par est faveo ; nisi viri ernditi 
fiiveant. 

101« Cap» xxvif. ilfaria omnia in- 
leriora] Solinus recte interpretatnr 
mediterronea maria: nam internum 
mare Latini, Plininsqne ipse iii* I. 
H^ hrhs 9di^aoaa;r Orspci, mediterra- 
nenm vocavere : nt fmstra sint, qui 
ij|f«rtora hic nobis incnlcanty recla- 
mantibns omnibns libris. Macrobins in 
hocipsoargumento acciirate versatos, 
qoanqnam a Plloio diversus abit qoa* 
dam ex parte» ' nostra maria' reddidit, 
Salnrn. vii. 12. pag. 622. * Qnod si 
in Pontnm/ inqnit, * vel paleas, vel 
ligna, sen qamcamqne alia nataDtin 
projeceriSy foras extra Pontnm fe* 
rantnr in Propontidem, atqne ita in 
mare quod aUuit Asias oram: cnm 
constet in Pontnm effluere raaris 
aquam» non efflnere de Ponto. Mea« 
tiis enim, qui solos de oceano recep- 
tas aqnas in maria nostn transmittit, 
in freto est Gaditano, qood Hispani* 



874 NOTJB ET BMBNDATI6NBS 

MQ Africaniqad inteijacet. Et stne pr«cedentiln», ante nos int^llesit 

dubio iniindetio ipsaperHispaniense Rlicnanus: evtdent inftciti» eoram 

et Oallicaonin littora in lyrriiennin argnmeninm, qni Plinii lil>roa in ca- 

prodit: inde Adriaticnm mare faclty pita diitinsere; cnm aine illia coa* 

ex quo in JEgmnm perglt» atqne ita stare antecedentia minime poivint. 

ingreditur in Pontum/ Ridenda qnoqne hic, nt mnltiaaliia in 

102. Ibid. AiUe Sciftkiam, gie« ap* locit, Galliei interpretls ballucinatio 

fMitur Rtmnmia, unam abeate diei qni verba baec panlo pott aeqnentin, 

cMrsa] Ita Mbs. omnes, Reg. 1. 8. ^ circa ezcessnm ejns/ non ad Agrip* 

Colb. 1 . 9. Paris. et fere Parm. edit. pse obitum, sed ad exitnm Genna* 

In iibris ceterls hactenns editis : qaa nm nescio qnem retulit. 

appeUaiur BaunomamuL abeue a Scf- 105. Ibid. laUttemee^ qamwm pare 

ihia diei eureu, Miror viris doctis, Sieambri» Mediierraneif Hermiemee : 

Peltcerioqne inprimis, in Notis Mss. quarum Saevi, 4v.] In libris bacteniis 

facile persnasnm ibi insulm noroen la« editis : letaveueey queirum para Cimbri 

tere, non continentis Scythisp, qnm meilttcrrBnet. Hemdtmea, querumf^, 

ex adverso est : neque animadver* Erunt igitnr etiam Herrniooes RheiM 

sum illud a Scptkiaf glouema esse, proximi? Emnt mediterranei Cim* 

qno carent Mss. bri, qnorum nnllum usqnam vestigi- 

lOS. Ibid. FnfMstontm] Ita Mss. nm esi? necdeSicambris, gentetum 

qnoqne ipsi, et sic in Solino etiam notissimay nt alt Strabo lib. vii. paf • 

legitnr : sed rectins utrobiqne, cnm 904. mentio erit ulla f Qnanto com- 

Pintiano, PanoHonan legas. Sicnti modins cadunt omnia emendaiione 

enim superiores Oonse, ab ovis qni* nostra» cnm apposite Hermiones me* 

bns aluntnr, sunt appeliati : Hippo- diterranei, lioc est, in media Oerma* 

podes mox, ab equinis pedibus : ita nia positi, et Ingsevonibnsy qni ocea- 

bos» qnoniam anribus toti fere con* no, et Istsevonibus, qui Rheno soBt 

stare viderentnr, Orseca voce noM»* proximi,opponentnr? Sic enlmTa- 

Ttotff dictos, a iroFet jh-a, credere li- citus de Moribns German. pag. ISS. 

bet. Isidoro prflesenim astipnlante, 'Proximi oceano Ingevones: mcdii 

qni non alinnde hansisse qnam ez Hermiones : ceteri Ist»vones vOcan- 

Plinio videtor, Etymol. xi.t. ' Pano- tnr.' — ' Sic igitnr manifeste hic locns 

tii/ inqnit, ' apud Scythiam esse fe« interpnngendns est. At non propter- 

riintnr, tam diffusa anrinm magnltn- ea inserendi hnc snnt Sicambri, invi- 

dine, ut eis onine corpns contegant : tls ac repngnantibna libris emnibM» 

irjur enim Grcco sermone omne : inie^ tnm editis, tnm mann exaratis ; cmi . 

atfret dicnntnr : ' 'EiwroiDofrovr appel- sententia hujns loci sit, tam intnr 

lavit Strabo lib. zv. p. 711. 'OfroiskL- Istsevones» qnam inter Ingmvoae a , 

Mvf non semel appellat Txetxes, Chi- habitasse Cimbros, qui timctns ntii- 

liad. VII. vs. 6SS. et seqq. MrydXa 9 nsqne partem occnparint. Nihil pla- 

al irrtkiKroi rii ira tMerfipmm^ *Oii»Un nins.' Bd* $ee, — Sieambromm porro 

oWrftfiF a^o^f rp^rn^ rdv CKiabtimr, nott semper s<*des ultra RheiMim pp* 

In priore versu iiTOKklrot leginins. sitsB : in Oallias a Tiberio pan tra- 

Qnominiis tamen in Pliniano contex* jecta, nt ait Tacitns Annal. xii. pag. 

tu qiiicqnaro immutem, farit Ptolem. 18S. in Menapiis «edes habnemtil^ 

II. 11. qui ScandisB in Germanico nbi Oeldria nnnc est, et Nimega, 

oceanogentemqnandam^ipaiffwtap- Venloaqne pagi. Alii lamen ex iaa 

pellat, forte pro to^ovr . in Germania trans Rhennm permaa- 

104. Cap. ziviii. RheeHa pn^} sere, nt emdite P. Browem» S* J* 

AvnUa male hsec fuisse hactenoi a ostendlt in Annal. Trevir* 



AD C. PLIMII SBCUNDI LIB.. (V. 



87S 



106. Cap. ixix. Bafaromm tiuic* 
<a, ei Cmnen^fatmm] Voculam «I, 
quftin Dalecampias expnnxerat, tnm 
ex M88. librorum, tum ex priorum 
editioonm fide rettltuimu^ : ne Bata- 
vornm iuBttlamyet Cannenufatnmi ge* 
minam esae ac diverftam» qni^qnam 
existimaret. Vide Cluver. Oerman* 
Antiq. ii. SS. 

107. Cap. XXX. Geuoriaeo 

triyeehi qtdnquaginU miUium] loParm. 
edit. quimquaginta miUia milium. Her- 
molana miUia minimum re8cripsit. Nos 
hanc postremam vocem, ceu •pnri» 
am, expnngimus : abest eniro a Ms». 
omnibns, Rcg. 1, 2. Colb. 1. 2.Pari8* 
Chiffl. Stc. atqne ex prscedenti vo« 
cnla miiUum ea prodiit. Straboni 
porro lib. iv. pag. 190. ab Icio Mo- 
rinornm, nnde solvit in Britanniam 
Caesar, trajectos est cccxx. stad. 
hoc est XL, M, paa$, non L, 

108. Ibid. A Silurum genie^ XXX, 
M» |NUi.] Solinns, cap. 22. pag. 42. 
Siiurum gentem sitam in BritaonisD 
ora contra Hiberniam,dnm hunc Pli- 
nii locnm transcripsif, insnlam male 
credidit. Nec freti, quod interjacet, 
•pattnm sunima fide retulit, cum la- 
tilndinero ejn% scripsit in CXX,M, 
paseuum diff^ndi» pro XXX, sic enim 
Mss. omnes babent R« 1.2. Colb. 1. 
2* Paris. Chiffl. Libri editi, perpe- 
ram XX. 

109. C ap. XXXI. Univenam eram 
XVIli, M, P, Agrippa, GaiUamm m. 
Ur Rkenmnf ife,] Libri bactenos ediii 
hoc tantnmy Agrippa umivertaTum Gal* 
liarum inter^ ipc, Verum ex Mss. R. 
1. 2. Colb. 1. 2. Paris. et Tolet. lec- 
tiene, qoaro secnti snmns, tres omni* 
00 appotite reddi mensarsB videntor^ 
ex comraentariis Agrippae decerptai : 
adiiavigationis primnm Gallicse or« 
totio^, per Oceannm a Scalde fluvio 
asquead Pyrenaeom, qoae colligat 
X vm, boc est, decies octiea cente- 
na M. pass. Mediterranesa deinde 
longltndinis : et latitndinis dcnique 
earundem Galliarom. Sic paulo post, 



nbi Gebennam et Jiiraii» libri impre^* 
st babent, Jurai mnltitndinis numero 
Mss. iidem repraescntant : qnemad* 
modiim 11 1. 6. * montibus Gebenna et 
Jnribiis ' dixit. 

110. Ibid. BeUovaa] In Edit. Parm. 
BeUovaei^ Batei, Frobenins, Bettoraeif 
HoMsL Mss. Reg. 1. BoUovaei taa« 
tom. Reg. 2. Colb. 1. 2. Paris. Cliiffl. 
BeUobaei, Ex qnibns Bellovaei •olhm 
•cripsimns, expnncia voce Bossi, vel 
Haaei, qnos in boc terrarum Cractn 
niillns agnoscit. 

111. Ibid. Ulmanetee] Ita Mss. 
omnes, et libri editi ante Hermo« 
lanm, qiii Utbaneete» ex Antonino 
rescripsit. Xovfidr^ieroi Ptolemspo di- 
cnntnr, in codice Ms. Collegii nostri 
Parisiensis, atqne eornm oppidum 
Ratomagns, in Belgica, oltra Seqaa- 
nam, ad ortom. Eosdem esse sane 
arbitror, qui Antonioo Ulbanectes, 
Sylvanectesqne postea snnt appeU 
lati : qno plane modo qui Suessionea 
dicnntur, lidem sibilo denito Obicao» 
V95, et Senones '^yom in cod. Ms. 
Collegii Paris. a Ptolemco vocan* 
tnr. lo libris quibusdam editis, ante 
Ulmanetee addnntnr Veruni Uberi^ 
quos nec Ms^. codicum, nec scripto* 
ruro veternm nllus agnoscit. Viro- 
danos novi, qnorom ager le Verdu* 
noif , oppidom Frrdioi. Vernnos noa 
novi. 

112. Cap. xxxii. ridiicmses, Bo- 
iliociastei] Ita qnidem Mss. omnes : 
sed vox ea prior inepta qaedam pos- 
terioris repetitio nobis videtur : quam 
qui confidenter expnnxerit, etsi de 
Vidncassibas ante statuerim, quod 
timide feci, non ei dicam impiug«m« 
In libris post Herniolaum editis, pro 
Bodascasses, Fodtcassei legitor, Pto« 
lenia?i BiSoMc^tf-ioi, qui cum Viducassi- 
bus Plinii babere nominis affinitatem 
videantar, in inferiorem Britanniam 
prope Osismiof» fanumque S. Brioci 
ablegandi sant. 

