Skip to main content

Full text of "Polyglotten-Bibel zum praktischen Handgebrauch : die Heilige Schrift : Alten und Neuen Testaments in übersichtlicher Nebeneinanderstellung des Urtextes, der Septuaginta, Vulgata und Luther-Uebersetzung, so wie der wichtigsten Varianten der vornehmsten deutschen Uebersetzungen"

See other formats


HAROLD Β. LEE LIRRARY 

BRICH AM YOIJNG IJNiVERSITY 

PROVO, UTAH 



Digitized by the Internet Archive 
in 2011 with funding from 
Brigham Young University 



http://www.archive.org/details/polyglottenbibel32stie 




littcn-^iftei 






in übfrfΐφtItφct SieOencinanborftftlimg bc^ Urtcjtc«, bcr ®e|)tua9inta, Sulgata 
unb ?uM)et=Ucbcrfc^un9, fo \vk bcr ivictjtigficn ißatianteu bei «ome^mjlen 

beutfd;cu Ueberfc^uugen 

iearteitet «on 

n.^eil. Dr. Ι). 21)eol. u. €upcviiit. in eiölfbeii. lueil. Dr. u. Pib. ißrof. i>er Sljeoloflie in 2eiv>aig• 



dritten Sanbcö jiDeite ilbt^cUung: 



Vierte Wim* 



SSerlag öon SSeil^ageu & ^lafing. 
1875, 



es 

v.o^.3 '^ ^ -^ I » I -J 






3n ΐί6θΓΡφΗίφοϊ Jlcbcnemanbcrflellimg bcö Urtejte^, ber @e))tua9tnt(t, Sulgata 
unb 8uti)er==Ucbetfe^un9, [o \m ber ϊυίφίί^ίΐοη 3Sariauten ber t)örne^mfleu 

beutfφen Ueberfe^ungeit 

für ktt ^raftif^ett ^attbgeBtatt^ 

bearbeitet bon ' - 

»vcii. Dr. t). a;i;eoI. u. ©uvetint. in Siileben. ttjell. Dr. u. ort). $rof. l)et Iljeoloßie in Cetpjfg. 



Stierte ^itfiage» 



S^iefefefb tmb cieipitg. 

^Jcrlag üou 33elt)agen & ^lafing. 
1875. 




\* 



k\ 



BRTGHAM YOUNG UNIVERSITY 
PROVO, UTAH 



2S ο 1 1 e b e» 



3ίαφ 



für Sluögabe biefer jmeiten ^(bt^eiiung be6 britten 53anbe6 bec ^cfi^giotten* 
33ibel tt)are tt)öl^i mit b^m [φοη bte etfte 5ii)ti)eiiung begidtcnbcu 3L^orit)orie be0 ^Sor^ 
reben^ genug gewefen, menn ηίφί ein befonbrer Umftanb nunmel^r ben ^um 6φίη^ 
aliein Unter^eic^ineten beilegen mügte, ηοφ einmai baö 303ort ^u nei)men. 

2)ec eine 9)ätarbeiter, ^err ^rofeffor Dr. Xljeiie, folite ηαφ ©otte^ 9ϊαφίφίη^ 
bie 3}otienbung be^ Serfeö ηίφί erleben. (Sr ift ηαφ [φοη längere 3eit l)inburφ 
vorbereitetem, anlegt ηοφ fφn)erem hiticn am 8. Dftober t)origen 3al)re0 in bie ©migfeit 
abgerufen ttjorben. Φοφ tvar ^um ©lücf bereite Silier fo georbnct unb eingeriφtet, 
Όα^ burφ biefen i£obe6fall feine Unterbreφung entftanb, melmel)r unter beö früher 
genannten §errn Dr. Sαnbfφreiber §anb, waö auf be^ 33erftorbenen Slnt^eil fiel, 
^inau6gefül)rt merben fonnte. Heber feine fel)r banfen0n)ertl)e WliUjü^c an ber $oli;^' 
gfottenbibel fpr^φt §err Dr. Sαnbfφreiber Γιφ felbft ηοφ bai)in αηβ: 

„5(ηφ ber eben ^eaeiφnete fonnte eö hei bem in ber SSorrebe ρ ben $ropl)eten 
53emerften bemenben laffen, it>enn er niφt hei bem ^iücfblicf auf ben i^m hei bem ^^ol^^ 
glottenttJerfe ^ugetviefen gen)efenen Slnt^eil ηοφ eine grage ^u befpred^en n)ünfφte, bie 
für bie 33eurt^eilung biefen 5lntl)eilö niφt o^ne tt)efentliφen Hinflug ift, menn i^n αηφ, 
ber 5lufgabe ηαφ, bie i^m öorge3eiφnet mar, weniger baö ®efül)l ber 3^erαntn)ortliφfeίt 
baau tjeranla^t, αΐδ eö t^ielme^r ba^ 3nterejfe ift, baö er an ber βάφε felbft nimmt. 
@ö ift bief bie grage, me Γιφ ber in ber ^ol^glottenbibel bargebotene grieφifφe Xext 
^u ben Sorberungen ber Äritif ftellen möge, melφe man gegenwärtig μι mαφen unb ρ 
befolgen gen)oi)nt ift. ©ewiffermafen würbe biefe grage fφon ^u ben ^ropl)eten 
beantwortet fein, wo bemerft ift, baß ber 33efφαffenl)eit ber Umftanbe ηαφ eben feine 
neue Siiecenfion biefeö %exte^ gegeben werben folite, fonbern baß e^ Γιφ nur barum 
gel^anbelt l^abe, unter ben \)orl)anbenen ii^erten eine paffenbe 5iu$wal)l μι treffen, unb 
baß bie Sßa^l auf ben 5ίlerαnbrinifφen, niφt auf ben 33αticαnifφen 2^ert, na^er, bem 
im 5luge ju nef)menben befonberen S^ecfe ber $ol^glotte gemäß, auf ben ^ert ber fog. 
5lίerαnbrinifφen Sluögabe gefallen fei. 5lllein ift bieß nun αηφ in obigem 8inne woi)l^ 
9ctl)an, ift eö ben 5lnforberungen ber ,^ritif entfpreφenb gewefen? ^nnd^ernb boφ. 
SQSenn e5 hei Verausgabe alter @φriften 5(ufgabe ber ^ritif ift, biefe @φriftcn in einer 
3öeife wieberjugeben, n>ie fie, bαöjenige■αbgereφnet, wa^ im Saufe ber 3eit aur bequem 
meren unb leiφteren §anbl)abung unb jum befferen 33erftänbniß berfelben l)at l)ingUi 
fommen muffen, mutl}mαßliφ αηδ ber §anb ibrer 53erfaffer bertjorgegangen fmb unb 



ifi 33 Ο r r e b e. 

n)ie fte ^on bcnfciben nl^ ii)t; eignen ®eifte6:probuct tvieber erfannt Vüerben müfiten, 
fo muß juna^ft ein ^of)eö unb entfc^cibenbeö ®etr»i(i>t auf baö Sliter bec 3^ugenf^afi 
gelegt werben, meis^e^ bie tjorijanbenen Sterte eine6 6cf}riftftelierö für ftci; i)aben. 
S)iefe0 ^ol)ere 5ilter nimmt aber bei ben LXX. neben anbern für benfelben fpre^enben 
unb bereite er\Dai)nten 5D?omenten, bie Id ber $oit?glotte maßgebenb fein mußten, 
tt)irfii($ ber Slleranbrinifc^e ii:ert t»or bem Φαticαnifφen in 5infpruc^, n?enn audb ber 
le^tere [einer größeren ^^oIirti)eit unb ©efalUgfeit, t)ieliei^t aud) ©orrect^eit ttjegen ber 
gebrauchtere geworben ift; weßl)alb αηφ faft ju erwarten fiei)t, baß, wenn einmal ^cn 
einem 93hn[ter in ber »^unft unter §in5U3iel)ung ber übrigen fritif^en §uif6mittel eine 
33erfci)mei3ung ber beiben §au^tte,rte ^n einem einzigen »erfud^t werben foilte, ber 
5l(eranbrinif^e Xcxt μι ©runbe gelegt werben wirb. !I)ieß im SBe^ug auf ben ilert beö 
Sliercinbrinif^en (Scbex. ©in Slnbereö ift e6 freilid^, ob αηφ ber t>on ®rabe oft bio$5 
auf ©runb t>on (Sobicibuö ^weiter 5luctoritat ηαφ bem l^ebraifd^en il^erte beric^^ 
tii^tcn unb ergänzten, t)on §oime6 αΐδ Slieranbrinifc^e bejeicf)ncten unb fd^on ^oii 
Oieinecciuö in berfelben S33eife wie ^ier benu^ten Stuögabe in biefer ^oi^gtotten*33ibei, 
^a^ unter ?öiobiftcationen wirfίiφ gef^el)en ift, 5^ac^ai)mung ju 2:i)eii werben burftc. 
@rabe ^ieii fein 3Serfa!^ren [φοη ha 53eranftaltung einer 6eparatau6gabe ber LXX. 
für juiäfftg, hei ber ^ol^giotte war eö au6 früher aufgeführten ©rünben gerabeju not^-- 
wenbig, wenn nic^t ba^ ^ηφ außer anbern Unautragiid^feiten fd^on burd^ bie bebeu^ 
tenben Sücfen ber S^^ig^^^ ^Φ^ klaffe jur Unform ober ein 2)ing ber Unmögitci>feit 
werben folite; unb wer wollte beijaupten, baß bie S^xic^^n ^weiter klaffe gerabeju für 
nic^t^ 3U achten feien, obfc^on eine nähere ©ntfd^eibung über ben eigentlid^en unb 
beftimmteren 2ßert^ biefer Saugen t)on com^jetenter ©eite nodf) nic^^t fo balb erfolgen 
wirb. §ier möge nur nod^ eine ungefal^re ©lafftfication ber in ben S^oten ange^^ 
gebenen fritifd^en ^ülf^mittel, \i>it ber Bearbeiter biefelbe feiner allmdl)ng gewonnenen 
^infdijauung entnimmt, in ben abne^menben 2öect^ bejei^nenber Drbnung folgen: 

erfte klaffe: A*, Β (C, D?)5 
^mik „ : E, F, C•'•, X. 

!l)ie übrigen 5(rbeiten hei biefer 5(bti)eilung (S5eijeid^nung ber ^araUelftellen, 
5(pi3enbiceö) finb geblieben wie hei ben unmittelbar t?orl)ergel)enben Slbtl^eilungen, nur 
baß t>on 'Seite 342 an, wo bie Äranf^eit be6 §errn Dr. Xi)eiU eintrat, aud^ nod^ bie 
5lbfaffung ber (^Kolumnentitel auf (Sd^reiber !Diefe3 gefallen ift." 

933enn ba6 nun enblid^^, ηαφ neun 3ai)ren »ollenbet t)orliegenbe 2ßerf bi^^er in 
feiner 9iu^barfeit anerfannt würbe, wie Ρφ burφ fφon ^or ber 33ollenbung t^eilweife 
not^ige neue Siuflagen erwies, unb αηφ ferner mit feinem 3)ienft am 2Borte ©otteö 
nαφl)αltigcn 6egen ju ftiften t>erl)eißt: fo gebül)rt wα^rliφ baö 5Serbienft an erfter 
Stelle, für ben wiφtigften 5int^eil baran, bemjenigcn 3)iitarbeiter, ber nur an^ anberen 
©rünben feinen ^liamen αΐβ ben ^weiten feßte. 3e§t über feinem ©rabe fei mir 
geftattet, woju iφ miφ ehen fo bereφtigt αΐβ ^erpfliφtet fü^le, baö gebü^renbe S^^wö^iß 
für feinen treuen gleiß in ber il)m geworbenen Aufgabe, @onberliφ mit §inbl.ii auf 
einen mir öftere gemαφten Q^orwurf wegen folφer ®emeinfφαft ber 5lrbeit bei ^er* 
fφiebener tl)eologi'fφer Stellung barf Ιφ wol)l getroft fragen: ob l)ier bem Sorte 
©otteö t>on Seiten be^ allerbingö, me \α hetannt ift, mel)r ober minber ηοφ 
rαtΐonαliftifφ gefmnten 9Jtitarbciterö irgenb ein ?ίbbruφ ober @φαbe gefφe^en, ber 



93 ο ν r c t) c. vn 

ou^gefpro^enen ilenbcn^ beö SBetfcö ηΐφί ^icimel}r in ^oiier ^onfequens unb (Sinl^eit 
genügt worben fei? ganb i\)irfii(i Slffcmmobation für folcije (5ini)cit 6iatt, fo n)ar e^ 
ivenigftenö ηίφί auf 6eiten beö Unterzeichneten, beffcn an^ t^oKem Sciriftgiauben 
^eröorge^enbe S^ugniffe i>om ^rof^jeftuö an burc^ aiie 23orreben ftet^ einfiimmenb 
mitunterjeic^net ttjurben. Sßarum folite ba6 nic^t aber αηφ i)eri)orgegangen fein au6 
einer gleichen ©runbüber^eugung, beren SSer^aitnif μι fonftigen $(nfd[}auungen ber je^t 
menfd^iic^em 3rren (Entnommene flarer ein^ufe^en vermag? 3)arum foU ii)m unge^ 
f^mäiert hidUn bie (S^re, mie ber 2)anf bafür, baf er in biefem 2ßerfe bem Sßorte 
@otte6 treue iDienfte geti)an l^at. 

ίΰΐϋ %b\a)ln^ ber fanonif(i)en 33ü(^er i)eiiiger ©d^rift ift baffeibe natürii^ 
beenbigt, inbem eö t)on Slnfang nur biefe „l^eiiige @ci)rift Eliten unb ^mcn il^cfiamentö'' 
geben woiite. 3^at ift mel)rfad^ ber Sißunfc^ auögefpro^en tvorben, ba^ αηφ bie 
altteftamemiid^en $ipofri;pi)en in d^niic^er ^Bearbeitung beigefügt n^ürben; (Sa^fenner 
merben iebo(i) n)iffen, ba^ biefeö ®ώίύ fci)on feiner 9*iatur ηαφ feine ganj ai)niic^c 
gortfüi)rung julaft. 5iu6 ber bebeutenben 3[?erfd^ieben^eit ber ^ori)anbenen aiten Xcxk 
im ®rieφifφen unb Sate{nifd)en, fo n)ie ber tvieberum fel^r freien ^Bearbeitung Sutl^erö, 
t)Ott melier bai)er bie Berichtigung Ό. Ttei)n'e mei}r αί^ in ben fanonifc^en 33üc^ern 
abweichen mußte, njürben fic^ nic^t geringe 8di)mierigfeiten ergeben, n?enn bie 
„überfid^tUc^e 9?ebeneinanberftei(ung" einigermaßen mc bi^^er αηφ für biefe 5lpofn;pl)en 
auögefü^rt werben foU. Sßornel^mίiφ aber ifi boφ η)θί)ί ber gan^e 6αφ»erί)αίt, ja baö 
gan^e 53ebürfniß ^ier ein anbereö: inbem il)eiiö, ungeαφtet jener αu6gefproφenen 
Sßünfφe, fφtt)erίiφ für bie menfφίiφen, obenein ίφ fo i}art angegriffenen 33üφer ein 
gίeiφ atigemeineö 3ntereffe für ben 5lbfafe voranögefei^t \verten bürfte, ti)eii6 αηφ hei 
i\)ncn bie iDörtliφe ©enauigfeit unb bie 5Serg(eiφung ber 35arianten in ©runbtert unb 
Ueberfefeungen feinen fo burφgreifenben Serti) l)at, mie hu ber »om ©eifte ©otte^^ 
eingegebenen @ci)rift. (S^ ftei)et fogar bai^in, ob bie i)ier nur fφunerigere 5lrbeit in 
(o^nenben 3Sergίeiφ fame mit bem bαburφ erlangten ©eminnft. 3ßie bem αηφ fei, 
iebenfaliö wirb e^, ob nun ber Unterδeiφnete ober ein 5(nbrer bann biefe Slrbeit über* 
uei^me, ηοφ niφt unbebingt pgefagt, wie unb wann citi^a ηαφ geäußerten Sünfφen 
ipaterl)in αίδ 9'iαφtrαg eine mögtiφfί entfpreφenbe Bearbeitung ber ^^)3ofn;pl^en ange- 
fφloffen werben foü. 

i)ie eigentίiφe ^oi^glotten-Bibel, )x>ic fie bem ^ubiifum t)erfproφen worben, 
liegt burφ beö ^)errn Beiftanb t»olienbet »or: er begleite fte ferner mit feinem 6egen 
für 2ße(fung unb Belebung eine^ genau forfφenben 8φriftt)erfίάnbniffeö, nαmentίiφ 
unter ben ®eift(iφen im 5(mte, beren leiber fo mαnφe ηοφ burφ trägen \χφ ©enügen^ 
laffen an ber Suti)erbibel ^ίφ ba\)on biöpenftrcn. 

6φfeubiö, im gebruar 1855. 

Dr• 9i. mUu 

«Ott Betreff biefer britten 5iufiage besiei)en mir un^ auf ba^ in bei I. lb= 
ti)ellung biefeä Banbe^ ©efagte, 

Bielefetb, 3^ouember 1864, 



®rflatutt(j bet Qtbxand^kn %hW\>iatwtn ml• Setφeπ♦ 



I. ^l•l•τtί>xatnxtn. 
1. ailgemeine. 
a. = ante. 

ΑΙ., al. = Alii, alii ob. alibi. 
alt. = alterum. 
in. = initio. 
in f. = in fine. 
L==loco. 
p. = post. 
pr. =primum. 
s. SS. = versus sequens unb sequenles. 

2. jum beutft^en Xext^* 

A. = 5iiiioIi. 

A.A. = anbere ^uSgaBen (ber Äut^ei:*Uef>et:* 
fe^ung). 

B. = 33erient)urgcr 33t6ei. 
vE.==i)an (S^. 

U.L. = ur|>rüngli(^ Sut^er. 

dW.= be 3öettc. 

((Se fei ^ier tvieber^olt, ba§ bie mit fetter 
(Schrift gebrucften 33arianten bcr üon 
^JleJ^erfi^en ί>eriφίi9tert ÜJut^jer-SStbei 
angehören.) 

3. jum Iateinif(^en Jtexte. 

p. pp. (bei ben biefem Xate 6eigege6enen ßi= 
taten) = bie $arailetfleiie, bie 5iJaratteI* 
ftetten. 

R :=r i^ert in bei: 5intwer:|)ner $oit)glotte 
(Biblia regia). 

S = Ed. Sixlina (öom 3- 1590). 



4. jum grie^ifdi^en 3!ette. 

Α = aieianbrinif^er %nt 

A* = aiej:. (5 ob ex. 

A2 = aiej:. QluggaBe (®raBe, ©reitinger, 

Oleinecciuö). 
Β = üaticanif^er %nt 
B* = \)αticαnifφer (Sobei. 
B2 = römΐίφe ^uSgabe (1587). 
C = Codex Friderico-Augustanus (Bei 5!ifφen* 

borf). 
C' = berf. i)on erfier »i^anb. 
Gi'i = berf. ijon brittct ^anb. 
D = Codex Ephraemi rescr. (hü 3!ifφenboι:f). 
E==Edilio Aldina (1518). 
F = ^ext ber (5om^Iutenflfφett ^oIt)giotte. 
X= anbete, ungenannte «&αnbfφπften. 

II. Seinem 

* beJeiφnet im beutfφen nnb iat. Xatt ben 
93erganfang, fonfi, baß anbere 2(uctori= 
täten ettvaö h,>egi äffen. 

t SeJeiφnet, bag anbere Qluctoritdten ettoaß 
iinjufe^en. 

: be§eiφnet baS ^olgenbe αίο eine aBn?ei = 
φenbe SeSart ober Ueberfe^ung. 

; unb ♦♦ beJeiφnen bei ben (ju ber QuU beö 
Iat Textes, Bei n?eίφer fie Beginnen, 
ge^brenben) ^araUelen, erflereS, baj 
eine neue 3flei^e i)on (Stellen folgt, le^* 
tereö, bag bie 0ϊαφtteifung auö bem 
Bei ber Betreffenben ©teile ^Ingemerften 
ju erganjen ijl. 



3 D •» 3 1 η D 



HAGIOGRAPHORUM 



PARS POSTERIOR. 



1 η i< Esther. 

' i5 i< •' J 1 Daniel. 

Ν "Π y Ezra. 

π "' D π J Nehemia. 

D "• D "i η ■ Ί 3 1 Chronica. 



aioitüliotttn.stt«!. m.z i.mti.^ä). 



Ε 2 Θ Η ρ. 



Ί η D « 



Ι. f) Και tyivBto μετά τους λόγους τού- 
τους έν ταϊς ημ8!ραις Άρταξερξον (οντος Άρ• 
ταξέρ'ξης άπο της 'Ινδικής εκατόν είκοσιεπτα 
χωρών εκράτησεν), ^ έν τανταις ταΐς ημ^ραις 
οτε ε&ρονίσ&η Άρτα'ξέρ'ξης ο βασιλεύς εν 
Σούσοις ττβ πόλει^ ^ εν τφ τρίτφ ετει βασι- 
λεύοντος αντου, Οοχην εποίησεν τοις ψλοις 
καΐ τοις λοιποΐς ε&νεσιν και τοις Περσών 
και Μηδοον ένδο^οις καΐ τοις άρχονσιν τών 
σατραπών^ * καΐ μετά ταντα μετά το δεΐξαι 
αντοΐς τον πλοντον της βασιλείας αντου κα\ 
την δοξαν της ευφροσύνης τον πλοντον αντου 
ημέρας έκατον ογδοήκοντα. 

^ Οτε δε άνεπληρώ&ησαν αϊ ημέραι του 
Γτοτον, εποίησεν ό βασιλεύς πότον τοις εϋνεσιν 
τοις εύρε^εΐσιν εις την πόλιν ημέρας εξ έν 
αύλη τον οίκου τον βασιλέως^ ^κεκοσμη- 
μένη βνσΰΐνοις καΐ καρπασίνοις τεταμένοις 
επϊ σχοινίοις βυσσίνοις καϊ πορφυροις, επί 
κνβοις ^^ρυσοΐς και άργνροις, έπΙ στύλοις πα- 
ρίνοις καϊ λι&ίνοις' κλΐναι χρνσαι καΐ άργυραΐ 
επί λιϋ-οστρωτον σμαράγδον καΐ παρίνου καϊ 
πιννίνον λί&ον, καϊ στρωμναι επιφανείς ποι- 
κίλΰος διην&ισμέναι , καϊ κνκλφ ρόδα ηεηα- 
σμένα' "^ποτήρια χρνσά καΐ αργυρά j καϊ 
άν&ράκινον κνλίκιον προκείμενον από ταλάν- 

f) Praeceditiü edd. vulgg. locus apocryphus (in 
Valg. Ed.lalina etBibliisCompluteüsibus=>Esther 
11,2-12 et 12,1-6, in Bibliis Lutheri = ©iücfe in 
Sflljer cap. VII.): "Ετας onnefje βασιλινυντυς Ι4ρ- 
ταξίρξΗ κτλ. — νηερ τών δνο ivvsyoiv tö βασίλέο)ς. 

1 . Γ* μίτά τος λογ. χατ. Β: ατός οΙΑρτ. Ci'iXf (ρ. 
/νό.) έως Αΐ&ιοπΐας. %. Β: h αυταΐς (EFX: 'Εν ök 
τανταις). Α2Χ: ort. Ct'iEFX: ένί&ρονία&η. Β* 6. 
4. Χ (pro^iTcsToJit^.) έ'ίβίίίί'. ΕΡΧ*τ»/τ>1»το. Β (pro 
νμέοας) iv ημέραις (CEX: έπι ημέρας). 5. Α^Β (pro 
ττοτ» Α* Ci'i) ya/*«• Ci'iXf (p.^oA<r)cc7ro μ^γάλ^ και 
Ιως μικρά πότον. Β: έ/ιΐ -ημέρας. Χ (pro ?|) επτά. 
Β* (pr.) τ«. 6. AC; κίκοσμημίνω (-σμημέντ] Β). 
Α^: λιθοστρο'ηβς (-ώτ« Α^Β). Β: σμαραγδιτβ λί&β 
(Χ: σμαραγδίνβ λΐ&β et * sq. λΐ&β) n. πιννίνβ κ. ηα- 
ρίνπ Χί&β. CEFX: ττινΐνβ. Α*: στρωμνης επιφανβς 
ποικ. διην&ισμένης (στρο)μναι...δΐ7]ν&ισμέναιΑ.^Β€, 
Β: διαφανείς). Β* (alt.) και. Α^: δόρα (QÖöaX^B). 
C Χ: πεπίασμένα. 7 . CEX: άν&ράκιον. C: κυλ'ικινον. 



ν τ - IT , • : κΐ " ι• : ν : - w 

^ IT • - ' i- : ν.•-: : - j;• • 

πήώΏ ntor iibiDb tiibüi η2ώ2 3 

ν : • JT τ : Ι f 7 <- : • 

"^hm ΟΊδ ' b^n riD3?n mto-b^b 

- τ j- τ j" ,τ τ-:|- VT τ τ : 

IT τ : ν • : - i•• τ : •/•::-- 

ο'^2Ί ü''^'^ inb^na ηηϊ<Βη nfe^-nJn 

• ~ j• τ Α τ I : ν vv : • » τ : ν : 

I V- : >• : 
JT τ V •• τ j• τ - J : • 

I - : • : : • - jt τ τ : ι ν ν - 

πηώΏ ρρ-ΐ3?Ί bi^Ξ^Ώb πί-^ξιπ 

Ι ν IV -!(.-• >- • — : |- Α• τ -Ι" • ό 

.. . _ . τ ... ... . J- : - J 

;- : • ν- ι ν •.• τ JT τ J • Α" 

hiptbni :nnnbi -m ώώτοη^ 7 

ι : - : ν ιτ : >- : . ν τ - |- 

D^3iüä D^bsn a^bs^ ηητ '^bns 



ν. 3. y»pi '"in &t"33 
V. 5. 'p ini!i<b»si V. 6. ^r\2i 'n 

1 . B.dW.vE: Unb e« gcfc^a!^ in ben Siigcn ... B: 
tpeic^er ber 9i. ift, ber ba regierte. dW.vE: felbiger 
(u. biefer)5i. ^ervf^tc. B: inaWo^renianb. dW.vE: 
5(et^iopicn. B.dW.A: Sanbf^aften. 

2. B.dW.vE: in feibigen (jenen) XaQtn, αίβ ... 
ij;i^vone (feinen 91είφ€δ). vE: in ber ^urg @. dW: 
@ufan, ber 33. 

3. er «in 9W. ... (gbelit u. Ob. B.dW.A: JReCjie; 
runc\. vE:J^errf(^^ift. dW.vE.A: gab er ein (qrcpcg) 
©aflma^i. vE.A: Wienern. dW.vE: ten Ärieg«* 
oberjlcn. B: ber «§ecröma(i^i. 



©αδ ^αφ ©Per. 



Ι. 3u ^^i^ Seiten 5i^aSöet*oS, ber ba 
5tönig ϊυατ üon Snbien big an bie 9)ϊο^* 
ren über ^unbert iinb fleben imb jtranjig 

2Äänber, *unb ba er auf feinem fönig- 
Ιίφεη etu^^I faf §u βφίο§ ^ufan, 

δ* im britten ^αί)ϊ feineg ,^5ni9reiφg, 
ma^te er bei i^m ein Wlai)\ allen feinen 
i^ürften unb ,^neφten, ne^mliφ ben ®e- 
tüaltigen in $erfien unb 9)?ebien, ben Sanb- 
^pegern unb Dberflen in feinen Säubern, 

4 * ba§ er fe"^en liege ben ί)errliφen 9ϊeiφ* 
ttfum feinen ^5nigreiφg unb bie Β|ΙΠφβ 
φrαφt feiner SOiajeflät öiele iiage lang, 
ne^mliφ t^unbert unb αφtJig 5!age. 

5 Unb ba bie 5^age au8 n?aren, mαφte 
ber jtönig ein Wldf^l allem SSolf, baö ju 
@φΙο§ (Bufan irar, betbeS @ro§en unb 
jtleinen, fieben %a^t lang, im Ȥofe beS 

6 ©arteng om ^§aufe beg Äönigg. * Φα 
i)ingen ttieige, rot^e unb gelbe ϊüφer, 
mit leinenen unb fφαrlαφenen Seilen, 
gefaffet in fllbernen klingen auf 9)?ar* 
melfäulen. i)ie 33änfe ivaren golben 
unb filbern, auf $flajier »on grünen, 
weisen, gelben unb fφn}αrJen SOiarmcln 

7 gemαφi. * Unb baö ®etränf trug man 
in golbenen ©efägen, unb immer anbern 

l.ü.L:3nbia. 
3. A.A: bei ίιφ. 

5. U.L: h^itt ®ϊΰ% unb .^leinen. 
(). A.A: Itnnenen. U.L: fc^ariafen ... güli 
btn. A.A.- SOlarmotfauten ... grünem ic. ... 

7. U.L: gülbenen. 



E8r.4,6.Dn. Jj^ dlcbus AssueH, qui regnavitj, 
E8t.8,9.Dn.6,^jj India usque Aelhiopiani super 
centum vigiuti septem provincias, 

* quando sedit in solio regni sui, 2 
^NeiuM.'^' Susan civitas regni ejus exordium 

fuit. *Tertio igitur anno imperii 3 

M.TjRgialts'.sui fecit grande convivium cunclis 

Dn.3,3. principibus et pueris suis, fortissiniis 

Persarum et Medorum inclytis et 

praefeclis provinciarum coram se, 

* ut ostenderet divitias gloriae regni 4 
sui, ac magnitudinem atque jaclan- 
tiam potentiae suae, niullo tempore, 
centum videlicet et ocloginta diehus. 

Cumque implerentur dies convivii, 5 
invitavit omnem populum, qui inven- 
tus est in Susan, a maximo usque 
ad mininmm, et jussit septem diebus 
convivium praeparari in vestibulo 
horti et nemoris, quod regio cultu 
et manu consitum erat. *Et pen- 6 
debant ex omni parle tentoria aerii 
coloris et carbasini ac hyacinthini, 
sustenlala funibus byssinis atque pur- 
pureis, qui eburneis circulis inserti 
erant et columnis marraoreis fulcie- 
(iSfö. bantur; lectuli quoque aurei et ar- 
gentei super paviraentum smaragdino 
et pario Stratum lapide dispositi 
erant, quod mira varietate pictura 
decorabat. *Bibebant autem, qui 7 
invilali erant, aureis poculis, et aliis 



4. ba er f. liefe. B: JA. feiner fönigl. ^crrli(^feit 
u. b. ^cflbarfeit f. maicfiäiifci),n ^r. dW.vE: 5ßr. 
f. @rof c. 

5. dW.vE.A: Γιφ (I'e)fanb. dW.vE: üom (5)r. 
big jum m. B.Ä: ©röfjtin ... .ticinfien ... S3or^ofe. 
Β : beim φαία|ϊ be« St. \E: bc^ fönigl. ^. 

6. feine m, unb blnue ... fein leinenen u. purpur- 
nen ... meinen m. dW: 2Ö. baunnroKue u. piiv^jur; 
blaue. vE: i)ie feinj^en leinenen 2!., to:i^ u. ^uxχ^. 



6. ΑΙ.: aerei coL 

dW: <δφηύη-η. Β. ^ie iTif^c? dW.vE.A: (Φίο 
^α^η:)^ο1^η, (Β: xotf)tm u. blauem u. \υ. π. 
buntem SD^armii?) dW: Sllabaficr u. SD'larmoc n. 
perlen u. @φ{tbpαtt. vE: einem i^upboben v. Smat 
ragb ... (Soiicret^. 

7. B: m. gab μι trinfen. vE: veiφtc b. (S. dW: 
fφenfίe in ... B: bie ®cf. iraren von cinanber t;cr- 
ίφίείεη. vE: lceφfeUen ab. d\V: u. ©ef. tt>. t>cn 
®ef. t>erfφ. 

1 * 



4 (1,8-16.) 



Jßsther. 



Ahasveri convivium inohedientisque reginae repuäium. 



των τρίςμνρίοαν οΊνος ττολνς καΐηδνς^ ον αυτός 
6 βασιλίνς επινεν. ®Ό Ss πότος οντος ονπατα 
προκείμενον νόμον εγίνετο' ούτως γαρ ηϋ^έλη- 
σεν 6 βασιλεύς, καί έηύτα'ξεν τοις οίκονόμοις 
ποιησαι το &ελημα αντον xat των άν&ρωπων, 

^Kai 14στιν η βασίλισσα έποίησεν πότον \ ηΠΰίΏ ΠΓίο^? Τΐ'Ζ'^ιΙ^ϊΤ: ^Τ\1!ΰ^ Da 
ταΐς γνναιξίν ιν τοις βασιλείοις, οηον ο βασι- | ^)2k "Πώδ^ Γ'Ίώ^ΏΠ Γ\'^^ Q'^üäS 



ßT • : - : »ν IV - j- ζ VT y : - I j•• ί 

?V V - j- • Ij" • A" ' J" VT- 

» 7 : • V -: r " j- τ '^ -< 



τ : • Ι τ : • - τ ' •λτ - ί ν ν>• - ι•• 



λενς '/ίρζαξερξης. ^^Έν δε τγι ημ^ρ(ί τ^ 

εβδόμχι ηδεως 6 βασιλεύς γενόμενος εϊπεν τφ 

Άμαν και Βαζε^ xrtt Όαρεβω^ χαΐ Ζηβα- 

&α&(^ και Άβαταζ^ και Θαβάζ^ τοις επτά 

εννονχοις τοις διακόνοις τον βασιλέως Άρτα- \ "Γί^Ι Ο^ΓΐΊώ^ΙΓ» Ο^Ο^ΊΟΠ n??tü 

ξέρξον, ^^είςαγαγεΐν την βασίλισααν προς \'Τ\^ H'^ntl^ ; ϋ^Ί^ώΠί^ '^b^Jl '^DS H 

αυτόν, βασιλενειν αντην και περιϋεΐναι αντη \ η^η^^Ι Tlb/^n ^^pb Π^ίϊ^ϊΐ "^Γΐώΐ 

το διάδημα καΐ δειξαι αυτήν πασιν τοις αρ^ ^ a'^^Um Ώ'^'Β^η DiS^nb n^lDb^ 

χουσιν και τοις ί&νεσιν το κάλλος αντης, οτι 

καλή ην. ^^Καϊ ουκ είςηκουσεν αυτών ΆστΙν 

η βασίλισσα ίλΟεΙν μετά των ευνοίχων και 

ελνπη&η ο βασιλεύς και ώργίσ^η. 



^^Και εϊπεν 
Κατά ταντα 



•Τ-: -^ - η • ~ '• . α:~ 

ι• ν•.• : - ι- «• * : τ 

Ί3^2 iiinb '^ήώη nsb^n 'ikt)nii2 

ι < Ι: •- Λ• • IT - J- : νν~: »ν s• - 

: in ηη3?2 innm ^'m ^bian 

ι jj-'. IT VT -:|- : f V V - 

f ό βασιλεύς τοις φίλοις έαυτον' : ^^"^^ D^'/ÜDnb 'TlbJSn Ί^ϊ^*•1 i^ 
έλάλησεν 14στίν, ποιήσατε ονν ; J^^ ^^g^l^'I^^j-^ η^^Τ b""*? Ο^Τ)^Τ] 
περί τούτον νόμον καΐ κρίσιν. ^^Καϊ προ^ηλ- \ ^ , "* *,, *'* ''. ~ j- : •• • λ• • ιτ 

ϋεν αντφ Αρκεσαιος και 2.αρεσΐταιο^' και Ι <τ : : - τ•• jIt- : in η κ- η 
Μαλησεάρ οι άρχοντες Περσών και Μηδων \ ^^JPI^ ^"}^ ώ'^^ΊΓ ^^™1^ '"^Γΐώ 

- τ J- τ ^•• τ - : • Άτ : 

ι : VT Γ ν : ι - ! ν ν - J•• : 

Ι b3? "^ηώι nsb^s ηίώΛ-πΏ ms vj 

j- Α• : - VT ί -Μ- Ι" τ : 

J ν J•.• - : Ι- ν τ : ιτ ι ■>" -: 

ν J - ρ • ιτ - ν- : •• : •■ 



οΐ έγγυς του βασιλέως, οι πρώτοι παρακα&ή- 
μενοι τφ βασιλεΐ, ^^ και άπηγγειλαν αίηφ 
κατά τονς νόμους, ώς δει ποιήσαι 14στ)ν τ/] 
βασιλίσση, οτι ονκ εποίησεν τα νπο τον 
βασιλέως προςταχ&εντα διά τών ευνούχων. 
*^ ΚαΙ εϊπεν ο Μονχαιος προς τον βασιλέα 
καΐ τους άρχοντας' Ον τον βι/σιλεα μόνον 

8.Αΐ€ιΊ*«τος•(Α2Β|). C'*«. Β: έγένίτο' ατο)ς 
δε{Χ: άλλάιιτω<ί) fi&. 9. Α»:ΐ4^τα(<ζε(>£ΐ7ς. 10. Β: 
γινόμινοί; 6 βασ. ...Λμάν κ. Βαι,άν κ. θαρ^α κ. Βα- 
ραΙΙ κ, Ζαθολ&α ΐΛ.ΙΛβαταί,α κ. Θαραβα (Al.al.). 
EFX* τοΓς όιααόν. CX* ^4ρταζ. 11. Ci'iX: ntQid: 
ainr[ ro Οιάδ. κα* βααιλ. αντην λ. δ. Β* πάσιν. 

12. Ά2Β (pro αυτών ÄlCi'i) αΓτ5. VJ.*jiativ. \ 
Ci'iXf (ρ. ελ&ίΐν) κατά το ^νμα τ» βασιλέο)ς τό ... | 7. Β: ηαφ bci? ^. ißcrmojjen. dW.vE: foniglic^ct 

f (in f.) y.ai οργή (C* οργή) i^fxav&T] iv ανχφ. ; 9Bcife. 

13. B* 6 βασ. ...: φυλ. avta. 14. Γ: Καρσίνά κα« ! 8. beim Xr. roar gefegt, ba# 91. uötl)i9te ... moit 
Ση&άϋ κ. ΙΛδμα&ά κ. ΘαρσΙς κ. Μίρις κ. Λίαρσίνά föüte tf). n>ie cS einem 3egl. gefiele. B: fcaS i£r. CjCi 
y.. Μ^μαχήν. h: Σ&,ρσα&αΙο(; α. Μαλισ^ίρ {k\.&\.). Ι fd)ai) nad) bcr ^-öcrorbiiung ... dW: beimXr., ηαφ 
le.Ci'iX: Μαμαχαΐος (F: Μί/<»/άν). ' bim 53cfe^i, nöt^. 91. 



V. 13. '^511'^ δ< 32 

V. 14. vapn 'ϋπη ϊ<"3- 

V. 16. 'ρ Ί^ΊΏΏ 



@ft^ei?* 



(1,8-16.) 5 



3De§ Äoniö^ u» bcr ^ontgtit SJla^L ©ie fteBen .tdmmcrer. ©er Königin Unge^orfam. Ϊ. 



unb ant)crn ©efa^cn, unb fbnigUdjcn 
Sein bte SD^enge, tinc tcnn ber Jtönig 
Söermoc^tc *Uni) man fe^te nicmanb, 
ϊυαΙ er trinfen foüte^ benn ber ^önig 
^atte aßen 3Sorfiei;ern in feinem «^aufe 
befohlen, bag ein iegίiφer foUte t^un, 
trie ee i^m ft^o^l gefiele. 

9 Unb bie Königin Φα^^ί ηιαφίε αηφ 
ein 9J?a^I für bie 3Dei6er, im fönigliφen 

lO'öaufe be0 Könige »ll^aöüeroö. * Unb 
am fiebenten ^age, ba ber ^önig gute« 
9)iut^g tt}ar »om2Bein,^ieg er2)ie^uman, 
S3i0t^a, ^arbona, 33igti^a, 5l6agtl;a, 
@ft:^ar unb ß^^arcaS, ben fieben Ääm^ 
merern, bie üor bem ,Könige ^^ag«ero§ 

11 bieneten, *bag ftc bie Jtbnigin ^afl^i 
i)oleten üor ben Äbnig mit ber fönig* 
ίiφen Ärone, bag er ben 33ölfern unb 
i^iurflen jeigete i^re <Βφ'ό\η] benn fie 

12ΐοαχ ίφ5η. * ^ber bie Jtbnigin QSaji^i 
woUte η'ιφϊ fommen ηαφ bem 5ßort 
beö Jtöuigg burφ feine Kämmerer. Φα 
luarb ber ^bnig fe^r s^^rnig, unD fein 
©rimrn entbrannte in i^m. 

13 Unb ber itbnig ϊ^ρχαφ §u ben SBeifen, 
i)ie ίϊφ auf !ianbeö Sitten üerflanben 
(benn beö jlbnigö Θαφεη mußten ge* 
fφe^en oor aUen SSerftänbigen auf Oίeφt j 

14 unb «i^änbel, *bie näφjten aber bei | 
i^m n^aren (S^arfena, ©et^ar, Qibmati)a, ! 
il^arfig, SKereö, aJiarfena unb ^t- \ 
muφαn, bie fieben ^^fürfien ber Werfer | 
unb SWeber, bie baö ^2lngefiφί beö jlb= j 
nigö fa^en unb faf en oben an im jtb- | 

15nigrei(i)), *n?a8 für ein 9ΐeφt man an j 
ber ^bnigin 33aft§i t^un foüte, barum, 
bag fie niφt getrau ^atte ηαφ bem 
2Dort beö iibnigö burφ feine itäm* 

iömerer. *ί)α fί)rαφ 9}?emucban üor 
bem Äbnige unb ^ürfien: iDie Königin 

11. A.A: @φόη^εϋ. 12. U.L: erbranntc. 
13. A.A:be«eanbeg. 16.A.A:benSüriien. 



Esr.7,U; 
Est.'^,3. 



atque aliis vasis cibi inferebantur; 
vinum quoque, ul niagnificentia regia 
Jignum erat, abundans et praecipuum 
ponebatur. *Nec erat qui nolenles 8 
cogeret ad bibendum, sed sicut rex 
statuerat, praeponens mensis siiigulos 
de principibus suis, ul sumeret unus• 
quisque quod vellel. 

Vasthi quoque regina fecit con- 9 
vivium feminaruni in palalio, ubi rex 
Assuerus consueveral. *IlaquedielO 
sepümo, cum rex esset hilarior et 
post nimiam potationem incaluisset 
mero, praecepil Maumam et Bazatha 
et Harbona et ßagatha et Abgatha 
et Zethar et Gharchas, septem eu• 
Huchis qui in conspectu ejus mi- 
nistrabant, * ut inlroducerent regi- 11 
nam Vaslhi coram rege, posito super 
Caput ejus diademate, ut ostenderet 
cunctis popuiis et principibus pul- 
chriludinem illius; erat enim pulchra 
valde. * Quae renuit, et ad regis 12 
Imperium, quod per eunuchos man- 
daverat, venire conlempsit. 

ünde iratus rex et nimio furore 
succensus * interrogavit sapientes, 13 
qui ex niore regio semper ei aderanl 
(et illorum faciebal cuncta consilio, 
scientium leges ac jura majoruni, 
*eranl aulem primi et proximi Char- 14 
sena et Selhar et Admatha et Tharsis 
et Marcs ei Marsana et MamuclKui, 
CTob.'i]*i5. i^t^ptem duces Persaruni atque Me- 
dorum, qui videbant faciem regis et 
primi post eum residere soiili eranl), 
* cui sententiae Vaslhi regina sub- 15 
jacerel, quae Assueri regis imperiuni, 
quod per eunuchos mandaveral, fa• 
cere noluisset. *Respondilque Ma- 1(5 
muchan audienle rege alque prin- 
cipibus: Non solum regem laesil re• 



(8,l.Mt.l8, 
10. 



10. dW: frό^lίφc« J&erjen«. vE; ijeitern. dW: vE: Kennern ber Seitumflänbe? B: bie |χφ auf bai 

^eben Sämlingen! vE: Jpofieutcn, bie ben 2)ienfi @efe& u. 91. »erfianfcen. dW: Singelegenijeiten ... 

Ratten. ©cte^^ u. 9Ίεφί«ί Φ. 

IIB: hineinbringen foiiten. dW: ^u bringen. ^^ ^y^. ^^^^„ ^^^^^^„ „. ^^n ^φ^ @ί^ ^,tien. 

febcn. vE: ©ejtalt. ' 

12. B.dW.vE.A: tceigcrtc ίϊφ. 15. Β: πα* tem ©efc^ ju ii). tuäre mit ... dW. 

13. Β: auf ber SeUtn ©eiegen^eit? dW: bie 3. vE: ©. i\t «. t. ® (91.) ju t^. 



6 (1,17—2,1.; 



Ι. 



Ahasveri convivium, inobedientisque reginae repudium. 



ητίμααεν ΆστΙν η βασίλισσα f άλλα nal πάν- 
τας τους άρχοντας aal τους ηγουμένους του 
βασιλέως. *^ Και γάρ διηγησατο αυτοΐς τα 
ρήματα της βασιλίσσης, καΐ ώς άντεΐτζεν τφ 
βασιλεΐ. *ί2ς ουν άντεΐπεν τω βασιλεΐ ^Αρτα- 
ζέρξη, ^^ ούτως σήμερον αΐ τυραννίδες αϊ λοι- 
παι αΙ των άρχοντα^ν Περσών καΐ Μήδων 
άκονσασαι τά τφ βασιλεΐ λεχ&έντα υη αυ- 
τής, τολμήσωσιν ομοίως άτιμάσαι τους άνδρας 
αυτών, *^ Ει ουν δοκεΐ τφ βασιλεΐ, προςτα- 
ξάτω βασιλικον καΐ γραφήτω κατά τους νό- 
μους Μήδων καΐ Περσών, και μη άλλως 
χρησάσ&ω^ μηδέ είςελϋ^άτω hi ή βασίλισαα 
προς τον βασιλέα Άρταξέρξην, και την βασι• 
λείαν αυτής 6 βασιλεύς δότω γυναικί κρείτ- 
τονι αυτής. ^^ Και άκουσ&ήτω 6 λόγος του 
βασιλέως όν άν Tioiy εν τη βασιλείηι εαυτού, 
οτι αληϋ^ής' και ούτως ττάσαι αί γυναίκες 
ηερι&ήοουΰΐν τιμήν τοΐς άνδράσιν εαυτών, 
από πτωχού ίως πλουσίου. 

^^ Και ήρεσεν ό λόγος τφ βασιλεΐ και τοΐς 
άρχουσιν. Και έποίησεν ό βασιλεύς κα&ά έλά- 
λησεν ό Μουχαΐος^ 22 y^^^i άπέστεάεν ό βασι- 
λεύς εν πάση τη βασιλείς, εις χώραν και 
χωράν, κατά την λέξιν αυτών, ώςτε εΐναι 
αυτοΐς φοβον έν ταΐς οικίαις αυτών. 

IM. Λ.αΙ μετά τους λόγους τούτους εκόπασεν 
ο βασιλεύς του &υμοΰ' ίμνήσ&η γάρτήςΆστιν 



16. Β: ήδίκησΐνΙάστ. 17. Α^ΟΛΧ* ya(» (A2Bt). 
Ci'iEFX^ έπίοιηγ-ησατο. h\: κ. οσα (κ. ώς Α^Β). 
(y*'Slq SV άντίΐπίν τώ βασ. Α^ (pro τω βασ. 1Α(ΐτ. 
Α2Β) αντω. 18. Α»*«τ(»ς (ASfif). Β* (tert.) αέ. 
Ci'iX: αί'τι-νίς ακβ'σασαι τά νη aiV/y^• λίχ&. τω βασ. 
Α* : άχ&έντα (λίχθ: Α^Β), Α^Βιτολμήσασιν {-σωσιν 
Α^ΕΧ). Χ•\ {ρ. τολμ.) καΐοίνται. 19. Ci'iX: /7ί^σ. 
η.Μ'ηό. Al*/*^(A2Bt). Α2Β:ίκίλ^έτω. B(proTOv 
βασ. yiQT.) αντόν. Xf (a. κα* τψ βασ.) άλλα. Β: 
δότο) ο βασ. 20. Β: κ. άκασθ•. 6 νόμος ό ύηό ... ον 
εάν π. iv τ. βασ. αι'το et * οτι άληθ: 22. Β: κ. άπέστ. 
(* ό βασιλ.) ίΐς πάσαν την βασιλιίαν >ιατά χώ^αν ... 

ψοβ. αντοΐς. 

» 
1. Β: τ» \)^ιιμ^, και »κ m ίμνησ&η τηςΙΑστίν ... 



''S ni-ih'Bn ^^ηώι nnir i^nb rib^n 

... -; • - jT "^ Τ "^ - : • τ - τ - 

i; I •• : : > ν r/ - ν • : τ : 

•T- T- t:-- -: <"•• 

οΊΠϊίΞΐ in^D^:s?3 m^b:^2 rinnb 

• τ : - τ •• : — : ! ν j•.• - 

:nN3-Kbi i'^^öb T\^hi2ri ^τ\χά^ 

τ IT I : VT τ : ντ : - - λ : - 

-ΟΊδ ninto • nDnn5»^n η•τη di^-iiis 

- IT j τ τ : j- V - - i; 

τ : - - j- ί ν : IT *■•• -: - τ 

:η:^ρι li'^-Tii ^^iD^i nb^an ηώ bbb 

' ν ITT ' j Τ • V- : 1 ν Λ••• - j- τ « ί 

r)!iDb*/3-i3i v^s^ nib Tib^n-bs^-aN: 19 

j : V- τ - IT ;•• τ : -j•• τ ' : τ τ : • 

•• : • • : - τ ι ••• -: A-:r 

:π3ΏΏ nntoii iin^is^nb Tibkn 

τ IV • }j ~ VT : • 'V V - 

D'^tban-bsn Ν:%η ηηη ^3 ifi^iDbri 

• τ - τ : λ• . «J - »• : - 

» IT 'τ - ; ν τ • : ι ν •• -: ,- : »τ : < : • 

ΰ'^Ίώηι Tib/^n ^D'^^js linn riD^^n η 

Α• τ - : Τ ν νν -»••••: τ τ - - .- 

"bii Tibkn niD'^TO-bs-bi^ bnsDO 

I V V - j • : τ V • τ : 

D2?i D5?-bi<i nbnD3 πηηι^ϊ] hd^to 

VT τ ;- V : τ τ : • τ • : <τ • : 

ih^ns ΊΊώ iiä-^ii-bs ni%nb iaitbb^ 

j" • '^ τ < : ρ Λ : • 

1 - ! ^ : ■ ν - : 

ηηπ TO3 nbi^n annnn nnjs: ii• 

y. -: 1 : V •• τ j- τ : - 

V. 20. nnöa 'λπ 'iü5> 

16. Β: gegen ben it. unrecht. dW.\E.• an (gegen) 
... ftd) »ergangen. 

17. wenn man roirfc fagcn ... fam nidjt. B: ber 
Ä. @ac^e. vE: |ίφ «erBreiten. B: ©l^cmannev. dW: 
Ferren. B.vE: in il^ren 51. dW.vE: befahl ... ju 
bringen. 

18. B: biefee %aQt9. vE: öon biefeni X. an. dW: 
5injc^t iverben bie ©ema^iinnen. vE: ber ^crfer u. 
SWeber. dW: 35. u. 3cinf genug fein. 



&H^Ct. (1,17-•2,1.) 7 

SDaö gefairlicjc föcifptcL SJaft^i 5C6fc^ung* SDer DBerjcrr in feinem §aufe• I. 



33afi^i ^at ηίφί atlein an bem Könige 
übel get^an, fonbern αηφ an atlen 
Surften unb an allen 33blfern in aOen 

1 7 Sanben beö Äbnigg Ql^aööerog. * iDenn 
eö mirb ίolφe Zi^at ber Äbntgin au0* 
fommen ju allen 2Bei6ern, baf fle i^re 
SDiänner üeraci^ten x>ox ii)xtn klugen, unb 
werben fagen: i£)er ^önig Ql^aöüeroS 
i)ief bie Königin Φα(1:^ί »or Αφ fom* 

18men, aber fle n?ollte ηίφί. *<Bo n^erben 
nun bie f^ürfiinnen in $erfien unb 
SDiebien αηφ fo fagen ju aUm Surften 
beg Jt5nig8, n?enn fle folφe %i)at ber 
ÄiJnigin ^5ren. @o mirb ίίφ 33erαφtenδ 

19 unb 3orn8 genug ergeben. *®efäilt 
eg bem Jlbnige, fo laffe man ein fönig* 
Uφeδ ®eBot üon i^m ausgeben, unb 
fφrei6en ηαφ ber Werfer unb 9)?eber 
@efe|, n?eίφeä man ηίφί barf übertre- 
ten, baf Q3aft^t niφtme:^r toorben^bnig 
^2l^agtoero0 fomme, unb ber ,^önig gebe 
i^r Äönigreiφ i^rer 0?cίφflen, bie beffer 

20ifi benn fiej *unb bag biefer QBrief beö 
^5nig8, ber gemαφt tt»irb, in fein gan* 
jeä ΰίύ^, n?elφee gro^ ifl, erfc^aUe, ba§ 
aUe 2Öeiber i^re a)iänner in ^^ren ^al* 
ten, beibeg unter ©ro^en unb Jltleinen. 

21 Φαβ gefiel bem Könige unb ben Sür^ 
fien, unb ber <itönig ti:)at ηαφ bem Sort 

22 3)ϊemuφαng. * Φα mürben SBriefe an^^ 
gefanbt in alle ii^änber beS Königs, in 
ein ίegUφeδ Sanb ηαφ feiner 8φrift 
unb in Jegliφem 33olf ηαφ feiner 
@^raae, bag ein ίegίίφer SJiann ber 
£)beri)err in feinem «^aufe fei 3 unb lief 
reben ηαφ ber (B:prαφe feineä ΦοΙίδ. 

II. 9ίαφ biefen ®efφiφten, ba ber 
®rimm beö jlbnigö 5l^a8»eroä ίΐφ ge= 
legt ^atte, gebαφte er an 33afli)i, n?a8 

20. U.LrganiSileic^... betbe. 
22. A.A: unb er lief. 



gina Vasthi, sed et omnes populos 
et principes, qui sunt in cunclis pro- 
vinciis regis Assueri. * Egredietur 17 
enim sermo reginae ad omnes mu- 
lieres, ut contemnant viros suos et 
dicanl: Rex Assuerus jussit, ut re- 
gina Vasthi intraret ad eum, et lila 
noluit. *Atque hoc exemplo omnes 18 
principum conjuges Persarum atque 
Medorum parvipendent imperia mari- 
lorum: unde regis justa est indi- 

3,9 5^4.8,3. gnatio. * Si tihi placet, egrediaturl9 

edictum a facie tua et scribatur 

juxla legem Persarum atque Me- 

^'^■^Ä5."*''tiorum, quam praeteriri illicilum est, 

ut nequaquam ultra Vasthi ingredia- 

is.m.i5,28.tur ad regem, sed regnum illius 
altera, quae melior est lila, accipiat. 
*Et hoc in omne quod lalissimum 20 
est provinciarum tuarum divulgelur 
Imperium, et cunclae uxores tam 
majorum quam minorum deferant 
maritis suis honorem. 



3,12. 



Placuit consilium ejus regi et 21 
principibus. Fecilque rex juxta con- 
silium Mamuchan, *et misil epislolas 22 
ad universas provincias regni sui, ut 
quaeque gens audire et legere po- 
I terat, diversis unguis et litleris: 

! Gn.3,i6.Eph.esse viros principes ac majores in 
: ^'^^'' domihus suis, et hoc per cunclos 
! INch.13,23•. p^pyJQg divulgari. 

His ila geslis, postquam regis II. 
I 1,12.19. Assueri indignatio deferbuerat, re- 
cordatus est Vasthi et quae fecisset 



19. unter ber ... baft ed n. übertr. werbe. dW: tüerbe 
gef^ricben unter bie ©efe^e ... fo baf e« n. unter» 
ge^e? vE: 93efe^l ... bamit er n. aufgehoben werbm 
fann. dW.vE: i^re fönigt. SBftrbe g. b. St. einer 
Slnbern. 

20. <liu9fi>rud) ... ben er tijun m. B: eö muffe ... 
geiiort werben in feinem. dW.vE: Unb boret mon 
bie 3Jcrorbnung ... erläffet ... fo rtjerben α. SB. (Bijxt 



19. ΑΙ.: Et si (ΑΙ.: Et si ergo). 



il;ren (Ferren) ertoeifen. B: (Seemännern bie (5. 
geben (ogl. 93. .^). 

21. B: Unb ba3 SÖort gcf. dW.vE: Siebe (n^ar 
gut in b. SlugenbedÄ.). 

22. fein foflte, m. r. foUte ... B.dW.vE.A: Unb 
er fanbte S3r. B.dW: Sanbfc^aftcn. (vE: u. ba^ man 
biefc« bcfannt mαφen folle ... eine« jebcn 93.) 

1. dW.vE.A: fingen. 



8 (2,2-9.) 



Kstlier. 



H• Mstheris in reginam electio conjurationisque per lUardochaeum manifestaiio. 



και^« έποίησβν καΐ οβα αντη αατεπρίθη. 
"^ ΚαΙ ύπαν οι διάκονοι τον βασιλέως' Ζήτη- 
&ήτω τφ βασιλδΐ κοράσια αφΟορα καλά τφ 
81081 y ^ και καταστήσει 6 βασιλεύς κωμάρ- 
χας iv πάσαις ταΐς χωραις της βασιλείας 
αντον' και εττιλεξάτωσαν κοράσια παρ&ενικά 
καλά τφ εΐδει εις Σονσαν την ηόλιν εις τον 
γυναικώρα^ και παραΟο&ητωσαν τφ εννονχφ 
τον βασιλέως τφ φνλακι των γυναικών, και 
δο&ήτω σμηγμα καΐ η λοιπή επιμέλεια. ^Και 
ή γντη η αν άρέση τ φ βασιλείς βασιλεύσει 
άντΙ ΆστΙν. Και ηρεσεν τφ βασιλεΐ το πρά' 
γμα, και εποίησεν όντως. 

^ ΚαΙ άνθρωπος 'Ιουδαίος ην εν Σουσοις 
τη ηολει^ κα\ Όνομα αυτφ Μαρδοχαιος 6 
τοΰ Ία'ιρον, η τον Σεμείου του Κεισαίον, 
εκ (ρυλής Βενιαμείν, ^ ος ην αιχμάλωτος ih 
Ιερουσαλήμ, 6ν (ιχμαλωτενσεν ΙΚ'αβονχοδονό- 
σορ βασιλεύς Βαβυλώνος. ■^ ΚαΙ ην ιοντφ 
παις &ρεπτή , ϋνγάτηυ Ι^μιναδάβ αδελφού 
πατρός αντον, και το όνομα αυτής Έσ&ήρ. 
Εν δε τφ μεταλλάξαι αντής τονς γονείς 
^.παίδενσεν αυτήν αντφ εις γυναίκα' και ην 
το κοράσιον καλόν τφ εί'δει. 

^ Και οτε ήκοΰσ&η το του βασιλέως πρός- 
ταγμα, σννήχ&ησαν κοράσια πολλά εις Σονσαν 
την ηόλιν νπο χείρα Γαι, καΐ ηχΟ^η Έσί^ηρ 
προς Γαι' τον φύλακα των γνναικών. ^ Και 
ηρεσεν αντφ το κοράσιον, και ενρεν χάριν 
ενώπιον αντον. Και εσπενσεν αύτ^ δούναι το 



1 . Β: μνημονίΰοίν ota ελάλησί χαΐ ως χατέκρινιν 
αντην. 

2. Α* (pro τ» βασ. Α^Β) π()ό(; τον /9ασ»λεα ... χαλά 
αφ&. (άφί^. χαλά Α^β). 

3. Α** αύτ5 (A^Bf) ... inidulaxwaav (imlf^a- 
τωσαν Α^Β). Xf (ρ. όο&.) ανταΐς. A^FX: σμίγμα. 

5. Β: tjv Ιβδ. ... δν. αντβ Μ. Α*: Ίά&()β S. ^larij» 
Claims Α2Β; CFX: Ίαηρβ). Β* (alt.) ό ... ΚισαΙι, 
.. Βίνιαμίν. 

6. Β: ην 'ηχμαλ. 

7. Β: και όνομα avTJi^Ea&. Ci'iXf (ρ. ίπαίδ.αί'τ.) 
Μα(}όοχαΖος. Β: Ιαπτ^. Α** ιΐς (A^Bf). 

8. Β: πολιά λοράσ. 

9. Β: davat αντη. 



Γ ι•.• τ ν- : • •-• -: >•• : τ τ τ ••• ■': 

/ »: - : AT : JT : "••■ νν - ••-:!- ι : ι- 

: ηίίΊ)2 niaiü n'b^ns nii5?D Tib^b 

j • ί τ : • »• : ' ν jv — ι•• : — : 

-n"ιr3-bs■"Γ^ί ^ί^Ρ^λ "ir'iDbn 

ΐτ-: r τ ν J : ί : • : : - 

'^ü:^tü-b^ζ riiint) nniü nb^ra 
^ί3in ^^-b^ί a-^iuan n-^iz-bx h^^^n 

» ν τ : Α• τ - J- ? ν 1•• - )• : 

^τ\χαΛ ηπη "i^nr^ 'nbian ^D"'3?3 
: ρ to5?^i 'nb^n ^d^::?3 nmn nta^^n 

Μ" ~ί-~ ' '■•• νν - y •• : ^ VT τ - ^- .- 

AT • - ' j- : VT τ • : j• 

'ν y : • J ν S• Τ ι ^ν - : : τ j ί 

τ : : τ JV-: τ - • • ^ τ J • 

τ : ν JV — : AT : ' •.• ιν jt : τ : ν 

ΐΏίί ^n''1 :b::i2 Tibü nsDTD^n: 7 

' •• ^ • :- IV τ »ν r.' y-v : - ι : 

ΊΝΡΊ-ηε:'^ nny-in'i dni ds ?nb r^i 

- - : <T-:|- /- : Λ• τ^ jt \j ' >'• 

n^si h'^D>< ΓΛΧΩ"^ T[k^i2 nniüi 

τ • : τ • τ < : ν : - j- t 

: nnb ib "^rsirnri nnpb 

|- : V y- : : τ st •τ ^ 

•nnos npbni '^in n^'-bx πί^^^π" 

•• : V <- τ • - AT •• j- V VT • - 

ΊΠώ ^yn T^-bii Tib^n n'^s-bi^ 
,.. ^_ .. f- ... j ... ... - j.. ... 

V3^::?3 n-irun nb'^ni :α'^ώ3η » 

τ •• : jT-ir Γ _ . - r τ - 

^- .. - i- τ τ : ν JV JT • - 

V. 5. yop ϊΐϋπη it"32 ib. qpa k^s biao 

2. dW: ^napijen ... i^n bcbienten. vE: feine 
Wiener. dWibemÄ.Sungfr.fd^on von5(nfei)en. vE: 
iWäb^cn, He 3. [unbj [φ. υ. ©cjialt jlnb. A: [φόηβ 
aJiagblein, Sungfr. 

3. öerorbnete. B: 5luffel^er. vE: beauftrage 
S3camte. dW.vE.A: ^rauen^auö. B: ^au« ber 
3BeiBcr. dW.vE: unter (bie) δ1υ[|ιφί. Β: bor S©. 
I)ütet. dW: fönigi. J&amlingg, be6 ^üter« b. grauen. 



@fti>et. 



(2,2—9.) 9 



®ie Swwgftattett ju bcm Mbnx^. ^axha^aU ^abaffa b* u @Per« 



II. 



fie get^an ^atte, unb ϊϋα0 ütJer flc be* 

2 f^loffen träre. * Φα (^ταφρη bie Jlna* 
ben beä itbnigg, bic i^m bieneten: 3)ian 
[αφΰ bem JtiJnige Junge [φδηε 3ung* 

3 frauen, * unb ber Jlönig fcejtette @φαα$ί 
in allen Äanben feineö Jt5nίgreiφg, baß 
fie aUerlei Junge ίφöne Jungfrauen ju« 
fammen bringen gen ΘφΙοβ (Sufan, in 
baS i5i-*auen*3iinmer unter bie Ǥanb 
<§egai, beö ^ÖnigS itämmererö, ber ber 
Leiber njartet, unb gebe i^nen i^ren 

4<δφηιη(ί. *Unb α1elφe iDirne bem 
ilönige gefaßt, bie werbe Jtbnigin an 
OSaji^i <&tatt. Φαδ gefiel bem Ä5nige, 
unb t^at alfo. 

5 (So wax aber ein ίübifφer aKanu §u 
(δφΙο§ (Sufan, ber ^ieß 3)fαrbαφαi, ein 
<Boi)n 3airg, be0 ©o^neä eimei, beö 

6 (So^neö Ätß, beg'(So^neg Semini, *ber 
mit tt?eggefü^ret ttjar öon Jerufalem, ba 
3eφαniα, ber ,K5nig 3uba, treggefü^rt 
iparb, n?elφen Dlebucabuejar, ber Ä5* 

7 nig §u 8abei, megfü^rete. *Unb er n>ar I 
ein 33ormunb «öabaffa, bie ip ßft^er, i 
eine 3;oφter feineö 35etter0; benn flc ι 
i)atte n^eber ^atcr ηοφ ai^utter, unb i 
fie tt3ar eine fφöne unb feine 2)irne. Unb 
ba i^r 33ater unb aJiutter ^arb, na^m 
fie a)ίαrbαφαi auf §ur 3!oφter. 

8 φα nun baS ®ebot unb ®efe^ beS 
Äönigö laut n?arb, unb \)icle kirnen §u* 
^auf gebrαφt n^urben gen @φίο§ @ufan 
unter Die «i^anb »^egai, njarb (Sft^er αηφ 
genommen ju beä ^önigö »i^aufe, unter 
bie ^anb «^egai, beö v^üterg ber SCßeiber. 

9 * Unb bie 2)irne gefiel i^m, unb fie fanb 
35arm^crjigfeit ^or i^m. Unb er eilete 

3. Ü.L: ©είφιηιιί. 

4. A.A: ^xti^at. 

7. A.Ä: einer ii^oc^tcr. 

8. A.A: ju Raufen (A.4: ^ifammen). 



.12. 



vel quae passa esset. *Dixerunlque 2 
pueri regis ac minislri ejus: Quae- 
ranlur regi pueliae virgines ac spe- 
ciosae, *et mittantur qui conside• 3 
rent per universas provincias puellas 
speciosas et virgines, et adducani 
eas ad civitalem Susan et tradant 
eas in domum feminarum sab manu 
Egei eunuchi, qui est praepositus et 
custos mulierum regiarum; et acci- 
piant mundum muliebrem et caetera 
ad usus necessaria. *Et quaecum- 4 
que inter omnes oculis regis pla• 
cuerit, ipsa regnet pro Vaslhi. Pia• 
cuit sermo regi, et ita, ut sugges• 
serant, jussit fieri. 

Erat vir Judaeus in Susan civi• 5 

Bir.2,2.Neh.jg^g^ vocabulo Mardochaeus, filius 

Jair, filii Semei, fiiii Cis, de slirpe 

Jemini, * qui translatus fuerat de 6 

2Rg 24,14s, Jerusalem eo tempore, quo Jecho- 

^NeS^e.' *iJaßi regem Juda Nabuchodonosor 

rex Babylonis transtulerat. *Qui fuit 7 
iiulritius filiae fralris sui Edissae, 
Dn.1,7. qjjyg altero nomine vocabatur Esther 
et utrumque parentem amiserat, pul- 
chra nimis et decora facie. Morluis- 
que patre ejus ac malre Mardochaeus 
sibi eam adoptavit in filiam. 

Cumque percrebruisset regis im- 8 
perium, et juxta mandalum illius mul- 
lae pulchrae virgines adducerenlur 
Susan et Egeo traderentur eunucho, 
Esther quoque inier caeteras puellas 
ei tradita est, ut servaretur in nu- 
mero feminarum. * Quae placuit ei 9 
et invenit graliam in conspectu illius. 
Et praecepit eunucho, ut acceieraret 



vE:ißcrfc^nitienen. B:bap man ^etiiebc ίνα« jui^rer 
'Jiuijierung gei)oit. dW: bap er bie (Salben gebe ju 
i^nr Steinigung. 

4. «gl. 1,21. 

5. beä a3eniaintnttett* dW: ein SDlann aui Sen? 
jamin. A: «om «Stamme S. 

6. unter ben (befangenen, tit mit ... würben 



dW: mit benen, irel^c toegg. tt). mit ... 

7. B.vE.A: (ber) «pfiegeüatcr. dW: (Srjfe^er. 
dW.vE: iBateröbrubevo. B: ίφοη von ©eftalt u. 
i)üh\d) V. Sinie^en. dvV: reijenb ... ίφοη ... 

8. Β: Sort b. ^. 11. f. S3efebi gei)öii njurbe. dW: 
vernommen (wie iB. 3). 

9. B.dW: erlangte (eii)ielt)®unj^. vE.A:®nabe! 



10 (2,10-15.) 



Blsther. 



ΪΙ• Estheris in reginam electio conjurationisque per Mardochaeum manifestatio. 



σμηγμα xal την μερίδα κάϊ τα έπτα κοράσια 
τα άτζοδξδειγμδνα αυτ^ι εκ βασιλικού ^ κα\ 
εχρησατο αντη καλώς και ταΐς άβραις αυ- 
τής έν τφ γνναικώνι. *^ ΚαΙ ονχ ντζεδει- 
ζεν αντης το γένος Έσ^ηρ ούδε την πα- 
τρίδα' ο γαρ Μαρδοχαΐος ενετείλατο αντχι μη 
άπαγγεΐλαι. 



* * ΚαΙ καϋ^ εκάστην ημέραν 6 Μαρδοχαΐος 
περιεηάτει κατά την ανλην την γνναικείαν, 
επισκοπών τι Έσ&ηρ συμβαίνει. ^"^ ΚαΙ όταν 
γι καιρός κορασίον ειςελ&εΐν προς τον βασι- 
λέα, όταν άναπληροο&η καιρός κορασίου, μήνες 
δεκαδυο (όντως γαρ άναπληροννται αϊ ήμεραι 
ΐης ϋ^εραπείας, μήνας fij άλειφομεναις μυρίνι- 
νον ελαιον και μήνας «ξ εν τοις άρώμασιν 
χα« Ιν τοις σμηγμασιν τών γυναικών)^ ^^ κα\ 
τότε είςπορεύεται προς τον βασιλέα' καΐ φ 
αν εΐπη, παραδώσει αύτην συνειςέρχεσϋαι 
αυτήν άπο τον γνναικώνος εως τών βασι- 
λείων, ^^ /ίείλης είςπορεύεται^ καΐ προς ήμέ- 
ραν άποτρεχει εις τον γνναικώνα τον δεύτερον, 
ούτε Γαι ο ευνούχος του βασιλέως 6 φνλαξ 
τόΰψ γυναικών, και ονκετι ειςπορενεται προς 
τον βασιλέα, έαν μη κλη&η ονομαστί. 

*^ Έν δε τφ άναπληρονσ&αι τον χρόνον 
Έσ&ηρ, &υγατρ6ς14μιναδάβ, αδελφού πατρός 
Μαρδοχαίου , έν τφ είςελ&ειν προς τον βα- 
σιλέα, οί'δεν η&έτησεν ων αντ^ ελεγεν 6 
ευνούχος ο φνλα^ τών γυναικών ην γαρ 
Εσ&ηρ ενρίσκουαα χάριν ενώπιον πάντων 

9. A*F: σμίγμα. Β: νποδίόειγμένα. 

10. Β: Εσθ -ijQ το γένος αυτής. 

11. Β: Kad^ εκάστην δε ημ, περκπ. 6 Maqd. ... 
σνμβησίται. 

12. Β: Οντος δε ijr (EFX: Οντος γάρ ην, Α2: Και 
όταν ην) ... όταν άναπληρώσΎ[ (* καιρός κοξ)ασ.) 
μήνας δίκαδνο. Α: άναπλ. καιρός κοράσια μηνίς 
{...κοράσια, μψ. ex conject.). k'^{^)Q.lL: άληφομίναι 
(-^εναίς Α2ΒΕΧ; F: άληφομένας, ΑΙ.: -μένη). Α^: 
er μνριν'ινο) ελα'ιω (Β: εν σμνρν'ινω ελ.). Χ\* και εν 
(A2Bt). ' ' 

13. EFX: ειςπορίΐΊονται. Β: κ. ω εάν ... (pro alt. 
αυτήν) αντώ (Ci'iX: αρτή). 

14. FX (pro ^//εοαν) εσπεραν. BC (pro »τ*) ». 
Α« * Γαί (Α2Β|). Β: ονόματι. 

15. Bt (a. Ονγ.) τψ. C'X* &υγατρ.-Μαρδοχ, 
TyjßiXaÜ. Β* έν Tw(CX: τ5, Α2Χ: ^ν ϊλαβεν αντώ 
ιΐς θυγατέρα τ5). Α2χ•|• (ρ. η&έτ.) ρήμα. Β: ων 
cvfTf UofcTo (CX: ο)ν αύτη eVfTitA. EFX; ων ενετ. αν- 
tfi) 6 fvv. Α2χ•|- (ρ. ελεγ.) Γογαΐος (Χ: Γωγαΐος) et 
(ρ. εύνβχ.) τ5 βασιλέο)ς. Α** ό φύλαξ (Α2Β|). 
Β (pro ivü't/z.) παρά. Α** πάντων. 



•• : τ VJT τ ν ιτ ν : τ *•.• : - 

nb-nnb ηΙ^'ΝΊη nin>*Dn ratii 

VT ν IT j •. : IT τ : - - jv 

n'^niΊ5?5-n^ί'^ natü'^i Tlb^sn n^3t) 

τ vv -;,- V : TSV- :- »va/ - j• • 

•• : V τ j• • I I• τ - ,•• V. : 

•J- i : τ $• ΛΤ : - I V : ^τ " 

:T3in->ib "ΐώχ n^br n^is 

'••-:• -::τ τ j'^t: 

- • - : IT w Ti•• - •• : •.• j : 

^b^n-bii ' iiinb nSr^i nn^^D Ίή 

Ivjv - "^ V j τ T-:|-: τ-•(- 

ni3 nb ni^n γ'ρΏ m^)iiim 
ρ ^3 tDift ntör D^^Dtb n^xom 

}y• -r V jT r j•• : • τ - 

• τ τ: <τ . Τα••• '•• ι : j•; : ν : : • 

• τ : - • τ τ: <τ • : - Ι ν j•.• : 
σ-ίι- |- ν τ ι• τ - \." : - : 

Ίύ^ itiis-b:2 η^ί: τIb'Ώn-b^ί π^5^ 

ν -: "Γ . ■• ' ■•' Λ••• - ••• JT τ 

n'^töDn n'^sti nör ^^inb hb in•)'^ 

V τ - j•• • τ • J τ τ I v<T • 

TT J• VJV Τ ' V IV - j- 

• τ - <-• V TT j• Iv 

ΊΏίϊ3 trb^n ο^ΊΟ τ^ώ2?ώ i'^-bi« "^btä 

j•• J •.• V•.• - »• : ü- : - |- s• ••* • •• 

r : JT T'.'i • : ' ••• v.•.• - ντ ι >•• τ • j• 

w>^inb nnb ib"npb Ίώ^^ '^b^jn^ in 

j τ - 7 i^ ■•■ "' - : : τ j 

Dx "^i Ί^ϊτ ηώ)?η N^b ^bian-bis: 

ι ν ν•.• - ι• : ,- " J- }•: -: 

ιπ nstü3 ΊnD^^ ^"^n"ι a^tban ΊΏώ 

ι .. J•• .. : ... .«• : - ν τ - J•• 

V. 9. ηηηΊ3Ώ χ"32 ib. 'ini^rs «"an 

ν. 12. y»p3 δ<"3η 

ν. 14. ö<iu3a 5<"3ΐ ρ"πη '^η 

ν. 15. ρ"η2 χ"η 

9. auderfcAene kirnen ... oerfe^tc. Β: m. i^rcr 
Sluöjievung unb ... »αβ ii)X ^m^tfjcxU. dW: ii)x ii)Vi 
Slcinigungefalbcn u. il^re (Steifen ju qebin. (vE: 
©cfc^enfe?) B: braute fie ... anber^tucl^in, tüo c3 
am beficn t»ar. vE: in bic f^onjie [Söoi^nung] bei 
^rauenl^aufeg. 

10. dW.vE: entberfte. B: a3crtυαnbtfφαft? dW•• 



(Smet. 



(2,10-15.) 11 



©e§ Honigs ^raucngtmmct» ©er attJÖIfmottafL @$mutf, SDtc Seit ©ftjerS» II. 



mit t^rem S^mud, baf er i^r i^ren 
Χί)ύΙ gäbe, unb flehen feine kirnen öon 
beö Ä5nigö «^aufe baju. Unb er t^at 
fle mit ii;ren kirnen an ben Bepen JDrt 

10 im i^rauen-Bittinier. * Unb ^ji^er fagte 
i^m nic^t απ i^r 93oif unb i^re greunb* : 
fc^aftj benn 3Jίαrbαφαi i)atte i^r geBo* | 
ten, fle foilte eö niφί anfagen. j 

11 Unb SRarbac^ai manbeite alle ^age 
üor bem «§ofe am ^xaum^^^immn, bag 
er erführe, oB cg (Sfif)er rt)0^i ginge 

12 unb ttjaö i^r gef(^ei)en würbe. *Senn ; 
aber bie befiimmte ^ut einer jegiici^en 
iDirne fam, bag fle gum itönige ^^aS^e- i 
roä fommen foHte, nαφbem fie strölf I 
9}ionate im grauen -Θφηιηί gett?efen 
n?ar (cenn i^r @φmücfen mugte fo 
üiel 3cit ^a6en, ne^mίiφ feφg SJionate 
mit 33aifam unb ^^xxi^tn, unb feφa 
2>ionate mit guter (S^ecerei — fo waren 

13 benn bie SÖeiber gefφmüίt), *ai8bann 
ging eine iDirne jum ,!^bnige: unb nJelφe 
fle wollte, mugte man i^r geben, bie mit 
i^r üom grauen *3iinmer ju be8 Jtönigg 

14«0ciufe ginge. *Unb wenn eine beö 
^6enb§ hinein fam, bie ging beö 9)2or= 
genö üon i^m in baö anbere grauen- 
3immer unter bie »^anb (SaaSgaö, beg 
Äönigö Kämmerers, ber ^ebgweiber 
vi^üterä} unb fte mugte niφί wieber 
jum Könige fommen, eö lüjtete benn 
ben ^önig unb liege fle mit 0iamen 
rufen. 