IIS. Cap. xxxiii. 7arMfiif«s, Ba^' 
eabocuiee] Prios Latutatee corropte 



876 NOT^ BT BMBNDATIONB8 

legebatar. Tarnsatiain meminit C«* dem montium per mediam HUpa- 

sar, Bell. Oall. lib. iii. pag. 88. ' Vo- niam doctu ae Teluti cnna in occa- 

catea/ inquit, ' Taroaates, Elnsates.* nam asqae Oaditanam. Hoc vero 

Pagum bi tenuere, coi nomen hodie- cnn minime perviderint viri «liaa 

que priacum, le Tunan, ut rf>cte vidit eruditi, Piotianniy et SepuWeda, int* 

Mariana, Hiftt. Hisp. iii. 18. p. 118. rum quantas inter se litea de Tero 

£jus pagi capat Atareniium civitas, hijas loci intellectn moverint : qoea 

Aire en GaBcogne. Qni moz pro Ba* aliter assequi se non posse arabo 

$aboeaie$, piitmt Basaftf, Boatee, legl confessi snnt, qnam Plinii verbis im- 

oportere, Bofttiumqoe civitatem olim mntatis, atqne in contmriam plaoe 

Boium fuisse ex libello Prorinciarnm sententiam detortia t dam ille in Pli- 

Rom. afferunt, teste atnntnr dnbi« nianis Observationibas, «6 exmriu 

admodom fidei, soa somnia saepe pro 6rwRolt tn occasam «Bfwnoeitalem : isie 

▼ero obtrudente, cujns mendacium Epist. iii. 40. p. 184. *ab ezortn 

hac in parte detegit Valesius, in No- eqninoctiali in occasnm vstivum/ 

tit. Oali. p. S29« censet legi oportere : reclamanribna 

1 14. Cap. xxziv. /psa Pyremai libris omnibns, tnm editis, tnm ma- 

jiiga ab exortu tBquuioetiali fum ni oe- nn exaratis : atqae adeo ipao recln- 

casvm bmmaleml Ipsa, inqnit, Pyre- mante Plinlo, cnjas mentem Mela, 

na?i juga Hispaniam sic irrnmpnnt, nt qnem transcribit, planam facit. 

ab exorttt aeqninoctiali qnasi ccepto 115. Ibid. Bremaree Udert tepUm^ 

corsn, per totam provinciam longa trtoiiaii, quam meridMoaa] Abest ea 

serie immissa, perveniant demnm in vox eeptemtrionoH a Reg. codd. Sed 

occasum brnmalem, et ad ea Baeticas incuria amannenainmy ut arliitrory 

provinciae littora, qnae occidenti snnt praitermiasa : nam et orationis seriea 

adversa : atque ite Hispaniae partem id postnlat signari, qnod meridtano 

qnae a Ruscioone Oades enntibos adversnm sit : et ipse Mela. a qno 

dextrs est ac septemtrionalis» fscinnt mrsnm haec Plinins mntualnr, loco 

breviorem, et angnstiorem, qnam me- proxime ciiato, geminom illud latos 

ridiana est. Hanc eme scriptoris agnoscit : ' Tarracooensis,' inquit, 

sententiam prodit apertissimo tum * altero capite Oallias, altero Bmti- 

ipsa oratio, tnm vero maxime Meia cain, Lusitaniamqne contingens, ma- 

Pomponiut, qnem hoc loco, nt solet, ri latera objicit nostro, qoa meridiem ; 

exscribit. Sic enim ille ii. 6. p. 40. qua septemtrionem, oceano.' 

«Pyrenaens primo hinc (ab Eliberi 110. Ibid. FlortoMfa colrato. Ciet- 



et Rnscinone) in Britannicnm pro- la<tni JX. regio CatUabrormm^ Prm- 

cnrrit oceannm : tnm in terras firoiite postera interponctio prius omnianis- 

converans, Hispaniam irmmpit, et cebat: Fkanabriga, coionta IX. d- 

minore ejus parte (nempe qoae sep- vUahm, Regio Cautabraruau Qniaco* 

temlrionem respicit) ad dextram ex- ioniam novem civitatnm nnqoam 

clnsa, trahit perpettia latiera conti* inaudivitP Ipsam regionem C^nta* 

nnus, dooec per omnem provinciam brornm civitatibns oovem coostare 

longo limite iromissns, in ea liitoniy ait. Sic iii. 8. ' In Antrigonnm de- 

qnae occidenti annt adveraa, perveni* cem civiiatibus: Carietes et Ven- 

at.' HacteniisMe1a:nijusexoratioae nenses quinque dvitatibus, &c. In 

intelligitnr, non de tola illa montts Vaccvornm xviii. civitatibns/ Ste, 

Pyrenei latitudine ac serie nunc agi, £t libri hujns cap. 7. similiter : 'Re- 

qnae ab ocesno Cantabrisqne ad Ibe- gio Messenia doodeviginti montinm.* 

ricnm niare pertinet, qiia in Oallias 117. Ibid. OryeneMesct s Canta6rts] 

ab Hispania iter est : sed de eornn» In Mss. Reg« 1. OrgenoiKsci e Coiila- 



AD C. PLINIl 8BGUNDI LIB. IV. 877 

brU, Colb. 1. Orgemmuei. Colb. 9. tos Solinnm Martianomqao, M«f- 

Originomiiei. Plinli editorei Inde nnm promontorium, aive Olisippo- 

nobis Origenot commenti iinnt, Ori' nente, idem cnm Artabro exisiimawe 

^reni wii$ti8 CmUaltrig, qnoi nec libri, aiont : qttanqoam si error est» non 

nec anctores olli agnoscnnt. Foit in Pliniom ipsnm, sed in eos conjiei 

aliquando eom scrlbendnm pntarem : potins oportnit, quos ejus senteniim 

Cmrgitmii mMts Cmttabria ; qnoniam appellat anctores. Est tamen simile 

Cnrgionios a Cantabris faiigatos cre- veri, etsi id nnllns veternra prodat, 

bris incnrsionibus scribit Fioriis ir. e«se Artabrnm promoatorinroy snmto 

12. p. 198. Sed indubitata deinde ab Incolis Artabris, aot dato his no- 

visa emendatio est, Of^r9io««SA e mine, illud quod Celticnm c«p. snp. 

CanUkriM^ qnam totidem pmne apici- Plinins Pomponinsqne, NerinmStra- 

bos libri omnes condltivi eihil>ent, bo ae Ptolemaens vocarnnt. Ve- 

firmatqne egregie Plolems^us, ii. 0. mm isto disterminari cmlumy terras, 

nbi in oppidis Cantabrornm medi« maria, aeo Olisipponensi, atqiie adeo 

terraneis prope Astnres, 'A/yytWfwo'- defendi a culpa Plininm minime 

Koif appellat, band dnbie pro *0^k^- posse, ut Pelicerins aliiqne conten- 

fuoKop, dnnt, tam falsnm est qnam qnod fal* 

118. Ibid. Eiieuide afivmine slssimum. Qnid Hispaniae iatns esset^ 

NaoUmHeme'] Ita qnidem Barbarns qnid frons, nesciisse ii vtdentnr. Nos 

reposiiit, ex Ptolem. ii. 6. apnd qnem siioloeo aperoimtis, interpretationem- 

NoetilXXtftMrof amnis meutio. At qne nostram haec Plinii Pomponiique 

idem et Vafiimt qnoque worafuB me- locaecregie constabilinnt. Ille enim 

minit jnxta Navilubioiiem : onde dehocipsopromontorioOlisipponensi 

forte defendenda vetns lectio codi- ii. 112. ' Promontorium Artabmm/ 

enm R. 1. 2. Colb. 1. 2. et Parm. inqnit/qnolongisBimefronaprocnrrit 

tdit.AJIamiM€NaoiayAUnonee: nnde HispaniaD.' £t boc ipso libri hnjns 

nnde tandem Albiones ii appellatio- cap. * Promontorinm Sacrum e media 

nem sortiantnr. Ceterorum qnoqne prope Hispaniae fronte proailit.' Qul- 

popnlornm obscnra nomina, sitiis ia- bns verbis prodit apertissime tribns 

eertns* Id nuam liqoet, a flumine omnino froatem eam efiki promoa- 

moz appellato, ad promontorinm toriis. A Junooio, quod est circa 

Celticuro, Cap de Fineterref oram Gaditanum frettim, incipere : in Sa^ 

oaaem tennisse. la Mss. niox ap- cro, qood S. Vincentit vocantf esse 

pellatis, legi: ifilgiMrrt csfaomaae mediam, nbi capnt EtiropaB statni- 

Nartat, ladom^ Arromiy Arroirebte. tur a Dlonys. Perleg. vs. 562. ad 

110. Cap. XXXV. Oppidum ei fia- Artabrum deaique longissime pro« 

mea JEmieiam\ Prins Jlftatam legeba- cnrrere, ia quo desioat. Inde versns 

tnr. At est Alfdnor oppidnm Losi- Oallaeciam facto circniin, latns inci- 

taairo Ptolemco ii. 5. item Antoni- pere septemtrionale Hispanim Ln- 

■0. Et in Conc. Tolet iii. apnd sitaniaeque. Namqne, tit Pomponius 

Loaysam, p. 228* Possidoains Emi* tradtt, ii. 6. 'Lnsitania oceaao tan- 

■icatis Ecclesim Episoopns subscri- tnmmodo objecta est : sed latere ad 

bit. In Mss. Reg. et Colb. et in edit. teptemtrionem, froate ad occasuro.' 
Parai. Enmeniam, 121. Ibid. OceanMoque GaUieoe] I» 

120. Ibid. PromonioriMmj qnad aias CWffl.eod. Calakue, sea potiiis CU- 



Artabeum'] Pelicerius la notis Mss. laicuef a gente CalUica, boc est, OaU 

enm Piatlano, Casanboao, Resendio, iaacis. At valgatam scriptnranp de- 

Salmasioqne lo SoUn» p. 276. insignl fenduat eodices Reg. et Colb. Mar- 

oaac crrore Plinian, et iilam secu- tiaaoa qaoque^ lib. vi. c. de Hiapa* 



878 NOTJE BT BMBNbATfONES 

nia, p. 24». Qnin ipte Plinias ix. S. aratis» R. 1. 2. Colb. 1. 2. Parii.ChH&, 

oceanani bnnc Oallicuni Tocat, vt et Parm. edit. legitnr, Potintamm a 

8U0 loco monebimus. paletf . £t de pnteit qnidem in Oa- 

122. Ibid. Comcordienteit. Elbocori, dinm insnla frequentibos prolixam 

JnienmnienaeM] In Mss. Reg. Colb. concertationem Strabo inttitaii, ex 

&c. et in edit. Parm. Concwrdienseif Polyb. lib. iii. p. 17S. Quamobrem 

et Boecori^ Ipao elementornm ordine a vetere scripttira discedere Henno- 

admonitns Hermolaus reposnit, Coa- ktom fortasse non oportiiit ; qnao- 

eonHeiisef gat et Boccori ; ratns faoo qnam ei scriptores oec panci favent, 

loco Boccoros perse non posse nonii- nec ignobiles: nam Festns Avieniia, 

nari. £go vero sinceram loci biijos in Descript. Orbi», vs. 611. ' Otdir 

arbitror lectiooem, quam attuli. priinairetnmsolidasnpereminetarcf, 

Nam apnd Ptolemoenm in oppidis Hopc Cotiuussa prius fuerat tnb oo- 

Lusitanise mediterraneis, ii. 5. *£X- mioe prisco, Tartessuraqne dehinc 

Ko^U recensetnr, literis permnta- Tjprii dixere coloni : Barbara qoin 

tis band dobie, pro *EXfioKopis» etiam Oades hanc Ungna freqiieotst : 

125. Ibid. Iniennnieneee] In Mss. Poenns qaippelocum Oadir vocatoa* 
Reg. Colb; Cbiffl. Paris. &c. intenn-' dique septum Aggere praeducto.' Di- 
feiwesb Editi libri, iaferattfensee. onysinm Festos expre8sit,qnivt.450. 
Nostram emendati^nem defendit KXi^o/Uiniv KorcvoSasr ^^q^tC^am Vi- 
Omteri vetos Inscriptio, p. 102. In- Seipa. Adde TzetxeD, Chiliad. viif. 
TBRANiiiEMSBS. Et niulto etiam ma- Hist. 216. vs. 681. 'H vw viins^Ti' 
gis PlilegoD Traliianus dte Longaevit^ Sci^ tV icX^ccy Ko^MviUni, Tb wpi^ 
cap. 1. p. 113. scribens» *lrT§pavaiaia ititoiidJ^eto tV KXnffof RoriyoMro. 
9iKts Aevtrerou^s, 127. Ibid. In hae Genfonet lubtiMe 

124. Cap. XXXVI. JjpitMS spoltam o quUntsdam exieliMMntur, quorwn «r- 

XV. M, pa$8.'] Ita quidem lltMri om- «enta HeraUea abdmxerit] Sic libri 

■es : at longitodine insulm Oadium, omnes incredibili coDsenso, tiim ns* 

et latitudine jam signata, reliqnus bu exarati, tnm editi etiam ante Frs- 

tantnm videtnr esse ambitus: qni, si benium, qui nnmero singolari legit: 

longitudo est xii. m. pass. fieri non earisiiaMiiicr, c^jum armentUy ^v. Sstii 

potest, quin fcre xxx. passuum mil- audacter id qjnidemy Ubris refrsgan- 

liacolligat. tibus. Nec tamen snm oesciai a 

126. Ibid. Abeet a coniinente .... Orvcis dici promiscne rqfwjkr r^pv^ 
mtmis pedes DCC.] Sincera hiec om- pos, et Tnpvivns TripvSpov, Unde Sie- 
Binm codicum lectio est, R. 1. 2. plianns de hac insula : *EpA$9ta nieot 
Coib. 1. 2. Paris. Chiffl. et Parm. Tripv6yov, £t Txetzes, Chilisd. IT. vt. 
edit. Frobenius prior, qnem secuti S61. 'O Vnpv6tfns fioffiK^ Mipx^'^ 
deinde aunt oeteri, passas DCC, re- Balas, k, r. \, 

posnit. Vemm a continente angus- 128. Cap. xx xvii. A Tanai asfse 

to spatio, et veluti flumine abscissam Gadee LXXXIL XIV, M,] Ita libri 

Oadinn insulam anctor est Mela : omnes. At si octnagies quinqniei 

Polybins, et Solinns cap. 2S. p. 44. oentena et sexaginta octo millis pssi. 

cum Plinia, pedibns septingeniis : auctore A.rtemidoro patet longitndo 

Strabo lib. iii. p. 167. stadio definit, ipsa totius terrse, ab ortn ad oecs- 

hoc est, cxxv. pasaibna, pedibus aom, hoc est, ab India ad HercQlii 

vero Dccxx. cotiimnas Oadibus sacratas, nt ir* 

126. Ibid. Cottnneeam apnd eo$ oo- 112. Plinius prodidit^ qno pacto 

eatam'} Vereor ot illud apnd eoe Pli- Eoropse unius longitndini octusgies 

Bianum sit Certe in Ubrls mana ex- et bis centena et quatoordecin millis 



▲D C. PLINII SECVNDI LIB. IV. 



879 



idem SMignare potnerit ArCeiBidorns, 
non sane video : nisi si h»c adnavi- 
gationls per sinns omneSf intimosque 
sinnnm. recessns a Tanai Oades us- 
que institntae mensnra est. 

129. IUld.JSst amiem ipnuM ItaHa^ 
yi dixhnmsy XL XX.^ Ita libri omnes 
nianu exarati, R. 1. 2. Colb. 1. 2. Pa- 
ris. &c. Vulgati, XII. XX. Pelice- 
ritts in Notis Mss. et Pintianus, X. 
XX. quoniam Plinius ipse eo loco 
qoem nnnc spectat, iii. 0. Patet 
Italia, inquit, ' longitndine ab Alpino 
fine Prsetoriae Angustap, per Urbem 



Capnamqiie enrsn meante, Rheginm 
oppidum, in hnmero ejns situm, a quo 
▼eltiti cervicis incipit flexns, decies 
centena et viginti millia passunm.' 
Verum cnm idem his verbls statim 
ista snbjongat: 'mnltoqne ampllor 
mensnra fieret, Lacininni usque, ni 
talis obliquitas in latus digredi vide- 
retur/ hanc ipsam mensnram am- 
pliorem snperiori adjici modo perspl- 
cnnm est, qnam centnm millinm pas- 
snnm esse, tnm ex cap. 10. tum ex 15. 
ejnsdem libri colligimus. 



C. PLINII SECUNDI 



NATURALIS HISTORI^ 



LIBER V. 



Africa Asittque pars, 

I. Aprigam GrsBGi Libyatn* appcllavere, qua mare ante 
eam libycnm incipiens iEgyptio ' finitar. Nec alia pars 
terraram paaciores recipit sinas^ longe ab occidente * ^ lit* 
toram obliqao spatio. Popalorum ejas^ oppidoram nomina, 
vel maxime sant ineffabilia pra^terqaam ipsoram lingais, 
et alias castella ferme ^ inbabitant. 
(i.) Princip ^ terraram Maaritanise appellantur asqae 



^ ^ ■^^^^^^^ ^^ 



Cap. I. 1 Margo edd. Dalec. et Gronov. et mare ante eam lAhfam: JE- 
gypi^; ChifB. «t mtre anU eam LUnfcum: JEgyptio,^2 Haec, longe ab ocd- 

NOT/E 

» Graei LUrffom'] Ab Afro Libye rmm. Nam PomponlQin seqnitiir, ca- 

Herculh fillo, inqnit Martlanos, llb. jns haec Tcrba, r. 4. ' Nnnc exactius 

^t. cap. de Afrlca, pag. Slf . ▼«! a oras sitnsqne dictnro, inde eit com- 

Libya fcemina Epaphi illfay ut alt modiuimnm hicipere, nnde terras 

DionytiuB in Enttatb. oceanns ingreditnr : et ab ils potis- 

^ Longe ab oeeidtnie^ Longo admo* simnm qn« inflnenti dextras snnt.' 

dnm spatlo ab occasn fretoqne Oadi- Et cap. 5. * Hinc in nostrnm mare 

tano JEgypfam nsqne iacnrvantlbns pergentibns 1ft?a Hispania, Manrita- 

sese molliter littoribns. nia dextra est.' Idcirco Mels Pll- 

« Caetella ferme] Non cincta moe* nioqne principia termram Hlspanltt 

Bibns oppida. Manritaniseqae appellaatnr. 

* Prineipio] Vel, Prkwipia terrO' 

Delpk, et Var. Cta$. PUmiue. l K 



882 



C. PLINII 6ECUNDI 



ad C. Cadsarem'' Germanici filinm regna, saevitia ejas io 
daas ' divisse provincias. Promontoriam oceani extimom « 
Ampelusia nominatar a Graecis : Oppida faere, Lissa ct 
Cotta * ** ultra columnas Herculis : nanc est Tingi,* quondam 
ab Antaeo J conditum ; postea a Claudio Csesare, cum colo- 
niam faceret,'' appellatam Tradacta Julia.^ Abest a Belone, 



*#>^**^**s^*^* 



dente, Dalecampio snpervacua videDtnr.— 5 Ita codd. HardaiDi et Chiffl. 
cnm edd. Harduin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et FranE. Lixu, Cotes Vct. Dalcc. 



NOT£ 



« Ad C. Caiorem] Caligulam. At 
Dio lib. LZ. pag. 671. Clandium Cs- 
sarem hnjut divitionis auctorem fa- 
cit : 'O K^mUios Sixp 'rchs Ma^povs robs 
6wiik6ovs iv€iiuv^ h rc rit ircpl Tiyyaf^ 
Koi 4s r& irvpi Kauri£pciciy* lu^ &inrtp ical 
iyofidfoin-aiy Claudiue Mauros dnplici' 
'ierdivieit: in eoa qui ad TVn^n, et qui 
ad Cteeaream: unde et nomen habent* 
A Caio forte cooititnta, ac delibera- 
ta : perfecta postmodum a Claudio 
cst. Ptolemeum enim Jnbae filinm 
Mauritanie Regem contobrinnm 
8UUU1 Caius interemit, qnare saevi- 
tiam ejut Piinins nunc incusat. Vide 
Dionem lib. liz. pag. 659. 

' In duoi] Tingitanam et Cssari- 
cnsem* Tingitana pertinet a freto 
Oaditano, ad fines utque Marocani 
regni. De Caesarienti inferiut. — * In 
nnmmis semper matiietania ett.' 
Ed. eee. 

V Oceani exHmum] Ultimum, in ip- 
so freti aditu potitnmy qua. in medi- 
terranenm sinnm oceanus influit. Ca- 
bo Deepartel valgo dicimosy inquit 
Mariana 1. 1. Hist. Hisp. i. 22. p. 41. 
Ptolemeo iv. 1. ett K^imis htponf* 
Mela I. 6. a qno hsc Plinius mutua- 
tut ett : ' Africae/ inquit, ' caput 
atque exordiiim est promontorium, 
qnod Oraci Ampelusiamy Afri aliter, 
sed idem significante vocabulo ap- 
p«llaDt:' nenpe Kj^rnp^, Bochartns 



Parle ii. Oeogr. i. 5T. p. 715. Poe- 
not scripsisse existimat qoip Ceiepk^ 

id estf roS rpvySnfroSf snndenuaHtiem 
"Afi.TtXos Graecis vUem sonat. Vitiam 
feracem hanc oram ntroqne littore 
fuitse significat ilummns Colooise Jn- 
liae TraductSy de qno dicetnr in No- 
tis et Emend. num. 1. 

^ lAeea et Cotta'] Fnere, inqoit, 
olim h»c oppida: nunc bellls atlri* 
ta, nomen tantum et locum servaDt. 
Idem Plinius zzzti. 6. * In oceano/ 
inqnit, 'ad locnm Mauritanivy qni 
Cotta vocatur, non procnl laxo fla- 
mine.' 

1 Nune eet Tingi] Ptolemapo iv. 1. 
Ttyyts ^ Koi Kaurdpoia, Hodie Tanfer: 
paret Anglonim Regi.- 

J Ab Ant^eo] Ita Soiinns cap. 24. p* 
45. Non ab Antso modo id condi- 
tnm, sed et oonditnni ibi Antsoai 
auctor est Pintarchus in Vita Serto- 
rii, p. 672. a quo refossnm toBinliini 
scribit» corpus repertum LZ. cobilo* 
fom : qnam fabulam a Oabinio pri* 
mnm disaeminatam in vnlgns. Ro^ 
manarum rerum scriptore, admoDCt 
Strabo lib. zvii. p. 820. 

^ Cum coloniam faeeret] TingitaoU 
oHm ab Aogosto civitatis Uintum jo- 
re donatit, nt auctor ett Dio lib» 
ZLViii. p. 884« 

1 Traducta JiM] Vtdo Notas et 
Eroend. num. 1. 



NAT. HIST. LIB. V. 1. 