15 Φα nun bie 3eit @fl^er8 ^erju fam, 
ber ϊoφter ^bi^ailä, beg 2Setter§ ^ax- 
bαφαi, bie er §ur 3!oφter l^atte aufge^ 
nommen, bag fle jum Könige fommen 
foilte, beget)rete fle niφt0, benn voa^ 
•^egai, beö jtömgö Kämmerer, ber 3ßei= 
6er ^^üter, f^)rαφ. Unb @fl^er fanb 

9. U.L: @efφmu(ί. 

12. U.L: ajionben ... grauen s^d^müdEen. 
A.A: toavenbann. 
14. U.L: Jiammerer, ber Ä. ^uter. 



v.3.12. Hjundum muliebrem, et Iraderel ei 
partes suas et septera puellas spe- 
ciosissimas de domo regis, et lam 
ipsam quam pedissequas ejus ornaret 

^20. alque excoleret. *Quae noluit in- 10 
dicare ei populum et patriam siiam; 
Mardochaeus enim praeceperat ei, ut 
de hac re omnino reticeret. 

Qui deambulabat quotidie ante ve- 1 1 
stibulum domus, in qua electae vir- 
gines servabanlur, curam agens sa- 
lutis Esther et scire volens quid ei 
accideret. *Cum autem venissel teni- 12 
pus singularum per ordrnem puella- 
rum, ut intrarent ad regem, expletis 
Omnibus quae ad cultum muliebrem 
pertinebanl, mensis duodecimus ver- 
tebatur, ila dumtaxat, ut sex mensi- 
bus oleo ungerentur myrrhino, et 
aliis sex quibusdam pigmentis et 
aromalibus uterenlur; *ingredien- 13 
tesque ad regem, quidquid poslulas- 
sent ad ornatuni pertinens accipie- 
bant, et ut eis placuerat, composilae 
de triclinio feminarum ad regis cubi- 
culum transibant. * Et quae intra- 14 
verat vespere, egrediebalur mane, 
atque inde in secundas aedes dedu- 
cebatur, quae sub manu Susagazi 
eunuchi erant, qui concubinis regis 
' praesidebal; nee habebat potestatem 
ad regem ultra redeundi, nisi voluisset 
rex et eam venire jussiss^t ex nomine. 

Evoluto autem tempore per ordi- 15 
nem instabat dies, quo Esther filia 
v.7.9,29. j^bi}jai[ fratris Mardochaei, quam sibi 
adoptaverat in fiham, deberet inirare 

^ ^3 »ad regem. Quae non quaesivit mu- 
liebrem cullum, sed quaecumque 
vohiit Egeus eunuchus eustos vir- 
ginum, haec ei ad ornatum dedit. 
Erat enim formosa vaide, et incredi- 
bili pulchritudine omnium oculis gra- 



14. S: deducebantur. 



©eljurt. vE: 5lbfunft. bie 3- ibrer Sloinigung. vE: fo »feie 3• tüurbe auf 

11. dW.vE: iaqfüri^ag. B.A: SSorl^ofe. il^rc 91. »erttjenbet. 

12. bie neif)t ..! jw. m, long nad) ber Orbnune 13. »oö fte ... boft eft ... B.dW.vE: 9Π[οβ ». gc 
ber ?frauen ... mptrlyenbalfam ... u. roaS fonfit ju fagte (oerlangte), WUrbe i^r gegeben. 

ber 2B. (Sd>müifen flel)ört. B: ba an ίί)τ n. bem ©C; 14. loieber Iieraud ... ^. ηαφ tlyr. dW.vE:aufer 

fe| b. SGÖeiber gefc^eften war. dW: ii)r gcfφ. n. b. tücnn ge ber Ä. »erlangte. vE: 0lebenfrauen. 
Slec^teb. 2Ö. vE: ©ebrauc^. dW: fo lange bauerte 15. Weitje. B:al^tt>a^...fagen ivürbe(ögl. 33.9). 



12 (2,16-3,1.) 



Cl^ther. 



U« JEstheris in reginam electio conjurationisque per Mardoehaeum manifestatio* 



Λ" •• ••• J V • -: IT ν ι - 

•••<■'- /, : - ; τ • VT τ : w•.• τ 

ηπη nD^b/3^1 ηώί<Ί3 h^iDb^-nns 

- )- τ vv • : — τ : : - ν ρ.• 

γάμους Έσ&ηρ, χάι αφεσιν έποίησεν τοις νπο \ S'T^^ ΠΓΐΙϋ'Ώ Tji'^n tÜ^i^'l ♦ ''Γΐΐρΐ ^^ 
T^y βααιλείαν αυτού. \ -ηΓίΟΝ Πη"ώη Γδ^ vHz^^ Vniü"bsb 

1 Α" : '•• J•• : • ν τ τ -Γ)- τ τ τ : 

ΠΝώΏ ]r\^^ ntbs? hiDn^b ηππηη 

V" : - Ι i•• • - TT • : - <τ τ -: I- 



τών βλεπόντων αυτήν» ^^ΚαΙ είςηλϋεν ΈσΟηρ 
προς τον Άρτα'ξέρ'ξηΐ' τον ßaaikm τφ δωδε- 
χάτφ μην) 6ς ίατιν Άδάρ, τφ εβδόμφ έ'τει 
της βαΰΐλείας αντοΰ. *^ Kai ήράόϋ-η ο βασι- 
λεύς Έσ&ηρ, και ενρεν χάριν παρά πάσας 
τάς παρ&ενονς' και επε&ηχεν αυτί] το διά- 
δημα το γυναικεΐον. **^ ΚαΙ έποίησεν ό βασι- 
λεύς πότον πάσιν τοις φίλοις αύτοϋ και ταΐς 
δυνάμεσιν έφ ημέρας επτά, και νιρωσεν τονς 



*^ Ό δε Μαρδοχαΐος ε&εράπενσεν εν τη 
αυλή. 20 '// ^^ Έσ&ηρ ούχ ύπέδει^εν την 
πατρίδα αυτής' ούτως γαρ ειετείλατο αυττ^ ο 
Μαρδοχαιος, (ροβεΐσ&αι τον &ε6ν και ηοιεϊν 
τα προςτάγματα αύτου , κα&ώς ην μετ 
αυτοΰ. Kai Έσ&ηρ ουκ ηλλαξεν την άγωγην 
αϊ) τ η ς, 

2* Kai ελυπη&ησαν οι δύο ευνούχοι του 
βασιλέως οι άρχισωματοφυλακες, ότι προήχθη 
ο Μαρδοχαΐος, και εζήτουν άποκτεΐναι ΙΑρτα- 
ξερξην τον βασιλέα. ^^ Και έδηλω&η Μαρδυ- 
χαίω ο λόγος y και έσημανεν Έσ&ήρ, και η 
βασίλισσα ^εφάνισεν τω βασιλεΐ Ι^ρτα'ξέρ'ξη 
τα της επιβουλής. 23 'Q ^ι βασιλεύς ητασεν 
τους δυυ ευνούχους κα) έκρεμασεν αυτούς. 
Και προςέταίξεν 6 βαοιλενς καταχωρίσαι εις 
μνημόσυνον έν t/j βασιλική βιβλιο&ήκη νπερ 
της «vro/ce»; Μαρδοχαίον εν έγκωμίφ. 

III• ΐ\^ετά ταΰτα εδόξασεν 6 βασιλεύς 
Άρτα'ξερ'ξης Άμαι Άμαδά&ον Βονγαιον, καΐ 



ι ν IV - J- : 
ν- : : τ Α• •• ν : / >••1τ • : 

vv -: |- τ - •.• : τ : - ι •.•*•/ - 

<--: |- ν : Λτ : : τ τ νν τ jt • 

ηη%"ΐ ΊώΝ3 ηώ^ ηηοίί ^Dnn^ 

JT ί IT ν.•-: Γ τ J•• : ν - : : τ 

ι • ιτ : τ : 

- ,- : J•• ν- : : τ •• τ j• τ - 

lono-iDüä in'im :η32 ißp "nb^n 

<" • IT (" : ν ν τ Ι τ : • Ι - > τ ' ν ν•• ~ 

TT- <-τ •- ι •• : — : Ιννν- τ 

ΊΠίίηι nsb'/sn nno^ib na^i ^b^T/ub 

S ~ AT : - - j" : V : v• — - : : τ : 
! <-••:- IT : : τ >•■ : ι•.' κ•.• - -ν : ••• 

v^'h^ nn^m ^ibn^'i ^kn^^ Ίηηη 

Ι Λ" ~ νν •• ; ί τ • - .. τ . - τ τ - 

^Dsb D'^Ώ^-^ ^ί^^τ ί^02 ηή^'^ι 

:Tib^n 

J ν IV - 

•nbisn'b^ä nbJin o^imn 1 ίπϊ^ iii- 

1 V ... - "^ - • V •• τ j• τ : - j- - 

ir τ -: IT τ •>τ : - ' •.• ι $τ τ ν •• : - -: 

V. 17. Kiu:n K"3a 



16. dW.vE: geBra^t. Α: gefül^vt (tjgl. 1,3). 

17. Β: lithii @. üor aiicn ... vE: mcl^r al6 ... 
dW.A: gett)anu(S. iieber. B:®unjiu.®etüogen^eit. 
vE: Jpult) u. ®nabc. 



16. B* (pr.) x6v. Ci'iFX: τώ ύίκάτω. 18. Β: ίπΐ 
ημ. ^ 19. Β: i&iQantviv. 20. Β* ό. Ci'iX (pro μίτ 
αί'Τ«) πα^ αντώ. Β: » μηήλλαξί. 21. Ci'iXf (ρ. 
έλνπ.)Βαγα&άν (s. ΓαββαΟάν) και θαρρας. Β* ό. 
22. Α>* ό (A2Bt). A2Xt (ρ. Έσβη^) τ^ /Saat- 
Α/σστί (FX: τ^ Έσ&ηρ). Β (pro η βασίλ.) αντή. 
h*'J(JTat 23.'EFX:x.|^:tTaiii'. ΕΧ(ρΓθκατα/οίξ).) 
,ατα^ί,άψα.. Α1• (ult.) ,'» (A^Bf). ,S_ ^,„,^„„^ ^„, ,„_ ^^^.,, (, 3). β: ert^eflie 

1. Bf (ρ. Mira) §k. Α^Χ: Μίτα τα βήματα ταΰτα. ben Sαnbfφαften €ίη6η9ΊαφΙαρ. vE: gettjS^rte. dW 
Α* :.^m/*? ^ΧΆναμαϋάΟα (ΙίμαΟά&Η Α2Β). gab ... (Srlai (»gl. 1,7). 



&fi^tv. 



(2, 16—3, 1.) 13 



SDie f onigli^e ^rcne auf ©Mcr^ ^anißt ©tc S5ci:f(5hioruttg ber gmcen Äammcrcr. II. 



16 ®nabe üor aUeit, bie fle anfa^en. * (Sg 
trarb aber @ft^cr genommen jum Ä5* 
nigc Qi^aöx»eroö ίηδ fbntgli^e ti&auö im 
je^nten SWonatc, ber ba i^etget itebeti), im 

1 7 fiebenten 3a^r feineö St'öni^xu^^. *Unb 
bcr Äbnig gen?ann dftbtx lieb über alle 
$Beiber, unb fle fanb ®nabe unb 8arm* 
^erjtgfett üor i^^m öor allen Jungfrauen. 
Unb er fe|te bie f5nigli(i^e ^rone auf 
i^r ^&au^jt, unb mac^^te fle jur JlÖnigin 

18 an aSaftfti (Statt *Unb ber Äbnig 
maiftte ein gro^eö SWa^l allen feinen 
dürften unb Äneφten, baö ttar ein 
^ai)l um (Eji^erg trillen. Unb lieg bie 
Sänber ru^^en, unb gab fönigli^e @e* 
fφenfe au^. 

19 Unb ba man baö anbere SWal Sung* 
frauen öerfammelte, faß SDiarbadjai im 

20 3:^ore beö itönigg. *Unb (Sp^er ^atte 
ηοφ ni^t angefagt i:^re fίreunbfφαft, 
ηοφ i^r 33olf, tt>ie il^r benn aWαrbαφαi 
geboten ^atte. 5)enn ^fl^er t^at ηαφ 
bem SOBort ü)ϊcιrbαφαi, gIeiφ αΐδ ba er 
i^r Q3ormunb tt>ar. 

21 3u berfelbigen 3^i^ ^^ 3Dϊαrbαφαi 
im 3!^or beö ^5ntgö \a% trurben jn?een 
Kämmerer beg itbnigö, ^^igt^an unb 
3;^ereä, bie ber 3!^ür hüteten, jornig, 
unb trαφteten i^re «§änbe an ben ,^5* 

22 nig ^^aßöeroö ^u legen. * Φαβ irarb 
3}?αrbαφαi funb, unb er fagtc eö an 
ber Königin (Sjt^er, unb (S^^cr fagte eg 

23 bem Könige in 3??αrbαφαi 9^amen. *Unb 
ba man [οίφεδ forfφete, n?arb eö gcfun= 
ben, uuD fle n^urben beibc an Zäunte 
geteuft. Unb trarb gefφrieben in bie 
ßi)ronica toor bem Jlönige. 

ΪΪΙ. 5ίαφ biefen Θ6[φΐφί€η ηιαφίβ ber 
^önig ^^aöV)eroö »i^^niau groß, ben 
(So^u 3)iebat^a, ben ^2igagiter, unb er^b* 

lC.U.L:aJlonben. 

21. U.L: 3ui• felbigen. A.A: ^anb. 



(Gn.ia,15. 



liosa et amabilis videbalur, *Ductal6 



est ilaque ad cubiculum regis Assueri 
niense decirao, qui vocalur Tebeth, 
''^• septimo anno regni ejus. * El ada- 17 
mavit eam rex plus quam omnes 
mulieres, habuitque gratiam et rai- 
sericordiam coram eo super omnes 
mulieres. Et posuit diadema regni 
in capite ejus, fecilque eam regnare 

i,3pp. '" ^^^^ Vasthi. *Et jussil convi- 18 
vium praeparari permagnificum cun• 
ctis principibus et servis suis, pro 
conjunctione et nuptiis Esther. Et 
dedit requiem universis provinciis, 
ac dona largilus est juxta magnifi- 
centiam principalem. 

Cumque secundo quaererentur vir• 19 
gines et congregarentur, Mardochaeus 
^'■^,;f'/9^"" manebal ad jiinuara regis. *Necdum20 
Eet.2,10. prodiderat Esther patriam et popu• 
lum suum juxta mandatum ejus. 
Quidquid enim ille praecipiebat, ob- 
servabat Esther, et ita cuncta facie- 
bat, ut eo tempore soiita erat, quo 
eam parvulam nutriebat. 

Eo igitur tempore, quo Mardo-21 

' '^• chaeus ad regis januam morabatur, 

®''^• irali sunt ßagathan et Thares duo 
eunuchi regis, qui janitores erant 
et in primo palalii limine praesi- 
debant, volueruntque insurgere in 
regem et occidere eum. * Quod 22 
Mardochaeuni non latuit, statimque 
nunciavit reginae Esther, et illa regi 
ex nomine Mardochaei, qui ad se rem 
detuleral. *Quaesilum est, et inven- 23 
tum, et appensus est ulerque eorum 
u*Gn*?4ü5i2.i" palibulo. Mandatumque est histo- 

g ij riis et aunalibus tradilum coram rege. 

Post haec rex Assuerus exal-III. 
tavit Aman fihum Amadalhi, qui erat 
2Rg.2o,ii8. (Ig slirpe Agag, et posuil solium 

23. Al.f (λ. Mandatumque) Et jussil rex ul in libro 
memoriali scriberetur, ut pro vila sua aiiquid repeo- 
saret ei. 



19. too^nttt. dW: an ber ^^fcrtf. 

20. <S. aber fogte n. an (Φ. iO). B: fie bei i^m 

in berSS^rpfirgung toar. dW:(Sriie^ung. vE:^|>flegc. 

21. iX)ot)iute. B: ^on benen b.b. (Sc^toeHeiiüteien. 
dW: ben Xpr^ütern. vE: ^üicrn b. @φι©. 



23. B.vE: bie (δοφβ tüuibe unterfu(i)i unb (fo) 
gcf. dW: alfo befunben. B.A: an einen (ben) ®aU 
gen. vE: φτ'αί|1. Β: baö ÜBuci) bcr ^ai)XQe)a)ia)tt, 
dW: 3eitgef^. vE: i;agedgefd^. 

1. dW.vE: fingen. B.dW: cr^ob i^n. 



14 (3,2—9.) 



Ssther« 



III. 



Mamani eacaltatio et JTudaeos eocstirpandi mandatum. 



νχρωσίν ttvtov και έττρωτοβά&ρει πάντων των 
ςρ/λων αυτόν. ^ ΚαΙ πάντες οι εν ty avXy 
προςεκννονν Αμάν όντως γαρ έπέτα'ξεν 6 
βασιλεύς ποιησαι. Ό δε Μαρδοχαΐος ον προς- 
εκννει αντφ, ^ Καϊ ελάλησαν οι εν τ^ avXfj 
τον βασιλέως τφ Μαρδοχαίφ' Μαρδοχαΐε, τι 
παρακονεις τα υπο του βασιλέως λεγόμενα; 
^ Καϋ^ εκάΰτψ ήμέραν ελεγον αύτφ., και ου χ 
νπηκονσεν αυτών. Και νπέδειξαν τφ ^Αμάν 
Μαρδοχαΐον μη υπακούοντα τοις τον βασι- 
λέως λόγοις' νπέδειζεν γαρ αντοΐς 6 Μαρδο- 
χαΐος οτι ^Ιονδαΐος εστίν. ^Και επέγνω Αμάν 
οτι ον προςκννεΐ αντφ Μαρδοχαΐος, και έ&ν• 
μω&η Αμάν σφόδρα, ^ καΐ έβονλενσατο άφα- 
νίσαι πάντας τους νπο την Άρτα'ξέρ'ξον βασι- 
λείαν Ιουδαίους, 



"^ Ετους δωδεκάτον, βασιλεύοντος Άρτα- 
Ιξέρ'ξον, -ψήφισμα εποίησεν και εβαλεν κλήρους 
ημεραν έξ ημέρας και μήνα εκ μηνός ώςτε 
άπολέσαι έν μιί^ ^Ι^έρα το γένος Μαρδοχαίηυ' 
και επεσεν ο κλήρος εις την τεσσαρεςκαιδε- 
κάτην του μηνός ός εστίν Άδάρ. ^ ΚαΙ ελά- 
λησεν προς τον βασιλέα ΙΑρτα'ξέρ'ξην λέγων 
Τπαρχει ε&νος διεσπαρμένον εν τοις έ&νεσιν 
εν παστβ τγι βασιλείς, σου, οι δε νόμοι αυτών 
έξαλλοι παρά πάντα τά εβνη, των δε νόμων 
του βασιλέως παρακουουσιν κα\ τφ βασιλεΐ 

ου συμφέρει εάσαι αυτούς. ^ Ει δοκεΐ ουν 

ν. 4. 'ρ ηΐΏδΟ 

ν. 5. 6. ρ"πη δί"53 

2. Ci'iXf (ρ. ανλγι) τβ /?ασιλέως (Χ: τ. β. αάμ- 
πτοντίς). Bf (pro ^ί/<αν) αντω ... n()0(;ira^fv. A^* 
« (A^Bf). 4. Β: έλάλβν αύτω, κ. βχ νπηκΰίν αύτ. ,., 
Μαρδοχαΐον τοις τ» βασ. λόγοις άντιταασόμίνον, 
καί νπέόίΐξίν αντοΐς ο Μ. ... 5. Β: Κ. ίπιγνβςΙΑμ. ... 7. Α^: ^Εν ετίΐ όωόίκάτω βασ. !Αρτ. κτλ. Β: Καί 
* (alt.) και et {ä\t.) !/ίμάν. 6. Xf (ab init.) Kai εποίησε χρήφ.έν ετα όωδίκ.της βασιλ{ίαςΐΑ()τ. C\U\: 
(ξο<)ένο)σίν Ιν οφ&αλμοΐς αντΗ ετιιβαλίΐν χεΐ^α αντ^: Κ. επν'ιηαε -ψηφ. έν τω μηνΐ τω π^ο'ηω (αυτός 6 μην 
έπΙ Μαρδοχαΐω μονώτατον , οτι ανήγγειλαν αντφ JViaäv) Ιν ετει χτλ. (utB). A^* ήμεραν ε^ (A^Bf). 
τόν λαόν Μαρδοχαίΰ (ΑΙ. al.) et -f (ρ. έβϋλ.)!Αμάν. 8. Β: a σνμφ. τω βασ. 9. Β* βν. 



-^3 bkv i^^o?"^'!? ^9h ^•'^ϊί*??'!5 
'nbon '^inr-b^Di : in^i Ίώ^ί ahnten 2 

: - IV-: ,- : • J ' ν- : • 7 

ηι^Ώ η&ί nhir nns: b'^ra ^D^n^ab 

i-.• • ν •• JT - - - Λτ : : τ . 

τ J τ •• <T : τ : • :- ?•.• ι•.• - 

hiii^b ibnb ^i^i^*•^ on^bs* ri^tb ub^ 
anb i^an-'^i) '^bnit) "^121 siinr'^n 
r^^-^3 mti ^Ί^ι : ^η^ΐΓΓ^ ^^^in-ntüi? η 

Ι j- • ι τ τ :j-- ι• : / ν -: 

^hi^''^ ib η^ηπώ^ϊ] rns •^b^iin 

;•• τ •- Λ ^v-: r : r - r• - : : τ 

τ - < : • τ •• : VJ.- „ •. Ι VT τ 

05?-ηϊί ib ^Tr^r^'^^D innb '^D^r^^ns 

j- V V r • r - .• j- : : τ : 

s• : - : »TT Ij" - : - at : : τ 

n^inbn— b:23 Ίώ^5 ο^^^ιπΝη— bs 

J ζ - "^ τ : vv -: r : - "^ τ 

ώΐΊΐώΠΝ^ Tib^sb πΊώ2? D^ntri η^ώ:^ 

Ι τ τ J•• ; • τ - J• • 

-D'^Düi üä^hb ώΥη^ϊ] ni'^b • Di*'^ 

τ τ τ ν <- IT-; ν i ^τ τ 

<τ •. : TV - j : ν •• : — : ' •.• jv - 

niD^^TO bb3 a^i23?n i'^s nibti^ 

j • : i. : • - IT I j•• τ : 

Di-bi)^ niDib orr^mi tin^i^b^ 

TT• ^ J ••• •• IT : ;^"•• •* "" 

^b^i ü^iü3? αϋ^ίί 'Tibian '^πι-γν^ 

» V JV - : • JT •• I V V - <•• τ V : 

1 V JV - - • IT • - ; vv ' I" 



@fi^et• 



(3,2-9.) 15 



45amattS ©tttjl uBer affei^urflett. 3Jlarba$aillttge$orfam» ©αδδοοδ gegen bicSubcn* III. 



^cte i^n, unb fe^te feinen @tu^i üi»er alle 
2§ürjien, bie Bei il^m roaren. *Unb atte 
Äne(^te beg ^bnigS, bie im ^i^ox bee 
Äönigd trarcn, beugten bie itniee unb 
Beteten φαηιαη an; benn berÄ5nig ^atte 
e§ aifo geboten. Qlber 2)ϊαι*δαφαι htn^U 
bie ^niee niajt unb Betete niφt an. 
3* Φα ίϊ>ταφ€η beg Äbnigö ^neφte, bie 
im %f)Ox beö Jtönigö n^aren, §u £Οϊατ- 
bαφαi: 2Öarum übertrittjt bu beö ^ö* 

4 nigg ©ebot? * Unb ba fte ίοίφ6δ tag* 
ϋφ ju itjm fagten unb er i^nen niφt 
ge^orφte, fagten fie eg v^aman an, bag 
fie fairen, ob foli^eg X^uti 3)ϊαrbαφαi 
befielen ttJÜrbe; benn er l^atte i^nen ge* 

5 fagt, bag er ein Sube \t>are. * Unb ba 
«§aman fa^e, bag 2)ϊαrbαφαi iijm ηίφί 
bie ^niee beugte, ηοφ i^n anbetete, u^arb 

6 er üoll ®rimm. *Unb üerαφtete eö, baß 
er an 3)ϊαrbαφαi allein fottte bie «§anb 
iegen, benn fie i^atUn i^m baö 33oif 
3)ϊαrbαφαi angefagt; fonbern er trαφ* 
tete bag 33oif ü)^αrbαφαi, aCie Suben, fo 
im ganzen jt5nigreiφ ^ll^aSöeroö waren, 
ju toertilgen. 

7 3m erjlen SWonat, bag ift ber 3Wo* 
nat 0?ifan, im jnjölften 3a^r be0 iibnigg 
^2li;aäüerog, n?arb bag S^ooö geworfen 
üor ^aman, üon einem ilage auf ben 
anbern, unb toom üJionat bi& auf ben 
jwbiften 9}?onat, baS ip ber ^onat ^bar. 

8* Unb t^aman f:prαφ jum Jtönige ^^αδ* 
ücrog: @δ ifl ein 33olf jerfireuet unb 
t^eilet fiφ unter atte 335ifer in atten 
Sanben beineä Jt5nigreiφδ, unb i^r ®e* 
fc^ ift anDerö benn atter Q3ölfer, unb 
t^un niφt ηαφ beä ^bnigg ®efe|en; 
unb iji bem jlbnige niφt §u leiben, fie 

9aIfo §u iaffen. *®efällt eg bem ^b* 

4. 6. U.L: 3übe ... Süben. 5. U.L: ©rtmrng. 
7. Ü.L:2«onbcn...aWonb. 



2,19. 



ejus super omnes principes quos 
habebat. * Cunctique servi regis, 2 
qui in foribus palatii versabantur, 
flectebant genua et adorabant Aman; 
sie enim praeceperat eis imperator. 
Soius Mardochaeus non fleclebal 
genu neque adorabat eum. * Cui 3 
dixerunt pueri regis, qui ad fores 
palatii praesidebant: Cur praeter 
Dn.M2.6, caeteros non observas mandalum 

regis? *Cumque hoc crebrius dl- 4 
cerent et ille noliet audire, nuncia- 
verunt Aman, scire cupientes, utrum 
perseveraret in sententia; dixerat 
enim eis se esse Judaeum. *Quod 5 
cum audisset Aman et experimento 
probasset, quod Mardochaeus non 
flecleret sibi genu nee se adoraret, 
iratus est valde. *Et pro nihilo 6 
duxit in unum Mardochaeum millere 
manus suas (audierat enim, quod 
esset gentis Judaeae), magisque vo- 
luit omnem Judaeorum, qui erant in 
regno Assueri, perdere nalionem. 



6,13. 



Neh.2,1. 
•^,16. 

»,24.26. 



Mense primo, cujus vocabulum 7 

est Nisan, anno duodecimo regni 

Assueri, missa est sors in urnam, 

quae Hebraice dicilur phur, coram 

Aman, quo die et quo mense gens 

Judaeorum deberel interfici: et exivit 

mensis duodecimus, qui vocalur Adar. 

*Dixilque Aman regi Assuero: Est 8 

populus per omnes provincias regni 

tui dispersus et a se muluo separa- 

^*'^i6/2i^"**tus, novis utens legibus et ceremo- 

Act.i7,6.is,uiis, insuper et regis scita conlem- 

*^ nens; et oplime nosti, quod non 

expediat regno luo, ut insolescal 

1,19. V^^ licentiam. *Si tibi placet, de- 9 



3. ΑΙ.: residebant. 



2. dW: in ber Pforte. B: beugten |ίφ u. Büdftm 
f. nteber »ov ^. dW.vE: warfen f. n. 

4. dW.vE• ni^t auf fie ^orte. B: ob Tl. Siöorte 
befl. tüürccn. vE: ißeftaub i^aben. A: er auf feinem 
(Sntfff)iuffe ijer^arreu »erbe? 

6. B: φϋφ achtete erg für aUjuqering in feinen 
9iitg Π. vE: 3ibcr et hielt e« f. ju g. dW: eö freien 
it)m νεϊάφίϋφ. 

7. ^ur, bo* ift b. Sooö ... t>on einem 251. B.dW. 



vE: warf man baö φ. dW.vE: »on Χα<^ ju %. u. to. 

8. u. jerttjeiret unter bie 2J. ... tiidyt ge^iemenb, 
fte }u buiben. B: ein geirijfc« iß., ^αβ ^erftr. u. ah: 
gef(i)ieben i^ u. ben 33. dVV: einjelneg, jcrfir. u. ab: 
gefonbertee 33. vE: einjicicö. B: i()re ©efe^e jtnb 
Derfii)ieben üon irbem 33clF. dW: ... [reu ©efit^cn] 
aller 33. vE: 5uträ9lίφ. dW: für ben .^. n. fc^icfi 
ϋφ, f. ^u Iaffen. B: inlft bem M. n., baf er f. bleiben 
lajfe? 



16 (3,10—15.) 



Ksther. 



ΠΙ. 



Mamani eacaltatio et Sudaeos eacstirpandi mandatum• 



τφ βασιλεΐ, δογματισάτω άπολέσ&αΐ' κάγώ 
διαγρά\ρω εις το γαζοφυλάκιον τον βασιλέως 
αργυρίου τάλαντα μύρια. ^^ ΚαΙ περιελόμενος 
6 βασιλεύς τον δακτνλιον avtov εδωκεν εις 
χείρας Αμάν, σφραγίσαι κατά των γεγραμ- 
μένων κατά των 'Ιουδαίων. ^^ ΚαΙ είπεν ο 
βασιλεύς τω Αμάν • Το μεν άργνριον εχε, 
τφ δε ε&νει χρω ως βονλει. 

*2 Κα\ έκληΰησαν οι γραμματείς τον βασι- 
λέως μηνϊ πρώτφ τι} τριςκαιδεκάττ}' και έγρα- 
ψαν ώς προςεταξεν Ι^μάν τοις στρατηγοΐς και 
τοις άρχουσιν κατά πάσαν χωράν άπο της 
'ινδικής εως της Λίϋ^ιοηίας, ταϊς εκατόν είκοσι 
κα\ επτά χώραις, τοις τε άρχουσιν των ει9νών 
κατά την αυτών λεξιν, δι .Αρταξερξου τον 
βασιλέως. *^ ΚαΙ απεστάλη διά βιβλιαφόρων 



ü'^th^ π'Ίώί?'! di2iib rins•^ niD 
:Tlb^/2n nDrbii i^^nn^D nb^ίbΏn 

Λ τ J- ■• ν : ν ! ν ν.• - - ST - 

r• \•τ-: η tjt i - iv ' «τ τ : τ : •- 

ηθ3π ]h^^ 'Tjbisn ntii^^^ ♦ D'^nsinin n 

i - V -» -: 1- τ τ : Tat ' J τ 



tüihs rihuti '^Ίδο '^biipi'i 

V j - » V V - •• ί I : *|T • - 

JT τ τ : • 1 • IT 

bii ]hti n^is-iüi^^-b^s nns^i 

jv 'TT JT • V -: τ i: j•• τ •- 

rinsn—bij') Tib^n—'^Df^nprii? 
ü3?i nnnD3 hD^^TO^i hd^to 03?ι b^? 

j- : τ τ : • τ • : <τ • : τ τ - 

ώηιώπδί Tib^n aibs iDiüäbs) am 

•• : - -: »ν *•.• - •• : λ ί • . vt τ 



12 



j'fciOe τών Ιουδαίων εν ημερβ^ μιί^ μηνός δω 
δεκάτου, ος εστίν Άδαρ, κα\ διαρπάσαι τά 
υπάρχοντα αυτών f). ** Τά δε αντίγραφα 
των επιστολών έξετίί^ετο κατά χωράν, και 
προςετάγη τοις ε^νεσιν πάσιν έτοιμους είναι 
εις την ημέραν ταντην» *^ Έσπενδετο δε 



εις την '^ρταξερξου βασιλείαν, άφανίσαι ^ο | nib^ÖSI {'ibyün Γΐ5?3ϋ3 0Γ1Η31 dK!D3 13 

j • : τ ν • τ (Τ J- : • τ : 

ηο 'ΐρτ-η:ρι nrsn D^^n^n^n-bs 

ι<- ΐΓ•τ — : "Γ* ' •~ '' 

•JT τ JT : • TV j r • τ : 

ΛΤ-; ••* J IT τ r : V j ■: 

TO ;τρ«7^α και iv Σονσοις' 6 δε /9«σί- j 'jn3nb ηή?»! ^JüänS : TID^ öb^Ü3U4 

τ; \.τ τ•: JT•: τ: τ 

:π•τη Dii'b o^i^nr niN'ib 0^^:^^ 

)•.• - t - vr ' -: j : r λ - ιτ 

J V •.• - j- : • * : < : IT • τ jt 

nb^ni πΊ^ηη i^tos nonD mni 

ί ••• *•.•-: ΛΤ • - I j- : \j '' ' JT ~ : 

I V- I• Τ : ί • j : IT Ι τ τ : 



λευς καΐ Αμάν εκω&ωνίζοντο , έταράσσετο 
δε η πόλις, 

9. Α-Β (pro άπολέσ&.) άττολέσαι αντύς{0: αντβζ 
απυλέσαι). Ci'iX: χάγω παραστήσω επί χήρας τών 
ποίάντο)ν τά έργα ηςαγαγιΐς (ίς ... J0. Β* arr«. 
Α^Βή[ {a. :Αμ.)τω. 11. EFX: ο>ς• ^e7itg. U. CiSXf 
(ρ. πρωτω) αντός 6 μην Νισάν. W: εγράφησαν 
{εγρα-ψαν Α^Β). Β: ώς έπέταξΐν ... * (pr.) της. Α^* 
ταίς(Α2Β-}). Β: ίΐ/.οσκτττά. Χ: την αντην λέξ. Β: 
διάίΑρτ. Α*: :Ατα^έρξ» {Άρτ. Α2Β). Xf (in f.) y.al 
εγράφη και εσφραγίσ&η εν τω δαχτνλίω τ» βασιλέως. 
13. Ci'iEFX: βιβλιοφ. Α*: 'Αρταρ^ρξ». Ci'iXf (ρ. 
Ιβδ.) από νεανίσαα (Χ: ... και έως πρίσβντα, νήπια 
καί γυναίκας). 

\) Sequitur post vs. 13. in edd. vulgg. locus 
apocryphus (inVulg. Ed. = Esther 13. 1-7, in Lu- 
theri Bibliis = Stücfc in (Sfil^er cap. I.): Τής δε 
επιστολής κτλ. — ^ta τελας τά πράγματα. 



14. Ci'iXf (ρ. γωραν) κα* χωράν. Β: ηάσι τοις 95cvtt>aittr ... ben @φα|. 



τ ι τ 
ν. 12. Ρ"12 Vttp ib. V»p5 i<"53 

ν. 14. ö'i^n:» δ<"33 



9. werbe Qtfdfvithen , b. m. ffc umbr. ... ΦΑοί^» 
Fammer. B. Jpäitbe bcrcr, bie ba« ®6[φάί"ί ocrri^ien, 
b. jic es in b. ^. (δφά^ο l^ineinlu-ingen. dW.vE: 
au&^irottcn ... ilaicnte. dW: ©efc^äftilcute. vE: 



ϊ&ν. EFX* τοΓς εθ^ν. 1 5. Β: εις Σβσαν 



10. dW: ;^Ο0. vE: (Siegelring. 



@f<^et. 



(3,10—15.) 17 



©tc @$rei6ett an btc ^ütftctt» ©tc föeflimmuttö auf bettfelBigen Za^> 



III. 



nige, fo \aixtiU er, bag man eS um* 
Bringe; fo ttiifl ίφ je^n taufenb (Zentner 
(Silber barmägen unter bte «^anb ber 
^imtleute, bag man eö bringe in bie 

10 Kammer beö ^önigg. *Φα t^at ber 
^5nig feinen 0ling t>on ber ^anb unb 
gab i^n »^aman, bem βοί>η 5)iebat^a, 

1 1 bem ^gagiter, ber Suben ^^^inb. * Unb 
ber ,ft5nig fvrαφ §u ^aman: Φαδ <BiU 
feer fei bir gegeben, baju baS 33olf, bag 
bii bamit t^uejl, traö bir gefäUt . 

12 Φα rief man bie (δφreiber beö ^b:= 
nigg am breije'^nten 5!age beö er^en 
3)ionatg} unb n^arb gefφrΐeben, n?ie 
i^aman befahl, an bie dürften beS ^ö^ 
nigg, unb ju ben Sanb^fiegern ^in unb 
'^er in ben iiänbern, unb ju ben «§aupt= 
leuten eineg jegUφen 33οΐίδ in ben Sän= 
bem ^in unb ijer, ηαφ ber (Βφχ'ήί 
etnee ίegίiφen 33oIB unb ηαφ itjrer 
(Sprαφe, im Ofiamen bcg ^önigö 5ί^αδ* 
öeroö unb mit beö ^^önigö Oiinge öer- 

13 flegelt. *Unb bie 33riefe nnirben ge^ 
fanbt burφ bie Säufer in ade )i^änber 
beg ÄbnigÖ, ju vertilgen, §u erwürgen 
unb umzubringen alle Suben, beibeä 
iung unb alt, ^inber unb 555eiber, auf 
Sinen^ag, nc^mliφ auf ben breize:^)nten 
$ag beö §trülften a)2onatö, bag i^ ber 
50ϊοηαΙ ^bar, unb if)x ®ut ju rauben. 

14*QllfD n>ar ber ^n^alt ber @φrift, baß 
ein ©ebot gegeben n^äre in allen ^αη= 
bem, allen 33ötfern ju eröffnen, ^a^ fle 
auf benfelbigen Xag gef(fcirft ivären. 

l.^*Unb bie Säufer gingen auö eilenb ηαφ 
beg ^önigö ©ebot; unb ju ΘφΙοβ 
@ufan n^arb αngefφlαgen ein @ebot. 
Unb ber ^önig unb ^aman faßen unb 
tranfen, aber bie ©tabt <Sufan n^arb irre. 

9. U.L: ©tiber«. 10. ü.L: Süben. 
12. U.L: ben^c^reibern ... im breije^nten. 



cerne, ut pereat; et decem millia talen- 
torum appendam arcariis gazae tuae. 
^'^'it^li?"* TuVd ergo rex annulum, quo ute- 10 
batur, de manu sua et dedit eum 
Aman filio Amadalhi de progenie 
Agag, hosti Judaeorum, *di\itquell 
ad eum: Argentum, quod tu polli- 
ceris, tuum sit; de populo age, 
quod tibi placet. 



(1^,3. Vocatique sunt scribae regis mense 12 
primo Nisan, lerlia decima die ejus- 
dem mensis, et scriptum est, ut jus- 
,^3. serat Aman, ad omnes satrapas regis 
et judices provinciarum diversarum- 
1,22. fiue gentium, ut quaeque gens le- 
gere poterat et audire pro varietatc 
linguarum, ex nomine regis Assueri. 
Μΐ8:ί)η'6,^7'Ει litterae signatae ipsius annulo 



* 



V.'npf. 



m 



issae sunt per cursores regis ad 13 
universas provincias, ut occiderent 
atque delcrent omnes Judaeos, a 
puero usque ad senem, parvulos et 

8,i2s^9,i; ujuiieres, uno die, hoc est tertio 
decimo mensis duodecimi qui voca- 

8,11.9,10. ^^^ Adar, et bona eorum diriperent. 

* Summa autem epistolarum haecl4 
fuit, ut omnes provinciae scirent, et 
pararenl se ad praedictain diem. 

vchS,*. *i^eslinahant cursores, qui missil5 
erant, regis imperium explere; sla- 
limque in Susan pependit edictum, 
rege et Aman cclebrante convivium, 
et cunctis Judaeis, qui in urbe 
erant, flentibus. 



1 J . Al.f (p. pop.) autem. 
15. ΑΙ.* Judaeis. 



12. an bte (Stattljaltcr ... icgi. :Sanbed u. e. [egl. 
«. ®pr. dW.A: ©atrapcn! vE: ®vc^f^aii()a!ier ... 
<Btütt^' ber ctnjeinen Saui^cr. dW: Sanbfd^aft für 
2. ηαφ ti)ver (Βφϊ. , u. S3oif f. 3ß. n. if)vcr (Spv. vE: 
<\\\ iebe? S. ηαφ f. (Sφrίftαrt ... gefiegcit. dW: 
untcrfieqeit. 

13. vE: (Eilboten. B: üon ben Sunqen b. %u b. 51., 
ben R. dW.vE: vom «Knaben b. ;ium Greife. dW: 
u. baf? man \\)X ®. ))iunbern folUe. vE: t^re-^^abe. 
A: ®üter. 



14. warb ... loürbc ... eröfftiet, bamit ... dW: 

(Sine δlbfφrίft b. <Βά)χ. iuarb, bamit 58efel)l geg. 
tr»ürbe α. δαπϊ'ίφηίίπι, befannt ^ιπιαφί α. 93. vE: 
Φίο ... foKie at.^0^cfcf5 in α. Si'inbern α. 95. offen geg. 
h)erben. B.dW.vE: bereit. 

15. tt>. qegcbcsi ba* ®. ... bcftürjt. B:bαftetutφ 
b. St. 2Bürt fortc^etriebcii iinubcn ! vE: festen (ίφ gum 
i^rinfen, ivät^rcnD ... in 93crn3irrun9 trar. dW: xoax 
in 53efiur^ung. 



18 (4, l~8.) 



Esther. 



IV. 



Jiudaeorum luetus et Mardoehaet Msfherisque consUia, 



IV• ο δε Μαρδοχαΐος έπιγτονς το σνν• 
τύονμενον δΐί^ρόη^εν τα ιμάτια αντον^ και 
ενεδνσατο σάκκον καΐ κατεπά^ατο αποδόι., 
Hai ίκπηδησας δια της πλατείας της πόλεως 
έβόα Cfdov^ μεγάλη' Αίρεται 'έθνος μηδέν 
ήδικηκός. ^ ΚαΙ ηΧϋεν εως της πύλης τον 
[^αύίλέως^ καΐ εβτη' ον γαρ ην αντφ έ^ον 
είςελ&εΐί' εις την ανλην, σάκκον έχοντα καΐ 
σηοδόν. ^ Και έν πάση χήρα ου έξετί&ετο 
τά γράμματα, κραυγή καΐ κοπετός ην και 
πενχ^ος μέγα τοις ^Ιονδαίοις, καΐ σάκκον και 
στζοδον εατρωοαν έαντοΐς. 

* ΚαΙ είςηλ&ον αϊ αβραι και οΐ ευνούχοι 
τΐις βασιλίσσης καΐ ανήγγειλαν αντί]. ΚαΙ 
έταράχ&η άκονσασα το γεγονός, και άττεστει- 
λεν στολίσαι Μαρδοχαΐον και α(ρελεσ&αι αυ- 
τού τον σάκκον ο δε ουκ έηείσ&η. ^Ή δε 
Έσϋηρ προςεκαλεσατο Άχρα&αΐον τον εννον- 
χον αντης ος παρειστηκει αντη, και άπεστει- 
λεν μα&εΐν αντον πάρα του ΜαρδοχαΙον το 
ακριβές ^ f^' ^ψ πλατείαν προς τά βασίλεια. 
^'0 δε Μαρδοχαιος υπέδειζεν αύτω το γεγονός 
καΐ την έπαγγελίαν ην επηγγείλατο \4μάν τφ 
βασιλεΐ εις γάζαν ταλάντων μυρίων, ϊνα άπο- 
λεση τους ΊονΟαιονς. ^ Κάί το άντίγρα()ον 
το έν Σονσοις έκτεϋ^εν νπίρ του άπολεσχ^αι 
αυτούς εδωκεν αύτω δεΐξαι τη Έσ&ηρ' και 
ειπεν αντφ εντείλασΰαι αύτη είςελϋουσαν παρ- 
αιτησασΟαι τον βασιλέα καΐ άξιώσαι αντον 
περί τον λαοΰ και της πατρίδος, μνησβεΐσα 
Ιιμερών ταπεινώσεως σου, ώς έτράφης έν χειρί 
μου, διότι Αμάν 6 δευτερεύων τφ βασιλεΐ 
έλάλησεν καϋ' ημών εις t^aiaroi * εηικάλεσαι 
κνριον καΐ λάλησον τφ βασιλεί περί ι]μών, 
και ρνσαι ημάς εκ ϋανάτου. 



1 . Β: Ίμάτ. iavTs. 2. Α* (pro πνλης Α^Β) αν/.ης. 
Β: σ. εχυντι. 3. CiNX-f (ρ. χ(>){)α) και χόπω et (ρ. 
γΐ)άμμ., Ci'i: τό η{)ό(;Ίαγμα,) τ5 ßaatlto)i;. Β* ην et 
(penult.)xat. ί.Α^Βή;{α.Μαροοχ.)τόν. k^:ki&f] 
{επ^ΐσθ η Χ'^Β). 5. Β: μαθ-αυττ] (Χ:«υτ6ν μα&^ΐν). 
Αΐ*τόακοί,^.(Α2Β|). 6. Β* tot. vers. (Ci'i : ης την 
ηλατίίαν της πόλίθ)ς η εστίν κατά η:ρόςυ)/τον της 
πύλης της πόλΐθ)ς. \:Έξηλ&ί δε νίθάκ π{>6ς τον 
ΜαρδοχαΙον ης την πλατίίαν της πόλεως). Α: βα- 
σιλία (βασίΧηα ex COnj.). 7. Ci'iX: ονμπαν τό /ί- 
γονος χ. τ. επαγγ. τ« άργνριπ ην εττ. 1/1 μ. ηαραοτη- 
ααιηςτην (τ^ν -j" etiam Β) γ.τώβαα. 8.Ci'iXf (ρ. 
άντίγρ.) γράμμα τα δόγματος. Α**(α1(.)τό (A^Bj). 
Β: ιίςίλ&βσγι ... * ^• '''^^ /τατ^^ίύ. (ACi'iXf)• Α*: 
ίβτράφης ... ()mTt (ετράφ. ... fVtOTt Α^Β) A^Bf (a. 
y -ι''ρ.) τόν. Β* (ull.) y.ai. 



Γ-:,- JV-: τ ν -τ - : : τ 

'κ- ι- : •- τ τ : ν - : : τ <-ί: •- 

πρ^τ p:^V'^ n'^in tiins ssl^^i ibsi 

r J" : • κ- τ - IT τ α : 

Ι ν νν - - ,- ν ^ τ Ι J- J. Ι ν Λ•.• - 

τ • : jT • : "^ τ : Ι ιτ / : • 

: D-^Bib rs*^ naki pto 

^ ^ r - IT t.- \ V •• τ » j- 

τ V ' IT ί <•• : V -:,- τ τ - 

nkn n:Db"^n bnbnnin'i nb ^ra^i 

- : ; τ V _• : - : • τ : - : • - 

:b2p ^ib'^ vbrn ipto n^onb^ 
^bian ^D^^iD^ tinnb ιηοίί knpnn ^^ 

f ... ... - <•. • IT • 1 τ -: |- .•:•.• tI: • - 

y - : - τ V τ : j• ν: ι•.• jv -: 

jnrnr)-b3?n η^'ηΐ2 mb '^DTin 

IV - - : ν••' ~ - >- τ Λτ : : τ 

j : ν Λ,τ : : τ •.• " ιτ -: ,....- 

'Ts^^ : Tib^n-nipm ^Dsb Ίίΰδί Ί^5?η 7 
. Γ^ί1 ϊΐηηρ -itoi^-bs rs "-^hn^u ib 

^j•• : Λτ'τ •: —: τ ν - r : τ j 

bip^b ])2Τ\ n^ij 1ώ^ί. ^φη ^?^f 
:Dn3sb D^n^n*'^ Tib^n ^TB-bs? 

IT : - : V : - ι •.' ν•.• - y : • 

ίΡι^'-Μύ^ mn-nns ρώηδ -rsi s 

' - • V -: τ - IT : '••• JV : - •.• : 

niist-inb ib iriD οτιρφη? ΐώ^ιώ? 

n^b3? nin::b^ nb ^'^änb^ nriDi^-rv>i 

τ V τ j - : ΛΤ j• - : \•• : ••• 

töt^nb^i ibnannnb Tib^/sn-bi^ ^ίinb 

:n^3?-b3? r3£>bn 



VT r : 



V. 1. p"n:a i< 5S 

V. 4. '«i nin"i 

V. 6. Ρ"Π3 ϊ<"3η 

ν. 7. '*! '^^n*» 



1. dW: fieibetc (ίφ in <Sarftu^ u. 91. vE: Icßte 
ein ^rauerfletb an u. bcjlrcutc ίΐφ mit 51. B: niadjtc 
ein gio§ u. bitter @cf(^rei. dW.vE: crf)oi> ein lauten 
II. (fl.) ®. 

2. bis t)or ,.. burftc ... dW: ^l^forte. 

1^. itnb 'Mafien, 'li^icitteit it. ^eib , tt. 'Stiele la^cn 
auf.,. B: tieaiieifien! dW: mit (δαίίίυφ u. 21. be* 



iSft^et. 



(4,1-8.) 19 



Φα§ öro#e klagen« 5Der Äotttöttt ©tf^tetfctt» ^atfa^^ ©enbuttö an SWarba^at. IV. 

Quae cum audisset Mardo- IV. 
^Nm'uf6f*chaeus, scidit vestimenta sua et in- 
^iRg.?»,iV dutus est sacco, spargens cinerem 



IV. ®o 3)iαrbαφαt erfut;r aUeS, η>αβ 
gef^e^en tvax, gerri^ er feine Jtleiter, 
unb legte einen <Βαά an unb ^fφe, unb 
ging ^inaud mitten in bie Stabt, unb 
2fi^ne laut unb ίία9Πφ. *Unb tarn ^or 
baö il^or beö Jlönigö} benn eö mu^te 
niemanb ju beö Äbntgg %i)cx eingeben, 

3 ber einen <Bad ani)atte. * Unb in ailen 
Säubern, an ioetd^en Drt beS Jlbnigg 
SCßort unb ®e6ot gelangte, n?ar ein gro* 
ficg Allagen unter ben Snben, unb üiele 
fafieten, tvetneten, trugen Seibe unb Ια* 
gen in eäcfen unb in ber 5ίfφe. 

4 Φα famen bie kirnen (Sjt^er unb 
i^re Kämmerer, unb fagten eö i^r an. 
Φα erfφrαf bie Königin fe:^r, unb fie 
fanbte Jtleiber, ba§ SDϊαrbαφαi anjöge 
unb ben iöacf üon i:^m ablegte} er ahn 

5 nai)m fie niφt. *ir)arief (Sft:^er'§αt:^αφ 
unter beg Äbnigö jtämmerern, ber toor 
i^r ftanb, unb Befai^l i:^m an SDiarba* 
φαi, bag fle erführe, η?αδ baS tnäre unb 

6 trarum er fo ti^äU. * Φα ging »^αί^αφ 
^tnauS ju 3)?αrbαφαi an bie ®affe in 
ber (Stabt, bie öor bem Xi^ox be0 .JtiJnigö 

7 mar. * Unb 90ϊαrbαφαi fagte i^m atteö, 
η?αδ ii)m begegnet ttjäre, unb bie 8umme 
beS (Silberg, baö »^aman gerebet :^atte 
m beg Äönigg Kammer barjuttägcn, um 

8 ber Suben rtjiflen, fie ju üertilgen. * Unb 
gab i^m bie ^ISfd^rift beö %botg, ba^ 
ju @ufan angefd^lagcn trar, fie ju ver- 
tilgen, bag er e8 (Sj^^er jeigte, unb i^r 
anfagte unb geböte i^r, oa^ fie μιηι 
jtbnige ^inein ginge, unb t^tc eine 
93itte an ii)n unb fragte üon i^m um 
i^r 33olf. 



2.Ü.L: anfiätte. 3. U.L: Süben. A.A: leibe, 
fteib. 4.A.A: fie anjöge ... üon |ϊφ. 5. U.L: 
^unb. 7. U.L: @umma. 8. U.L: ti)äte eine 
^itU an ii}n, unb t^iaie eine Φ. an tf)n um 
ii;r33. 



CMt.11,8. 



Neh.^9,^i.jon.^gp-jj^ et in platea mediae civitatis 
voce magna clamabat, oslendens 
amaritudinem animi sui et hoc eju- 
latu *usque ad fores palatii gra- 
diens; non enim erat licitum indu- 
tum sacco aulam regis intrare. * In 
Omnibus quoque provinciisj oppidis 
ac locis, ad quae crudele regis 
dogma pervenerat, planctus ingens 
erat apud Judaeos, jejunium, ulula^ 
tus et fletus, sacco et cinere mullis 
pro Strato utentibus. 

Ingressae aulem sunt puellae Es- 
ther et eunuchi, nunciaverunlque ei. 
Quod audiens conslernata est, et 
veslem misit ut ablato sacco in- 
duerent eum; quam accipere noiuit. 
*Accitoque Alhach eunucho, quem 
rex ministrum ei dederat, praecepit 
ei, ut iret ad Mardochaeum et disce- 
ret ab eo, cur hoc faceret. * Egres- 
susque Athach ivit ad Mardochaeum 
stantem in platea civitatis ante ostium 
palatii. *Qui indicavit ei omnia quae 
acciderant, quomodo Aman promi- 
sisset, ut in thesauros regis pro 
Judaeorum nece inferrel argentum. 
* Exemplar quoque edicti, quod pen- 
debat in Susan, dedit ei, ut reginae 
ostenderet et moneret eam, ut in- 
Irarel ad regem et deprecarelur eum 
pro populo suo. 



3,9. 
Λ,Ιό. 



4. S: indueret eam. 



becften ίΐφ 33. 

4. bafe matt m, dW: cjeriet^ b. ^. fe^ir in Slngfi. 
vE: tüurbe f. bcflävjt. B: e« fc^mevjte b. ^. fci;r. 

5. B: t>on ... iüel^en eroor fterjeiieiUljatte. dW: 
einen ü. b. J^amlingen ... bei iijr beflellt. vE: ;^u 
iijrcm !I)ienjle. dW: entbot i^n. vE: orbnete ii)n ab. 
B.dW: u. marum e« (fo) wäre. 



6. B.vE. auf bell (freien) H^la^. 

7. B: (Svflanmg tweneii b. <S. dW: ?ingabe ... 
verf^rod^en. 

8. gcgcbcit war ... fudjtc 1). iiittt füi• tljras. B: i^n 
aiigufic^en u. tregen i^red 33. öov ii)m angufudjen. 
dW; feine JpuiD anjufi. u. bei ibm ©nabe ju fu(i)en 
für... 



20 (4,9—17.) 



l^sther. 



IV. 



Jfudaeorum lucius et Mardoehaei Mstherisque eonsiiia. 



^ Είςελ&ών de 6 '^χρα&αΐος έλάλησεν 
Έσβηρ πάντας tovg λόγους τούτους. *^ Ειπεν 
δδ Έσ&ηρ προς Άχραϋ^αΐον' Πορεύ&ητι προς 
Maodoyaiov χοά είπόν, **οτί πάντα τα ε&νη 
της βασιλείας γι,γναάσχει, οτι πάς αν&ρωπος 
χαΐ γυνή ος είςελεϋσεται προς τον βασιλέα 
εις την αυλην την Ιντοτέραν ακλητος, ουκ 
εστίν αντφ σωτηρία' πλην ω εκτείνΐ] ο βασι- 
λείς την χρυσην ράβδον, αυτός σοι&ησεται- 
ΚαΙ έγώ ουκ έκληϋην είςελϋ^εΐν προς τον βα- 
αιλέα^ είσΐν αύται ημεραι τριάκοντα. *2 Κα\ 
άπηγγειΧεν '^4χρα&αιος Μαρδοχαίφ παντας 
τους λόγους Έσ&ήρ. ^^ ΚαΙ εϊπεν Μαρδο- 
χαΐος προς Άχραϋαΐον' Πορεύ&ητι καΐ είπον 
αυτγι' Έσ&ηρ, μη εΐπης σεαυτ.^, οτι σωβη- 
σομαι μόνη εν ttj βασιλείς, πάρα πάντας τους 
'Ιουδαίους. ^^Ότι εάν παράκουσες εν τούτφ 
τω κaιρφi άλλο&εν όε βοη&εια και σκέπη 
εσται τοις Ίουδαίοις, συ δε καΐ 6 οίκος του 
ττατρος σου άπολεΐσ&ε. Και τις οϊδεν^ ει εις 
τον καιρόν τούτον εβασίλευσας; ^^ ΚαΙ είπεν 
Έσ&ηρ εξαποστεΐλαι τον ηκοντα προς Μαρδο- 
χαΐον, λέγουσα πάλιν • *^ Βαδίσας εκκλησία- 
σον τοις Ιουδαίους τους εν -Σουσοίς, και νη- 
ί7τ«υσ«τδ επ έμοι\ και μη φάγητε μηδέ πίητε 
ί'φ ημέρας τρεις νΰκτα κα) ημέραν κα) εγω 
δε κάϊ α'ι άβραι μου άσιτησομεν. Και τότε 
είςελευσομαι προς τον βασιλέα παρά τον 
τόμοι', iav καΐ άπολέσ&αι με δεη. ^'^ Και 
βαδίσας Μαρδοχαΐος εποίησεν όσα ίνετείλατο 
αύτφ Έσχ^ηρ-^). 



''inn πίί 'ΊnD^ίb 'ία*'^ ^ηη ^ίη^ι 

r• : • ν •• : ν : j »λτ -: ν τ- 

Tinnb ηηοί* ιπίίηι t'^Dnin 

ι Λτ -: )- ν : ••• ••• ^ - IT : : τ 

ι ν ν - J•• : - τ ιτ : : τ ••• ν - ; - 

-bs "ΐώίί d'^iii'^ Tib^n nii'^TO w^ 

•^ τ jv -; . : I I V V - • : - : 

ι ν ν - "^ •.• J τ ν -• τ • : J• 

. , ... _j ^., _ tj . τ : τ <- - 

rr^ni nmn ü'^nntiä-ns Tib^n ib 

AT τ : VT τ - )• ; - ν » ν ι•.• - f 

Tibisn-bi^ 5<inb ^n&^npD v^b '^i^'i 

1 V •.• - "^ V j 't • ••': • < • -.•|- 

τ ; : τ τ J ι r : ν.• 

''D^rnn Ίtϊ^ίi^'^ ι^τ\Ό^ ^nn^ n^^ 

ν- : : τ •.• J- ΐ" : ν ν '■ • ν 

Itüsan ^Ώ^n-b^ί nnD^ί-b^ί n^^üänb 
: D^i^ini^n-bsti ^b^n-n-^s üb^anb 

Γ : - "^ τ • ι ν ν•.• - Ι" i•• τ • Ί 

/j τ • • :- <-:|- "τ τ - : ^-jv 

j• Α•• 1 V Τ Ι" : >- : 

ι τ - - : -ν- • τ J•• : • - •• 

IT : : τ '^ ν r τ : y : ••• ν > - 

j• : : • Γ • : - ^τ ν : »•• 

-biii *)b?i<)n-b5s:l 'by ^m:f\ ]ψ)£ίψ 
-Da di^^i nb'^b ü^o^ rüäbtii ^ϊίώη 

τ Λ :j- • τ ν < : r • 

JV -:|- : τ - 1 JV -: » ••• ν - 

tor'h '^Dnnn Ίη3?^ι pmns '^Γπn^ί 

AT : : τ < -: r - • : ιτ τ • : ν- τ 

: "Ίηοί^ vb3? nn^iS-nüDii bb3 



9 
11 



12 



'Ί 



14 



1Ü 
16 



17 



ν. 12. p"t3 γχίρ 

ν. 13. 15. 17. p"ra Χ"33 



9. Α»Χ* ό (A2Bt). A^F: \4γβρα&^Ιος {Άχρ. 
Α2Β). Β {ψοΈσ&.) α-τί) (Ci'i: rfj 'βσ^.)• 11• Β: 
τα t';9^i'i7 ^«ί'τα. Ci'iXf (ρ. βασιλίΐας) κα* λαός 
Ιπα^ιχιών τβ βασιλίως. Β : ytvoia/.ft ... άν&ρ. η 
γννη. A2B(pro £VTor.)^ffoJT6(>ar. EFX: πλί^ν ω tctv 
εκτ. Β: »τος ομΘ-.' κάγώ. Α*: ίϊίληροίθ'ην {έχλη&ην 
Α2Χ; Β: κεκλ?///α*). 12. Α*: 14υχα&. C^XQCt&. 
.\2Β; C: Ι4χ&ραθ:). 13. Α* Χ* π(>ός ^^/ραθ^. 
(A^B-j•) Β: ατι σο)&ησΎ[. Χ\•. νπερ πάντ. (ηαρά π. {, \ 
Α2Β). 14. Bf (ab \mi'.)'Slq. A2Ci'iXt (a. ηαρακ.) '"^"^ 
nai'ay.aoaaa. EFX: άλλαχό&ίν. Β* (pr.) ύί (A2 f) Sequitur post vs. 17. in edd. vulgg. locus 
uncis inol.). B: τις floiv.' A^* ti (Α2Β|; C: ;]). apocryphus (in Vulg. ed. = Esther 13,8-14,19; 
15. B: Krd fxa nio τ nXfv "Εσ&. τον η/.οντα τιρό: iiiBibliisLutheri = @tücfe in (Sfl()Cl• cap. II ellll.): 
αιτιμ' ποος Mao(). λίγβσα {* πάλιν)' 16. Ci'iXf Kai Μαρόοχαΐης έδ(η&η κΐ'ζη» κτλ. — εκ τ» φό- 
{ρ. έλκλ.) μοι πάντας. Β: ini νμ. ... χάγώ δε. Α'(?)* βα μα. 



,α (Α2Β|; [Α1?]Χ: άπολ. μί tj). 17. Ci'iXf (a. 
κατά ηάντα. 



iSai^et. 



(4,9-17.) 21 



©et 5tnfpru<5 auf ^jt^erö SJetlücnbung» SCie SSotaercitungen. 



IV. 



9 Unb ba »^αί'^αφ hinein fam unb 
fagte ßji^er bie 2ßortc SOiarbac^ai, 

10*ίνναφ (Sjli;er ju *^α1ί)αφ unb geBot 

11 i^m an 3)larba(^ai: * @g tinffen aüe 
Αηεφ^ beö Äönigg unb baö 33oIf in 
ben Sanben beg ^bntgg, ba^, ti>er jum 
itbnige hinein geilet, inn^enblg in ben 
«Öof, er fei SWann ober 3Bei(\ ber ηίφί 
gerufen ifl, ber foU firacfg ©ebotö jler- 
f>en; e0 fei benn, baß ber ^önig ben 
goibeuen ©ceipter gegen i^n reiφe, bamit 
er lebenbig bleibe. 3φ aber bin nun 
in breifig i'agen ηΐφί gerufen jum ^ö- 

12nige hinein ju fommen. *Unb ba bie 
iJBorte (Sfti)erS n^urben 9J^αrbαφαi an- 

13gefagt, *l;tef 9}^ubαφαi ^fi^er n^ieber 
fagen: ©ebenfe ηίφΐ, baf bu bein uneben 
errettejt, n>eii bu im »^aufe beS ^bnigö 

14bijl, i3or aßen Suben. *i£)enn ttjo t)U 
ttirP in biefer Qut fφtt)etgen, fo n?irb 
eine 4ülfe unb Errettung au^ einem 
anbern Ort ben Suben entfielen, unb bu 
unb beineö Saterö ^au^ u^erbet umfom- 
men. Unb n?er ti>eif, ob bu um biefer 
3eit tpiOen jum ^önigreίφ gefommen 

lobifl? * (Sftijer i}ie§ 93ΐαrbαφαί anüror= 

16 ten: * @o ge^e ^in unb terfammle 
aUe Suben, bie ju <Sufan vior^^anben 
flnb, unb fajtet für mίφ, 'ixi^ it;r 
ηΐφί effet unb trinfet in breien Xagen 
roeber itag ηοφ ΰΐαφί', ϊφ unb meine 
kirnen tvoUcn αηφ aifo fafien. Unb 
alfo iriCl ϊφ jum Könige ^inein ge'^en 
n^iber baö ®eboi; fomme ia) um, fo 

17 fomme id] um. *9)ΙατοαφαΙ ging i^in 
unb t(;at atleS, \υαβ ii)m ($fif)er geboten 
ijatte. 

II. Ü.L: gütbenen. 
13.14. 16. Ü.LrSüben. 



JdtJi.14,9. 



5,ii.B,4. 



Gn.4S,7. 



!iRg.7,4.(Gn 

43,1*. 



Regressus Alhach nunciavit Esther 9 
oninia quae Mardochaeus dixeral. 
*Quae respondit ei, et jussit utlO 
dicerel Mardochaeo: * Ouines servi 11 
regis et cunctae, quae sub ditioiie 
ejus sunt, norunl provinciae, quod 
sive vir sive mulier non vocatus 
inlerius atrium regis intraverit, abs- 
que Ulla cunclatione stalim interii- 
rialur; nisi forte rex auream virgam 
ad eum telenderit pro signo cle- 
nientiae, atque ita possit vivere. 
Ego igitur quomodo ad regem in- 
trare polero, quae Iriginla jam die- 
bus non sum vocata ad eum? *Quod 12 
cum audisset Mardochaeus, *rursum 13 
niandavit Esther, dicens: Ne putes, 
quod animam luam tantum liberes, 
quia in domo regis es, prae cunctis 
Judaeis. * Si enim nunc silueris, 14 
per aliam occasionem liberabuntur 
Judaei, et tu et domus patris tui 
peribitis. El quis novit, ulrum id- 
circo ad regnum veneris, ut in tali 
tempore parareris? *Rursumquel5 
Esther haec Mardochaeo verba man- 
davit: *Vade et congrega omneslß 
Judaeos, quos in Susan repereris, 
et orate pro me ; non comedatis et 
non bibatis tribus diebus et tribus 
noctibus, et ego cum ancillis meis 
similiter jejunabo. Et lunc ingrediar 
ad regem, contra legem faciens, non 
vüoala, Iradensque me morli et peri- 
culo. * Ivii itaqne Mardochaeus et 17 
t'ecit omnia quae ei Esther prae- 
ceperat. 



10. $ßie». 5. 

11. in ben tntoenbigen ^of ... ^iiteS &. B.dW. 
vE.A: innecn (iBor^of). B: bejfen einjigeö Urt^cii 
fei, ba§ man i^n tobte! dW: fo if} fein eine« ®efe^, 
i^n ju tobten. vE: bap für Stiie ... @in ®. ift. dW: 
ben auigenommen, g. toei(^en ... auörecft, ba§ er 
lebe. vE: mit Siu^na^me bejfen ... au^jlrecft. 

13. B: ®cb. n. in beiner Seele, ba^ bu ü. α. 3. im 
... entrinnen toerbeft. dW: gerettet ju werben im... 



öor ... vE: 93ilbc bir n. ein, \>ox a. 3. beiu ?eben ju 
retten. 

14. eelangt bift. B: (Srquicfunij u. (Str. dW: 
Ußolitcft bu flille ji^en ... würbe ^. u. SÄettung ... 
vE: erliefen. dW: Jlcnigt^um. vE: jlonigöwür^e. 

16. dW.vE: bie ftd) (be)finben. dW: fafiet um 
meinetuullen. B.dW.vE: welche« (wennijleici) e6) 
uic^t ηαφ bem ©efe^e ifl. dW: unb [oll ίφ umfoms 
men ... 



22 (5,1—8.) 



d^ther. 



ν. 



JEstheris invitatio regis et Mamani eacaltatio. 



V• J^cti iyivsTOf sv rfj ήμερα ty tgizf] 
ivedvaato η ^Εσ&ηρ βααιλικοΐς, nai εστη έν 
ανλ^ τον οίκον βασιλέως rjj εσωτέρα έδεναν- 
τίας της βασιλικής τον βασιλέως. Ό δε βα- 
σιλεύς εχά&ετο εν ϋ^ρόνο^ της έαντον βασι- 
λείας έν τφ οίκφ βασιλικφ εξεναντίας της 
ϋ^νρας τον οίκον. ^ ί^ς δε είδεν 6 βασιλενς 
Έσ&ηρ την βασίλισσαν Ισταμενην εν τχ^ ανλγι^ 
ενρεν Οε χάριν έν οφ&αλμοις αντον, και ίκ- 
τείνας 6 βασιλενς τ^ Έσ&ηρ την ράβδον την 
χρνσήν την εν τι} χειρϊ αντον, καΐ προςηλ&εν 
η Έσ&ηρ και η-φατο της άκρας της ράβδον. 
^ Και εϊπεν αντγι ο βασιλενς' Τι &ελεις, 
Έσϋ^ηρ; και τι σον έστιν το αξίωμα; Εως 
τον ημίσονς της βασιλείας μον, κα\ εσται σοι. 
* Εϊπεν δε Έσ&ηρ ' Ήμερα μοι σήμερον επί- 
σημος' ει ονν δοκεΐ τφ βασιλεΐ, έλ&έτω 6 
βασιλενς κα\ Αμάν εις την δοχήν ην ποιήσω 
σήμερον. ^ Και εϊπεν 6 βασιλείς' Κατασπεί" 
σατε ^Αμαν ποιήσαι τον λόγον Έσ&ήρ. Και 
παρεγίνοντο αμφότεροι έηι την δοχην ην εϊπεν 
Έσ&ήρ. ^Καϊ εϊπεν 6 βασιλενς προς Έσ-&ήρ 
εν τφ πότφ* Τί έστιν, Έσ&ήρ η βασίλισσα; 
Και εσται σοι όσα άξιοϊς, "^ ΚαΙ εϊπεν Έσϋήρ * 
Το αίτημα μον και το αξίωμα μον ^ εΐ 
ενρον χάριν εναντίον τον βασιλέως., έλϋάτω 
ο βασιλείς καΐ Αμάν έπ\ την ανριον εις την 
δοχην ην ποιήσω αντοϊς' καΙ ανριον γαρ 
ποιήσω τα αντά. 



^nb^n-n^^ ί::^Π2 ΐΏ5?ηι n^^bti 



,.. ^- _. ,> 



: • • : - • IT - - y: - *. 

•• τ IV •.' V τ : - - j•• : ν 



η^Ώ,η DüDvi va'^s^s in πί<ω 



jv -: τ τ - 



üD^ίΊ^ 3?äni ηηοίί πΊρηι it^s 

•fv ν - 'j ν <- ι• : - - 

}.j.. τ Ίτ- - Λτ : - - J•• : ν Κτ 

j - > IT 1 v;t • : V : - - r -: 

vy_ : • - •.• - J τ τ : »ν «ν - 

ι ν ν - ν J - ι ^ • »• τ ν -: 

J- ί ν κ-:γ ' τ τ ν -: r 

ηηώ^η-^ίί ΊΏΠΊ "hbian κη*^ι nno^s 

ν.• : • - ν Ι τ τ :? ν ν - < τ- Λ•• ; ■•■ 

'nb^n 'Ίΐ2\^^ :nnDs nnto3?-nü5ii ο 
Tinbi^^-nn ι^^Νη ηηώΏ2 Snoiib 

κ•• τ Ι" : - f j- : • : •• ; ν : 

•^sn-is? 'ππϊώϊί^-ηΏϊΐ Tib ina^i 

r -: - 1;•• τ IT - - 'λτ ' •••jt • : 

Λ" - ν•• : ν ) - / — IT •• : ν : - - 

' " ^ ' TT • I• τ IT - V τ 1" : 

3ib ^bi2n-^?-DSi Tibian ^3^?? 
-Γ^ί nito3?bi ^^hbii^üD-n^i nnb 

Ι τ τ : > ν J•.• - S τ Λ• τ ιτ - 



η τ 



τ JV••: ιν 



♦ : 



η Ί3ΐ3 ntü^K 



ο.• •••: H• 



1s. Pro vss. 1 et 2. (ab A2F, ut supra sunt, ex- ; 
hibitis) edd. vulgg. habent verba apocrypha (in | 
Vulg. ed. = Esther 15,4-19, in Bibliis Lutheri \ 
= @tucfe in (Sji^er cap, IV.): Kai Ιγινη&η έν r^ i 
ημίρ^ τή τ^ίττι κτλ. — παρίκάλίΐ αυτήν. Ι 

3. Β'*' αυτνι. Ci'iXf (ρ. *Εσ&.) t) βασίλισσα. ' 

4. Β (pro μοι) μα. A^Bf (ρ. έττϊσ.) έστιν. C* αν. 
Β: έλθ-άτο) χαΐ αυτός (EFX: χαΐ 6 βασ.) κ. ^4μ. 

5. Α*Χ: Καταστκνσάτω (-σπαΊσατι Α^Β). Β: 
Λμάν Ο7ΐο)ς ηοιησωμίν ... παραγίνονται άμφ. ίΐς ... 

6. Β: ^Εν d'k τω ηότω n>nfv 6 βασ. ηρ. ^Εσ&.' Τί 
έστιν, βασίλισσα Έσ&. ... * σοι. A^Ci'iXf (ρ. πότω) 



ν. 2. \üÄ'nn ί<"53 

ν. 3. 6. i'-insn i<"33 
ν. 8. Ν1^3 ϊ<"33 



τβ οϊνα. EFXf (ρ. έστιν) σοι. Ci'if (ρ. /9ασί7*σσα) 
τί το αϊτημά σοι; Και δο&ησίταί σοι. Και τί το 
ά^ίωμά σοι; "Εο)ς τβ ημίσας της βασιλιίας (eadem 
fere Χ). 7. Β* Έσ&. et (alt.) μα. 8. Β (pro έν- 
αντ.) tvomiov. EFX: έλ&έτο). Β: ετ* την ανρ. ... 



®mev. 



(5,1—8.) 23 



:@Petd ^inttitt jum .^onig« ^ad MaU bei @fl$er* ßabung in einem ^nieiten 3)la$le* V. 



. Unb am britten 5!age jog ίίφ Sjl^cr 
fbnigiici) an, unb trat in ben Ǥof am 
^aufe beg itbnigö innjenbig gegen bem 
^aufe beö JtbnigS. Unb ber Äbnig faf 
ouf feinem föniglic^en ©tu^l im f5nig* 
liφen ^aufe gegen ber %i}nx beg »^au* 

2feö. *Unb ba ber ^bnig fa^e d^iitx, 
bie Äbnigin, flehen im «^ofe, fanb füe 
@nabe öor feinen ^ugen, unb ber Ä5* 
nig reifte ben goibenen (Sce^ter in feiner I 
^anb gegen ßft^er. Φα trat d^tx i;er* | 
ju unb rü^rete bie <S:pi|e beö 8ce:jpter0 j 

San. *Φα \)βχαφ ber Jlbnig ju i\)x: \ 
2öad ifi bir, (Sfi^er, Äbnigin? unb n?a8 I 
forberfl bu? ΟΙηφ bie Hälfte be0 ^bnig* \ 

4 reiφδ fotl bir gegeben werben. * ßjl^er j 
fprαφ: ©efäQt eä bem Könige, fo fomme ι 
ber ^bnig unb «i&aman ^eute ju bem | 

5 ^ai)\, baö iφ Jugeriφtet ^abe. * 5)er | 
ÄiJnig fprαφ: ^iiet, ba§ «^αηιαη t^ue, | 
η^αβ (ift^er gefagt ^at. Φα nun ber ! 
^bnig unb «^aman ju bem 3)?a^l famen, 1 

6 bag (Sfti^er §ugeriφtet l;atte, * fprαφ 
ber Jtönig §u ©fl^er, ba er SQßein ge* | 
trunfen ^atte: 2öag bitteft m, ^fl^er? | 
(So foll bir gegeben itrrben. Unb η^αβ j 
forDerjl bu? ^2ίηφ bie «Hälfte be^ ^bnig= | 

7 reiφ8, eä foU gefφe^en. * Φα anttror* 
tete (Sjt^er unb fί)rαφ: ^Oieine QSitte ! 

8 unb 33ege^r ifl: ^^^al•^ ίφ ®nabe i 
gefunben üor bem Jiönige, unb fo e8 
bem Jlbnige gefallt, mir ju geben meine 
^itte unb ju t^un mein QSege^r, fo 
fomme ber Äbnig unb «§aman ju bem 
^ai)\, baS ίφ für fle Juriφίen n^iHj fo ; 
und Ιφ morgen t^un, η^αδ i»er Äbnig 
gefagt ^at. ! 

2. Ü.L: gülbenen. 



4,16. 

Jdtli.10,4. 

4,11. 



4,11.8,4. 



V. β. 7, 8. Mr. 
6, 83. 



1,19,3,9. 



7,8. 



▼.3pp.»,t2. 



7,3.8,5. 