883 



oppido Bfieticae» proximo trajecta^ xxx. m. pass.'° Ab eo 
xxv. M. pass. in oraoceani/ colonia Aagusti Julia Ck>n- 
stantia Zilis/ ® re^m ditioni exemta^ et jura p BsBticam 
petere jussa : et ab ea xxxii. M. passuam colonia a Clau- 
dio Csesare facta Lixos,'' vel fabolosissime antiquisnarrata. 
Ibi regia Antasi^'^ certamenqae ' cam Hercale : et Hesperi- 
dum horti.^ Affanditur^ aestaarium^ e mari flexaoso meata, 
in quo draconis "" castodias instar fuisse nanc interpretan- 



*^^^*^^* 



lAMy Cotei edd. Tett. et Gronov. — 4 Vox trtfftef non legitar in Chiffl.— 
5 Zubil Vet. Dalec. ZuU» codex alter ap. Dalec. Julia Contiawtia, ZilU dis- 
'tinctim Gronov. et edd. vett. Mox, etjwca tn BcBtieoM . • . . a6 anliquia rdd. 
jett. ante Hardnin. Utramqiie prvpositionem non agno$cnnt codd. Hardaini 
et Clitffl.— 6 Ita codd. Hardnini, cnm edd. Hardnin. 1. 2. 3. Miller. Bipont. 
et Frans. AffmdUur etiam etitwttiam-cQ^, Dalec. Affunditur axUem huic artua» 



NOTJE 



» XXX, M, }MiM.] Solinuf cap. 
24. p. 45. et Martianoa lib. vi. cap. 
* Alia divltio Europse/ p. 215. zxxiii. 
M. paM. Spatiom Strabo non defipit, 
lib. III. p. 140. aed a Belone Tingin 
proximom ease tngectoro ait. 

" In era ocemit] Qna se a freti an- 
gustiis Sectit in occasom oceanaty et 
verglt in meridiem. 

« JuUa ContiaUia ZUu\ Snnt enim 
luec eonjnnctim legenda, non divi- 
aimi nt prius, Julia Constaniia^ ZiUs : 
ne dno diversa existimentnr oppida. 
Ut Tingia Traducta Jnlia, ita Jolia 
iConstantia Zilis est cognominata. Z^- 
A» est Straboni, lib. xvii. pag. 827. 
Antonino, 2iiH»^ Vetns inscriptio in 
Thesaoro Ooltzii, Col. Constahtia 
2iLi AVGVSTA. Vetnstnm retinet no- 
meny prspfixo Arabum articulo, Ar- 
aUkif in regno Fet» 

p Ei jurd] BaeticsB jnrisdictioni 
ascripta et contribnta Zilis est, di- 
tioni Mauritanis regnm exemta. 

4 Lisof]Hodie Larachey testeJ. B. 
Gramaye, Afric. Illnstr. iv. 1. p. 96> 
AlCa PtolemsBO iv. 1. AI7I Straboni, 
•loc. cit 



' Ibi regia AnittiJ Haec Martianus 
iitdem fere verbis, lib. vi. cap. de 
Africa, p. 216. et Solinos, cap, 24. p. 
45. Lixon Colonlam appellat etiam 
Atttonini Itinerarium. Descrlbitur ea 
regia a Lncano iv. 590. * Inde pe- 
tit tnmulos, exesasqne undique rupes» 
Antaei qnae regna vocat non vana ve- 
Histas. Hsec illi spelnnca domns : 
latnisse snb alta Rnpe fernnt, epnlas 
raptos babnisse leones/ &c« 

■ Ceriamenque^ De quo poetice mnl- 
ta Lnranns, loc. citat. et fabnlosissi- 
me Apollodorus de Diiis lib. 11. p. 
129. seu quisqnisaliusejnslibriiiuc- 
tor existit. 

< Hesperidum horti] De bis dieemns 
cap. 5. Hornm sitnm indicat expres- 
sios ipse xix. 21. • 

■ Affunditur] Martianus loc. cit. 

^ In quo draeenit'] In flexnoso »• 
stnarii bnjns meatn, inquit, species 
qnsdam cernitur, et aimilitndo dra- 
conis : hinc locus fabnla» datns, an- 
riferi Hesperidnm neriioris aurea ma* 
la a dracone pervigili cnstodiri. So* 
lini paraphrasis, loc. cit. ' Flexuoso 
neatu sBstaarium e mari fertnr» adeo 



884 



C. PLiNII SeCUNDI 



tan Amplectitttr intra se insulaiDy qaam solam e Ticino 
tractu aliqnanto excelsioroi non tamen aestus ^ maris iniuif> 
dat^ Extat in ea"^ et ara Herculis, nec pre&ter oleastros 
aiiud ex narrato illo aurifero nemore. Minus profecto mi- 
rentur portentosa Graeciae mendacia, de iis et amne lixo ' 
prodiia» qui cogitent nostros nuper ' paulo minus monstrifk^a 
qufledam de iisdem tradidisse : Pr»validam hanc nrbem 
majoremque Carthagine magna ; prseterea ex adverso ejns 
sitam, et prope immenso tractu ab Tingi: quaeque alia 
Comelius Nepos avidissime' credidit Ab Lixo xl. m. 
in mediterraneo altera Augusti colonia est Babba/ Jalia 
Campestris appellata : et tertia Banasa,** lxx v. m. Valen- 
tia cognominata. Ab ea xxxv. m. pass. Volubile* oppi- 



rtmfi Gronov. et edd. vett. Mox, tn quo draeome* Chiffl. — 7 Vet. Dalec et 
cod. alter ejnsdein, tfiimdajif. — 8 Vet. Dalec. audadnime» — ^9 SiAuba Vet. 



NOT« 



sinnoftis lateribnt tortBOsnn, nt vi« 
•entibtu procnUapsus ani^ueos fracta 
vertigine mentiator : idqne qnod hor- 
toe appcllavere, circnmdat : «nde 
ponuNmm cuttodem interprelantea, 
•tnixeront iter ad mendacium fabn- 
landi.' 

* Non immen aelue] Solinns loc. cit. 
* Planiiiet manet ticca,qnamvifl pro- 
na •nperveniant equora,' &c. Fabn- 
lit id Strabo aoceiMet, lib. xvii. pag. 
S36. 

« Extat in ea] Solinus : < Sed haec 
iDanla stnabus alvei recnrrentity et 
in qaibotdam «eqnorit spiris sita, 
preter arbores oleaatri similet, et 
aram sacram Herculi,aliad nihil praa* 
ferty quo propaget vetnstatis me- 
noriam.* De ara Uercniis, Strabo 
loc. cit. 

y Amne Uxe] Hodie iMcewf, cnjns 
ia oslio sitam lizoa oppidniH. Qora* 
M^ fiiya Ai^os, Kt^ T^ «otyCmfr A((ov, 
Scylaci, p. 60. 

■ NotUve nufer] Oabinina9..credOy 



•nglllat, Ronnnarnm i^eraoi aeriplo» 
rem, qiiem annalibna anity qnoa de 
Manritania condidit, fahnloea ialaza* 
isse anctor est Strab. lib. Z¥ii. png. 
S29. 

• BMa] Bdfia Ptolenas» it. 1. 
Stephano, Bo^at, «tfAir A ijMi | i> ex 
Martiano in Pertplo: civeo Ittt/Nfiai 
la nnmmo Veapaaianly qnem vldi, C 
I. C. B. boc est, < CoVooia JnliaCan* 
peatria Babba.' 

k Banaaa] Tertia Angnati eolMda. 
ab Lixo lxzt. mill. pass. diataaay uA 
amnem Subur. Vdnffwa Ptoieomey 
loc. cit. PaBasam cormpte vocat 
Antoninna, sivey nt volnnt, £thicna 
in Itiner. 

« VoMnU] VolnbiUm Coloniam np» 
pellat Anton. in Itiner. OftaAoi|90^2t 
eat Ptolemso iv, 1. Nnne regni eef^ 
nominis capnt Fez eaae Oeegraplm- 
ram vnlgiia exiatimat: cob taiaeii 
diaertia verbb Plinina aasevetet ah 
utroqne mari, Atlantice et loterne, 
non ampiins xxxv. paaanum ailllbes 



NAT. HIST. LIB. V. ]. 885 

dam^ tantondem a maii utroqne distans. At in ora a Lixo 
quinqaaginta m. amnis Sabur,' * prseter Banasam coloniam 
defluens^ magnificus et nayigabilis. Ab eo totidem m. pass. 
oppidum Sala/ ejusdem nominis fluvio impositum, jam so* 
litadinibus vicinom, elephantorumque gregibus infestum^ 
molto tamen magis Aotololam ' gente, per quam iter est 
ad montem Africae vel fabulosissimum Adantem. 

E mediis < hunc arenis in coelum attolli prodiderunt^ as- 
perum, squalentem, qaa vergat ad littora oceani^ cui cog* 
noroen imposuit: eondem opacom^ nemorosumque, et sca- 
tebris fontinm riguum, qua spectat '^ Africam/ fructibas 
omnium generum sponte ita subnascentibus, ut nunquam 
satietas voluptatibus desit. Incolaram neminem interdiu 
cemi : silere omnia, haud alio, quam solitudinum^ horrore : 
subire tadtam religionem animos propius accedentium, 
prsBterque^ honrorem" elati-^ super nubiia, atqueinvici- 
niam Innaris circuli. Eundem '^ noctibus ^ micare crebris 



^^^^^^^^^^^^ 



Dalec. et cod. ejnsdem; S^lmM Chtffl. Mox, miciii/ZeM pro fMgnififfu», — 
10 Chiffl. speciet ; et panlo post, iofiaj pro 9tditUu, — 11 Chiffl. friHermu ter- 
nrem; et mox, m etoiiM. — 12 Ita codd. UardoiBi, Dalec. et Chiffl. ciiai 
edd. Haffdoto. 1. 2. S. Miller. Bipent. et Frana. Bwidemque GroBov. et edd. 

NOTiE 

dlstare Volnbilim : Fessam ampliiis r £iiierfu«]H»cpariterMartiana8, 

centnm xx. dlsiitam omnes eue con- lib. ti. cap. de Africa, p. 215. et So- 

•eotiant. linns loc. cit. p. 46. 

* Anmis Suhur] So^^Sovp Tora^At ^ Qua ipeetat AfrieaM] QnflB pro- 
Ptolemvo IV. 1. proiime post Li;Lnm prie nimirum Africa vocetar, de qua 
amni» oceurrens, Manritanise oram cap. S. 

legentibus. Hodie Subu, teate J. B. ' Pretter^] Praetereaqne. Voz 

Granaye, Afric» illustr. iv. 1. p. Plinio perquam familiaris. 

M. ^ EluH] Snbintellige, mootis, qnt 

• Oppidum Sala\ Quod nnnc SaU caput uUra nnbila condat, atqoe ad 
ease eredimue, inqnlt Mariana Hist. ipviim Lon» circnlnm accedere vi- 
Hisp. 1. 20. pag. 41. 2^ Wx» Pto- deatur. * Quod altius qnam conspicl 
lem»o lec.eit.etSiAAWc^f. 3kUi|( potest, utqne in nubila erigitnr, cie- 
Pbttoetrato de Vita ApoU. v. 1. p. Inm et sidera non modo tangere ver- 
299. At amni nonc noraen e«t Ba- tice^ sed susttnere qooqne dietns est/ 
ragrag, teste Mamolio, et Oramaye» inqnit Mela iii. 10. 

loc. cit. ^ £«iidcm naeiibui] Solinos, et Mar^ 

' AictoiolMn] De his inf«riu8. Ha- tianns, loc. ctt. De /EgipaDibns Ba- 
bet h«e quoqne SoKbus cap. 24. p. 4». tyrisqne dicemiu, cap. 8. 