Die autem terlio indula estV• 
Elher regalibus veslimentis, el stellt 
in atrio domus regiae, quod erat 
interius, contra basilicam regis. At 
ille sedebat super solium suum in 
consislorio palatii contra ostiuni de* 
mus. * Cumque vidisset Esther re- 2 
ginam slantem, placuit oculis ejus, 
et extendit contra eam virgam au• 
ream, quam tenebal manu. Quae 
accedens osculata est summilatem 
virgae ejus. *Dixitque ad eam rex: 3 
Quid vis, Esther regina? quae est 
petitio lua? Eliamsi dimidiam partem 
regni pelieris, dabitur tibi. * At illa 4 
respondil: Si regi placel, obsecro 
ut venias ad me hodie el Aman 
tecum ad convivium quod paravi. 
* Stalimque rex: Vocate, inquit, cito 5 
Aman, ut Esther obediat voluntati. 
Venerum ilaque rex et Aman ad 
convivium, quod eis regina para- 
veral. *Dixitque ei rex, poslquam 6 
vinum biberat abundanter: Quid pe- 
tis, ut detur tibi? el pro qua re 
poslulas? Etiamsi dimidiam partem 
regni mei pelieris, impelrabis. *Cui 7 
respondil Esther: Petitio mea et 
preces sunt istae: * Si inveni in 8 
ronspeclu regis gratiam, et si regi 
placel ut del mihi quod postulo, et 
meam impleal petitionem, veniat rex 
et Aman ad convivium quod paravi 
eis; el cras aperiam regi volunlatem 
meam. 



1. tnioenbigen ^of (»gl. 4,11). vE: legte @. 
it;re föiiigl. Kleiber an. dW: bctn S^. b. Ä. 
geijenuber. vE: grabe ber Segnung ... B.vE: 
X^ron. 

2. B: rei(^tebcr S. ... ju. 

;t. B.dW.vE.A: unb n?. ift bein 53ege^ren? B: 



51ηφ bi« jur ... ba« ... vE: 3ßare e« ... 9tei(^e, 
ee... 

4. i^m }ugertd)tet. 

5. B: (Siletnut^. ba^er... dW.vE: ^olct eltifi 
(fogleic^) φ. Α: Stufet (icfc^itinb. 

6. B.dW: beim SBeintrinftn. vE: äöeingelage. 



24 (5,9^6,2.) 



K^ttaer. 



ν. 



Mstherifi invitatio regis et Mtamani eacaltatio• 



^ Kai έζήλ&εν ^Αμαν άπο του βασιλίως 
νπερχαρης 8ν(ρραινόμενος. Έν δε τφ ίδεΐν 
Μαρδοχαΐον τον Ιουδηΐον εν τη avXy εϋυ- 
μώθη [Αμάν ΰφόδροί. ^^ Και είςηλϋεν εις 
τα ίδια καΐ εχάλεσεν τονς φίλους κ«ί Σοο- 
αάραν, την γυναίκα αντον, *^κ«* νττεδειξεν 
αντοί^ τον πλοντον αυτόν καΐ την δόξαν ην 
6 ßaaiXeifg τζεριέϋ-ηκεν αυτφ^ καΐ ώς έπυίησεν 
αυτόν πρώτον ηγεΐσ&αι της βασιλείας. *2 ^f^} 
εϊπεν Αμάν Ου ν.εκληκεν ΈσΘηρ η βααί- 
λισαα μετά τον βααιλέως ονβύνα εις την 
δοχην «λλ' η εμε, και εις την ανριον κεκλη• 
μαι. ^^ ΚαΙ ταϋτά μοι ονκ άρέακει, όταν 
ίδω Μαρδοχαΐον τον Ίονδαΐον έν τη αυλή. 
^^ Κα), εϊπεν προς αυτόν Σωσάρα, η γυνή 
αντον, καΐ οι φίλοι' Κοπήτω ξνλον πηχών 
πεντήκοντα, όρθρου δε ειπον τφ βασιλει καΐ 
κρεμασΟ^ητω Μαρδοχαΐος επΙ του ζνλου * σν 
δε ερςελ^ε εις τ/^ν δοχην σνν τφ βασιλει και 
»νφιραίνου. ΚαΙ ηρεσεν το ρήμα τω Αμάν, 
καΐ ητοιμασ&η το l•,ΰλov. 

VI• C/ δε κύριος άιζεστηΰεν τον νπνον 
απο τον βασιλέως την νύκτα ίκείνην, καΐ 
εΐηεν τφ διδασκάλφ αυτοϋ είςί^έρειν γράμ- 
ματα μνημόσυνα των ημερών άναγιγνώσκειν 
αυτω. 2 βΐιρι:^ ^Ι j^j γράμματα τα γρα(:ρέντα 
π}•ρΙ Μαρδοχαΐον, ώς άπήγγειλεν τφ βασιλει 
περί των δυο ευνούχων αντον ίν τφ φνλάσ- 
σειν αυτούς καΐ ζητησαι έπιβαλεΐν αυτούς τάς 
χείρας Αρταξέρξη. 

9. Bf (a. ρτ.!Αμ.) 6. Ci'iXf (a. ί>πί^χ.) tv r^ 
ημί^α έλΐίντι et (ρ. αί'λή) ra βασιλέως, y.ai sa ανίατη 
(s. έξανέστη) tsde έτ()ομησίν άπ αντβ et (p.^/iäv) , 

ίπΐ Μαρδοχαΐον. Β* {■ά\ί.)"^4μάν. 10. Ci'iXJ (ab in.) λέο)ς {\•\ y.ai μη πί)οςχνν5ντά μί). 14. Β: Ζο^σαζία. 

y.al ίνί-κ^)ατίυαατο{^.ΐνίγγ.ο.γΑμάν. Β: Κ. ncflOoiv Α2Β| (ρ. Κοπ) σοι. EFX: κ. ητοΐμασί το ξνλ. ^ 
fiq τά ϊό\ UaX. ... Z(j)aci{jav. 11. Ci'iXf (ρ. πλβτ. 1. Α^Β (pro οιδααα. A.*CX) διακονώ. W: ίίςφέ- 

αντβ) καί το ιτλη&οί; των νίών αντά. Β: αίιτω (ΐοιν {ίίςφέ^κν Α'^Β). Ci'iXf (ρ. μνημ.) λόγο)ν. Β: 

nfi>itO-. ... v/r. αυτόν π()θ)τίύΐΐν y.ai ηγίΐσϋ\ άναγιν. Ci'iX: άναγ. αντά ivomiov τβ βασιλΐως. 

12. Α* ίίπινί/ίμ. Ου κέκλ. (A'-^Bf) et (pro κίλλημαι, 2. Ci'iXf (ρ. nfQi) Βαγαϋάν λαΐ θάρ^ας (s. Γαβ- 

Α.'^Β):χέκληκ{ν. Β*Έσ9•. ...: b()tva. EFX-j- (in f.)/<i βαθ^άν S. θάραί;). A^B (pro αι;τβ) τ« βασιλέως. 

(Ci'iX: μίτά τ» βασιλέως). 13. Ci'iXf (a. όταν) έν Α^ (pro και ί^ητησ. Β) iv τω (Α'^: y.ai ζητ. έν τ^). 

πavτi χ^όνω ... Ίΐίδ. κα&ήμίνον έν τη αυλή τί βασι- Β* (alt.) αυτας. Χ: τάς χ. αυτών έπΙΆοτ. τον βασιλχα. 



3iDi πΏώ ϊ^ϊΐηη πλ^ώ. ιώπ iiS'^i 9 

- j- : - : : τ ν ϊ τ τ : • : λ" 

iib^i'i ϊ]ώη rriibi bp-i^ibi Tibian 

>" τ •- ν • JT : »τ : J ν ν - 

»TT » J- - : ♦ - IT •• ν- : : τ - ι -jt τ 

^ r: τ .. - :- ι : • vj•.• ν : vr -: ι 

η!5<ι VD3 ΠΊΊ ^^tnv 'lins-nii irin 

•• : AT τ j : ν : τ ι ΐ ν ι ντ τ 

ikte: 'Ίt25^ί Γίίΐ "Tibisn ibn•^ nibii-bs 

: • jv -: j•• : I •.• ν - < : • ν -s "^ τ 

ίηη Ίn^ί*1 nb^sn ^Ί2^^ is^niDn-bi? 12 

Ι τ τ ν - 1 ν IV - J•• : - : ν τ - 

ST : - - ••:•.• τ • •• ι Ij- 

j" τ CT τ V -: j•.• : • - "^ V 1 •.• w - 

VT IT >'■-•. JT τ : - : A• 

'^b ηηίώ ^3:\^ nrb^^i : nbian-ay 13 

j- : : τ V V -:• -: ν -: •• "^ τ : 

y^j-iito'^ rinj^-b^n ίηώίί ώητ 'ib • 

1 •• ~;r τ -; ι τ : : • ν ν "^ 

J •••: ^ Ιν J - τ - J• • -: - J τ 

S "r τ - : : τ ν < : - : 1 ν ν - 

s- •- -Α" Τ IV : • - ν »ννν - 

1 73?η ώ3?ϊ^Ί ΙΏΠ '^Dsb ηα^η 
"nbi^n nDtü nnD .^^ihn nb'^bs Vi. 

'VA•.• - J" : α :iT - τ :j- - 

)•• : • V t': • j : p- • τ - j•• : • 

T-^n Ίώίίί 2^nD ii:s)2^i nb^sn 2 

• • V -: τ j•• τ •- 1 V IV - 

j•• •|τ •• : ν VT τ JT : • ~ - : : τ 

ι •• : ; > ν ν,ν - τ - J : • 



V. 9. ρ Πη !S 32 

V. 2. U3'n'iu:ni< δ<"3η 



©fti^er. 



(5,9—6,2.) 25 



§ttmatt§ Sern üBer δΛατ^αφαύ ©eSSSeitc^u^ber^teunbeSilatj« SDtef(5lafiofe9la$t V. 



9 Φα ging »gaman beS %aQ^ ^inaug 
(ϊοι^ίίφ unb guteö 3)iutp. Unb ba er 
fa^e ^αχ'οαφαϊ im i$!^or beS ^önigg, 
baf er ηίφί aufflanb, ηοφ Ρφ i)or i^m 
Betüegte, tvarb er uott 3orn über QJiar- 

10bαφαl; *aBer er enthielt ^ά). Unb 
ba er ^eim tarn, fanbte er ^in unb Iie§ 
i)oien feine ^reunbe unb fein 2ÖeiB (Sereö, 

1 1 * unb erjä^ite i^nen bie .ξ>errίiφfeit fci= 
neö Oieid^t^umö unb bie 3)ienge feiner 
Jlinber, unb atleö, n?ie t^n ber .^önig 
fo grog gemαφt ^atte, unb baß er über 
bie iifürften unb Äneφte be§ .Jtönigg er- 

12:^obcn n?äre. *^ηφ fprαφ «§aman: 
Unb bie «Königin ©ji^er i)at 0^iemanb 
iaffen fommen mit bem ^iJnige gum 
33ϊα^ί, ba0 fie Jugeriφtet i)at, oi)ne miφ3 
unb bin αηφ morgen §u i^r geiaben 

13 mit bem Könige. * 5lber an bem attem 
^abe ίφ fein ®enüge, fo lange iφ fe^e 
ben Suben 5)ϊαrbαφαi am ,^öniggt^or 

14f{^en. *Φα f:prαφ gu ii>m fein ^uh 
(Sereg, unb atle feine ^reunbe: 5)ϊαη 
mαφe einen 8aum funfjig (SUen ^οφ, 
unb fage morgen bem Könige, baß man 
5Dϊαrbαφαi baran ^enfe; fo fommji bu 
mit bem .Könige frö^ίiφ jum 3)ίαΐ)ΐ. Φαδ 
geftei «§aman njo^I, unb ließ einen 33aum 
guriφten. 

VI. Sn berfeiben 9^αφt fonnte ber M^ 
nig niφt fφΐαfen, unb i>ieß bie ß^^ro- 
nica unb bie *§iflorien bringen. Φα bie 
2 tüurben üor bem Könige geiefen, * traf 
ΐίφέ, ba gefφϊieben n?ar, n^ie 3)ϊαrbαφαi 
i)atte angefagt baß bie jn.>een Jlämmerer 
beö Jtönigg, ^igt^an unb il^ereg, bie 
an ber (Sφtυeίle lauteten, getrαφtet "^^ätten, 
bie «§anb an ben ^5nig 5l^aöi?ero0 ju 
legen. 



n. rü 
10 
11 

t>et .. 
12 

ηίφί 



9. U.L: 3orn3. 
13. U.L: Süben. 



11. U.L: ergaben. 
14. A.A: unb er iiep. 



Egressus est itaque illo die Aman 9 
laetus et alacer; cumque vidisset 
^'^' Mardochaeum sedenlem ante fores 
palalii et non solum non assurrexisse 
sibi, sed nee molum quidem de loco 
sessionis suae, indignalus est valde. 
*Et dissimulala ira reversus in do- 10 
mum suam convocavit ad se amicos 
®''^• suos et Zares uxorem suam. * Et 1 1 

exposuit illis niagniludinem divilia- 

»,'-10. j,m^ suarum filiorumque turbam, et 

^'^• quanta eum gloria super omnes prin- 

cipes et servos suos rex elevasset. 

*Et post baec ail: Regina qiioque 12 

Estber nullum abum vocavit ad con- 

vivium cum rege praeter me, apud 

quam etiam cras cum rege pransurus 

sum. *Et cum baec omnia babeam, 13 

Pr.14,30. jjIj^u jjjg babere pulo, quamdiu vi- 

dero Mardocbaeuni Judaeum seden- 
^'^' tem ante fores regias. *Respon-14 
deruntque ei Zares uxor ejus et 
a,23.6,4. caeleri amici: Jube parari excelsam 
Irabem, babentem alliludinis quin• 
quaginla cubitos, et die mane regi 
ut appendalur super eam Mardo- 
cbaeus; et sie ibis cum rege laetus 
ad convivium. Placuit ei consilium, 
et jussit excelsam parari crucem. 

Noctem illam duxit rex in- Vi. 
somnem, jussitque sibi afferri bisto- 
is^r^Ä'.M.rias et annales priorum temporum. 
Quae cum illo praesente legerentur, 
* venlum est ad illum locum, ubi 2 
^'^^- scriptum erat, quomodo nunciasset 
2 21. Mardocbaeus insidias Bagatban et 
Tbares eunucborum, regem Assue- 
rum jugulare cupienlium. 



14. ΑΙ.: Placuitque. 



dW.vE: 5113 aber ^. m. (crbiiciie). d\V: fic^ 

^rte. 

. dW.vE: i)UU ίίφ juviicf. B.vE: iicf fommen. 

. u. ipie er i^n über ... erl^Pben. dW: t)cn 

. *Söl)ne. 

. auf morgen. 

. in bc§ Äönig^ x^or. B: aile« biefe« iiilft mir 
. dW.vE: genügt mir n. 



14. fage t>u m. früi» ... ben SB. vE: ^fa^l. dW. 
vE: (unb) bann ge^e ... 

1. &f)t. ber ^ifl. B: i^erqini^ bem ^. ber (Schlaf. 
dW.vE: ^oh t^en St. B: ^αδ^υφ von bin2)enfniakn 
berSa^rgefc^iid^ien. dW:®ebäci)tnipbuci) berSeitgCi 
f^i(i)te. vE: 33. ber ^cnfii^ürbigfeiten b.2^aiiei\]efi!^. 

2. Xr. ΟΦδ gefdir. , wie... dW: Φα fanb ft^. 
vE: Unb e« f. f. aufgef(i)r. (ügt. 2,21). 



26 (6,3-11.) 



Kisther. 



VI. 



Mardoehaei ejcaltatio. 



3 ΕΙπ^ν dl βασιλεύς * Τίνα δόξαν /) χάριν 
ετζοιήσαμεν τφ Μαρδοχαίφ; Και slnov οι kx 
της διακονίας' Ουκ ί/ιοίησας αντφ ov&tv. 
* Έν δε τφ ηννΟάνεσβαι τον βαβιλεα τιερϊ 
της εννοίας ΙΜαρδοχαίον j ίδον 'Αμάν εν τη 
ανλί/. Είτζεν δε ο βασιλεύς' Τις έν τη ανλη; 
Ό δε Αμάν είςΐ/λ&εν ειπείν τφ βασιλεΐ κρε- 
μάσαι τον Μαρδοχαΐον Im τφ ζνλφ φ ητοί- 
μααεν. ^ Και εϊηον οί εκ τ^ς διακονίας τον 
βασιλέως' ^Ιδαν'Αμάν εστηκεν έντη ανλη. Και 
εϊπεν ο βααίλενς ' Καλέσατε αντόν, ^ Εΐηεν 
δε ο βασιλεύς τω Αμάν Τι ποιήσω τω άν- 
θρωπο) φ ή'ώ ί>θ'λω δοξάσαι; Εϊπεν δε εν 
εαντφ ^Αμάν Τίνα ^έλει ο βασιλεύς δοξάσαι 
ει μη εμε; ^ Ειπεν δε τφ βασιλεΐ' Άν&ρωπον 
ον ο βασιλεύς Θέλει δοξάααι, ^ ενεγκάτωσαν 
οί παίδες τον βασιλέως οτολην βνσσίνην ην 
ό βασιλεύς περιβάλλεται, χαι ίππον ?φ' ον ό 
βασιλεύς επιβαίνει' ^ και δοτω ενί των φίλων 
τον βαηιλ^ως των ενδόξων καϊ στολισάτω τον 
άν&ρωπην ον ό βασιλενς άγαπί^, καί άνα- 
βιβααάτω αντον επί τον ιππον, κα) κηρνσ- 
σήω δια της πλατείας της πόλεως λέγων' 
Οντως εαται παντι άνί^ρώπφ ον Ό βασιλενς 
δο'ξάζει. ^^ Εϊπεν δε ο βασιλεύς τφ '^μάν 
Καλώς ελάλησας' όντως ποίησον τφ Μαρδο- 
χαίφ τφ Ίονδαίφ τφ ϋ^εραπενοντι εν τη ανλη 
ον εϊπεν 6 βασιλεύς' καΐ μη παραπεσάτω σον 
λόγος ων έλάλησας. ^^"Ελαβεν δε Αμάν την 
στολή ν κα) τον ιππον, και εστόλισεν τον 
Μαρδοχαΐον καΐ άιεβίβασεν αντον επί τον 
ιππον, καΐ διηλ&εν δια της πλατείας της πό- 
λεως καϊ εκήρνσσεν λέγων Οντως εσται παντι 
άνι^ρωπφ ον ό βασιλενς ϋ-ε'λει δοξάσαι. 



3. Ci'iXf (ρ. Μα^δ.) πί()ί Το'τ«. Β; ίίπαν οί όιά~ 
/.υνοι ΤΗ βασιλέο)(;• Ονκ ... A^X-j- (ρ. ίίπον) τ« παι- 
da(Jia τφ βασιλΐΐ. Β: »δεν. 4. Ci'iX: ΙόβΙΑμ. (Ιςηλ- 
&iv ίΐζ την αυλην oixs τ» βασίλίο)ς την £ξο)τέραν 
ηπίΐν τω βασ. 5. Β: finav οΐ διάκονοι, τ» βασ. 
Ci'iXf (ρ. τα βασ.) προς ai'roV. Γ). Ci'iXf (ab inil.) 
Και ίΙίίηλϋίν'Αμάν. Α^Β (pro ω) ον. 7. Ci'iXf (ρ. 
δε) Αμάν. Α^Β (pro τω β.) προς τον ßuaü.ia. 
8. Α*: ένίγχάτο) (^ίνίγΛάτοίσαν Α^Β) et * οι π. τ» 
βαα. (f Α^Β). 9. Ci'iX: ν.θίΙ δο&ητω διάδημα ßct- 
σιλίίας ΙπΙ την χίφαλην αντα, και όυ«9?/τω το ενόνμα 
χαΐ 6 ϊππος iv xnQi των φίλο)ν τ» β. ΙΟ. Ci'iX (pro 
Καλώς ΐλάλ.) Ταχέως λάβί συ (s. ai'v'i) το ϊνδνμα 
κα* τον ιππον καθώς Ιλάλησας. Α^: ποιησομίν Μ. 
{^πο'ιησον τω Μ. Α^Β) ... * h ττ\ αυλ'^ {Χ^Βή;). 
Β rell.* 6ν ηπίν 6 βαα. Ci'iXf (ρ. λόγ.) tx πάντων. 
FX (pro o)v) ον. 11. Α** κ. ίστόλιοίν — ιππον 
(Α2Β|). 



'st : τ-:ι- - ι ν ν - ν J- 

'^Ί^?: ϊlΊΏ^<^1 nrbs? '^Dnnnb rh^nyi 

< — :r : - Λ•.• "^ - ^- : : τ : ντ : 

nni i^3? nto3?D-iib η^ηΊώη Tibisn 

IT τ «. • ;τ -ir ι τ : JT : »ν ν - 

τ ι JT τ ; Α- τ Γ.• J• ' ν ν.' - Vi- 

nri.sb nbis^nn 'rib^n-r'^a nisnb 

j •• τ ^ j• - ? V V - i" <- -:: r 

r5?n-b5? ■^b'TT/ü-rN hibnb Tibkb 

f ν τ - - : : τ ν : • ' •.• •.• - 

'hbbn ^nrD η^ίί^ίι : ib ν^η-Ίώ« π 

»ν ν - <"-:r : - Ί } r •• •■• -: 

ΊΏϊί'^ι Ί2Π2 T/üi? )ΏΤ\ π3η ν% 

> - Λ•• τ IV J•• ' νΤ τ )•• ' χ •' 

'ib π^]ίί*Ί ΐηη ί^Ιη^Ί : sin^^ Tib^n ο 

ν < - » τ τ τ - IT 1 '.- y.• ' 

Tib^n Ίϋ3Ν xu^k'^ niibrb-nn Tibisn 

• : • : I τ τ ν <- λΙτ f ι j" τ 

PD^a'ainv ηρ'^ rito3?b nb^n νδΠ'^ 

♦ IV • j•• ^ \χ : β —: \- τ ν 'j;• -Iß•.- 

γ: -: • ' ν Λ•.• - ••• 'στ -.• >- 

j : • τ 1 1 τ ι• 1 y τ ' ••• νν - 

D^ibi Tib^n i2-üä3b ntos^ n^ibb^ 
]m Ίώίίΐ Tobn rbs? π^ί Ίώί< 

' ο- • )•: -,• |- 1 ν ν - TT <- τ ν -; 

tö^nbn iih3i riüjxns n^iDbü "ins *j 

: - I τ : I : ν : - ν t•: 

f V V - <•• τ • • - - _ - : 

-b? 'ΐηα^^Ίητ Ιί]?'^^ γψη T|b';2n 
vbb ^ΝΊρι n'^bn ninna b^ion 

T f : j : IT : • τ ^ j : • 

ran ^b^n ntös üs'^kb niü:^'^ nDD 

I )•• τ Tv w - r:~• • τ jv τι•• τ τ< 

Π)Ρ ΊΠ)? "ihnb ^b^n ίώχ^'ι ♦'ί'^ι?'? ' 
η"ΐ3τ ΊώΝ3 οϊΐοη-Γϊί'ΐ tü^iabn-nii 
ηώ^η '^^ϊίΠΝη ^nnntib p-niisri 

ν - • : - J- : : τ : Ι •• •• -:r 

Ίώ5^ bs^ ihn b^n-b^i Tibisn ^^χάτι 

y:~i \. ' τ τ j" - - »••"Λ••• ~ - j- : 

-Γίίΐ uDηnbn-Γ^ί \ιιτ\ πρ*ι :ηΊ2τιι 

•.• : J : - ν ι τ τ <- • - τ ί |- • 

•• • : — Λτ : : τ *.• »••:-- 

nto*^ niDS ^'^bsb Siinpi••! n^^i^n η1ΠΊ2 

JV τ |•' τ τ < τ τ : jt ' : • - • τ -J . - ' 

: inp'^s rs:n "nb^n Ίώχ xa^kh 

I •τ Ι• ! y τ ' •/ ν•.• - r: -'. • τ 

V. 9. IttJiDbm χ "33 

3. 3Β. üt m. ... TOorben? Β: (S. u. ^crrlicf)fcii .. 
gefci)ci;en. dVV: ßv^ebuni. vK: (§rl^pl}ung ... ge- 
toorten. B: ηίφί ba« ©eringfle. 

4. Unfc .?». w), in b. äußern ^. qefomnien. dW. 

eben gef. in b. ^. be3 ... ten äußern. 



©fi^et^ 



(6,3-11.) 27 



§amatt im §ofe wnb fein SHatJ. SDcr föefcjl an φαιηαη SDlarbaijQi ju eSrcit« VI. 



3 Unb ber St'oniQ ^ρταφ: 2δαδ ^abcn 
nur ΦϊαΓ^αφαΐ iSi)Xi uni) ©uteö bafür 
get^an? Φα f:prad^en bie itnaben beg 
jlbntgö, bie i^m bienetcn: @δ ift ii)m 

4 ηίφίδ gefφe^eπ. * Unb ber ,^5nig \)()χαφ : 
$ßer ifi im «^ofe? (benn «§aman tnar in 
ben ^of gegangen, brausen üor beS 
Äönigä «§aufe, bag er bem ,ft5nige fagte, 
SDϊαrbαφαi ju ^enfen an ben S3aum, ben 

5 er i^m jubereitet ^atte). * Unb beS St'o- 
nigS jtnafeen f:prαφen ju i^m: @ie^e, 
»§aman jtei)et im »^ofe. 3)er Äönig 

6fprαφ: Saft i^n herein ge^en. *Unb 
ba ^aman hinein fam, fprαφ ber Jtbntg 
§u i^m: 5ÖaÖ fott man bem SJianne 
t^un, ben ber ^bnlg gern xooüU ei)ren? 
«i^aman a6er gebαφte in feinem «^erjen : 
2Bem foüte ber itbntg anberö gern tuoüen 

7 (S^^re t^un benn mir? *Unb «^aman 
fprαφ jum Könige: iDen 93ϊαηη, ben 

8 ber Jtbnig gern irotlte e^ren, *foil 
man ^erbringen, ba§ man i^m fönig* 
liφe Jlleiber anjie^e, bie ber it5nig 
pflegt §u tragen ; unb bag Olo§, ba ber 
^bnig auf rettet, unb bag man bie fö* 
nigliφe Jtrone auf fein «§au:pt fe^ej 

9* unb man foil foIφeβ jtleib unb Olo^ 
geben in bie ^anb eineö i^ürjten beö 
Königs, baß berfeibe ben SÄann anjie^e, 
ben ber Jtbnig gern e^ren troUte, unb 
fü^re i^n auf bem ϋίο^ in ber Stabt 
©äffen, unb taffe rufen üor i^m §er: 
So u>irb man ti)un bem 9}?anne, ben ber 

10jl5nig gerne e^ren njottte! *^er ^ö- 
uig f^3rαφ ju «§aman: (Siie unb nimm 
baß Jlleib unb Oloß, tt»ie bu gefagt ^ajt, 
unb t^ue oifo mit 5Dϊαrbαφαi, bem 3u= 
ben, ber vor bem %ί)ΐ>χ beä Äbnigö fi^tj 
unb lag niφtg fehlen an allem, baö bu 

11 gerebet^afi. *Φα na^m^^amanbaSÄIeib 
unb Uio^, unb §og aÄαrbαφαi an, unb 
fü^rete i^n auf ber @tabt ©äffen unb rief 
»or i^m ^er: @o tr>irb man t^un bem 
9)lanne, ben ber Äönig gern e^ren tt?otlte! 

8. A.A: Darauf ber St. reitet. 

5. B: (SrfoH^. fommen. dW.vE.A: fomme^. 

6. B: an beffen (S^ire b. ^. ein SSo^igefaiten i)at. 
dW.vE: 3B. ijt ju ti). mit ... vE: 9Bem iüirb b. Si. 
tooi^l me^r @. ant^un hjolien aU mir? 

7. 8. ®em .., ijerbr. fönigi. m, B: 2Ba« anlangt 
ben ... fo lajfe m. einfoniijl. itleib ^erjubringen ... 



Quod cum audisset rex, alt: Quid 3 
pro hac iide honoris ac praemii 
Mardochaeus conseculus est? Di- 
xerunt ei servi illius ac niinistri: 
Nihil omnino mercedis accepit. *Sla- 4 
timque rex: Quis est, inquit, in 

4,11.5,1. atrio? (Aman quippe inlerius alrium 
domus regiae intraverat, ut sugge- 

5.14.7,10. rerel regi, et juberei Mardochaeum 
affigi palibulo, quod ei fuerat prae- 
paratum.) * Responderunt pueri: 5 
Aman stal in alrio. Dixilque rex: 
Ingrediatur! * Cumque esset Ingres- 6 
sus, ail Uli: Quid debet fieri viro, 
quem rex honorare desiderai? Cogi- 
tans autem in corde suo Aman et 
reputans, quod nullum alium rex 
nisi se veilet honorare, *respondit: 7 
Homo, quem rex honorare cupit, 

■*"2^f|if •• * debel indui veslibus regiis, et im- 8 

iBg.1,33. pQ^j super equum qui de sella regis 
est, et accipere regium diadema su• 
?,'i4! per Caput suum; * et primus de 9 
regiis principibus ac tyrannis teneal 

iMcc.10,63. equum ejus et per plaleam civilalis 



Gd.41,43. 



incedens clamet et dicat: Sic hono- 



rabitur, quemcumque voiueril rex 
honorare! *Dixitque ei rex: Fe- 10 
stina, et sumpta stola et equo fac, 
ut locutus es, Mardochaeo Judaeo, 
2,19 qui sedet ante fores palatii; cave, 
ne quidquam de bis, quae locutus 
es, praetermittas. *Tulit itaquell 
Aman stoiam et equum, indutumque 
Mardochaeum in plalea civitatis et 
iniposilum equo praecedebat atque 
filamabat: Hoc honore condignus 
est, quemcumque rex voluerit ho- 
norare! 



T.9. 



u. bie f. Sit. bie auf f. -^. gefegt toixl•. dW: 2ßen 
ber ... bem bringe m. bas ... 

9. eines ber t)ornei)tnftcn ^. ... mon ... dW: üon 
ben Dbenlen t>. M., bcu ®t)ten. 

10. in bem ... woijnet. B: baf bu Fein 2Bort l;ini 
fallen laifeii. 



28 (6,12—7,6.) 



Ksther. 



VI. 



WLardochaei eocaltatto. Marnani suspensio. 



*2 ^Επεστρεψεν ds 6 Μαρδοχαΐος 8ig την 
ανλην 'Αμάν δε υπεστρεψεν εις τα ιδία λν- 
πονμενος κατά κεφαλής. *^ ΚαΙ διηγησατο 
Αμάν τά σνμβεβηκότα αντφ Σωαάρα rfj γν- 
ναικί αυτόν καΐ τοις φίλοις. Και είπον προς 
αντον οι (ρίλοι καΐ η γννη' Ει εκ γένους 
Ιουδαίων Μαρδοχαΐος ^ ηρ'ξαι ταπεινονσϋ'αι 
ενώπιον αντον, πεσών ;Γ«σ^, ον μη δννγι 
αυτόν άμννασ&αι, οτι ο ϋεος 6 ζών μετ 
αντον. 

** *Ετι αυτών λαλοΰντων παραγίνονται οι 
ευνούχοι επισπεύδοντες τον '^4μάν επϊ τον 
τζοτον ον ητοίμασεν Έσϋηρ. 

VII• Είςηλ&εν δε ό βασιλεύς καΐ \Αμάν 
ύνμπιεΐν τ\] βασιλίσσ^. ^ Κα), εϊπεν 6 βασι- 
λενς Εα&ηρ τ/] δεύτερος W^Q^ ^"^ ^Φ πότω' 
Τί εστίν, Έσ&ηρ η βασίλισσα, και τι το 
αιτημά σον καΐ τί το αξίωμα σου; Και 
ίσται σοι εως τον ημίσονς της βαβιλεί •ς μον. 
^ ΚαΙ άηοκρι&εΐσα εϊπεν Ει ενρον χάριν ενώ- 
πιον τον βασιλέως, δο&ητω η ιρνχη τφ αίτη- 
ματί μου, καΐ 6 λαός μου τφ ά'ξιώματί μου. 
* ' Επρά&ημεν γαρ έγω τε καΐ 6 λαός μον εις 
απωλειαν καΐ διαρπαγην και δονλείαν, ημείς 
κ αϊ τά τέκνα ημών εις ηαΐδας και παιδίσκας, 
και παρηκονσα' ον γαρ άξιος 6 διάβολος 
της αυλής τον βασιλέως. ^ Εϊπεν δε ό βασι- 
λεύς' Τις ούτος οςτις ετόλμησεν ποιησαι το 
πράγμα τούτο; ^ Εϊπεν δε Έσϋηρ' Άνθρω- 
πος έχΟρος Αμάν 6 πονηρός ούτος. 'Λμάν δε 
έταράγβη άπο τον βασιλέως και της βασιλίσσης. 



12. Ci'iX: flq τ. ανλην τβ βασιλέως ... λνπάμ. (και) 
ΐΛαταϋΐχαλνμμένος {την) κιφαλήν. 

13. Β: Ζο)σάο^ ... ΐίπαν ... f (ρ. πίση) καΐ ... 
*(bis)o. 

14. Ci'iX-j- (ρ. λαλ.) μίτ αί'τ» et (ρ. ΐίνβχ.) τβ 
βασίλέο)ς et (ρ. έπισπ.) άγαγίΐν (s. άναγαγίΐν). 

\.α'ιΧ^{ΐηΐ.)Έσ&ηρ. 

2. Β: Είπε ok ο β. Α^* (pr.) 'Εσ&ή() (Α2Β ; EFX: 
τγι Έσ&., Χ: προς Έσ&.). Ci'iXf (ρ. pr. "Έσύ-.) καίγε 
et (ρ. πότω) τβ όϊνα. Β* η. Ci'iXf (ρ. αϊτ. σα) χα» 
δο&ησίταί σοι. Β: 'έστω σοι ... * τβ. 

3. Ci'iXf (ρ. άτΓοκρ.) ^Εσθ•η() η βασίλισσα et (ρ. 
βασ.) nai fi έπΙ τον /^ασ^λεα άγα&όν et (ρ. δο&.) 
μοι. A^CEX: λο>ος•(;.αοςΑ2Β). A»CX* (penult.) 
Aiö(A2BEXt). 

4. Α» Χ* κ. διαρπ. (A2Bt). Ci'iXf (ρ. παιδίσκ.) 
επ()ά&•ημ(ν. FX: παρήκβσας (ΕΧ: παρηχας). 

.5. Ci'iXf (ρ. βασ.) 'Αρταξέρξης τγι Έσ&ηρττι βα- 
σιλίσαιΐ]. Ci'iX•}• (ρ. er.) y.ai ποΐός εστίν »τος. 
CEFXioqeVoA;.. 

6. Ci'iXf (ρ.:;^^^^^».) έηίββΧος y.ai. 



Ι τ τ : 1 ν ν•• - - J- •.• ν- : : τ τ^τ- 

τ -ί J τ : : • ν*•.• : Ι τ τ .. - .- 

τ τ -: : ι- ατ>τ jv -: τ »•• 

: - -JV • j• : • vjv: 

vD£)b bfe^b nibnn ηώίί '^bnnn 

τ τ : < : • τ • j- •.• — : - : : r 

IT τ : κ ' ι -χ ι• J- \ 

' ν ν,• - " • IT : • j• : - : τ 

ν 1 τ τ ν J• τ ' "^ • : -- Α• • 

Ι" : ν ^ ^τ : IT •• -: w : • - 

-or nin^b i^ni ^b^n ί^η^ι vii. 

- ' j•• : • : ... - < - j- 

'nb inani nsb^n nroii nnb^ts 

'AT ' vjT • : IT : ~ - >•• ι •.• ι•^• τ ι•• : 

IT •• : ^ κ ζ - ~ r -: - i-j- τ it - 

^hb^itbn "^tbSDD '^b iDDn nia Tjb^n 

• τ j•• : • • : - ^• 1 V τ • Λ ' ••• ν.• - 
j* -; : - : • ■*• r τ ιτ - : >' ~ • 

. .^ A•• - : j -; r ν : - : • - : 

• : - ••••• iv : - ; • < τ : • : • τ -:|- 

nb^n ρτ:3 mtrj ί:2π τ^^ί ^^3 

... ^ _ ... ; J ... J.. _ ... _ 

• : ν f j• AT : - - J" ί ν : 

nitob isb ii<b^-ntüii ^i^h ητ 
•^DSDbn r^bni mm η•τη τιη rnr^ 

1•• : • • - : • ' JT τ : λ"•• ~ ντ τ ' ^τ τ 

: nsbism 'nb^n 

IT : - - : »ν νν " 

V. 13. η^ϊΊΛ'ι 'hn 



12. JU bcm Χίι. dW: traurig u. mit ü. Raupte. 
vE: trauernb. 

13. B.dW.A: angefangen. vE: begonnen. B: 
trirfi bu iijn n. übermogen. 

14. B: eüeten fei)r^. i^erbeisubringcn. dW: ful^' 
rcten JQ. ciligft. vE: polten. 



©fil^ei?* 



(6,12—7,6.) 29 



φαηιαηδ Seib« ®ft$er§ SwrBitte öegett Jgamatt. 



VI. 



12 Unb 9Äarba(ii>ai tarn njtebcr an baö 
3!:^or beSÄbnigö; »^aman aUx ellctc ju 
»gaufe, trug Setbc mit üeri)üiitem ,ito^f 

1 3 * unb erjä^Iete feinem SGÖeibe ©ereö unb 
feinen ^reunben allen aUeö, η?αδ i^m 
Begegnet tt?ar. Φα f^jrac^en ju i^m 
feine Seifen unb fein 3Bei6 @ereg: 5ft 
30ϊαrbαφαi öom @amen ber Suben, ^or 
bem bu ju fatten angeloben ^afl, fo 
tiermagjl bu niφt0 an i^m, fonbern bu 
n)ir^ öor ii>m fallen. 

14 Φα fie aber ηοφ mit i^m rebeten, 
famen ^erBei beg ^5nig8 Jtämmerer unb 
trieben ^aman jum 3)ϊαί)Ι §u fommen, 
baö (Sflier §ugeπφtet ^atte. 

VII. Unb ba ber Jtbnig mit «gaman 
fam jum Ttai^l, baö bie ^iJnigin ^fi^er 

2 §ugeriφtet :^atte, * fvrαφ ber Jtbnig §u 
^jt^er be^ anbern iageö, ba er $ßein 
getrunfen i>atte: SGßaS bitten bu, St'o^ 
nigin ^fl^er, bag man birS gebe? unb 
η?αδ forberji bu? ^ηφ baS ^IBe M- 

3nigreiφ, eS fotl gefφe^en. * ßji^er, 
bie Jiöntgin, antn?ortete unb f)3rαφ: 
J&a6e ίφ ®nabe üor bir gcfunben, ο 
Äönig, unb gefättt eö bem itönige, fo 
gi6 mir mein Seben um meiner 33itte 
tritlen, unb mein SSolf um meineg 33e* 

4ge^reng rt>iilen. *2)enn wir flnb tier* 
fauft, iφ unb mein 33oif, baf njir üer* 
tilget, ernjürget unb umgebrαφt n>erben. 
Unb ujotlte ®ott, rt?ir tt>ürben boφ ^u 
^neφten unb 9)Zägben Derfauft, fo n?otlte 
ίφ fφtttcΐgen, fo ttjürbe ber ^einb boφ 

5 t)em Könige niφt fφαben. * 5Der Äönig 
^^aöüeroS rebete unb fprαφ ju ber 
Jtönigin (Sjl^er: 3Dßer ifl ber? ober tüo 
ijl ber, ber ]οΙφζ^ in feinen @inn ne^* 

Hmen bürfte, aifo ju t^un? * Sjl^er 
f^)rαφ: ^er ^^feinb unb 2ßίberfαφer ifl 
biefer b5fe ^aman. «i^aman aber entfette 
ίίφ tior bem Könige unb ber ^bnigin. 

12. A.A: leibe, Selb. — 6. U.L: entfalte. 



Reversusque est Mardochaeus ad 12 
januam palalii; et Aman festinavil 
2Sin.t5,3o. ^^8 ίπ domum suam, lugens et operto 
E't.'5*ioi. capite, *narravitque Zares uxorilS 
suae et amicis omnia quae evenis- 
sent sibi. Cui responderunl sapien- 
tes, quos habebat in consilio, et 
uxor ejus: Si de semine Judaeorum 
est Mardochaeus, ante quem cadere 
coepisti, non poteris ei resistere, 
sed cades in conspectu ejus. 

Adhuc illis loquentibus veneruntl4 
eunuchi regis et cito eum ad con• 
5>«• vivium, quod regina paraverat, per- 
gere compulerunt. 

Intravit itaque rex et Aman, VII. 
5,8.6,14. yj biberent cum regina. * Dixilqne 2 
ei rex etiam secunda die, postquam 
5 3 6. vino incalueral: Quae est petilio tua, 
Esther, ut detur tibi? et quid vis 
fieri? Eliamsi dimidiam partem regni 
mei pelieris, impetrabis. *Ad quem 3 
5^8, illa respondit: Si inveni gratiam in 
oculis tuis, rex, et si tibi placet, 
dona mihi animam meam, pro qua 
^'^' rogo, et populum meum, pro quo 
3^9_ obsecro. * Traditi enim sumus ego 4 
et popnlus meus, ut conteramur, ju- 
gulemur et pereamus. Atque utinam 
in servos et famulas venderemur! 
esset toierabiie malum, et gemens 
tacerem: nunc autem hostis noster 
est, cujus crudelitas redundat in 
regem. * Respondensque rex Assue- 5 
rus ait: Quis est iste et cujus poten- 
tiae, ut haec audeat facere? * Dixit- 6 
que Esther: Hostis et inimicus no- 
ster pessimus iste est Aman. Quod 
iile audiens ilhco obstupuit, vultum 
regis ac reginae ferre non susti- 
nens. 



t . unb ^. f. j. 551. bei ber Ä. (S. B: bie Tlai)l^it 
ju :^aiten mit ... dW: um ju trinfeu bei ... 

2. SBic Äo^. 5,6. 

3. B: müfc ... gegeben ttjerbcn. dW.vErtoerbe ... 
c^cf^enft auf meine 33. A:fc^enfe ... um ba« ia) bitte 
... für ba« ίφ fiti)i. 



4. unb ob toiv toävctt ju ... B: gef^tcicgen baben. 
vE: αί>(χ b. %. fann ben <Sci^oben be« ^. η. crfc^en. 
dW: ifl n. im @tanbe ... j^u erf. (B: benn eö b^^ft 
bem ©ibcrfad^er boc^ n. b. M. «δφ.) 

5. burftc. dW: ίιφ erbreijlet bat. vE: ben fein 



30 (7,7—8,4.) 



K^ttaer. 



UriM• Mamani suspensio* Hevocatto mandati de eacstlrpandis J'udaeis• 

^ Ό de βααιλενς ε'ξανέστη ix τον σνμπο- 
αίου εΙς τον χηπον. Ό δε Άμαν πηρψεϊτο 
την βασίλισααν έώρα γαρ αντον εν κακοΐς 
οντά. ® Έπεστρεχρεν δε ο βασιλεύς άπο τον 
κήπου, Αμαν δϊ επιπεπτώκει επι την κλίνην 
άξιων αυτήν. Εϊπεν δε 6 βασιλενς' Ώςτε και 
την γνναιχα έκβιάζτ} εν ττ(ΐ oixiq. μον; Άμαν 
δε άχοΰΰας διετράπη τφ προςωπω. ^ El η εν 
δε Βονγα^άν εις των ευνούχων τον βασιλέως' 
Ίδου χα« το ^,νλον ο ήτοίμασεν Αμάν Μαρδο- 
χαίφ τφ λαλήσαντι περί τον βασιλέως, καΐ 
ωρ&ωται εν τοις Αμάν πηχών πεντήκοντα, 
ΕΙπεν δε ο βασιλεύς' Σταυρωΰήτω έπ αντον, 
^^ ΚαΙ εκρεμάσ&η Αμάν έπ\ τον ^,νλον ον 
ήτοίμασεν Μαρδοχαίαρ. Και τότε εκόπασεν 
ο βασιλενς τον &νμον. 



νίΜΙ• ΚαΙ εν αντϋ ττ) ημέρα δ βασιλεύς 
Αρταξέρξης εδωρί}σατο Έσ&ηρ οσα υπηρχεν 
Αμάν τφ διαβόλφ, και Μαρδοχαΐος δε προς- 
εκλή&η νπο τον βασιλέως' νπέδειξεν γαρ 
Έσ&ήρ οτι ενοικείωτο αυτί], ^ Έλαβεν δε 
ο βασιλενς τον δακτνλιον ον άφείλατο τον 
Αμάν, και εδωκεν Μαρδοχαίφ. Και κατέστησεν 
Έσϋήρ Μαρδοχαΐον επΙ πάντων των Αμάν. 

^ Και προς&εΐσα ελάλησεν προς τον βασι- 
λέα, και προςέπεσεν προς τους πόδας αντον 
και ήξίον άφελεΐν την Αμάν κακίαν καΐ όσα 
έποίησεν τοις Ίονδαίοις. * ΚαΙ έξέτεινεν ό 
βασιλεύς Έσ&ηρ την ράβδον την χρνσην. Έξ- 



ι J•• : • • τ -: r <τ "ν ν - : 

η^Ί ^3 r\hh)^T\ ΊΠΟίί^/α 'itusr!:^ 

TT u• τ : - - j- : ν Ι" : - "^ - 

1 V IV - I•• •• VT τ IT -^T •• JT Ί IT I• 

J•• V 1 τ • - - . . j J ν ... - ; 

hx^'/^n'hy> b£>5 rnm τ^«η πηώΏ 

τ • - ^ - •• ι τ τ : ! . - - J•• : . 

α^η Tib^n "^12^^^ η^Β:? 'Ίηοί«^ Ίώί^ 

-_. ι ν ν - ν J - τ ν τ J•• : ν JV -: 

τ τ - • λτ - vr • JT : - - •.• s : ' 

IT ' vT τ »•• : ? V •.• - j• • TT 

• IT - I • TV τ : - V j - 

VT τ V -: 1 J- τ I•• • j- 1•.• V - j- : • 

- J '•' * . "■■•■ *"■* - : : τ 1: »TT 

ivh^ ^nbn rib^n '^n^^*1 n^v^ 

IT τ j\ : 1 ν \y - ^ '.' j- AT - 

τ IT τ ' '•• w - 

- Ι -τ - j - 



;- -:r AT : : τ : 






ι 



η^Ξΐ-η>ί r 



lnD^ίb ώίΊΐώΠί^ Ι 



7. ^\1ί1[{ρ,έίαν.)εν6ργ^Ιαντβ. hiano τα σνμπ. 
Ci*iX"j"(p.K^/r.) röv σΰμφχηον (s. σνμφοιτον). EFX: 
Tra^fxocÄft κα« γιτητο. Ci'iXf (ρ. παρτιτ.) mqi της 
^νχης αύτβ. 8. Β: εκ τ» ληπβ. Ci'iXf (ρ. κηπα) τ» 
σνμφντα (s. ανμφοΊτα) ίΐς τον οίκον (Ci'i : owov τ» 
Λτότ» τ5 olVö). Α (Α.2 inter uncos) f (Ρ• Ιπιπίπτ) 
y.ai ϊπίΟίν. Β (pro αι'τ^ν) τ^ν βαϋ'ιλισσαν. Ci'iXf 
(ρ. γνν.) μίτ εμβ. Β: ßidC't]. Ci'iX: iv τί] οικ/ς». Ό 
λόγθ(; ΒξηΧ&ίν εκ τβ στύματοί; τβ βασιλέο)ς, ΙΛμαν δε 
(s. )(α114μ.) άχβσ. 9. F (projööy.) ό Χαρμονά (ΑΙ. 
al.). Α^Β (pro τ« βασ.) tt^jo; τον βασιλέα. Β* το 
et δ. Ci'iXf (ρ• λαλησ.) άγα&ά. Bf (a. πηχών) 



ίί3 ^anntj^i ο'^η^ιη^η ΐ'ΐ^ 



,τ ν : ••• τι•• ι• 



)Ώη 



' ι.τ τ 



: IV ν - - τ- IT ' Ι 

^^ain^yob Η3Γ.'"'! <rinr) n^nSri ηώϋ^ ^ 

AT ; : τ : σ ; •- ' τ τ r • ν: ι•,• ^ν -: 

' iT^ τ J•• - ν- : ί τ ν ν : ν •.• st - 

η^.^,η '^Döb Ί^^η^ '^riP^ ^^'^ζ^ϋ ^ 
ib'l.anrini ^5η? vban ^nsb benü 

•. : • τ -; IT ' JT τ - τ ν ^ •-:;-: 

ι• : - "^ - ν- τ J•: -' : - -: r 

ϋΠΊώ Γίί nfnoiib 'hbisn ϋώί^τ ^ 

J• : - ν •• : •.• : 1 ν •.• - •.• <- 

V. 8. hS^ i<"5n ν. 9. ρ"πη i<"33 
ν. 1. '*! 'Τ^ΐη'! ν. 2. HW2 δ<"33 

Sü2or(AEFX*; €\'\Χ:ίχρηλ6ν ξνλον). ΙΟ.Βιο ήτοι- 
μάσ&η (Ci'iEFX: ο ητοΐμασί) ... το'τί ό βασ. έχόπ. 

1. EFX: ε(ί(;;(>. ττ] Έσθ-. Ci'iXf (ρ. fVia/9.) rwv '/«- 
δαίων. B*di EFX (pro υπό) ;ταξ>ά. Α^Β: ενοίχί/ο)- 
ταί (F: ένο)•λίϊο)τα(, Χ: £Votxii«T«i). 2. FX: αςρί/Αίτο. 
Β* τί (Χ:απύ). A^Bf (ρ. 'έόωχ.) αυτόν (A»EFX*). 
3. Cl'iXf (ρ. προςϋ.) Έσ&η^) et (ρ. tit) y.(ti εδεηΟη 
αντΰ. 4. Β: Ενέτεινε δε 6 β. 



^ft^tt. 



(7,7-8,4.) 31 



JOcS Äotttö^ (Stimm, ©er ©aum im §aufc ^amanö. aJlatba^ai tior bett Äöniö« VII. 



7 Unb ber Jtönig flanb auf öom 931α:^ί 
unb öom 3Bein in feinem ®rimm, unb 
ging in ben ®arten am »^aufe. Unb 
«^aman flanb ouf, unb bat bic «Königin 
^jl^er um fein Scbenj benn er fai)e, ba§ 
i^jm ein Ungiüii üom Jtönige fc^on be* 

8 reitet n?ar. * Unb ba ber ilbnig uncbcr 
aus bem harten am ^aufe in ben (Baal, 
ba man gegeffen ^atte, fam, lag ^aman 
an ber 33anf, ba @fti)er auf fag. Φα 
f^)rαφ ber ,ilönig; $Öia er αηφ bie M^ 
nigin tt?ürgen bei mir im »^aufe? Φα 
baö iÖort an^ be§ ,5lönigg 3)?unbe ging, 

9 üerWöetcn fie ^αηιαη bac; ^ntii^. * Unb 
^Oarbona, ber Jtämmerer einer üor bem 
Könige, fprac^ : «Steige, eö flehet ein 53aum 
im ^aufe ^amanö fünfzig (SCien ^οφ, 
ben er ϊ)ϊαrbαφαi gemαφt ^atte, ber 
®uteg für ben ^bntg gerebet ^at. $Der 
Äbnig fprαφ: Saßt ii)n baran ^enfcn! 

10 * ^ifo i)enfte man «^aman an ben 33aum, 
ben er 3)'ίαrbαφαi gemαφt ^atte. Φα 
legte Ρφ beg Jtönigg 3orn. 

VIII. 3in bem 3!age gab ber Jtbnig 
^'^agveroö ber Jlöntgin (Sfi^er baö «i^aud 
^amanö, beö 3uben=Seinbeg, unb War- 
bαφαi fam üor ben Jtbnig; benn ^fi^er 

2 fagte an, n?ie er i^r jugeprete. * Unb 
ber Jtbnig t^at ab feinen ^ingerreif, ben 
er üon »^aman i)atU genommen, unb 
gab i^n 3Kαrbαφαi. Unb ^fl^er fe^te 
ü)ϊαrDαφαi über ba8 φαηδ »^amang. 

3 Unb Sfl^er rebete n.>eiter öor bem 
«ilbnige, unb fiel i^^m ^u ben ^üfen unb 
fle^ete i^n, ba§ er n?egt^äte i)ie ^^oöi>eit 
^^amang, beö 5lgagiterö, nnl• feine ^n* 
[φlägc, bie er n^iber bie 5uben erbαφt 

4 t)atte. * Unb ber «itbnig retfte baö gol* 
tiene ^ceipter ju ^fi^er. Φα flanb 

8. ü.L: geffen. 4.A: barouf (Sjii> r faf. 

3. A.A: fie^etei^m. 

4. A.A: ben goibcnen Sce^tcr. 



6, 12. 



1,1(1. 



5,lf. 



Rex autem iratus surrexit, el de 7 
loco convivii intravii in hortuni ar- 
boribus consitum. Aman quoque 
surrexit, ut rogaret Esther reginam 

Pr.if.,t4.2o,pro anima sua; inlellexit enim a 
^" rege sibi paratum malum. *Qui 8 
cum reversus esset de horto nemo- 
ribus consito el intrasset convivii 
locura, reperit Aman super leclulum 
corruisse, in quo jacebat Esther, el 
ail: Etiam reginam vult opprimere, 
nie praesente, in domo mea? Nee- 
dum verbum de ore regis exierat, 
el slalim operuerunl faciem ejus. 
*Dixilqiie Harboua, unus de eunu- 9 
chis, qui stabanl in minislerio regis: 
Ell lignum, quod paraverat Mardo- 
chaeo, qui loculus est pro rege, 
slal in domo Aman, habens allilu- 
dinis quinquaginla cubitos. Cui dixit 
rex: Appendite eum in eol *Sus-10 
'pr/Je^SlriPensus est ilaque Aman in patibulo, 

ii.Dn.6,^i. j^yQjj paraverat Mardochaeo. Et re- 
gis ira quievil. 

Die illo dedil rex Assuerus VIII. 
Esther reginae domum Aman adver- 
sarii Judaeorum, el Mardochaeus in- 
gressus est ante faciem regis; con- 
fessa est enim ei Esther, quod esset 
patruus suus. *Tuhtque rex annulum, 2 
quem ab Aman recipi jusserat, el Iradi- 
dil Mardochaeo. Esther autem consti- 
luilMardochaeum super domum suam. 

Nee his conlenla, procidit ad pe- 3 
des regis flevitque et locula ad eum 
oravit, ul raahliam Aman Agagilae el 
machinationes ejus pessimas, quas 
excogilaverat contra Judaeos, jul)erel 
irrilas fieri. * AI iile ex more sceplrum 4 
aureum protendil manu, quo si^nuin 
clementiae monslrabatur. Iliaque 



2,1. 



Mi. 



3,10. 



3,12f«. 



δ,2. 



7. Β: vom ilrinfen bc« 3B. dW: Cßeintrinfen. 
vE: SBeIngelage. B: am ^alafi. B.dW: bli.b (fte^cn). 
\E: fieitte |χφ ί)ίη. dW.vE: fein £. gu erbitten (er^ 
flei>en) ΰοη (Β. B.vE: ba« U. über ifin befcfeloffcn. 
dW.A:g3öfe0. 

8. <Zaai tarn, ... u. gcttunFen hatte ... ber Ä. ©e» 
malt tf)uu. dW.vE: (auf) bem ^olfier ... (lag). 
dW.A: @e». antl^un. (B: bie Jt. fφh3άφeπ!) 



9. dW: ber 93., h)eIφen ... j^um 93efien be« M. 
gerebet, jiebt im ... ί)οφ. 

1 . dW.vE: n?a« fr i^r tvar. 

2. dW: jog ben Oiiiig ab, ben er iQ. abgenommen. 
vE: feinen «Siegelring ... üon p. jurüffgen. 

3. weinete u. fiei)cte i1)m, dW; abtüenbete. vK: 
aB|utoenben. 



32 (8,5—10.) 



Ksther. 



ΨΙΙΪ. 



Mevocatio mandati de eacstirpandls Jfudaeis» 



ηγ^ρΟη δε ^Εα&ηρ παρεστηκεναι τ φ βααιλεΐ. 
^ ΚαΙ εϊπεν Έαϋηρ' Ει δοκεϊ σοι και ενρον 
χάριν ενώπιον σον, πεμφ&ήτω άποστρέψαι 
τα y^«/i^aT« τά έξαπεσταλμενα νπο Αμάν, 
τα γραφίντα άηοΧεο&αι τους 'Ιουδαίους όσοι 
είσΐν εν rjj βαοιλεία σου. ^ Πώς γαρ δννη- 
σημαι επιδεΐν τψ κάχωσιν τον λαον μον, και 
πώς δννησομαι σω&ηναι εν τ^ anausiff της 
πατρίδος μου; "^ Και εϊπεν ο βασιλεύς Έσ&ηρ 
rfi βασιλίσο^' Ει, πάντα τα υπάρχοντα Αμάν 
εχαριαάμην αοι, και αντον εκρέμασα έπ) του 
ξνλου οτι τάς χείρας επήνεγκεν τοις Ίουδαίοις, 
τι ετι επιζητείς; ^ Γράφετε και νμεΐς έκ τον 
ονόματος μου ώς δοκεΐ ϋμΐν, και σφραγίσατε 
τφ δακτυλίφ μου. Οσα γαρ γράφεται του 
βασιλέως έπιτάξαντος και σφραγισϋ^ΐί τφ δα- 
κτυλίφ μου, ουκ εστίν αυτοΐς άντειπεΐν. 

^Έκλη&ησαν δε οΐ γραμματείς έν τφ πρώτφ 
μηνΐ ος εστίν Νιβάν, τρίτη καΐ είκάδι του 
αυτού μηνός ^ και εγράφιη τοις Ίονδαίοις οσα 
ένετείλατο τοϊς οίκονόμοις και τοις άρχουσιν 
των σατραπών άπο της 'Ινδικής εως της 
Αίϋιοπίας^ εκατόν είκοσι καΐ επτά σατρα- 
πείαις κατ« χώραν καΐ χώραν, κατά την 
αυτών λεξιν, ^^ΚαΙ έγράφη διά τον βασιλέως 
καΐ έσφραγίσϋ^η τφ δακτυλίφ αύτοϋ, και εζ- 



5. Β* fVtfJTr. σ«. Ci'iX-J- (ρ. ivo'm. σα) nai ίν&ης 
(s. ίν&νς) 6 λόγος ενώπιον τ5 βασιλέως κα* άγαΘ-η 
(Ιμι εν τοις οφ&αλμοΐς αντ». Β: άποστραψηναι τά 
Y(j. χα άπεσταΧμ. Οι\\\:ΐ4μάν υΐ5!/ίμαδά&β Ββγα'ια 
(s. Γο)γαίίί). Α': άπολέοαι (απολέσ&αι. Α,^Β). Β: 
ο'ΐ iioiv. k\* (ull.) OH (A^Bf). (). Β: βνν. Ιόεΐν. 
7. Β: 6 β. πί)ος "Εσθ. {* τγι βασιλίσοΎΐ). Α2χ•}• (ρ. 
βασιλίσσΊτ]) aal Μαρδοχαίω τώ^ΐιιδ'αΐω. Bf (ρ.^^.) 
ί'δο)λα χαί ... * ΤΗ. Α** ert (A^Bf). 8. Β: Ιράιρατΐ. 



^11^^ TO^m ΊΓ10^^ aprii nmn 

}- : ' κ -: r - •• : ν »τ jt - ατ τ - 

Ίπ^τη Ίώηι vds^ in "^n^is^-ütii 

τ τ - <•• τ : τ τ : ' j- * ^ st τ • : 

•• τ • λτ •• : ν.•-; .>τ : ί ν ν - J•• : • 

\ύτ\ ηηώπη üήδDDn-r^ί D'^üinb 

ι<τ τ ν ν -; ,- • τ : - ν J• τ : 

•• - : - τ JV -: • τ -; IT τ τ : - ' •• 

• τ :i - <τ τ Ι" • J W ι•.• - 

<τ τ Ι" : Α• - ••• JT : • ν -: ^τ τ ιτ 

r : - ι , Κ- : ν : • • τ :| 

τνφ^/^Τί ηηρ^ί^ ώΊΊώπ^. ^b^n 

ι τ τ ^ Ι" •• • Λ• : - ι- : : τ ; 

br rbtvh^ ^bn'iri^i ^noi^b ^nn^ 

•j- > •• τ - j τ : •• ! ν : • j- τ 

ν - : ι• : - \. τ J- τ ν — : 



' ν Α••• - ~ J — : ν : • : ι ν ν - j• 

l~.' V - 1" : JT ί • V -: τ : ι• 

: n'^üänb Γί^ Tib^n nrsüs Dinnai 

• - r τ )v JV - •• : I j :'|T •- 

Ι τ • ν J • • : - ν - 

TU j" τ • - •:•.•: JT : • 

Dn^ini^n— bii ^D?rin n^iis— Ίώ^ί 

; - V j- : : τ jt • ν -: 

•• τ : - - : j• : : - : ; ιτ jv : 

- : ^ j •• JV -; • : - 

π^ηΏ η'^'ΐΏ h^m o'^^toi rntb 

<T • : τ • : ^ " . -•:••*: - jv 

Λ :• vTT .-: TT :. • τ •: 

:D3itübD'i αηΜΞ) D^^iin^n-b^^i 

IT ! : • : στ:• • : - •.• : 

Τ2 D^nsDD nbüä*i Tib^n n2?3ö3 

• τ : j- : •- » vAv - - j- : 

V.6. bis^'nbtt V. 7. ^ ^in*' 

V. ü. p"nn Ν"5η ib. nöi i<"Da 

V. 10. uji-iiirriK ö<"33 



τώ τρΐτω μηνΐ ο ς ίστιν Σιαάν. ACEX: Νισά (Νισάν 
Β). Β (pro μηνός) ετ»ς ... Ικ. ίΐκοσίίπτά σατράπαις. 
Xf (ρ. (ίοκ. y/tiv) εν ονόματι τβ βασιλέ<ος. O.Ci'iXf Χ: σατραπείαις. CXrIaj'Twv Αε|<ΐ'. 10. Β: Έγραψη 
(ρ. γραμμ.) το βασιλίο)ς εν τφ καιρώ inuvM. Ci'iX: tV 6h διά τ. Ci'iXf (ρ• βοισ.) ΙΑρταζέρξα. 



®fi^et. 



(8,5—10.) 33 



^er SQSibettuf* ^e^ ^önigS ®$rtften in alle Sdnber« 



VIII. 



Sfl^cr auf, unb trat öor ben Jtbntg 
5*unt) ftjrai: ©cfätlt eS bemÄbntge unb 
f^ahi ίφ ©nabc gefunbcn toor i^m, unb 
ijl c0 gelegen bem Jtbni^e unb ίφ i:^m 
gefaUe, fo fφreί6e man, bag bie ©riefe 
ber 5lnfφIäge «^amanö, beg @ο^ηδ 
SKebat^a, beö 5igagiterS, tt»tberrufen trer* 
ben, bie er gefφrίeBen i)at, bie Suben 
umjuBringen in aßen Stauben beä ^5- 
6nigö. *3)enn h)ie ίαηη ίφ jufe^en bem 
Uebel, baS mein 33oIf treffen tt>ürbe? 
unb tuie fann ίφ gufe^en, ba§ mein 
7®efφleφt umfomme? *Φα f:prαφ ber 
itbnig ä^aöüeroö jur Jtbnigin (Sfi^er 
unb ju 93lαrbαφαi bem Suben: (Sie^e, 
ίφ ^abe ^ji^er baö ^au^ «i^amanS ge* 
geben, unb i^n ijat man an einen 39aum 
ge^enfet, barum, bag er feine »&anb ^at 

8 an bie Suben gelegt. * @o fφreifcet 
nun i^r für bie 3uben, tt»ie eö euφ ge* 
fällt, in bed ÄönigS ^iamen, unb öerfle* 
gelt eö mit beö itijnigö Siinge. iDenn bie 
@φrift, bie in beS Äbnigö Syiamen gefφrie* 
ben unb mit beö Jlönigö Oiinge öerfiegelt 
tt)orben, mu§te niemanb n^iberrufen. 

9 Φα tüurben gerufen be8 JlönigS @φret* 
ber ju ber 3eit im britten 9}Zonat, baö 
i^ ber 9)?onat @ί»αη, am bret unb i'voaxi'•- 
jigjlen S^age, unb njurbe gefφrieben, tüie 
5D?αrbαφαi gebot, gu ben 3>uben unb gu 
ben ^ürfien, Äanb^fiegern unb «§au^t- 
leuten in Sanbern öon Snbien an big 
an bie SJlo^ren, ne^mliφ '^unbert unb 
fleben unb 8tυαnJig ii^änber, einem jeg* 
iiφen Sanbe ηαφ feinen (Sφriften, einem 
Jegliφen 23olf ηαφ feiner (δ^rαφe, unb 
ben 3uben ηαφ i^rer @φrift unb @prαφe. 

10* Unb eö warb gefφrie6en in beö Jlö* 
nigS Qi^agüeroS Flamen unb mit beö 
^iJnigö Olinge öerflegelt, unb er fanbte 

S.A.AcfonnteSfliemanb. 9.ü.L:unb wnxt 
ben gefci^vieben? A.A: unb ben (^ürjien. U.L: 
in Sanben \)on Snbia. Ä.A: in ben Sanbern. 



7,3. 



y.l. 



7,10. 



3,12. 



15. 



3,12. 



1,1. 



6 



i,i9.5,4.7,3.consurgens stellt ante eum, *et alt: 
Si placet regi et si inveni gratiam in 
oculis ejus et deprecatio mca non ei 
videtur esse contraria, obsecro, ut 
novis epistolis veteres Aman lillerae, 
insidialoris et hostis Judaeorum, 
quibus eos in cunctis regis provin- 
ciis perire praeceperat, corrigantur. 

* Quomodo enim polero suslinere 
necem et interfectionem populi mei? 
*Responditque rex Assuerus Esther 7 
reginae et Mardochaeo Judaeo: Do- 
mum Aman concessi Esther, et 
ipsum jussi affigi cruci, quia ausus 
est manum mitlere in Judaeos. 

* Scribite ergo Judaeis, sicut vobis 8 
placet, regis nomine, signanles litle- 
ras annulo meo. Haec enim consue- 
tudo erat, ut epistolis, quae ex regis 
nomine mitlebanlur et illius annulo 

i,i9.Dn.e signatae erant, nemo auderet con• 
tradicere. 



9 



Accitisque scribis et librariis regis 
(erat autem tempus terlii mensis, 
qui appellatur Siban) vigesima et 
terlia die illius scriptae sunt episto- 
lae, ut Mardochaeus voluerat, ad 
Judaeos, et ad principes procurato- 
resque et judices, qui centum viginti 
Septem provinciis ab India usque ad 
Aelhiopiam praesidebant, provinciae 
atque provinciae, populo et populo 
1,32.3,12. j^xta linguas et lilteras suas, et Ju- 
daeis, prout legere polerant et au- 
dire. *Ipsaeque epislolae, quae 10 
regis nomine mitlebanlur, annulo 
ipsius obsignatae sunt, et missae per 



r.8. 



5. ^cUeht eft ... roeitn c« rcd)t bünfet bem Äf. ®. jufe^en. 

dW: bicSr. ttjiberr. h)., bieSlnfd^t. vEtmantütberi 8. burfte siimanb w. dW: toegen ber 3. vE: in 

rufe... ben 9lnf(^lag. ^Betreff. dW: unterftei^ett ... eine (Sφrift ... fann 

6. B: vermag ίφ ani^uiefjen baö UngtüdE ... ba« ηίφί tu. werben. vE: ifi untt)ίberrufϊίφ. 
iöerberben meine«®. dW: bem Unterfange meine« 9. ®tatti)aitern..« feiner ®*rift («gl. 3,12. 1,1). 

^oitifliotten ' mM. 21. 1. 3. SBbS 2. Slbtfe. 3 



34 (8,11—17.) 



K^ther. 



VIII. 



Λβνούαϋο mandati de eacstirpandts Jfudaets, 



üäD^n -^Mh ö'^DsiDa ö^s^n 



τ IT 



ατιεστειλεν ta γράμματα δια βιβλιαφό' 
ρων, ^^ ώς επεταξερ αντοις χρήσασϋ-αι τοις 
νόμοις avtmv εν πάσγι τχι πόλει, βοη^ησαί 
τε αντοΐς nal χρηΰϋαι τοις άντιδίκοις αντών 
κ«ι τοις άντικειμενοις αυτών ως βονλονται, 
^^έν ήμερα μιι^ έν naay τη βασιλεία 14 ρτ α- °'^?1 ^ξ? ^ηίί Ώ^'1 '^tl η^Ίψ 05? 



••• -• ι• τ - IT ι•• : • τ ί : - -: IT 

τ : jv -! j• : -J J V V - I -T 

τ ί - - j -: |- : •• >T • : • τ 

b'^n-bs-nbi lii^b^ 3»Snb T/Düänb 



Ι^ρξου, rfi τρις^Ααιδεκάτγ^ τον δωδεκάτου μηνός 
6ς εστίν Άδήρ t). *^ Τα δε αντίγραφα έκτε- 
ϋ^είσ&ω οφ&αλμοφανώς εν πάση τη βασιλεία, 
έτοιμους δε είναι παντας τους 'Ιουδαίους εις 
ταντην την ημέραν^ πολεμήσαι αυτών τους 
νπεναντίους. +f) ** Ol μεν ονν ιππείς έζηλ- 
ϋ^ον σπεΰδοντες τά ΰπο του βασιλύως λεγό- 
μενα έπιτελείν ίξετεϋ-η δε το εκ&εμα καΐ έν 
Σουσοις. 

^^'0 δε Μαρδοχαΐος έξηλχ9εν εστολισμενος 
την βασιλικην στολην καΐ στέφανον έχων χρν- 
σοΰν καΐ διάδημα βυσσινον πορφυρονν. Ίδόντες 
δε οι εν Σούσοις έχάρησαν, '^ οτι τοις Ίου- 
δαίοις εγενετο φώς κα} ευφροσύνη, ^"^ κατά 
πόλιν καΙ χώραν ου mv ^ξετεΰ^η το εκ&εμα* 
χαρά και ευφροσύνη τοις ^Ιουδαίοις, κω&ων 
καΐ ευφροσύνη. Και πολλοί των έϋ^νών περι- 
ετεμνοντο και ίουδάϊζον δια τον φόβόν τών 
Ιουδαίων. 



10. Β: ίξαπέστίΐλαν ... βι,βλιυφ6ρϋ)ν. 11. Β: έπέτ. 
αύτ. χρησ&αί. Α^* πάστι et τί et τοΓς άντιδ. αυτών 
y.ai (Α^Β•)•). Χ•|• (in f.) άφανίΐΐ,ΐΐν xai φονίΰίΐν ώς 
ßsXovtai καΐ άπολαϋίΐν σνμ-(βΙ\αϊη Ci'i :) παααν 
όΰναμιν XaS χαΙχο')ρας τ«ς &λίβυντας ctvTöq, νήπια 
ν,αΐ γχ>ναΐκας και τα ύκνλα αντών ης προνομην. 
12. A»CX* δοίό^κάτβ (A2Bt). 

t) Post vs. 12. in edd. vulgg. sequitur locus 
apocryphus (in latina Ed. Vulg. == Esther 1 6, 1 -25, 
in Bibliis Lutheri = ©tücfe in (Sft^^cr cap. VI.): 
Ilv εστίν άντίγραφον της επιστολής κτλ. — αϊαχι- 
στος κατααταϋ^ησίται. 

13. A^Xf (ρ. άντ'ιγρ.) της γραφής (Ci'i : της επι- 
στολής), Α^: ίκτι&έσ&ο) (Β: εχτι&έσ&ο)σαν). Β: 
ετοίμ. τί. 

tt) Vulgo hie ineipit cap. IX. 



•if t η : • Λ" : : »'••jv - 

IT -: V ι ^τ τ 1" : -.• j : 

nDn^-b^snn inDnb nnsn ntonss 13 

jT • : τ : τι ν<τ • ~. τ : - 'ν j•,• : - 

ί I• : ^ Λ* ~ IT τ : V. τ τ • : 



τ 



τ IT 



IV •• : ι •• 
ν : >• τ ι : i ι \^ • τ : ; : ιτ 

itbws n^nD τητ\Λ 'nb^n nms 

' i- : VT : • JT ~ ί 'ν Λ••• ~ j- : • 

F V V - j•• : • • JT τ - : : τ 



V*•.•-;,- τ vj" : : - < : • 

Άττ:-: f ν Tj•:-:^ τ : ττ 

:nnutöi nbn^: leiTO "ί^3?ηη 

τ Ι" τ : CT -: IT »τ j• τ : 

Itotoi nn^toi n^is nn%n d^iiirr^b le i 

I ». τ : AT : • : σ jt : ιτ • : - ' 

τ : τ • : τ • : τ : Ίτ • 

'nb^n-nniT ηώ^ί bipü Ί^έι ί'^5? 

:-! t: <t:• -._ j: 

viiiin '^Ώΐϊ'Ώ D'^sni niD Di'^1 ηηώΏ 

J V τ τ <•• - Ι" • - : Α Δ '. ^ y: '. • 

: an'^by 



ν. 13. 'i^^'sn κ"33 ib. '1 Ί'ΐη'ΐ ib. 'ρ biT^in^ 

ν. 15. ηθ"Κ Kba Ί'Ώρ 

οί μίγιστάνίς et (ρ. σΛ:ίΐί(ί.) κα« διωκόμίνοι. Β (pro 
εκ&.)πρόςταγμα. Ci'iXf (in f.) τι^ /9a^ff. IS.Ci'iXf 
(ρ. fliyAi^.) ex προςώπβ τ« βασιλέως et (ρ. στυ^.) 
νακίνθ-ινον (s. -ιν&ίνην) άίρΊν7^ν. Ci'if (in f.) χ«α 
ίνφράνϋηοαν. 16. Β: (* ort) ΤοΓς (ic 'isd. ey. Ci'iXf 
(in f.) κα« άγαλλ'ιαμα y.ai τιμή. 17. Bf (ante » εάν 
[Β: »ν αν] εζίτ. το εκθί^Μα) a αν εζίτέ&η το προς" 
τάγμα (Ci'iX: η αν 6 λόγος τΖ βασιλέο)ς και το εκ&ί" 



14. Ci'iXf (ρ. ίππΰς) και επιβάται τών πο(^ιών μα εξετέ&η) ...: περιετέμοντο. 



ISft^et. 



(8,11-17.) 35 



©{e3Jla(St ft$ ätt ta^tn. SWatba^ai ttt fotttgLÄictbern* ©tc^ur^t üBer bicSSölfcr^VIII• 



bie 35rtefe burφ bie rcitenbcn S3oten 

11 auf jungen ^a\uii)Uxm, * barinnen 
ber Jtönig ben Suben gat>, rt>o fte in 
(Stäbten n?aren, ίΐφ ju ijerfammein unb 
ju ^e^en für i^r Seben, unb ju üertil* 
gen, ju ertüürgen unb umguBringen atte 
«ΚαφΙ beS 33olfg unb »anbeg, bie fie 
ängjteten, fammt ben ^inbern unb 3Bei= 

12 Bern, unb i^r ®ut ju rau6en, *auf 
@inen 3!ag in atten ÜJänbern beg ^bnigö 
^^aSüeroS, nel^mlic^ am brei§e^nten 
itage beS gtrijlften 3)lonat0, bag i^ ber 

ISSKonat Olbar. *2)er Sn^ait aBer ber 
(Sφrift tttar, ba^ ein @eBot gegeben 
ttjäre in allen Säubern, §u öffnen ailen 
9S5ifern, baf bie Suben auf ben ilag 
gefφiίft fein foUten, ^φ ju ταφ6η an 

14i^ren ^einben. *Unb bie reitcnben 330*' 
ten auf ben 9Jiauiti>ieren ritten au8 ίφηοΠ 
unb eiienb ηαφ bem SGßort beä ^önigö, 
unb bag ®eBot n?arb ju (δφίοβ (Sufan 
αngefφίαgen. 

15 2Dϊαrbαφαi aber ging αηδ öon bem 
Könige in fbnigΐiφen Kleibern, gelB unb 
njeig, unb mit einer großen golbenen 
^rone, anget:^an mit einem Seinen- unb 
^urvurmanteij unb bie @tabt @ufan 

16j;αuφJete unb war frö^Itφ. *S)en ^u^ 
ben aber toar ύη ^ϊφί unb i^reube unb 

17 Sonne unb (Bt}tt gefommen. *Unb in 
atten Sanbern unb @täbtcn, an tt)eίφen 
Ort beö ^önigg Sort unb ®eBot ge* 
langte, ba ujarb l^reube unb SÖonne 
unter ben Suben, 5GÖoi)ne6en unb gute 
3!age, bag üiele ber 93ölfer im Sanbe 
Suben n?urben} benn bie ^5urφt ber 3u* 
ben fam üBer fle. 

Off.U.LrSut-en. lO.U.L: iungenSDiauIem. 

13. A.A: ui eröffnen. 13. 17. Ü.L: Sanben. 

14. ü,L:3Käuiern. 15. A.A: Linnens. 



v.14.3,15. veredarios, qui per omnes provincias 
discurrenles veleres litteras novis 
nunciis praevenirent. * Quibus im- 11 
3,i3.9,t5s. peravit rex, ut convenirent Judaeos 
per singulas civitates, et in unum 
praeciperent congregari, ut starent 
pro animabus suis, et omnes inimi- 
cos suos cum conjugibus ac liberis 
et universis domibus inlerficerent 
alque delerent, et spolia eorum di- 
riperent. *Et constituta est per 12 
omnes provincias una ullionis dies, 

^''^• id est tertia decima mensis duode- 

cimi Adar. * Sumraaque epislolae 13 
haec fuit, ut in omnibus terris ac 
populis, qui regis Assueri subjace- 
bant imperio, nolum fieret, paralos 

^'**• esse Judaeos ad capiendam vindictam 

de hostibus suis. * Egressique sunt 14 

▼ lop. veredarii celeres nuncia perferentes, 
et edictum regis pependit in Susan. 

^•*• Mardochaeus autem de palatio et 15 

de conspeclu regis egrediens fulgebat 

^'® vestibus regiis, hyacinthinis videlicet 

et aereis, coronam auream porlans 

Lc.ifi,i9. iii capite, et amictus serico pallio 

13,15. atque purpureo; omnisque civitas 

exultavit atque laetata est. * Judaeis 1 6 
^37;6fi'i*;4** autem nova lux oriri visa est, gau- 
pr.13,9. tjjujjj^ honor et tripudium. *Apudl7 
omnes populos, urbes alque provin- 
cias, quocumque regis jussa venie- 
bant, mira exultatio, epulae atque 
convivia, et festus dies, in lantum, 
ut plures alterius genlis et sectae 
Neh.10,28. eorum religioni et cereraoniis junge- 
9,2.Gn.35,5.rentur. Grandis enim cunclos Ju- 
(2Ch!ivo. daici nominis terror invaserat. 



10. buta) reitenbe S. auf eitlen Stoffen u. i. mäu» 
lern. dW: Käufer auf ^feiben, rciienb auf Silennern 
w. aJlauU^iercn, ben (Söfinen bev (Stuten. vE. diU 
boten mitOioffcn, [unb] buri^ feiere, bie ritten auf 
91., ebien SO?., Sungen von et. 

11. B: yerfiattete, bie in aiien u. ieben @t. ... 
berer, bie f. anj^fligen mürben. dW: bin 3. in ailer 
u. jegii^er @tabt ... bif.inbeten. vE: jebcn ΦοΙίδ« 
ijaufen eine« 33. ober eine« ^., welker jie feinbiic^ 
angreifen tt)ürbe ... i^re ^aht ju i} (untern. 

13. SUlio warb ... mürbe ... eröffnet α. 35., unb ... 
mären (ügt. 3,14). 



11. S* et sp. eor. dir. 15. ΑΙ.; aerinis. 

14. gioffcn u. SiJläuIern ... gegeben. (93. 10.) 

15. blau u. metfl ... Hantel t>on ^einlinnen u. 
Purpur. B: himmelblau. dW.vE: purpurblau. dW: 
ü. iöi^ffuö u. φ. vE: n?eif u. ^urpurrot:^. 

16. B: entjianben. vE: genjorbcn. dW:2)en3. 
iüarb ... 

17. B: ΤΙαί^Ιμϋζη u. QwkX. dW: ©aflmal^iu. 
3öobi(. vE: ©afima^I» u. ein i^uter Xaq, u. 93. üon 
ben 93. bc? Sanbcö. dW: (Simnofinern ter Sänger. 
dW.vE: (bie) %. vor ben 3. übeifi'.l fte. B: ei^ frei 
ein (Sc^rerfen ... über fie. 

3* 



36 (9,1-12.) 



Si^ther. 



IX. 



Jfudaeoruni vindicta adversus hostes. 



IX. Έν γαρ τφ δωδεκάτφ μηνΐ ry τρις- η^^ ώηΠ'ί^ϊΐη ώΐΠ lÄr Q'^Dtfn^ IX. 

' τ — : ν j ^ ν TT •• : • 

καιδεκάτη τον μηνός , ος έβτιν Άδάρ, παρην j/'^i^H Ίϊοϊ^ Ü Oi*^ 1tD5? HüäibtläB 

τη γράμματα τα γραφεντα νπο τον βασιλέως. , Οί'^Β Γ!ίΰ55?»ΐρ ΙΠΤΙ Tjb^Sn"*!!!!^ 

'-2 'J5:i; αι)τί r^ ημέρα άπωλοντο οι άντιπεί- \ üi^tib ΟΠ^Π^η ^D'Jijt ^ΙΊ^ΪΟ Ί^ίί 

μενοι τοις Ίονδαίοις' ονδεϊς γαρ άντέστη,\^^"1 "^^ί? ^'^^ ^^'^'Q^-) ^^? 

qoßov μένος αυτούς. ^ Ol γαρ άρχοντες των 

(ΐατραπών και οι τύραννοι και οι βααιλικοί 

γραμματείς έτίμων τους Ιουδαίους' ο γαρ 

φόβος Μαρδοχαίον ενεκειτο αντοΐς. * Έμε• 

γαλννετο γαρ η Μαρδοχαΐος πορενομενος* 

ττροςεπεσεν γαρ το πρόςταγμα του βασιλέως 

όνομασ&ηναι iv πάσΐβ τχι βασιλείφ (^) ^ Και 



'^ουσοις τ^ πόλει άπέκτεινον οι Ιουδαίοι 



-:»: • IV •• : ι : τ ι•• «r : - 

t ν jv - • : τ ^ : ν •• IT : • : - 

AT τ IT v ' ί - : • τ - j : • ••:--: 

bsa-'^s oh^DBs TO5?-Ä ib'^i^in 

•• τ τ : Ρ - IT τ '^ - κτ : - 

- - : j• ::-:--: IT : • : - 

a\^ton rib'/2b nüä^ί msb^n '^toi 
^D^nn-^ns bsr^3 D'^*7^in»n-nii 

V- ί, •■ τ - ι- >- τ Γ \ : - 

Tib'bn π'^ΠΒ bnnn biTr^^s : arr^br 4 

'••••••- j•• : - : : τ <-τ ι• ιν •• -: 



άνδρας πεντακόσιους. ^ Τόν τε Φαρσανεστάν \ .^^) pi3*^TO'n"b52l 'nbil i3?Üü5l 

^Ξ)*''! :bTO'i Tibin ^^ηιη ώ^^ί^η ί^ 

< - - ι τ : ^ f )•• ν- : : τ »• τ 



και /4ελφών και Φασγά ^ κα) Βαρδα&α και 
Βαρελ καΐ Σαρβαχα ^ καΐ Μαρμασιμνα και 
'Ρουφανόν κα). 'Μσαΐον και Ζαβονγα&ά, Ι Dn\^Dton ^035? ^1 Π^ΝΊ Di'^m 
iOrovc δέκα υίους Άμ(\ν Άμαδά&ου τον^^Ι»? ♦"^Τ?'^ lüä^tÜD'^ * öDiS"!? <' 
Βονγαίου του έχ&ρού των Ιουδαίων, άπεκτει- * ^''S ni^ί)α ϊΰΏΠ ΊΒ^Ι Ü''T^Ϊ^^J 
ναν καΐ διηρπασαν. ' ^ξ^Ι ^feb^ ' Γί^η Ntn^^^Ü^^B ι Γί^;] 7 

Π'£. «^.^ .ίί ημ,'ρα επεδό&η «ρ.^^ό, Ι ^^^^ ' ^ί?!^^^?:^^^ . Γί^^ ♦ ϊ^^??^ « 
τφ βασιλεΐ των απολωλότων εν Σούσοις. ' ^^ f^?^^ ' ^^ *^^Τ'^.^:[^^) ^ 
^'^Είπεν δε ό βαβιλενς Έσ&ηο' 'Απώλεσαΐ' οΐ ** ^Τ)ΐ{) ' Γί^Ι ^"Γ'^ΊΝ ι ΓΧΤ '^Β'^Ίζ^ 
'ίονδ,αοι. εν Σοόβοις τη πόλει ανδοα^ ηεντα- "112 ίίη^Π-ρ \ΧΐΧ\ ^ί)3 Γηί253? ^ 

1. Α' ex* Τ'Τ] (A-^Jj•!•). jbiFX (pro vnu) πα^α. | ι Τ ιτ i τ• - λτ τ ν :- 
Ci'iXf (in f.) >f«i το δόγμα αντΐί ττοιησαι. 

2. Ci'iXf (ρ. άντίστη) κατά τζ^όςωπον (χντ<')ν. 
4. AiB*tot. VS. (A2Ci'iX.f). 

6. Ci'iXf (ρ. Isö.) καΐ άπώλίααν. 
7-9. Nomina propria alii aiiter. 

7. Β: Φαρσαννες. Α*: Φαγά (Φασγά Α^Β). 

8. Β: κ. Φαραδα&ά /., Βαριά κ. Σαρβα^^ά. 

9. Β: κ. Μαρμασιμά Α.'Ρβφαΐον ... Zaßn&(xiov. 
tOs. Αϊ: I^^aö^a^a (-δά&8 Α.'^Β). Β* (pr.) τ5 ... 

*ά.τεκτ. (ACi'if). F: καΙ s διηρπ. AB interpgt. Λί/'^)- 
ηασαν ίν αντήί\ τή η μέρα' έτΐίό. 

11. Bf (ρ. ε;Γί(ί.) τί '(EFX: ii) et (a. αριθμ.) υ. 
Ci'iXf (io f.) rfi πόλίΐ. 

η. Bf (a. Έσ&.) προς. Ci'iXf (ρ. Έσθ;) rfi /5α- 
ubkiixrrri et (ρ. '/«(f.) χα* εφόί'ίΐ'ίΤαν. 



IT τ 



•r -: r $' • ■ -IT - J - 

-rauh nb^n ^^Dsb rrn'^sn ιώ^ώ^ι*^ 
•jOTüi? n^b^sn inDö^ib τιρφη 

S" - : •• - : • : - : IT τ • - 



V. 7. Xl'^SJt 'lÜ '-ιΊΟΏ S<"D ib. ii'n^'SJt 'Π 
V. ü. i<'n^3?t '*n n'D ib. XT^Sit '\1) ib. "inal '1 

ib. fc<'^'^5)t 'T 



@ft^cr. 



(9,1-12.) 37 



i£)ic ©riuürguiig am tveiäc^nten 5lbat. SDie i?ut4i δΟΙατ^αφαί unb fein ©etüi^t IX. 



IX. oni ^tüölften 9}?onat, baö iji t»er | 
3)?onat ^t)ar, am breije^nten S^agc, ben | 
bc8 Jlbnigg 3Bort unb @ciot i)cpimmt ^ 
^atte, tag man eö t^un foUte, eben bef* 
feiSen S^agcö, ba bie ^ireinbe ber Suben 
hofften, f(e ju übern?älttgen, wanbie [ίφβ, 
ba§ bie Suben i^re ^einbe übcrttjältigen ι 

2 feilten. * 5Da ijerfammeiten Ρφ bie 3u* 
ben in i^ren (Stdbten, in ailen J^änbern 
beö jtbnigg ^^aöoeroö, bag fie bie «§anb 
legten an bie, fo i^nen ühn «»oUien. 
Unb niemanb fonnte i:^nen n?iber|ite^en} 
benn i^re ^urc^t n?ar über atte SSijlfer 

3 gefommen. * ^ηφ atte jDberfien in 
Sänbern, unb dürften unb li^αnbpjϊeger 
unb Amtleute beö jlönigö, erhoben bie 
Suben} benn bie %ηχφί 2Diαrbαφαi tarn 

4 über fie. * iDenn 3}ϊαrbαφαi n?ar grof 
im «öaufe beg JlönigS, unb fein ®erüφt 
erfφott in atten !iänbern, n?ie erjunä^me 

5 unb groß njürbe. *QlIfo fφίugen bie 
Suben an atten ii^ren i^einben mit ber 
@φmertfφίαφt, unb n?ürgten unb brαφ* 
ten um unb traten ηαφ i^rem SGßitten 

6 an benen, bie i^nen feinb waren. * Unb 
ju Θφίο^ Sufan erirürgten bie Suben 
unb brαφίcn um fünf ^unbert 9)ϊαηη. 

7 * Φα§η erwürgten fie ^arfanbat^a, Φαί* 
Spf)on, ^\^ati)a, *^oxatf)a, malja, ^ri* 
9οαί^α, *$armaft^a, 5irifai, ^ribai, 

1 Sßaiefati>a, *bie ^e^n @b^ne »^amang, 
tee So^ng 3)icbat^a, beg 3uben*gein* 
De§} aber an feine ®üter legten fie bie 
J^änbe niφt. 

1 1 3" berfeibeu 3eit fam bie äai)l 
öer (Erwürgten gen 6φίο§ (Sufan üor 

12 ben Äbnig. *Unb ber ^önig f^rαφ 
ju ber Königin ^jl^er: ^te Suben 
ij^aben ju Θφίο§ ^ufan fünf ^unbert 

2. Ü.L: Sanbcn. A.A: ^änbe. 
4. Ü.L: eϊfφαίί (A.A: erf^aKte). 



1. Xaqc beffelben, ba ...I)ctannai)cteju9efd)ei)en. 

B: ^erbeifam, ba^ eg foKte get^an tuerbcn. dW: au 
ϊυείφεηι ... juriErfüHung fam. vErüoiij^ocjcn werben 
füUte. B: »arteten ii}rer ιηάφίί9 ju »erben, fe^rte 
e« |ιφ um. (dW: unb eo ^φ fo toanote ...) 

2. B: ηαφ i^rem Unglücf trαφίcίen. dW.vE: il)r 
U. fuφteιι. ß: eö trat ηίφΐ (Bin iÜlann lüiber fie auf. 
dW: ύΐ. fonnte mox i^nen fielen. vE: befianD ü. 
i^nen (ogi. 8,17). 

3. u. 2>tattl)aitet (3,12). B: bie fo bie @efφάfίe 
αu«ι•ίφteten, fo Der ^. ijatte. dW: ®efφάft^ίeute. 



Igitur duodecimi mensis, quem IX• 

3,7.13.8,13. Adar vocari ante jam dixinius, lerlia 
decima die, quando cunctis Judaeis 
inlerfectio parabalur et hostes eorum 
inhiahanl sanguini, versa vice Judaei 
superiores esse coeperunl et se de 
adversariis vindicare. * Congregali- 2 
que sunt per singulas civitates, op- 
pida et loca, ut extenderent manum 
contra inimicos et persecutores suos. 
Nuliusque ausus est resistere, eo 
quod omnes populos magniludinis 
"'*'• eorum formido penelrarat. *Nam 3 
8,«. et provinciarum judices et duces et 
procuratores, omnisque dignilas quae 
singulis locis ac operibus praeerat, 

E«r.8,36. extollebant Judaeos timore Mardo- 
*"'^• chaei, *quem principem esse pa- 4 
latii et piurimum posse cognoverant, 

Gn.26,13. ξ^^^ quoquc nominis ejus crescebat 
quolidie et per cunclorum ora voli- 
tabat. * Itaque percusserunt Judaei ^ 
inimicos suos plaga magna et occi- 
derunt eos, reddenles eis, quod sibi 
paraverant facere: *in tanlum, ut 6 
etiam in Susan quingentos viros in• 
5^ti. terficerent, extra decem filios Aman 
Agagitae, hostis Judaeorura. Quorum 
ista sunt nomina: * Pharsandalha et 7 
Delphon et Esphatha * et Phoratha 8 
et Adalja et Aridatha * et Pherme- 9 
sta et Arisai et Aridai et Jezatha. 

T.i.ii.8,11. * Quos cum occidissent, praedas de 10 
substantiis eorum tangere noluerunt. 

Statimque numerus eorum, quill 
occisi erant in Susan, ad regem re- 
lalus est. *Qui dixil reginae: In urbe 12 
Susan interfecerunl Judaei quingen- 



2. ΑΙ.: penetraret. 
10. S: agere. 



vE:2)ienfiieute. dW.vE.A: unierfiü^ten. B:fianben 
ben 3. bei. 

4. B: crginv^. dW.vE: diui ging buvφ α. (Sanbi 
l"φαften). B.dW.vE: benn rer SD^ann 9Ji. würbe im; 
mer größer. 

5. B: ailc i^re %. mit bem <Sφίαg beg (δφtt)ertö. 
dW.vE: m. b. <S*n)erie. (B: u. ber (Srtoürgung u. 
bc^iOerberben^I) 

10. an bie®. B.dW.vE: απ (bic) Scute. 

11. dW: ber in ^., fer 3)urg (Sr». 



38 (9,13—19.) 



£sther. 



IX. 



Jfudaeorum vindicta adversus hostes. 



κοσίονς' iv ds tfj ττεριχωρφ πώς oiei κέ- 
χρψται; nal τι ά^ιοΐς έτι καϊ εσται σοι; 
*^ Και «ϊπεν Έσ&ηρ τφ ßaaiksi' //ο&ήτω τοις 
Ιουδαίοις χρησ&αι ώςαύτως την α'νριον, ώςτε 
τους δέκα νιους Αμάν κρεμασ&ηναι. ^^ Και 
έττετρεχρεν ούτως γενέσ&αι, και εξεΰ^ηκεν τοις 
Ίουδαίοις της τιόλεως τα σώματα των υιών 
Αμάν κρεμάσαι. ^^ Και σννήχΰ^ησαν οι 'Ιου- 
δαίοι εν Σονσοις τη τεσσαρεςκαιδεκάτη του 
Άδάρ καΐ άπέκτειναν άνδρας τριακόσιους j κα\ 
ου&ίν διηρηασαν, 

^β Οί δε λοιποί των 'Ιουδαίων οι έν τη 
βασιλεία συναχ&εντες εαυτοΐς έβοή&ουν, και 
άνεπαΰσαντο άπο των πολεμίων απώλεσαν 
'^άρ αυτών μύριους πεντακιςχιλιους τη τρις- 
καιδεκάτη του \4δάρ, καΐ ουδέν διηρπασαν. 
*^ Και άνεπαΰσαντο τη τεασαρεςκαιδεκατη 
τον αυτού μηνός, και ηγον αντην ημέραν 
άναπαυσεο^ς μετά χαράς και ευφροσύνης. 
*^ Οι δε ^Ιουδαίοι εν Σοΰσοις τη πόλει συν- 
ήχ&ησαν καΐ τη τεσσαρεςκαιδεκάτη άνεπαΰ- 
σαντο' ηγον δε και την πεντεκαιδεκάτην μετά 
χαράς και ευφροσύνης. *^ /ίιά γαρ τούτο 
οί 'Ιουδαίοι διεσπαρμένοι έν τη χώρ(ξ. τη 
ε'ξω άγουσιν καΐ την τεσσαρεςκαιδε^λάτην του 
Άδάρ ημεραν άγαΰην μετά ευφροσύνης ^ άπο- 
στελλοντες μερίδας τοις πλησίον οί δε κατοι- 
κονντες εν ταΐς μητροπόλεσιν καΐ την πεν- 
τεκαιδεκάτην του Άδάρ ημεραν ευφροσύνης 
άγα&ην άγονσιν, έζαποστελλοντες μερίδας τοις 
πλησίον. 



12. Ci'iXf (ρ. ττίντακ.) κα* τβς δέκα χιίβςΙΑμάν. \^ : 
χο')ρα{ηί(}ΐχο')(>ο) A.'^h). Β: εχρήσαντο; τι αν άζιοΐς ... 

ή. Ci'.X': tri avQ. A^* ό'έκα (Α2Β|). Α2Β: y.iJt- 
μάσαι. Ci'iXf (in f.) inl ^νλβ. 

14. X^*Kai έπέτρ. er. yiv. (A2Bt). 

15. B: βδεν. 

16. Β: συνηγϋ-ησαν και εαντ. Ci'iXf (ρ. εβοηϋ.) 
TifQl τ^ς• -φνχης αίηων (s. εαντων). EFX: πολεμο)ν. 
Af (ρ. Ιτ4όαζ)) καί τ^ τεσσαρεςχαιδίκάτΎΐ τα αι'τ» 
μηνός (Β*). 

18. CEXt (ρ. Ί«(ί.) οί. A2Bt (Ά.άνίπ.) καί (A^F 
Χ*; Χ: y.ai αχ). 

19. Β: ^ίά τάτο αν οΙ^Ιαδ. οΐ δΐίσπ. εν πάοΎΐχίάρα 
ΤΎ[ εξο) άγ. την τεσσ. Α2Β: άποστ. μί()ϊδαί: έκαστος 
τω πλ. Β*οί δε κατοικ.-βη. (ACEFXf parum inter 
sediversi). λ^Χ* αγαοιν (A2CEFXt). 



ι τ τ /•• : ••• JV -: •• : • j •• 

'tim ηώ::? ηχι tib^n nirTO Ίϊίώ2 

Λ τ JV 1 ν yv - J ' : VT : • 

JV -: • : - TT - Ι j•• τ •^ 

V < - f I" τ "^ - _ j : - ' VT τ 1" : 

ηΗπϊ^ϊ'ΐ nbn itin-^D3 nnb^? r^^iiö 

-: IT • - IT ' ι,τ τ Ι" : ν r: ~: ν : 

j : - |•^ τ -; ν J : τ τ •<τ τ : - 

xb nbi^i ώ^ίί ni^^r) üibtb γή^χάη « 

J τ • - Α• » •• ^ : Ι Τ : 

ITT ν «. : /τ 

• : • ν — : • : - jt : 

πϋι D^SD-br TOr*i ' ^bnp3 Tib^n 

V. : IT / τ • - I V AT V : • : 



J : IT τ jj 



V jt: TT <tt:-:- : 

V -: j• : - : ix : • : y: : • 

TT <τ "^ : • -:»: • ι χ 

<T • -; |- - : ^ Λ α τ ^T τ : - : 

jv : • V j τ : TT 

τ : - j• : - I •• - π : • : 

τ : -- j- τ : • : ι - 

ππΏώ Ίΐίί üäfnb nto w^ns: ci^ 

JT : ' τ -: ν j : TT <τ τ : - j 

VT - y : • Α -J • vv : • 

: iin3?^b ώ'^^ί 

V. 12. 'i^'^Sn it"32 

V. 14. h'^yi'b'O') ^ΐΛοη '^ds? 

V. 15. 18. '1 'η^Π'ι 

V. 19. '1 -i'in^ 



12. B.dW:tt)erbcn ftcgetl^an^bcu. vE: mögen... 
B: 2B. ί|ϊ nun beine ^itW^: fo foi( c6 bir gegeben witj 
ben; u. ΐυ. ifi ferner beinSegcfjren? fof. eögcfi^el^en. 
dW: u. w. ncd) b. Q3ege!^ven? @δ foH g. 



mh^t. 



(9,13—19.) 39 



$aman§ ®o^ne am fSaum. ^ie ^rmütgten in ben Sdnbetm ^er 2:ag be^ SSSo^UeBen^* IX• 



SWann ertrürgt unb ηηχ^άχαφί, unb 
bie iti)n @5^ne ^αηχαηβ, mag Vrcrben 
f{e ti)un in ben anbern Scinbern beg itb- 
nigg? ϊδαδ Bittejl bu, baf man bir gebe? 
unb hja8 forberfl bu me^r, bag man 

ISt^ue? *@Wer ι>ναφ: Oefatlt eö bem 
Könige, fo iaffe er αηφ morgen bie 3u= 
ben ju @ufan t^jun ηαφ bem heutigen ®c- 
Bot, bag fle bie ge^ @ö^ne »^amanö an 

14 ben 8aum ^enfen. * Unb ber itönig ^ief 
aifo t^un. Unb baö ®ebot trarb ju «Sufan 
αngefφIαgen, unb bie §e^n ^^m «^amanö 

15trurben geteuft. *Unb bie Suben i)er* 
fammelten (ίφ μι (Sufan am üierje^nten 
$age beg 3Jionatg Qibar, unb crn?ürgten 
ju @ufan brei ^unbcrt 9)?annj aber an 
i^re @üter legten fie i^re ^änbe nίφt. 

16 ^ber bie anbern Suben in ben San* 
bem beä ,^önigg famen jufammen unb 
flanben für il)r Sieben, ba^ fle iÜni^t ίφα(Γ* 
ten öor i^ren ^^einben, unb erwürgten 
i^rer i^einbe fünf unb fiebengig taufenbj 
aber an i^jre ®üter legten fie i^re »^änbc 

17niφί. *Φαδ gefφα^ am bretje^nten 
ilage be8 ΪΙΪοηαίδ ^bar, unb mieten 
am üierje^nten $age beffeiben 9)ionatg: 
ben mad^te man gum $iage beg SSo^I* 

18 lebeng unb gi^eube. * ^ber bie Suben 
ju 6ufan n^aren jufammen gefommen, 
beibeg am brei§e^nten unb üierje^nten 
5!age, unb mieten am fünfzehnten il'age: 
unb ben Xag mαφte man §um Xage beg 

19 SSo^ilcbeng unb j^rreube. *3)arum ηιαφ= 
ten bie Suben, bie auf ben Dörfern unb 
i^teiien n?o^nten, ben üierje^nten %aQ 
beg SWonatg ^bar jum iOge beg $3οΙ)ΐ= 
lebeng unb St<i"^^r ^^"^ fanbte einer bem 
anbern ®efφenfe. 

13. Ü.L: ©efäiict«. 

13ff. U.L:3üben. 

15. 17. 19. Ü.LtaJlonben. 

16. Ü.L: ftunben. 

17. 18. 19.U.L: Sveuben (A.A: ber ^reubc). 

18. Ü.L: beibe am. 



5,3.6.7,2. 



1,19. 



tos viros et alios decem iilios Aman: 
quantam putas eos exercere caedem 
in universis provinciis? Quid ultra 
postulas, et quid vis, ut fieri ju- 
beam? *Cui ilia respondit: Si regilS 
placet, detur potestas Judaeis, ut 
sicut fecerunt hodie in Susan, sie 
et cras faciant, et decem filii Aman 
7,io^Dt.ai, jj^ patibulis suspendantur. *Praece-14 
pitque rex, ut ita fieret. Slatimque 
in Susan pependit ediclum, et decem 
filii Aman suspensi sunt. *Congre-15 
gatis Judaeis quarta decima die men- 
sis Adar interfecti sunt in Susan tre- 
centi viri; nee eorum ab illis direpta 
substantia est. 



3,15. 



▼.1l).8,ll. 



8,11. 



v.10.15. 



Sed et per omnes provincias, quae 16 
ditioni regis subjacebant, pro anima- 
bus suis steterunt Judaei, interfectis 
hostibus ac persecutoribus suis: in 
tantum, ut septuaginta quinque niil- 
lia occisoruni implerentur, et nullus 
de substantiis eorum quidquam con- 
lingeret. * Dies autem lertius deci- 17 
mus mensis Adar primus apud omnes 
interfeclionis fuit; et quarladecima 
die caedere desierunt, quem con- 
stiluerunt esse solemnem, ut in eo 
omni tempore deinceps vacarenl epu- 
lis, gaudio atque conviviis. *At hi 18 
qui in urbe Susan caedem exercue- 
rant, tertio decimo et quarlo decimo 
die ejusdem mensis in caede versati 
sunt; quinto decimo autem die per- 
cutere desierunt, et idcirco eum• 
dem diem conslituerunt solemnem 
epularum atque laeliliae. *Hi veröl 9 
Judaei qui in oppidis non muratis 
ac villis morabantur, quartumdeci- 

"''Τό',Ι^.'"'' nmm diem mensis Adar conviviorum 
et gaudii decreverunl, ita ut exullenl 

Neh.8,iv.Ap in eo, et mitlanl sibi muUio partes 



11,10. 



epularum et ciborum. 



13. unb bieief)n ... B.dW.vErfo »erbe ... ben... 
geftattet ju t^. 

14. gegeben. 

15. 3. JU ®. oerf. fid) aud) am ... (Φ. 10). 

11». 9Ϊ. bätteu. B.dW.vE: Unb (δΐυφ) bic übrii 
gen. 
17. dW.vE: am ... Rotten fie 9lu^e. B: einer 



Uilaijiitit. dW.vE: einem X. be6 ©aflma^i« ... 
19. in b. Φ. u. Sanbftäbtett ... unb j. guten Ioq. 

B: offenen (SioDten. dW.vE: mad^en. dWrbieSanb; 
juben, bie in ben (St. bei platten Sanbei ttjc^inen. \E: 
3. auf bem Sanbe, »eic^e in (St. o^ne Siiauern tüo^- 
nen. dW: unb too man ©eri^te fenbet ... vE: (Sinet 
[φί^ί b. 5i. ^^eile [üom d^tn]. 



40 (9,20-27.) 
IX. 



Esflier. 



Mnstifutio festi JPurirn» 



20 Εγραχρεν ös Μαρδοχαΐος τον^ λόγους 
τοντονς «V β(βλίον^ καϊ άπεστειλεν τοις /ον- 
δαίοΐζ οί ήσαν εν τη '^4ρταξ^ρξον ßaaiXsicf 
τοις εγγνς καΐ τοις μακράν^ 21 αχ^σαι τας 
ημίίρας ταύτας άγαΟάς αγειν τε τψ> τεασα- 
ρεςκαίδεκάτην και την πεντεκαιδεκάτην του 
Αοαρ, ^^ f.v ταις τ^μεραις αις ανεπανβαντο 
οί Ιουδαίοι απ 6 των ^χ&ρών αυτών, καΐ τον 
μήνα εν φ Ιύτραφη αντοΐς απο οδύνης εις 
χαραν καϊ απο τζεν&ονς εις άγα&ην ημέραν, 
αγειν αντας ΐϊμε'ρας γάμων και ευφροσύνης, 
εξαποστελλοντες μερίδας τοις φίλοις καϊ τοις 
τζτωχοις. 



•••Λ" τ V Τ : - ν - : : τ j : •- 

:2ϋΊΐώΠ5< T]b^n hi3'^TO-bp? "nüis 

TT <T τ : - j •- • j : r 

vT τ η • —: ι ν : τ -: ν j : 

-Ί:ώί< D^b'3 :πΜΐ η3ώ-^^2 i::22 

ν -: .*■«■" ιτ τ : ντ τ τ : λ 

nn^tob liDi^^ü nnb φτ•\2 Ίώδ< 
'^n^ nniN nitob 3iD ai'^b bn^<r2^< 

•• : τ j -: r λ. -i ; ••• ^- - 

ώ^δί hiD^ riibtü^^ nn^bn ππ^ώ 

j• τ - < : • τ : • : jv^ : • 

: D^D'^nsb ni^nn^i ^ira^ib 

ν : : τ )- τ ν -: ν : Λ ~Μ" 

• τ -: IT τ τ : - 1 ν ' τ τ • ιν •• -; 



^^ Καϊ προςεδί'ξαντο οί ^Ιουδαίοι, κα&ώς 
εγραψεν αντοΐς Μαρδοχαΐος , 24 QjiQjg '^μαν 
Αμαδά&ου ο Μακεδών επολεμει τους Ιου- 
δαίους, κα\ ως έ'&ετο χρ/ιψισμα και κληρον 
άπολεσαι αυτούς, 25 y^fχl f^g ^ΙςηΧ^^γ προς 

τον βασιλέα λεγοιν κρεμάσαι τον Μαρδοχαΐον \ D^nb b'^i^^H ί<^Π Ί^δ bs»11 m?Nb 
οσα δε βπεχείρησεν επάξαι τοις Ίονδαίοις κακά, \ ^^^ rrb^»! "^Döb "^ίί^ΠΠ^ ί D'TS^ib^, Μ3 
έπ αυτόν έγενετο, καΐ εκρεμάσϋη αύτος και ■'' ^ '*\'' ~ /* ' ' ^« . ' :'^ * "' 

τα Tfcxm αντου t'/rt των Ινλων. ^^ /ίια τούτο ■ % in s : - -• ρ -^'^^ 'r^^^J '-'•: 
έπεκλή&ησαν αϊ ήμέραι αύται ΦρονραΙ δια TOi<n"P? α^^^ΐΠ^ί^"^? ^90""^?5 
τους κλήρους, ότι καλούνται τι/ διαλέκτφ αν- -^3? ♦ VS^H'b? VDS'Diiil iPlii ^bril 20 
των Φρουραί, δια τους λόγους της επιστολής JL^ bn^lS vk^Tl D'^h^h ^^'^p U 
ταύτης, και όσα πεπόν&ασιν δια ταντα καϊ ' ' 7 * *" ?^ ι• 7^" '- '" 

οσα αντοις εγ ενετό, ^' καϊ εστησεν και ως -jv • V vT* • "^τ '^- l^ '^- - j•• 

προςεδεχοντο oi 'Ιουδαίοι έφ εαντοΐς και έπ\ ?'^5*^ »^^^ Π^^"^? ^ΙίίΊ"Π*/21^ ΠΙίί-ΤΠ 
τφ σπερματι αντών καΐ επι τοις προςτε&ει- h'^'^^T^'^Tl °b3p1 "^IQ^p ♦ DiT^bii 27 

ü\ib?0"b? b?i Dr-irb?•] • d»T^^ 

V. 2'2. nh^O') i<"Dn 
V. 2/1. b'^sm i<"2n 

V. 27. 'p ibspi 



^ 



20. B: κ. εξαπέστίίλβν τ. Ίαδ. όσοι. A^Ci'iX: ίίσιν 
{ήσαν Α2Β). 21. Α»* τ£ et τ5 ^^όα^ (ASfif). 
22. Β: ίν γάρ ται;ταις ταΓς ημέρ. άνίπαϋσ. A*CX: 
ίγράφη [εστράφη Α^Β). Β: εστρ. αυτυΐς, ος ην 
Λδαρ , από πέν&ας ίΐς χαραν και ά;τό οδύνης (ΐς άγ, 
ημ., άγίΐν όλον άγαθάς ημέρας γάμ. κτλ. 23. Bf (a. 
Μαρο.) 6. 24. Β: πως (pro οπϋ)ς), Χ^:14μα&άδα 
{-δάθβ Α2Β) * ό (Α2Β|). Β: inoL αντύς, ^αθως 
ϊ&. ... κΛ. άφανΐσαι αυτα'ς•. Ci'iX: ιρηφ. κ«<• εβαλίν 
φΐί(> Ο έστιν χληρυς άπολ. 25. Α** δε et (sq.) κα* 
(A^Bf). Β: tnai. επι τβς Ίβδαίας ... έγένοντο ... 
* επί των ξνλ. 26. Α** αΐ ημ. αύται (A^Bf). 
Β: ΟΤΙ Tri ^^^^- Οίυτών καίονται Φρ. FX: πίπ. δι 



20. fanbteajr. Β: (Sd)rctbcn. dW.vE: [φϊ. bicfe 
(53c9cben^eitcn) auf. 

21. feftjufc^en bei iijncn, &aß f. Ijicitcn. B: bei 

ifinen jii bcflatii^cii. vE: für fte iejijuf. dW: feierten 
iei^iic^cg 3ai;reö. B: v>ün icbcm Sa^r ju 3. 



22. ocrf. wart». B: ϊΟ^ίοηαί, bcr il)nen auiS ber 
αι;τλ}ν s."()ic» TawTiyj'. 27. B* ως. Ci'iX: επί ηάαι ' 93etrübni§ in ^^r. u. auö bem ilrauern in einen 9. 
τοίςπρ. A^ : προτί&ιιμένοις {προςτι&.Α^Β; EFX: i£ag iierum^cfel^ici ίναι. dW. SiU fcie ίΐαο,ε, \v>cl•. 
προτίϋημένυις). 3• 9Ί. erl[|ieli'.'n vor ... wc eö fid; i^ncn it)ant>;e»on 



2)1ατ&αφαχ SBrief an alte Suben, 'Bit Za^t ^unm. 



(9,20 27.) 41 
IX. 



20 



I 

'21 
22 



23 

24 



25 



26 



27 



Unb 3Ηαι•ϊ)αφαί befφπeb i»iefe ®i= 
fφiφte, unD fanbte tie Sriefc §u aüen 
3m)en, bie in atten Säubern beö ^bnigö 
^^a^öeroö njaren, 6eibed na^jen unb 
fernen, *bag fie annähmen unb hielten 
ben öierge^uten unb funfje^inten ilag 
beö 3Jionatö 5lbar iä§rIίφ, *ηαφ ben 
i^agen, barinnen bie Suben §ur 9lu^e 
gefommen tt^aren ϊοη i^ren i^einben, 
unb ηαφ bem 9)ionat, barinnen i^re 
(δφ merken in i^reube unb i^r Seib in 
gute ilage ücrfe^ret tt»ar, bo§ fle bie* 
felben galten fottteu für ilage beö 
So^Uebenö unb iJreube, unb einer bem 
anbern ®efφenfe fφicfen, unb ben 5lr* 
men mitt^eilen 

Unb bie 3>uben nahmen eö an, ba0 
fie angefangen Ratten §u t^un unb baö 
9Jίαrbαφαi ju iiinen fφrieb: *n>ie 
t^aman, ber βο^η 3)2ebat:^a, ber ilga* 
giter, aller Suben ^einb, gebαφt ^atte 
alle 5uben umj^ubringen, unb baS ioa^ 
iverfeu laffen, fle ju fφrecfen unb um= 
jubringen; *unb nne (Sfi^ier jum ,^5* 
nige gegangen ttjar unb gerebet, bag 
burφ 33riefe feine bbfen ^nfφläge, bie 
er n?iber bie Subcn gebαφt, auf feinen 
Äo^f gefe^ret n?ürben} unb n?ie man 
i^n unb feine @ö^ne an ben 33aum 
ge^enfi ^ätte. *^al)er fle biefe ilage 
^urim nannten ηαφ bem Flamen beö 
i^cüfeö, ηαφ aUm SBorten biefeö S3rie^ 
feg, unb mag fie felbfl gefe^en Ratten 
unb ujaß an fie gelangt njar. *Unb 
bie Subcn τίφΐοί€η eö auf unb nahmen 
eS auf Ρφ unb auf i^ren (Samen 
unb auf aCtc, bie Ρφ ju i^nen traten, 

2üf[. Ü.L:3uben. 

22. U.L: aJionben ... greuben (A.A: ber 
Sreube). 

25. U.L:ge^enfet^atte. 

26. U.L: nenneten ... gelanget i)aite (i}aiU). 



20 



2i 



22 



v.l». 



Scripsil ilaque Mardochaeus omnia 
haec et litteris comprehensa misil ad 
JudaeoSj qui in omnibus regis pro- 
vinciis morabantur, laiii in vicinio 
V.27,. posilis, quam procul, * ut quarlam 
decimam et quintam decimam diem 
mensis Adar pro festis susciperent 
et reverlente semper anno soiemni 
celebrarent honore, *quia in ipsis 
diebus se ulti sunt Judaei de inimicis 

joh.i6,2ü. suis et luctus atque tristitia in hila- 
ritatem gaudiumque conversa sunt, 
essenlque dies isti epularum atque 
laetitiae, et mitterent sibi invicem 
ciborum partes, et pauperibus mu- 
nuscula largirentur. 

Susceperuntque Judaei in sole- 2ii 
mnem ritum cuncta, quae eo tempore 
facere coeperant et quae Mardo- 
chaeus litteris facienda mandaveral. 
*Aman enim, filius Amandathi siir• 24 
pis Agag, liostis et adversarius Ju 
daeorum, cogitavit contra eos malum, 
ul oecideret illos atque deierel, et 
misit phur, quod nostra lingua ver• 
titur in sortem. *Et postea in• 2f) 
gressa est Esther ad regem, obse- 
crans, ut conatus ejus litteris regis 
irriti fierent et malum, quod contra 

Neh.4,4. Judaeos cogitaveral, reverlerelur in 
Caput ejus. Denique et ipsum et 

v.14.7,10. gj-Qg gjy^ affixerunt cruci. * Atque 2i) 
ex illo tempore dies isti appellali 
sunt phurini, id est sortium, eo 
quod phur, id est sors, in urnam 
missa fuerit. Et cuncta quae gesta 
sunt, epistolae id est libri hujus 
volumine continentur. *Quaeque27 
sustinuerunt et quae deinceps imniu- 
tata sunt, susceperuut Judaei super se 
8,17. et semen suum et super cunctos qui 
religioni eorum voluerunt copulari, 



3,10. 



3.7. 



r.24. 



Kummer ju ^t. ... 2öo^Ueben. vE: al« X, an wtU 
a)tn ... in tüet^em |Ιφ für fie ber M. in ... »erwans 
bette. B.dW.vE: u. ©aben (für) bie δί. 

'^ 23. B.vE: an fie gefii^rieben ^atte. dW: i()ncn 

^»orίφrίeb. 

24. bie 3. umjubr. u. ^ut, bad tfit bad Sioo9 ... 
ocrftören u. umj. B: 9ϊαφbem ... dW: Sieijmiid} ... 
i)atte einen Slnfc^lag evfonnentt)ibcv...nufjiiireibcn... 
vE: !Dcnn ... ben Stufet, gegen bie 3. Qin\aa)t. 



25. unb er ger. mit Briefen, baß feine ... (B: 1>a 

Co aber «or ben M. gefommen, fo babe er b. ^x, bc? 
foblen ...?) dW: Ünb alö fie ... Um, befahl er ... 
51ηίφΙα.] ... jurücffiel auf f. ^anpt. 

26. ηαφ b. 'St. '^uv , alfo baf^ ... I)iet>on fclbft ... 
dW: ibnen begegnet. B: über fte gefommen. >E: fie 
betroffen. 

27. bte 3. feftfteUeten u. n. ouf <!φ. dW: ju 
ibuen balten würben ... 



42 (9,28—10,2.) 



Kstlier. 



IX. Institutio festi JPurim, Ahasveri dominium et Mardochaei dignitas. 



μένοις εφ iavimv, ονδε μην άλλως χρήσον- 
ται. Αί δε ημεραι ανται μνημόσνναι έηι- 
τελονμεναι κατά "^ενεάν και ηατριαν καΐ 
πόλιν και χωράν. 28^/ $^ ημέραι ανται 
των ΦρονραΙ άχ&ηαονται τον άπαντα χρόνον, 
και το μνημόσννον αυτών ον μη ίκλίπΐ] εκ 
των γενεών. 

29 Και εγραψεν Έσ&ηρ η βασίλισσα &ν- 
γάτηρ Άμιναδάβ κα\ Μαρδοχαΐος 6 'Ιουδαίος 
οσα εποίησαν τό τ κ στερέωμα της επιστολής 
των Φρουραί. (^^) ^* Kai Μαρδοχαΐος καΐ 
Έσ&ηρ ή βασίλισσα έστησαν έαυτοΐς καΰ^ 
εαυτών y κάί τότε στησαντες κατά της υγιείας 
εαυτών και την βουλην εαυτών. ^^ ΚαΙ 
^Εσ&ηρ λόγω εστησεν εις τον αιώνα, και 
έγράφη εις μνημόσννον* 

Χ, Εγραψεν δε ό βασιλεύς τέλη έπΙ την 
βασιλείαν της τ ε γης και της &αλάσσης. 
^ Και T/)f ίαχύν αύτοΰ καΐ άνδραγαϋ^ίαν, 
πλοϋτον τε και δόζαν της βασιλείας αυ- 
τού, καΙ ιδού γέγραπται έν τφ βιβλίφ 
βασιλέων Περσών και Μήδων εις μνημόσννον. 



27. Β: επ αντων ... μνημόσννον έπιτιλ^μίνον κατά 
γινιάν καΐ γινίάν (κα« γινίάν etiam •\ Α^) κ. πόλιν 
κ. τζατρ. κ. /(όρ. 

28. Α* : τ5 Φ(>. (των Φ^. Α2Β ; Γ*). Β: ίίς τον απ. 
yq. A*F: εκλίίπ||. EFX: έως yf Vfo^jv. 

1^.¥:'Jßixaä. k\* xiiX'^h'i) ...ΦοβραΐαίΦοα- 
^αίΑ2Β). 

30. Hie vs. Dullibi in Gracco invenitur. 

31. F (pro τ^ς υγ.) την ντ/στί/αν. EFX (pro alt. 
eai'T.) αντων. Β (et al.): ßsXijv αντων. 

32. Al*(pr.)Kai(A2Bt). 



-Πίί D^^iös? nisnb ninr•^ ^i^'^ bn'^b:? 
DD^TD^ DnnD3 r\Vm b^ü^n '^Dtü 

AT - : • : ^T τ : • •.• •• τ • τ - <•• ; 

ηϊ^ή α^Ώ»πι :η3ώι η^ώ-^Μ^β 

ν •• τ J• Γ - : IT τ : ντ τ τ : 

τ j τ : ^ • -: r : • τ t • 

^T ♦ f ^T • : τ τ : • τ τ : • 

^ίb rkkt] οη^ΐδη '^h^^ ί'^:?ι n'^yi 

IT :- • ο 1^ ^ τ 

-^3-ηϊί '^^!ln^n '^D^ntiii b'^n'^nx 

ν - rr ^ - vsv ν "Γ-': 11%• λ 

-bί!-b^J ο^ηειΌ ηοψ,^ ♦Γ^'^ϊ^η ί' 
ΠδίΏϊΐ D'^^tori 2?5ώ-^δ< ο^^ί^ΐίτ^η 

nWn ο'ΐΊδη '^^-j-nij 0^)?!: »ri^^iisi 
^iris'pntiäxni n^b^^n ηηοίίΐ 'ίη^ιη^η 

«. - r•: • AT :- "^ - : σ : " " 

nsD? :2r)D3i nbxn a^nsn 
-b? 0Ώ * ώρώη^ Tjb^n atojV x. 

»: τ <••-: r τ : ιτ - r• • : f vvt τ 



V. 29. ira-n 'n v. 31. ü^ipb «"as 
V. 1 . ir^iu:ni< ηΐΓ3 ϊ<"3ι i^p τϋΐ'-πίυπϊί 

ib. p-noö fi<"a:a 
V. 2. πδ•-! £<"5a 

27. dW: fo ba^ eö n. unterginge, 1>α9 fie ... feicr; 
tcn, mä) i^rer ißorfii^rift u. be^immten Seit, in iegi. 
Sa^re. B: ϊΒοιίφν. u. παφ i^rer 3. B: an fte an^ 
f^liepen »., fo ba^ eg S^iemonb übertreten bürfe ... 
in ©emaffieii it)rer «S^rift u. ju bcr i^nen beji. 3. 
feiern tt)oiiten. (33. 21.) 

28. B: man biefer X. foilte eingeben! fein u. baf 



, ., , /x, Ao„x o.^ , - > ! ftf 9«ί)α1ί«" würben bei ailcm unb iebem @efφίeφt, 

1. A>: γαρ (de A^B). Ci (Xf (p. βασιλίνς) J(>- bei einer jebcn Samiiie, in c. j. Sαnbfφαfί u. in e. \. 



ταξέρζης. Β* τέΐη 

2. Β* (quarl.) κα» et τώ. EFX* βασιλέων. 



@ί. dW: Unb biefe %. feilten inStnbenfen bleiben u. 
gefeiert »erben ... vE; burφ aile ®efφί. ^ίnburφ, 



@ft^et• 



(9,28—10,2.) 43 



SDie föejltttigungööticfe» ©ic ^uftei^nuitö in ein föu$» SDlarba^oi §errli$fcitIX. 



baj fie ηιφί üBcrgctjen n? Otiten, §u ^^αί- 
tcn biefe jtreeu 5!agc {α^ΓΪίφ, n?ie bte 

28 6cfφπe6en unb i)efiimmet tüurben: *ba^ 
biefe !iage ηίφί ju \)ergeffen, fonbcrn 
ju galten feien Bei jtinbeöfinbern, Bei 
allen ®efφIeφtern, in aöen Äänbern 
unb (Btäbten. (Sg finb bie il'age $urim, 
n)eίφe niφt foUen übergangen n?erben 
unter ben Suben, unb i^r ®ebäφt> 
ni§ niφt umfommen Bei ii^rem ^a- 
nun. 

29 Unb bie Königin (Eft^er, bie ίϊoφter 
^bi^alU, unb SDϊαrbαφαi, ber 3ube, 
fφrieben mit ganjer ©emaft, §u beflä* 
tigen bicfen anbern QSrief üon $urim} 

30 * unb fanbte bie Q3riefe ju allen Suben 
in ben ^unbert unb fieben unb jtt?anjig 
JiJänbern beö Jlönigreiφg ^^aSüeroS 
mit freunbίiφen unb treuen ^Sorten, 

31*baf fie betätigten biefe Xage $urim 
auf i^re bejiimmte Qdi: tim 9Jiαrbαφαi, 
ber 3tube, über fie beflätiget ^atte, unb 
bie Königin @jit)er} rtjie fie auf i^rc 
(Seele unb auf i^ren (Samen betätiget 
Ratten bie ®efφiφte beg i^aftenö unb 

32 ii)re3 eφreieng. * Unb (Sji^er befahl, 
bie ®efφiφte biefer $urim §u betätigen 
unb in ein 33ηφ §u fφreiben. 

X. Unb ber jtönig ^'^aööeroö legte 3inö 
auf baö Sanb, unb auf bie unfein im 
2 mm. *Qlber aüe OÖerfe feiner ©etralt 
unb 3)ίαφί, unb bie große «^errΐίφ= 
feit SOlarba^ai, bie i^m ber ^öntg gab, 
fie^e, baS ifl gffd)ricben in ber (S^ro- 
nica ber Könige in ^iebien unb ^erflen. 



▼.21, 



2,15, 



ul nulli iiceat duos lios dies abs- 
que solemnilale Iransigere: quos 
scriplura leslalur et cerla expelunt 
tempora, annis sibi jugiter succe- 
2Mcc.i5,37. denlibus. *Isli sunt dies, quos nulla 28 
umquam deiebit oblivio; et per sin- 
gulas generaliones cunclae in tolo 
prbe provinciae celebrabunt, nee est 
uila civitas, in qua dies phurim, id 
est sortium, non obscrventur a Ju- 
daeis et ab eorum progenie, quae 
bis ceremoniis obligata est. 

Scripseriinique Esther regina, fiba 29 
Abihail, et Mardochaeus Judaeus 
eliam secundam epistolani, ul omni 
studio dies ista solemnis sanciretur 
in posterum; *el miserunt ad omnes 30 
Judaeos, qui in centura viginti septem 
provinciis regis Assueri versabantur, 
ut haberent pacem et susciperent 
veritalem, * observanles dies sor- 31 
tium, et suo tempore cum gaudio 
celebrarent, sicut constiluerant Mar- 
dochaeus et Esther. Et illi obser- 
vanda susceperunt a se et a semine 
suo jejunia et clamores et sortium 
dies, *et omnia quae bbri hujus, 32 
qui vocatur Esther, historia conti- 
nentur. 

Rex vero Assuerus omnem ter- X. 
^^'^25%^/''^^'^^ et cunctas maris insulas fecit tri- 



i.t. 



4,3.1f,; 
4,1.3. 



Esr.7,24. 
8,15. 



butarias. * Cujus fortitudo et impe- 
rium et dignitas atque sublimitas, qua 
exallavit Mardochaeum, scripta sunt 
in iibris Medorum atque Persarum, 



28 ff. U.L: ®efφleφten ... Sübcn. 31 . U.L: 
ber Mafien. 32. U.L: biefe ®€[φΙφίε. 



27. ΑΙ.: caetera exp. 



in \. J&aufe ... dW: ni^t untergeben ... 5inbenfen 
n. aufhören. 

29. B: aiicr Tlaa)t. dW.vE: allem 5nαφbrucfe. 
dW: bicfen Q3r. über ba« φ. jum jiveitenmale. vE: 
biefe« ^u bef}., einen jweiten 93r. in 33ttreff beö 
^urimfejicö. 

30. B: man fanbte. dW.vE: fte fanbten ^^r. ß: 
m. friebfertfgen u. tr. Sffi. dW.vE; ÜB. beö ^^rieben« 
u. ber Söa^riieit. 

31. B: auf ii^ic Seiten. dW: b(e (5ίηι•ίφίυπ(ί ber 
Saften u. Hjni ®efφreieδ? vE: ba^ §. u. baö (Sφr. 

32 B: Unb ba« Sort (S. bejidtigte b. ®efφίφten 



üon^.u. e« n)urbe...gefφvieί)en. dW:ber93efe^l... 
bie @inrίφtung biefer φ. vE: bie ®αφen bei ^urim* 
fefte«, tva« in bem $8. gefφr. fie^t. 

1. B: eine ©φα^υη^. vE: (Steuer. dW: ^^ro^n. 
B.dW.vE.A: Snfeln beö ajleerc«. 

2. erjätjlung ber »evtl, vE: OB. f. ί01αφί, u. 
feine ©rogtbaten. B: mάφtίge ©. u. f. ®ett>. dW: 
ilfiateri feiner ... vE: (trj. ber ^r^ebung. dW: von 
ber®rcfe. B: (Srfiaruni^ ber ^oiieit 90ϊ. h)ie t!^n ber 
Ä. qrof; gemαφt ^αί. dW: ju toeίφer b. ^. ί^η 
erbob. vE: irel(i)en b. Ä. erl^. B: im 33ηφε berSa^r* 
gefφίφten. vE: $'αgeδ9efφiφte. dW: 3eίtgefφ. 



44 (10,3-1,4.) 



Si^tber. 



χ. 



Oanielis et sociorum abductio et edueatio. 



3 Ό yoLQ Μαρδοχαΐος διεΟΒχετο τον βασιλία \ 'Tjb^ab ΠρώΏ ^^'T*)»!*'»! ''^^Ί'^ϊ^ ' '^S '^ 



κα* δαδοζασμίνος νπο των Ιουδαίων, χαΐ 
φιλονμενο^ διηγεΐτο την άγωγην παντί τφ 
ε&νει αυτού f ). 



-iD'Ti iias^b 3io ώη^ rns ain^D 

'•• ί - : Ι" AT ν j Τ 

: i:?nrb:3b aibüä 



4 Α Ν I Η Λ. 



":> « ^ α 1 



Ι, ff) Εν ετει τρίτφ της βασιλείας Ιωακείμ 
βαΰΐλεως Ίου δα ηλ&εν Ναβουχοδονόσορ βασι- 
λεύς Βαβυλώνος εις Ιερουσαλήμ και εηολιόρ- 
xit αυτήν. ^ ΚαΙ εδωκεν κύριος; εν χειρι αντοϋ 
τον Ιωακείμ βασιλέα 'Ιούδα και απο μέρους 
των σκευών οίκου του ϋ^εοΰ' καΐ ήνεγκεν 
αυτά εις γην Σεννααρ οίκον του ϋεου αυτοΰ, 
κα\ τα σκενη ειςηνεγκεν εις τον οίκον ϋ-η- 
σαυρον του Οεου αυτοΰ. ^ Και εϊπεν 6 βα- 
σιλεύς τω Ασφανεζ τφ άρχιευνοΰχψ αυτοΰ 
είςαγαγεΐ^' απο των νΙών της αιχμαλωσίας 
'Ισραήλ και απο του σπέρματος της βασι- 
λείας καΐ άπο των πορ&ομμειν ^νεανίσκους, 
οις ουκ εστίν εν αυτοΐς μώμος και κάλους 
τη oipfi/, και συνιέντας εν πάση σοφία και γι- 
νωσκοντας γνώσιν και διανοουμένους φρόνησιν, 
καΐ οίς εστίν ίσχυς εν αντοϊς εστάναι ενώπιον 



γι: ν : - : τ j- : • 

IV S- ••• : - ι : JT AT ; ' ••• ιν 



-Φ. 



3. Β: Ό dk MaQÖ. (EFX:"0 τί Μ.)• A^CX: ηγίΐτο 
{^()iflY. Α^Β). EFX: zQv. αυτών. 

f) Sequitur in edd. vulgg. locus apocryphus (in 
lat. Ed. Vülg. = Esther 10,4-13, in Bibl. Lutheri 
==@tü»ie in ^iihn cap. IX.): Kai ητκν Μαρόο- 
yaloQ κτλ. — εν τω λαω αντβ'Ισραηλ. 

1η tine eliam additur versus apocr. (in lat. Ed. 
Vulg. == Eb.ther 1 1,1, in Bibliis Lutheri = @iücfe 
in @jl^er cap. ν.):'!£'τος• τίτάρτ» /^ασΰίί'οντος Πτο- 
/.ffials κ. Κλίοπάτρας κτλ. — ΠτολΐμαΙ» τον iv'It- 
()»σαλημ. 

Subscr. AC: 'f:o-^iy'^ (Β: Τ£>Ιος T^g'Äf>d//(j). 

tt) Praecedil in edd. vulgaribus locus apocry- 
phus versuuiu 04, historiam Susannae coutinens 



τ : 1••' IV »j' τ ι : ν τ : τ -; 

DN^n^'i D^hb^n-n^^D ^bs h:^pm 

,...;- . ν: IT (■• j•• : τ ': • 

j• •• - V : AT v: j- \T : ' 1 /•' iv 

j - IT ■••: ,- V•• • " 

• τ : AT • IT j- V- : : - : i •.••.• ~ 

I • VT : - -)•.• • •J" τ : • s" : ' 

jv τ 1 Ι" J" -: j• τ : ι• ί : - - 

D^bston^ πκΊπ '^hiüi D'^Än-bs 

j• • : - V : - •• : τ 

τ - J•• • : - - •• :< : τ : τ τ : 

nbi^n b^JN'is TO2?b ahn nä Ίώίίΐ 

V. 4. '&< 'ηιη'ΐ ib. D'ib'^auJiQi i<"3n 



(in Α cum subscriptione : "Ορασις «'): in Vulg. 
Edit. latina c= Daniel cap. 13, in Lutheri Bibliis 

= „<^>if{ovia oon (Sufanna uub Daniel". 

Inscr. capitis: Α:"Ορασις ß' . 

1 . Bf (a. ßaaikfi'c) o. 2. B: Σίνν. »>t/s {Σ. οίχον 
AEX; X: X fk οίκυν). Α»* ^aar^« (A^'^^t ί ^' 
τ« &ησ.). 3. EX (pro ^Ισρ.) Ί{ρβσα?.ήμ. Β: (/ο()- 
&ομμΐν (πορ&ημμίΐν A^\y A^: πορ&ίμμίίν). 4. Xf 
(a. pr. otg) tj^. VX]• (a. ^moV.) λ•«(,•, Α*: κ«Αο/ (κα- 
/ttc Α^Β). Α^Βγ (a. ένώη.) iv τω οϊλω (Χ* ivwn.). 



«fi^en 



(10,3 1,4.) 45 



©ie ©roBeruttg Serufalemd tut^ SleBucabttcgar. ©ie ®cfd0e auö bem §aufe ©oftcd. X. 



3*iDcnn ^αχΊ)αά)αϊ, ber 3»ube, trat bcr 
Rubere ηαφ bem .itönige ^i)aööero§, 
unb groß unter ben Suben, unb an- 
genehm unter ber iKenge feiner trü- 
ber, ber für fein 5ßoif ®uteg fuc^te unb 
rebete ba8 ^ejle für atlen feinen «Sa- 
men. 



*et quomodo Mardochaeus Judaici 
9,4.ism.23, ggngpjs secundus a rege Assuero 
fuerit, et niagnus apud Judaeos et 
acceptabilis plebi fralrum suorum, 
quaerens bona populo suo et lo- 
quens ea quae ad pacem seminis 
sni pertinerentf). 



Dt.-.i3,e. 



T)Ct ^wp^ct Daniel 



I. 3i« ^tttten 3α^ϊ beö 0letφδ Sojafimö, Anno lertio regni Joakim, regisl, 

beg Jlönigd 3uba, tarn 0le6ucabnejar, ^liiSsHJJuda, venit Nabuchodonosor, rex Ba- 

ber Äönig ju iBabel, öor S^rufatem unb 
2 belagerte fle. * Unb ber «§err übergab 

i^m 3oiafim, ben Jtöntg 5uba, unb 

etIiφe ©efä^e auS bem J^aufe ®otteö: 

bie lieg er führen in baö Sanb 8inear, 

in feines @otte8 '^au^, unb t^at bie 

®efäfe in feineö ©otteö <Sφα^fαfien. 
3* Unb ber J^5nig f^rαφ §u ^ö:jpenae, 

feinem oberjien ,itämmerer, er fotlte 

aus ben ^inbern Sftaei öom fbnig» 

ίiφen Stamm unX) i^erren * ^inbern 
4tt3ä^ien *Änaben, bie niφt gebreφ* 

Ηφ ttjären, fonbern fφöne, üernünf^ 

tige, weife, finge unb üerfiänbige, bie 

^a gefφirft njaren j^u bienen in beö Äö* 



*" bylonis, in Jerusalem et obsedit eam. 

*Et tradidit Dominus in manu ejus 

5,2.2Ch.36,7.Joakim, regem Juda, et partem va- 

ΕίΓ.1,7. sQ^um domus Dei: et asportavit ea 

za"ch!5,Vi. in terram Sennaar in domum dei 

sui, et vasa intulit in domum the- 

sauri dei sui. *Et ait rex Aspheniz, 

praeposito eunuchorum, ul inlrodu- 

ceret de filiis Israel et de semine 

regio et tyrannorum *puerüs, in 

quibus nulla esset macula, decoros 

et erudilos omni sapienlia, 

scientia et doctos disciplina 

possenl slare in palalio re- 



2Rg.2(l,18. 
Es.:i9,7. 



Ei.39,: 



forma 
caulos 
et qui 



3.A.A:erfo«e. 



f ) Additur in editionibus Vulgalae versionis seor- 
sim factis pars apocrypha ad caput 16. usque exteosa, 
cujus ordo conspicitur in uot4s ad textum Graecum: 
1,1.3,13.4,17.5,1.8,12.10,3. 



3. dW.vE.A: ber Stweite. B: bei ben ... bei ... 
dW; töobigefdUig. vE.A: hdhht. B: dx fud^te ba6 
®utc ... §um i^rieben. dW.vE.A: S5efie feine^^ 95. 
dW: i^um ^eii. vE: SBoi;ie feine« ganzen iSamene. 

1. dW.vE.A: ber 9legierung. dW.A: gen 3er. 
vE: ηαφ. 

2. B.dW.vE.A: gob in feine -^ianb. B: von ben 
\jornci|mfien ©ifä^en? dW.vE.A: unb einen (nebfi 
einem) il^clt ber (©erät^e) be«-^. ®. B: lic^ tr ϊμιν 
brini^en. dW.vE: braute. Α : führte fic meg. B: 
6φα^ί)αηδ. dW.vE.A: (Sd^a^fammer. 

3. B: einem Ob. feiner .^. dW: bem Ob. f. Jgiam; 
lin^e. vE:.§ojleute. A: ob.Ädmmerlin^. B.dW.vE: 



fönigi. ©amen. B: u. üon ben ^ürnei^mfien. dW: 
@bien. vE: au6 b. 3Sorncbmen. B: bcrjubringen. 
vE: ju nei)mcn. dW.A: (berbei)bra(^te. 

4. an be$ ^öni^d. vErSünglinge. B.dW: an hjel; 
φen (gar) fein gebt fei (toäre). vE: njel^c feinen 
gebier an |ίφ i^atUtt. A: oi)ne ^e(}i »ären. B: f^on 
t)on ©eftalt u. fiuq in alter Söci^beit, u. erfahren in 
(Srfenntni^ u. tjcr^. inSBiffenfd^oft. dW: \ά). ο.δίπί 
feben u. funbig ... fenntntfreid) u. einfttbtiSüoii. vE. 
erfabrcn in aiierlci Äenntni§ n. tootilunterricbtct u. 
einf. dW: tücbtig ttjören. vE: bie i^abii^feit befa^en. 
B: hu bcnen93ermi3gcn tüäre ju fleben. B.dW.vE. A; 
im φαίαϋ bed St. 



46 (1,5-14.) 



Daniel. 



Oanielis et socforum abduetio et educatio. 



του βασιλίως καϊ διδάξαι αύτονς γράμ- 
ματα καϊ γλώσσαν Χαλδαίων. ^ ΚαΙ δι- 
tta^gv αντοΐς 6 βασιλεύς το της ημέρας 
καΰ•' ημέραν άπο της τραπέζης τον βασιλξ'ως 
και απο του οίνου του ποτού αυτόν j καϊ 
&ρέ\ραι αυτούς 'έτη τρ/α, κα\ μετά ταύτα 
στήναι ενώπιον του βασιλέως, ^ Και εγένετο 
εν αυτοϊς εκ των υιών 'Ιούδα /Δανιήλ καϊ 
Άνανίας καϊ Μισαηλ καϊ Άζαρίας. ^ Κα\ 
επέ&ηκεν αύτοϊς 6 άρχιευνονχος ονόματα' 
τφ /ίανιηλ Βαλτάσαρ, καΐ τφ Άνανία Σε- 
δράκ, καϊ τφ Μισαηλ Μισάκ, και τφ ^Αζαρία 
Άβδεναγώ. 

^ Και ε&ετο /ίανιηλ επΙ την καρδίαν αυ- 
τού, ως ον μη άλισγηϋ^ϊ} ^'^ '^W τραπέζη τον 
βασιλέως και εν τφ οίνφ τον ποτού αυτούς 
καΐ ηξίωσεν τον άρχιευνοϋχον ως ου μη 
άλισγη&η. ^ Καϊ έδωκεν ο &ε6ς τον Δανιήλ 
εις έλεον και εις οίκτιρμον ενώπιον τον άρ• 
χιευνονχου. ^^ Kai ειπεν 6 άρχιεννούχος τφ 
Δανιήλ' Φοβούμαι εγώ τον κνριόν μου τον 
βασιλέα τον εκτάξαντα την βρώσιν υμών και 
την ποσιν υμών, μηποτε ιδη τα πρόςωπα 
υμών σκυ&ρωπα πάρα τα παιδάρια τα σνν- 
ηλικα υμών, καΐ καταδικάσητε την κε(ραλην 
μου τφ βασιλεΐ. ** Καϊ ειπεν Δανιήλ προς 
'^4μερσάρ, ον κατέστησεν ο άρχιευνοϋχος επϊ 
/ίανιηλ και [Ανανίαν και Μισαηλ και Άζαρίαν 
*2 Πείρασον δη τους παιδάς σον ημέρας δέκα, 
και δότωσαν ημΐν άπο των σπερμάτων της 
γης και φαγόμε&α, και ύδωρ πιόμε&α' ^^ καϊ 
6φΰ•ητωσαν ενώπιον σου αϊ ίδέαι ημών καϊ αΙ 
Ιδεαι τών παιδαρίων των Ισϋ-ιόντων την τράπε- 
ζαν του βασιλέως ' καϊ καϋώς εάν ίδης, ποίησον 
μετά τών παιδαρίων σου. ^^ Καϊ είςηκουσεν 
αυτών, καϊ επείρασεν αυτούς ημέρας δέκα. 

5. Xf (a. Βτη) επί et (ρ. ατηναϊ) αντβς. 

6. Χ: cyeVovTO. Al*6v(A2Bt). Β: x.^^Up. κ.Μί- 
σατ/λ (κ. Μ. κ.Χ. AFX). 

7. Χ^ζΒαρτάσαρ (Βαλτ.Α.'^Β). Α (hoc Ι.) Β: Σί- 
δράχ (ΣεδράΛ Α^ ίη sqq. semper). Α^Β: Μισάχ 
(MtcraxAlEFX). 

8. Β: (ίς την καρδ. (ΕΧ: iv τη xaodtu) ... f (ρ. οϊ- 
νω) άπο (AEFX*). 

9. Β* (alt.) ίΐς. ΕΧ: οίκτιρμβς. 

10. Α^ : σννηλϊλίΐα, S. σνν ήλικίΐα (σννηλιχαΑ.'^Β). 

11. Α^Χ: ΙΑμΐλσάρ (Β: 14μίλσάό, ΕΧ: ΙΑμιλσάλ, 
F: Μολσάρ, Χ: ΙΑμιλλασάρ, cf. ν. 16). Β* (tert.) και 
(AEFXf). 

12. Β*τ^ς• γης (AEFXf) ... φαγ(ί)μ(&α...πιο)μι&α. 

13. Α*: fidtat, (etiam vs. 15). Β: εσ&όντων ... 
(pro alt. 7ταί(ί^αρ.) ηα,ίδο)ν. 

14. Xf (ρ. αυτών) ης το ρήμα τβτο. 



ι - :- ι• : - ι ^ : ν ν- jj : ~ : \ 

<- : - • : j - : J V V - ν τ 

n'^DDn b^'"^^ m^n'^ ^db^ onn ^'Π'^'ΐ e 

τ : — : j•• • IT ST : j- : • vv τ j• : - 

niü onb αώ'^ι JiT^nr^?^ biiüä'^^ 7 

}- vv τ ••ST- IT :— ;|- V*• τ ρ 

•• •ιτ : ν τ - Λ •• ν.• • ιτ - 

b^^üi^^b^'nnTOh^DDnb'i 'Ίk^ίü5Db^ 
: iw ins? nnT3?bi τιώ'^Ώ 

( SV -: • - •• • IT V «T - 

n'^ntöt) r'^nii tib^an ^snsa b^ίΞ^n^ 

ΛΤ : • I j•• : ~ V vv - }- : - : "^ -j- τ : • 

^ib nüäws D'^b-iDn ntet) ώρη'^ι 

j ^ vv -: • • IT - j- • l•• - :- 

bs'*Dn-n&^ b^n'b^^π in^i :bii2^n'^ 
: α^ο'^Ίοη nto '^^sb a^^^nib^) lonb 

p 'IT - j- y : • Λ -: |- : ••• v.• : 

<"τ •• -JT : • • IT - <- ν - 

-nij ηΪΏ Ίώ^? ^bisn ^^π^ί^ί-ΓΝί ^3^5 
rab Ί&ίί DD'^ntϊät]-n^ί'l or^bDiiti 

τ τ ν -: Λν •• : • ν : ».ν : - -: r 

ν ν JV : - • : ν : r : jv-: 

Λ- : ν - ν ^ ν • ιτ ν / - J ν IV - 

j•• • IT - • • IT - j- τ • ^ Λ• -j 

-n^i liiD-DD :ηητ3?ι bi^üä^ü h'^^ddhu 

jT - IT : — :r ν τ ρ τ :--: 

I • τ : • : AT τ -: j• τ ' w τ -: 

< Tr: IV : • ; • >- {ji ι : -r ι•• - 

D^ib%n η^ίΊ^ϊ] ^iD^knn 'n'^isb 

• τ : - j•• : - •• : - J ν τ : 

^üäiiD'i Tibnn 3»3nö nx D^bskn 

JV -: |- : 1 V Av - j- : - ν • : j τ 

: nnto d'^ü•^ 003*^1 ητη ^nib onb 

IT τ -: /• τ ο• - :- Α*•• " JT τ - VV τ 



V. 5. Λη-πδΏ κ 3 
ν. 13. '^^''212 'δ< 



4. Β: U. fte ief)rcn. vE: untemc^ten ju laffen. 
dW: liefe. dW.vE: @φϊ. u. @pr. ber (S^albdcr. 

5.f feinen (Si)eife. B.dW: rerorbnete. vE.A: be* 
flirnntic (fürfie). Breinicbee ίάφφ auf feinen llag. 
dW: ein i;agtafllici)eö. vE.A: (ben) ta9ii^(en) Un« 
ter^alt. B: jlofi. B.dW: »er b. .f. fielen. 



Hantel. 



(1,5-14.) 47 



©antel, §αηαηία, ffJltfacl u* 5tfarla. 3ugemufc n. SSttffct önftatt be§ Königs @)jeife. 1• 



ntgö «§ofe, unb ju lernen φαί^αί[φβ 

5 @φπ[ί unb Sprayt. * (δoίφen toer- 

fc^affte ber^bnig, η?αβ man i^nen tag» 

ίίφ geben fotlte toon feiner 6:peife unb 

üon bem 2öein, ben er felbfl tranf, ba§ 

fie aifo brei Sa^re aufer^ogen, bαrnαφ 

6tior bem Könige btenen fotlten: *unter 

n?eίφen n^aren Daniel, ^ananja, CDiifaei 

unb Qifarja, toon ben ..^tnbern Suba. 

7* Unb ber oSerfte Kämmerer gab i^nen 

0lamen, unb nannte Hantel 33eltfajar, 

unb «i^ananja (δαbrαφ, unb 3)?tfaei 

mc\a(ii, unb Qifarja ^2i6eb 9fiego. 

8 iiber Hantel fe^te l^m oor in feinem 
«bergen, ba§ er ίΐφ mit bcg ^önigö @V^if« 
unb mit bem $ßein, ben er feibjl tranf, 
niφt verunreinigen trollte, unb bat ben i 
oberften Äammerer, ba§ er ίίφ niφt | 

9 müßte üerunreinigen. * Unb ®ott gab 
Daniel, baf i^m ber oberjle Kämmerer 

10 günfiig unb gnäbig tt»arb. * IDerfeibe 
f^rαφ ju t^m: 3Φ fürφte miφ vor mei* 
nem «^errn, bem itbnige, ber βηφ eure 
Steife unb %xant üerfφαfft i^at', ϊόο er 
würbe fe^en, ba§ eure όίngeflφter Jam* 
merUφer tcären benn ber anbern Knaben 
eureg 5literS, fo bräφtet i^r miφ bei 

1 1 bem Könige um mein ^thm. * Φα 
fprαφ Daniel ju 9)ieijar, tt?eίφem ber 
oberfie Äämmerer Daniel, ^ananja, 3)?i= 

I2faei unb ^farja befohlen ^atte: *3Ser* 
ίηφο eö boφ mit beinen Äneφten je^n 
ftage, unb lag unä geben ßugemüfe ju 

13effen unb 3GBaffer ^u trinfen^ *unb lag 
bann öor bir unfere @e^alt unb ber 
Knaben, fo von beg Äbnigg (Speife 
ejfen, befei^en: unb barna^ bu fe^en 
ttJirfl, bαrnαφ fφαffe mit beinen ^ηεφ= 

I4ten. *Unb er geί)orφίc t^nen barin, 
unb öerfuφte eS mit i^nen iti)n i$!age. 

8. Ä.A: fe^tefid^ üor. 

7. B:Ob. berÄ. (dW.vE.A. n3ie33.3). dW.vE. 
A: anbereSfl. 

H. feitut (2>p. ... betUlhe tvant, ß.dW: erfuφίe. 

9. B.vE: ®nabe unb SSarmiiei-^cifeit üor bem ... 
(1 W: ^Liib u. @n. A: lie^ Φ. @. u. 33. ivibcrfa^ren. 

10. B.dW.vE.A: fürchte meinen φ. (»gl. 33. 5). 
dW: beim er mόφίe euer Siu^fe^en übier finben. vE: 
inenu er fa^i•, ba^ eure ©efi^ter magerer tvaren. B: 
würbet i^r meinen Äc^jf verfcbulben. vE: fd^ulbig 
mαφen. dW:bcmÄ.m. -^au^t üertDirfen! A: mad^* 
tet i^r m. ^. Derfaiicn. 



gis, ut doceret eos lilleras et linguam 
Chaldaeonim. * Et constituit eis rex 5 

2Rg.25,3o. annonam per singiilos dies de cibis 
suis e.t de vino, unde bibebal ipse, 
ut enutriti tribus annis, postea sta- 
rent in conspectu regis. *Fuerunt 6 
ergo inter eos de filiis Juda Daniel, 
AnaniaSj Misael et Azarias. *Et im- 7 

E^?.'2,72Bg.P^^^''^ ^^^ praepositus eunuchorum 
Dan.i^ä^va.nomina: Danieli Bailassar, Ananiae 
*"''■ Sidrach, Misaeli Misach, et Azariae 
Abdenago. 

Proposuit aulem Daniel in corde 8 
Tob.1,12. suo, ne polluerelur de mensa regis 
neque de vino potus ejus, et rogavii 
eunuchorum praepositum, ne conta- 
minaretur. * Dedit autem Dens Da- 9 
nieli gratiam et misericordiam in con- 
Gn.39,21. spectu pHncipis eunuchorum. *EtlO 

all princeps eunuchorum ad Danie- 
(Ecci.8,2m. jgjjj. TiujeQ egQ dominum meum re- 
gem, qui constituit vobis cibum et 
potum; qui si viderit vultus vestros 
macilenliores prae ceteris adolescen- 
tibus coaevis vestris, condemnabitis 
Caput meum regi. *Et dixit Daniel ad 11 
Malasar, quem constituerat princeps 
eunuchorum super Danielem, Ana- 
niam, Misaelera et Azariam: *Tental2 
nos obsecro servos tuos diebus de- 
cem, et denlur nobis legumina ad 
vescendum et aqua ad bibendum; 
* et contemplare vultus nostros et 13 
vultus puerorum qui vescunlur cibo 
regio: et sicut videris, facies cum 
servis tuis. *Qui audilo sermone hu• 14 
juscemodi tentavit eos diebus decem. 



11. dW: jum ÄeKermeifier. B:n>eίφen ... über... 
georbnet. dW: werorbnet. vE.A: gefegt. 

12. dW.vE.A: ©emüfe. νΕ:'3Καφε boφ einen 
3ßerfuφ. 

13. u. btc ^ef^. ber ^n. ... feiner <Z>p. ... t{)ue. 
dW: bann fteb bir unfer 3lugfei}en an. A: fφαu auf 
unfre 5ingeftc^ter. vE: betrαφ(e man üor bir unfer 
9luöf. B: muffe unfcrc ®eft. v*or bir gefefien tt>erben. 
vE: iüiebu e« flnbefi. 

14. B.dW: in biefer @αφe. A: ijörtc auf biefe 
SDorte. vE: biefen aSori^tag. 



48 (1,15—2,3.) 



Daniel. 



Ι. 



Oanielts et sociorutn abducfio et edueatio» 



*^ Kai μετά το τέλος των dtna ημΒρών ώρά- 
&ησαν αί ίδεαι αυτών άγα&αΐ και ίσχνραΐ 
ταϊς ααρ^ιν νηερ τα τζαιδάρια τα εσ^ίοντα 
την τράπεζαν τον βασιλέως. *^ ΚαΙ ^γ^νετο 
Ι4μεραάρ αναιρούμενος το δειπνον αιηών καΐ 
τον οινον τον ηόματος αντών^ και έδίδον αν- 
τοις σπέρματα ^"^ τοις τεσσαρσιν παιδαρωις. 