886 



C. PLINII SBCUNDI 



ignibus, ^gipanum Satyrorutnque lascivia impleri, tibia- 
rum ac fistulas cantu^ tyropanommque et cymbalomm soni- 
ta strepere. Haec celebrati auctores prodidere, praBter 
Herculi et Perseo '^ ^ laborata ibi. Spatium ad eum im- 
mensum incertumque. 

Fnere et Hannonis"" Carthaginiensium ducis commen- 
tarii, Punicis rebus florentissimis explorare ambitum Afri-*- 
caa jussi : quem secuti plerique e Graecis nostrisque^ et 
alia t quidem fabulosa, et urbe» multas ab eo conditas ^ iin 
prodidere, quarum nec memoria ulla, nec vestigium extat. 

Scipione iEmiliano res in Africa gerentey Polybius An- 
nalium conditor, ab eo accepta classe, scrutandi illius or- 
bis gratia circumvectns, prodidit a monte eo ad occasam 
yersus^ saltus plenos feris, quas generat Africa, ad flumea 
Anatin ggcclxxxv.'^'' m. pass. Ab eo Lixum ccv. m. 
passuum :P a Gaditano freto cxii. M.passuum abesse. lude 
sinum qui vocetur Saguti.'^^ Oppidum in promontorio 
Mulelacba. Fluminay Subur, et Salam.'^ Portum Rutubis' 



^ ^i»^^^^i»«»i»^ 



Yett^lS Heretdis et Penei cod. Dalec — t Ita codd. Harduini, Dalec. Vef. 
et Cliifl9. noeiriiifue ad alia Oronov. et edd. vett. — 14 Codd. Dalec. Salmant. 
Martian. et Cliiffl. CCCCLXVL Moz, Oronov. et edd. vett. Lunifli CCV. 
M.paee, Agrippa Lixuma GadUoMo; sed ii»c dno vocabula Agrippa Lixum 
non agnoscnnt codd.>-15 Safiei codd. Dalee. et Cliiffl.— 16 Sulmbumet Suimi 
Cbiffl. Mox pro CCXilL quod ezliibent codd. Hardnini, et Cbiffl. et edd. 
Hardain. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et Frans. CCCXIII. legitnr in edd, vett. et 



NOT« 



1 HereuU et Pereeoi] Solinns cap. 
24. p. 46. nbi de Atlante monte: 
* Apex,* inquit, 'Perseo et Herculi 
pervias, ceteris inaccessns : ita fidem 
ararnm inscriptio palam facit,' 

"■ HonRonu] Dicemos de eo in Auc* 
toram Indice. 

** Ab eo eondUaB] Qnarnm Hanno 
ipse meminity statim Peripli ioitio» 
€uju8 fragmentnm hodieqne extat. 

• CCCCLXXXV.] Solinns, loc. 
cit. CCCCXCVL ' Qua apectat 
mont Atlas occasnm,' iuquit, ' inter 
spsnm et flumeu Auatim, per qua« 



dringenta nonaginta sex millia paa» 
Bunm infames bestiit sylvs obaideat.' 
Ita etiam Martianns, lib. ti. cap. de 
Africa 216. Tamen cnm editU ma- 
nuscripti codices concinunt. 

P CCV. M. paee.] Ita SoUnns, loc. 
cit. Vide Notas et Emend. nnn. 9. 

<i Qtft.9ocee«r Saguti] In R. 1. 6k- 
guei. Videtur esse Ptolemsi iv. !• 
et Strabobis lib. xvti. p. 825. l^art»- 
puchs Kuko6fitifos k6Kuos, qui navigan* 
tibus a Lixo in anstrum occurrit. 

' Portum Rutubie] 'Po^i^Bts AimV 
Ptolemseo iv* l. postSalam oppidi 



NAT. HIST. LIB. V. 1. 



887 



a Lixo ccxiii/ m. passuam. Inde promontoriam Solis : ^ 
portam Bisardir : " Gaetalos "" Aatololes : '7 flamen Cose? 
nam : "^ gentes, Scelaticos, et Masatos. Fiamen Masatat : '- 
flumen Darat,^ in qao crocodilos gigni. Deinde sinum 
Dcxvi. M. pass. includi montis Barce promontorio excnr- 
rente in occasnm, quod appellat'^' Sarrentium. Postea 
flumen Salsuin,'^ « uitra quod JBtbiopas Perorsos/ quorum 
a tergo Pharusios.® lis jungi mediterraneos Gaetulos Da« 
ras. At in ora jEthiopas Daratitas/ flumen Bambotam^* 
crocodilis et hippopotamis refertum. Ab eo montes perpe- 



*>*' 



Oronov. — 17 Auioteles cod. Dalee. Mox, Jbmen Voeenum codd. Dalec. et 
Cbiffl. Deinde, pro gentes, Seelaiicoey qiiod ex codd. refltitait HafdninoSi 
geniem Salaliios babet Piiitian. geniem Sceluiitoe edd. vett. et Gronov.— 18 Ita 
codd. Hardiiini et Tolet itein edd. Hardnio. 1. 2. 3. Miller. Bipont. et Frans. 
tmpeUaiur OronoT. et edd. vett. — 19 Ita codd. Regg. Brot. Colb. et Pana, 
flumen Palntm edd. ante Brotier. Mox, pro Pkaruaioi, quod exhibent Chiffl. 
et edd. Harduin. 1. 2. 8. Miiler. Bipont. et Frani. Pharueoi legitur in edd. 



NOT/E 



amnemqne. 

• CCXilL] Ita R. 1. 2. Colb. 1. 
2. et Parifl* Centenarii notam adji- 
cinnt pratrrea libri typifl excnai. 

» Soli»} 'HAibv 6pos, Soli» mons, Pto- 
lem»o IV. 1. 

■ Atfardtr] Nomen id in hac ter- 
raruro plaga soli Polybio cognitnm. 
Exifltimo esse Vaafvapiar &epay. Ptole* 
nei IV. 6. nunc ^xiiamarKm, in regno 
Marocchano. 

V Gmtulo»] OaBtnlicarnm gentium 
populi unmerosiBsimi : Autololen, Da- 
rs, &c. 

w Co««iiiim] Mss. omnes, FMCiiiim. 
Est Ptolemaeo XawrApios vorofi^f juxta 
Tojnrapiatf promontorium. 

> Fhaaen Maaaiatl MAaaa worofths 
Ptotemso, loc. cit. 

T Plwnen Darat} Hdparos worafaov 
PtolemBUS qnoque meminit, loc. cit. 
cni roox snbjongit /Uya^ Xifih^, Por" 
toM magnMM^ quem tinnt is vtdetnr 
efficere, de quo itatim Pliniai. 



> QuodappeOaiJ Snbintellige, Po- 
lybins, ex tuperioribot. Hanc orse 
Libyc», qna apectat oceanum, Poly 
bianam descriptionem baud te pr«- 
stare velle, satis aperte significat. 

• Salsnm IPalsum^ Mss. omnes, R. 
1. 2. Colb. I. 2. Paris. &c. Saltunu 

^ PeroreotJ Stepfaanns, n^ropaoi, 
inqnit, Aifiitis KOyos ft4ya «col «-oAvdb^ 
9ptno¥, Agathemerus, Oeogr. ii. 5. 
H€p6pyovs vocat. Uterqne mendose. 
U9p6paovs recte Ptolemcus iv. 6. 

c PAamsiof] ^apoUrun, HBvos Ai^in 
ahif, StephanoSy p. 691. De Perorso- 
rum et Pharusiorum situ dicemus in- 
ferlus, sectione octava. 

^ Daraiiia§] A flumine Darat, dt 
qiio soperius dictnm est, sic cogno- 
minatos. Aapdlku appellat Agatbe* 
roerus, loc. cit. et Ptolemaeus iv. 0. 

• Bamboium] Meminit bojns am- 
nis, tacito tamen nomine» Hannoin 
PeriplOy p. 89. 



888 C. PLINII SBOUNDI 

taos ' usqae ad eum, qaem Tbeon ochema dicemuji.^ ' 
Inde ad promontoriam Hesperiam ^' na^gatioiie diemm 
ac Doctium decem^ ia medio eo spatio Atlaatem locavit, a 
eeteris omnibas in extremis Mauritani» pToditam. 

Romana anna primom^ Claudio principe, in Mauritania 
beUavere, Ptolemaeam regem a C. Cs&sare^ interemtom 
nlciscente liberto ^ iEdemone, refugientibasqne ^^ baibaris, 
ventam constat ad montem Atlantem. Nec solam oooao- 
latu perfunctis» atque e senatu ducibas, qui tum resgessere, 
sed equitibos quoque Rom. qui ex eo pmfuere ibi, Atiao- 
tem penetrasse in gloria fuit. Quinque sant J (ut diximos) 
Rom. coloni» in ea provincia^ perviumque ^ fama ^' videri 
potest. Sed id plerumque fallacissimum experimento de- 
piehenditur^ quia dignitates,^ cum indagare vera pigeat, 
ignorantiad pudore mentiri non piget : haud alio fidei pro- 
niore lapsu, quam ubi falsse ^ rei gravis auctor existit Et 
quidem minus miror incomperta quaedam esse equestrisor- 
dinis viris jam vero et senatum inde intrantibus,°' qaam 



^■^^^^^^^^^^ »■ 



▼ett. et OroDOT.— 20 Cliiffl. tfictmt».— 21 Hesperu Pintiaji.— 28 MarKO edd. 
Dalec. et Gronov. prtfugientihut.—iZ Ita cod. Dalec. cum cdd. Harduin. 
1.2. S. Miller. Bipont. et Fraai. peniumque fama edd. yett. et GroDov. — 
24 Chiffl. fHMm or«/aiff«.— 25 Ita codd. Uarduim et Chiffl. Iten edd. Har- 

NOT^ 

Menies perpetua9\ Qooa Huipani Uni. Ultra roontem» inqaitt progredi 

6^i«fTa XrioM vocant. fiu ease io iateriora Liby», vidm 

K i>w«nstf] Lib. vi. c« 15. nbi et de jam potest faiaa ipsa et auctarwi 

Hesperio dictari luroiM. fide certum. 

^ A C. Cm$are] Germanici filio, ^ Dignitateel Magiatratot, Consu- 

qnem Caligolamy «t dictom eat paulo le«j Praetorea, quibus eat adminia- 

aata. trandi bdli proviocivque simnl laa- 

* lAUrtQ] Ptolemei Regis Maari- tranda» cura demandata. 

taniarum. "* Et eematMm taW« iM<riali&Mt] Mi- 

i Qatafae «tm<] En qnad Romana nns eqnidero mirorv iBquitn inci 



arma ibi profecerint : dedactm 8ciU.> perta qii«dam esae equestris ardinia 

cet colooias quinque: Aagusti tres: viris, aut etiam iis qui ex eqttcatrt 

Julia Constantia Zilis: Julia Cam« in aenatorioro ordinero cooptaotnr, 

pestrls Babba : Julia Valeotia Bana- qnam luxuris aJiquid esse adhac im- 

sa. Clandii duss : Tradacta JtUia pervium : cnjus aagacitas est eaiaaia» 

Tingis: et Lixos. tom ia exquirendis sylvis* ttiide el 

^ Perffiwn^] Subintellige, Atlan- arbores citri et clephantoraBi ebsr 



MAT. HIST. LIB. V. 1. 880 

l4ULimaB/^ cQJos efficadssima vis sentitor atqoe maxima, 
cam elKMri citcoqae sylvm exqaiTantmr^ omnes scopQli 68d- 
tuli mnricitras ac purpuris. 

iDdigenaB tamen tradunt in ora ab Sala centmn quiaqua* 
ginta mill. passuum: flumen Asanam^'' marino baustu» 
sed portu spectabile : mox amnem qnem vocant Fut : ^ ab 
eo ad Dyrin (hoc enimA tlanti^ nomoi esse eomm lingua 
conTenit) ducenta mill. passunm^ interYeniente flnmine, coi 
nomen est Vicir^ Ibi lEeuna/ extare ^^ circa vestigia habi- 
tati quondam soli, vinearum palmetorumque reliquias. 

Soetonius * Paulinus (quem consulem vidimus) primus 
Romanorum dncom transgressus quoqne Atlantem aliqoot 
millium q>atiO| prodidit de excelsitate quidem ejus, quas 



^^^^^^^^^^^^ 



dain. 1. 2. S. Miller. Bipoot. et Franz. 8enittorii,nU demiraniibus quam luxwrutm 
OronoT. et edd. rett. — 26 Vet. Dalec. iiMiiiain, et paiilo post, qvem vocaiU 
Phthut,^27 Ita Cbiffl. cnm edd. Uardain. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Fraoz. 
exisiere edd. vett. et Gronov. Mozi f^rta vettigia margo edd« Dalec. et Gro- 

NOTiE 

advehitnr : tnm in Uttoribns obeun- roale cnrsimqae leeto Plinii codice, 

dis, scopoliqae maris Osetnii, unde leripsit. Strabo, lib. xvii. p. 825. 

porpnrsB et rourieea asportantor. 'EKKigifn^^ArTiarraKaXovffur olfidpfiapot 

Vide Notas et Emeiid. min. 2. li Ai^ptw, 



» Aaamam] Ita libri oflAiies. 'A^rdita « Viw'] Aioop Ptolenmo, loc eitat* 

Tora^t Ptolen»» iv. 1. QoaDtWB forte pro Biovp, Nnuc SuSf in finibos 

licet ex sitn et iotervallo facere cob« regni Maroccbanl. 

jcctaran, ia est, qnem TabnlsB OMni. ' Ibi/ama'] In Atlante monte. So« 



vocant, cnjas in ostio Risar- Knns cap. 24. pttg. 46. ' Habitatnt 
dir esty sive Azaamurum, sic enin ante mons Atlas, nt indicat loci fa- 



dicnot, alladente etiannom eies, qnondam CHltn exercita, in qaa 

oppidi Boniine ad vetnatan amnit os<fue adfaoc vitia et palmsB eatat 

'AerdtM appellalionen. Maroccba* vcatiginn.' 

■om it annis a Feaaaao regno dister» * SuetoiduB'] De eo agenns in Anc* 

roimt. torom Syllabo. Habet baec Solinns 

• #WI] Siv« Phnth. PtoienMeo loc. iisdem fere verbiSy eap. 24. pag. 46. 

cit. Ao^, ro«ndose, ntarbitror, pro et Blo Cass, lib. LZ..pag. 670. qni 

SolbT, vel potius *Mt, Ib ostio bnjua hssc ad primom Claodti Imp. anmm 

flnminis nunc Azasia oppidnn. Ma- refert, nrbis cooditae dccxcv. Gee- 

roeelnnwB refnam fere nedinm per- sit coiM«laturo postreroo Neronis nn- 



meat. bo, L. Pontio Telesino coUega: nt 

P Uoe enim AtUuUt] Martlanos Ub. est auctor Tacttos Annal. vi. pag. 
Yi. cap. de Africa, p. 215. iidtnR, 270. 



890 



C. PLINII SEGUNDI 



ceteri : imas radices * densis altisqne repletas syWis incog- 
nito" genere arboram, proceritatem spectabilem esse^' 
enodi nitore, frondes cupressis similes, praeterqne gravita- 
tem odoriSy tenni eas obdaci lanagine : qoibns addita arte/ 
posse» qnales e bombyce^ vestes confici. Verticem ^ altis, 
etiam aestate, operiri nivibas. Decamis se eo ' pervenisse 
castris, et altra ad fluviam, qai 6er ^ vocaretar,^^ per soli- 
tudines nigri pulveris eminentibas interdam velut exustis 
cautibus^ loca inhabitabilia fervore^ quanquam hybemo 
tempore, expertum.^^ Qai proximos inhabitent saltas, re- 
fertos elephantorum, feraramqae^ et serpentiam omni ge- 
nere, Canarios appellari. Qaippe victam ejas animalis * 
promiscuom his esae, et dividua ^' ferarum viscera. Junc- 
tam iEthiopam gentem quos Perorsos vocant^ satis constaU 



00^^^^^^^^^^^ 



nov.— 28 Voc. «gfe nou legitnr in cod. Dalec. nec In Ciiiffl^29 Ita codd. 
Hardniol, cnm edd. Harduin. 1. 2. S. Miller. Bipont. et Frant. ipSi, Niger r»> 
ewreiwr Chiffl. md Niger vocaiur edd. vett. et Gronov. — 80 Ita codd. Hardoini» 
cnm edd. Harduin. l. 2. S. Mlller. Bipont. et Frana. esperto edd. rett ante 
Harduinnm ; expertue cod. Dalec. et Vet. ejusdem.— 31 Vet. Dalec itoiaa. 



NOTiB 



' luuu radieee] Habc Martianns 
quoque lib. ti. cap. de Africa, pag. 
215. 

■ IneognUo'] Incognitnm •ibl genna 
illnd arbornm Paultnus Suetonins 
memorabat, qoi citnini arborem nnn- 
qnam viderat, qoam Manras sylv«B 
siliam vocat Martialis, ez qua Atlan- 
tica munera, hoc ett, mentas citreas 
fieri idem docet, nt ino loco dicturi 
•umns, XIII. 29. 

* Qidtet addiia arU] Frondibns 
scilicet obdnctis lanngine, vel ipsi 
potins per se lanogini arte addrta: 
qna de «rte rnrsnm vi. 20. et xii. 



^ Vertieem] At si altior est ^us 
vertex, qnam nnde nives et imbres 
cadnnt, qnomodo idem nivibus obsi* 
tus dici potest? VirgUius humeros 



idcirco, non verticem, nivibns operiri 
cecinit : < Niz hnmeros inftisa tegit.' 
Sed pinifernm qnoqne capnt ventis 
et imbribns pulsari canit, poetica ni- 
mirnm Itcentia. Non omninm nltis- 
simum verticem attigisse Snetonina 
videtur. 

*■ Deeumie $e eo] Deeiraa locatione 
sen metatione castrorum. Hine snb» 
dueto calcolo» montis altitudo colli* 
gitnr esse amplins qnindecim milUa* 
rinra, etiam compntatis anfractibaa. 

J Qmi Ger] Telp PtolemsBO maxi- 
mns LibysB interioris flovins, qnl Ga* 
ramantas allnit. Vide Notaa ei £- 
mendationcs num. 4. 

« ^lriis ontflia/if ] Nempe canlnsB car- 
nis, unde Canarii, slve Kura^^iyM np- 
peUatl snnt. 



NAT. H18T. LIB. V. 1. 



891 



Juba^ Ptolemsei pater^ qui primus ^^ utrique Mauritanise * 
imperavit^ studiorum claritate memorabilior etiam, quam 
regno, similia prodidit de Atlante: prseterque^ gigni ibi 
herbam^ eaphorbiam nomine, ab inventore medico suo ap« 
pellatam. Cujus lacteum succum miris laudibus celebrat 
in claritate visas, contraque serpentes^ et venena omnia, 
privatim dicato volumine. Et satis superque de Atlante. 

(ii.) Tingitaniae '' ^ provincias Ipngitudo clxx. mill. 
passuum est. Gentes in ea, quondam praecipua Maurorum, 
unde nomen^' quos plerique Maurusios * dixerunt. Atte- 
nuata bellis ad paucas recidit'^ familias. Proxima illi 
Masssesylorum ^^ ' fuerat, sed simili modo extincta est« 
Gaetules nunc tenent' gentes, Baniurae^^^ ** multoque vali- 



Moz, viaeera juneta JEtkiopim gente Chiffl. — S2 Ed. Grono?. qui prvu, — 8S 
Tingitanm in qiiibiisdain codd. Mox, antiq. codd. Dalecanipii, et gen* in ea 
qnondam prteeipua Manronim. Deinde, edd. vett. et GronoT. unde nomenpro^ 
vinciiB ; aed rh provincia non legitar in codd. Hardtiini, Dalec. et Chiffl. — 
S4 Vet. Dalec. rediit.—Z5 MasgiUorum Vet. et cod. Dalec— S6 Ita codd. 
Harduini, cum edd* Hardnio. 1. 2. 8. MUler. Bipoot. et Franz. Bamuri edd. 



NOT£ 



* Ulrique Mauritaniee'] Augusti be- 
aeficio Mauritanias omnes obtinuit 
Juba Ptolemei pater, alterius Jobae 
F. qui eontra Cnsarem Dictatorem 
cum Scipione bellnm gessit : Csia- 
rieoBem, qnaB Boccfal, et Tingitanam, 
quas Bogudis fuerat : preter Numi* 
liicam,qnam batreditarto a patrejnre 
obtincbat. Ita Strabo lib. xvti. pag. 
828. De Joba dicemos in Anctornm 
Syilabo. 

^ Preeterque'] Prvtereaqne. Refert 
haec et Solious cap. 24. pag. 40. 
De eophorbia dicetor opportunios, 
XXV. 88. 

« TingitaniaJ Sic vetos inscriptio, 
apnd Ooltzium io Thesaoro Mss. 
tamen R. 1. &c. Tingitana, Ptole- 
roiens qnoqnei tv. 1. Tryytrdpriy vocat. 
Eadem porro et inferior et citerior 
Manritania appellata : non item Siti- 
fensis, ot quidam volnot. De Tin* 
gitansB loDgitudine coocinit Plioio 



MartiaooSy lib. vi. cap. de Africa, 
p.210. 

^ Unde nonun] Utriqoe proviociae, 
TiogitansB ac Csesariensi. Libri hac- 
tenns editi, undenomen provincieB, ma- 
nifiesto glossemate. 

* ilfattmstos] McwpoAriOf fikv {hfb r&¥ 
*lXkfp^¥ \ef6/A§yoi, Mavpoi 8* twh r&p 
'VcofAoUtr, A Grtecis Maurutiif Mauri 
a Romanie voeati, inquit Strabo lib. 
XVII. pag. 825. 

^ Maesaaylorum] VLaffaawwKiMf Stra« 
boni, pag. 827. In ora interni seo 
rocdilerranei maris, nsqne ad Molo- 
cliam amoem. Diversi a Masssesylis 
Massyli, de qoibns dicetor cap. 4. 
Priscianns io Periegesi, pag. 868. 
* Post bos immenssB Nomadom de 
seroioe gentes, Atqne MassBsylit, oee- 
Don Massylia proles.' 

ff Nune teMenlt] Provinciam obti- 
neot habitaotqoe Tingitanan : e 
Cssariensi Maoritania buc profectm. 



893 C. PLINII 8K0UNDI 

dissimi Aotololes : ^ ct boram pars qnondam Vesani^J qai 
avulsi bis propriam fecere gentem, versi ad ^ JBtbiopas. 
Ipsa provincia ^ ab oriente montaosa,'? fert elepbantos. In 
Abyla "" qooqae monte, et qoos Septem ** fratres a aimilt 
altitndine appellant : ii freto immtnent joncti Abylae. Ab 
his ^ ora interai maris. Flomen Tamoda p navigabile, qoon» 
dam et oppidom. Flamen Laod,^'> et ipsom navigiorom 
capax. Rasadir " ' oppidom et portos, Malvana ' fiovios 
navigabilis. 