ΚαΙ εδωκεν αντοΐς ο ϋ^εος σννεσιν καΐ 
φρόνηαιν εν πάβχι γραμματικτι και aocftq,' κα' 
/ίανιηλ σννηκεν έν πάοΐ] οράαει καΐ Ιννπνίοις. 
*^ Και μετά το τέλος των ημερών ων είπεν 
ο βααιλενς είςαγαγεΐν αντονς^ και ειςηγαγεν 
αντονς 6 άρχι ευνούχος εναντίον Νιχβονχοδο- 
νόσορ. ^^ ΚαΙ ελάλησεν μετ αντών ο βασι- 
λεύς ^ κα\ ονχ ενρέ&ησαν εκ τζαντων αντών 
όμοιοι /Ιανιηλ και 'Avavic^ και Μισαηλ καΐ 
Άζαρίο^. ' καΐ έστησαν ενώπιον τον βασιλέως. 
^^ ΚαΙ έν παντϊ ρηαατι σοφίας καΐ επιστήμης 
ών έζητησεν παρ αυτών 6 βασιλεύς ^ ενρεν 
αντονς δεκαπλασίονας παρά πάντας τονς 
επαοιδονς καΐ τονς μάγονς τονς οντάς έν τη 
βασιλεία αυτόν. ^* Και έγένετο /ίανιηλ εως 
ετονς ένος Κυρου τον βασιλέως. 



Η• Εν τφ ετει τφ δεντέρφ της βασιλείας 
Ναβονχοδονόσορ έννπνιάσ&η Ναβονχοδοτό- 
σορ έννπνιον, και εξέστη το πνεύμα αντοΰ, 
και 6 ύπνος αντον έγένετο απ αντον. '^ Και 
εϊπεν ό βασιλεύς καλέσαι τονς έπαοιδονς 
καΐ τονς μαγονς και τονς φαρμακονς καΐ 
τους Χαλδαίους του άναγγεΐλαι τφ βασι- 
λεΐ τα ενύπνια αντον. Και ηλϋον^ καΐ 
έστησαν ενώπιον τον βασιλέως. ^ Και ειπεν 
αντοΐς ο βασιλεύς' Έννπιιάσ&ην, καΐ επέστη 
το πνενμά μον τον γνώναι το έννπνιον. 

1 5. Α* : Ισχυροί (ίσ/ΐ'^α« Α^Β ; Χ: αντοί ισχυροί). 
FXf (β. τά παιδ.) πάντα. Β: ίσθ^οντα. 16s. Β: 
Ιίίμ^λσάδ {Si^hoc l.utA*; F: Μίλσάρ). Β: σπΐρμαχα. \ 
Και τά τζαιδάρια ταΰτα , οι τέσσαρες αντοί, εδωχιν ' 
αΐ'τοΐς χτλ. Α.^: σπέρματα. Και τοις τεσσαρσιν 
παιόαρΐοις τβτοις[και\εδο)κίν αΐ'τοΐς κτλ. (ütA* SU- 
pra similiter ΓΧ.) 18. FXf (ρ. Kai) iytvfTo. X* 
(alt.) και. 19.AI: ου/, ίνρ. "iO.EFX (pro ων) οσα. | 
A2Bt(a. r7i/9aa.)^aff^(A»FX*). : 

Subscr. capitis: Χι'Όρασις ß'. \ 

Inscr. capitis: Α:Ύ)ρασιςγ'. ! 

1. Β* (pr.) Ναβυχ. (ΑΕΡΧ|). Χ: άπεγένίτο. Ι 
2. ΕΧ: βασιλεύς- Καλέσατε ... το έννπνιον. Β: τ/λ- 
&αν. 3. Α2Β: Ήνυπνιάσ&ην ("Εν. Α* EFX, Xf fV- 
νπνιον). 



ν •• : - <τ ; • TT-: ^• τ τ <: • 

• τ : - τ ι • Λτ τ ι- ♦ : 

j• :- ^» ν 1•.• - j- : - ν • : j r 

1 Κ" : τ τ : - •.• - - 7 ••• - 

SV Γ Ι - τ τ : - : - ν •• τ -:• τ : - : 

ν j" τ : v^ : - : η - f ν: »τ 

' ν. τ τ : _ Τ • •. "^ j- • IT : ατ : τ : 

ν -: • τ - τ Ι: • 'Τ . '^ --;,- 

j- - :- ^ |-•.• : - I•.. : ν : • • • ιτ - 

j•• • IT .• Τ \ • Τ : • < : 1 •.• " ~ , τ • 

^Dsb ^TOiJi'i ηητ;ϊΊ b^ίtD^)α n^DDn 

)•• : • ν. ί - !"- ΛΤ : — :γ «,•■ τ ι* τ :-— : 

"\ΐύΗ τίΤΊΐ ηη^π "inn bSi :'rib^n = 

ν -: τ • J- : τ - : : ' •.• ιν - 

τ ν jy •• τ : • - τ ν Α••• - κ:' " >■• ■ 

ν.• -: • τ - ιτ ••.:-!- τ 

t~ i - "-IT • :- ι : - τ : 

tTib'Qn t5ni:)b ηπδί 

) ν IV - ν / ; ν 

D3?£>nni nto'bn nss^anD obn 
"Τβ^^^Λ n^biP» nn^nD iriDüi^ ihn 2 
D^^töiibi a"'52Dinb vvnpb Tib^n 

• τ - IT ί • • .: - r '•• • '••• ••• - 

^b^sb Tänb Q'^^tüsbi b'^stna^pb'] 

I ... ,.^. - ,.. : • V : -| — T- AT I -: 

^n^bn Dibn rib'an anb '^n^ί*''^ 3 

• : AT τ j -: 1 '.' v.• - -jv τ •• s " 

:aibnn-niii r5?ib '^Η^ιί arsni 

τ -: |- ••' - V- r • V JT • - 



15. feiner ^p. B: u. i^r ^hi\af fetter. dW: er# 
f*ien t^r Slu^fel^en beifer u. lööiitger i^on ^^I. vE: 
jeigte |ΐφ if)r 21. üoilfornmcnev ii. flcifd^iger. 

17. &ott gab bicfen 4 Knaben. B: 9δί|[εη[φα[ί 
u. ^lug^ett. dW: ^enntni^ u. mnfia)t. vE: u. ©e-- 
ίφίίίίφίοίί in jeber (Scftr. u. SBijfenfc^aft. B: Φ. 
a&er ^i^ar üevilanbig in ailcr^anb ... dW: üerfJanb 
|ιφ auf aiie ... 

1 8. d W: ba ber M. befo:^len jic [üor Ι^ιη] ju bringen. 
vE:i?cr^ufü^ren. A:jiebicfem ocrgefienttrerbcnfoili 
ten. 

19. unter il)nen aüen feiner. vE: traten in bed St, 



^anid. 



©er SUiet ^uttft unb SJcrftanb« Φεδ Äottigö ©fenet. ©et Stauin* 



(1,15—2,3.) 49 
I. 



15* Unb ηαφ ben je^^n 3!agen h>aren f!e 
fφöner unb beffcr 6ei Selbe benn alle 
Knaben, fo öon beö Jtöntgö ©peife agen. 

16* Φα t^at SDZeijar i^re \)erorbnete @petfe 
unb 3!ranf n.>eg, unb gab l^nen 3u9«* 
müfe. 

17 5l6er ber ®ott biefer üicr gab i^nen 
Jtunfl unb 3ßerflanb in allerlei ^ainft 
unb ^eie^eit; Daniel aba gab er ^cr* 
fianb in aßen ®efίφten unb 3!räumcn. 

18* Unb ba bie 3cit um mar, bie ber Ä5* 
nig bejiimmt ^atte, bag fie foüten hinein 
gebraut werben, brat^tc fie ber oberpe 
Jlämmerer hinein üor 0iebucabne§ar. 

19* Unb ber Jtbnig rebete mit i^nen, unb 
n>arD unter allen niemanb erfunben, ber 
iDaniel, «^ananja, 9)iifael unb 5lfarja 
gίeiφ ttjarej unb fle n?urben beö Jlönigö 

20 Wiener. *Unb ber Äönig fanb fle in 
oCien @αφεη, bie er fte fragte, je^nmol 
fiügcr unb üerfiänbiger, benn alle Stern* 
fet)er unb 2ßeifen in feinem ganjen Oieiφ. 

21 * Unb Daniel lebte big in baS erfie 5a^r 
bed Ä5nigd ßored. 

II• Snt anbern 3a^r beS Oleiφδ 0lc* 
bucabncjarS ^^atte D^ebucabnejar einen 
ilraum, baüon er crfφrαf, bog er auf* 

2nJαφte. *Uub er ^ief alle @ternfe^er 
unb 5Cßeifen unb 3awbercr unb ß^albäer 
jufammen forbern, ba§ fle bem Könige 
feinen ilraum fagen fottten. Unb fie fa- 

3 men unb traten üor ben .Jtönig, * Unb 
ber jt5nig fprαφ ju i^nen: 3Φ Ij^ht 
einen 3!raum gehabt, ber ^at miφ er* 
fφrecft, unb Ίφ wollte gern wiffcn, 
waö e8 für ein iiraum geWcfen fei. 

15. ü.L:ba§ bei Selbe. 

2. Ü.L: Sauberer. 

3. Ü.L: »αδ für ein iTr. gctoefl. 



i)icnil. B: ftanben ^jor bcmÄ. 

20. aöofjrfager u. 2δ. Β: in allen <S. »on SCBeiii 
^cit u. iBerfiaub, bie b. ^. von ibncn fr., ba fanb er fie 
^c^nmat über alle ... dW: ber 2Ö. unb föinfi(^t. vE: 
in jebcr 2δi|fenfφαft u. @. barin ^. ^. jic ijrüfte ... 
\t>eiier ato ... dW:3eicf)enbcuter u.Q3ef(^tt)brer. vE: 
Silberfitriftfenncv it. ©iernbeuter. 

'21. B: blieb? vE: ttjar. A: erlebte ba« crfie ... 

1. dW.vE.A: gflecjierung. B.dW: (träumte) ?h 
$olöciIotten.a3ibiI. 21.2;. .3. a3b8 2.9lHb. 



V.5. 



*Post dies autem decem apparuerunl 15 
vultus leorum raeliores et corpulen- 
liores prae omnibus pueris, qui ve- 
scebanlur cibo regio. *Porro Älalasar 16 
tollebalcibaria et vinum polus eorum, 
dabatque eis legumina. 

Pueris autem bis dedit Deus seien* 17 
tiam et disciplinam in omni libro et 
E».<8,3. sapienlia, Danieli aulem inlelligen• 
4,i5.Gn.4f, ^jgjjj omnium visionum et somnio- 

rum. *Complelis ilaque diebus, postlH 
quos dixerat rex ut inlroducerenlur, 
inlroduxit eos praeposilus eunucbo- 
rum in conspectu Nabuchodonosor. 
*Cumque eis loculus fuisset rex, 19 
non sunt invenli lales de universis 
ut Daniel, Ananias, Misael et Azarias; 
et sleterunl in conspectu regis. * Et 20 
omne verbum sapientiae et intelle- 
clus, quod sciscilalus est ab eis rex, 
invenit in eis decuplum super cun- 
clos ariolos et magos, qui erant in 
universo regno ejus. * Fuit autem 21 
Daniel usque ad annum primum 
Cyri regis. 

In anno secundo regni Nabu- II• 
cbodonosor vidit Nabuchodonosor 
27°**9:job!4lsomnium, et conterrilus est spiri- 
t3i.33,iö•. ^y^ ejus, et somnium ejus fugit ab 

eo. *Praecepit aulem rex, ut 2 
«»205,7. convocarentur arioli et magi et 
EsA7,x2s. (jialefici et Chaldaei, ut indicarent 
regi somnia sua. Qui cum venis- 
scnt, sleterunt coram rege. * El 3 
dixit ad eos rex: Vidi somnium, et 
mente confusus ignoro, quid viderim. 



2,2. 



6.2S. 



Etr.1,1. 



2. S: Praec. ergo. 



Xräiitnc. B: u. fein ®t(fi tinirbe ganj barnleberge* 
f(^iagen, bafi f. (Scblaf ibni ijergtng. d\V: n^ar^ un= 
rubtg, "• f• @φΙ• ^<^^ rai)in für ihn. vE: beunrul^igt. 

2. bie 9»a()rfflgcr. {Wlt 1, 20.) B.dW: feine 
iTräume (anj^iijeiacn) anzeigten. vE.A: fledten |ϊφ. 

3. (®ie 33. 1.) B: ba^ i* ben Zv. ttiffen nickte. 
vE: ibn ju erfai)ren. A: faf) ein ίϊrαumgeitφt, u. 
rtjarb barnber üertoirrt, u. ίφ ϊοά^ nίφt me^r voai 
ίφ fai>. 



50 (2,4-11.) 



Daniel« 



II. 



Hegis somnium ejusque per Oanielem indicatio et inierpretatio. 



^ Kai ΒΪπον oi Χαλδαΐοι τφ βααιλεΐ Σνριαϊί' 
Βασιλεν, slg τους αιώνας ζή&ΐ' (τν είπον 
το Ινυπνιον τοις ηαισΙν σου, κοίί την σύγ- 
κρίσιν άναγγελονμεν. ^'^4πεκρίϋ•η 6 βασι- 
λεύς και είπεν τοις Χαλδαίοις' Ο λόγος 
απ έμου άπεστη, Έάν ονν μη γνωρίσητε 
μοι το εννπηον καΐ την ανγκρισιν αντυν, 
εις άπωλειαν εσεσ&ε, και οι οίκοι υμών διαρ- 
τιαγησονται. ^ Έάν δε το έννπνιον κοΛ την 
σνγκρισιν αντον γνωρίσητέ μοι, δόματα κα\ 
δωρεάν καΐ τιμήν πολλην ληχρεσ&ε παρ ΐμον. 
Πλην το ένύπνιον καΐ την σνγκρισιν αντον 
απαγγείλατε μοι. "^ Άπεκρί&ησαν οι Χαλ- 
δαΐοι έκ δεντερον καΐ είπαν Ό βασιλεύς 
είπάτω το έννπνιον τοις παισϊν αντον ^ και 
την σΰγκρισιν αντον άναγγελονμεν. ® Άπ- 
εκρίΰ^η ό βασιλεύς και εϊπεν Έπ άλη&είας 
οϊδα εγώ οτι καιρόν νμεΐς εξαγοράζετε, καθ- 
ότι οιδατε οτι άπέστη απ έμον το ρήμα. 
9 Έάν ονν το έννπνιον μη άπαγγείλητε μοι, 
οϊδα οτι ρήμα ψενδες και διεφ&αρμενον σνν- 
ε&εσθε ειπείν ενώπιον έμον, έως ον ο καιρός 
παρέλ&γΐ. Το έννπνιον μον είπατε μοι, κα\ 
γνώσομαι οτι την σνγκρισιν αντον άναγγε- 
λεΐτε μοι, *^ '^πεκρί&ησαν πάλιν οι Χαλδαΐοι 
ενώπιον τον βασιλέως και λέγονσιν Ονκ εστίν 
άν&ρωπος επί της ζηράς οςτις δννησεται το 
ρήμα τον βασιλέως γνωρίσαι, κα&ότι πάς 
βασιλεύς μέγας και άρχων ρήμα τοιούτο ονκ 
έπερωτ^, έπαοιδόν, μάγον και Χαλδαΐον. 
* ' Οτι 6 λόγος ον 6 βασιλενς έπερωτί^, βαρνς, 
καΐ έτερος ονκ εστίν ος άναγγελεΐ αντον 
ενώπιον τον βασιλέως, άλΧ η &εοί, ών ονκ 
εστίν ή κατοικία μετά πάσης σαρκός. 

4. Α2Β (pro ηπον Α»Χ) ίλάλησαν. EFXf (ρ. 
σίίγΫ.ρ.) αύτβ. 

5. FX"}• (ab in.) Kai. Β* nai (ΐ,πιν et «ν et αυτβ 
(AEFXt). 

6. Β: όο)ρίάς. 

7. Β:ΙΑπί)ίρ. (* οΐ Χαλδ.) otVTfQOV (Χ: το διντι- 
ρον) κ. firr. ... * (alt.) αίιτα. Χ: άπαγγ. 

8. Bf (ab in.) Kai. A2B: Uftf (ol'd.AiX; EFX: 

9. B: άναγγ. ... homiov /ta ... f (a. την σι'^κζ».) 
xat. 

1 0. Β* πάλιν (AEFXf ) ... pon. δννησ. ante γνωρ. ... 
τοίΗΊον. X+ (a. irraoid.) πάντα. Α* EFX* (ult.) κα» 
(A2Bt). 

11. B: άλλ' Ol &. Xf (in f.) o&tv «κ Ινδίχιται γι- 
νίσ&αι χα&άπιρ oXn. 



i^sb^ Π'^ΠΊ^ϊ 'nb^b D-^wsn ^ιί^τί 4 

τ ; - Α• τ -: » ν ν.• - -τ : - - s : " : " 

1 \j i - : VT : ν ,- :•: • •.•: Ι j• : ιτ : 

J- τ : τ : - <•• τ Ι" - : )τ : ' 

^ίb "in ^ί^τ^ί "^Dn nnb^ k^nto^b 

<τ Ij•• τ : - j- • KT : • •• τ : - : 

rmn ϊη^ώδϊ) ηώ^π "^'Däiis^iinn 

τ • τ - •• : • JT . ν • - ^ : ι : 

]ΐη)2 Τ^πηη ϊΤΊώδ!] ^φη ]τ\^ θ 

AT τ'τ: ' • ι \ : •- : • - Ιτ • τ : • : 

to Ρ3ίπη πτώδ!) ^xihn inb 7 
ΊΏί<'' ^ίΏpπ ^^b)2 Γ'ΊΏ^i1 n^iD^Dn 

)- " VT : ν τ : - ' λ : ιτ : ν τ : • 

iisbtinDr jninns πιώδη %niin3?b » 

τ : - <•• τ Ι" -■' Γ ί η '. ' ' \< ι - χ 

KT 1 • ^ >' T-: j-T ■ - J • - τ : 

ι• ' •• -: j• " ' : τ ' Α• : iT ' J •' " 

5ib ^ίnbπ-^n ^n i^rhn '^3ώ ottn 9 

τ τ : ν J •• j• IT ί • >• • \j : - 

τ • » : - j• τ -: •-•.:(: 

j- "Τ I : • - : • τ • : f • * 

ii^bn ihb ^ί3nώ'^ >iDnr ^"^ 13? '^innp 

τ : •.• I •• τ Α" - ί • \y τ • j• :*- - τ »r: 
τ I • : JT : τ : - τ'γ; <•• τ : - -: 

iisb^ nb^ ^"n si^tii^^-bi!' tbDi< '^n^^ί 

τ : - j- • •< τ : V - - -•.•: <- 

•hbiD-bs '^T bi&-bs rr^innb b^s^i^ 

Iv V τ •< ••»: τ Αττ-:ι- : "^ ν- 

b^itii ^ίb hDiD nb^ ü'^btiii nn 

•• : jT τ : • <T ' • - : j- 

iihb^Qii PTOD1 5|ώίίΐ Dbnn-b:)bu 

τ : • IT : - : ' σ " : j '. - τ : 

^b ηπϊίΐ ΠΊ'^ρ'^ bxüi fesb^-n 

JT » τ τ; IT : τ Ι • - •• τ <τ : - ι• 

inb >53bt3 mp inasin'^ "^τ ^^ίι^ίί 

ι j•' τ AT : - JT τ: ^ ιτ ' - ί >• ^ - • 

sb sito3-D5? ιίπΊΐΏ '^^ rhbii 

Λ IT ! • • • :jt : •< ! • τ ν: 



ι 



ν. 4. 'ι ^Tiin'' 

ν. 5. 'ρ »»KnüJDi) ib. ΠΒ^ δ<"33 
ν. 8. ρ"πη δ<"33 

V. 9. 'ρ 'jiwtt'itn ib. 'j'upa !!<"Dn 
ν. 10. 'ρ ijÄ'iTrs ib. "j^ups «"in 

ib. p"nn it"52 

V. 1 1 . ns^a fc<"3n 

4. Β.Α:(2^)π|φ. dW.vE: Slramaifd^. Β: 2)ct Λ. 
lebe in (Strigfett. dW: Ο ^.,Icbc eh)igltci^! vE: Jtös 
nig! l. ciülg! B.vE: bic Deutung anzeigen. dW: er» 
offnen. 



^uuUU 



(2,4-11.) 51 



©er etttfaltene Xtanm unl• feine ©eufuttö* ©ie ju Joje Sotberung* 



II. 



4 * Φα \)(>χαφ^η bte ß^albäcr jum Könige 
auf 6;^ αlbαίfφ : J^evritbntg, ®ott öeriei^e 
bir langes Seben! fage beinen Stm(i)kn 
bett itraum, fo tüoUen tt?ir i^n beuten. 

5*i)er ^bntg antnjortete unb \ρχαφ ju 
ben (S^albaern: @δ tjl mir entfaÜen. 
©erbet χί)χ mir ben ^^raum ηΐφί onjeU 
gen unb U)n beuten, fo hjcrbet 'ujx gar 
umfommen, unb eure »Käufer fφänbϊtφ 

6 verfibret rtterben. * Sterbet if)x mir aBer 
ben ilraum anzeigen unb beuten, fo fotlt 
i^r ®efφenfe, ®aben unb gro^e ^^re 
öon mir ^aben. iDarum fo faget mirben 

7 3^raum unb feine Deutung. *@ie ant* 
n?orteten njieberum unb f:prαφen: $£)er 
^5nig fage feinen Jlneφten ben 5!raum, 

8 fo njotten rtjir ΐί>η beuten. * ^er Äönig 
anttüortete unb f:^3rαφ : Sα^rίiφ, ίφ merf e 
e0, bag i^r i^riji fuφet, n?eil ii>r fe:^et, 

9ba§ mirS entfallen tji. *5i6er tverbet 
i^r mir niφt ben Sraum fagen, fo ge^^t 
baS CΊeφt über euφ, αϊδ ble i^r Sü* 
gen unb ®ebiφte ijor mir ju reben tior* 
genommen l^abt, big bie 3elt vorüber 
ge^e. ^arum fo faget mir ben 3^raum! 
fo fann ϊφ merfen, bag t:^r αηφ bie 

10 Deutung treffet. *ίΣ)α anttüorteten bie 
^i>albäer öor bem Könige unb f:^)rαφen 
ju i^m: @S ifi fein aÄenfφ auf (Erben, 
ber fagen fbnne, baS ber Jlbnlg forbert. 
@o tjl αηφ fein Äbnig, irie groß ober 
mäφtig er fei, ber fotφeg öon irgenb et* 
nem ©ternfe^er, Seifen ober S^aibaer 

11 forbere. *iDenn baö ber jtbnig forbert, 
ijt in ί)οφ', unb ifl αηφ fonjl niemanb, 
ber ea t)or bem Äönige fagen fbnne, auö* 
genommen bie ®5tter, bie bei ben a)?en* 
fφen mφt n?o^nen. 

6. U.L: mir ben Xraum. 



*Responderuntque Chaldaei regi Sy- 4 
^iRgliiail^riace: Rex, in sempilernum vive! die 
somnium servis luis, et inlerpretatio- 
nem ejus indicabimus. *Et respon- 5 
dens rex alt Chaldaeis: Sermo re- 
cessit a me. Nisi indicaverilis mihi 
somnium et conjecturam ejus, peri- 
EsKtii. ^'lis vos et domus veslrae publica- 

bunlur. * Si autem somnium el con• 6 
jecturam ejus narraveritis, praemia 
r.4s^.3^3o.5, ^j ^^^^ gj hoHorem mullum acci- 

pietis a me. Somnium igilur el in- 
lerpretationem ejus indicate mihi. 

* Responderunt secundo atque di- 7 
xerunt: Rex somnium dicat servis 
suis, et interpretationem illius indi- 
cabimus. *Respondit rex et ait: 8 
Gerte novi, quod lempus redimitis, 
scienles, quod recesserit a me sermo. 
*Si ergo somnium non indicaverilis 9 
mihi, una est de vobis senlenlia, 
quod interpretationem quoque falla- 
cem el deceplione plenam compo- 
suerilis, ut loquamini mihi, donec 
tempus perlranseat. Somnium ila- 
que dicile mihi, ul sciara, quod inter- 
pretationem quoque ejus veram lo- 
quamini. *Respondenles ergo Chat- 10 

Gn.4i,8. ciaei coram rege dixerunt: Non est 
homo super terram, qui sermonem 
tuum, rex, possit implere. Sed neque 
regum quisquam magnus el polens 
verbum hujuscemodi sciscitatur ab 
omni ariolo el mago el Chaldaeo. 

* Sermo enim, quem tu quaeris, 11 
"'V.^'i*^' rex, gravis est, nee reperielur quis- 
quam qui indicel illum in conspeclu 
regis, exceptis diis, quorum non 
est cum hominibus conversalio. 



5. iofomif)tin^tüaeitti)aum*.., B:2)aeSBort 
tft\)on mir gegangen! dW: auögcf^ro(?^en! (vE:S)ie 
<δαφε ifi m. cntf.) B: ^. ju 2)rc(f^aufen gcmaci^t \υ. 
dW: in ^Oii)i), öerftanbelt. vE: in einen feoraji^. 

6. dW.\E: u. gr. (öiele) .^ojibarfeiten? 

7. vE: abcrmai«. B: jum anbernmai. dW.A: 
jineitenmai. 

8. B.vE: 3eit ttJoUct 9εϊυίηη0π. dW: 3ut)criaffig 
toei^ ίφ nun, ba^ i^x 3. ,^u getü. fuc^et. 

9. QUid^ei ffted)t ... unb ®d)uöbc8. B: fo ifl eucr 
Urt:^eil einerlei, bap i^r ein iüc^en^aftee u, »erfcl^rtce 
ffiort ... fagen ... dW: ijl biefe^ aiiein eure Slbjtd^t, 



u. 8ug u. Xtuq f). iijx eud^ »ernBrebet ... fpred^en. 
vE: 1^. i^r einerlei SDleinung u. l^abt euφ »orgenom* 
men ... B: bie baf b. 3. (ίφ »eranbere? dW.vE: 
anbert? 

10. anseigen Fönne (1, 20). B: be« St. ©ort an- 
juseigen vermag. dW: bie @αφε, \vtia)i ber ^. fagt, 
öermόφte ju eröffnen, ttjcöi^aibcn οηφ fein großer u. 
mάφt. Ä. eine @αφε »ie biefe »erlangt i)at ... vE: 
απφ l^at ηοφ ... gcforbert. 

11. B:2)a«2öort. dW.vE: ®ie (Sαφe, tt)eίφe ... 
B.dW.vE: ju fφtt)cr. dW.vE: beren SBo^nung niφt 
unter b. iW. i% B: bei feinem Sίcifφ i^. 

4* 



52 (2,12-23.) 



Daniel. 



II. 



Wtegis somnium ejusqueper Oanielem indicatto et interpretatio» 



*^ T6t8 6 βασιλεύς εν ΰ^νμφ nal ogyfj 
εϊπεν άπολ^σαι πάντας τονς σοφονς Βαβν- 
Χώνος. ^^ Και το δόγμα ίξηλϋ-εν, καΐ οί 
σοφοί anentsivopto' παϊ έζητηααν /ίανιηΧ κ«ί 
τονς φίλους ανιόν άνελεΐν. 

^^ Τότε Δανιήλ άπεκρί&η βονλην και γνοό- 
μψ τφ ./4ριώχ τφ άρχιμαγείρ^> τον βασιλέως^ 
ος i^ijX&€v άνελεΐν τους σοφούς Βαβυλώνος. 
^^ Και επνν&άνετο αυτοϋ λέγουν Αρ^ναν του 
βασιλέως,, περϊ τίνος ίξηλϋ-εν ή γνώμη ?] 
αναιδής αντη ix προςωπον τον βασιλίως; 
Έγνώρισεν δε το ρήμα Άριώχ τφ Δανιήλ. 
*^Λα/ είςηλ&εν /Δανιήλ και ηξίωοεν άπη τον 
βασιλέως J όπως χρόνον δω αντώ^ και την 
σνγκρισιν αντον άπαγγείλ]] τφ βασιλεϊ. 



*' ΚαΙ είςηλ&εν /ίαηήλ εις τον οίκον αυ- 
τόν , καϊ τφ Avavic^ και τφ Μισαηλ κα) τφ 
ΆζαρΙα τοις φίλοις αντον το ρήμα εγνωρισεν. 
^^ ΚαΙ οίκτιρμους ^ζητονν παρά τον &εον 
του ονρανον νπερ τον μνατηρίον τοντον, 
όπως μη άπολωνται /ίανιηλ καϊ οί φίλοι 
αυτοΰ μετά των επίλοιπων σοφών Βαβν- 
λώνος. 

*^ Τότε τφ /άανιηλ εν οράματι της ννκτος 
το μνστήριον απεκαλύφθη. Καϊ ηνλόγησεν τον 
Θεον τον ονρανον /Δανιήλ "^^ καϊ είπεν Είη το 
όνομα του θεον ενλογημενον άπο τον αιώνος 
και εως τον αιώνος^ ότι η σοφία κα\ η σννεσις 
καϊ η ίσχνς αντον εστίν. "^^Και αντος άλλοιοΐ 
καιρονς και χρόvovςJ κα&ιστφ βασιλείς καΐ 
μείϊιστ^, διδονς σοφίαν τοις σοφοΐς καϊ φρό• 
νησιν τοις ειδόσιν σννεσιν. 22 ^ύτος αποκα- 
λύπτει βαθέα καϊ άπόκρνφα, γινώσκων τα 
έν τφ σκότει, και το φως μετ αντον εστίν. 
^^Σοί^ 6 ϋ-εος των πατέρων μον, εξομολο- 
γούμαι καϊ αινώ, ότι σοφίαν καϊ δύναμιν 
εδωκάς μοι, κα\ ννν έγνώρισάς μοι α ηξιω• 



12. Xf (ρ. ϋ-νμ^) πολλώ. EFXf (ρ.οργγι) πολλγι. 
13. Β(Α^?): άηίκτέννηντο. 14. Β: εζηλ&. άναιρίΐν. 
15. Β* Και επννθ-. αι<τ5 Χίγ. (AEFXt) et αύτη 
(AFXf ) ... ^Εγν. δε 6ΐ4ριώχ το q. τω J. Α* : βασιλΰ 
{JaviTJl Α2Β). 16. Β: Καϊ J. (* ηςηλ&ιν και, f ΑΕ 
FX) ήξίο)σί τον βασιλέα ο/τοίς ... άναγγίλτι• 17. ΕΧ: 
Άζαρ, κ. τώ Μισ. 18. Bf (ρ. οηοχ:) αν {* ΑΕΧ), 
19. Α» : Το) όε (Τότι τω Χ^Β). Β: ίνλόγ. 20. Β* κ, 
η ισχύς (AFXt). 23*. EX: Σύ 6 &. τ. πατ. ημο>ν 
ίίομ. Χ (pro diiv.) σννισιν. Α^Β: (ίέίίωκας (cd. Α'Ε 
FX). h*viv. 



vbtipn^ ii<*'t]^sm nfesa i^mi (^"^2 13 

> Λ ί '- : • IT - • - ί !-:•.• JT τ : ιν τ 

: nbapnnb N^ii'nnnn b^ί'«3^ irn^ 

IT τ ι : : • : • ». : - : j- • ιτ ν t 

D3?ö^i ^ίD5? h-^nn bi^^ia^ i^ni^s u 

•• : JT •• • -: •• • IT ' • J" . •• 

pSD ^T Ksb^ ^ϊτ ί^ϊ'Π2ΐ:-η'Ί Ti'i'^nsb 

ί j- : '< AT : - j• IT - τ - - I : - Ί 

- τ : J"T. 1•* τ ν • - i τ τ •- : 

n^-b^? w^isb^-'^T iiü'^büi 'Tii^"i>5b 

iT - r:- I• JT•- ! :-: 

' •j-v: xr : - jt't: ι • ^τ : : - : , -'τ τ 

^•• 'JT : I" • IT : I \. : - /- τ : • 

pib-iDD'^ ιητ ^n ^^hii-rß ^^"2^ bs? 

•• I • : • » JT : •< \T : - I • jt : ν 

: i^sb^b rr^innb χτώΒ!) 

IT : - 'r JT τ -: r : ιτ : • 

τ : — 2 r : A""~i J" '- ' ν • IT ' • >- :"• 

jrnin liinbO ^trran ϊτ^ίτ^ί b^^üä'^'/^ 

|- Jt '. ' ' κ '. - 'ff i — :|- s" τ 1* 

^^ΧϊΧύ rnbfci bip-iti wyah rbnni is 

τ - : JT ν: τ τ: I • •• : • : ' •-:!-: 

h^^y^ ι^πηίϊτ^ ^ίb ^n nD^r i^Tvba? 

j" • IT F : 1 : <T j• AT : ιτ τ 

IV τ y. ' - yf i . . : - : 

jT τ VT ^ r I• JT : ••• : /r• • ιτ 1 ' • - ν: 

x^i^mi^ nbsb tiis b^5''^^ ^'^^ί ^b^ 

IT - : η ν: ι•.• ' ν τ •• • ιτ J • - ν: α• -J 

'^η ΠΏώ xinb nbsn bi^^^T nD5? = 

«• <•• : •• ν: IV - τ : ^ •• • IT <•• τ 

.siDb^^-is^n ?i^b3?-v^ Ή^^Ώ fr^»"^bx 

AT 1 IT - : IT : IT » • Τ - τ : τ τ ν: 

ι• y r VT : .• «JT : : τ $• 

)••:-: τ - : • : τ - ιτ • <••:-: : 

τ : : τ <•• τ ' Α• ί ~ u•• τ : ' ν : - 

7 IT • !•• :ιτ : VT : : - Ι • • - : 

ΠΏ i?r snnnDn^ snp'^ria? ^ba 

JT - τ AT τ : - : ιτ ' τ ι• -: r* τ 

IjT ^ I" : /•• • VT : τ -: |- 

^n nbw^ πζώ'Ώ^ x^rinn '^nnns nbii 

s• τ -: - - : <:•• : • r ιτ -: jt •.•: 

i:pds] '^b rrnn*^ ί^ηΊ^ΠΑ^ ^n^sn 

1<- : Α• : : j- : ντ : : ντ : : τ 

V. 16. Ü5)31 δ<"3:: ν. 17. Π5ηΧ3 ΠΠΟ 
ν. 22. 'ρ ίΛ'ΙΐΠίΊ 

12. Vorüber to. ^. .^. j., u. crgrimmete feijr. 

!3. dVV: ©ifi^. vE: c^ cvging bcr 53efei)i. 

14. cnigcflttctc 3D. mit oernünftiflcm SÄoti) 9lr,, 
bem XrabantenhnuiJtmaun. B: brad^te J). einen 91. 
u. @ui achten cai bei ... dW: δΐίδ^αηη enviebcrU 2) 



^anieL 



(2,12—23.) 53 



SDaS Urt^eil gegen hic S&eifeit« SDanteU UnnUtttn, @e{t$t be^ Staats u, ü^o3))retfung* II• 



12 Φα tüarb ber Äbnig fe^r jorntg, unb 
Befahl aUe 2Beifen ju 33abel umju6rin« 

ISgcn. *Unb baS Urti^eil ging οιιδ, ba^ 
man bic SGßeifm töDten foUte; unb Φα* 
niel fammt feinen ©efetlen warb αηφ ge* 
[ηφί, ba§ man fte tbbtete. 

14 Φα üerna^m 5)aniei [οίφββ Urti)eii 
unb 8efei>i öon Οίποφ, bem ober^en 
Oiic^ter bcö Jtönigö, χ\ίύφη auögog, ju 

15t5t>ten bie 2Beifen ju 33o6eI. *Unb er 
fing an unb ίprαφ gu beö Jlönigg 3Sogt 
^rioφ: 2Öarum ijt fo ein firengeg Ur- 
t^eil iiom «Könige ausgegangen? Unb 

16QIrioφ jeigte eö bem Daniel an. *Φα 
ging Φαηίεί hinauf unb hat ben ÄiJnig, 
bag er i^m i^rrtjt gäbe, bamit er bie i£)eu* 
tung bem Jlönige fagen m5φte. 

17 Unb 2)aniel ging ^eim unb geigte fol* 
φe8 an feinen ©efeUen, φαηαη^α, 3J2ifaei 

18unD ^farja, *baf fie ©Ott ijom «§im* 
mel um ©nabe bäten folφeg verborgenen 
®ing0 falben, bamit Φαηΐβί unb feine 
©efetten niφt fammt ben anbern QBeifen 
ju 33abei umfämen. 

19 Φα trarb Φαniel foίφeδ verborgene 
Φing burφ ein ©efiφt beS 9'ϊαφt8 geof* 
fenbart. Φαrüber lobte Φαniel ben ©Ott 

20 vom »öimmei, *flng an unb fi3rαφ : ©eio* 
bet fei ber Ulanu ©otteS von (Swigfeit gu 
(Swigfeit, benn fein ijl beibeö 5ÖeiS^eit 

21 unb^Stärfe! *(Sränbert3fit unb6tunbe, 
er fe|i Könige ah nnl• fe^t Könige ein, 
er gibt ben 5Gßeifen ii)re 5Gßeiö^eit unb 

22 ben QSerjlänbigen i^ren 23erfianb. * Sr 
offenbaret, tvaS tief unb verborgen ifl; er 
m\% tvaö in fjinflernig liegt, benn bei 

23 i^m ijl eitel Siφt. * 3Φ banfe bir unb 
lobe biφ, ©Ott meiner 53äter, ba^ du 
mir SCÖeiö^eit unb «Stärfe verlei^eft, unb 
ie|t geoffenbaret i^aft, barum unr biφ 



Quo audilo rex in furore et in 12 
ira magna praecepit, ut perirent 
omnes sapientes Babylonis. *Etl3 
egressa sententia sapientes interficie• 
bantur; quaerebanlurque Daniel et 
socii ejus, ut perirent. 

Tunc Daniel requisivil de lege 14 
T.24. atque sententia ab Arioch principe 
mililiae regis, qui egressus fuerat 
ad interiiciendos sapientes Babylonis. 
*Et interrogavit eum, qui a rege 15 
poteslalem acceperat, quam ob cau• 
sam tam crudeiis sententia a facie 
regis esset egressa. Cum ergo rem 
indicasset Arioch Danieli, * Daniel 16 
ingressus rogavit regem, ut lempus 
daret sibi ad solutionem indicandam 
regi. 

Et ingressus est domum suam, 17 
Ananiaeque et Misaeli et Azariae, 
sociis suis, indicavit negotium, *utl8 
Etr.i 2. quaererent misericordiam a facie Dei 
coeli super sacramento isto, et non 
perirent Daniel et socii ejus cum ce- 
leris sapientibus Babylonis. 

Tunc Danieli mysteriura per vi- 19 
sionem nocte revelatum est. Et 
benedixit Daniel Deum coeli, *et20 
locutus ait: Sit nomen Domini 
benedictum a saeculo et usque in 
job.ii,i3. saeculum! quia sapienlia et forlitudo 
7,.i5.ism.-i, gjjjg gyjj|_^ *£^ jpgg mutat tempora2l 
^TiiVu' 6^ aetates, transfert regna atque con- 
slituit, dat sapientiam sapientibus, 
et scientiam intelligentibus discipli- 
icor.'.i 10.4 "^1^1• * ^P^^ revelat profunda et 22 
p. t% u. abscondita, et novit in tenebris con- 
iTmMe. Statuta, et lux cum eo est. * Tibi, 23 
j*c.i,i7 [)g,jg pairum nostrorum, confiteor 
teque laudo, quia sapientiam et for- 
titudinem dedisti mihi, et nunc oslen• 



V.30. 



20.Ü.L: beibeSB. 22.A.A: imSinjienü^! 23. S: patr. meorum. 



mit ißcrj^anb u. @(η|χφί. Β: Dbetftcn berXrabanten. 
vE: Seibtt)dci)e. dW: νδφαφίφίει? 

Ιδ. B.vE: i8efe^töi)aber. dW: ®io§beamien. 
B: Da« Urt^. vom ^. fo eilig ? dW: 2Βομι Daö jlvenge 
®efe^ ... vE: bcr i)avte 33efc^t. 

16. B.dW.A: hinein. vE: ^in. B.A: Sät (ju 
\a)tnUn). 

17. B.dW.A: in fein Jpau«. vE: feine SBo^nung 
iurücf. 



18. bin ®. hei ^intmeli, B: Von bem ... ©arm? 
^erjigfeit erbitten möφten. dW.A: erfie^ieten. dW. 
vE.A: ©ebcimniffeö. d W: fie nia^t ... umbrάφίen. 

19. dW: in einem ®. ber ίΛαφί. vE: ηάφίΐίφεη. 

20. bcöJg»immeIö. vE.A: ijl bieSÖ-u. (bif)a)^αφr. 

21. B.vE: bie Seiten u. (bie) (Stunben. A: bie 
3eitalter! 

22. bti ibm rooijnct bad δίφί. dW.vE.A: (ent- 
(;üaet) bad Χίφ u. «evb. 



54 (2,24-31.) 



JDanieL 



II. 



Hegis somnium ejtisque per Danielem indicatio et interpretaiio• 



ααμεν παρά, aov, aal το όραμα τον βασιλέως 
έγνώρισάς μοι, 

^^ Kai ηλ&εν Δανιήλ προς '^4ριώχ, ον 
ΗατέστηοΒν 6 βασιλεύς απολεσαι τους σοφονς 
Βαβνλώνος, καΐ εϊπεν αντφ' Τους σοφονς 
Βαβυλώνας μη άπολέσης, είςάγαγε δέ με έν- 
οότζιον τον βασιλέως, nal την σνγχρισιν τφ 
βασίΧεΐ άναγγελώ, ^^ Τότε *^ριώχ εν σπονδή 
ειςηγαγεν τον /Δανιήλ ενώπιον τον βασιλέως 
nal εΊπεν αντφ' Ενρηκα άνδρα εκ των νιων 
της αιχμαλωσίας της ^Ιονδαίας, οςτις το σνγ- 
κρίμα τφ βασιλεΐ άναγγελεΐ, ^β /i^gj^ ^;^. 
εκρί&η 6 βασιλενς και εΊπεν τφ /Ιανιήλ, ου 
το όνομα Βαλτάσαρ' Ει δννασαί μοι άναγ- 
γεΐλαι το εννπνιον ο ϊδον, καΐ την σνγκρισιν 
αντον; ^^ ΚαΙ άπεκρί&η /Ιανιηλ ενώπιον 
του βασιλέως καΐ εϊπεν Το μνστηριον ο 6 
βασιλενς επερωτά ονκ εστίν σοφών, μάγων, 
έπαοιδών, γαζαρηνών, άναγγεΐλαι τω βασιλεΐ' 
^^ αλλ* εστίν 6 &εος έν ονρανφ άποκαλϋπτων 
μυστήρια, και εγνώρισεν τφ βασιλεΐ Ναβον• 
χοδονόσορ α δει γενέσ&αι επ εσχάτων των 
ημερών. Το εννπνιον σον και αϊ οράσεις της 
κεφαλής σου επι της κοίτης σον τοντό εστίν 
^^ Συ βασιλεν ε&εώρεις' οί διαλογισμοί σου 
έπΙ τ,ης κοίτης σου άνέβησαν, τί δει γενέσ&αι 
μετά ταντα' και ο άποκαλνπτων μνστηρια 
εγνώρισεν σοι α δει γενέσ&αι. ^^ ΚαΙ έμοι 
ουκ εν σοφία τγ] ονσγι έν έμοι πάρα πάντας 
τονς ζώντας το μνστηριον τούτο απεκαλύφθη, 
αλλ' ένεκεν τον την σνγκρισιν τφ βασιλεΐ 
γνωρίσαι. Ινα τους διαλογισμούς της καρδίας 
σον γνφς, 

^* Σν βασιλεν έϋεώρεις, και ίδον είκών 
μία, μεγάλη η είκών εκείνη, και ή πρόςοψις 
αντής νπερφερης, εστώσα προ προςώπον σον, 



24. Xf (ρ. Και) {ν&έως et (ρ. σνγκ^.) τ« οράμα- 



τος. 



26. ΑΙ : Βαρτάσαρ (saepe ; Βαλτ. Α^Β) ... * 6 ϊδον 
(A2Bt; EFX: ο «dor). 

28. Β: αλλ' ^ εστί &ίός. 

29. Β* Σν (AEFXf) et ε&ίωρ. (Af). 

30. Bf (ρ. pr. εμοΙ) άε. X^* τ5το (A^Bf)• 
3t. A^: ον<»ς• {πρόςοψίζ A-B; EX: δψίς). 



,- . |. » τ • Τ j•• : r . - : - ι 

τ IT : - ι er . - 

? :- - j- •••IT τ : '^j-l; '^ τ 

Λ*.• τ j•• • - : VT τ I : τ : - j• - •< 

τ : - JT τ; • : •• τ •• : - 

iridis ι^'τίί :ΝϊΐΠίί >i3!D^b ^ί'^ώBi]ί^^ 

1 : - I •<-•.•: |•. — : >τ : - : ^ ιτ : • 

Λτ ί - JT'T." ν • IT : j" : " τ τ : : • : 

Ι • - : - <- : - ι• •• — : ij•• : 

^^3bΏb ^^'nώö ^^^τ η^ιή•^ ^η i^n^ib^ ^33 

JJ J - : VT ί • r ί j• τ IT <•• : 

•• • IT : j- τ : τ : - <•• τ |- : 

bns 'π^n^^5n is^^tü^bs πΐ2ώ ^"i 

■^ •• τ ι JT • - Λ- - • ^ •• y '' '• 

:?ΐΊώ£)?ι ηηπ-η snpn '^Dnrninb 

ι•• : • ν -: ι• J7 : ••• • -j- '•. τ ι 'ί 

TT Α- τ : κτ ' - jt't; ν • ιτ s"t 

rsDώ^ί γΏ'^^η xb ^kin jj^sb^-'^^ 

Ι • : IT ι j• • - ST "Τ JT : - r 

:i^3bübn''innb rbrD*^ V^^^r^t^"^!^ 

I • τ J" τ τ- : • <τν: - • - : 



V••.•: IV »• VT -•.•:- ι : τ 



1 ντ " )'• : ν : 7 τ : ν ατ - ι j• -: |- ί 

^ίΞ>bn hm^ i^^ri nDn tinsüän-b^^^o 

τ : - ' ' -Γ ' ;τ : '(.τ : : • 

r -JT ' • : »JT : : • - 1 τ : - 

Ut : I VT- IT s" τ : λτ : j--: r ν •.•:!•.• 

-^n hn:Dnn i^b rr:^^ :sniib ^n-n^ ^ 

I• τ : τ : <τ ^ τ—:/- |•• ν: ι•.• ι• τ 

'^b•^ HDI ίίΤΊ i^i'i'n-bs-in ^3 ^Τ]"^^ 

j••.•: vT : ^T τ τ- - τ 1 • • J- ' 

iisb'ab ίί"ΐώε ^"ΐ ηΊηη-ΐ3? ihb ^b 

JT ^ - ^ τ : • ^• - : • - 1 •• τ λ 

:5?nDri ηηηΐ? ''Di^:^'"!'] ]^^^χ^\^) 
fibi^i h*^in ητη li^sbn nnDii 31 

-: r τ : - — ί <- τ '''•." ί : j" 

ηντι ηΊ ρι mb'2, 5<4irj ηπ obs 

j•• . : -j- h" • τ : - • - - j" : 

V. 24. p"n2 i<"33 ib. nnsjn «"an 

V. 25. y^pn ί<"33 V. 26. '^ 'ni^'' 

V. 29. 'n ^ιη^ι ib. '1 Ίΐη'ΐ ib. uji'in &<"3a 

V. 31. 'n 'n'^n'^ 



23. ^enn bu ^aft ... 

24. ®eri)olbett .♦. fam «. iptad}. B.dW: l^inein. 
B: bcn bcr ^. gefegt i)atte. dW: vevovbnet. vE: ha 
auftragt. B: 2)u mihfi ... 

25. 3φ ^abe <£tnen gef. B: dnetl ^am Von ben 



^anieU 



(2,24—31.) 55 



Daniel tiorbem Könige* ^a$t)etBotdne^tng^ur$®ott ^ie Deutung be§3ufitttfttgem II• 



31 



gebeten f^aUn, ne^mltφ bu l^afl unö Μ 
StWiQ^ Sac^e geoffenBart. 

24 Φα ging SDaniel hinauf ju 5ίποφ, 
ber öom itbnige 33efe^l :^atte, bie 2ÖeU 
fen ju 95aBei urnjubringeit; unb [:^ταφ 
μι i:^m dfo: 5)u foHjt bie Seifen ju 
S3abel nii^t umbringen, fonbern füiire 
miφ hinauf jum Äbnige, ίφ tritt bem 

25Jt5nige bie Deutung fagen. *Οίποφ 
brαφte Daniel eilenb^ hinauf tjor ben 
Jlönig unb [^ταφ ju i^m alfo: @0 
i^ einer gefunben unter ben ©efangenen 
auö 3uba, ber bem Könige bie Deutung 

26 fagen fann. *^n ^iJnig antwortete 
unb f^rαφ ju Daniel, ben fie 33eitfa§ar 
^ie^en: ^ijl bu, ber mir ben $raum, 
ben iφ gefe^en ^a6e, unb feine Deutung 

27 geigen fann? * Daniel fing an i)or bem 
Könige unb fprαφ: Φαδ verborgene 
iDing, baö ber Ä5nig forbert tjon ben 
Seifen, ©ele^^rten, @ternfe^ern unb 
Sa^rfagern, ^e^et in i^rem 33ermbgen 

28niφt, bem Jtbnige ju fagen; * fonbern 
®ott üom «§immei, ber fann verborgene 
^inge offenbaren, ber ^at bem Ä5nige 
Silebucabnejar angezeigt, η?αδ in fünfti* 
gen ^uUn gefφe^en fott. 2)ein ilraum 
unb bein ®efίφt, ba bu fφliefefl, fam 

29ba'^er: *Φη ^bnig bαφtefi auf beinern 
33ette, njie eö boφ ^ernαφ ge^^en tüürbe; 
unb ber, fo verborgene iDinge offenbart, 
^at bir angezeigt, tüie eS ge:§en tverbe. 

30*@o ifl mir foίφeδ verborgene iDing 
geoffenbart niφt burφ meine 2Öei8^eit, 
αΐδ n?äre fie größer benn atter, bie ba 

\- ieben, fonbern barum, ba§ bem Könige 

^ bie Deutung angegeigt rtiürbe, unb bu 
beineö ^erjeng ©ebanfen erfü^refl. 

Φη Ä5nig fa^efl, unb fie^e, ein fe^^r 
großen unb i)oi)t^ Q3ilb ftanb gegen bir, 

31. U.L: gtof u. ^^οφ 33. flunb. A.A: ^anb 
vor bir. 



gefangll^ Sßeggcfü^rten. dW.vE: unter (auö) b. 
©o^nen ber ©efanoenf^aft. 

26. B: 33ermagfi bu mir ju njiffcn ju t^un. dW: 
S3ift bu im(Stanbe... funb j^u ti). A: ®laub^ bubenn 
ϊυίτΠίφ ... ju fönnen? 

27. fordert, oertnögen feine ... 9SB. unb Sternf. 
bem Ä. ju fogen. dW.vE.A: ©ebeitunif. vE: gefor^i 
bcrti>at(l,20). 

28. im ^. Β: am legten ber Xaqe. dW: toai fein 
Wirb in ber Scige ber Seiten. vE; in nad^fommenben 



T.14. 



1.7. 



disti mihi, quae rogavimus te; quia 
sermonem regis aperuisti nobis. 

Post haec Daniel ingressus ad 24 
Arioch, quem constiluerat rex ut 
perderet sapientes Babylonis, sie ei 
locutus est: Sapientes Babylonis ne 
perdas! introduc me in conspectu 
regis, et solutlonem regi narrabo. 
* Tunc Arioch feslinus introduxit 25 
Danlelem ad regem et dixit ei: In• 
veni hominem de filiis transmigra- 
tionis Juda, qui solutlonem regi an• 
nunciet. * Respondit rex et dixit 26 
Danieli, cujus nomen erat Baltassar: 
Putasne, vere potes mihi indicare 
somnium, quod vidi, et interprela- 
tionem ejus? *El respondens Da- 27 
niel coram rege all: Mysterium, quod 
rex interrogat, sapientes, magi, arioli 
et aruspices nequeunt indicare regi; 
Gn.4M.4i, * ggjj gg^ jjpyg jjj ^QgjQ revelans 28 

mysteria, qui indicavit tibi, rex Na- 
buchodonosor, quae Ventura sunt in 
novissimis lemporibus. Somnium 
tuum et visiones capitis tui in cu• 
bili tuo hujuscemodi sunt: *Tu29 
rex cogitare coepisti in strato tuo, 
quid esset futurum post haec; et 
qui revelat mysteria, ostendit tibi 
quae Ventura sunt. * Mihi quoque 30 
non in sapientia, quae est in me 
plus quam in cunclis viventibus, sa- 
cramenlum hoc revelatum est, sed 
ut interpretatio regi manifesta fieret 
et cogitationes mentis tuae scires. 



Es.i7,13. 
Oan.2,11; 



T.22.Am.S, 
7. 



Tu rex videbas, et ecce quasi 31 
statua una grandis: statua illa magna 
et statura sublimis stabat contra te, 



29. S: stratu. 



ilagen. A: in ber legten Seit. 

29. betne^^αut>t^®eftφte...n>αr biefe». B.dW. 
vE.A; auf beinern Sager. B.dW.vE: 2)ir, ο Jlßnig, 
fliegen auf b. S. betne (bie) ©ebanfen auf. 

30. B.dW: (bie) Üö. bie in mir »die vor ailen Se? 
benbigen. vE: bie ίφ ettva ... vorauf l^ätte. 

31. elänjete aueneljmenb ... B: ein febr gr. S., 
baffelbe 33. »ar gr. u. fein ®Ianj Μοχίχφϊά^, ba« ... 
dW: ^οφ u. f. @l. auenchmenb, e« ji. vor bir ... 
vE: ?8tlbfauie ... ®ί. χοατ ^errliφ ... 



56 (2,32-41.) Daniel. 

1, J[, Megis eomnium ejusque per Danielem indicatio et interpretatio. 



Hat η ορασις αντής φοββρά. ^2 '// eixmvj ης 
η κεφαλή χρνσίου nadagoVy αΐ χπρες αοά το 
στή&ος χαι οι βραχίονες αντης άργυροι^ η 
κοιλία nal oi μηροί χαλκοί, ^^ αΐ κνήμαι 
σιδηραΐ^ οι πόδες μέρος μέν τι σιδηρούν, μέρος 
δέ τι οατράκινον. ^^*Ε&εώρεις εως ον έτμη&η 
λί&ος έξ ορονς άνεν χειρών, καΐ ίπάτα'ξεν τΐιν 
εικόνα εηΐ χους πόδας τους αιδηρονς και 
όστρακίνονς, καΐ έλέπτυνεν αυτούς εις τέλος. 
3δ Τότε έλεπτνν&ηηαν εις άπαξ 6 αίδηρος, το 
οστρακον, 6 χαλκός, 6 άργυρος, 6 χρυσός, και 
εγένοντο ώςεϊ κονιορτος άπο άλωνος ϋ-ερινης, 
και εξηρεν αυτά το πλήϋ^ος τον πνεύματος, 
καΐ τόπος ούχ ευρέ&η αυτοΐς' και 6 λί&ος ο 
πατάξας την εικόνα έγενή&η ορός μέγα, κα\ 
ίπληρωσεν πάσαν την γην. ^^Τοΰζό έστιν 

το ένΰπνιον, καί την σύγκρισιν αυτόν έροΰμεν 
ενώπιον τοΰ βασιλέως. 



^^ ^ν βασιλεν , βασιλεύς βασιλέων , φ 6 
ί}εός τοΰ ουρανού βασιλείαν ίσχνράν καΐ κρα- 
ταιαν και εντιμον εδωκεν ^^ έν παντϊ τόπφ 
οπού κατοικονσιν οι νίοΐ των άν&ρώπων, 
θηρία τε άγρον κα\ πετεινά τον ουρανού καϊ 
(χ&ύας της ΰ-αλάσσης εδωκεν έν τΐβ χειρί σου, 
καϊ κατέστησέν σε κνριον πάντων συ εΙ ή 
κεφαλή ή χρνσή. ^^ Και οπίσω σου άναστη- 
αεται βασιλεία έτερα ήττων σου ήτις εστίν 6 
άργυρος' και βασιλεία τρίτη η εστίν ο χαλκός, 
η κυριεύσει πάσης της γης. ^^ Καϊ βασιλεία 
τέταρτη εσται ισχυρά ώς ο σίδηρος' ον τρόπον 
ο σίδηρος λεπτυνει και δαμάζει πάντα, όντως 
πάντα λεπτννεΐ καϊ δαμάζει. ^* Κα\ ότι είδες 
τους πόδας και τους δακτύλους, μέρος μέν τι 

32. Β* Ή. Α2Β (pro κα^αζ>5 Α^ΕΡΧ) χρηστβ. 

33. Xf (ab in.) και et (ρ. πού.) αντης. ΑΡ•Β•\ (ρ. 
aiöti().)itai{kiX*). Χ* de. 

34.B*i(AEXt;X:ÖT«). Α^Β{^νοέτμτι&ηΑ^Χ) 
άτΐίσχίσ&η (EFX: άπίτμήθ^η). 

35. Β: το 6aT(j., ο aiö. Α^Β: tyivfto [εγένοντο 
Α* EFX). Χ: έζη(>. αυτας.,.ίΐκ. Ιγένίτο. FX: ίΐς ό^ος. 

38. FX(prüü;ra)£Vöi. Β* τ5. {k^'i)F\*Kai ιχ&. Ι 
τ^ς .'^αΑάσσ. (t Α2Β). | 

39. Β* ήτις έστ. 6 άργ. (Af; FX: η έστ. 6 αργ.). ' 
Α^Β: τρίτη ήτις (τρ. η A^FX). ' 

40. A2Bt (ρ. τ(τάρτη) W(A»FX*) FX: ioyy- 
ροτίρα. X'^h* (pr.) ό (A^YFXf) ... (pro alt. όαμά- 
ζίΐ) δαμάοΗ, 



N^iiin 3Ö nm-^n ?ιώί<Ί ^rh'i 

ß -: τ j- : ρ .... τ : - 

»• ι•• τ :- :_ • j ζ Ιλτ : j• • ν τ : 

iinD^ sni^Äi ^τΊε ^n \nipü5 : ώπ: 33 
τ\^\η ητπ ιφη "^^ 'i^mm Vns ^Τ34 

τ : --: J•• τ ' ιτ -: ι• ' ν : • •.• : - j- 

j . - . jT . } ... ... .,.^... j • . j. - 

^p-T ΐ':^>ί5 η^η ηριπ') ijiscn'iiib 
ί<δ03 liibnD ^ίbcn J^bnsD nins 

jT : - τ τ : τ : - τ : : - τ -: |- 

-i^b Ίηϊί-ρ:3ΐ ^^π^Ί ii^sn ^xd:i^ 

τ ν- -: τ ; τ 1 • <τ : 

JT : ρ JT : - : ' Α : j- : : • 

"bs r\Vfkm n^ i^iöb nin ^^bbsb 

τ ;τ : v-^ f : ν'~: τ : - : 

ΊΏίί3 ριηώεϊ) «bbn riDn : ίί^Ίί< 36 

j- •• ν : • τ : ν jt t ίτ : ~ 

: s^sbn-anp 

IT : - τ nr: 

tnh^ "^ϊτ ^^*DbΏ n't^ ^^sbn πη^ίί 3? 

JT •••: •< AT- ^ - '••• w Τ t - : :j- 

ί^Ίρ^ι sBpni liiDcn xn^iDb^ ^^12x0 

it't ρ JT '' r : -n : • .;τ : - τ - : 

^T τ -: •• ι: ' J* : IT -ι• τ : Ίτ ~ ί 

y τ • j- ^: τ - : Ι : <τ τ - •• 

VT •• : : j- ' Λ : τ : ' ντ : : - : 

•^ηπίί ^iDb'D a^pn n^ni^ :Nnm ^1:39 

ν τ: IT β : - »•; : ' τ : - ιτ -: r '* 

j• • τ: IT <τ τ ι• : : - »ατ • . ---: 

: - IT : - τ : ^- : • ί• τ τ : 

-bs ^ibT^M ηε^ρη s'inn s^3?"^ni 

•^ τ AT ? : - : \.T Ι• - )••■••= I•.• τ τ ^- : 

^hi büini ρηπΒ sbrns ^^t bip 
pnr\ rbs-bs :j?3?in-^^ ^^bτ1Mϊl 

Γ j• - > ν • τ ^- τ : Ρ VT : : - : 

τ τ : : ν : JT - : - τ : - -; r : - ι •• : 



V. 32. nnö3 ϊζ"3η ib. ωΐΛΤ i<"3n 
ν. 33. bis Ί 'Ίΐη'ΐ ib. πη£53 δ<"3α 

ν. 37. 'η "ΐ'^Π'^ 

ν. 38. 'ρ ΐ'ηη'ηη-ι ib. 'η 'η'^π"» 

ν. 39. V«p3 χ"3η ib. 'κ Ι'^η'' 

ib. ηχπ'ΐΐίη '^"ίρι δ<^η^^η n-^ns κ"3 

ν. /ιθ. 'ρ ηχ^'ΐη'ΐ 

31. «nb TOor ... Β: u. f. §tn feigen iüar tx\a)x. vE: 
für^terita. 

32. dW: 93vüfi. . B: Ruften. 

33. A: Xo\)\nti)on, 



^anteU 



(2,32-41.) 57 



^a^ fdiih aus @olb; '^ilhtt, ^r) tc* unl• htt aetmalmenbe ®tein« ^ie ^tet Mini^xti^t, II• 



32 ϊ)αδ war [φτίίίίφ anjufe^en. * iDcf« 
felbcn ^^ilbeö ^öaupt war öon feinem 
©olbe, feine 93rujl unb 5lrme waren 
oon Silber, fein 33αηφ unb l^enben wa* 

33 ren üon @rj, * feine <S^enfeI waren 
(Sifen, feine Süje waren eineö ^^^eilö 

34 (Sifen, unb eineg X^cilg 3:i;on. * Θοί* 
φεδ fa^cjl bu, big bag ein (Stein ^erab* 
gcriffen warb oi;ne »^änbe, ber fφlu9 
baö 33iib an feine gü^e, bie (Sifen unb 

35 3^^on waren, unb jermaimete fie. * Φα 
würben mit einanber jermalmet ba0 @ifen, 
Xi^on, dvi, Silber unb ®olb, unb würben 
wie Sipreu auf ber Sommertenne, unb ber 
3ßinb üerwebte fie, bag man fie nirgenbö 
me^r finben fonnte; ber Stein aber, ber 
baö Silb fφlu9, warb ein groger 33erg, 

36 ba§ er bie gan^e Seit füUete. * Φαδ 
ijl Der S^raum. 0iun wollen wir bie 
Deutung üor bem »Könige fagen. 

37 Φη, ,K5nig, bifl ein ^önig aller ^5* 
nige, bem ©Ott \)om «i^immel Jtbnigreiφ, 
aJίαφt, Stärfe unb @^re gegeben f)at, 

38* unb alles, ba Äeute wo^^nen, baju bie 
il^icre auf bem gelbe unb bie 33ögel 
unter Dem <§immel in beine »öänbe ge* 
geben, unb bir über aileS ©ewalt öerlie* 
^en ^at: bu bijl baö golbene «^au^t. 

39*9^αφ bir wirb ein anbereS ,Rönigreiφ 
auffommen, geringer benn beineS} bar* 
ηαφ baö britte Jt5nigrcίφ, baS ti)txn t|t, 
welφeδ wirb über alle Staube ^errfφen. 

40*Φαδ vierte wirb ^art fein wie (Sifen: 
benn gleiφwie @ifen atleö jermalmet 
unb gerfφlägt, ja wie ßifen aUeS §er= 
briφt, alfo wirb eS αηφ atleS jermaU 

41 men unb Jerbreφen. *3)a§ bu aber 
gefe^en i^a^ bie güge unb ä^i^m eineö 

35. Δ.Α: »ertoe^te fie. 38. ü.L: gülbene. 



34. B: ber in feinen Jpänbcn war, |χφ l^erabri^. 
dW: βφ ein St. Ιοβιί^ oijneSKenfc^enpnbe. 

35. B: »Oll ber S. dW.vE: ü. (ben) Sommerten> 
ncn. B: na^m jte meg , ba^ fein Drt für fte gefunben 
»urbe. dW: fü^reie eS fort, u. f. D. »arb bafür gef. 
vE: fo bap mon i^ren $ta^ ma)t fanb. B.dW.vE.A: 
jii einem gr. 93. B.dW.A: u. erfüilete bie g. (Srbe. 
vE: füllte ba6 g. Sanr>! 

36. feine Φ. 

37. Ä. ber ft. bem ber ®. beö s?. dW.vE.A. ber 
St. bev ^. Β: ba« Äönigr. vE.A: ba« ϋίήά), dW: 
^etrfc^aft, 2Ηαφί u. ©etoait u. ^errli^feit. 

38. B: überall, wo bieSWenfc^enfinter »., ^at er 



et intuitus ejus erat terribilis. * Hu• 32 
jus slaluae caput ex auro opliino 
erat, peclus aulem et brachia de 
argenlo, porro venter et femora ex 
aere, * libiae aulem l'erreae. pedum 33 
quaedam pars erat ferrea, quaedam 
aulem ficlilis. *Videbas ila, donec 34 
r.4n.'si<5. abscissus est lapis de monte sine 

Mt,.ii,44.Lc.*iianibus, et percussit slaluani in pe- 
'*^''"' dibus ejus ferreis et ficlilibus, et 

comminuit eos. * Tunc conlrila 35 
sunt parlier ferrum, lesla, aes, ar• 
genlum et auruni, et redacta quasi 

iSViH.Hw'' in favillam aeslivae areae, quae rapla 
'^♦^ sunt venlo, nullusque locus inventus 

E,.ir.,th.^,i.Q^^ eis; lapis aulem, qui percusserat 
slatuam, faclus est nions magnus et 
implevit universam lerram. *Hoc 36 

est somnium. Inlerprelalionem quo• 
que ejus dicemus coram le, rex! 

Tu rex regum es, et Deus coeli 37 
regnum et forliludinem et imperium 
et gioriam dedil tibi; * et omnia, in 38 
quibus habilanl ßlii hominum et be• 

jer.i«,6,2H, gjjyg ggj.j^ voiucres quoque coeli, 

dedil in manu lua, et sub dilione 
lua universa consliiuil: tu es ergo 
Caput aureum. * Et posl te con• 39 
surget regnum aliud minus le, ar- 
genleum; et regnum terlium aliud, 
aereum, quod imperabit universae 
terrae. *Et regnum quarlum eril40 
j„.i5^i2.P,.velul Ferrum: quomodo ferrum com- 
minuit el domal omnia, sie coni- 
minuet et conterel omnia haec. 
* Porro quia vidisli pedum et digi-4i 



I5..2(i,7; 
Dan. 1,18. 



4,19.3,18. 



CEs. 13,19. 47, 

3. 



5,19. 



2.9. 



34. Al.'^ de monte. 



bie %i). be« %eiOti ... er bat bid) jum ^evvfd)er über 
biefe alle gejieiit. dW: wo 2)Ίenfφcnf. w., ^bi^re ... 
bat er fte ...u.bίφ über fte α. ^.φ.οβηιαφί. B:beffen 
g. Jp. dW.vE.A: raö (ibr) ^. von ®olb. 

39. dW.vE.A: Oiei*. vE: entflcfif". fi^nei ... 
B.dW.A: aU bu. B: ein anbereö, baö britte. A: ans 
bere« bvitted. dW.vE: von (Srj. B.dW.vE.A: über 
bieganjc (Srbe. 

40. iened 'UÜti jerbr. dW: ein mtxtti. B.dW. 
vE: ftarf fein Wie (ba«) (S. B: fo Wirb e« glcid) bem 
(5., weld)e« aUc biefe 2)inge i\€ϊfφmettcrt, jcrm. u. 
i^tvia)m. dW: ja wie jerfd)metternbe« @. wirb ee jfi 
m^ kiUi ... v£: wie dn jermalnienbe« (5. 



58 (2,42—48.) 



Daniel• 



II• 



Hegis somnium ejunque per Oanielem indicatio et interpretatio. 



οστράχινον κεραμ^ον, μέρος δέ τι σιδηρούν, 
βασιλεία διτβρημένη εσται, και άπο της ρίζης 
της σιδηράς ίσται έν αντ^, ον τρόπον είδες τον 
σίδηρον άναμεμιγμένον τφ όστράκφ. ^-^ Κάϊ 
οι δάκτυλοι των ποδών μέρος μεν τι σιδη- 
ρούν, μέρος δε τι οστράκινον μέρος δε τι της 
βασιλείας εσται ίσχυρόν, καΐ απ αυτής εσται 
σνντριβόμενον. ^^"Οτι είδες τον σίδηρον ανα- 
μεμιγμένον τφ οστράκφ, συμμιγεΐς έσονται έν 
σπερματι άν&ρώπων , και ουκ 'έσονται προς- 
κολλώμενοι ούτος μετά τούτου, κα&ως 6 σί- 
δηρος ουκ άναμίγνυται τφ όστράκφ. ** Και 
εν ταϊς ημέραις των βασιλέων εκείνων άνα' 
στήσει 6 &εός του ουρανού βασιλείαν ήτις 
εις τον αιώνα ον διαφ&αρησεται, και ή βασι- 
λεία αυτόν λαφ ετε'ρφ ούχ υπολειφ&ησεται' 
λεπτυνεΐ δε και λικμησει πάσας τάς βασι- 
λείας, και αύτη άναστησεται εις τους αιώνας' 
^^ον τρόπον ί'δες, ότι από όρους ετμη&η 
λίϋος άνευ χειρών, και ελέπτννεν το όστρακον, 
τον σίδηρον, τόν χαλκόν, τόν άργυρον, τον 
χρυσόν. Ό &εός ό μέγας έγνώρισεν τφ βα- 
σιλεϊ α δει γενέσ&αι μετά ταύτα' xat άλη- 
ΰ^ινόν το ενΰπνιον, και πίστη η σΰγκρισις 
αυτού* 

*^ Τότε ο βασιλεύς Ναβουχοδονόσορ έπεσεν 
εηΐ προςωπον και τφ /ίανιηλ προςεκΰνησεν, 
και μαναά και ευωδιάς εΊπεν σπεΐσαι αύτφ» 
*'Ätt< άποκρι&ε)ς ό βασιλεύς ειπεν τφ Δα- 
νιήλ' Επ αλη&είας ό &εός υμών αυτός εστίν 
ϋεός ΰ^εών καΐ κύριος τών κυρίων κοίΐ βασι- 
λεύς τών βασιλέων, άποκαλύπτων μυστήρια, 
οτι εδυνή&ης άποκαλύψαι το μυστήριον τούτο. 
^^ ΚαΙ εμεγάλννεν ό βασιλεύς τόν Δανιήλ, 
και δόματα πολλά καΐ μεγάλα εδωκεν αν- 

41. Β* χεραμ. Xf (in f.) πηλΐνω. A^. Α*: tV 
(απ Α2Β). 43. Xf (ab in.) Kai et (p. οστρ.) τω 
πηλίνω. X^\: προςκολλωμίνος (-ωμίνοιΧ^Β). Α^Β 
(pro alt. τωόστ(>.Α*Χ) μίτάτβ όστράχβ. 44. (Α*?) 
ΕΧ (pro βασνλίων Α^Β) βασιλίΐών. Α^Β (pro τόν 
αιωναΑΐΧ)τ«ς αιώνας. Β*ίέ(Α1"Α2χ|). 45. Α^ Β: 
ι2δίς{ϊδί(; ΑΙ Χ). 46. A^FX: μαννά (μαναά Α2Β). 
Χ: ίνωόίαν. Α2χ-|• (ρ. ινωδ.) nai. 47. Β* των ανρ. 
κα* /δασ^ίνς (AFXf). A2Bt (β.άποκαλ.) ό (Α* Χ*; 
FX: κα*) ... ηόννάσ&ης (EFX: ηδννη&'ης). 48. Β; 
μεγάλα κ. πολλ. 



-^τ ^inasrp^i ηΐϊΐη m'^^s ^iDbti 

τ : : j• -l: τ λτ -ν:!•.• ντ : : ~ 

nisssi : ^ΤΏ ηοπ3 nnr^ ϊ^^τίβ 42 

τ : : ν : ιτ • h — : |- ν-τ : 'τ • : - 

ηρ ηοΓ! ]ΐη?Ώ^ bn? pnap x^jb^n 

«• • τ »• - j-v: IV τ : - <^l: 

<•!::- τ : — : j• : ιτ • : ;•••.*: ρ.• 

1 v:iv I ■»• :iT 5 • τ • Ij- -J r -τ : 

jT : I Ic : IT l^y:iv τ : τ τ -: j- : • 

ΠΊ^ηΏ !iib ί^^τΊδ η::-ίίη nsn-ös? 

JT - : - s• ' •• I : IT : - 

^1 bb^ ^''Ώ^ ^% h^P'' l^siii 

*• ^ - <T - : "t •.•: Μ : ' 

orb nh^^b^^ biinnn ü^b r^brb 

j- : τ ι - :• jTi'tjT: 

-bs ηοηι pw pnrntön nh i^nij 
: ^i«tib3?b Diipn ίί%ηι iihnDb^ i^bx 

IT - τ IT : h : V ζ TT : 't - I j" • 

•.••.•::♦ τ • j• τ : - -: ι* J" h r 

τ : : - fv •• - : I • - • jt r ' ν ••• 

nbi^ li^nmi ^ίδD^ ίίδοπ süäna 

JT ν: τ -: |- : jt : - ^ τ : - <τ τ : 

j••-: |- v.-v:iv r ντ τ : - : j- 

: ΠΊώδ ρ%-ΐΏη ^ίΏbπ n'^s^i jidt 

I • j• : τ ; • Α• : ν • ιτ t • '- 

bv^^'^D^b iisbn HDr :nb n!DDDb n^^i^? 

••• IT : τ : - "Τ 1" τ JT ~ : ν- -: 

ίί •.•: j I -;iT v: j• I: 1 • - τ : 

^^ ντΊ nbD>n ^Dbü ^ίΊΏϊ^ isnbi^ 

j. 1 Α• τ j" Τ : ' ν : - >•• τ ' -r τ ν: 

τ : - Ι • - ν: ιτ : jt τ ν : • : τ : •• : 

JN'^ato ^ηη^Ί ρη^ϊ) ^ίιη b^^,ü3;τb 

ν. 4 1 . bis 'ι ^"ini 

ν. 42. ηη&3 «"Da ib. bis 'ι ^'ΐηι 

ib. t]D"i<n nns ib. nnsn !}<"3:: 

V. 43. 'p ^'^^ 

V. 45. p"nn 6<"3n 

41. Xöpfertijott. B.vE: beö @. aSefiigfeit? dW: 
(Slarfe? (A: νυ. fein @runb »on (S. fein?) 

42. d W: jum 2;^cii hJ. b. δΊείφ jiarf [ein u. ti^dU 
jcrbrec^iic^. A: gel6reφliφ ! 

43. B: in menf(^li(^em @amen |ϊφ öcrmengcn ... 
Heben. dW.vE: ^i) »eϊmifφen im ®efφίeφte. vE: 



^anieU 



(2,42—48.) 59 



ΰα$ einige ^ontgm$« ^er ®ott uBer aUe (Bbtttt. ^anieB ^t^o^ung« 



II. 



il^eile Xi^on unb eineg i^^eilS (Stfen, bog 
njirb ein jcrt^cilteö ^Ιοπίο^ιφ fein, boφ 
tüirb i)on beS (Stfcnö 5Pfiftnjc barinnen 
bleiBen, tvic bu benn gcfe^en i)a^ (Sifen 

42 mit 5!:^on vermenget. *Unb ba§ bieß^^^n 
an feinen §üpen eineg %i^nU @ifen unb 
eincg ii^ciiö^i)on flnb, irirb e8 gum3!i>eii 
ein flarfeg unb §um ^i^eii ein fc^njaieg 

43 3Ϊ€!φ fein. *Unb ba^ bu gefe^en :^ajl @i* 
fen mit ίϊ^οη vermenget, n^erben fic ίΐφ 
ΐΌθί)\ ηαφ 3)ίenfφen=@eMüt unter einan* 
ber mengen, aber jle trerbcn boφ niφt an 
einanber galten, gίeiφtυie ^φ Öifen mit 

44 %i)on niφt mengen lägt. *^6er §ur 3^it 
folφer ^ίjnigreiφe unrb ®ott ^om »öim* 
mel ein Jlönigreiφ αufriφtcn, ba^ nim* 
merme^r jerjiöret tr>irb, unb fein ^önig- 
reiφ tiurb auf fein anbereS 33oif fommen : 
eä n?irb atle biefe JliJmgreiφe germaimen 
unb ^erflbren, aber e8 tüirb enήgliφ Blei^ 

45 Ben} *n3ie bu benn gefe'^en ^afl einen 
(Stein o^ne *§änbe öom 33erge l^erabge* 
riffen, ber baS ^ifen, Srj, ^i)on, (Silber 
unb ®olb jermaimet. Qllfo ^at ber große 
©Ott bem Jtbnige gezeigt, njie eS ^ernαφ 
ge^en tverbe} unb baS ifl genjif ber 
$raum, unb bie Deutung ifl reφt. 