^^ ^^*^>^^^^ ^^ 



▼ett. et OroDov.— 37 Edd. vett. et Gronov. motUom. Mox, Vet. Dalec. /m 
AbiUi monte, ct tu quo^ quos »eptem, ifc. Panto post, in C\nfBL.freU immaimH 
jimeii AlfffUe.^^b Fltmen LmUh codd. Dalec et Totot.— S9 HmemrSr edd» 

NOM 

Vide zxi. 45. $6\fiita Strabo vocat, llb. iii. p. 170. 

^ BaMiwra} Bavlovpau Vide Notas ^ Etquo» SeptemyZwroHfXipahs Fio» 

et Emendat. nam. 6. lemaens pariter vocat, iv. 1. Mela 

' Auioioles] Ahro?<dTtu Ptolemso, i. 6. ' Montea annt alti, qni cootineB- 

IV. 0. AutotoliB Liicano iv. 677« ter et qoasi de indoBtria in erdii 



J Veauni] Nenod Reg. 1. 2. Colb. expositi, ob nnmernm, Septem, ob 

1. 2. et Paris. simtlitudinem,Fratres vocantnr/ 

^ Fcffiad] PostTingitanampositi, ^ Ab hu] Post Septem Frmtrea 

vergentesqne ad iEthiopas. Abylamque montem» jam iBtemiuii 

^ Ipoa promneia] Tingitana. seu mediterranenro» freti angastUs 

'^ In JUnfla] Sunt in Abyla quoqne, pone relictis» Uberius expatiatiir 

inquit, Tingitans monte septemtrio- seqnor. Deinde occnrrit in ipca ora 

nali, et in iis montibos quos Septem flnmen Taninda, Scc 

fratres vocant, frequentes elephanti : p Tamuda] Sic Mela, loc. eit. a 

nt in parte provinci» qu» ab orieote Vossio emendatns. Sic Piiniani co- 

niontuosa est. Solini paraphrasis c. dices. Collatio Cartliag. Donatom £- 

25. p. 46. de Tingilana: *Exiurgit piscopum Tanndaiensem habet. Pto- 

montibus septem, qui a similitudine lemaeus TdKovda corrupte, pro Taiwv- 

fratres appellati, freto imminent : 8«. 

hi montes elephantis frequentissimi/ i Laiid] £x situ conjicimus csao 

&c. Habet eadem Martianus, lib. amnem eum quem ^^ocer tabnlae vo- 

Ti. cap. de Africa» pag. 216. Quare cant. 

lianc lectionem, quam codices omnes ^ JRusodir] Ptolfmaso iv. 1. 'Pooo^ 

constabiliunt, frostra impugnat Sal- Si^r, in Tingitana. Antonino in Iti- 

maiiius in Solin. p. S06. Abylaaltera ner. < Rusadder colonia.' la Notitia 

Hercolis laborom in Africa meta, Afric», inter £|>iscopos Mauritani» 

CalpsB in £uropa posits respond^ : CKsariensis, cujns in vicinio Rusa- 

in eatremis est freti angustiis, versus dtr fnit, * Idonius Kusaditanoi' legU 

ortumi unde aperiri ae mare Inter* tur. 

nam, seu Mediterraoeiun Incipit. 'A- * Maltana] Ita iibri omnes. Anto- 



NAT. HI8T. LIB. V. 1. 898 

Siga* oppidmn ex adverso Malach»^^" in Hispania 
sitae, Syphacis regia,"^ alterios jam ^ Maoritani». Namqiie 
diu * regum nomina obtinuere, nt Bogudiana appeUaretur 
extima: itemqae Bocchiy qum nunc CaBsariensis. Ab ea 
portus Magnus ' a spatio appellatus, civium Romanoram 
oppidum* Amnis Mulucha^^ ' Bocchi * Massassylorumque 
finis. Quiza Xenitana ^ peregrinorum oppidum, Arsenna* 



ve(t. et Gronov. RuMrdi EIe. Vid. Not. Var.— 40 Maiea Cbiffl.-Hil Molocaik 



NOTJE 

nhia tftmen * Flumen MalTti/ Ptole- Mt agnita, qaam regam quibiis pa- 

n»«po IV. I. MakBvtL Ho^te Mulwfitf niit: Elxtima qnidem, tea propior 

inqiiit Qramaye, Africae lllattr. nr. oceano, hoc est, Tingitana, Bogndis : 

1 . p. 97. Regnam Algertamim a Fea- Caesarie nsis» Bocchi. Tingitan», Cae- 
•anoy boc eat, Ceesarientem a TiBgi» sarientifqtie appeltationes, Caio vel 
taoa dirimit. Verias videtnr eise Claodio prlncipe primam aodit». 
Jito 'Ckenero, f Poriui Magnu$] Mela i. 5. * Por- 

' Siga] Hodie iirejf o/eme patatnr» tns cai Magno est cognomen ob spa- 

inqnit Mariana, Hist. Hisp. ii. IS. tiam.' H6pTos 'Mdyyot Ptolemaeo iv. 

p. 80. Coloniam vocat Ptolemaens iv. 8. Nnnc MeUUa. 

2. Manritaniae Cssariensis capat. ■ ^mau itfaAicAa] Qaem Ptolemaas 
Potltts hodie Fffez est. XvXiifikB worufi^ vocat, iv. 9. forte 

* Ex adveno Malachai] Ita Soltnas, pro MijXvx^, Inter Portnm Magnnm 

cap. 25. p. 48. et Martianns lib. vi. Qnizamqae coloniaro, qoo pariter or- 

p. 816. MdXaiea Sirabonl lib. iii. p. dine a Plinio ista coUocantur. Hodie 

lAO. Hispanishodie Jlfa2^a;nostrts Jtfaliita et ilfiiiiiAta. 

Matgmee, commercio celebris : cnjas • Boechi] Mela i. 5. * Mulacba ille 

vina generosifate snperant reliqna qnem diximas amnis est, nonc genti- 

omniam ferme regionnm. In Chiffl. nm, olim regnoram qnoque terminas» 

cod. Maleee, inepte. Bocchi, Jugarthaeque.' A Malva am- 

V Syphaeie regia'] Hya fiaatKeww "X^- ne siiperlns memorato, nsqne ad Mo- 

^ojtof, inqoit Strab. lib. xtii. p. 889. locham, Massaesyli Manriqae incole- 

in Manritania sciiicety qns Syphacl bant, Bocclio rege, JngurtliaB genero. 

parait. In ea vero NnmidiaB parte, Hic igitur flovins Massaesylorom it- 

qiiam occupavit, Cirta ejntdem fioffi- nis: sed et idem initiom regni Jnbae, 

Xcior fuit. Livias lib. xxx. 'Cirta ad Ampsagam amnem versns ortum. 

capot r^gni Syphacis erat.' Sic Jn- >> Qiiiza XemUma] Nomen alterum 

bm Regia triplex fhit, Cirta, Siga, habet a Maoris: a peregriois, qni 

C»sarea. oppidnm condiderant, Oraecam alte- 

^ AUeriua jam] Caesariensis Man- rum. Uivos enim hospitem et pere- 

ritaniaPy qnae nnnc Regnnm Algeria- 'giitram sonat. Qniza castellnm Me- 

nomdicttnr, {eroyaumed^^/g-er. lae i. 6. monicipiom Antonino, in 

« Namnue dtv] Non alio, hiqnit, Itiner. colonia Ptolemso iv. 8. Ho- 

Maaritaoia utraqne nomine dudtim die videtor e8f9ilrei(§po/; aut in vici* 



894 



C. PLlKll SBCUNOI 



ria® Latinorum» tribus millibas passtlQm a mari. Carteii- 
na ^* ^ colonia Au^sti, legio secunda/ Item colonia ejas- 
^em, deducta cohortc prsetoria/ Gunugi.' Promontoriam 
Apollinis : ^ oppidumque ibi celeberrimum Ca&sarea/ antea 
Tocitatum lol, Juhsd regia, a divo Claudiocoloniae jure do- 
oata: cjusdcm jussu^ deductis veteranis^ Oppidum do- 



Vet. Dalee. et Strab. Vid. Obss. Misc. tom. ▼iii. pp. 100. lOl.-— 42 CareeMM. 



JHOTJE 



110 certe tracta. In Notitia Africse, 
inter fipiscopot Maiiritanis Cssart- 
cnsis, < Tiberianus Qaidiensis.' £a- 
dem niroirnm Quida et Quiia: nt 
idem * Diarrby tus/ quod < Zarytus.' 
Hodte MuBtuganiSf in ulteriore ripa, 
aive orientali Moluch» fluvii : non 
' Oran/ ut vnlgos Oeographorum pu- 
tat, quod oppidum longe citra enm 
amnem est. 

<^ ^rstfiiaarta] Arsinna Melse, loc. 
cit. Ptolemfto iv. 2. *hpavfapia, koAm- 
¥la, In Notitia Afric», inter £pisco- 
pos MauritanisB Csesariensis, ' Philo 
ArsinoaritannSy' pro ' Arsinnaritaoiis.' 
Nunc Manolqwinry aut non inde pro- 
col. 

' Cartenna'] Kapr^ryai Ptolemso, 
loc. cit. Cartennas Coloniam vocat 
Antoninos in Itiner. In NotiiiaAfri- 
c« Inter Episcopos Mauritaniae Cse- 
sar. 'Lncidiis Cartennitanns.' Ho- 
die, ut Tidetnr, Jlfeifratai, 

< Legi» eeeunda'} Hoc est, legionis 
secnndas colonia, vel Colonia Secon- 
danorom. Vide qnas diximns iii. 6. 

' Cohmie Pratoria] Festns: ' Pras- 
toria cohors est dicta^quae a Prsetore 
lion discedebat. Scipio enim Afri- 
canus primus fortissimom qoemqoe 
idelegit, qui ab eo in bello non disce« 
derent, et cetero mnnere militiae va- 
carenty et sesqniplex stipendium ac- 
dipereQt.' £x ea igitur cohorte de- 



docti Oonngtn coloni. Cohors Prse- 
toria Oallis ▼ocatur le RegimeiU dee 
Gardee, 

V Gumigi] Oonugiia Antonino in 
Itiner. a Csesarea, de qna moXy xii* 
mill. pasa. Hinc fipiscopns * Auzi- 
lius Ounagitanus/ pro ' OaDoglta- 
nns/ in Notitia Africas. Nonc Ifci- 
tagan, 

*^ ^fM>Utats] 'Aie6?iXMvos $Kpe» Pto- 
lemaeo iv. 2. 

> Ctfsarea] 'Uk\ Koiir^pMa Ptole- 
mseo loc. cit. *■ Caesarea cotonia ' An- 
tonino in Itiner. Mela i. 6. ' lol ad 
mare aliqnando ignobilis, nnnc qnia 
Jubae regia ftiity et qnod CaBsarea ▼o> 
citatur, illnstris.' In nummo Clandiiy 
teate Ooltzio in Thesauro, CoL. lou 
C^ARBA. IvBJS. Reg. sed sospecta 
mihi viri est pariter ac nommi fidea. 
Hodie oppido nomen est, et fama 
commercio viribusqoe ingens, Algtr, 
— ' Hodie vel ipsa civltas Tenez eal» 
ant ex rnderibus CaBsareae coadita»' 
Ed* eee, 

I J^^asdem imsK] Augnsti pariter 
jnssu, inqnit, deductis veteraoia mi- 
litibus instituta Colonia Oppiduoa 
Novum fnit. *Owwtl6ywp noXanria Pto- 
lemaeo iv. 2. ' Oppidnm novom Co- 
loniam/ Antoninus, a Tigavia, dc qni- 
bns inferius, xxxit. m. pau. Vide 
Notaa et Emendatiooea anm. 6. 