46 Φα fiel ber ^5nig ^leBucabnejar auf 
fein Qlngefίφt unb \itUk an öor bem Φα* 
niei, unb Befahl, man foUte i^m 6peiö* 

47 oipfer unb 3lαuφo^fer tlmn. * Unb ber 
Äbnig anttt»ortete iDaniel unb fprαφ: 
@δ i^ fein QtOU^u, euer ®ott ifl ein 
®ott üBer atle ©btter, unb ein «§err 
über atle ^ijnige, ber ba fann t>erbor:= 
gene iDinge offenbaren} h?eii bu bieß 
verborgene 5)ing ^afl fbnnen offenba= 

48 ren. * Unb ber Äiinig er^iJ^ete iDantel, 
unb gab ibm große unb \)iele ®efφen' 

41.Ü.L: ein j^ert^ciietÄ. 46.ϋ.Ε:91άηφί 
o^fer. 48. Ü.L: gro^ unb üiel ®. 



lorum parlem testae figuli et parlera 
ferream, regnum divisum eril, quod 
tarnen de planlario ferri orietur, se- 
cundum quod vidisli Ferrum mislum 
lestae ex lulo. *El digilos pedum 42 
ex parte ferreos el ex parte ficliles: 
ex parte regnum erit solidum, et ex 
parte conlrilum. *Quod aulem vi- 43 
disti Ferrum mislum teslae ex luto, 
(11,17. commiscebunlur quidem humano se- 
mine, sed non adhaerebunt sibi, 
sicuti Ferrum misceri non potest 
testae. * In diebus aulem regnorum44 
illorum suscilabit Deus coeli regnum, 

7,27.Ebr.i2,quod in aelernum non dissipabilur, 
^^' et regnum ejus alteri populo non 

*^'"'•*®'** Iradelur: comminuet aulem et con- 
sumel universa regna haec, et ipsum 
stabil in aelernum; *secundum45 
quod vidisli, quod de monle abscis- 
^•^*• sus est lapis sine manibus, et com• 
minuit testam et Ferrum et aes et 
argenlum et aurum. Deus magnus 
oslendil regi, quae Ventura sunt 
postea; el verum est somnium, et 
fidelis inlerprelalio ejus. 

Tunc rex Nabuchodonosor cecidit46 
in Faciem suam el Danielem adoravit, 
Act.i*,i3. gj_ hoslias et incensum praecepil, 

ul sacrificarenl ei. *Loquens ergo 47 

Ex.i5,ii.PsTex ait Danieli: Vere, Deus vester 

|ftTm'6*i5.Deus deorum est el Dominus regum 

et revelans mysteria; quoniam tu 

potuisli aperire hoc sacramentum. 

* Tunc rex Danielem in sublime ex- 48 

^'^' tulit, et munera mulla el magna de- 



41. S: pari, testeam, 



mit einanber jufammcnl^angen. 

44. Röntge n>. ber &. bei J&. ... werben n>trb ... 
u. t>erntd)tcn. B: in bie (Strigfeiten. dW.vE.A: in 
(Stüigfeit. vE: untergeben. B: feinem α. 33. übertafs 
fen \υerbcn. dW.vE: u. beffen ^errfφαft feinem ... 
B.dW.vE.A: befielen. 

45. u, ge». ift ber Xr. (33. 34.) dW: flφcr ifl ... 
juöerlaffig feine Φ. vE: η?ιφΓ, unb ... B: 2). ijl 
toa^r^aftig. A: toa^r ifl b. Xx. u. i^φer f. ^üiUf 
Sung. 



46. dW: beugete ίίφ! Β: Iίcbί{φe 9^αuφc^fer. 
dW: 9Bof)ίgcrüφe. vE: ΟΙάηφεΓίυεΓ!. dW.vE: ju 
fpenben. 

47. ber ba o. Φ. offenbaret. B: (5β ijl hjal^r. dW: 
3n ©al^r^eii! vE: «ffia^r^ftig! ^^αί^χίιά). B.dVV. 
vE.A:ber (ein)®. bcr®öiter. dW.vE; u.berOffens 
barer ber ©el^eimniffe. 

48. dW.A: erfiob (ίιοφ). Β: mαφte grc^. vE; 
ernjied bem Φ. grope @t)re. dW.vE.A: »ietc (unb) 
gr.®. 



60 (2,49-3,6.) 



Daniel. 



ΙΙ• Hegis statua adorandaOanielisque et sociorum accusatio et in fornace servatio» 



τφ, και κατεστησεν αντον sm πάσης χωράς 
Βαβυλώνας καΐ άρχοντα ααχραηών κ α* επ\ 
πάντας τονς σοφούς Βαβνλώνος. ^^ΚαΙ Ja• 
νιηλ γιτησατο πάρα τον βασιλέως, κα\ κατ- 
έστησαν έπΙ τα έργα της χώρας Βαβυλώνας 
τον Σεδράκ, Μισακ καΐ Άβδεναγώ• καΐ 
/ίανιηλ ην iv τη ανλη τον βασιλέως, 

ΙΜΙ• Ετονς οκτωκαιδεκάτον ΝαβονχοΟο- 
νοσορ ο βααιλενς εποίησεν εικόνα χρνσήν, 
νιρος αντης πήχεων εξήκοντα^ ενρος αύτης 
πήχεων Ιξ, και έ'στησεν αντην εν πεδίφ /ίεειρι^ 
έν χωρά Βαβυλώνας. 2 ^^^ άπέστειλεν σνν- 
αγαγεΐν τονς νπάτονς και τονς στρατηγονς 
καΐ τονς τοπαρχας^ ηγονμένονς και τνράννονς 
και τονς έπ ίξουσιών και πάντας τονς άρ- 
χοντας των χωρών y ελϋεΐν εις τον εγκαινισμον 
της εικόνος ης εστηαεν Ναβονχοδονόσορ ό 
βασιλεύς. ^ ΚαΙ σννήχΟησαν οι τοπάρχαι^ 
νπατοι, στρατηγοί, ηγούμενοι, τύραννοι με- 
γάλοι, οι ίπ έζονσιών και πάντες οι άρχοντες 
των χωρών εις τον εγκαινισμον της εικόνος 
ης εστηαεν Ναβονχοδονόσορ ό βασιλεύς' καΐ 
είστηκεισαν ενώπιον της εικόνος ης εστησεν 
Ναβονχοδονόσορ. ^ Και 6 κηρνξ εβόα εν 
ίσχύι' 'Ύμϊν λέγεται, ε&νη, λαοί, φνλαί, 
γλώσσαι' ^ Ηι αν ώρα άκούσητε της φωνής 
της σάλπιγγας συριγγός τε καΐ κιϋάρας 
σαμβνκης τε και ψαλτηρίαν και συμφωνίας 
καΐ παντού γένους μουσικών, πίπτοντες προς- 
κννεΐτε τη είκόνι τη χρνση η εστησεν Να- 
βουχοδονόσαρ 6 βασιλεύς. ^ Και ος αν μη 
πεσών προςκννηαη , αύτη τη ώρα ίμβλη&ήσε- 
ται εις την κάμινον τον πνρος την καιομένην. 



48. Β* (ult.) και. 

49. Α2Β: Μισάχ. Α^ΕΧ* (penult.) καί(Α2Β|). 
Subscr. capitis: Α:*'Οξ>ασ*ς• /. 

Inscr. capitis : λ:"Ορασίς d' (usque ad vs. 30.). 

1 . AI * ό βασ. (A2Bt). X: xcti ίυ^^ος. EFX: Jf7j(ja. 

2. Xf (a. άπέστ.) Ναββχηδονόσορ 6 ßaaiXtixi et 
(a. τος νπάτ.) πύντας. FX* (alt. et tert.) τ«ς. 
A^B (pro τον έγχ. Α* [falso άγχαινισμόν] Χ) τα 
εγκαίνια. Β* ης εστ. Ν. 6 β. (AEEXf). 

3. FX* μιγάλοι οΐ. Xf (ρ. χο)()θ)ν) τβ έλ&ίΐν. 
Af (ρ. βασιλίνς) Kai σννηχ&ησαν οί τοπά^χαι (Β 
rell.*) Β* (alt.) ης ^at.Naß.{AEFX-f parum iuter 
se diversi). 

4. Β: kiytxai λαοΐς (*εΘνη, AEFXf), φνλαί, γλ. 
(Α2: λΐγ., ίθνη, λαοίς [λαοί A^FXJ, φ., γλ.). 

5. Β* (bis) της et χα« σνμφων. (AEFXf). 

6. Αΐ*π«σών(Α2Β|). 



Γ.• τ j" • - "^ τ "^ ν- J • : • - ί "^Λν τ 

"^^- . - τ : - ι • jT : •• • IT : 

1 Γ : - : "^ ν τ j- • : •< τ : ι• -: 

:^ί^V/3 ::?ηη2 W'':^^^ iw ^η3?ι 'πώ'^Ώ 

IT : - >- : • Γ••ιτ: λ: ϋ••-:|- 'ν- •• 

'^^ obs hn^ ^ik)2 nSDiD^nD III. 

1* j•• : — : ^ τ : - j- V : - ι : 

ym »^;nE> yr\xa ^m hm^ nrri 

κ-•:• τ j-i: • : .. ι. -.• ^. 

- : τ ; - j- V : - I : i•.• τ 

ii^D^D ^ί*•Dδn^ώπ^ίb • üäDD^b 

JT - : • τ - : : - : : r j- : • ; 

ίίηηητ ii^iiniD» &ητ•^Ί^χ N^nins^i 

τ - : IT : <τ - : IT : τ - :ιτ t --: τ τ -: |- 

•• •• : KT τ ι• .• j- : • "^ \. : •• τ : • 

j- V : - I : V••-: r τ : - j- •.. -: j- 

τ -::-:--: Ι • : - : ι• » • - •• ιτ •• - 

τ - : IT : JT - :ιτ : — ; τ τ -; |- jt - : • 

sn3^TO "^Diübüi bbi N^ns:n η^^ί^Τϊ^ 

τ τ ι• : j•" : • : •• τ : • τ - : ιτ : 

j- •.• ; - ι : \••-: >• τ : - j- •.. -ΐ|- 

D^pn ^n HtVi bnpb v^?5pi xsb^o 

V••—; I• τ : - j"l:iT ' • :»τ : at ί ~ 

' < : •Λτ : j-'T VT π .• ^ |- V : - ι : 

τ τ • : IT" IT • : κτ - ••. τ - : - Ι • : ιτ 

^rr^pi-itüia i<:np . bp ι^ί^^^ώη-^^η 

τ Ι• ' ; - ντ :»■* 'jt Ι : : • ι• 

τ : j : ί • : : - : <τ : - : Ι- 

Db:sb iTOoni i^bsn isin^T *^dt bbi 

•.• jv : I :.••:!<:• at τ : j•• : \ ί 

IT : ~ )- V : - I : y•-: >• τ -; |- 

χη5?ώ-Π3 ι-ο-Ί bs^ ^ib-^nf-in!] β 

JT : r - «Κ•. : • ί ν • ^T .• ' ~ 

IT •• '•ιτ σ ι y - ι : •• : : • 

ν. 2. ΙΤΊΛΊ ί<"33 

V. 3. na^ '5η i<"Dn ib. uji^n '^r\ ί<"3η 

ib. 'ρ '■ρΏ'^νΐ ib. ρ"π2 i<"33 

ν. 5. '^ 'ΐ'^π"! ib. "i-Tiiin 'π δ<"3η 

ν. 6. nns Cjünn i<"3n ib. !ί<η^ρι 'ii53> 



48. bte g. Sanbfcbaft 93. u. }um ob. 33orfteI)er. 

vE: (Statif)aUcr über bie g. ^rovinj ^. dW.vE: 
Dbcr\?orfie()er. 

ill. tiber bic ®cfcl)äfte ber Conbfdjoft 33. B: SSe; 
bicnung. dW: u. er \jcrorbncte über bie iöertüol* 
tunfl ... vE: bie iBertt). ber ^^roüinji 93. bem ... über* 



^ant^I« 



(2,49—3,6.) 61 



©αδ öolbne föilb uttb feine SSciSung» ©er Söefe$l baS S5ilb ftttguBetett. II. 



U, unb mαφte i^n jum Sürjien uUx 
bae ganjc Sanb ju 33abei, unb fe^te ii)n 
jum Dberjtcn über aüe SCßeifen ju Q5a* 
49 bei. *Unb Daniel iiat öom Jtbnige, 
bag er über bie Sαnbfφαfteπ ju 33abei 
fefeen mbci^te @αbrαφ, a)2efad^, 5lbeb 
Diego; unb er, 3)aniel, Hieb bei bem 
Äbnige ju J&ofe. 
III. 3)er itbnig 0iebucabnejar ließ 
ein golbeneö 33iib machen, [βφ^ΐο (SHen 
ί^οφ unb [εφδ ^Ucn breit, unb lieg eö 
fe§en im Sanbe μι 33abel im %ί^α{ ^ura. 

2* Unb bcr ^btiig S^lcbucabnejar fanbte 
ηαφ ben Sürfien, Ferren, Äanb^jflcgcrn, 
Utia)Uxn, QSögten, 3ilätl?cn, Olmtleuten 
unb allen ®etüaltigen im Sanbe, ba§ fie 
jufammen fommen foüten. baä Silb 
ju tt>cii)en, baö ber ^önig 9^ebucabne* 

3 jar i)atte fe^en lajfcn- * Φα famcn ju* 1 
fammen bie ^ürjlen, Ferren, Sanbpfleger, 
Oliφtcr, aSögte, Mti^c, Qlmtleute unb 
alle ®ett)altigen im Sanbe, bag 33ilb ju 
weisen, baS ber ^5nig 0ieBucabnejar 
"^atte fe^en lajfeu; unb fie mußten ge* 
gen ba0 33ilD treten, baö 0iebucabnejar 

4:^atte fe^en lajfen. *Unb ber (S^reu» 
^olb rief überlaut: Φαδ lagt euφ ge* 
fagt fein, xf^x QSiJlfer, ^tuU unb Sun* 

5 gen: *3Benn i^r l^ören n^erbet beul 
βφαΙΙ ber $ofaunen, 5!rom^eten, ^ar* \ 
fen, ©eigen, $falter, ÜJauten unb aller* 
lei (Saitenf^iel, fo follt i^r nieberfaUen 
unb baS golbene Q3tlb anbeten, ba3 ber 
^önig üiebucabnejar ^at fe^en laffen. 

6*2Öer aber alSbonn niφt nieberfäHt 
unb anbetet, ber foH üon Stunb an in 
ben glü^enben Dfen gen?orfen ttjerben! 

i . Ü.L: ^u 33abel auf einen fc^ßnen 5lnger. 
3. A.A:v^crba«S3itb. 5. U.L: Drommeten. 



Gn.4t,40f. iiit ei, et constituit eum principem 
super omnes provincias Babylonis et 
praefectum magistraluum super cun- 
clos sapienles Babylonis. * Daniel 49 
aulem postulavit a rege, et consti- 
tuit super opera provinciae Babylonis 

1,7.3,1«. sidrach, Misach et Abdenago; ipse 
autem Daniel erat in foribus regis. 

Nabuchodonosor rex fecit sla-III. 
taam auream, allitudine cubitorum 
sexaginta, laliludine cubitorum sex, 
et staluit eam in campo Dura pro- 
vinciae Babylonis. *ltaque Nabu- 2 
chodonosor rex misit ad congregan- 
dos salrapas, magistralus et judices, 
duces et tyrannos et praefectos, 
omnesque prineipes regionum, ut 
convenirent ad dedicationem slaluae, 
quam erexerat Nabuchodonosor rex. 
* Tunc congregati sunt salrapae, 3 
magislratus et judices, duces et ly- 
ranni et optimales, qui erant in 
potestalibus constituli, et universi 
prineipes regionum, ut convenirent 
ad dedicationem statuae, quam ere- 
xerat Nabuchodonosor rex; slabant 
autem in conspectu statuae, quam 
posuerat Nabuchodonosor rex. * Et 4 
praeco clamabat valenter: Vobis dici- 
^'^^' tur populis, Iribubus et Unguis: *In 5 
hora, qua audieritis sonitum tubae et 
fislulac et ciiharae, sambucae et psal- 
terii et symphoniae, et universi generis 

s.p.t4,ie. musicorum, cadenles adorate slatuam 
auream, quam constituit Nabuchodo- 
nosor rex. *Si quis aulem non pro- 6 
slralus adoraverit, eadem hora mit- 

jer.39 2a. ^^^^^ ^^ fomacem ignis ardenlis. 



tragen m. B:3).abern)ar auf bem itfjor bföÄ. dW. 
vE: (blieb) in bcr Pforte. A: an bem ^cfe. 

1. Sanbe SSabcU dW: mad^te! vE.A: 33iibfaule. 
B: ... tvar feine ^o^e ... 33veite. vE: beten ξ>οί^ζ ... 
betrug. dW: !Dtäc. B.A: aufrichten. vErauffteiien. 
dW: rici)tete cö auf. dW.vE.A: (Ebene Φ. B.dW: 
Sanbfc^aft 5Ö. vE.A: ^roüinj. 

2. fanbte au^ ju oerfammeln bie. ..in benSanben, 
b. f. fommctt. ... B: (Staitf|alter, 3Borße^tr, Sanb^ 
üößtc, 9t., (Sc^a^meifier ... ©eiralt^aber ber ^anb? 
fc^aft, dW.@atrapen...Dberrici)ter, «δφα^ηι., ®e; 
fe^funblge, 9leφt«geIef|rtc u. α. 5lmtleuie ber ßanb; 
f^aften. vE: ... gi'ic^ier, Sitec^teg. u. α. S3eamte b. 



^roüinjen. B.dW.vE.A: jur ^intoei^uncj be« 93. 

3. B.dW.vE.A: oerfαmmeltenftφ. B.dW: traten 
t5orba«93. vE.A: fielltenfic^. 

i. B.dW.vE.-A: (bcr) ein ^crolb r. mit SDia^f. 
B: 9JJan faget ειιφ. dW.A: cu^ tt)trb (an)qefa9t. 
vE: befohlen. dW.vE: 5iiationcn u. 3. B.A: Qöe^ 
\a)Ua)Ux. 

5. .^örner, pfeifen, ©itl^crn, ^ambuten, Vf., 
(^t^mpl^onien u. o. (2i>icljeuge. dW: beö ^ornei, 
ber pfeife u. f. tt). vE: §iöte. 

Γ). B: ju tcr @t. mitten in b. brennenben ^^euer« 
ofen. dW: in felbiger ®i. >£: ju berfelben @t. m. 
in einem... 



62 (3,7-15.) 



Daniel« 



UM• Hegte statua adorandaOanieitsque et soeior, aecusatio et in fornace servatlo. 



^ Καϊ lyivsto otav ηκονσαν ol Xnoi της φω- 
νής της σάλπιγγος σνριγγός ts nal κι&άρας 
σαμβύπης τε παΐ χραλτηρίον καΐ συμφωνίας 
και παντός γένους μουσικών , πίτιτοντες πάν- 
τες οι λαοί, φυλαί, γλώσσαι προςεκννουν τ^ 
εικόνι TJJ χρνσ^ η εστησεν Ναβονχοδονόσορ 6 
βασιλεύς. 

^ Τότε προςηλ&αν άνδρες ΧαλΟαΐοι κάϊ δι• 
εβαλλον τους 'Ιουδαίους ^καϊ νπολαβόντες 
είπον Ναβουχοδονόσορ τφ βασιλεΐ• Βασιλευ, 
εις τους αιώνας ζη&ι. ^^ Συ βασιλεΰ εϋηκας 
δόγμα, πάντα άν&ρωπον ος αν άκούση της 
φωνής της σάλπιγγος σύριγγας τε και κιθά- 
ρας σαμβνκης τε καϊ ψαλτηρίου καΐ συμφω- 
νίας καΐ παντός γένους μουσικών, ** καΐ μη 
πεσών προςκυνησγι τ^ είχόνι τ?} χρνσ^, έμβλη- 
&ησεται εις την κάμινον τοϋ πυρός την καιο- 
μένην. ^^ ΕισΙν ονν άνδρες 'Ιουδαίοι, ους 
κατεστησας ίη\ τα έργα της γωρας Βαβυ- 
λώνος, Σεδράκ, Μισάκ, .Αβδεναγώ' οί άνδρες 
εκείνοι ούχ νπηκονσαν, βασιλεΰ, τφ δόγματί 
σου, και τοις &εοΐς σου ου λατρεΰουσιν , καϊ 
TJ εικόνι τη χρνσ^ y εστησας ου προςκυ- 
νοϋσιν. 

*^ Τότε Ναβουγιρδονόσορ έν ^υμφ καϊ 
οργ^ εΊπεν άγαγεϊν τον Σεδράκ, Μισάκ κα\ 
^Αβδεναγώ. Καϊ ηχ&ησαν ενώπιον τον βασι- 
λέως. ** Και άπεκρί&η Ναβουχοδονόσορ καϊ 
εΊπεν αύτοΐς' Ει άλη&ώς, Σεδράκ, Μισάκ καϊ 
*Αβδεναγώ, τοις ϋ^εοΐς μου ου λατρεύετε καΐ 
τι} εικόνι τη χρυσ]} j] έστησα ου προςκυνεΐτε; 
15 j\/y^ Qyp gl ΙχδΓδ έτοίμως, ha ως αν άκού- 
σητε της φωνής της σάλπιγγος σύριγγός τε 
και κι&αρας σαμβνκης τε κα) "ψαλτηρίου κα\ 



7. EFX (pro όταν) υτι. Α^Β: tjasov {ηκασαν Ali 
FX). Β* καΐ σνμφων. EFX* noivTfc. A^* φνλαί, 
γλ<7,σσαι (Α2Β|). Α2Β: /Qvafi ην (χρ. ^ Α^ΕΓΧ). 
Xf (in f.) xaTivarrt τβηι. 8. A^B: ηροςηλ&οσαν 
(EFX: προςηλ&υν)...Ούβαλον{-λλ.Α^Χ). 9. A^E: 
νποβαλόνχκ; (υττολ«/?. A2FX; Χ: anonqi&ivTto). 
Β* y.al νποβ. ηπ. Naß. 10. Β* (alt.) tf et και σνμ- 
φ<ον. (AEFXf). 11. Α^Β: εμβϊηβήσηται (-σίται 
Α^ΕΧ). 12. Β* «ν. A2B:2'if)i;a>,Miaa;^(semper). 
Β* άνόρις ίχιΐνοι et (ρΓ.) κα*. 



11. 



12 



' J• : IT j• : τ : • j«• τ : χ•ι: τ 

τ >• : - ^ τ :Ι- 'jT τ - : - τ 

j" : "^ *. : »•••:-: τ : - < ; ι- 

τ- IT • : JT - \ τ - : - τ I • : IT at τ : 

iSD^iD^QD ü^pn ^n iihin^ üb:s.h γ^ι^Ό 

IT : - 
I j• : \ V ' : τ : ♦ •* τ : <•• J : τ 

r τ I : r 1 κ " :i- >--:|- ' λ τ : - 
\j : - AT : - V- V : - ι : • ι • : jt : -: 

n^iü febi2 nnai^ p'^n v^b^ 

τ : JT τ : - : : j- i*••*: ' »• : ιτ : 

iiD^np bp 5?&ώ'' ^1 üäDii-blD-'^iT byt: 

JT : •- "^ tiT - : • j• τ •.-• τ ι• •• : 

^ao^^i bö'^ ^ί^^τ "^dt bbi ^^'^sb^di 

v. : ♦ : r• • λτ τ : j•• : κ. : τ : j : 

läO'^i b^•^ ^ίb-'^^-'lt]ϊl : ϊίηηη obsb 

/;•.:•: '^ ν- • ;τ • ι - ιτ -: |- •.• jv : 

tiinTp"^ ί^Ί^ι^ i^in^i-i^i^ib ΧΏ'ΐη'^ 

IT : »'IT KT Ι j - ι : •• : : • 

ι : IT τ "• - ι• ' • τ ι : ' j• : •.. - • 

"^ψιζ ηηιώ b^? ^^.^Ί^ hi^n?-b? 

ι <τ -: τ τ f •• • JT - :^•.. Α ί j--:|- 

rhbö i^b 'TiNnbs'b 05?ϋ i^sbi^ 

Ι • 7 IT JT I τ τ 1" •• : τ : - 

O'^iÄD ^ib rii^'^'^Ti ^"1 ίί^π^τ nb:i:bi) 

Ι ρ : IT JT τ : ν-: ι• -jt -: |- ••• sv : 
Λ : J••-.'!- 1 \r •• 1)- : - ^. τ τ : - 1 

:ii3bu anp ^'^ΠΝη Ή^χ ϊ^ηη•^ v^s^ 

IT : - ^τ'τ: VT •• t - • jt - : •. ι • - •• 
τ : - I : j- τ : -•.•:- ι : <•• τ 

iib %nbiib iaD in5?i TiüS^t) rimtä 
"^n ^nm Dbsb^ riibs \^ττ\^^ 

r -n -: |- ν sv • I • : ιτ ' -ι• 

bp^ l^S^^tün-'^iT iiä^rn '^^ ΐ'^ΤΓΐ? 
iibato D'in^p ^ίn'^ρiΊώ^ sD-np 

τ : - j : I- JT '• I : - jt :l- 



V. 7. '1 ^^n*! ib. i<i\ü5 '^lü^J 
V. 10. 'n ^'ΐπ'ΐ ib. iin^p^n«:« it"33 

ib. Dlin'ip i<"53 '^ ^'^n'i ib. 'p ί<'^31£3Ώ101 

V. 12. bis '1 ^'in'^ 
V. 15. 'i 'n'^n'i 



13 



l'i 



1t: 



^unieh 



(3,7-15.) 63 



^nflaQt gegen ®abra$ ic. ^ie fßebro^ung bet lubif^ett iulanntx but$ ben Sthnx^* ΙΠ• 



7* Φα fle nun ^öreten bcn ΘφαΠ ber i 
$ofauncn, i^tom^etcn, Warfen, ©eigen, | 
5pfatter unb aUeriei @aitenf:ptei, fielen i 
nieber atle 3Sbifer, ü^eute unb 3"ngen, I 
unb beteten an baö golbene 33iib, baS ; 
ber Äöntg SiieSucabnegar ^atte [e^en | 
iaffen. 

8 23on @tunb an traten '^lnju etli^e 
c^aibäifc^e 9)Zänner, unb üerflagten bte 

9 3uben, * fingen an, unb f:prαφen pm 
.Könige O^ebucabnejar: ^err Jt5nig, @ott 

10üerleii)e bir langes !i^e6en! *3)u i)aji 
ein ®ei>ot laffen ausgeben, baß aUe 
3)ϊenfφen, n?enn fle ^ren n>ürben ben 
@φαίΙ ber 5ßofaunen, ^rom^eten, »gar* 
fen, ©eigen, 5ßfaiter, Sauten unb aßer» 
iei (Saitenfipiel, foQten fle nieberfatlen 

11 unb baS goibene S3ilb anbeten} *n3er 
aber ηίφί nieberfieie unb anbetete, foUte 
in einen giü^enben Ofen genjorfen rt>er* 

12 ben. *9?un finb ba iut)ifd)e SD^änner, 
h)ei^e bu über bie Remter im ü^anbe gu 
S3abei gefegt ^aft, Sabrad^, SWefa^ 
unb Qibeb 0lego; biefelbigen berαφten 
bein ®ebot, unb e^ren beine ©btter 
niφt, unb beten ηΐφί an baS goibene 
Silb, ba8 bu '^aft fe^en iaffen. 

13 Φα befahl 0lebucabnejar mit ©rimm 
unb 3orn, baf man öor itjn peUete @ab* 
rαφ, ^ήαφ unb 5lbeb 0lego. Unb bie 
üWanner irurben öor ben ^bnig geseilt. 

14* Φα fing 0iebucabnejar an unb f^rαφ 
μι i^nen: 3Bie? njottt i^r, (Sαbrαφ, 
5Kefαφ, 5lbeb 0lego, meinen ©Ott niφt 
ef)ren, unb baS goibene 33iib ηΐφί an* 

15 beten, baS ίφ i^aht fe^en iaffen? *20οζί« 
an, fφi(fet euφ! (Bobaib l^r Pren n?er* 
bet ben (δφαίΐ ber ^ofaunen, ilrom* 
^eten, «Warfen, ©eigen, ^faiter, Sauten 



*Post haec igitur stalrm, utaudierunt 7 
omnes populi sonitum tubac, fistulae 
et citharae, sambucae et psalterii et 
symphoniae, et omnis generis musico- 
rum, cadentes omnes populi, tribus 
et iinguae adoraverunl staluam au- 
reani, quam constituerat Nabuchodo- 
nosor rex. 

Statimque in ipso tempore acce- 8 
dentes viri Chaldaei aceusaverunt Ju- 
daeos *dixeruntque Nabucbodonosor 9 
M-5.10. j,ggj. pgj^^ jj^ aeternum vive! *TulO 

*^'"^' rex posuisli decretum, ut omnis homo 
qui audleril sonitum lubae, fistulae 
et citharae, sambucae et psalterii et 
symphoniae et universi generis mu- 
sicorum, prosternat se et adoret 
staluam auream; *si quis autem 1 1 
non procidens adoraverit, mittalur in 
fornacem ignis ardentis. * Sunt ergo 12 

^'*^• viri Judaei, quos conslituisti super 
opera regionis Babylonis, Sidrach, 
Misach et Abdenago: viri isti con- 
tempserunt, rex, decretum tuum, 
deos luos non colunt, et statuam 
auream, quam erexisti, non adorant. 



Tunc Nabucbodonosor in furorel3 
et in ira praecepit, ut adducerentur 
Sidrach, Misach et Abdenago. Qui 
confestim adducti sunt in conspectu 
regis. *Pronunciansque Nabucho- 14 
donosor rex ail eis: Verene, Sidrach, 
Misach et Abdenago, deos meos non 
Colitis, et statuam auream, quam 
constitui, non adoratis? *Nunc ergo 15 
si estis parati, quaecumque hora au• 
dieritis sonitum tubae, fistulae, ci- 
tharae, sambucae et psalterii et sym- 



7. 10. 15. Ü.L: Φrommeten. 



14. ΑΙ.: quamerexi. 



7. B: Φαϊυηι ju berfcibcn 3eit, ba aite 35o(ffr 
tjörctcn. dW: !5)cro()aibin in feib. <Bt. ba ... 

8. i)crju. dW: nai)eten ... gaben f. 3. an. 

9. Songe lebe ber Ä. B: ©er St, ί. in bie (Btoi^his 
ten! dW.YErO ^., i. eivicilic^. 

10. i)aft, ο Äöttie. B: Φπ St. t}. ein ®. gefiettt. 
dW.vE.A: ben SBefel^i gegeben. B: 5J?. bie l^örcn tt). 
vE: jebcr SJlcnfd^, njcicf)cr ... dW.A:3erermann, ber 
(fo iric er) t)öret. 

12. (öcbot, ο Äöttig. B:93(bienun9 berδαnbίφαft 



Φ. dW.vE: Scriroituiig. A: ©ef^afie. B: geben 
auf bid^ feine 5ίφίπη^. dW.vE: atzten πίφί aitj 
(beinen S3efel)i). B.vE: üerc^ren. dW: beincn ®. 
bleuen fle n. 

13. brächte. B: f^rad^ ... ^erjubringen folitc. 
dW: iierbei^ubringen. vE: öorjufü^ren. 

14. B: 3fi bem fo? dW.vE: (2ßar) ti aScrfa^? 
A: 3fl? bennwaiir? 

15. B:9iluntt).! ©eib i^r bereit, ba^ ...? dW.A: 
9lun benu, tocnn it}r ber. feib... vEiSBenni^rje^t.,, 



64 (3,16-23.) 



Daniel. 



f Η. Regis statua adorandaOanielisque et soeior, accusatio et in fornaee servatio. 



ανμφωνιας και παντός γένους μουσικών, πε- 
σόντες προςχννηαητε ry είκόνι ττβ χρυσχι χι 
έποίησα. Έαν δε μη προςκννήσητε , αύτη τχι 
ωρ^ εμβλη&ησεσ&ε εις την κάμινον τον πνρος 
την καιομενην' καΐ τις έστιν 6 ϋ^εος ο ^ξελεΐ- 
ται ν μας εκ των χειρών μου; 

^^ ΚαΙ άπεκρίΰ-ησαν Σεδράκ, Μισάκ^ Άβ- 
δεναγώ λέγοντες τφ βασιλεΐ Ναβονχοδονόσορ' 
Ου χρείαν εχομεν ημείς περί τον ρήματος 
τούτον άποκρι&ηναί σοι. ^"^ '^Εστιν γαρ ο 
^εος ημών εν ουρανοΐς^ φ ημείς λατρεΰομεν^ 
δυνατός εξελεσϋ^αι ημάς εκ της *καμίνου τον 
πυρός της καιομενης, και εκ της χειρός σον, 
βασιλεΐ), ρνσεται ημάς. *^ Και εάν μή, γνω- 
στόν έστω σοι, βασιλεν, ότι τοις ϋ^εοις σου 
ον λατρευομεν και τη είκόνι τ^ XQV<^fl V εστη- 
σας ον προςκννονμεν. 



*^ Τότε Ναβονχοδονόσορ ο βασιλεύς επλη- 
σϋη ϋ^υμον, καΐ ή οψις τον προςώπου αύτοΰ 
ηλλοιώ&η έπι Σεδράκ, Μισάκ, Άβδεναγω^ 
καΐ εϊπεν έκκαυσαι την κάμινον έπταπλασίως, 
εως εις τέλος εκκαϊ]. ^^ Και άνδρας ισχυ- 
ρούς ίσχΰι εϊπεν πεδησαντας τον Σεδράκ, Μι- 
σάκ και Άβδεναγώ έμβαλεϊν εις την κάμινον 
του πυρός την καιομενην. ^* Τότε οι άνδρες 
εκείνοι ίπεδή&ησαν σνν τοις σαραβάροις αυ- 
τών και τιάραις καΐ περικνημΐσιν καΐ ένδνμα- 
σιν αντών, και εμβλη&ησαν είς μέσον της 
καμΙνον του πυρός της καιομένης, 22 ljj;^l jq 
ρήμα τον βασιλέως ύπερίσχυσεν. Και η κάμι- 
νος εξεκαΰ&η εκ περισσού, καΐ τους άνδρας 
εκείνους τους βάλλοντας Σεδράκ, Μισάκ, 
^βδεναγώ άπέκτεινεν η φλοξ του πυρός. 
2^ Κάί 01 τρεις ούτοι, Σεδράκ, Μισάκ, ΙΑβδί- 



15. Α** καϊ παντ. γίνβς μβσ. (A^Bf) ... πΐσ. 
π(>οςχι»νίΓτί? FX* τ^ XQi'OJl. EX (pro έηοίησα) 
ϊστησα. Β* 6. Α^Β: εκ χειρός μβ (fx των χίΐ()(7)ν μβ 
AtEFX). 

17. Β* ό. Α^Β: in τών /fiQoiv σβ. 

18. B*Tfi/(>i^ff^(AEFXt). 

19. Β* οβασιλίνς. X^Bf {ρ. Μισ.) ^οΰ{Χ^Χ*). 
Χ: tintv Έκκαι'σατ*. A^Bf (ρ. εως) ». 

21. Β* κ. ίνδϋμ.α•οτ<7>ν. X^h: (βλή&ηοα'Ρ (Χ• έν- 
(βλη&ησαν) ης το (AFX* τό) μ. 
^ 22. Χ'^Β: i'7Tfi^,iaxvf(-iaxvafvX^EX) EFX:f$fx. 
v7itQf/.nii)ioaH ίπταπλασΊοίζ. Β* xat Τ6•ς avio.-fio. 
(AXt). 

23. Α2Β|(ρ. Μίσ.)καΐ. 



τ τ : j" : j : τ : : : ι •••:-: 

rnn5?-n ^i2h^ νηι^Ό^Λ ι^ι^εη 

J » - AT :»•|τ VT ί / - I Ί 

IT : ' • ' i. : • : r• : r "τ v: 

•jntiiji i^D nn^n ^ψΐ2 ηΊ-Ίώ i5? le 

Γ : s — : I • ί - Ύ -ν : - ι : λτ : - : 

- • ι j••^ J IT IT -: ;- VT : • VT : 

VT ' • ί IT τ : j — : ν τ τ τ ν: 

•JT : »• (Τ ^ ST ' - I • r ΛΤ ιτ •• : 

-η τ 1 j- : r •• : ντ ^ - 'η f ' • 

-i^b 'h^nbi^b ^^"η i^sbt) ^b-ii'inb 

τ J τ τ Ι" -• AT ί. ~ 'ντ "■'■κ 

^η ϊίηπ^ iDbsb^ rnbö wrr^ii 

f VT -; |- V SV : ' • : IT τ jt • 

: naoD iib T\i2^pr\ 

Γ% : • η τ : V• -) 
j•• •• .• - τ : <••τ Λ : j••-:!" . ' ν- •• 

ί η'^τώ ητπ '^ϊΊ b^? η^^ηώ-ηπ i^b^in^^b 

Ι" : '• : ν••-: )• "^y- τ : • - τ - : 

Α ί J•— ir ) ν '■ »;-:-: ^ τ τ - Ί 

1 • - •. IT :»•ιτ VT ϊ / - : •• : • : 

lin^üi^inbi] linnbsn^Di lin^^tü^DS 

IT : '«IT VT I / - I : • : 

iisb^ nb^ ^Ή'χβ nb^T b3fc-b:2 22 

τ : - <- • • 1 • τ : j•• ί : τ 

JT - : •.. χτ • - J•• •• VT - : τ : : - 

IT r VT •. : ' * r *' ' 



V. 15. sn^'^p'i ί<"ίη ib. iisantu:•! fi<"53 
V. 17. i^imnTu:^ i{"53 ib. ϊ<η"τ^ρι ίζ"33 

ν. 18. ^ 'T^än'i 
V. 19. 'ρ -^iniüx 

V. 21. '•< ^'Τ^'ί 

ν. 22. ρ" na «"aa 



^antd« 



(3,16—23.) 65 



©ieiübif(5ett fSlanntx titt ölöBcnben Dfem 



III. 



unb aUctUi (Saitenf^iel, fo faUet niebcr 
unb betet baS 33ilb an, ba3 ίφ ^abe 
ma^en iaffen. SGßerbet i^r eS niφt an* 
l^ beten, fo foUt t^r i)on @tunb an in ben 
ßiü^enben Dfen gen^orfen njerben; lagt 
fe^en, n?er ber ®ott fei, ber eud^ αηδ 
meiner Ȥanb erretten tverbe! 

lö Φα fingen an @αbrαφ, ^}1ζ\αφ, Qlbeb 
Silego, unb fvrαφen §um Könige ORebu* 
cabnejar: ^g ip ηίφί not^, baf mx 

17bir barauf anttt?orten. *6ie^e, unfer 
Oott, ben n?ir e(;ren, fann unö toci^l 
erretten αηδ bem glü^enben JDfen, baju 

18 αηφ üon beiner «§anb erretten. * Unb 
njo er eö ηίφι ti^un n?itl, fo foüfi bu 
bennoφ njiffen, ba§ tvir beine ©ötter 
niφt e^ren, ηοφ ^a^ goibene 95iib, baö | 
bu ^aji fe^en laffen, anbeten n?oilen. ι 

19 Φα n)arb Sflebucabnejar tooll ©rimm I 
unb fleCiete ίίφ fφeu§ίiφ n?iber βαbrαφ, | 
9Jlefαφ unb ^2l6eb 0lego, unb befabl, man | 
foöte ben Dfen flebenmai Reifer mαφen, • 

20 benn man fonfl ρ t^un ^fliegte. * UnD | 
befahl ben bejlen ÄriegSleuten, bie inj 
feinem ^eer n?aren, ba§ fle @αbrαφ, \ 
SDlefa* unb 5l6eb S^ego bänt)cn unD in \ 

21 ben giü^enben Ofen rt>ürfen. *^ifo| 
njurben biefe SDiänner in it)ren SOläntein, ! 
@φu^en, ^üten unb anbern Jlleibern | 
gebunben unb in ben giü^enben Ofen 

22gett»orfen5 *benn beg ,iiönige ®ebot 
mu§te man eiienb t^un. Unb man fφürete 
baS ^euer im Dfen fo fei)r, baf bie SOiän* 
ner, fo ben ©abrad^, 2[)ϊefαφ unb ^beb 
O^ego öerbrennen foHten, öerbarben öou 

23be0 f^euerö i^^iammen. * 5l6er bie brei 
Scanner, @αbrαφ, SDϊefαφ unb ^beb 



phoniae omnisque generis musi- 
corura, proslernite vos et adorate 
slaluam quam feci! Quod si non 
adoraveritis, eadem hora millemini 

Ex.5,2.2Rg. in fornacem ignis ardenlis; el quis 

^^'X'ii!* est Deus, qui eripiet vos de manu 
raea? 

Respondentes Sidrach, Misacli et 16 
Abdenago dixerunt regi Nabuchodo- 

2Mco.7,2. jjosor: Non oportet nos de hac re 

respondere tibi. *Ecce enim Deus 17 

p..66,iv.Ef.no^l^r, quem colimus, polest eripere 
*^'^' nos de Camino ignis ardenlis, el de 

manibus luis, ο rex, liberare. *Quod 18 
si noluerit, nolum sil tibi, rex, quia 

Bx.20^5.23, jjgQg ^^Qg ^^^ colimus el slaluam 

auream, quam erexisli, non adora- 
mus. 

IGn.i.ft. Tunc Nabucbodonosor repletus est 19 
furore el aspeclus faciei iliius ini- 
mulalus est super Sidrach, Misach 
et AI)denago, el praecepil, ul suc- 
cenderelur fornax sepluplum quam 
succendi consueveral. *El viris for- 20 
lissimis de exercilu suo jussit, ut 
ligalis pedibus Sidrach, Misach et 
Abdenago millerenl eos in fornacem 
ignis ardenlis. *El confeslim viri21 
ilii vincli cum braccis suis et liaris 
el calceamenlis et veslibus missi sunt 
in medium fornacis ignis ardenlis; 
*nam jussio regis urgebat. Fornax 22 
aulem succensa erat nimis. Porro 
viros illos, qui miserant Sidrach, 
Misach el Abdenago, inlerfecil flam- 
ma ignis; * viri aulem hi tres, 23 
id est Sidrach, Misach et Abde- 



ls. Ü.L; gülbene. 1 9. U.L: öoK ©rimm«. 



15. B.dW.vE.A: unb tuet ifi ber®. 

16. äumÄönfqe: 9leb., e$ ifi ... B: h)ir ^jaben n. 
not()i9 bir b. ein UQoxt ju aniro. dW: auf biefe ^aa)t 
)u α. 

17. Β: 2Denn ee fo fein fott, fo fann ... erretten; 
er ttjirb ... unb αηβ beiner, bei ^önitj^ ^. erc. 

18. B: 3ft3 aber nic^t fo, fo fei Hx, ο .^., iotffenb. 
dW: aöenn aber «ίφί. dW.vE.A: bap ... üerefjven 
(bienen) ... anbeten. B: n. ti^erben »erebven. 

19. fein ^ngcficbt entfteffetc fi*. B.dW.vE: bie 
©efialt fein^e (9iniii|ee) weranberte ίιφ. Α: tai 
Stuifeben. vE: über ©. B: i^n ))|ϊ. bei^ gu mad^cn. 

$oIbfllotten • iBiUl 91. %. 3. JBb« 2. %Ui). 



dW: mebr ju beijen, aU m. fbn gebe{;\t gefeiten. 

20. B: ju b. tapfenlen SD^änncrn ... fijracb er. 
dW.vE.A: b. fiärfften Wl. in (au«) f. φ. bcfaijl 
(gebot) er. 

21. B:?0?antein,.§ofen... dW: 33einfieibern, iiiren 
3Bamfern«. ibren 5W. u. i^rcn ©ctoanbcni. >E:^o' 
fen ... Unterfieircrn ... A: fammt ibren Jp., lurba; 
nen ... 

22. Xietoeil nun bc5 Ä. ®. fo ftrengc mar, unb... 
würben bie 5!3i. ... tjinauf bracbtcn ... flamme flctöb» 
tet. vE.A: rringcnb. dW: u. ber Ofen auenebmenb 
beip toar ... blnauftrugen. 



66 (3,24-29.) 



Daniel. 



m. Hegte statua adoranda lianielisque et soctor, aeeusatto et in fomaee tferratio• 



vayoD, βπεσον eig μεαον της καμίνου tov πνρος 
της καιομ^ης τιεπεδημενοι, καΐ περιεπάτονν 
tv μέσφ της φλογός υμνονντες τον ΰ^εον καΐ 
ενλογονντες τον κνριον f). 

"^^ Kcu Ναβονχοδονόσορ ηκονσεν νμνονντων 
αντών και ε&ανμασεν, και έ^ανέστη εν σπον- 
δή και εϊπεν τοις μεγιστάσιν αντον' Ονχϊ 
άνδρας τρεΤς ένεβάλομεν εις μέσον του πνρος 
πεπεδημένονς; Κα) είπαν τφ βασιλεΐ' Αλη- 
&ώς, βααιλεν. '^^Και εϊπεν 6 βασιλεύς' Τδον 
έγω ορώ άνδρας τεσσάρας λελν μένους καΐ 
ηεριπατονντας εν μεσφ τον πυρός ^ καΐ δια- 
φθορά ουκ εατιν αντοΐς^ καΐ η ορασις τον 
τέταρτον όμοια νίφ ϋεον. ^^ Τότε προςηλ&εν 
Λίαβονχοδονόσορ προς την &νραν της καμίνον 
τον πνρός της καιομενης και εϊπεν Σεδράκ, 
Μισάκ, Άβδεναγώ^ οι δονλοι του ■&εον τον 
νψίστον, έξέλ&ατε καΐ δεντε εξω. Kai έξήλ&ον 
2JtδρaκJ Μισάκ^ Άβδεναγώ έκ μέσον τον πνρός. 

27 Και σννάγονται οι σατράπαι καΐ οι στρα- 
τηγοί και οι τοπάρχαι και οι δννάσται τον 
βασιλέως y και ε&εωρουν τους άνδρας οτι ουκ 
εκνρίευσεν το πυρ τον σώματος αυτών y καϊ η 
χ'^ριξ της κεφαλής αυτών ουκ ίφλoγίσϋηy καϊ 
τα σαράβαρα αυτών ουκ ηλλoιώ&ηy καϊ όσμη 
πνρός ονκ ην εν αντοΐς. Και ηροςεκννησεν 6 
βασιλενς ενώπιον αυτών τφ κνρ/φ, ^^ και 
άπεκρί&η Ναβονχοδονόσορ καϊ εϊπεν Ενλο- 
γητός ο θεός τον Σεδράκ y Mισάκy Άβδε- 
ναγω, ος απέστειλεν τόν άγγελον αντον κα) 
έl•,ειλaτo τονς παΐδας αντον, ότι επεποΙ&ει- 
σαν έπ αυτφ, κα\ το ρήμα του βασιλέως 
ηλλοίωσαν και ηαρέδωκαν τά σώματα αυτών 
εις πvρy όπως μη λατρευσωσιν μηδέ προςκυ- 
νησωσιν παντί ϋεφ, άλλ' η τφ &εω αυτών. 
^^ΚαΙ έγώ εκτίϋεμαι δόγμα' Πάς λαός, φυλή. 



23. Β* τ5 niiQoq. Α*: εμμέσω. 

t) Sequitur hie iü editt. vulgaribus locus apo- 
cryphus versuura 67, Προςηιχη 14ζαρΙΰ xai νμνος 
T(7)v riitwv inscriptus, etiam in Vulg, Edit. Laiina 
hoc loeo insertus, in Bibliis Lutheri sub titulo Φαβ 
©ebct 5lfarid et 2)er ©efang ber brei ^Wanner im 
%z\xn inter Libros Apocryphos relatus. 

24. A2B: ^βάλομίν {hnß. A^FX) et f (p. fU) rö 




(A2Bt). Α2Β:ε'ξ^λθίΤί(-ατίΑΐΧ). B*rioj(AFXt) 
27. A*: aaqdnaQa.'^* Kai nQoqfy..o /9.-fin.(AEFXf 
parum inter sc div.). 28. Α2Β| (ρ. Naß.) 6 ßaat- 
λ?ι:•ς(Α»Χ*). ΡΧ:ε'ε„'Λίτο. λ^* μηδί προς>ι.{λ.^β•[). 
29. Χ: έχτί&ημι. Α2Β| (a. άόγμα) το (Α*ΕΕΧ*). 
Xf (a. Πάς) 'όπως. 



't ' - ι : '^j- : Αϊ J"-:i- 

' ι* : - : VT :>•ιτ 

Dpi ρηρι ^i3plD iSDiD^aa ι^^'^ίί u 

^ • : IT - : - τ : -τ ατ τ : : • : 

ϊίΊϊΐ3-5>ίί3ιΐ: ί^^πΊ nnbn v^^is• i<bn 

τ i^ : τ <•• ; τ τ : Ι • : •. τ -: 

^ίn'^S'^ ^hVuh i'^nnsi η:^ ^Iisdid 

\.τ ' ~ τ : - : Ι • : ιτ : ' •<-7 ' • : - : 

-τ Τ-: τ - τ : j•• τ ιτ : " 

ι : ι J• : : - ί • - : ι : : - Ι j• : •. 

J • ' Λ : J- ' ιτ ν,- -•|- τ 

Ι • - " ι ι• τ ν: - 1 y r τ τ • : 

^Ίϊΐ3 )^^ innb nSDiD^QD ηηρ 

JT Ι j - - : • - ν : - ι : j••*: 

11X0^)2 "^ΙΊΊΧΔ ΊΏϊίη nD3? mip"^ 

» j- .• 1 - : ~ - τ : J-T τ :»•ιτ 

IT τ • 7τ τ ν: r • y : - y : ••-:!- 

ηώ'^Ώ 1\Ύ]ΐύ i^pB^ ι*;!«? ^m^ ^ipl 

JT-:• τ-::-:-— ί ' •:-:• 

JT - : \ : I »j- τ τ : - j•• : ιτ - : τ τ -: |- 

<- : ι ::•.•: τ •• : υ • » •• • 

^ίb lin^^banoi *πήπηη s^b ιίηώίίΊ 

JT ν •• ιτ : - : τ - τ : • ^ JT Ι : ι•• 

η:5? : lins mr sb ί!)3 π^^^ι Ι3ώ 2» 

•• τ » ι ! \τ-: JT - J•• : Α ί 

ΓΙ -: ιτ ν: Ι *• : - τ : -•.••-!: 

nbüä-^iT iÄ3 πη3?η 'τιώ^Ώ τι^^ηώ 
sQn'^n V3tü >i3bü nb^^i Nnibr 

j- • • - τ : - <- • • A~•' 

^^n^D'^-iib'l l^inbö'^-i^b ^n lin^iptDÄ 
ü'^to ^3Ώϊ) : 1iπnb^ίb inb ?nbw>i-b::b 29 

j• • • ί I -; ,T l" U" τ τ ν: τ : 

<- •' rix•: τ •.. - "^ τ • •• : 

V. 2δ. lan it"5n ib. 'ρ nss-^a^ 

ν. 26. 'ρ η5<ΐ>3) ib. IplÖ Κ"33 

ν. 27. ρ-ΐ05 ί<"3η 

V. 28. '^ ^in*^ 



23. B.dW.vE.A: fielen (alfo) geBunben (mitten) 
in ... 

24. 3a, Äöttig. dW.vE: erfiaunte. B.dW: jJanb 
in (rer) @iie auf. vE: fct)nci( ... ^ofbcamten. B; 
2)emififo. A: il«af)r ifie. dW.vE: ®ett)if(li^). 

25. vE: gelcji. A: intfcffcUtc 3)Ί. bie ... tcanbeln. 
dW.vE: unil^evöci)cn. B: iji fein (Stäben on il^nen. 



Χ^αηί^ΐφ 



(3,24-29) 67 



©ie tiier ttnöetfeirten» ©eS ÄonigS SoB © etteS u, ® eBot 



III. 



0?ege, fielen "^inaS tn ben giü^enben 
Ofen, tuie fle fleBunben traren. 

24 Φα entfette Ρφ ber Jtbnig 0?eSucab- 
nejar unb fu^r eiienbS auf, unb ^)pvaaj 
ju feinen Silät^en: «^aSen n?ir ηίφΐ brei 
ajianner gebunben in baö ^euer iaffen 
n>erfen? (Sie antworteten unb f^radijen 

25gum Könige: 3a, «i^err ^önig. *(Sr 
antwortete unb fprαφ: <Se^e ίφ boφ 
öier Scanner ίοβ im Breuer ge^en unb 
flnb unüerfe^rt, unb ber öierte ifl gleiφ, 

26 aU wäre er ein 8οΐ>η bcr ®5tter. * Unb 
Silebucabnejar trat :i)inju ^or baö δοφ 
be0 glü^enben Dfeng, unb f^)rαφ: ©ab* 
ταφ, 9)ϊefαφ, 5l6eb 9^ego, i^r Jtneφte 
©otteg beS ^5φflen, ge^ct ^erauö unb 
fommt :^er! Φα gingen <δαbrαφ, 9}?efαφ 
unb 5lbeb 0?ego i>erau0 au0 bem Breuer. 

27 Unb bie dürften, «Ferren, 93ögte unb 
(Rät^e be0 ÄiJnigö famen gufammen unb 
fa^en, baß baö f^ieuer feine SDϊαφt am 
8ei6e btefer SWanner Bewiefen "^atte, unb 
i^r «gau^Jt^aar ηίφΐ üerfenget unb i^re 
SWäntel ηίφΐ öerfe^rt waren, Ja man 
fonnte feinen 33ranb an i^nen rieφett. 

28* Φα fing an SRebucabnejar unb fprαφ: 
©eiobet fei ber ®ott (Sαbrαφδ, ϊΟίείαφδ 
unb ^Il6eb SiiegoS, ber feinen (Sngel ge- 
fanbt unb feine Jlneφtc errettet :^at, bie 
li)m öertrauet unb beö Jtbnigö ®e6ot 
ηΐφί gehalten, fonbcrn i^ren Seib bar* 
gegeben ^aben, ba§ fle feinen ®ott e^ren 
ηοφ anbeten woUten, o^ne atlcin i^ren 

29 ©Ott! *@o fei nun bie§ mein ©ebot: 
Se^er unter aUen 235Ifern, Seuten unb 

24. Ü.L: entfalte. 
27. Ü.L: bctt>eifet. 



nago, ceciderunt in medio Camino 
ignis ardenlis coliigali f). 

Tunc Nabuchodonosor rex obslu• 24 
pult et surrexit propere, et ait opli- 
matibus suis: Nonne tres viros mi- 
simus in medium ignis corapeditos? 
Qui respondenles regi dixeruni: Vere, 
rex! *Respondit et ail: Ecce, ego 25 
Video qualuor viros solutos et ambu- 
lantes in medio ignis, et nihil cor- 
ruplionis in eis est, et species quarli 
job.t,6.38,7.g|j^jljg ßjJQ ßgj^ »Tunc accessit26 

Nabuchodonosor ad oslium fornacis 

ignis ardenlis et ail: Sidrach, Misarh 

*'''^• et Abdenago, servi Dei excelsi, egre- 

iMec.2,59. dimini el venile! Slatimque egressi 
sunt Sidrach, Misach el Abdenago 
de medio ignis. 

Et congregali salrapae et magi-27 
slralus et judices el potentes regis 
conlemplabanlur viros iilos, quoniam 

Ebr.11,34. j^jjjji poieslalis habuisset ignis in cor- 

Lc.2i,-^8. poribus eorum, el capillus capitis 
eorum non esset aduslus et sara- 
bala eorum non fuissent immulata, 
et odor ignis non Iransisset per eos. 
*Et erumpens Nabuchodonosor ail: 28 
Benediclus Deus eorum, Sidrach vide- 
ν.2δ.β,22.Ρ8.''^βΙ, Misach el Abdenago, qui misit 

34,8.91,11. angeiuin suum el eruil servos suos, 

qui credidcrunt in cum et verbum 
regis immulaverunt, el Iradiderunt 
Corpora sua, ne servirenl el ne ado- 
rarent omnem Deum, excepto Deo 
suo. *A me ergo posilura est hoc 29 
decrelum, ul omnis populus, Iribus 



f) Sequitur hie in editione Vulgata, ut In textu 
graeco vulgato, locus apocryphus 67 versuura, Ora- 
tionem Asariae conlineos. 

25. S: Resp. rex et. 

27. S: saraballa. 



dW.vE: Cßerte^unii. B: bee »iert 5infcl^en ift qU 
einem ... dW: gleitet einem ©ötterfc^ne. vE: ber 
Slnbiicf. 

20. B.dW: Φα na^ete 91. jur (ber) Xijüx. vE: 
naf)crtc (ίφ. B.dW.vE.A; (Φicneϊ) be^ i;öd)ilen ®. 
dW: fommet ^erauel 

27. B: Stattfiaiter, SSorfieiier, Sanbocgte. dW: 
©atrapcn, 'iB.u.fianbpfiecjev. vE:@i., Sanbvfi., Se? 
fcijlgi)abcr, ^ifbeamten. 'B.dW.A: feine SJi. gehabt. 
vE: jtraft geäußert! B: über iiire Seiber. dW.vE.A: 
an ben (beven, it^ren) Ceibern. dW: 33einfleiier. vE. 



A: (weiten) ^ofen. B.dW.vE.A: (ίΐφ) nic^t »etSn* 
bert (borten) waren. Bijanic^tein^enic^oDm^euer 
toat an fic gefommen. dW.vE.A: ber W. bec §. vE 
anfieüber(jei^angen! 

28. dVV:fi4 auf ibn «erlaffen. A: an il^n geglaubt 
vE: ben iöefe^i ^. Ji. nicbt αφteten. d W; übertreten 
B: be« ^. SSort yeränbert. ( A: «Sic traten anberö αίβ 
ber M. bcfvibl•) B: ifjre Selber ral^in.iegeben. vE.A 
Eingaben. dW: ^rei^ gegeben. 

29. Β : wirb nun von mir rin ®. gegeben. dW 
Unb ü. m. tt). 33efe^i geg. («gl. Φ. 4. unb .liap. 2,5) 

5* 



68 (3,30—4,6.) 



Daniel. 



HI. 



Hiehucadneearis somnium et insania. 



γλώααα, η αν 8i7irj βλαςη^ημίαν κατά τον 
ϋ^Βον Σ^Οράτί, Μισάκ^ ^Αβδεναγώ, slg ά/ζω- 
Χηαν έσονται καΐ οι οΐαοι αυτών διαρπαγή- 
σονται, κα&ότι ουκ εστίν &εος έτερος οςης 
δυνησεται ρνσσ.σ&αι όντως. 

^^ Τότε κατηύ&ννεν 6 βασιλεύς τον Σεδράκ, 
Μισάκ, Αβδεναγώ έπΙ τα έργα της χώρας 
Βαβυλώνας 1 καΐ ηνξησεν αντονς καΐ η'ξίωσεν 
αντονς ηγεΙσΟαι πάντων των 'Ιουδαίων των 
Οίτων εν τ?] βασίλειο^ αύτοϋ. 

^* Ναβουχοδονόσορ 6 ^βασιλεύς πάσιν τοις 
λαοΐς, φυλαΤς, γλώσσαις, τοις οίκονσιν fV τζάστ} 
τη γγι ' Είρι^νη νμΐν πλη&υν&είη. '^^ Τα ση- 
μεία καΐ τα τέρατα α έηοίησεν μετ εμον ο 
ϋ^εός 6 ύψιστος f ηρεσεν εναντίον εμού άναγ- 
γ8Ϊλαι υμΐν, ^^ ως μεγάλα καΐ ισχυρά' η βα- 
σιλεία αντον βασιλεία αιώνιος y κώ η εξουσία 
αυτόν εις γενεάς γενεών. 

ϊν« Έγώ ίναβουχοδονόσορ ευ&ηνών ημην 
έν τφ οΐκφ μον κα\ εν&αλών έπι τον ϋρόνου 
μου. '^ Ενυπνιον ϊδον κ(ά εφοβερισέν με, και 
έταράχι^ην επΙ της κοίτης μου, και «ι οράσεις 
της κεφαλής μου σννετάραξάν με, ^ ΚαΙ δι 
έμον 8τεΟη δόγμα τον είςαγαγεΐν ένωηιον μου 
πάντας τονς σοφούς Βαβνλώνος, όπως την 
σύγκρισιν τον εννπνίον γνωρίσωσίν μοι. ^ΚαΙ 
είςεπορενοντο οί επαοιδοί, μάγοι, γαζαρηνυι 
και οί Χαλδαΐοι, καΐ το Ιννπνιον είπα εγω 
ενώπιον αντών και την σύγκρισιν αντον ονκ 
έγνώρισάν μοι. ^ Εως ου ηλΟεν /Ιανιηλ, ον το 
όνομα Βαλτάσαρ κατά το όνομα τον ϋ^εον 
μον, ός πνεύμα &εον άγιον έν έαυτφ έχει. 
Κα) το εννπνίον ενώπιον αντον είπα' ^Βαλ- 
τάσαρ, 6 άρχων των έπαοιδών, όν εγώ εγνων 

29. Α^Β: η εάν ίΧπν\ ... οί otx. αι'τ. ίΐς διαρηαγην, 
κα&ότι. 

30. Β: Τότί ό βασ. κατ(ν&νν( (χατ(ν&. etiam A^) 
τον 2!. Μ. Α. (* £ /τί τα ^Qyct) iv χύ[ yjöqqi [iv tiJ xo)(j^ 
[juxta t/rt τά tfjya] pro της χώ^ας etiara A^) ... όντων. 
Af (io ϊ.γ'Ο^ασις ό'. 

31s. Af (ab ϊη.Υ'Ορασις «' (usque ad finera capi- 
tis IV.). A2Bt (p. φνλαΐς) xai (Α^ΕΡΧ*). B2E in- 
terpgt.: νμΐν πληϋνν&(ίη τά σημ. ... 

33. Α^Β: ίΐς yivtav κα* ytviav. 

\ . Β* ίπΐ Το &ς6νβ μβ (AEFXf ). 

2. EFX: fldov. Α2Β: irafja^av (αννιτ. ^^Ε¥Χ). 

3. Χ: /C. na(j έμβ ίζίτέ&η. 

4. Β* κα« οί ... έγό) una. 

5. Β* 8. Χ: /iwc « BTtQoq (ίςηλθ-ίν ivomtöv /<». 
Β (pro Kai το Ινύπν. ενο)π. αντα A>EFX) ^Jli (A^: 
Kcti το ίννπν. ω). 

6. Α»: Βα^τάσα(> {Βαλτ. Α2Β). EFX* ίγοκ 



^biD τ\τ\^'2^ if}5?n'^ \^χιητ\ \x\y^ ιη3?ι 
:nDn3 nbsnb bs"^-*^^ ΓΠίί 

IT : • IT τ - : *•. • Ι* Ι τ τ: IT 

*Γΐώ^^ Tiniöb nbsn i<3bü r^^^^ ν 

ι•.• τ i- • : • *. : ι-'-ΐχ' 
T-:- "^T^ τΊ- j-v:-ii 

IT J -, τ : ι »• : τ r •η- ιτ • : $τ - • 

•* τ - : • : τ ~ ίτ Ι" : • ^' J : ιτ : 

•^Ώΐρ Ίδώ ^i°b5? i^nbx ^)^:^ ins? 

ν- τ τ: i- ; AT τ • VT τ ν: • • j- -: 

' • : : - JT : • τ !Τ τ -: r : 

: - ' Α• '* ~ JT : • \. : • r 

IT : η ' ι•• τ : τ ί - τ j ; - 

'^h^M h^in nbüä nkDiD^nD hdx IT• 

.. . ,. _; <~ ; - V : - ( : JT -: 

•^DDbnri nnn nbn rbDN'is ρ^^ίι 2 
nbr3nb Q5?t2 D^^to ^3Ώϊΐ pDDbnn•^ 3 

τ τ τ - •: •• : j• • • •,- •. - ,- : 

^^hn Ίώε-'^η bnn '^tj^sn bbb '^i^^p 

^T : ••• i- : Γ Λ••• τ j•• • - V : - τ in 

ΊΏ^ί ^ίrlbπ'^ ^ί*"ιτ^1 i^^niDS fcii^örbx 

<- τ τ : •• : \τ - :ιτ : ν J • ~ τ - ί jt 

r5?^iΠΏ-^ib ϊ^-ιώδ^ι lin^mp η3ί< 

ί )• : ι : τ 1•• : • t •• jtt; τ-; 

ι• •• • IT - τ'γ: - ι •• τ; IT j- : r 

•r : • τ ν: j•. : - - : : •• <•* : 

xnbni n^ rtb'^np rnb^ί-πϊ)n 

IT ; V : A" ] i. .1- ! /• τ ν: - ι 

- J • •• : • JT-: J• τ - •• : - 



V. 29. 'ρ ibu: ib. p"ra ii"5a 

ν. 31. 'ρ 'j^'i^^i ib. KäD'i i<"i3 

V. 32. 'p hxb:? 

V. 4. 'b Ί^ιη•! ib. 'p "lit^iüD 

V. 5. '"^ -i'^n'^ 



30. i'anbe 95. Β : φα ιηαφίβ ber Ä. t^aft e« ... 
tt)oi)lgincj? dW: machte ιηάφίί^? vE: fc^te ... Yak- 
bev über ...? 

31. ... fo in aflcrSöclt »oftncn: 3Φ »üttfcfte cud) 
0. "Sr. B.dW.vE.A: auf bcr ganjc (Sr^e. B.A: (Sucr 
i5r. (t>er)mcl)rc jid)! vE: nt^mc ju. dW: ^eii 
ciicf) in ^üUc! 



5Dantel* 



(3,30—4,6.) 69 



SDet 3ei($en u« Sßunbet SSetf ünbtgung* ^et Staunt, ^te @tetnfe$er u* SBelfagar. III• 



3ungcn ben ®ott @αb^:αφδ, 9)ϊο[αφδ 
unb *2lbeb S'icgog läjtert, ber fott um* 
fommen unb fein »^auö i^änbli(^ i)er* 
ftöret tvcrben; bcnn eS ijt fein an* 
berer ®ott, ber alfo erretten fann, aU 
biefer. 

30 Unb bev Äönig gab (Sαbrαφ, SDicfac^ 
unb 5lbeb ^iego große ©ett^alt im Sanbe 
§u 33abel. 

31 »Rbnig Olebucabnejar atten 93ölfern, 
Acuten unb 3"«9«ιΐ- ®ott gebe εηφ üiel 

32 triebe! *3φ fel^e eg für gut an, baß 
1φ t)ertünbige bie 3«ϊφ«^ unb SBunber, 
fo ©Ott ber »^ί^φίΐβ an mir getrau ^at. 

33*Φοηη feine 3«ίφ^π fi"^ 9^^•^? ^^^^ 
feine 2Bunber finb mäct?tig, unD fein 
iHeiφ ijl ein en?ige8 3fieiφ, unb feine 
»&errfφαft n;ä^ret für unb für. 

IV. 3Φ ^iebucabnejar, ba ίφ gute 
Dlu^e ^atte in meinem «^aufe unb eg 
2n?o^l jlanb auf meiner 33urg, *fa^e ίφ 
einen S^raum unb erfφrαf, unb bie ®e* 
banfen, bie ίφ auf meinem ^ette ^atte 
über bem ®efίφte, fo ίφ gefe^cn :^atte, 

3 betrübten mίφ. *Unb ίφ befahl, baß 
atte ©eifen gu ®abei üor miφ herauf 
gebrαφt n^üröen, baß fle mir fagten, 

4 n)a0 ber 5!raum bebeutete. * Φα brαφte 
man herauf bie ©ternfe^er, SGÖeifen, 
ß^ alba er unb Sa^rfager, unb ίφ er* 
jä^ite ben iJraum toor t^nen; aber fle 
fonnten mir ηίφί fagen, η?αδ er beben* 

δ tete. * 3918 ^ule|t Daniel üor ηιίφ fam, 
n?eίφer ©eltfajar ^eißt ηαφ bem Onanien 
meinen ®otteö, ber ben ©eifl ber ^ei* 
ligen Obtter t)at. Unb ίφ erjä^Üe üor i^m 

6 ben 3!raum: *SeItfa5ar, bu Dberflcr un* 
ter ben Sternfeijern, n.1elφen ίφ n?eiß, 

1. U.L: fiuub. 

6. A.A: öon bem ίφ ioei^. 



el lingua, quaecumque locula fuerit 

blasphemiam contra Deuni Sidrach, 

2,5p. Misach et Abdenago, dispereat et do- 

6 87, mus ejus vastelur; neque enim est 

alius Deus, qui possit ita salvare. 

2,6.48. J^^^^. j,^^ promovil Sidrach, Mi- SO 
sach et Abdenago in provincia Ba- 
bylonis. 

Nabuchodonosor rex Omnibus po-31 
pulis, gentibus et Unguis, qui habi• 



ϋ,25. 



tant in universa terra: Pax vobis 



multiplicetur! * Signa et mirabilia 32 
fecit apud me Deus excelsus; placuit 

job.9,iu. ^^go mihi praedicare, *signa ejus 33 
quia magna sunt, el mirabilia ejus 
quia forlia, et regnum ejus regnum 

4,3i.6,i6.7, sempiternum, et potestas ejus in ge- 
^*• nerationem et generationem. 

2Sm.7,i. Ego Nabuchodonosor quietusIV. 
eram in domo mea, et florens in 

2,1.29. palatio meo. *Somnium vidi, quod 2 
perterruit me, et cogitationes meae 
in Strato meo et visiones capitis mei 
conturbaverunt me. * Et per me 3 
proposilum est decretum, ut intro- 
ducerentur in conspectu meo euncti 
sapienles Babylonis et ut solutionem 
somnii indicarent mihi. *Tunc in- 4 

^'^^' grediebantur arioli, magi, Chaidaei 
et aruspices, et somnium narravi in 
conspectu eorum; et solutionem ejus 
non indicaverunt mihi. *Donec col- 5 
lega ingressus est in conspectu meo 

1,7.2,26. Daniel^ (»^,ι nomen Baltassar secun- 

5,ii.t4.Ga. dum Homcn Dei mei, qui habet 

**'*^• spiritum deorum sanclorum in se- 

raelipso. Et somnium coram ipso 

2^48 loculus sum: * Baltassar, prin- 6 

ün.4i,i5. ceps ariolorum! quoniam ego scio, 



32. dW: i)aU geruhet ... funb ^u t^un! vE: (S« 
^at mir gefallen ... befannt ju machen. dW.vE.A: 
berl^δφiie ®. 

33. B.vE:2Bicgropfinb ...! dW: @. 3-, »ie •••'. 
B: ift von ®ef^ieif)t ^u ®ef*I. vE: bauert. dW: 
tüäbret auf®, unb ®. 

1. B: xcax ruMq ... u. blü^enb in m.^palaji. dW. 
vE.A: (lebte) Γ...\9ΐιΐ(ίΙίφ... 

2. fc<r ιηίφ erf<lirecftc. B: bie ®. aufm. Saget u. 



3:i. ΑΙ.* (all.) regnum. S: in generatione. 
6. ΑΙ.: quem (pro quoniam). 

bie ©efid^te meine« ^au^jte betr. m. dW : u. ©in* 
biibungen ... ii. ®. ... angfÜgten. vE: bie itroums 
biiber ... bie @. m. Äc^feö maditen ηιίφ umul^ig. 

3. B.dW: tierein. vE.A: vor ιηίφ. B.dW.vErbie 
Deutung be« %v. 

4. meUhttctt, ΐύαΙ)νί., (5b. w. ^t. (1, 20). 

5. dW: Siliert abit f. vor ιηίφ. B.dW: in »el* 
φem ber ... ift. vE: ai;f ... ru^et. 

ΰ. <&tU^tUn, oon welchem ... 



70 (4,7-14) 



Daniel. 



IV. 



]¥ebucadneearis somnium et insania. 



οτι ην^Ιμη &eov αγιον έν εαντώ εχει^ και 
πάν μνστηριον ονχ άουνατησει σε, ακονσην 
την ορααιν του ενυπνίου μου ου ί'δον, κηΐ την 
σύγκρισιν αύτοϋ είπόν μοι. "^Έπι της κοίτης 
μου έ&εώρουν, καϊ ιδού δένδρον εν μέσφ της 
γης, καΐ το νχρος αυτού πολύ. ^ΈμεγαλΰνΟη 
το δένδρον εκείνο καϊ ισχυσεν, και το νψος 
αυτού εφι9ασεν εως τοϋ ουρανού y και το κύ- 
τος αυτού εις τα πέρατα πάσης της γης, 
^ Τα qi'XXa αύτοϋ ώραϊα, και 6 καρπός αυ- 
τού πολύς f καϊ τροφή πάντων ίν αντφ' καϊ 
υποκάτω αυτοϋ κατεσκηνουν τα ϋ-ηρία τά 
άγρια f και έν τοις κλάδοις αυτού κατωκουν 
τά ορρεα τον ουρανού ^ καϊ εξ αύτον έτρέφετο 
πάσα σαρξ. ^^Έ&εωρονν έν οράματι της 
νυκτός έπΙ της κοίτης μου εγρηγορος, και ίδυυ 
εϊρ καϊ άγιος απ ουρανού κατέβη. ** Καϊ 
εφωνησεν έν ίσχύι καί ούτως εϊπεν Έκκόχρατε 
το δενδρον, καί εκτίλατε τους κλάδους αυτοϋ 
και εκτινάξατε τα φύλλα αύτοϋ, καΐ διασκορ- 
πίσατε τους καρπούς αύτοϋ' σαλευΟητωσαν 
τα ϋηρία νποκάτω&εν αύτοϋ καϊ τά ορνεα 
απο των κλάδων αύτοϋ. *2 JJX^ ζί^ν φυην 
των ριζών αύτοϋ έν τη γη ίάσατε, και έν 
δεσμφ σιδηρφ καϊ χαλκφ και έν τη χλόη τη 
εξω καϊ εν τ^ δροσφ τον ούρανοϋ κοιτασ&η- 
σεται, καϊ μετά των ϋ^ηρίων η μερϊς αύτοϋ έν 
τφ χόρτφ της γης. *^Ή καρδία αύτοϋ άπο 
των αν&ρωπων άλλο ιω&η σεται καϊ καρ^ίίχ 
&ηρίον δο&ησεται αύτφ, καΐ επτά καιροί άλ• 
λαγήσονται έπ αυτόν. ** ^^^ συγκρίματος 
εϊρ ο λόγος, καϊ λόγος αγίων το έπερώτημα, 
ινα γνώσιν οι ζώντες οτι κύριος εστίν 6 ύψι- 
στος της βασιλείας των άν&ρώπων, καϊ φ έάν 



6. Α^Β (pro Ιν ίαντψ tyji) σοι (Χ: εν αυτώ e/ei). 
Λ^Β: άόννατΰ. FX: άδνν. σοι. Χ^*μ8 a ϊόυν (A^Bf). 
EFX: nöov. 

7. EFXf (ab in.) Kai al οράσιις της κεφαλής μα 
et IDterpg. κοίτης μα. ^Ε&ίθ)ρ. (ΑΙ.: καί τάς δράσεις 
της κεφαλής μα. ^Eni τ. κ. μα έ&εϋ')^.). 

8. EXf (ab in.) Kai Β* εκείνο. Α2Β: το πέρας 
(τά ntsjara A^EFX) άπάσης. EX* πάσης. 

9. Χ* (lert.) καϊ. EFX* (ult.) xat. 

10. Β* εγρήγ. 

11. Α* (pro κλάδας ^^ϋ>)καρπας. Α^Β: διασκ. τον 
καρηον. Χ: σαλειι&ητο). 

12. EFX (pro κοιτασ&.) ανλισ&ησεται. Xf (ρ. 
^ηρ•) άγρΐο)ν. 

14. Α2Β (pro alt. λόγ,) ξημα. Χ: ξημα αγιον. 



j•• τ IT VT τ : ι τ ι • •Ι- » -ί• τ ν: 

J•• τ Α• : : • - ν.• •• )•• : ••* : ιτ ν: , 

nm1^ S5?ii< xto ib^i^ ^ibi^i n^Vn "ί 

)•• : vT : - j : 'vi • ^ -; |- •• -: 

km'^^ npn^i sDb'^ii nnn i^^tsi^i s 

: •»A : VT τ Γ ^ >T : i• - 

«- τ ι i : ν -;|- τ - : • j•• ; • 

^ί'^ato f^23fcii Ί'^δώ π'^εί? :^ί:s'Ί^ί 9 

• - j•• : • : • - <•• : τ ιτ : - 

Ι bbün sninnn ?a-&<bbb ]iim 

j•— : • 1 τ \i • : - : τ τ . -J" '* 

ητπ Nsnto^-bs) ^τγτ^ tn^m N^iati: ^ 

I" τ IT : • τ 1 »• : • ν • τ - ί 

*ibNi '^nsüiü-bs? '^ώίίΐ ^ιτπ3 η^^ηη 

••Ιτ ι• τ ιτ - : Ι • •Γ- : j• 

j* ι- : τ τ ι• < - τ ij" : ; ~ ί 

η:η:Ν ^^ηη^ .^λβ:? ϊlΊn^^ snibi? 

Λ • : • J- - 1" : τ J • : - 

-ρ snsssi v»iinnn-p knvn id? 

' • VT --: • : • : - I • τ : r <\ : 

ίί3?Ί«2 Νηίίώηώ ηρ3? Dns : \niBD3? 12 

JT : - : • ί τ <- • - : • ι : - 

VT : • -• . τ : "^j•.• : - r v:iv » \ : 

-D3?i riiüs*^ ^ί*'Ώώ bt^n^i 'ϊ^ηη '^i 

• : : • τ - : <- : at τ j• 

»^ninb :lϊ<ϊ''^^5 ^ty^ npbn !ί^ηι^πΐ3 

.... IT : - )--: Γ ^ ν τ -: ;τ : 1" 

ηη^Π'^ ίίνπ nnb*) liDüi^^ j^tuiDii-i^ 

j• : : • VT •• i- : ' - : jt τ-: ' • 

pnibs? i^öbn'^ niv Π5?ηώι nb 

I-: I / : : - I ν τ • jt : • i a" 

Ί^ώ^^ρ Ίr)^ίΏϊ) ^ίi:an& ί'^"^^:? nnna u 
Ν'"*'Π i^isJ^D'^-''^ ΠΊαπ-'τ:? jinb^^tü 

τ - - ι j : : • Γ - : • - AT Τ •• : 

^ίίb^3^ί n^Db^^i x^b^? ϋ'^^ώ-'^ϊΐ 

Γτ-: J.-: ττ• •- Γ 

V. 8. hab'i« ί<"33 ν. 9. Ί ^ιη*^ 

ν. 12. ηχπ'ΐη '113» ν. 1 3. Ί ^'^π'' 

ν. 14. -η^ί^Ώ^τ κ"33 ib. 'ρ n5<b:> ib. 'ι 'η^π'^ 



6. feinC9ef)eimnt^ bir gu fd^met ift. Β: »erBorgen 
S)ing. B.dW:t>ie®efic^te. vE: meine iX^raumgefid^te. 

7. B.dW.A:(ble®.) meine« ^auptg. vE.-Jlovfe«! 
B.d W.vE: m. auf ber (Srbc. Α : auf @rbcn. 

8. B.dW.vE: ®r. toax b. 33aum u. ftarf. B.dW: 
u.tüurbc gefeiten anbeTn(bidang)(S.berg.@rbe. vE; 
man fonnte i^n fe^en biö jum ... A: fa^ i;^n hU απ 
bie ©rangen. 

9. bie ü^. B: (Sein Saub njar [φ. u. feine %v. fel^r 
»iel. dW:...t5nici^t iiroi?. B: u. »ar für $Ule ©peife 
baran. dW.vE: 9ii(e3 fanb 0la(irung bei i^m. B: 
fugten (Sφαtίen. vE: ru^eten. A: unter i^m too^n* 
ten. dW: unt« feinem @φ. lagen. dW:inf.3»eii 



^antel^ 



(4,7—14) 71 



©er 5o5e föauwu ©et Setltfie Sßatjtet:. ©ic Um^ttuung «♦ ©αδ tiieStfi^e §ets» IV. 



ba§ bu ben ®eifl Der ^eiligen ©Otter 
§afl unb bir ηίφίο öer Sorgen ifi, fage 
bae ®efίφt meines ^raumeö, ben ϊφ 
gefe^en i)aU, unb η?αδ er Gebeutet. 

7*iDie§ ift aber M^ ®efiφt, baö ίφ ge« 
fe^en :^a6c auf meinem 93ette: ©ie^^e, 
eö flanb ein 33aum mitten im Sanbe, ber 

8 tvar fei>r ^οφ, * gro§ unb bi(f. «Seine 
«Ö5^e reiφte 6ίδ in. «Fimmel, unb Brei* 
tete ίίφ avii Μ an^ (Snbe beö gangen 

9Sanbeö. *@eine Qiefie öjaren (φοη 
unb trugen öiel Srüφte, baöon aßeä gu 
effen i^attej alle ^i^iere auf bem ^UU 
fanben (Schatten unter i^m, unb bie 
QSbgel unter bem «&immel fafen auf fei- 
nen ^efien, unb aüeS δ^ieifφ nä^jrete 
10|1φ üon 'ujm- *Unb iφ fa^e ein @e» 
flφt ouf meinem S3ette, unb fie^e, ein 
i^eiliger 2δäφter fu^r üom «öimmel :^erab. 
ll*i£)er rief üBeriaut, unb f^)rαφ alfo: 
«Öauet ben 33aum um, unb behauet ii)m 
bie 5iefie unb jireifet i^m baö Äaub ab 
unb jerfireuet feine Srüφte, ba§ bie 
3^^iere, fo unter ii;m liegen, n?eglaufen 
unb bie 335gei üon feinen 3if«ig«u flie* 

12 gen. *Φοφ ia^t ben Stocf mit feinen 
Surjein in ber (Srbe bleiben} er aber foil 
in eifernen unb ehernen Letten auf bem 
Selbe im ©rafe ge^en, er fotl unter bem 

^_ %i)au beö «i^immelS liegen unb na§ wer* 
P" ben, unb foü Ρφ »reiben mit ben S^^ieren 

13 i)on ben jträutern ber (Erbe. *Unb baö 
menfφliφe «§erj foH üon i(;m genommen 
unb ein tiie^ifφe0 ^er§ i()m gegeben n>er* 
ben, big ba§ fieben Seiten über ii^n um 

14 flnb. * 6οΙφ6δ ijl im Olat^ ber 2Bäφter 
ί>ο[φΙοί[€η unb im ®efί)räφ ber «^eiligen 
berat^fc^lagt, auf baf bie !{iebenbigen er* 
fennen. ba§ ber ^5φfte ®ctt>alt :^at über 
ber 2)ίenfφen ^^)nigreiφe, unb gibt fle 

8. A.A: in ben Fimmel. 9. Ü.L: funten. 

gen. B.dW.vE: tro^^nten. 

10. im®. B.dW: in ben ©eftii^ten meine« ^au^t«. 
dW.vE: ein 9Ö. unb Jpeiligcr. A: ein ^. dW.vE: 
flieg. 

11. Xij. u.il)mTOeef!iel)«n...S«). B.dW.vE: mit 
ίΚαφί. Α: fiarfer «Stimme. dW.vE: fdjneibct feine 
(3tt)cige)ab. vE: 33iatter. dW.vE: fireuet f.Sruci)t 
um^er. B: fo totxUn ... dW.A: e« fliiefie ba« 2öiib 
(©et^ier) ... 

12. im ®r. liegen ... t>om Zif, b. φ. na^ werben. 
B.A: Stamm. dW.vE: 2)οφ feinen aDurjelflamm l. 



quod spirilum sanclorum deorum ha- 

Ee.28,3. beas in le et omne sacramentum non 
est irapossibile tibi, visiones somnio- 
rum meorum, quas vidi, et solulionem 
earum narra. *Visio capitis mei in 7 

Ki.31,3... cubili meo: Videbam, et ecce arbor 
in niedio terrae, et altitudo ejus 
nimia. * Magna arbor et fortis, et 8 

job.20,6. proceritas ejus contingens coeluni; 
aspeclus illius erat usque ad termi- 

B..31,«. nos universae terrae. *Folia ejus 9 
pulcherrima et fructus ejus nimius, 
et esca universorum in ea; subter 
eam babitabant animalia et bestiae, 
y.i8.E«.iT, et in ramis ejus conversabantur vo- 
^^' lucres coeb", et ei ea vescebatur 
omnis caro. * Videbam in visionelO 
capitis niei super Stratum meum, et 

T.14.3,28. ggj,g yjgji gj^ sanctus de coelo de- 

scendit. *Clamavii fortiter, et sie 1 1 
T.2o.^5^.2i^.EB.g• j . Succidile arborem et praecidile 
jer.8,i3.joei.ramos ejus; excutite folia ejus et 
''^• dispergite l'ruclus ejus; fugiant be- 
stiae, quae subler eam sunt, et vo- 
job.14,7*. Incres de ramis ejus. * Verumtamen 12 
germen radicum ejus in terra sinite, 
et alligetur vinculo ferreo et aereo 
v.30.5,21. iu herbis, quae foris sunt, et rore 
coeli tingatur, et cum feris pars 
ejus in herba terrae. * Cor ejus 13 
ab humane commutelur et cor ferae 
7,25.12,7. delur ei, et septem tempora mulen- 
T.io.!Hg.5i2,lur super eum. * in sentenlia vigi-14 
i9.E8.44,26.|yjjj dccrctum est, et sermo sancto- 
rum et pelilio, donec cognoscant vi• 
''Sie^n*' venles, quoniam dominalur exceisus 
in regno hominum, et cuicumque vo- 



in b. (S. B.dW.>E: Sanben. ß: bei b. Xf), foil fein 
fl^eil fein ». bem ^raut. d W: mit b. %ΐ), ^abe er Χί). 
am ^r. bei Selrei. vE; bene^t »erben, u. mit b. XI). 
ba« ®rae b. (B. tfjeilen. 

13. BrScin^.iüirb veranbevtttjcrrcn, bap ζ^ι\\ά)ϊ 
mcnfc^licii fei, u. χοϊχΌ ibm ein ίί)icrίfφ ... dW: fcU 
öeränb. u. n.mei)r m. fein, u. ein Xl)i(xi)(xi ... dW. 
vE; unb 73. foiicn über i^m vergeiien (vorübcrgcl cn). 

14. B: 2)iefe Sarfie iü in bem 33ef^lup ber 2B., u. 

bieL^33egef)reniü ber9iiiefvru(i) b.Jj. dW: S3if^i 

iß fülc^e«, unb 51. b. ^. iji biefe«. 



72 (4,15—21.) 



Daniel. 



IV. 



]¥ebucadneaaris »omnium et insania. 



δόξγι δώσει αντην^ καΐ ίξονδίνωμα άν• 
ϋρωηωι άναστησεται επ αντην. *^ Τοντο 
το tvvnviov ο ϊδον Εγώ Ναβονχοδονούορ ο 
^aaiXeVf'. Και σν, Βαλτάααρ, το σνγκριμα 
dnöv ΟΤΙ πάντες οι σοφοί της βασιλείας 
μον υν δύνανται το σνγκριμα ανζον δηλώ- 
σαι μοί' σν Öfc, /ίανιηλ, δννασαι, ότι πνενμα 
&eov έν σοί αγιον. 



*β Τότε Δανιήλ, ου το όνομα Βαλτάσαρ, 
άπηνεω&η ώςε) ωραν μίaVy και οΐ διαλογισμοί 
αντον σννετάρασσον αυτόν. Και άπεκρΙ&η ο 
βασιλευ>ί καΙ ειπεν Βαλτάσαρ, το ένυπνιον 
καΧ 7} σνγκρισΐ4 μη κατασπενσάτω σε. Κα\ 
άπεκρί&η Βαλ,^άσαρ ^αΐ εϊπεν Κνριε, εατω 
το εννπνιον τοΐ^ μισονσίν σε, και η σνγκριηις 
αντον τοις ^χ&ροΐς σον. *^ Το δπδρον ο 
ί'δες το μεγαλνν&εν και το ίσχνκός^ ον το υχρος 
8φ0•ασεν εις τον ονρανόν και το κύτος αντον 
ίίς πάσαν την γην, ^^καϊ τα φύλλα αντον 
εν&αλή καΙ Ό καρπός αντον πολνς^ κα\ τρο- 
φή πάσιν fV αντω^ νποκάτω αντον κατο^κονν 
τα ϋ^ηρία τα άγρια, και ίν τοις κλαδοις αντον 
κατφκονν τα ορνεα τον ονρανου ' *** σν ει, 
βασιλεν^ ότι εμεγαλνν&ης και ίσχνσας, και η 
μεγαλωσννη σον ^μεγαλνν&η καΐ έ'φϋ,χσεν εις 
τον ονρανόν, καΐ η κνριεία σον εις τα πέρατα 
της γης. ^^ ΚαΙ ότι ί'δεν 6 βασιλεύς είρ και 
αγιον καταβαίνοντα εκ τον ονρανον, καΐ εϊπεν 
Έκτίλατε το δένδρον κα\ διαφθείρατε αντό, 
πλην την φνην των ριζών αντον έασατε sv 
τη γη και έν δεσμφ σιδηρφ καΐ χαλκφ και εν 
TTJ χλόϊΐ τ^ ί|ω, καΐ εν τη δρόσω τον ονρα- 
νον ανλισ&ησεται, και μετά ϋηρι'ων άγριων 
η μερϊς αντον, εως ον επτά καιροί αλλοιω- 



ϋώσιν επ αντον 



21 



τούτο η σνγκρισις αν- 



14. Α^Β: άναοτήύίΐ. 

15. EFX: έννπν. (* ο) ίίδυν. Χ* Jav. 

16. Α* (bis): Βσ'^τ. (Βαλτ.Α.'^Β). Β* Kai amKu. 
6 βασ.-μη κατασπ. Of (AEFXt) ... το ίννην. ϊστω. 
Χ* Ι στω. 

17. Α2Β: (Ιδ^ς ... ϊφ&ανιν. 

18. Α»* (pr.) yiai (A2Bt). Α2Β (pro alt. κατ^ίκ.) 
τΛατίΟΛην^ν. 

19. A^B: KVitiia (FX: λνρία). 

20. A2B: fu)iv. EX* (ult.) xat. A2B: άπο τ» «ζ», 
(fx τ. ö^. Α* EFX). Α.»:'£κτ«λ.? Β: έν τ^ γγι iaa, 
A^Bf (a. χαλχφ) tv. 



D'^ttäDw^i ί:δώϊΐ t^bn•^ kais^ ^^ηΛ^ 

vT-: — : jT : ν τ : j--: »'• : 

- : : •• : : - : ^- •.• ; - ι : jt : - 
τ j• •• ': τ τ •.•: j- : • 

-nn ^^ bhs nn^xi '^Dh^is^ninb 

- ! Τ "Τ : : j- : • - jt : 

I (T I ir • '- I )• y •••: 

- : t '• .-!■': •* •• • IT ' • - v: 

• ν. : - : τ — : jt τ : - : ••• 

- : : •• - τ : τ : - •• τ λ" \ -' r ' 
<•• τ »τ - . /- : - ^ •• : • <τ : ν 

^Ώ^η ^^^Ώ 1b^ί1 SsiiitüDb::! 

JT : •.• • τ - τ : - - : : •• 

'^η ^ίDb''^ί trpnij'b ηηώ^η Ti^X3iübi7 

J• τ τ ι• ' IT τ : )•• : • ' \j : ιτ : 

^^12"^ ηη^Ίΐ ηρη^ι πηι '^η η^τπ 

J•• : • •• : Ι Ά• : ντ : r ί : — : 

ώ" : τ : IT •' - τ :^ ν.•• -: |- τ - : * 

^12 i^bbb lir /Οϊ] ^i^^^^to t^^^^^ n-^stö 

Α•• τ «. : ι / τ - J•• : • : • - 

NniSD3?nii >^ίιι r\vn •ηη^η sninnn 

: - : τ τ J- •• : • : 

J : : - IT - : r•-; • Vt_: : * 

τ : ' <τ : : : Λ" : \- : >• τ : - 

IT : - Ι .; .• \τ τ : τ : τ - : • j- : 

ι • j• τ j•»- : j• τ : - JT-: j• : 

;-r TTf -t: t-: 

t \ : JT ; ~ : • : τ <" • - : 

j• (T : • : τ : jv : - i• v.iv 

nvn-cyi sjiias'^ i^^)2xa büH'^ ^ί"ί2 

«- •• • ; : " JT - : s" : λτ τ 

I V• τ • 7T : • ι• y- I•• τ -: τ τ 

ΛΤ : - α- : • >τ : • ι -:).»:: - 

V. 14. γΏρη 'bti i<"D3 ''' Ύΐη'ΐ 
ν. 15. 'η •η^π"» ib. y-apa 'ι ϊ<' sn 'Π dip^a 'κ 

ib. ρ"η2 κ"3η 

ν. 15. 'η 'ηιη'^ 

ν. ιβ. 'η üipan 'κ ib. '« ^ί'^η'^ 

ib. '1 ^i'^n'Ti ηηδη 'Ό κ"33 ib. '^ •η'^ηι 

ν. 1Ö. 'η •η'Τ'^ ib. '1 ^'^η'ΐ 

ν. 20. κχηιη κ"33 



^anteU 



(4,15-21.) 73 



Daniels ^ntfe^en« ^ed Zxanmt^ SDeutung. 



IV. 



tt>em er tt»iil, unb er^b^et bie S'iiebrU 

15 gen ju benfelfcigen. * <Bola)m ^raum 
i)abt ίφ Jtbnig D^ebucabnejar gefe^en. 
3)u aber, QSeltfajar, fage, tva0 er be* 
beute j benn alle ^^eifen in meinem ^ö* 
nί9reίφe fbnnen mir ηίφΐ anzeigen, η?αδ 
er bebeutej bu aber fannft eö wo^l, 
benn ber ©cift ber ^eiligen ©btter ijt 
bei bir. 

16 Φα entfette Ρφ Daniel, ber fonjl 
Q3eitfajar fyeift, bei einer ©tunbe lang, 
unb feine ©ebanfen betrübten i^n. Qlber 
ber Äönig fprαφ: 33eltfajar, lag biφ 
ben i^^raum unb feine Deutung niφt 
betrüben. 33eUfajar fing an unbfί3rαφ: 
ΟΙφ mein »^err, bag Der ilraum beinen 
^einben unb feine Deutung beinen 

17 3BiDern?ärtigcn gälte! *iDer8aum, ben 
bu gefe^en ^aft, baf er grog unb bi(f 
n?ar, unD feine »^ö^e big an r^m Fimmel 
reίφte, unD breitete ίίφ über baö gan§e 

ISÜJanb, *unb feine tiefte fφön, unt feiner 
δ:rüφte üiel, bai)on alleö ju effen ^atte, 
unb bie %i)\nt auf bem i5ielbe unter 
i^m wo^neten unb bie 33i)gel beö ^im* 

19mel0 auf feinen Qlefl:en faßen: *baö 
bifi bu, ilönig, ber bu fo grog unD 
mäφtig biftj benn beine 3Jlαφt iji groß 
unt reiφt an ben «Fimmel, unb beine 
©ewalt langet big an ber 2öelt önbe. 

20*Φα§ aber ber «Jtonig einen ^eiligen 
2öäφter gcfe^en ^at Dom «i^immel ^erab 
fahren unb fagen: »i^auet ben 33aum 
um unb üerberbet i^n, boφ ben ©toif 
mit feinen 2öur§eln laft in ber @rbe 
bleiben, er aber foll in eifernen unb 
ehernen Letten auf bem Selbe im ®rafe 
ge^en, unb unter bem ίϊ^αη beö «§im= 
melö liegen unb naf n?erben, unb ίίφ 
mit ben 3!f)ieren auf bem Selbe rt>ei* 
ben, bis über i^n fieben Q^iUn um 

21 finb — *baS ifl bie Deutung, »^err 

17. U.L: J&ö^e an ben J&. 



Lc.l,52. 



luerit, dabil illud, el humiilimum ho- 
minem conslituel super eum. * Hoc 15 
soninium vidi ego Nabuciiodonosor 
rex. Tu ergo BaJlassar inlerprelatio- 
nein nurra tVslinus; quia omnes sa• 
pientes regni nie! non queunt solu• 
tionem edicere mihi ; tu auteni poles, 
Y.e.6,8. qyjg Spiritus deorum sanclorum in 
te est. 



Tunc Daniel, cujus nonien Bai• !(> 
tassar, coepit intra semelipsum taci- 
lus cogilare quasi una hora, el co• 
gitationes ejus conturbabanl eum. 
Kespondens autem rex ait: Baltassar, 
somnium et inlerprelatio ejus non 
conlurbent te. Respondil Baltassar 
et dixil: Doniine mi, somnium bis 
qui le oderunl, et inlerprelatio ejus 
hostibus luis sit. *Arborem quam 17 
vidisti sublimem atque robustam, cu- 
jus aitiludo perlingil ad coelum et 
aspeclus illius in omnem terram, 
*et rami ejus puleherrimi, et fru-18 
ctus ejus nimius, et esca omnium in 
ea, subter eam habitantes bestiae 
agri et in ramis ejus commoranles 
aves coeli: *tu es rex, qui magni- 19 
fieatus es et invaluisti, el magniludo 
tua crevit et pervenil usque ad coe- 
lum, et potestas tua in terminos 
universae terrae. * Quod aulem vi- 20 
dil rex vigilem el sanclum descen- 
dere de coelo el dioere: Succidite 
arborem el dissipale illam, atlamen 
germen radicum ejus in terra dimit- 
tile, et vincialur ferro et aere, in her• 
bis foris el rore coeli conspergalur, 
el cum feris sit pabulum ejus, donec 
Septem lempora mutentur super eum 
— *haec est interpretalio senlenliae 21 



2,37.5,18. 



v.lO. 



14. 3liebriflffcn. B.dW.vE: ben Siiebiigjien ber 
SDlonf(i) η baüber fc|rt. A: fe^cn fönne. 

15. B.dW.Ä: in bir. vE: »eil ... auf bir ru^et. 

16. ^önig fing an u. ipt, ... antwortete u. fpr. 
dW.vE: line Seit lang. dW: erf^vecften. vE.A: be* 
unru^igten. 



17. 18. («gl. Φ. 8. 9.) B: bie^.bc« ^δ>.|ίφ nie^ 
berliegen. vE: aufbielt-n. dW.A: rocilcten. 

19. B: u. i^arf roorben bifl, u. beine ©tüfie ift t^e- 
warfen, ba§ fie ... b. J^crrf^aft αηβ (S. ber (Srbe. 
dW: beffen ®r. gref ift. 

;!iO. (iBgl. Φ. lü. 12.) vE: u. serfloret i^n. 



74 (4,22-^30.) 



DanleL 



Wehucadnetoaris somnium et insania. 



τον, βασιλεν, καΐ σύγκριμα υψίστου έστΙν ο 
εφ&ασεν im τον χύριόν μου τον ßaaiXta' 
'^^ Και αΐ έκδιώξονσιν άπο των άν&ρώτιων 
και μετά (θηρίων άγριων' εσται η κατοικία 
σον, και χόρτον ώς βοΰν χρωμίσουσίν σε, και 
απο της δρόσου του ουρανού αυλίΰ&ήσΐ], καΐ 
έτιτα καιροί άλλαγησονται ίηΐ (Τί, ίως ου 
γνφς οτι κυριεύει 6 ύψιστος της βασιλείας 
των αν&ρώπων y και φ αν δό^τ} δώσει αύτην. 
*^ΚαΙ οτι ειπεν Έάσατε την φυην των ριζών 
του δένδρ()ν' η βασιλεία σου σοι μένει, αφ ης 
αν γνφς την έξουσίαν την επονράνιον. "^^/Ιια 
τοϋζο^ βασιλεν, ή βουλή μου άρεσάτω σοι, 
καΐ τας αμαρτίας σου έν ελεημοσΰναις λύτρω- 
σαι και τας αδικίας σου έν οίκτιρμοϊς πενί}' 
των ίσως εσται μακρό&υμος τοις παραπτώ• 
μασίν σου ο ΰ-εός. 



^^ Ταύτα πάντα εφ&ασεν επΙ Ναβονχοδο- 
νόσορ τον βασιλέα. '^^ Μετά δωδεκάμηνον, 
ιπΐ τφ ναφ της βασιλείας αύτου εν Βαβυλώνι 
ηεριπατών, 27 άηεκρί&η 6 βασιλείς και εΙπεν ' 
Ονχ αντη έστΙν Βαβνλων η μεγάλη ην εγω 
ωκοδόμησα εις οίκον βασιλείας, έν τφ κράτει 
της ισχύος μου, εις τιμήν της δόξης μου; 
^^Έτι του λόγου εν στόματι του βασιλέως 
ο-ντος φωνή εκ του ουρανού έγένετο' ΣοΙ λέ- 
γουσιν Ναβονχοδονόσορ βασιλεν, η βασιλεία 
σον παρηλ&εν άπο σον, ^^και άπο των άν- 
ϋρωπων σε έκδιωξονσιν και μετά θηρίων 
αγρίων η κατοικία σον, κα\ χόρτον ως βονν 
ψωμίσουσίν σε, και επτά καιροί άλλαγησονται 
επι σε, εως ου γνφς οτι κυριενει ο ύψιστος 
της βασιλείας των άν&ρώπων, κα\ ω εάν δόξγι 
δώσει αντην. ^^ Λύτη τη ωρα ο λόγος συν- 

22. Α*: xarotxfta. Α^Β: χρο)μΐΰσί (cf. vs. 29). 

23. Α^Β: ίίπαν (f?/rfy A^EFX). A^* των qitoiv 
(Α2Β|). EFXf (ρ. δένδρβ) iv τη νή. Α2Β: βράνιον 
{έπβρ.Α^ΕΥΧ). 

24. Β* (alt.) σ«. Χ: μακρο&νμία. FX* 6 &ίός. 

27. Xf (ab in.) χα*. A^* ό /9ασ.(Α2Β|). \^:Ονκ 
αντη. 

28. Α^Β: εν τώ στόμ. ... ςρ. άπ αρανπ. EFX: λίγί- 
τα,. Β* (pr.) σ« (AEFXf). 

29. Α* Β: ι/.οιο)Λΰσι (-üiS»<7tr A*EFX). Α*; xaroe- 
xfta. Α2Β: v/oj/*t5<xt(cf.vs.22). Β*«. Α2Β:ώαν<)\ 



IT : - ν *•• : - ι : "^ - τ : τ j 

S" " '^ - ^--: 1» : 1 V :- )-f'. • 

<" τ IT -: 'j•• - : «• τ y vi ^ - 

AT : - jv τ ν τ ^T -.• - τ : τ ; - 

nfena iii:bt3 n'^nb rnr^^Dn m^-'-^n 

IjT : • : - j" ί τ :- : <τ-: ι• 

db2 .snb^ lii? : ^^ητ\ ^^^h^ '^Dcn 28 

j•. : τ : • ι• : - 7- • : y r • 

^Ίn^ί 'nb b£3 ίί^'ηώηΏ bP i^ijbn 

1 • : IT i<» "^ ^- : yr - '.^ • "^ jt τ : - 

Ίτ • ^T-: 1.T : ~ τ : - j- ν : - ι : 

JT τ s" •• * i: ' • ί IT ' τ TT-;'• 

l^ibrD^ ^b Vl''^? ^<??? XM 

j; j- > AT -: ' J : ί - ' ν τ • ^τ : • : 

TT-: j : - : τ τ • ■«• - r - ί • 

T-: |- JT IT • : • v" : • »• tri 

V. 21. 'p Hitb» ib. Vyflpa δ<"33 ib. 'κ Ί'^η'^ 

ν. 22. '1 Ί'^η'ι ib. 'ρ Π5<^3ί 
ν. 23. ')ΐϋ'ι^ω 5<"ί3 

V. 24. '1 ^'ΐη'ι ib. -[κοηι i<"an ib. ίΐ3Ί5< «"sa 

ν. 26. γΐ2ρ•2 5<"an 

ν. 27 . nnsn δ<":3 dbira 'itjs) ib. ν^ρη «"33 

ν, 28. diS3 ν"33 ib. nanxa nns 

ν. 29. '^ 'n^n'^ ib. 'p n!i<b2> 

V. 30. nnsa i<"32 

21. B: bie« ifl bcr 93ef(^iu§ bee φ. ber ... gc^et. B: rir Kräuter tt)ic ben £). i;u effen geben. dW.vE: 
dW;iυeIφcrm..!9.benÄ. trifft. νΕ:|ϊφ auf.-.besiel^t! π^ίφ (wie) ben (Stieren. vE: jufreffen! B.dW.YE. 

22. ajlenfdjen ... u. tH»m 2i). b. S^. nofi n>. laffen. A: big (ba§) bu erf. 

dW.A: aueftogen. vE: au« b.2W. flogen! B: toirft... 23. B: ba^ ber J&immel @en). ^at. dW.vE: ^crts 
beine aBöl^nung l^aben. dW.vE.A: tüirb b. SB. fein, fφeί. A: bie ®en). »om ^. fei. 



r Γ - «.- : }' • τ τ • <— : 

-ori öiöiDK-i^ Ί'^ΤΊΐ: Tibi :i»i3b^23 

• : TT-:»• ' j• : IT »jt ί ιτ t "* 

JT : • : J τ : •• ν: iv τ τ j- •• 

ii;)?tp b^ti^i 'j^b^D': Tjb • ')^;3irD 

) j : : - ' V τ • JT : • : 1 • : - : »jt 

TT• -»• - r - : • j- j- ' Ατ-ί 

IT • : • ν : • »• I - : τ τ-; j : - : 

3?bn '^n-p ^i2^t> Tib nniiDbiD ^ibb^s 

- . • j• I • AT τ i- »jT » vr ί ~ IT»• 

^sV/u xsbu inb :^ί*üώ ib'^büä -^^24 

• : • τ : - » j" τ IT - : J (• • - r 

ρΊδ Titi'ii'^ Tum Ti^bi? Ίδώ^ 

ί •.. : Ιτ : • : ?ττ-:|- »τ-: j- : • 

α * ~ ■»•••••: IV 1-r' > 'AT-; ι j- • : » νττ--:|- 



ιτ :ΐ' 



^anicU 



(4,22—30.) 75 



SDie SDla^nung pt S3u^e. ^ie gto^e SBa^eL ^et ^^önig (ei ben 2:$ietem IV« 



Äönig, unb foίφel: uiati) beS ^5ci)fien ge^t 

22 über meinen ^errn ,K5nig : * SDian n?irb 
ϊ>ίφ öon ben Seuten tocrjiogen unb mußt 
Bei ben 3!^ieren auf bem ^elbe bleiben, 
unb man n?irö ϊ>ΐφ ®raS effen iaffen tt.>ie 
bie Dc^fen, unb n?irfl unter bem %ίίαη 
beö «i^immeiö liegen unb na^ irerben, 
Μ über biφ fieben Q^iUn um finb, auf 
bap bu erfennep, bag ber «&ö(^jte ®e» 
n?ait i;at über ber a)^enfφen Äöni9reiφe, 

23 unb gibt [te tt^em er unU. * Φα§ aber 
gefagt iji, man foQe bennoφ ben ^tocf 
mit feinen SGßurjeln be3 Raumes bleiben 
laffen: bcin ,^5nigreiφ fott bir bleiben, 
trenn bu erfannt ^afi bie ©enjait im 

24.§immei. *i£)arum, «i^err Jlönig, ίο§ 
bir meinen Olat^ gefallen, unb mαφe 
btφ loa ijon beinen (öünben burφ ®e* 
reφtigfeit unt) lebig öon beiner 3Jii)ie« 
t^at burφ 2Bol)lt^at an ben Firmen: fo 
trirb er ©ebulb i)aben mit beinen ©ünben. 

25 iDieg aileö ujiberfu^r bem Könige 

26 S'iebucabnejar. * 3)enn ηαφ jtt?ölf 3)2o* 
naten, ba ber Jli?nig auf ber fönigliφen 

27 53urg ju 33abel ging, * ^ob er an unb 
f)?rαφ: Φαδ ifl bie grofe 33abel, bie ίφ 
erbauet i^ahi jum fi)nigliφen «^aufe burφ 
meine groge 20ϊαφΙ, ju (S^ren meiner 

28 ^errlίφfeit. * S^e ber ^bnig biefe SSorte 
auögerebet ^atte, fiel eine Stimme öom 
«§immel: iDir, jtönig Olebucabnejar, 
tüirb gefagt: SDein ^önigreiφ foU bir 

29 genommen trerben, *unb man n?irb 
biφ i)on ben Jieuten toerPogen unb foQfl 
bei ben 5!^ieren, fo auf bem S'^lbe ge^en, 
bleiben, ®rad n^irb man biφ effen laffen 
ttjie Dφfen, big bag über bir fieben ^tU 
ten um ftnb, auf ta^ bu erfenneft, ba§ 
ber '§Öφfte ®en?alt ^at über ber 3)ien* 
fφen Äönigreiφe, unb gibt fie n?em er 

30 tt?ia. * 33on Stunb an warb bag SGßort 



23. ü.L: erfennet. 26. ü.L: aJionben. 



T.14.5,V1. 



Altissimi, quae pervenit super do- 
minum meum regem: *Ejicient te22 
ab hominibus el cum besliis feris• 
que eril habilatio lua, el foenum 
ul bos comedes, et rore coeli in- 
funderis; seplem quoque tempora 
mulabuulur super te, donec scias, 
quod dominetur excelsus super re- 
gnum hominum, el cuicumque vo- 
lueril del illud. * Quod autem prae- 23 
cepit, ut relinquerelur germen ra- 
dicum ejus id est arboris: regnum 
tuum tibi manebit, postquam cogtio• 
r.32.p..ii5,ygp|g poleslalcm esse coeleslem. 

* Quam ob rem, rex, corisilium meum 24 
placeat tibi, et peccala tua eleerao- 
4^i,lsl|:;^3S;syiiis redinie el iniquitales tuas mi- 
Pt.34,15. serieordiis pauperura: forsitan igno• 
scel deliclis luis. 



*Posl fineni26 
aula Baby• 



28,4μ.«9,3. » ^^ 



Mr.9,7. 



ν.•^2ρ. 



Omnia haec venerum super Nabu- 25 
chodonosor regem, 
mensium duodecim in 
lonis deambulabat, * respondilque 27 

el ail: Nonne haec est Babylon 
magna, quam ego aedificavi in do• 
mum regni, in robore fortiludinis 
meae et in gloria decoris mei? 
* Cumque sermo adhuc esset in ore 28 
regis, vox de coelo ruil: Tibi dici- 
lur, Nabuchodonosor rex: Regnum 
luum iransibil a le, *et ab homi- 29 
nibus ejicienl te et cum besliis et 
feris eril habitalio tua, foenum quasi 
bos comedes, el seplem tempora 
mulabuntur super te, donec scias, 
quod dominetur excelsus in regno 
hominum, el cuicumque volucril det 
illud. * Eadem hora sermo comple- 30 



24. ob bcine ®Iü(ffe(ig?ett möge langer toäfiren. 

B: ΒγιΦ beinen <S. ab? dW: faufe beine @. Ιοβ. Β: 
burφ ®nabe ju betoeifen ben (Slenben. dW: u. beine 
<Sφulb ^urφ Sorm^er^igf. gegen rie 51. vE: dxhaxs 
men g. b. 9iioti>teibent)en. B: χηόφΗ üeilängert xotv 
ben. dW:bein ©lucf »on iDauev fein luirb. v£: »iel? 
leicht ba^b. Stille. .. 

25. B.vE: fam über ben ^. 9Ί. 

26. dW: 3ί1αφ Jßerlauf »on 123Λ. »anbeUc er um* 



24. S: ignosc. Deus. 25. AK* haec. 27. Sf (p^ 
Bab.) civitas. 28. ΑΙ.* tuum. ΑΙ.: transiil. 29. ΑΙ.* 
(α/Λ) et. 

fier. B.dW.vE: auf (feinem) fonigl. ^ala^. 

•27. ftflrfeiOi. B.d^V.vE.A:3fl^α0niφt...? dW: 
fönigi. @i|e. vE: @. bei ΟΙείφέ. Α: SBol^nung Ui 
jtönige. B.vE: bie ©tärfe meiner 3)1. 

28. B: 511« ηοφ ba« SBort in bc« M. SWunb tt?ar. 
dW.vE: ίηοφίυαϊ ... 

29. 93lcnfcl)cn ... »ie bie Ο. 

30. dW.vErgiug (bieferδίuefpruφ)ίn(5rfύΠιmg. 
A: warb erfülU. 



76 (4,31-5,2.) 



Daniel. 



IV. 



Nebucadnexaris somnium et insania, Convivium Belsaaaris, 



8τ€λέα&η επί Ναβονχοδονόσορ τον βασιλέα' 
χα) άηο των ανθρώπων ε^εδιοόχ&η^ καΐ χόρ- 
τον ώς βονς ησ&ιεν^ χαΐ άπο της δρόσου του 
ουρανού το σώμα αντον ^βάίρη, εως ου αΐ 
τρίχες αντοϋ ώς λεόντων έμεγαλνν&ησαν χαΐ 
οι όνυχες αυτοί ώς όρνέων. 

3* Κάί μετά το τέλος των ημερών έγώ Να- 
βουχοδονόσορ τους οφθαλμούς μου εις τον 
ουρανόν άνέλαβον^ χαΐ αί φρένες μου in έμε 
επεστράφησαν t καΙ τφ υψίστφ ηύλό/ησα, καΐ 
τφ ζώντι εις τους αιώνας ηνησα χαΐ εδόξασα, 
οτι η εξουσία αυτοϋ εξουσία αιώνιος καΐ ή 
βασιλεία αυτού εις γενεάν και γενεάν , ^^ ^^^Ι 
πάντες οι κατοιχοϋντες την γήν ώς ουδέν ελο- 
γίσϋησαν καϊ κατά το ϋελημα αυτού ποιεϊ 
εν τη δυνάμει του ουρανού καϊ εν τη κατοικία 
της γής^ καϊ ουκ εστίν ος άντιποιησεται τη 
χειρι αυτοί κα\ έρεΐ αύτφ' IV έποίησας; 
^'»^υτφ τφ καιρφ αι φρένες μου επεστράφη- 
σαν ιπ εμέ, και εις την τιμήν της βασιλείας 
μου ηλϋ^ον, και η μορφή μου επεστρεψεν επ 
εμέ' και οι τύραννοι μου κα\ οι μεγιστάνες 
μου έζήτονν με, και έπι την βασιλείαν μου 
έκραταιώΟην^ καϊ μεγαλωσΰνη περισσότερα 
προςετέθη μοι. ^^ Νΰν ουν εγώ ΙΥαβουχοδο- 
νόσορ αινώ και υπερυψώ κα\ δοξάζω τον βα- 
σιλέα του ουρανούς ότι πάντα τα έργα αυτού 
άΐηβινά καΐ αί τρίβοι αντοΰ κρίσεις, καϊ πάν• 
τας τους πορευομενονς εν υπερηφανί^, δύναται 
ταπεινώσαι. 

V• ϋαλτάσαρ 6 βασιλεύς εποίησεν δεΐπνον 
μέγα τοις μεγιστάσιν αύτοϋ άνδράαιν χιλίοις, 
και κατέναντι των χιλίων ό οίνος, καΐ πίνων 
^ Βαλτάσαρ είπεν εν τη γεΰσει τού οίνου, του 
ενεγκεΐν τα σκεύη τα χρυσά καϊ τα αργυρά α 
εξηνεγχεν Ναβουχοδονόσορ ό πατήρ αύτον εκ 

30. Β* τον βασ. et ö. Χ: λίοντο(;. 31. Χ: κ. τον 
ν-φιστον ίύλόγ, κ. τον ζώντα. Α,^Β: ης τον αΙωνα. 
32. ΕΧ: ης β^εν ... άντιστησίται τη /. 34. Α* Χ: 
χρίσις (plur.). 

Subscr. capitis : \:"0(Jaσις *'. 

Inscr. capitis: Α:"Οςασις ς' (usque ad vs. 29). 
1. AI: Βαρτ. (plerumque; Βαλτ. A2B). A^X* 
μίγα (A2B-J•). Β*άνδρ. (AiEXf). 

30. Β: tt)U(i)i wie bcr Sit>ier ... wie ber Söoel. 
dW: c^Uia) ben δΐ. vE: wie bie r^ebernl ber 5i. ... 
[Äiaucn] bcr 33. 

31. dW:9^bcrnαφS3erIαufber3. B.vE:3u(5nbc 
abir(ina(^iö.)bieferiracie. A:UxX, B:meln«eri 
ftanb fe^rte wicber ju mir. dW: fam mir to. vE: ti 
f. meine ißernunft ju mir jurücf (»gl. 3, 33). 



JT τ -: ' -^ - V : - I : , - - jt τ ^: • 

?nnrtü ^^' 15? ySDS^ n^üiä δ^ϊ'Ώώ 

ν — : |- r j- Λ" ~ ί • j•• : • KT - : 

I r-: • : • i : • : ντ : ' r : • : 

IT : - ß- : •• : IT τ τ • : : 

Ι j- : τ •• τ Ί τ ■*• Α•• : - : j•• : - 

τ : η : ^ J7 • ν : - - τ 

iib*) ^<3?1S näni S»^ü5 b'^n^ 133? 

<■> ί AT : - ν : IT : τ - : j : -• τ 

)t Κ'• - y : •• • j•• - : ι• - • 

--'. J : j• : : - τ : • •• : : i — : 

"^Br η^ιη*^ ^VT^i "^Ίΐη ^n^D^ü npbn 

- : 'AT! V- τ : : - : /- : ιτ - • : 

- -: I KT ' ~ J t -»: : τ j• : - 
; - V ί - i•.. : JT -Ϊ ' - : I• 

^Ά ^ί*t3ώ 'nbnb ^nrm^ ο^ιίώ^ι 

τ - : Ι ν Δ-: : ^ : <•• 

' Λ• ν τ ; Ι : Ι•. • τ : - τ 

:nbsDü5nb b^*^ n'nD>3 rDbnr) ni 

IT τ : - : VT τ •• : I j• : : - • : 

nh onb ins? ^ίsb)α n^Liitübs V. 

jv : ; τ : - j- - : •• 

ί^^ΊΠΡί iissbs bnpbi ftbii sniDnnanb 

;t : - V.T : - )••'τ.Ίτ : •λ~ ~: • ν τ : : - : 
τ : - J•• : • J — : - - : •• ι- τ 

^1 ^^Ό'2Λ υ^ηηη "^Dii^b h'^n%nb 

*■ τ : - : Δτ -'. \- •• τ : τ τ : - : 

V.T : i•• ' • • -: j- V : - I : J •• : - 

V. 31. -jr^pa ί<"53 ib. 'ρ Πδί^^ί^•? 

ib. bis -jr^pa «"Da 

V. 32. 'p -i'n'sn'i ib. '6< üipan 'n ib. 'p '^ηΐ'^τι 

V. 33. nnsn «"aa 



32. dW.vE.A: unb aiie 3Jetool^ner ber @. itnb (ges 
gen i^n) wie 9i. ju ad^ten. B: fleαφte^ B.dW.>OE: 
ηαφ feinem SiUen tl^ut (tjerfäljirt) er mit bem J^eer 
beg ^. u. (mit) ben 58ett). ber (S. A: fowo^t mit ben 
3«άφίen ... α!« ... vE: 91. ift ber feine φ. ^urud^al* 
ten u. ifim f. fonnte: SB. t^ufl bu? dW: SB. l^afi bu 
öcmαφt? A:aöarum]^.buba«get^an? 



Daniel. 



(4,31-5,2.) 77 



SDet triebet jut SSerttuttft gef ommene* Söclfaaatö SWaiU ©ie ieilißett ®efaf e* IV. 



üotlbra^t Ü6er 9i?ctucabnejar: unt er 
warb öon ben Ü^eutcn tjerjlofen, unb er 
ag ®raö n?tc £)φfen, unb fein Seib lag 
unter bem %i}au beS .^immeiö unb tt>arb 
na§, bis fein ^aar η)ηφδ fo grog αίδ 
^blergfebern, unb feine S^ägel tt?ie 
©ogeUfiauen n^urben. 

31 9ίαφ biefer 3eit ^ob ίφ 0leBucabnejar 
meine klugen auf gen t§immei, unb fam f.,.121,1. 
trteber §ur Vernunft unb lobte ben 
«&öφ|len. 3φ H^rieS unb e^rete ben, fo 
etυίgUφ lebet, beß ®()n)alt etütg ifl unb 

32 fein 9leiφ für unb für tvä^ret, * gegen 
tt)eIφen alle, fo auf Srben woi^nen, aH 
ηίφΐί^ ju rei^nen finb. (Sr ηιαφί eö, 
ttjle er njttt, fceibeS mit ben Jlräften im 
»&immei, unb mit benen, fo auf (Srben 
hjo^nen, unb ntemanb fann feiner «öanb 
ttje^ren, ηοφ ju ii>m fagen: SGßaS 

33ηιαφίΙ bu? *3« berfeibigen B^it fam 
[φ irieber jur Vernunft, αηφ gu meinen 
f5nίgΐiφen @i>ren, ju meiner ♦§errIiφfeit 
unb lü meiner ©eftalt; unb meine 
Olat^e unb ©emaltigen fuφten mi^, 
unb warb wieber in mein Jl5nigreiφ 
gefegt, unb iφ überfam ηοφ größere 

34 t&errUφfeit. *2)arum lobe iφ 0]ebu* 

cabnejar unb e^re unb greife ben Äbnig (job.«,!«- 
öom «^immeij benn atleö fein S^un 
i^ Sa^r^eit unb feine $Öege flnb reφt, 
unb Wer flolj ifl, ben fann er bemü«^ 
t^igen. 



3,33.6,26.7, 



Bs.40,22.l7. 



Ps. 115,3. 

Eccl.3,14; 

1 Pt.3,22.Le. 

21,2«. 



EccI.8,4.2Sin, 

l6,10.Job.9, 

12.Es.45,9. 

43,13. 



V. Äbnig 33elfajar mαφte ein ^errίiφeδ 
SKa^l feinen taufenb ©ewaltigen unb 
^au^tleuten, unb foff ίΐφ oott mitit^ncn. 
2* Unb ba er trunfen war, i^ieg er bie 
golbeuen unb filbernen ©efäje ^erbrin* 
gen, bie fein 33ater 0?ebucabnejar ouö 

31.U.L:^ub...vrc(fete. 
32. Ü.Lrbcibemit. 
1. Ü.L: l^errlic^ 3ίΙαί;ί taufenb feinendem. 
A.A: taufcnt) feiner @ctt). u. ^aiH)tleuie. 



33. (B: u. jur (S^re mctneö ΑοηίΓιϊοίφβ feierte 
meine 4'U.m. ©tanj »iebcr ^u mir?) dW: ααφ bie 
J&. m. ϋίήφϋ, m. φναφί ... fam mir tt). vE: m. 
«^ofbeamten u. m. ©ro^en. dW: erhielt ηοφ gröfierc 
Φlαφt. 

34. erhebe u.pt.b. ^, te^ j^. B: greife ... crl^cfie 
u. öer^errllφe. vE: ru^me u. t). B: \t>ua)t in φοφ* 



Dt.32,4.P•. 

-iS.lO. 

5,20.Pi.138, 
6.Job.»,13. 

Lc.1,15. 

.Ter.27,7. 

Gn.4(l,-.>0. 
Eath. 1,3.5. 



1,2.. 



tus est super Nabuchodonosor: et 
ex hominibus abjectus est, et foe• 
num ut bos comedit, et rore coeü 
corpus ejus infeclum est, donec ca- 
pilli ejus in similitudinem aquilarum 
crescerent, et ungues ejus quasi 
avium. . 

Igilur post finem dierum ego Na• 31 
buchodonosor oculos meos ad coe- 
lum levavi, et sensus meus redditus 
est mihi, et Altissimo benedixi, et 
viventem in sempilernum laudavi et 
glorificavi, quia poteslas ejus po- 
testas sempilerna, et regnum ejus 
in generationem et generalionem, 

* et omnes habitalores terrae apud 32 
eum in nihilura reputati sunt; juxta 
voluntatem enim suam facit fam in 
virtutibus coeü quam in habitatori- 
bus terrae, et non est qui resistat 
manui ejus et dicat ei: Quare fecisli? 

* In ipso tempore sensus meus re- 33 
versus est ad me, et ad honorem 
regni mei decoremque perveni, et 
figura mea reversa est ad nie; et 
optimates mei et magislratus mei 
requisierunt me, et in regno meo 
reslitutus sum, et magnificentia am- 
plior addila est mihi. *Nunc igilur 34 
ego Nabuchodonosor laudo et magni- 
fico et glorifico regem coeli; quia 
omnia opera ejus vera et viae ejus 
judicia, et gradientes in superbia 
potest humiliare. 

Baltassar rex fecit grande con- V. 
vivium optimalibus suis mille, et 
unusquisque secundum suam bibebat 
aetatem. *Praecepit ergo jam temu- 2 
lentus, ut afiferrentur vasa aurea et 
argentea, quae asporlaverat Nabu- 
chodonosor pater ejus de templo 



30. Sf (p- quasi) ungues. 

31. S: in geueratione. 
34. Sf omnes (a. viae). 

mut:^ cinfjcrgeijcn, bie f. er ernicbrißcn. dW: rtxitis 
biln, v^':rma(T[ '.r μ\ crr.. 

i . ®ew., u. ttant ffiein oor il)neit. B: eine C{XO^t 
9!)?a^ii5eii. dW.-sE: gab ein gr. ©aflma^!. B.dW. 
vE: »or bicfen (b n) 'ioufenben. 

2. B.dW: 2tle bcm ^Belfa^ar (iijnen) ber SBet-i 
[φmecfί . vE: 33. bcfat)l, al« iiim .., 



78 (5,3—10.) 



Daniel• 



ν. 



Convivium ttelsaxaris et ßahelis eacpugnatto» 



του vaov τον iv Ιίρονσαλημ, και πιέτωσαν 
iv αντοΐς ο βασιλίνς nal οι μεγιστάνες αντον 
και αϊ παλλακαι αντον καί αί παράκοιτοι 
αντον, ^ Και ί^χ&ησαν τα σκεύη τα χρνσα 
καΐ τα άργνρά α εξήνεγκεν έκ τον ναον τον 
ϋεον τον iv Ιερουσαλήμ, κα\ επινον εν αντοΐ'^' 
ο βασιλενς και οι μεγιστάνες αντον καΐ παρά- 
κοιτοι αντον καΐ αι ηαλλακαΐ αντον, ^"Επινον 
οινον καΐ γινεσαν τονς &εονς τονς χρυσούς 
και άργνρονς κάϊ χαλκούς καΐ αιδηρονς καΐ 
ξνλίνονς καΐ λι&ίνονς' καΐ τον &εον τον αιώ- 
νος ονκ ηνλογήσαντο, έχοντα εξονσίαν τον 
πνεύματος αντών. 

^ Έν αντί] τ^ ωρ^ εξήλ&ον δάκτνλοι χειρός 
άνθρωπου, και εγραφον κατέναντι της λαμ- 
πάδος inl το κονίαμα τον τοίχον τον οίκον 
του βασιλέως, και 6 βασιλενς εϋεωρει τονς 
αστράγαλους της χειρός της γραφονσης. ® Τότε 
τον βασιλέως η μορφή ηλλοιχύ&η, καΐ οι δια- 
λογισμοί αντον σννετάρασσον αντόν, κα\ οι 
σννδεσμοι της όσφνος αντον διελνοντο, και 
τα γόνατα αντον σννεκροτονντο. "^ ΚαΙ ΐβόη- 
σεν ο βασιλενς έν ίαχνι τον είςαγαγεΐν μάγονς, 
Χαλδαίους, γαζαρηνούς. Και εϊπεν τοις ύοφοις 
Βαβυλώνος' Ος έαν άναγνω την γραφήν ταΰ- 
την και την σΰγκρισιν αυτής γνωρίση μοι, 
πορφυραν ενδνσεται και 6 μανιακής 6 χρν- 
σονς εσται περ} τον τράχηλον αντον, και 
τρίτος iv τ^ βασιλείίξ, μου αρξει. ^ Και είς- 
επορενοντο πάντες οι σοφοί τον βασιλέως, και 
ονκ ηδνναντο τψ γραφην άναγνώναι ονδε την 
σνγκρισιν γνωρίσαι τφ βασιλεΐ. ^ Και 6 βα- 
σιλείς Βαλτάααρ πολν εταράχΟη, καΐ η μορ- 
φή αντον ηλλοιώ&η in αυτφ, καΐ οι μεγι- 
στάνες αντον σννεταράσσοντο. ^^ Και είςήλ- 
&εν η βασίλισσα εις τον οίκον τον πότου, καΐ 
άπεκρί&η η βασίλισσα και εϊπεν' Βασιλεν, 
εις τονς αιώνας ζη&ι' μη ταρασσέτωσάν σε οι 



τ : - Ι : Ι J : • : Αν : .ι • j• 

Ι • - •• Ι" τ ι•• : ^ ν τ : r • τ : : - : 

-1Ώ ϊΐ]5δ3η ^^ ^hm ^ιϊ^χ^ λ^τ\^^\ 

nbtiä^in^n ^n i^nb^i η'^η-'^ίτ ^ίbD^n 

Λν • Ι • J• ^τ τ ν: J•• • ντ : j•• 

τ : : - : τ 7 - ' : j• : • : 

AT : - V : ♦ 1" τ I" : ••• τ : ι•• 

iiüänD sSDODi snrn '^hb^ib iinstbi' 

JT τ : •η '. - '. ST -; r -τι•• - - : 



IT 



JT τ \x i ζ - 



2. X* βασιλίνς. FX: ol παράκ. 

3. A^B: ηνέχ&ησαν (X: ηνέχ&η). A*X* tö ^f» 
(A^Bf). B: κ. αί παλλ. αντβ κ. αί παράχ. αυτά. 

4. Β* κα* τον ϋ:-πν. αντων (AEXf parum inier 
se div.). 

7. EXf (p. γαΙί,οίρ.γΑπίλρ'ί&η b βασιλίύς. X (pro 
Ος) ΟΤΙ πάς οίν&ρωποο, ος. Β: "Ος αν ... * αντης ... 
* ϊσται (Α^ uncis incl.). Α^Β (pro πίρϊ) επΙ. 

8. Α»Χ*;Τ€ίντίς(Α2Β|). 

9. Β* πολν ... (pro έπ AEFX) εν. Α* : σννετάρασ- 
σον αυτόν {σΐ'νιταράσσοντο Α^Β). 

10. A^Xf (ρ. pr. βασίλισσα) κατεναντ* των λό- 
γων τα βασιλέως καί των μίγιστάνων αντβ. Β* κ. 
άπίκρΐ&η η βασίλ. (AEFXf ) ... : ιΐς τον αιώνα ;. 



- j• ι τ : : ν Ιτ τ : τ-: |- - ^ 

τ • - τ : - : ν "^j-'r.'iT 'τ : ιτ ; τ ν; 

iisb^^ iisbri '^T sbD'^n bnD-'^iT 

JT r - AT : - j• VT : r «- : r 

τ : - )•<-•.•: IT : IT »• ^r ' ^ >- •• τ 

<" : •• : A•• -.7: |- : • ν : - : • : • j • 

OTb OT nhn^n^^'^ ι^ΊΠώ^ι \κ2Τ\η 

VT : »τ •• τ : : - ί Ι • - τ : • •• : - 

hbrnb b'^ns iisbti νίρ nüäpD 7 

TT)•.•: • - : τ : - <••ΐτ ^ ' ίτ ': ιτ 

■τ ' - "Τ Λτ - ίιτ : ν τ : - τ ~ : jt : 

ώD^^-b:: ^"λ bin '^^■^snb • n^iiii 

τ ν: τ J• ν τ J•• • - : J- τ : 

. _ . - . •• : • τ : JT τ : ..fj . p 

τ -: r ι* <τ • ; - : ~ • ' . jt τ : : - 

: Dbüä*^ s^n^Db'Qn '^nbni nΊ^ί5ls-b3? 

IT : • IT : - : »•:-:•• 

ssbt] '^n^sn bs rpb:? v'^r^^ ^ 

ν : • ••»:•! τ τ : ' •*• -ι ιτ ιτ : 

<T 1 - t • - •.•: Π Ί - • ^T τ I Ί 

» 1; : - : • • V τ : : ~ : • λ -:. ' 'J- * 

N'iiDn'nnnn kim ^b^ bipb N^hsb^ -^ 

τ : : - : τ : - <♦• • ••'t.'it τ : : - 

^ίn3b>:) nir r5br ii'^ntbn n^nb 

τ : : - T-: ^ - Kt ' '. ' r• : 

^ - ...... 1 j• : IT : τ : - ν ν-.τ 

V. 3. ip'^Bin i<"5n ν. 5. 'ρ hps5 

ν. 6. nii^nn-^ δ<"3η ν. 7. 'ρ "^ti^^üs 

ib. *»^ρ δΟ'ΐίΏηι in'^ns ϊ<3ΐ3^]ίτι '^'c'$ 

ib. nnsn «"s:: 

V. 8. 10. 'b 'T^n•^ 

2. dW: ©ema'^iinncn. vE:^raucnu.9le6cnfraiien. 

4. 'SSStKxi foffctt. B: (Sie tranfcn ben 2Ö. ii. ^^ret* 
feten. dW: ix. 2Ö. u. fantjcn Soblicbcr auf iiire ®. 
üon ®oIb ... 

5. vE: 3n bcmfclbtn Slugen&iirt! dW:famrnl^er* 



^an{d« 



(5,3—10.) 79 



©et ©ö^en SoB, ©te ^ittger auf bcr ^ttnn^ttn SBonb• ©eS Äönigö ®$recPett* V. 



bem itcm^el jw Serufatem trcggenommen 
i)atU, bag ber jtönig mit feinen ©en^at* 
ttgen, mit feinen SeiOern unb mit fei* 

3 nen Äeb0tt?ei6ern barauö tränfen. * ^ifo 
ttjurben :^ergebrαφt bie goibenen ©efäge, 
bie aug bem 'XtttDptl, auö bem «i&aufe 
©orteg ju Serufdem, genommen traten, 
unb bet Ä5nig, feine ®ett>aittgen, feine 
SCBeiBet unb ^e6gn?ei6et tranfen batauS. 

4* Unb ba fle fo foffen, lobten fie bie 
golbenen, fiibetnen, ehernen, eifetnen, 
:^öljetnen unb fieinetnen ©öttet. 

5 ^6en gu betfelbigen @tunbe gingen 
i)etüot Singet αίδ einet a}?enfc^en^anb, 
bie fφrieί)en gegen bem Ji^eudjtet übet 
auf bie getünφte $ßanb in bem fönig* 
Uφen ΘααΙ, unb bet ^5nig ivarb ge* 

6 wa^t bet »^anb, bie ba fφtie(». *Φα ent* 
fätbte ίίφ bet ^5nig, unb feine ©eban* 
ifen etfφte(ften iijn, baf i^m bie Senben 

7 fφuttetten unb bie 8eine jittetten. *Unb 
bet Jlbnig tief üBetiaut, bag man bie 
Seifen, (S^aibäet unb Söa^tfaget i)etauf 
Btingen foQte. Unb lieg ben -3GÖeifen gu 
SBabel fagen: 2Öeίφet 90ϊenfφ biefe 
^φχ'ή{ liefet, unb fagen fann, n?a0 fle be* 
beute, bet fott mit ^ut^ut gefleibet rcet* 
ben unb golbene Jtetten am «^alfe ttagen 
unb bet btitte v^ctt fein in meinem ^ö* 

8 nigteiφ. * Φα n^utben atte 5Beifen beS 
itbnigg ^etauf ge6tαφt; aOet fiefonnten 
rt>ebet bie Θφtift lefen, ηοφ bie Deutung 

9 bem Könige anzeigen. *3)e§ etfφtαf bet 
Jlönig SSetfajat ηοφ hättet, unb öetlot 
gan§ feine ©eflalt, unb feinen ©etralti* 

10 gen ttiatb bange. *Φα ging bie Jlbnigin 
um folφet @αφe h?itlen beg ilönigg unb 
feinet ®ett?altigen hinauf in ben (Saal, 
unb f^tαφ: «§ett Äbnig, ©Ott i)etlei:^e 
bit langes Seben! lag biφ beine ©eban* 

6. Ü.L: fφutterten. 9. A.A.- ηοφ mel^r. 



qnod fuit in Jerusalem, ut biberent 
in eis rex et optimales ejus, uxores- 
qua ejus et concubinae. * Tunc 3 
allata sunt vasn aurea et argentea, 
quae asporlaveral de templo quod 
fuerat in Jerusalem, et biberunt in 
eis rex et opliraates ejus, uxores et 
concubinae iliius. * Bibebant vinum 4 
et laudabant deos suos aureos et 
argenleos, aereos, ferreos ligneosque 
et lapideos. 

In eadem hora apparuerunt digiti 5 
E«.io,9. qugjjj nianus hominis scribenlis contra 
candelabrum in superticie parietis 
aulae regiae, et rex aspiciebat arli- 
culos manus scribentis. * Tunc Facies 6 
regis commulata est, et cogilationes 
Nah.2,ii.Pi. ejus conturbabant eum, et conipages 
69,2*. renum ejus solvebanlur, et genua 
ejus ad se invicem collidebantur. 
*Exclamavit itaque rex fortiter, ut 7 
v*.3s. introducerent niagos, ChalHaeos et 
aruspices. Et proloquens rex ait 
sapienlibus Babylonis: Quicumque 
legerit scripturam hanc et interpreta- 
tionem ejus manisfestam mihi fecerit, 
T.16.29. purpura vestielur et torquem auream 
habebit in collo, et lerlius in regno 
meo erit. *Tunc ingressi omnes 8 
sapienles regis non potuerunt nee 
scripturam legere nee interpretatio- 
nem indicare regi. *ünde rex Bai• 9 
tassar satis conturbatus est, et vul- 
^'^**• tus iliius immutatus est; sed et 

optimates ejus turbabantur. * Regina 1 

aulem pro re, quae acciderat regi 

et optimalibus ejus, domum ronvivii 

2,4.e,6. ingressa est, et proloquens ait: Rex, 

Neh.2,3. jjj aeternum vive! non te conturbent 



3. AI. ^ et argentea. 



oör. vE: junt SSorf^ein. B.dW.vE: %. (won) einer 
Tl. A: liefen ^φ ^. fefjen glei^ einer fc^rcibenbcn 
an. B.dW.vE:aufl)eniiaif(Don)bcr2B.beeföntgi. 
^aiaflc«. A: auf ber Obcrpc^e. B.dW: fa^^ bie 
(^ol)le) φ. vE: f^rcibenbe J&. A: Singer bev ^. 

ß. u. feine ^nice an einander fd)Iugen. B: &eran^ 
bertc jict) \>ti Ä. ®tanj. dW: ü. ber it. feine garbe. 
vE: fic^ bie ®efiφtβfαrbc be« M. A: cntficUte ^φ b. 
Ä. ?1η96|1φ1. Β: bcr ©ürtel feiner S. to« ttjurbe ... 
ftic^en. dW:bie93anbef. 8. lojienit^. vE:®elenfe. 



7. lefen u. mir fagen (»gl. 4, 4). B.dW.vE: mit 

ma^, A: lauter (Stimme. B.dW.A:5)a fing (^ob) 
b. ^. an u. fvrαφ ^u ben 2D. 53abel«. vE: ^cr .^. res 
bete ... dW.vE: britte ^errfφer im 0ici(iic. 

9. (5öieS5. 6.) B.dW.vE: A: feine ®. (®ro^en) 
iüurben (ganj) bijlür^t. 

10. Xrinffaol ... fiange lebe ber Ä. dW: ttjegcn 
biefer 5ingelegen^eit. vE: be^ 95orfai(3 mit bem St. 
B: ©afifaat. A: (Sveifefaat. dW.vE: ©peifcl^au« 

(ögi.2,4). 



80 (5,11-16.) 



Daniel. 



ν. 



Convivium Belsaaaris et Bdbelis eacpugnatio» 



διαλογίΰμοί σον, xal η ί^ορφη aov μη άλλοίου- 
σ&ω. ^^"Εστιν άνηρ iv TJ βασιλεία σον iv 
φ ηνενμα &εοΰ αγιον, καϊ εν ταΐς ήμ^ραις τον 
πατρός σον γρηγόρησις και σννεσις ενρε&η iv 
αντφ, χαι 6 βασιλεύς Ναβονχοδονόσορ 6 ηα- 
τηρ σον άρχοντα έπαοιδών, μάyωVy Χαλδαίων^ 
γαζαρηνών κατεστησεν αυτόν , ό ηατηρ σον ό 
βασιλεύς, ^^ οτι πνενμα περισσον εν αντφ, 
χαΐ (ρρόνησις και σννεσις iv αντφ, σνγκρίνων 
ενύπνια και άναγγελλων κρατούμενα και λνων 
σννδεσμονς' Δανιήλ, καΐ 6 βασιλεύς επε&ηκεν 
^ύτφ όνομα Βαλτάσαρ. Ννν ονν κλη&ητω, 
κάί την σνγκρισιν αντον άναγγελί? σοι. 

*^ Τότε /Δανιήλ είςηχ&η ενώπιον τον βασι- 
λέως, κα\ είπεν ό βασιλεύς τφ /ίανιήλ' Σν εί 
άανιι^λ, ό από των νιων της αιχμαλωσίας της 
Ίονδαίας ης ηγαγεν ό βασιλεύς 6 πατήρ μον; 
^^Ήκοναα περί σον οτι πνενμα &εον εν σοΙ 
καΐ γρηγόρησις και σννεσις, καΐ σοφία περισσή 
ενρε&η iv σοι. *^^ Και ννν είςήλ&ον ενώπιον 
i μον οι σοφοί, μάγοι, γαζαρηνοί, ϊνα την γρα- 
φήν ταντην άναγνώσιν και την σνγκρισιν αυ- 
τής γνωρίβωσίν μοί' καΐ ονκ ήδννη&ησαν άναγ- 
γεΐλαί μοι. *ö Kai εγώ ηκονσα περί σον οτι 
σν δύνασαι κρίματα σνγκρίνειν. Ννν ονν iav 
δννη&^ς την γραφήν ταντην άναγνώναι και 
την σνγκρισιν αντής γνωρίσαι μοι, πορφνραν 
ivδvσγι κα\ ό μανιακής ό χρνσονς εαται περί 
τον τράχηλόν σον, κοΛ τρίτος εν τ^ βασιλείίΐξ, 
μον άρσεις. 



1 1. Β* αγ. (Af ; F: τ5 άγια ίστίν, Χ: Syiov iv αύ- 
τω) et ό πατήρ σβ ο βασ. (AXf). 

12. EFX*(alt.)ev αι'τω. li: όνομα αυτφ. Χ*αϋτδ. 

13. Xf (io f.) άπο της^Ιβδαίας. 

15. Β: Ινωπιόν μο. Α** ταιίτι/ν (A^Bf). Β* α»'- 
της (AFXf). 

16. Β: οτι (* σΐ') δνν. κ^ίί^ατα συγπρΐναι. Xf (ρ. 
σνγκρ.) και Xvnv συνδέσμας. Β* ταντην. Α^: ίπί 
τον Tf ά/. (Β: επί τψ τραχήλω), sed cf. VS. 29. 



:iDnüä'^-b>^ "rfivi^ Tibi'^^Ji "τιη^ηη^ 

ι - : • - f \χ • : »τ : - Ι -: |- : 

^t:h^ mn ^H i\m^bi22 ins ^h^^n 

Ι j• τ ν: - j • f τ : - : - : - • 

ϊΐΊ%η3 ψή^^ '^5^''?^ *^? Γ^^^ι? 

Ι ν.• τ ν: - : τ : ίτ : τ : ν τ : : τ : 

- ν : - ι : <τ : - λ- - j- : : • 

'j'^^^TO5 Γ?ώί^ ν^ί?ΐπ ηΊ η^ιη^; 

••»: "^ τ IT : - 1 J-: ν •••.•: ' • :ιτ 

τ::τ: -:- τ•- -j j• 

ί^Ίώ^ϊ) ι4^πίί Γ^ιπ&ίΐ Τ'Ώ^η ΊώΒΏ 

J•• τ : ι τ • -: - τ -; |- : 1 • Ί ν J- - : 
ij' : AT - : : •• ν : ιτ η : - 

ι mnn^ ΠΊώδ^ι ^^ρη*^ b^5'^^^ 

AT : - jtt: <•" • •• • IT 1 • - 

: : - ^ •• • IT : j- τ : τ : - •• τ 

j. τ IT <•• : Ι • ι• •• • IT _ < 

Άτ ' vr τ ν: - j 1' Ι T-: j" : • : 

ιτ•- J7 ζ τ : νΓ::τ: S*": 

^mp si^rn ΐ3?^ϊΐ jti^ nTOntiinvj 

- τ »τ: j- •. 1 - : ^ J η -;-::• 

ι /: ♦ τ : <τ τ : r τ - : jt τ - γ - 

-Ίώδ rbnD-i<bi '^Dnninb ίΐ^ώδ^ι 

J- : Ι ι• -: IT τ : • α" *-. ιτ : ν : • 
» T-: J•• : • τ-:|- ιττ-; r ' »τ ? • 

ritop^ nüi^nb ΐ'^Ίώδ bsin-'^T 

••ΐ: • : τ τ : \ • Ι •• ι - : α" : • ϊ 

- : • JT τ ! : ■" • ~ -IT : •• : • 
;t : - : I τ : - - τ -• r ι• <i ' - r '• 

:Dbü5n frin^iiDbrQ 



V. 10. -JI'iTI δ<"52 '*! ^^r*' 

V. 1 1 . fc<Y'iT» -nnn uJÄ"i2 bn ib. ^:s51M3 δ<"ί2 

V. 12. ρ" na it"3n 

V. 13. π -ιΊΠ'ΐ ib. h'^si'bO 

V. 14. '«i ^"^n^^ ib. yup3 &<"3n 

V. 15. üE'n x"i 

V. 16. "i n'^n•' ib. bis 'p blDfi 

ib. ^ip δ<3*<3Ώηι n^na Κ3ΐ3»ϊτι ''ii35> 



^anieh 



(5,11-16.) 81 



®er .t^nigin ^ttnnetung an £)aniel* ΰα§ ißtt^ptt^m für bie SDetttung. T• 



fen ηίφί fo crf^retfen, unb entfärbe j 
i 1 bίφ ηιφί aifo. * (So iji ein 9)?αηη in 1 
beinern Jt5nlgreiφ, ber ben ®et|t ber j 
^eiligen ®5tter ί)αϊ, benn ju beinee j 
SSaterS 3«it tt>arb bei i^m (SrIenφ* | 
tung erfiinben, Äiug^eit nnb Setg^^eit, \ 
trie ber ®ötter SeiS^eit ift, unb bein 
93ater, ^önig 0?eBucabnejar, fe|te i^n 
über bie eternfe^er, $3eifen, (ii)aU 
12baer unb SGÖa^rfager, *barum, baf 
ein ^o^er ®eift bei i^m erfunben n?arb, 
baju 93erjlattb unb Älug^eit Xtäume 
ju beuten, bunfie @:^rüc^e ju errat^en 
unb öertiorgene (Sαφen ju offenbaren: 
ne:^mίiφ Daniel, ben ber Jtönig Ite^ 
8eitfajar nennen. @o rufe man nun 
3)aniel: ber trirb fagen, η?αδ ee Be* 
beute. 
13 Φα rtjarb iDaniel hinauf öor ben ^önig 
ge6rαφt. Unb ber Äönig f^rαφ ju 
5)aniei: 95ifl bu ber iDaniei, ber ®e* 
fangenen einer axi^ 3uba, bie ber ^önig, 
mein 3}ater, αηδ 3uba l^ergebrαφt ^af^. 
Ι4*3φ ^a6e öon bir ^iJren fagen, ba^ bu 
L• ben ®ei{l ber ^eiligen ®5tter ^abep, unb 
* @rίeuφtung, 33erftanb unb ^o^e SSeiS* 
lÖ^eit bei bir gefunben fei. *0lun i)aht 
iφ öor miφ forbern iajfen bie Älugen 
unb Seifen, bag fle mir biefe @φrift 
iefen unb anzeigen feilten, η>αβ fle bebeute; 
unb f(e fbnnen mir niφt fagen, waö 
l6foIφe0 bebeute. *33on bir aber ^bre 
ΐφ, baf bu fönnefl: bie Deutung geben 
unb bog 93erborgene offenbaren. Jtannft 
bu nun bie (δφrift iefen, unb mir an== 
jeigen, «»αβ fle bebeute: fo foUji bu mit 
^Juripur gefieibet njerben unb golbene 
Letten an beinem «^alfe tragen, unb ber 
britte «§err fein in meinem Λ5nigreiφ. 

11. A.A: gefunben. 

14. A.A: gefunben toerbe. 

16. U.L: güibene. 



4,5.6.15. 



▼.2. 



2,48. 



1,7. 



1,3a•. 



▼.11•. 



▼.12. 



cogitationes tuae, neque Facies lua 
immutetur. * Est vir in regno luo, 1 1 
qui spiritum deorum sanctorum habet 
in se, et in diebus patris tui seien• 
tia et sapientia inventae sunt in co; 
nani et rex Nabuchodonosor pater 
tuus principem magorum, incanla- 
torum, Chaldaeorum et aruspicum 
constituit eum, pater, inquam, tuus, 
rex! *qiiia spiritus amplior et 12 
prudentia inteliigentiaque, et inter- 
pretalio somniorum et ostensio secre- 
torum ac solutio ligatoruni inventae 
sunt in eo: hoc est in Daniele, cui 
rex posuit nomen Baitassar. Nunc 
itaque Daniel vocetur, et interpreta- 
tionem narrabit. 

Igilur introductus est Daniel coram 13 
rege. Ad quem praefatus rexait: Tu 
es Daniel de filiis captivitatis .ludae, 
quem adduxit pater meus rex de 
Judaea? *Audivi de le, quonianil4 
spiritum deorum habeas, et scienlia 
inteliigentiaque ac sapientia araplio- 
res inventae sunt in le. * Et nunc 1 5 
introgressi sunt in conspeclu meo 
sapientes magi, ut scripturam hanc 
legerent et interpretationem ejus in- 
dicarenl mihi; et nequiverunt sen- 
sum hujus sermonis edicere. * Porro 16 
ego audivi de te, quod possis obscura 
interpretari et ligala disaolvere. Si 
ergo vales scripturam legere et inter- 
pretationem ejus indicare mihi, pur• 
pura veslieris et torquem auream cir- 
ca Collum luum habebis, et lertius in 
regno meo princeps eris. 



11. S: et sapientiae. 
13. S: capt. Jude. 



1 ) . (gefunben ... jutn Obetften übet b» ®eie^tten, 
^al^ti., &l). u. <St.; ία bai tf^at btin ^aUt, btv ^ös 
nie (»gl. 1, 20). dW: @ίη|!φί u. 'öeriianb u. SB. 
vE: ίίφί, e. u. ffi. 

12. Stätl^fel )u erklären u. ißerfd>Iungeneft aufjits 
löfett. B: ein ^ol^er u. üerj^anbiger u. fiugcr ©eifl, 
ber %x. aueleget u. JA. anjeigt u. f^were 2)inge auf^ 
lofet. dW:au6ne^menbcr@.u.Jlunbfu.S3erfianb... 
Änoten ju löfen. vE; üorgügiidjir ®. u. @iFenn(nip 
^PoiDfllotten-üBibel. 21.2:. 3.©b8 2.3lfeti>. 



u. dinfi^t ... fdiiwere 5iufgai)en ju ί. 

13. Β: 3Peggcfü!^vien. vE: au« ben @o^nen bet 
®efαngenfφαfί Suba'e. 

14. ber ©öttcr. dW: auinc^nienbe 21'. vE: vors 
jngii^e (93. 11). 

15. aiN.u. at^oOrfager. B.dW: ftnb v>. m. (l^crein;) 
gcbrαφt iücrbcn. vE: gcfüi;rt. 

16. tönneft ^cututtflcn g. u. 5Li(rfd)iuttgene» ouf» 
löfen (Φ. 12.7). 



82 (5,17-24.) 



Daniel. 



ν. 



Convtvium Selsaxaris et Bahelis eacpugnatio. 



^"^ Τότε άπεαρίΰ-η /ίανιηΧ ενώπιον τον βα- 
σιλέως' Τα δόματά σον σνν σοι έστω και 
την δωρεάν της οικίας σον ετέρφ δός, έγώ δε 
την γραφην άναγνοόαομαι τ φ βασιλεΐ, καΐ την 
σνγκρισιν αντης γνωρίσω ^^σοι, βασιλεν. Ό 
ΰ^εος ο νψιστος την βασιλείαν καΐ την μέγα- 
λωσννην καΐ την τιμήν καΐ την δόξην εδωκεν 
ίναβονχοδονόσορ τφ πατρί σον ^^ και άπο 
της μεγαλωσννης ης εδωκεν αντφ πάντες οι 
Xaoij φυλά/, γΧώσσαι ήσαν τρέμοντες και cpo- 
βονμενοι άπο προςώπον αντον. Ονς έβονλετο 
αντος άντβρει, και ονς έβονλετο αντος ετνπτεν^ 
και ονς έβονλετο αντος vxpov, και ονς έβον- 
λετο αντος έταπείνον. ^^ Κα\ ότε νψω&η η 
κ«ρί/α αντον καϊ το πνεύμα αντον έκραταιώ- 
&η τον νπερηφανενεσ&αι, κατηνέχ&η άπο τον 
ϋρονον της βασιλείας αντον καΐ ή τιμή άφγι- 
ρέ&η απ αντον, '^* καΐ άπο των άν&ρώπων 
έξεδιώχ&η, και η καρδία αντον μετά των θη- 
ρίων έδό&η και μετά ονάγρων η κατοικία αν- 
τον, και χόρτον ως βονν έχρώμιζον αντόν, και 
απο της δρόσον τον ονρανον το σώμα αντον 
έβάφη, εως ον εγνω ότι κνριενει {^εος 6 vipi- 
στος της βασιλείας των άν&ρώπων, και φ έάν 
δο'ξη δώσει αντην. ^^ Και σν 6 νιος αντον, 
Βαλτασαρ, ονκ έταπείνωσας την καρδίαν σον 
ενώπιον τον &εον' ον πάντα ταντα εγνως; 
'^^Και έπϊ τον κνριον &ε6ν τον ονρανον νψω- 
&ης, καΐ τα σκεύη τον οίκον αντον ηνεγκας 
ενώπιον σον, και σν και οι μεγιστάνες σον 
και αϊ παλλακαί σον και αι παράκοιτοί σον 
νινον επινετε iv αντοΐς' κα\ τονς &εονς τονς 
χρνσονς και άργνρονς καϊ χαλκούς και σιδη- 
ρούς και ξνλίνονς καΐ λιϋίνονς, οί ον βλέπον- 
'^ιν και οι ονκ άκονονσιν καΐ ον γινώσκονσιν, 
*'εσας, καϊ τον &εον ον η πνοή σον έν τη 
ΐειρί αντον και πάσαι αι οδοί σον, αντον 
ονκ εδοξασας, 24 /fi^ τοντο έκ προςώπον 
αντον απεστάλη αστράγαλος χειρός, και την 

17. Β: Και um Jav. ενωπ. AFXf (ρ. Jav.) κα« 
ίΐπίν. Β* συν ... * τφ βασιΐ. (AEFXf). 

19. Xf (ρ. αντψ) 6 &ίός. Β (quater): ηβάλίτο. 
Α* Χ: υφοΓ(?'ι//« Α.2Β). 

'iO. Β: νπί^ηφανινσασ&αι ... * (peDuIt.) αι'τ«. 

*.. Bf (a. ονάγρ.) των. Α^ΓΧ* &ώς (Α2Β|). 

Β. ' " 
: ω αν. 

22. Bf (ρ. σι>) 8V ... xattvomiov τ. &. 

23. Α2Β: ηνίγκαν (-αςΑΕΓΧ). A^FX: olnaqan. 
(αίπ.Λ'^Β). Α^*' κ. ot «κ ax««atv(A2BEFXt ; FX* 
οϊ). Β*τ^. 