NAT. BtSr. LIB. V. 1. 



805 



yxm: et Latio dato/''' Tipasa.^ Itemqae a Vespasiano 
imperatore eodem munere donatnm Icosion."^ Colonia Au- 
gnsti Rusconifie.^ Rnsucnrium^'^ civitate bonoratum a 
Clandio. Rusazus ^ p colonia Augusti. Salde "^ colonia 
ejusdem. Item Igilgili.' Oppidum Tucca' impositnm 



Vet. Dalec.— 4S Latio donaium margo edd. Dalec. et OronoT.— 44 Ru8e»rium 
OroDOT. — 45 Rusants Vet. Dalec. Mox, edd. vett. ^pudem, IgitgiU; codd. 
Dalec. ^uidem, GHgiU; Cbiffl. cnm edd. Harduin. 1. 2. 8. Miller. Bipont. et 



NOT^ 



k EtLutUdaU] De jore Lttii dtzt- 
mni iir. 4. 

' Tipua] Inter Epitcopoa Manri* 
taniflB Cesar. in Notitia Africfls, ' Re- 
paratoi Tipasitanns.' Ttmnra qooqne 
Ptolemco» loc. cit. ' Tipasam colo^ 
niam ' vocat Antoninus. Nnnc Ser- 
celti. 

" Icmaul *lK6eiov Ptolemaeo !▼. 3. 
' Icoiinm colonia/ Anlonino, et Mar- 
tiano lib. ti. cap. de Africa, p. 216. 
In Codice Can. Eccl. Afric. iubicrip- 
iit 'Laorentini Icoiitanni» legatni 
provinciae Caiariensit.' In Notitia 
Africte» inter Epiicopoi Maurit. Cae- 
•ar. ' Victor Leoiitanua:' icribe, 
' Icoiitanui.' De vocii originatione 
flolinoi, eap. 25. p. 48. ' Nec ab Ico- 
aio/ inqnit, ' taciti recedamui. Her- 
cule enim illac traniennte, viginti 
qni a comitatn ejui deiciverant, lo- 
com deligunt, jacinnt mcenia : ac ne 
quii impoiito a ie nomine prlvatim 
gloriaretur, condentium nnmcro urbi 
Domen datom.' VUcwn Orsce mgkuti 
iignifieatk <Solinianum tamen id fig- 
mentnm pnto» Nnnc TeddtUB eit, 
xwt%0 M. paMU a CBiarea, ieu Aige- 
rioy utmontt Antoninui. — ' Nnncest 
AtgiTt aot ioelii ei vieinui.' £d. $ee, 

■ Citaua AkguUi BM»eamai\ Ita 
Martianui, loc. cit. et Mti. omnea. 
Antoninoi in Itiner. ' Rnignniaa co- 
Umiam.' Parm. edltio, RuMgwda, In 
NotitiA Africv> intor Epiaeopoa Man- 



rit. C»iar. * Bonifaciui Rnignnieii- 
ais.' Ptolemvui iv. 2. mendose 'I^ov- 
arivwv pro '"^ovaki/fiw, Et in Conc. 
Carthag. ' Numerianni Rungonien- 
iis/ pro ' Ruigunieniii.' Hodie Ta^ 
deUs, 

^ RMeuewnam] Sic recte Parmensis 
editio. Ptolcmaena iv. 2. 'Poiwowr- 
uipoAf Antoninui, ' Ruinccornm Co- 
loniam.' Inter Episcopoi Manrit. 
Cflesariensis,in Notitia Afric», ' Met- 
cur Rnsnccuritanoi.' Nunc eit Cor- 
boua^ haud procol Bngieuii iinn et 
oppido. 

P Rueaxui'] ' RniaEis mnnicipinm ' 
Antonino. 'PouiraJ^ovs Ptolemco, loc. 
cit. 

<i SaUe'] Vel fiorte potins Saldee, 
cnm Martiano lib.vi. p. 216. Ptole- 
maeo item %d\9att KoKmpla» Antoni- 
nns, 'Saldai coloniam *' vocat. In- 
ter EpiicopOi Manritaniae Sitifeniis, 
in Notitia Africae, ' Paichaiini Sal- 
ditanui.' Hodie Bugie^ in regno Al- 
gerlnno» provincic cognominis capnt : 
qnm ab hoc oppido ad Ampsagam 
amnem pertinei, dicta oHm Manrita* 
nia Sitifensii, nt creditnr. 

' /jri^^O Ojgm, nnpera Franco- 
rnm expeditione nobile. *VftKyikH 
Ptolemaeo. ' Igilgili coloniam * vocat 
Antoninui. Inter Epiicopoi Maori- 
taniae Sitifeuiii» in Notitia Africae, 
* Domitianni Igilgitanui.' Hrtc etiam 
pertiQet «Urbicoens Egnilgoilitensii,' 



896 



G. VLINII SECUNDI 



mari, et flamini Ampsagae. Intas colonia Augusta, qott 
item Sttccabar:^ item Tabasuptus.*' Civitates: Timici/ 
Tigav8B.^ Flamina : Sardabal/ Aves, Nabar: ^ geos M a« 
carebi :^ flomen Usar : ' geos Nabades.^ Flamen Aiiipsa- 
ga/ abest a Csesarea "" coxxi i >7 <& millibas passuam. Utri- 



^^^^N^^N^^^^ ^^ 



Franz. ^tudem. Item lgUgiU,--46 SlardaWa, Anent, Nabar Pintian. Sardabala^ 
Nabar GronoT. Mox, MaehMrebi Ptolem.— 47 < Ita codd. Re^e. l. 2. et Ed. 
pr. In Reg. 5. CCXXIV. Perperam emendaTit ernditns Hardninaa CCCXIL 
milUbuM.* Brotier. CCCXXII. Martianus et Cliiffl. item Harduin. 1. 2. S. 

NOT« 



in Collat. Carthag. p. 101. Vide No- 
tas et Emend. anm. 6. 

* Tucea] Nnnc intercidit. In No>- 
titia Africae, inter Epiacopoa Manri- 
unic Sitifensis»* UsulnaTimccemis.' 
Dtrena cst Ptolemaei To^Ma, it. 2. 
Nam in mediterraneis ManritamflB 
Cflpaarieniii nrbibna cenaetnr: Pli- 
niaiM littc maritima est, in ipso Amp* 
sagas fluminis ostio» Maaritanin St- 
tif«nsis novissima: quam proximo 
Numidia seqnitur. 

' Sueeabar] Ita Mss. omnes : non, 
ni editi, Sneeabar, Vetns inscriptio, 
in Thcsanro Goltaii, p. 2S8. Coi^ 
AvG. SvccABAR. Ammianns lib. 
xzix. p.402. ' MnnicipinmSngalMir<* 
ritanum, Transceliensi monti accline/ 
Mediterranenm oppidnn fnity qnod 
ea Tox Piiniana declarat» itUme: qiua 
et seqnentibns oppidis accommodan» 
da est. PtotemKO iv. 2. Zevxdfifiaph 
inter mediterranea Manrlt. Csesari- 
ensis oppida. 

■ Tubueuptui] Tovfioiamnrr^t Pto- 
lemaeo iv. 2. in mediterraneis Csesa- 
ffiensis ManritaniaB oppidis. * Tnbn* 
snptnm' Antonino, a Saldis xvui. 
M. pass. Ammiano lib. xxix. p. 400b 
' Tilbnsnptnm» oppidnm Ferrato con- 
tigunm monti.' In Notitia Provinc* 
inter Itmitaneos recensetnr Praepo- 
sitns timltis Tubnsnbditani» cap. 2#. 
p. 96. In Notitia Africae» Inter Epis- 
copos Manritanie Sitifenais, * Maxi- 
mua Thugnsttbditaans,' pro «TobQ- 



snbditanus.' 

▼ Timiei] Ti^iCmii Ptolettaeo tv. 2. 
inter mediterranea Manrit. Casar. 
oppida. lo Collat. Cartbag. pag. 128. 
' Victor Episcopna pkbis Timicilieii- 
sis.' £t ia Notitia Afrieaa, intcr 
Eptscepos Manrit. CsBaar. * Uoiiora- 
tua TimicitaiHU.' 

* Tigav€e] 'Tigavas Mnnicipiiiasy' 
vocat Antoo. in ItiDar. TrftSm Ptole- 
iM»o, in nMditerraneis civitatibas 
Maurit.Csesar. iBterEpiaeopoaMais- 
rit. Csesar. in Notitia Africv, « Crcs- 
eeos Tigabitaaus.' 

^ StrdabaQ Legitima aarie iiac 
flnmiaa recenaentnr a Plinios diver- 
sis panlo nomlnlbna a Ptoiemma iv. 
2. Sardabal entm ei XampbX eai, 
cnjns ostia jnxta Cmsareani awf, 
sire Algerinm: amni hodie ■onar* 
5c^uM. Avea, qno nomine a Mcla 
agnoadtnr, i. 6. a nobla hoc loeo re- 
atitntna admonitn codicam Collk 1. S. 
dtc. 3Miff Ptoiemseo est, jnxta Ico- 
sinm. Nabar deaiqne Naa«^ c«j«s 
In estio Saldse coienia conditat iMe 
eat Bi^gia: ei amni Bnacnoaieii est 
JNalf^ar. 

f Maeunbl] Maxonpii^PteieBaM» 
loc. dt. 

■ CTjar] SCatip eat Ptolemaeoy loe. 
cit inter Saldas sive Bngieai, et Igil- 
giliu. 

» NiAadm] ndfiami, Ptoieaa. lee.eit; 

■> ^Rips^ga] Ptolem»o 'A/ i fdy mi. 
' Amsagiai fluvinm CirteiMem hm^ 



NAT. HI9T. LIB. V. 2. 



897 



nsqae Mauritaniae loogitado decies * triginta noTem milL^ 
Latitudo quadringentornm sexaginta septem mill. pass.^ 

II. (iiiO Ab Ampsaga Numidia est/ Massinissffi^ clara 
nomine, Metagonitis^ terra a Graecis appellata : Numids&^ 
vero Nomades J a permutandis pabulis/ mapalia sua^ hoc 



^^^^» ^^i»^^# » 



Miller. Bipont. et Fraos. CCXXXIIL edd. vett. et OronoT.^48 Marcianos 
et Chiffl. deeiei m. XXXVIL—i9 ' lU editio princepa altsqae. In Ms. Reg . 
1. CCCLXVIL ndU. pa88, Qiiod melius piito. Plinius enim infra vi. 38. ait: 
' Africe latitudo, qnacolitar,Dusquamdocenta qainqnaginta mlUia passnam 
excedit." Brotier, Codd. Dalec. Chiffl. et Tolet. CCCLXXVIL miU. pau. 
Cap. II. 1 Vet. Dalec. eted. Parm. pajHtipnifri».— 2 ' Ita benecodd. Rcgg* 

NOT^ 



losnm ' Tocat Victor ViteDsis, lib. ii. 
de Persec. Afric. pag. 21. Cirtensem 
qaidem, a Cirta Julia, NomidiaB me- 
tropoli, de qua mox dicetur, prope 
ripaa Ampsagv posita. Hodie Sm/* 
fegmaTt aliquot milltbns pass. a 6i- 
geriano oppido Tersus ortum. 
« Aheti a Cauarea'] Tenez» 

* CCCXXIL] ItaReg.Colb. 1.2. 
Chiffl. et Martianus ipse. In libris 
editiii male, CCXXXIIL 

* Deciee] Hoc est, decies cente- 
num, et triginta noTem niillinm pass. 
Vide Notas et Emend. nutn. 7. 

' Niumdia eH] Ita Solinn8,cap. 26. 
pag. 4