τ : - jt't; -τι ^"-ιτ J-T 1 ■- 
» JT τ; IT : τ VT τ : : r : i τ : ν ν Jjt τ τ τ : - 
VT : • τ : - : j••»: •.• τ τ : - ; λ" 

k^bs? i^nb^i ^isbiu hnD>i : nDr^in^* i» 

TT• τ τ v: AT : - : :v- r • '. -i 

nrr^ )irnir\ ^^ρ^Λ iin^inn^i w^n^iiDbü 

V- : τ : - : jt't r τ : <τ 1 - 

j; τ : ' • Ι ι -: »- ν : - ι••. : • 

iii'Dtöbi ^^*'^^^ ^^iTß^ bä τ\^'Ώ,τ\^ 

τ - IT • : τ - •.. τ - : - J ~• - : 

Α τ 'τ; ' • ' ν -: IT : ι '• :ιτ ν-: 

ίίηχ η^ιη-^ηι bbp ηιη i^ns ϊίΐη 

"^ τ <τ~• ι• : '^ •• Ιτ jt-: •• τ τ-: 

• τ JT— : -τ <τ-: ρ : •• τ jt-: 

j• • : ι• : - /T-: ι•- τ JT-: ι• : 

hnDn niTTnb Γδρη t^rxr^ nnnb 

- : τ ATT -; r j- j: • ν : •' : • 

ι• : ν ν^τ'τ ι• •• : - J•• ; τ Ι • 

j" : • : • : τ τ ν: •• : ι • |•• • 

: τ - ιτ-:^ • : • - JT : Ι" 

VT - : t- ' •' -:j- : Ι • : <τ : • 

' - I• - : • j- A- - ί • J•• ■ • 

j• ' - : τ τ Vi j : - : τ τ ρ <t τ ν: 

hn3 nnDi<i xx^^hv n^tr\^ ^^i^n 
.. . . .<_ . , — . ,.. ^ .^ ^.. . . 

-bs) Tinnb nbsüin sb nks^üäbs 

τ Άτ : • : : ν : - η - - : •• 

iiiu-b:rn :η5?τ^ riDi-b:: ^i b3p23 

j- τ "^ - : τ : |-: vT : τ »• "^ ••»; 

"^^ &i*'3&it)b'^ ntitiinnn > ^mxn 

p τ - IT : τ : - ; • jt - : 

•n^binni ηηίίίΐ "Τ^^Ρ 'i'^^'»"^ ^^^^ 

! τ τ ! : - : : : - : J τ τ 'τ; j• : - •• : - 

\λτχ2 γτ\χή ΧΊΏΠ TtnDnb'^ ^nb^tii 

τ : Ι • J- τ τ : - ' τ τ ΐ" : ' jt τ : ι•• 

^ίbτ'ΊδD ^ίίϊ3Π3 SDmn' ^iSDOD mb^ίb^ 

τ : : - τ τ r τ -: |- : jt : - j•• τ |•• ; 

rr'Dtii-i^bi ^^τπ-^5b "τ sbni^^ ίί^,^ί 

' •}• .• ιτ IT t ' 'S" τ IT • τ : - : jt τ 

'jt : : • \' TT 1•• : τ : Λ" ~ ' V :iT )τ '. 

:ηΊ^η i^b ?ib Tinn^s-b!:'^ πτ3 

τ : ι — IT >•' ' JT τ : τ τ ί ν • 

-Π iiDB n'^büä %nimp-iu ί'^^ϊ<;2 24 

ρ JT - - ν ; ■ τ 'τ: Ι • ! . - .. 

V. 17. γ-ορι 'ηη ^ί"D^ 

ν. 18. 'η '-ι'^Γ'^ ib. 'ρ ntibSJ 

ν. 19. 'ρ i'^SJ'i'it ib. nnsn «"sa 

ν. 20. ί<Ίρι1 ^135 

V. 21. 'ρ ηί<ϊ>2> ib. 'ρ η^2> 
ν. 22. 'η η'ΐη'ΐ 

ν. 23. 1 Ί^η•^ ib. Ίπ νη"^ ib. 'ι ^•^η*' 



ιΙ 



Hantel* 



(5,17-24.) 83 



©cS fßaterö «öoc^mut^ unb ©ttafe. ©cd @o5neS ©rjeButtg toibet ben ^ertti. V. 



17 Φα fing Hantel an unb rebete öor 
bem Könige: S5c^aitc bcine ®a6en felbjl, 
unb gib bein ©efc^enf einem anbern! ίφ 
n^iil bennoφ bie ^φϊ'φ bem Äbnige lefen, 

18 unb anjetgen, ϊυαδ füe Bebeute. *«i&err 
JlÖnig! ©Ott, bei* ^5(i^fte, ^at beinern 
^ater CRebucabnejar Äönigreiφ, 3Dlαφt, 

i9Qi()re unb ^errliφfeit gegeben} *unb 
üor foίφer ϊΟϊαφΙ, bie i:^m gegeben n?ar, 
fürφteten unb fφeueten Αφ öor i^m 
atte Golfer, Seute unb jungen, dt 
töbtete, tuen er njoCttej er fφίug, n?en er 
njottte} er er^5i)ete, tven er njotttej er 

20bemüt^igte, rt>en er njotlte. *Φα Ρφ 
aber fein «öerj er^ob, unb er jtolj unb 
^oφmütξ)ig n?arb, tt>arb er üom fönig= 
liφen (ötut)l geflogen unb öerior feine 

21 (S^re, *unb n>arb verflogen öon ben 
Seuten, unb fein «§er§ tt?arb gIeiφ ben 
3!^ieren, unb mugte bei bem Silb iaufen 
unb frag ©rag xoU £)φfen, unb fein 
Äeib tag unter bem X^jau beö «^immelö 
unb tt>arb nag, bi0 bag er ternete, bag 
®ott ber φί)φfle ®ett?aU ^at über ber 
ai)lenfφen Jl5nigreiφe, unb gibt fle wem 

22 er miU. * Unb bu, 33elfajar, fein @oi)n, 
^afi bein «i^er^ niφt gebemüt^iget, ob 

23 bu n?o^i foίφeδ atteö ireigtj *fonbern 
^afi bid^ tr>iber ben ^errn beS «^immeil 
erhoben, unb bie ©efäge feinen »^aufeö 
^at man üor biφ bringen muffen, unb 
bu, betne ©enjaitigen, beine SDBeiber unb 
betne ÄeBöireiber ^aben barauS gefoffen, 
baju bie flibernen, golbenen, ehernen, 
eifernen, Pljernen, fleinernen ©btter ge* 
lobet, bie tüeber fe^en, ηοφ ^iJren, ηοφ 
füllen; ben (Sott aber, ber beinen Obern 
unb aUe beine $Bege in feiner Ǥanb 

24 ^at, ^aft bu ηίφί gee^ret. *i£)arum ift 
y)On i^m gefanbt biefe »öanb unb biefe 



22. A.A: tüu^teji. 

23. U.L: bie ^Ibevne, gülbene, eiferne ic. 



2,6. 



2,37.4,19. 
Jer.27,6. 



3,4. 



Sii'.i": elevatum 



4,11.29. 



I 

^m 17. ®aben, u, 9. beine ®cfd)enfe. 

^Pl8. B: l^atte gegeben. dVV.vE: gab. 

19. B: üor ber^o^ett. dW.vE: njegen b. ®vo^e 
dW: gitterten u. bebten (3, 4). B: u. ernicbrigte 
dW: 2Ben ev w., ben tobt, er; u. toem er w., t^em 
f^enfte er ba^ ?eben ... er^iob ... ernicbrigte er. vE 
liep am S. wen er tv. 

20. dW: ff in ®eift übermütf)iij u. vermiffen Yo. Α 
ίΐφ crfred^te jur ^offart. 



Ad quae respondens Daniel aitl7 
coram rege: Munera tua sint tibi, 
et dona domus luae alteri da! 
scripturam autem legam tibi, rex, 
et interprelalionem ejus ostendam 
tibi. *0 rex! Deus altissimus re- 18 
gnum et magnificentiam, gloriam et 
honorem dedit Nabuchodonosor patri 
tuo; *et propler magnificenliam, 19 
quam dederat ei, universi populi, 
tribus et linguae Iremebant et me- 
tuebant eum. Quos volebat, interfi- 
eiebat; et quos volebat, percutiebat; 
et quos volebat, cxaltabat; et quos 
volebat, humiliabat. * Quando autem 20 

est cor ejus et spiritus 
illius obfirmatus est ad superbiatn, 
depositus est de solio regni sui et 
gloria ejus ablata est, *el a filiis2l 
hominum ejectus est, sed et cor 
ejus cum bestiis positum est et cum 
onagris erat habitatio ejus, foenum 
quoque ut bos comedebat et rore 
coeli corpus ejus infeclum est, donec 
2,2i.4,i4.22.^QgjjQgggj.gj^ quod potcstatcm habe- 

ret Altissimus in regno hominum, 

et quemcumque voluerit, suscitabit 

super illud. * Tu quoque, filius ejus, 22 

Baltassar, non humiliasli cor tuum, 

cum scires haec omnia; * sed ad• 23 

versuni Dominatorem coeli elevalus 

^^'• es, et vasa domus ejus allala sunt 

coram te, et tu et optimales tui et 

uxores tuae et concubinae tuae vinuni 

bibistisin eis; deos quoque argenleos 

et aureos et aereos, ferreos ligneos- 

p,,i34 ,35^que et lapideos, qui non vident 

*'"• neque audiunt neque senliunt, lau- 

10 12.34 tiasti; porro Deum, qui habet flatum 

^'• tuum in manu sua et omnes vias 

luas, non glorificasli. * Idcirco ab 24 
eo missus esl arliculus manus, quae 



Job 



21. aui ben >39{enf<beni{nbern ... wol^nen ... bie 
Ccbfen ... worb naf? oon ... fe^et itbcü fie wen er m. 

B: bap [ein • 5D3ci)niing bei ben Sffialbefein tt)ar. dW. 
vE.A: u. bcib. ®. tüäv ... 

23. «Pein bnrouö getrunPen (33. 2. 4). B: ηοφ 
^övcn ηοφ crfcnnen? dW: unb ηίφί« triffen? vK: 
fein ©efül^i haben. B: u. bei bem alle b. ®ange ftnb. 
dW: (^ajiäiaU. 

24. dVVrbie ^.gefanbt. 

6* 



84 (5,25-6,5.) 
V. 



Daniel. 



Bdbelis eacpugnatio• Oaniel in Macu leonum. 



γραφην χαύτψ svha^sv. ^^Kal αντη η γρα- 
Cfrj η εντεταγμένη' Μανή^ ^βκίλ, φάρες. 
■*" ίοντο το σνγχριμα τον ρήματος μανή, 
ψέτρησδν 6 &€6ς την βααιλείαν σον nal 
^πληρωσεν αντην ^"^ &εκΒλ, έστάϋη iv ζνγφ 
κα) ενρε&η νστερονσα' ^^ φάρες, δι^ρηται η 
βασιλεία σον κα« εδό&η Μηδοις κα« Πέρσαις. 

^^ Και εϊπεν Βαλτάσαρ, και ένεδνσαν τον 
/Ιανιηλ πορφνραν, και τον μανιάκην τον χρν- 
σονν περιε&ηκαν περί τον τράχηλον αντον, 
καΙ εκηρν^εν περί αντον τον είναι αντον άρ- 
χοντα τρίτον εν τη βασιλεία αντον» ^^'Εν 
αντί] τη ννκτ) άντβρηϋ^η Βαλτάσαρ 6 βασιλενς 
Vit) ό Χαλδαΐος, ^ και /ίαρεΐος 6 Μήδος 
παρελαβεν την βασιλείαν , ων ετών έζήκοντα 
δύο. 

2 Κ αϊ ηρεσεν ενώπιον /Ιαρείον, και κατ• 
έστησε ν im της βασιλείας σατράπας εκατόν 
εΐΑοσι τον είναι αντονς εν πάση τη βασιλεία 
αντον, ^ καΐ επάνω αν των τακτικονς τρεις, 
ων ην /Δανιήλ εις i^ αντών, τον άποδιδόναι 
αντοΐς τονς σατράπας λόγον, όπως 6 βα• 
σιλενς μη ετοχληται. * Και ην /Ιαηηλ νπερ 
αντονς, οτι πνενμα περισσον ην fV αντφ, 
'λαΐ ο βασιλενς κατεστησεν αντον i(p όλης 
της βασιλείας αντον. ^ Και οι τακτικοί κα) 
οί σατραπαι εζήτονν πρόφασιν ενρεΐν κατά 
Javuß. Και πάααν πρόφασιν και παρά- 
πτώμα και άμβλάκημα ονχ ενρον κατ αντον^ 



25. Β* (alt.) ly. 

29. Β* τ5 et (ull.) αντβ. Af (in ί.γΟρασις ς. 

30. Af (ab ίη.)"0^ασίς C (pertinens usqiiead fi- 
nem capitis VI.). A^* ό βασ. 6 Χ. (A^Bf). 

t) 6,1-29. vuIgo5,31.6,l-28. 
ί . A^ : /iaqloi:, 

2. A* : Jaqiis. Β (pro πάσγι) ολτΐ- 

3. Β (pro ων AEFX) 6ς (Χ: y.ai). 

4. Χ (pro ΐ'περ αντ.) vnf(jviy.un' vnk(j τας τακτίκβς 
κα* τ»ς• αατράπας. Β* (all.) ην. Α^Β: (V αντω. 

5. Xf (ρ. //αν.) ί'κ τ^ς βασιΧΰας. ΕΧ: ττάσα π(>ο- 
φασις ... βχ ινρέ&η. Α2Β: άμηλάκημα. 



:νθΊΒϊ) bpn ίί3Ώ ^ίDt5 ο^ώη '^η 

jj τ ν: IT : •• : ατ : • j- : ντ ί 

i?inbfen bpn :ϊΐΏ^ώηι 'nn^Dbt)27 

τ ! Γ,• : λ" : IT 1 : - : Ι ντ : - 

:Dn£)^i '^nnb rnNn'^i 'nh^iDbia ϊίο'^ίβ 

IT τ ι- τ : y • t" 1 t i - - • : 

(i^nm-^n i^DDn^ni xDia^ii b^*3ib 

VT -: r I• ^T • ^ : |- : τι::- •• • ιτ : 

ν•:•: IV I• • — : j• : - : a" : ~ 

IT τ : - .»τ : - ν- - Ί •• "^ • •: 

ins fcin5)Db)o bsp έ^^^ üiV^^mvi 

*- : fit '. ~ V••»- τ τ IT V τ : IT : 

I 1" : - : I I• ♦ I ν : 

-bs? h^pt\^ üäV'^iiT Dip isdü: 2 

•^ - l"-:|- V τ : IT jt't: _ - : 

I A• ; V ' JT : VT- : : - : — :|- τ : - 

linD^ ^ίb3?^ : xn^isb^-biDn linb ^^ 3 

I : • τ <•• : IT ί - τ : Κ v. iv >• 

•^n linD^ in b^5'«3'^ ^^ nhbn rDic 

>• ' Λ : • J" v" • IT I• τ τ : I j• ί IT 

•iinb rnn^ rbi^ ss'DB'nüinii linb 

I Ί 1 "• -:iT » •• • JT- : : - : — : ' ν iv 
»•-•.•: » PT r••.•: IV τ ν,τ : - τ -: |- 

5<i»DiD-b5? nkan^ nin nh bi<*3^ 

VT - : ir - : • jt -: τ : j ■ • ιτ 

ίίΊ^η*^ rvrr^n bn^"bs s'^DSDinüinii'i 

τ •- - < Ρ••Ι: τ AT-: :-:- --y 

-bs"b5? tnn^inpnb n^iby ssb^^ ?η2 

τ - \" Ιτ -• r ' -• JT : - 

τ - : : - : :|- τ - : ιτ ' • - v: ιτ : " 

b^ί'"3^b nnstinb nbr ι^ϊ^η iSn 

V• • IT : IT τ : - : •η • ' •$- τ -: 

nn^ntD^i nbs^-bn'^ i^n^Db^o isti 

τ • : τ • τ : AT : - _- • 

-"^η bnp-bs nnstönb rbs'^-iib 

»• ." '• "^ τ τ : - : / j• : IT τ 

^ίb ηη'^πώ'=ι ^btiä"b!3i ^^h rn^nO 

;t t • : Τ Τ : » j- •• : 

V. 27. *i'1i2£2 'pM Κ"33 

V. 29. 'i'np fco'isuiii D'ins fc<5i5iQhi '"^üsj 

V. .^0. 'p ni<1)2JD 
V. ! . 'p hiÄla 

V. 4. i<iM k"D3 ib. p"na i<"5n 



24. dWtS^r.gcjeid^nct. vE: l(}ingej. B: aufgej. 

25. dW: ©eja^It, ©ejätjit, ®ett»ogen unb 2;ieii 
ienbe. 

26. bie s»ottc bebeutett. B: iDied ifi bte Deutung 



η J 



^anieU 



(5,25—6,5.) 85 



ißttnt, UM, upSatIttt. öelfajar^ S:ob. SDariuS. SDattiel unb bie Sanbtjogte. V 



25 <Βφχφ, bie ba uerjetii^net jle^et. * Φαδ 
ifl a6er bie (Βφχ'φ aüba i)erseic^net: 

26a)'iene, mene, tefei, u^p^arfin. *Unb 
fle bebeutet bieg: mene, baö ijl, ®ott 
i^at bein it5nigrei(^ 9ejät)let unb öotten« 

27bet} *iefel, bae ift man l)at bi^ in 
einer 2Öage getüogen unb §u Ieiφt ge- 

28funben} *veveÖ, baö ifl, bein Äönig- 
reii^ ijl jerti^eilet, unb ben 3)iebern unb 
Werfern gegeben. 

29 Φα befahl 33eifajar, bag man Daniel 
mit Purpur fleiben foute unb golbene 
Letten an ben «§aU geben, unb ließ üon 
i^m öerfünbigen, bag er ber britte t^err 

30 fei im Äbnigrei^e. * 5lber beS 0lαφtδ 
warb ber ^^albäer Jtbnig Selfajar ge* 

VI. tbbtet, *unb ^ariuö ouö a)?ebien 
na^m baö Oίeiφ ein, ba er jirei unb 
fe^jig Sa^re alt ttjar. 

2 Unb Marina fa^e e« für gut an, baf 
er über bag ganje jtbnigreic^ fe^te ^un* 

3bert unb jtranjig Äanbübgte. *Uei)er 
biefe fe^te er brei Surfen, beren einer 
njar Daniel, t^>eίφen bie Äanböbgte 
foUten 9ϊeφnung t^un, unb ber Äbnig 

4 ber 9Küii/e überiioben träre. * Daniel 
aber übertraf bie f^ürflen unb Sanböbgte 
aUe, Denn eö n?ar ein ^o^er ®eijt in 
i^mj barum gebαφte ber Äbnig t^^n über 

5 baö ganje Äbnigreiφ ju fe|en. * $)er* 
iialiim trαφteten bie dürften unb Äanb* 
übgte bαrnftφ, nne fle eine βαφe §u 
5)aniel fänben, bie tüiöer DaS ^5nigreiφ 
n?äre. Qlber fle fonnten feine @αφβ ηοφ 
Uebeit^at finbenj benn er trar treu, 
baf man feine Θφulb ηοφ Uebelt^at 

29. U.L:gülbene. 
5. A.A: 3)ero^alben! 



scripsit hoc, quod exaratuni est. 
* Haec est autcm scriplura, quae di• 25 
gesta est: Mane, Ihecei, phares. 
*Et haec est inlerpretatio sermonis: 26 
mane, numeravit Deus regnum luum 
et complevil illud; *thecel, appen- 27 
job.31,6 pr. gyg gg -jj sjajß|.a^ Qi invenlus es mi- 
nus Habens; * phares, divisum est 28 
T.3t.6,8.28. regnum luum, et datum est Medis 
«»^« el Persis. 

Tunc jubente rege indutus est 29 
Daniel purpura, et circumdala est 
lorques aurea colio ejus, et prae- 
T7.Gn.4i, dicatum est de eo, quod haberet 
42i.cKs.ii!i, poiesialem tertius in regno suo. 
jer.5i,39.25,*Eadem nocte interfectus est Bai- 30 
'^^' tassar rex Chaldaeus, * et Da- Vit). 
9,t.Es.t3,i7.j.jyg Medus successit in regnum, 

annos natus sexaginta duos. 

E.t.1,1. Placuit Dario et constituil super 2 
24.(Gn.4i,* regnum satrapas centum viginti, ut 
^*' essent in toto regne suo; * et super 3 
eos principes tres, ex quibus Daniel 
unus erat, ut satrapae illis redderent 
ralionem, et rex non susljneret mo- 
lestiam. * Igitur Daniel superabat 4 
omnes principes et satrapas; quia 
4,15.5,12. spipj^us Dq\ amplior erat in illo. 

Porro rex cogitabat constiluere eum 
super omne regnum; *unde princi- 5 
pes et satrapae quaerebanl oecasio- 
• nem, ut invenirenl Danieli ex latere 

(Mr.14,55. pggig^ Nullamque causam et suspi- 
cionem reperire poiuerunt, eo quod 
ßdclis esset, et oninis culpa et suspi• 



29. ΑΙ.* suo 



29. ΑΙ.* suo. 

t) 6,i-29.vuigo5,31.6,l-28. 
5. 41.: auferreDtDaDJelera. ΑΙ.: regni(jt;ro regis). 



ber @a^e. dW: Stu«legung ber SBorte. dW.vE: 
beineStcgierung. Χ.ϋίήφ. dW.Annac^i i^r (il^m) 
ein 6nbe. vE: Bat ... gemacht. 

27. bu bift in bcv ... B: SBagf^ate. dW.vE.A: 
auf b. aBage. 

29. u. t>. ii)m öerF. B.dW.vE: aufrufen. 

30. in berftlbigcn 9lad)t. 

1. B.dW.vE.A: ber SDlcber. B: empfing ba« Stc^ 
nigieitb. dW.vE.A: befam. 

2. B: Staitfjaitei, bie im nan^en Jlönigr. fein 
fotUen. dW: «Satrapen, welche im g. 9iei(^e f. f. 



3. baß b. Ä. feineu (Zd>aben litte. vE: SSorjlel^cr. 
dW.vE.A: Sie^enf^aft ablegen. 

4. dW:auene^menber®. vE:3)a jeigte ji(^biefet 
Φ. ben ... überlegen, toeil ein »orJÜgliφer ... 

5. B: fugten ... ©ftegenbeit ju finben an Φ. »on 
wegen bc« Äönigr. dW: iSottoanb ju f.tDibcr Φ.»οη 
«Seiten bir Slegierung. vE: einen ... a3er»altung. 
B: ®cl. ηοφ ^-ßerfebrt^eit. dW: ηοφ etnjae <8φΐΓφ* 
teö. vE: u. fein 33erbι:eφen. B.dW: fein gel^ler. 
vE: ißergeben. 



86 (6,6-13.) 



Daniel. 



VI. 



üaniel in, lacu leonum. 



Ott πιστός ην, ^Kai εϊτιον οι τακτικοί' Οΐχ 
Βνρησομεν κατά /davirjk πρόφασιν si μη έν 
νόμοις &εον σντον. ^ Τότε οι τακτικοί καΐ 
οι σατράπαι παρέστησαν τφ βασιλεΐ κα\ 
είπαν αντφ' /Δαρείε βασιλεν^ εις τους αιώνας 
ζή&ι. ^ Σννεβονλενσαντο πάντες οι επΙ της 
βασιλείας σον στρατηγοί και σατράπαι y ύπα- 
τοι και τοπάρχαι, τον στησαι στάσιν βασι- 
λικην και ένισχνσαι όρισμόν 'όπως ος αν 
αίτησηται a/ri^fta πάρα παντός &εον καϊ αν- 
Ωρωπών εως ημερών τριάκοντα αλλ' η παρά 
σον, βασιλεν, εμβλη&ησεται εις τον λάκκον 
των λεόντων. ^ Ννν ονν, βασιλεν, στησον 
ορισμον καΐ εκϋες γραφην, όπως μη άλλοιω- 
üy το δόγμα Μηδων και Περσών. ^^Τότε 
ο βασιλενς Δαρείος επέταξεν γραφηναι το 
δόγμα. 

** ΚαΙ /Δανιήλ ηνίκα εγνω ότι ένετάγη το 
δόγμα y είςηλϋ'εν εις τον οίκον εαντον (καΐ αι 
ϋ^νρίδες ψεφγμέναι αντφ Ιν τοις νπερφοις 
«ντου κατεναντι Ίερονσαλημ), κα\ καιρούς 
τρεις της ημέρας ην κάμπτων έπ\ τα γόνατα 
avTOVf καΐ προςενχόμενος καΐ εξομολογούμε- 
νος εναντίον τον Οεον αντον, κα&ώς ην ποιών 
εμπροα&εν. *2 Τότε οί άνδρες εκείνοι παρ- 
ατήρησαν και ενρον τον /ίανιηλ άξιονντα και 
δεόμενον τον &εον αντον. ^^ Και προςελ- 
Οόντες λέγονσιν τφ βασιλεΐ' Βασιλεν, ονχΐ 
ορισμον εταζας, όπως πάς άνθρωπος ας αν 
αίτησηται παρά παντός &εον καΐ άνθρώπον 
αίτημα εως ημερών τριάκοντα άλλ' η παρά 
σοϋ, βασιλεν, έμβληθησεται εις τον λάκκον 
των λεόντων; Και είπεν 6 βαοιλενς' '^λη&ι- 

Q.X^li: έν νομίμοις. I.h^: Ja,(}vf. 8. X*(pr.) xat. 
EX (pro νπατοι) ύπαρχοι. Β: στάσιι ßaoilim\. EX* 
ος (Xfs. ante αιτ//σ. S. posl αϊτημα)τις. E*aV(FX: 
έάν). Β: αιτ?/συ (-ifff^Tai AEFX). Χ: &fu η άνϋρ. 
Α^Β: av&Qoms ... εμβληθησηται (-σίταί A*FX). 
9. Bf (a. δρ.) τόν. EX*>fal εχ&. γρ. Β:Ι1(ρσ. κ. ΜηΟ. 
Xf (in f.) οπο)ς άν μη ηαραλλαγτΐ ttariravTi töt«. 
lü. Α* : Μάριος. 1 1 . Β: υιχ. αυτ«. ΕΧ * (pr.) αύτ5. 
Β: arfwy/i. \2.Ίί: παριτηρησαντο. ¥1ί•\(^.δ(όμ.) 
ίμτζρυσοίν. 13. Β: αχ 6ρ. ... αΙτησΎ\. 



o• : -»•• • IT : 'j- '■ - : st j• ' • : rr 

m3 '^nibs? ΐί^3Π3ώη inb nbs'-bs 

jt i ' V -: τ :.»-:- I •• τ λτ • τ 

τ - : : - : — ;|- <τ - : ιτ !•-%•: ι» τ ν: 

» j• : IT I •• ; AT : - - vi- ' " *. 

I• v: ' »• : IT : ντ : - '-'η : ιτ 

N»3DiD iin^lDb'Q ''^"lO ' bä ^ür'^n^ 8 

<T - : • τ 'ί - j" : IT J - τ : • 

TT-: r JT - : it.- τ - : : - : — rp 

AT ν: vT>T - : τ : - ι J• <τ τΙ- 1 

nbii-bs-i^ ^y^i ii::?n'^-n-b:3 ^^ 

τ v: "^ τ I • τ j•• : • I• "^ τ j• 

»j- : iTTiT : - y. : •• : : • J ' ~ 

^ητ)^ Dtunni ίίΊΟίί ϋ^ρτ\ i^äb^ 

AT Τ : j••, : • : \Τ τ ν: fr : , ^ ' ~ 

-'ίϊτ ΟΊΒϊ) '^ιη-ηΐί) n^'Suinb i^b ^^η 

VT i- τ τι ί>τ Τ : - : $τ j• 

τ': - AT : "^ν•': '^ τ ι••: ν ^ ,t 

IT τ ν: IV ιτ t • '~ • '•• τ : ιτ 

τ τ : -:• : Γ - : . : "^ •• • ιτ : 

.^rr^bi^s i=ib in^nö i^b^ nn'^nb bs? 
iiidi^a nhbn Y^w^ nbüi^i^ Π33 

.. ^.. _ . . • . — IJ•• τ J 

ins? ^^1n-'^ϊτ b:np-b3 !nhb&^ oip 

"T JT-: ρ ••»: τ •• τ ν: jt't: 

IDnn^D^i nrs biii^^^ib ^π^ώηι ϊΐώ^η 

U- - : • j•• τ Λ•• • IT : ν- : - : ' : - 

Ι'^ΊΏίίη ^in^p ')n^ίΞl :nnbs οιρΐ3 

JT ••: $T -: τ : - jt ν: '^ - τ : - ιτ'Τ; J 

"bs'Ta sj'n'^-'^^ tö3i^-b:D ^n rrnibn 

■^ τ ' • •• ; • ρ τ •••: τ j• τ ; — : 

Tiar) inb rhbn r^i^^-i::? üäDi^n nb« j 

It • » •• τ ' • τ ί » j• .- τν:ιν . 'τ ν: J 

••τ AT τιτ : - *. .• .• : : • τ : - 

V. 7. Ί^ΙίΐΛ'ηη Κ"33 

V. y. ηπΜ fc<"5n ib. ι^^ρη it"5n 

ν. 13. nnÖ3 !}<"D2 

6. biefem Φ. B.dW: tvenu n)ir (jte) ηίφί an il^m 
(n)iber i{)m) finben im ®cfe^ feineö ®ottc«. 

7. Songe lebcÄ.ii). ('2,4). dW:ftüvmetenbiefe... 
i)nmn jum M. A: ubetrafd^ten ... bcn ^. 

8. &ie Oberfiett, fcie S. ... für ratlfifam geartet ... 
tu t^it Sbivcngraben gew. m, B.dW.A.l^aben |ίφ... 



^anieU 



(6,6—13.) 87 



SDatittS (BtUU löaniM ©otte^bienft« ^et üanM^U ^nflage« 



VI. 



6 an i^m finben ηιοφίβ. *Φα fipraci^en 
bie 3Jlänner: ίΟίι: trerbcn feine ίSαφe 
ju Daniel finden, o^ne ubn feinen ®ot* 

Tte^bienfl. *$Da famen bie Surften unb 
!(ianböijgte ^ciuflg öor ben ^iJnig unb 
)>ra^en jui^m alfo: «^errJlbntgiDariug, 

8 ©Ott »erlei^^e bir iangeö Seben! *(S0 
^aben bie Surften beö Jtbnigreiiiö; bie 
»Ferren, bie Äanböbgte, bie utatift unb 
Ǥau:ptleute aUe gebaut, baf man einen 
fίJni9Iiφen ^Befe^i fotte auöge^en laffen 
unb ein firengeö ®eBot fleHen: ba^, tr»er 
in breigig 5!agen etttJoä bitten it>irb i)on 
irgenb einem ®ott ober a)ϊenfφen, o^ne 
^on bir, itönig, aUein, foUe §u ben Äöwen 

9 in ben ©raben geworfen ttjerben. * iDar* 
um, lieber Äbnig, foüfi bu folφeδ ©ebot 
befiätigen unb bic^ unterf^ reiben, auf 
baj eS niφt tüieber geänbert werbe, ηαφ 
bem ίHeφt ber SKeber unb $erfer, tυeίφeβ 

10 niemanb übertreten barf. * ^ifo 
unterfφrieb ^φ ber Ä5nig ^ariug. 

11 %U nun JDaniel erfuhr, baß foίφcg 
©ebot unterfφrieben Ware, ging er ^in* 






auf in fein «&aug (er i)atte aber an fei- 



nem Sommer^aufe offene Senfter gegen 
Serufalem), unb er flei beä ilageö brei* 
mal auf feine Jtniee, betete, lobete unb 
banfete feinem ©ott, wie er benn üor^in 

12 ju t^un pflegte. * Φα famen biefe 9)län* 
ner ^aufig unb fanben Daniel beten unb 

13 flehen öor feinem ©Ott. *Unb traten 
^in§u unb rebeten mit bem Äijnige Don 
bem fönigliφen ©ebot: «^err Jlbnig, ^afi 
bu niφt ein ©ebot unterfd^rieben, baf , wer 
in breifig 5!agen etwaö bitten würbe üon 
irgenb einem ©Ott ober 9Λenfφen, o^ne 
Όοη bir, Jtbnig, allein, foUe ju ben ^'6mn 
in ben ©raben geworfen werben? 2)er^i3- 
nig antwortete uni> fprαφ: @δ ift Wa^r, 

1 1 . ü.L: unb er fniete be6 %. 



cio non invenirelurin eo. *Dixerunt 6 

ergo viri illi: Non inveniemus Danieli 

huic aliquam occasionem, nisi forle 

in lege Dei sui. * Tunc principes 7 

et satrapae surripuerunl regi el sie 
2,4.:i,9.5,to.jQpy^j g^jjj ^• . £)gj.j j,^^^ j^j aetemum 

vive! *Consiiium inierunt omnes 8 
principes regni tui, magistratus et 
satrapae, senatores et judices, ut 
decretum imperatorium exeat et edi- 
ctum: ut omnis qui petierit aliquam 
petitionem a quocumque deo et ho- 
mine usque ad triginta dies nisi a 
te, rex, mittatur in lacum leonum. 
*Nunc itaque, rex, confirma senlen- 9 
liam et scribe decretum, ut non im- 
"^' V»•^** mutetur, quod statulum est a Medis 
et Persis, nee praevaricari cuiquam 
liceat. *Porro rex Darius pro- 10 

posuit edictum et statuit. 



Quod cum Daniel comperisset, id 1 1 
est constitutam legem, ingressus est 
domum suam, et fenestris aperlis in 
TfofiRg.^f'coenaculo suo contra Jerusalem tri- 
3s.48|Ps.55,jj^g tempoHbus in die flectebat genua 
sua et adorabat confitebaturque co- 
ram Deo suo, sicut et ante facere con- 
sueverat. * Viri ergo illi curiosius in- 12 
quirentes invenerunt Danielem oran• 
lern et obsecrantem Deum suum. 
*Et accedentes loculi sunt regi su- 13 
3,10. per edicto: Rex, numquid non con- 
stituisti, ut omnis horno qui rogaret 
quemquam de diis el hominibus 
usque ad dies triginta nisi te, rex, 
millerelur in lacum leonum? Ad 
quos respondens rex, ait: Verus est 



6. S: iDvenimus. 



bevat^f^lagt. vE: ben SHat^f^lug gefaxt. B: ba^ 
ber^cnig einen ißef. fiellen u. mit einem Verbot be? 
felsigen foKe. vE: einen f. 33. gu geben u. ein 93. ju 
befräftigen. dW: eine f. (Sa^ung ju fc^cn ... gelten. 
ß.dW: eine 93itte (t^ut). dW: an irgenb einen ... 
dW.vE.A: Sötoengrube. 

9. ^arum, ο ^. ... u. fd^riftltd) t>cr)etci)nen laffen. 
dW: bej^ätige bae iBerbot u. erlap eine (Sφrίft, bie 
n. ju tüiberrufen, n. b. ©efe^e ... \υ. unweranberlic^. 
vE: unler^ei(§ne bie @φί., bamit jie unαbάnbevlίφ 



fei ... nia)t aufgel^oben tverben fann. 

10. Hefe ... taS ®ebot faytiftlid) t>er}etd)nen. 

11. gefdjrieben ... Oberfaal ... lobte, betete. Β 
barum ba^ er e« ocx biefem fo getfian l^atte. dW 
Dbergemαφ ... glciφn>ie er getb- »or biefem. vE.A 
Dberjimmcr. 

12. iene. (9Bie93. 6.) dW: Httenb u. fi. 

13. Φα tr. fie ί)ίη u. r. t>or ... eefdjrieben, boft 
3ebermonn, ber ...(JoIdjeS iftfeft. B: iDie ©acfie ift gei 
wip. vE;@«ifi[o. A:äöa^riilbie9tebe(pgl.a3.8) 



88 (6,14—21.) 



VI. 



Daniel in lacu leonum. 




113 



νος 

ov 

άπο των νιων της αιχμαλωσίας της i _ 

ονχ νπετάγη τφ δόγματί σον περί τον ορισμον \ ^T'J? DtÖ"ii^ *7^•Τ] '^^ ί^Π^ΙΡ!^ '^D•? 
ov εταξας, xai χαιρονς τρεις της ημέρας αιτεί- ίη^ώη ^*r; ^Ί0ίί"^3?1 üi?D SSb^ 
ται παρά τον &εον αντον τα αιτήματα αντον. \ J^^^y^ Η^^'^^^ν^ ΠΠ^ΪΠ ^ΏΙ'] 
*^ Τότε 6 βασιλεύς, 'ώς το ρήμα ηκονσεν, πολύ \ > 'V ", Γ ^ ? ^ * ^ ^i " % * ' 

,, '^ Γ> . . , ν J . ^, , x^aü) 3?^tD ^ίnρ'Ώ ns ö^sb^ r^ii^ 

ελνπηίτη επ αντφ, και περί τον ύανιηλ ηγω- \ • - - • '^ Τ -^ s•: ^ : - ι•-.•: 
νίσατο τον εξελέσ&αι αυτόν, παΐ εως εσπέρας \ P3 QÜD χ^^ΐ'^^ Ρ?*] '^Sli-.^. ^ξί? 
^y ά^ωηζο/^ίΐΌ^ εξελεσ&αι αυτόν. ^^ Τότε οι \ Τ\ΛΤ\ ίίίΟΏώ "^bs^b ^3?"Ι rlD^i^T^^üäb 
άνδρες εκείνοι λέγονσιν τφ βασιλεΐ' Γνώ&ι, ^^^^^ \^Η^3, ^ Hn^b^nb %^ΓΐώΏ Ιο 
βασιλεν, οτι το δόγμα Μηδοις και Περσαις ■'■^ - ' \ ' • " " ι- τ - : ^' ' 1., ' 

τον Tray ορισμον και στασιν ην ο βασιλεύς » j• : ιτ • ;ίΤ - ^- ί^ : - ^ '» ••; 

στ/ίσδί, οί) (J«t ;ταραλλάξαί. *? Γο'τδ 6 /9«σί- ''TO^ Γίν*^!! ίί^ίίΏ 3?5 ^Ibü';? 
λίνί,' είπεν καί ηγαγον τον /ίανιηλ καΐ ενεβα- Xsb^"^^ ü'^p^ nOi<"b^"'^^ D*1B1 
λον αντον εις τον λάκκον των λεόντων. Καϊ \ ^^U^ W^^^ J fT^DtÜilb i^b Ü^pTl"^ 17 
εΐπεν 6 βασιλεύς τφ Δανιήλ* Ό ϋεός σον, \ ""^ ' " ι * Γ " ? Ί^ '?" \ ^"^ ^*•^ * 

18 Xai ^Wxi^ λίβο» «αί έπέ&ηκιν im το W^^'O ruH"] iob^ Π3ϊ ΝΓΠηΝ 

' / « , •• • IT : J- τ : τ : - <"Τ ατ τιτ : - 

στόμα τον λάκκον, καϊ έσφραγίσατο εν τφ ίί^Τ^'ΐΓΐΙΣΐ vlbTlb© ΠΠ^Ϊί ^"1 'Tinbii 
δακτνλίω αντον καϊ έν τω δακτνλίω των με- ^-έ-*- ..-.w^ ««»μ-.»-.• « ta.>i.>-)i.\Uk. w^m-»iQ 
γιστανων αντον, όπως μη αλλοιω&η πράγμα ΤΓ' '"'^ • τ - : ιτ • : •• : «. 

_^ r 'IT : V. : '"^: • 

^^Ααί άπηλ&εν ό βασιλενς εις τον οΖκοί' | χη^^ hblD^^ilb iiSb^Ü ^Ti^. Γ^ί? ^^ 
αΙτον.αϊ ^οψή&η ädunvo,, .αϊ έ6ί<,μcna \ ^^^^'^^^ ^'^^-^-^ 
ονκ ειςηνεχση avjq), και ο νπνος ανιόν εγε- ^•\; -^- ' λ, τ τ: j • : - τ ητ-:|-: τ : 
νετο απ αντον' καϊ εκλεισεν ό ϋεός τα στό- \ i^"^S*lBtü2 ϊ^-?^ ΙΊ*^^? ♦ '^»l'^'p? ^JI? "^ 
ματα των λεόντων, καϊ ον παρηνώχλησαν τφ -•ι»^^ i^lZl^b nbilÜinnÜl^ SHDiDÜl O^p*^ 
Ζΐανιηλ. ^^ Ιοτε ο βασιλεύς ανέστη το πρωί , : ι ^. _ r _ . „. 

εν τφ φωτι, και εν σπονδ}] ηλβεν έπι τον \ τ, : j•• :Ι: • : '^ι--: ιττιτ •• - 

λάκκον των λεόντων. 21 Και εν τω εγγίζειν ^ih^ τή^ ρ3?Τ 2*^2:3? bpS W^^"^"^ 



«^Toy τφ λάκκφ, τφ /ίανιηλ εβόησεν φωνζ ^^"^^ -iy^j? '^^^^'r; bi^*'^'^^ '^Ώ^^ 



μεγάλη' /Δανιήλ, ό δονλοςτον ϋεον τον ζώντος. 

14. Β* πίζΐ τ5 6ρ. s er. ... αΐτη. 15. A^Bf (ρ. 
άγο)νίζ.) τ». 16. Xf (ρ. έκίΐνοί) ηα^)ίτή^ησαν (s. 
παρίτη^ήσαντο) επι τον βασιλέα καΐ ... πάντα 6ρ. 
A2Bt (γ.ην) αν ... στησιι. 17. Χ* σ«. Α2Β| (ρ.ω) 
σν. (Cf.v.21.} IS.B'.fjveynav ... επέθηχαν. EFXf 
(ρ. λί&.) tva. A2Bt (ρ. εαφρ.) 6 βασιλ^νς. 19. Β: 
ed. ΰλ fKifvfj/xav ... * (sq.) αντβ. Α^Β (pro έγίν.) 
άπίστη. FX* κ. e/Aitatr-fin. Ε: νη^ληοεν (Χ: bet. Β SGBegqefü^rten. dW: @oi)nen ber ©efancjeiii 
απέκλ.). 21. Β* tJ} ^ar. (AEFXf). A2BEX (pro f^aft. B: o^iht feine 5(^tun9 auf bίφ. dW: l^at u. 
^ey. A*X) Ισχνρ^ (F: μεγάλγι xai ίσχ.). auf t». cjeai^tct vE: nimmt feine 91ΐί{ί|ϊφί! 



V. 13. nnsn ö<"52 V. 14. '1 Ί^ιηι 

V. 15. biioa «"in V. 16. rtnsa ϊ<"3η 

V. 17. 'η 'n'^n*' ib. "isif^iü^ ^<"53 

V. 20. i<'-l^5>t 's ib. "^nn^ 'B 

13. ηαφ bem ... fo SHiem. üb. barf. 

14. bcr oon bcn ®. auft 3. ift ... tiiut ... fein ©es 



^anieU 



(6,14-21.) 89 



SDed ^onigd SBettu^nif * Daniel im Sötoengta^en* ^et .^önig am ®χαΗη. Tl. 



unb ϊ)αδ iRecfet ber Kleber unb $erfer 

14fott niemanb üBertmen. *@ie ant* 
ttjorteten unb f^ra^en öor bem Äömge: 
3)aniel, ber ®efangenen auö 3uba 
einer, ber αφtet tt>eber bίφ; ηοφ bein 
®ebot; baö bu ^erjeic^net iiajl, benn er 

1 5 betet beö ilafleS breimal. * Φα ber itUnig 
folφeδ ^5rete, njarb er fe^r betrübt, unb 
t^at großen i^Ieig, bag er i)aniei erlbfete, 
unb bemü^ete Ρφ, 61δ bie 6onne unter* 

löging, ba^ er i^n errettete. *5lber bie 
9Äänner famen ^ufig ju bem Könige 
unb f:prαφen ju i^m: ä)u treigt, «gerr 
Jtönig, bag ber aJieber unb Werfer Oleφt 
i% baf atte ©ebote unb 33efe^ie, fo ber 
^önig be[φlojfen ^at, foHen unöeränbert 

17 bleiben. *Φα befahl ber Äönig, bag 
man Daniel :^erbröφte, unb tvarfen i:^n 
§u ben ÜJbttJen in ben Kraben. iDer 
itbnig aber f:prαφ ju Daniel: 5)ein ®ott, 
bem r>u o^ne Unterlaß bienejt, ber :^elfe 

18bir! *Unb fle brαφten einen Stein, 
ben legten fle loor bie Xi^üx am ©raben, 
ben üerjtegeite ber ^bnig mit feinem 
eigenen 0linge unb mit bem dinge feiner 
©ertjaitigen, auf ba§ fonjt niemanb an 
Daniel a}Zuti>n?iilen übete. 

19 Unb ber Jlbnig ging tüeg in feine ^urg 
unb blieb ungegeffen unb ließ fein Sffen 
v>or ίίφ bringen, fonnte αuφniφtfφlαfen. 

20 * i)e0 9)2orgenö frü^e, ba ber 2^ag an* 
brαφ, ftanb ber il5nig auf unb ging 
eiienb jum ®raben, ba bie ü^btven ujaren. 

2i *Unb alä er jum ©raben fam, rief er 
Daniel mit flägliφer ©timme. Unb 
ber ^öntg fprαφ gu 5)aniei: Daniel, 
bu Äneφt beö lebenbigen ©otteg! 

15. Ü.L:u. mutete ίΐφ. 18. A.Atübe. 
19. ü.L: blieb ungeffen (A.A:bl. nüchtern). 



15. unfe fantt borauf. B; gefiel eö i^m fc^r übel, u. 
er ri^tete ϊ?αδ ^er^ auf Φ. if|n ju erlöfen. dW: xtU 
ten. vK: fe^r mi^müt^ig, u. ri^tetc f. <Sinn ... 

16. (Sie 33. 6). B.dVV.vE.A: Sßtffe, ο St. dW: 
bap bie SW. u. ^. ein ®efe^ ^abcn, ba§ fein 93erbct 
ηοφ (Sa^ung, ttje^e b. M. fejlgefe^t l)at, barf geani 
tert ttjerben. 

17. inbcnfiöiocngroben. dW.vE.ArSötvengrube. 
vE: bejianbig gebienet i)a|i, mögcb. retten. dW: er: 
rette b. B.A: wirb biφ (erlöfen) ! 

18. fein fScid^lu^ über Φ. ηίφί geänbert totirbe. 
vE: man ^oiete. B.dW: eö warb ein<St. (^ergu)gei 
brαφt ... gelegt. dW.vE.A: auf bie Dejfnung ber 



Y.8.15. sepjj^Q juxla decretum Medorum atque 
Persarum, quod praevaricari non 
licet. * Tunc respondentes dixerunt 1 4 

5,13. coram rege: Daniel de filiis caplivi- 
latis Juda non curavit de lege tua 
el de edicto quod contituisti, sed 
tribus lemporibus per diem orat ob- 
secratione sua. * Quod verbum cum 1 5 
audisset rex, satis contristatus est, 
et pro Daniele posuit cor ut liberarel 
eum, et usque ad oecasum solis la• 
borabat ut erueret illum. *Viril() 
autem Uli intelligentes regem dixe• 

T.8.12. runt ei: Scito, rex, quia lex Medo- 
rum atque Persarum est, ut omne 
decretum, quod constituerit rex, non 
liceat immulari. * Tunc rex prae• 1 7 
cepit: el adduxerunt Danielem et 
Drao.30. Hiiserunt eum in lacum leonum. 
Dixitque rex Danieli: Dens tuus, 

T.20. quem colis semper, ipse liberabil te. 

^AUatusque est lapis unus et posi-18 
Eft.3,i2.Mt. Ins est super os iaci, quem obsigna- 

-ί^ββ. Yjj j.gj^ annulo suo et annulo optima• 
tum suorum, ne quid fieret contra 
Danielem. 



Et abiit rex in domum suani el 1 9 
dormivit incoenatus, cibique noii 
sunt allati coram eo, insuper el 
somnus recessit ab eo. * Tunc 20 
rex, primo diluculo consurgens, festi- 
nus ad lacum leonum perrexil. *Ap- 21 
propinquansque lacui Danielem voce 
lacrymabili inciamavit et affatus est 
3,86.4,31. gy^. Daniel, serve Dei vivenlis! 



®rube. B: ber Sille an Φ. dW: ηίφί« in Slbitφt 
Daniel« tjeranbert. vE: in ber @a^e 2). ». n?. 
fonnte. 

19. blieb b« 9ϊαφί. B.dW.vE: «Palafi. A:^au«. 
vE: brαφte bie 91. ;^u, i>(;ne bap er gegejfen. A: legte 
^ά) obne @^eifc fφtαfeπ. dW: übernad^tete fafienb. 
B: fein ^^reubenfpiel (dW.vE: S^eifφlάfer{nnen?). 
B: αυφ »erging ϊί)χη fein (δφtαf. A: Λίφ üon i^m. 
dW: ^oij. vE: toax geh)tφfn. 

20. fiötoengrobett. B: in ber ^rül^flunbe, bo ee 
liefet tüiirbe. dW:mit b.SD'iorgenrot^r, m.bem?ίφte. 

21. B.dW: betrübter. vE: toe^mütl^iger. dW. 
>E: Wiener (iß. IC). 



90 (6,22—29.) 



DanieL 



VI. 



Oaniel in iacu leonum. 



Ο &eog σον, φ λατρεύεις ένδελεχώς, ει ήδν- 
νάσ&η έξελεσ&αί σε εκ στόματος των λεόν- 
των; ^^Καϊ είπεν /ίαηηλ τφ βασιλ&ϊ' Βα- 
σιλεν^ εις τους αιώνας ζη&ι. ^3 'Q ^ggg μβ^ 
άηέστειλεν τον άγγελον αυτού παΐ ένέφραζεν 
τα στόματα των λεόντων, χαϊ ουκ ελνμψαντό 
με, ότι αατ εναντίον αντου εν&ντης ενρέ&η έν 
έμοί' κα\ ενώπιον δέ σον, βασιλείς παράπτωμα 
OVH εποίησα. ^* Τότε 6 βασιλεύς πολύ iiya- 
&υνϋη ίπ αντφ, και τον ^^ανιηλ εϊπεν άν- 
ενέγκαι εκ τον λάκκου. Και άνηνεχ&η Δανιήλ 
εκ τοϋ λάκκου, καί πάσα διαφ&ορά ούχ ί•Λ)ρέϋιι 
εν αντφ, οτι επιστευσεν τφ ϋεφ αντον. •*'' Και 
ειπεν ό βααιλενς, καί ηγαγον τους άνδρας τους 
διαβαλόντας τον /Δανιήλ, καΐ εις τον λάκκον 
των iiovroji^ έβλη&ησαν αντοί και οΐ νιοι αυ- 
τών καί αϊ γυναίκες αυτών. Kai ουκ εφ&ασαν 
εις το έδαφος του λάκκου, εως ου ^κυρίευσαν 
αυτών οι λέοντες, καΐ νταντά τα οστά αυτών 
έλεητυναν. 

'^^ Τότε ό βασιλεύς /ίαρεΐος εγραψεν πάσιν 
τοις λαοΐς, φνλαΐς, γλωσσαις., τοις οίκονσιν iv 
πάσχι Ty γ^ ' Ειρήνη υμΐν πλη&υν&είη. ^7 'Jgj^ 
προςώπον μου έτε&η δόγμα, του έν πάοη άρχη 
της βααιλείας μου είναι τρέμοντας και φοβού- 
μενους από προςώπου τον ϋ^εού /Ιανιηλ, Οτι 
αυτός ϋ-εός ζών κα\ μένων εις τους αιώνας, 
καΐ η βασιλεία αυτοΰ ου διαφϋαρησεται, καϊ 
η κνριεία αυτοΰ εως τέλους. 28 "Αντιλαμβάνε- 
ται καϊ ρνεται, καΐ ποιεί σημεία• κα\ τέρατα 
έν ονρανφ καϊ έπΙ της γης, Οςτις έξείλατο 
τον /ίανιηλ έκ χειρός τών λεόντων. 

29 Καϊ //ανιηλ κατηύϋννεν iv zj βασιλεία 
/Ιαρείον κα\ έν τη βασιλεία Κνρον τον Π^ρσον. 

21. ΕΧ* σβ. A2Bt (ρ. ώ) σν, (Cf. ν. 17.) Β: 

ηδννη&η (EFX: έδυνάσ&η). ΕΧ* των. 23. Β: αατ- 
έναντι αί/τα ... * iv. Xf (p. ev&.) καί οικαιοσύνη. 

24. AI: öx ίνρ. A2Bt (ρ. έηΐστ.) iv (Α^ΕΧ*). 

25. Β: ηγάγοσαν (^yayor AFX; EX: ηγαγί). EFX: 
διαβάλλοντ. Β: ΐνιβλη&ησαν. 26. Β: Tore Ja(}. ο 
βασ. Α*: Μάριος. 27. Β: δόγμα τβτο, έν {δόγμα, τ» 
er AEFX) ... α('τος iart &{6ς ζ. ... κνριία. 28. A^Bf 
(α.«ζ..)τω(Α4ΡΧ*). \*τη(;...:iξdλιτo. EFX (pro 



- ιτ : :<- J• »τ "τ ν: τ - 

ι • 1\τ IT •• : Ι' : - τ • « • 

\r : - • '••η τ • -ν: (τ τιτ ί - 

%hb&5 Ρ'^π ]^12^Λ ^i^hi2 bb^23 

• τ ν: ι•ν: 1 r : ιτ : σ ί " Λ - 

JT : «•τιτ ί - J\ -J — i • ••-: : ~ j- : 

τ : - Ι τ τπγ: Ij- : • -j- : : • 

^bhn ιηχ3 :mnr iib nb^innsi 

ν- -: "^ •• • JT : • -: j- : 

'Tß bi^'^3^ poni iisrin npDDnb 
•^T tu HDnüin-xb Mn-b^i Κ3 

V •• j- : : * τ τ -: "^ τ : τ •. 

rriNn*! iisb^ ΊΏίίΐ :nnbi^2 ρΝη^^ 

• : - : τ : - j- -;/- ι•• τ |•• Ι r •• 

1 V • : τ τ IT : - < : " • ιτ 

rr^r^nb ib^-iibi \^χτιήτ^ lin^ain 
ίίήνΊίί iinn iiDbto-''?! ί^ i^ää 

τ τ JT : - ι : «• : r - τ χ 

Χ ϊ)ρϊτη lin^^nrb^l 
-b^b ^ni i^iib^ ώΐ'^^^ ri^^s ^c 

"^ Γ τ - : τ : - vjT : IT ' • - •• 

' >• : IT »• VT- IT • : ST - ••. τ - : - 

: - ' JT : τ τ : j• •♦ : j• 

t\Th^ mp-in rbmi ν^δτ linb 

j•• τ ν: ^τ'γ; ι • Ι • -:jt : Ι • :ιτ '<*••: ι•.• 
τΙ- : τ - JT τ •.•: J • α•;•ιτ Γ 

bannn ^ίb-^i^ hn^Dbnii rbbi^b 

•^ — : • JT • •• ; - 1 • : JT : 

δί5?Ί^ί3ϊl ί^ϊι^ώ^ ΙΝ^ΏΠΙ ΓΠίί 'TDi?'! 

AT : - : CT - : • ' • : • : ' j• τ •• τ : 

IT τ IT : - ν » • , •• • IT : j• •• •< 

j : - : vr : - τ : "^ J" • ιτ : 

IT τ : - V > *.':-: v^t : ιτ 

V. 21. 'η ^-ini 

V. 23. ^ 'Tin'i 

V. 26. 'p 'j^i'Tnil 

V. 27. 'p l'iSi'i'it 

V. 29. 'p ni<D^Ö 

;^ίΐ(>ος) στο^Ματος. 29. Α*: //«(;»/«. Af (in f.)*O^a- 



^anUU 



(6,22—29.) 91 



®ie %ηΜ^η im ©raben» SDaö ©cBot für ©aniclö (Bott. ©antcl^ ©ettialt VI. 



i^at ϊ)ίφ ααφ t>ein ®ott, bem bu o^^ne 
Unterlaß bienefi, mbgen üon ben Ä5lven 

22erl5ien? * Daniel aber rebete mit bem 
Äbnige: «öerr ,Jtbulg, ®ott üerleii^e bir 

23Iangeg Sieben! *mun ©Ott i>at feinen 
(Sngei gefanbt, ber ben !i5ft>en ben Olai^en 
juge^alten ^at, baß fte mir fein Scib 
get^an ^aben, benn »or i^m bin iφ 
unfφuίbig erfunben) fo i^aU iφ αηφ 
n?iber biφ, »i^err Jlbnig, ηίφίδ get:^an. 

24*2)a warb ber Äönig fe^r fro^, unb 
i)ieß iDaniei auö bem @raben gießen. 
Unb fie gogcn iDaniei axi^ bem (Kraben, 
unb man fpürte feinen (δφαben an 
i^m, benn er ^atte feinem ©Ott üer* 

25 trauet. * Φα ^ief ber ^bnig bie 3)?änner, 
fo Daniel ijerflagt Ratten, ^erbringen 
unb ju ben Söwen in ben ®uum n^er* 
fen, fammt i^ren ^inbern unb 2Beibern. 
Unb e^e fte auf ben 33oben ^inab famen, 
ergriffen fle bie ^'6vom unb jermalmeten 
αηφ i^re ©ebeine. 

26 Φα ließ ber itbnig iDariuS fφreiben 
allen 935lfern, beuten unb äungen: 

27 ©Ott gebe βηφ öiel triebe! *Φαδ ifl 
mein 33efe^l, baß man in ber ganzen 
'Öerrfφαft meinen Äönigreiφ0 ben ©Ott 
iDanielö fürφten unb ίφeuen foll. iDcnn 
er ijl ber lebenbige ©ott, ber ett»igliφ 
bleibet, unb fein ,JlÖnigreiφ iji unyer= 
gängliφ, unb feine «§en:fφαft ^at fein 

28 (Snbe. * (Sr iji ein (Srlöfer unb ulotf)- 
i)elfer, unb er t^ut 2^[a)m unb 2Öunber, 
beibcö im «&immel unb auf @rben. 3)er 
^at Daniel i)on ben Sonden erlbfet. 

29 Unb Daniel n.>arb geiraltig im itbnig* 
reiφ ^ariug, unb αηφ im ^önigretφ 
J^oreö, ber Werfer. 

28. U.L: beite im. 



Deus luus, cui lu servis seuiper, 
^.16. pulasne, valuil le liberare a leonibus? 

* Et Daniel regi respondens ail: Rex, 22 

3,28.pi'34,8.iß aelernum vive! *Deus meus misit23 

Ebr.11,33. angelum suuni et conclusil ora leo- 
iMco.2,6ü. umjj^ Qi jjQjj nocuerunt miiii, quia 

coram eo juslitia invenla est in me; 

CAct.25,8. sed et coram le, rex, delictuni non 

feci. * Tunc vehementer rex gavi• 24 
sus est super eo, et Danielem prae- 
cepit educi de lacu. Educlusque est 
Daniel de lacu, et nulla laesio invenla 

ρ•.37,4ο. est in eo, quia credidit Deo suo. 

* Jubente autem rege adducli sunt 25 
viri illi qui accusaveranl Danielem, 

^^'£,l'o.^' et in lacum leonum missi sunt, ipsi 
et filii et uxores eorum. Et non 
pervenerunl usque ad pavimenlum 
laci, donec arriperent eos leones, et 
omnia ossa eorum comminuerunt. 



Tunc Darius rex scripsit universis 26 
^'^^• populis, tribubus et Unguis, habilan• 
3^31. tibus in universa terra: Pax vobis 

multiplicelur! *A me constitutum 27 
est decrelum, ut in universo imperio 
et regno meo iremiscant et paveant 
3,33.4,31.7, Deum Danielis, Ipse est enim Deus 
**' vivens et aeternus in saecula, et re- 
gnum ejus non dissipabitur, et pote- 
pe.145,13. gjj^g gjyg usque in aeternum. * Ipse 28 
3,29.4,32. iii)erator alque salvalor, faciens Si- 
gna et mirabilia in coelo et in terra. 
Quiliberavit Danielem de lacu leonum. 
Porro Daniel perseveravit usque 29 
1 21 Esr i t i>d regnum Darii regnumque Cyri 
Έ.:44,28'. 'persae. 



22. SGBie«. 6. 

23. t)or bir, ο Ä» B: jucjef^loffen. dW.vE.A: u. 
öen 91. ber S. öerfφίoffen. B: τηίφ ηίφΐ bef^äbigt. 
dW.vE.A: üertc|ttn. dW.vE: ipeil vor i^mUnfφiιtb 
an (in) mir gefunbeu iji (tvocben). A: ®eϊeφti9feίt. 
dW.vE: f. Φeϊbreφen. 

24. B: l^eraufjic^en. dW: ^erauö ... e« fanb [ίφ 
feine 33erlc^iing an il^m. B: an feinen @. geglaubet. 

25. ». &eS ©raBen« ... ihnen aüe ®cb. B.dW: 
Re, (unb) i^re ©ö^ne ... B: Sic gelangten ahtx ηίφί 
auf be6 ®r. 33., fo würben b. S. i^rer ηιάφίί9. dW: 
fatnen n. auf ben ©runb ber ©rube, fo bentδφtic]ten 
Γιφ. 



25. S: accusaverunt. 28. ΑΙ.: de manu leoo. 

26. (2ßie3, 31.) dW.vE.A: fφrίeb ... an alle ... 

27. B: @e toirb ein 33. oon mir gegeben. dW.vE: 
33. mir ergebt (ber) 33. vE.A: im ganjeii ©^hittt. 
B: üor ίΣ). ®. erbittern u. Τχά) fürφten. dW.vE: »er* 
e^ve u. ^üxa}U ... etoig bejiel^i, u. beffen 9ίοίφ ηίφί 
jer^öret h)irb (untergel^t). B.dW: i^ (toä^vet) bi« 
αηβ (S. vE: biö jum ®. bauert. 

28. B: u. Erretter. A: ^eiianb. dW: ber ba er* 
töftt u. errettet. vE: (5r befreiet u. rettet. B.vE: αηδ 
berS.®cn?aU(dW:^anb). 

29. bes «Werfen. dW: n)αrmάφtίg. vE: lebte glücfi 
Ιίφ. Β: e^ ging φ. ιυοί^Ι. Α: blieb hi (S^ren? 



92 (7.1-8.) 



Daniel. 



VII. 



Oanielis de quatuor regnis visio» 



VII• ■B' ετει πρωτφ Βαλτάσαρ βασιλέως 
Χαλδηίων /Δανιήλ ίνυπνιον i'öev, nal αϊ ορά• 
08ΐς της κεφαλής αντον im της κοίτης αυτόν, 
χαι το ίνυπιον εγραχρεν 

2 Έγώ Δανιήλ έ&εοόρονν iv οράματι της 
vvκτόςf καΐ ίδον οι τέσσαρες άνεμοι τον ουρα- 
νού πρΟςέβαλλον εις την θάλασσαν την μ^γά- 
λην, ^ χαΐ τέσσαρα θηρία μεγάλα άνέβαινον 
εκ της θαλάσσης^ διαφέροντα αλλήλων. * Το 
πρώτον ώςεϊ λέαινα^ έχουσα πτερά ^ και πτερά 
αυτής ώς άετοϋ' έ&εωρουν εως ον έξετίλη τά 
πτερά αντής^ και Ιξηρ&η άπο της γης χαΐ επΙ 
ποδών άνθρωπου έσταθη, καΐ καρδία ανθρώ- 
που εδόθη αντγι. ^ Και ίδου θηρίον δεύτε- 
ρον όμοιον άρκφ, καΐ εις μέρος εν έστάθη^ 
κα\ τρία πλευρά εν τφ στόματι αυτής άνά 
μέσον των οδόντων αντης. Και ούτως ελεγον 
αντΐι ' Άνάύτηθι, φάγε σάρκας πολλάς. ^ 'Οπί- 
σω τούτου έθεωρουν, και ίδου &ηρίον έτερον 
ώςύ πάρδαλις' και αυτγι πτερά τέσσαρα πε- 
τειιον υπεράνω αντης ^ και τέσσαρες κεφαλαΐ 
τω θηρίω, καΐ εξουσία εδόθη αύτφ. '^ 'Οπίσω 
τούτου εθεώρονν, και ιδού θηρίον τέταρτον 
φοβερον και εκ&αμβον καΐ ίσχνρον περισσώς^ 
καΙ οι οδόντες αντοϋ σίδηροι μεγάλοι, έσθίον 
καϊ λεπτΰνον, κα\ τά επίλοιπα τοις ποσ)ν m- 
τοΰ συνεπάτεί' και αυτό διάφορον περισσώς 
πάρα πάντα τα θηρία έμπροσθεν αυτούς κα\ 
δέκα κέρατα αντφ. ^ Προςενόονν τοις κέρα- 
σιν αντοϋ, και ίδου κέρας έτερον μικρόν άνέβη 



iDSCr. capitis: Χ:*Όρασιςη'. 

1. Α2Β: htt πρ, τ^Β. (EFX: τω πρ. hnB.). Β: 
fUev ... t (p.eW/rv.) αϋτ5(ΑΡΧ*)'. EXf (in f.) a^- 
χην λόγβ αι/τ« (F: και το κιφάλαιον των λόγο)ν fvmv. 
ΑΙ.: οίρχτι λόγων ai'ra, nai άποκρι&ΰς ίΐ,πίν). 2. Β* 
εν όράμ. της ν. (ΕΧ: εν 6ρ. μα της ν. FX: Ιν όράσιι 
μα της ν,). Α2Β: προςίβαλον {-λλ. Λ^Χ). 3. Α*: 
τέσσιρα. 4. Β* εχ. πτΐρά (A^Xf). Χ* (pr.) αντης. 
ΑΙ : Ιξίτηλη ... ίζηγύρ&η {έξηρ&η Α2Β). δ. ΕΧ (pro 
διντ.) 'έτίρον. Β: τρίΐς πλίνραΐ. 6. EFX: Όλγ. αντΰ 
έ&. Α.^: τέσσιρα. Α^Β: έδ, αύτγι. 7.Xf (ρ. ε^ίοίζ) ) 

iv ορά μάτι της ννατός. Af (ρ. Ισχ. π^ρισσ.) παρά \ dW: f(^aucte ... U. ©eftd^te ... vE: itraumBilbet ίπ 
πάντα τά &ηρία τά ΐμπροσθίν αύτϋ,χαΐ κέρατα δέ- \ feinem Jlo^ifc! B:u. fagte benSnl^altber @οφε. dW: 
κα αι)τώ (A2 uncis inci., Β*) ... * (quari.) κα* (A2B bie@ummeber©.tt)arbiep. vE:frcrjö^(tebie^auvt« 
cett.f). B*/*«ya2ot(AEFXt, Al.xoct μ ty.),.. κέρατα ! fad^e. (A: fa^te e« in toenig 2Borte u. ^ρναά) ee furj 



^b^ nsüDxbnb nin natoa vii. 

1 ... jv - - : " / τ -: j- : • 

nüD&^n ^ητπη nVn ahn Βί<*'3η b^s 

I--: f V • 
vi V : V••-: )•• t - τ : •• • »τ <•• τ 

x*ritb ^πΐΊ έ2'Ί^5 ϊΐΊχη K^b^b-D3? 

τ - : j" - : - -:r ^ΛΤ : r 

ΐνΠ 3?3Ίϊί*^ J!S5lin ii^'^b ΙΠ'^αΏ :i 

' ' JT Κτ : IT AT - ' • Mcr : ιτ ι τ ; : - 

V- : •»>•-: •• : - : jt : ιτ :'- ιτ 

i^^m ^Ώ^^Ώ'^'ΐ n^ τ\^^η ΠΤΠ nb 

. . . - .. _. j.. τ ΛΤ 

jTv:r.• ι •'^: - '^- : τ : - i • - J• : 

j -:|- iT r i ντ v: ^- 1 - >• τ; 

n4b η^)2η na^Dn nns hvn 

: JT : IT ''' I • ' * τ: IT τ •• 

rrba? ribn^i nb'^ph in-nüibbi 
nb ι^ΊΏχ pi »^^3tD rn ΠΏδΐ; 

τ ι j• : IT ' •• ί Α" • ' -J" ^- *•. ί 

nb^ ihiis : i^^ato ito2 ^bl^^ί '^^P ^ 
nbi ni]D3 "^inx ^ιίχι rr^in πτπ 

τ : - : • • τ; IT <-:|- •• -: j•• τ 

<τ : : - : ^" - ' ^ . • j- '. - ' r - 

:nb zisn*^ lübüii ^ίhvπb Γώί<Ί 

IT ^• : J (.τ : τ : τ : j- : ι • 

^ί'^b'^b ''iTHS n'^hn πτπ hd^ ηηΐίίΐι 7 

τ : |•• J•• : ν : .. — ; "Τ τ : j- τ 

''^ΐ^Ώ}!^^ hb^nn 'kh^n^^ ηνπ ^ι^δ^ι 

• τ : ν : τ • : τ r • : jt •• j -."r 

τ r.• : - ρ ! • - •^ ; τ • - τι•-: 

tr>b^^2 ίίΊί^ώ^ nb'nm nbDN pnn^! 

j- : - : IT τ : »τ : - jt : ιτ ' τ : : - 

τ τ r τ ' • τ ; - : -i" • . at : ιτ 

bsniön j nb ntor i'^anpi n^bnp '^ίτ » 

'^ - - : • It ^- -: I «^- : •- : τ τ ιτ: j• 

ΠΊ^^τ ^Ίπκ ρρ ϊlb^^<^^'*'Dnp3 ΓΤ'ΐη 

τ •• : "• τ; ιτ ' v'jv -:r τ-:ΐ-: •• -: 

V. 1. nsi<u:ba^ ν"» ν. 4. 'ι ^«ιπ"! 

ν. 5. "UJ Κ"3η ib. ρ"Π 1ί< D"na δ<"33 

ib. 'η iin•« 

ν. 6. nnsn 'b ί<"3α ib. '-^ 'η-^π'' 

ν. 7. 'ρ ni<:J'iD^ ib. ν»ρ2 'b κ"5η '"^ ^ιηι 

ib. nnun '»η ''^lj:? 'ι ^in•! 

1. Β. Α: fa^e ... ®ef. feine« J&au^te auf f. Sager. 



uixa. EX: διαφέρον (X: όιέςρί^ί). 



aifo aue.) 



Hantel. 



(7,1-8.) 93 



^anield Xxmm unb @eft($t SDie ^tet f)to#ett X^ieu* 



VII• 



VH. Stti «Φη Sa^r ©elfagarS, beö 
Äbntgö ju SSaBel, ^atte iDantei einen 
3;raum unb ®efi(^t auf feinem 93ette, 
unb er f^rieb benfelBigen 3^raum unb 
öerfaffete i^n atfo: 

2 3ίφ, Daniel, fa^e ein ®eflφt in ber 
01αφί, unb fie'^e, bie öier SÖÖinbe untev 
bem «§immei jtürmeten triber einanber 

3 auf bem grogen 3)?eer, * unb öier grof e 
%i)kxi jiiegen herauf au8 bem 9)?eer, 

4 eine Je anberö benn baö anbete. * Φαδ 
er|ie tüie ein S5n.>e, unb i)atU %\\iQd 
\me ein 5lbierj iφ fa^e ju, Big bag 
il;m bie ^lügel ausgerauft tüurben, unb 
eg n?arb üon ber (Erbe genommen unb 
eö flanb auf feinen Sügen tt>ie ein ^i\\\ai, 
unb it)m trarb ύη menfφIiφeδ «^erj 

5 gegeben. * Unb flelje, baS anbere $^ier 
^ernαφ n^ar gίeiφ einem 59ären, unb 
jtanb auf ber einen @eite, unb ^atte in 
feinem ίΟΙαηΙ unter feinen Sai)mn brei 
grofe lange 3^^"^ Unb man f!prαφ 
ju i^m: ^Ui)t auf unb frif oiel f5ίeifφ. 

6*9ίαφ biefem fa^je iφ, unb fiet^e, ein 
anbereö 3^^ier, gίeiφ einem färben: baö 
t)atte ^ier ifiügel, n)ie ein 93ogel, auf 
feinem Oiücfen} unb bajfelBige ^^ier ^atte 
üier Äö^fe, unb i^m tvarb ®en?ait ge* 

7 geben. * 01αφ biefem fa:^e iφ in biefem 
@efiφt in ber 9^αφί, unb fle^e, baS ijierte 
il^ter tt?ar gräuUφ unb fφre(ίIiφ unb 
fe^r flarf, unb ^atte groge eiferne 3«^"^^ 
fraf um ίΐφ unb jermaimete, unb baö 
Ufbrige jcrtrat eö mit feinen trügen} eö 
rt»ar αηφ ^iel anberg benn bie i>origen, 

8 unb ^atte je^n «§brncr. * Φα ίφ aber 
^ bie «isomer fφαuete, fle^e, ba brαφ 



I. A.A: unb ein ®ο|χφί. 

i. 5.U.L: ftunb. 6. A.A: ^arber. 



^'^• Anno primo Baltassar regis VII• 

Babylonis Daniel somnium vidit; visio 
aulem capitis ejus in cubili suo. Et 
^'^^• somnium scribens brevi sermone 
comprehendit, summatimque perstrin- 
gens alt: 

Videbam in visione mea nocle, el 2 
®'® ecce, quatuor venli coeli pugnabanl 
Apoc.13,1. in mari magno, * et qualuor besliae 3 

grandes ascendebant de mari, diver- 

jer.4,7.Bi. sae inter se. * Prima quasi leaena, 4 

^''^' et aias habebat aquilae; aspiciebam, 

donec evulsae sunt alae ejus, et sub- 

lata est de terra el super pedes 

4,13.31. quasi homo stetit, et cor hominis 

8,3; datum est ei. * Et ecce, beslia fi 
Pr.28,15. gjjg sißjiiis yrso ϊπ paftc stetit, et 

tres ordines erant in ore ejus et 

in dentibus ejus. Et sie dicebant 

ei: Surge, comede carnes plurimas! 

*Post haec aspiciebam, et ecce aha 6 

quasi pardus: et alas habebat, quasi 

8,2ie. yvis, quatuor super se, et quatuor 

capita erant in bestia, et poteslas 

data est ei. *Post haec aspiciebam 7 

2 40fe. in visione noctis, et ecce bestia 

quarla, lerribilis alque mirabilis et 

^,9, fortis nimis, dentes ferreos habebat 

magnos, comedens atque commi- 

nuens, et reUqua pedibus suis con- 

culcans; dissimiHs autem erat ceteris 

besliis, quas videram ante eam, et 

^Ρί>ί•*^'•• habebat cornua decem. * Gonsi• 8 

derabam cornua, et ecce, cornu 

^'^ aliud parvülum ortum est de medio 



2. B.dW: Φ. fing (i>ob) an u. f^jrac^ : 3φ fa^e 
(fφαuetc) in meinem ®. bei (ber) Ul. vE: rebete ... 
1xa\im(^(^a}t h>a:^renb d. Sil. B: 2Ö. beö ^. fi. auf ba« 
gr. SDi. dW: brauen Ιοβ. vE: ]^ev\)or. 

3. dW: tjerf^iefcn ein« tOit bem anb. vE:bie üon 
einanber v. njaren. A: ». unter |ιφ. 

4. oufgcl)obett. B: ^1. eine« 3t. dW.A: 5lriev3; 
flügel. dW.vE.A: auegcriffen. vE: ti |χφ ». b. (S. 
ouf feine %. fieilte. B.dW: u. auf (bie) §. gefleilct. 
dW: eines 2)lenfφcn -ö. vE: ein Tlm\a)tni)tvi. 

5. jroifdjeti f, 3. B:bae anb. jt»eite $;ί;. dW.vE: 



ein anb. Ζί^., bo3 jh). B: jieiiete |ίφ an bie eine <B. 
dW: auf ber e. <B. fianb e« αufreφt. (A: fi. jur 
(Btih^.) dW:9lαφen. B.dW.vE: brei Stippen? 

6. dW: %l. eine« JBogeiö ... J&öurtcr. B.dW.vE: 
(bie) ^errfφαft. 

7. flOe buöor.Xijiere. B.dW:füni^tevlίφu. (er*) 
fφre(fl. u. überau« (auönel^menb) ft. A: u. nrnnber^ 
ΒαΓίίφ. dW.vE: tterίφieben üon aiicn ϊ^. (biv) »ot 
i^m (waren). 

8. B.vE.A: belrαφtcte. dW: 3φ gob ΟΙφί auf .. 
flieg auf. vE: empor. 



94 (7,9-16.) 



Daniel« 



VII. 



Oanielis de quatuor regnis visio. 



Iv μεσφ αυτών, καϊ τρία κέρατα των έμπρο- 
σθεν αντον €^εριζώϋ•η άπο προςώπου αυτόν' 
και ίδου οφ&αλμοί ώςεί οφθαλμό) άν&ρώπον 
εν τφ κερατι τοντφ, κα\ στόμα Χαλούν μεγάλα. 
^Έ&εώρουν εως ότου θρόνοι ετέθησαν^ καϊ 
παλαιός ημερών ίκά&ητο. Και το ^δνμα αυ- 
τόν ώςεί χιών λευκόν, καί η &ριξ της κε(ραλης 
αύτον ώςεί εριον καθαρόν 6 θρόνος αντου 
φλόξ πυρός, οΐ τροχοί αυτού πυρ φλέγον, 
*^ Ποταμός πυρός εκπορευόμενος είλκεν έμ- 
προσθεν αυτού' χίλιαι χιλιάδες ελειτονργουν 
αυτφ, καϊ μϋριαι μυριάδες τζαρειστηκεισαν 
αίιτφ. Κριτηριον έκά&ισεν, και βίβλοι ηνεφ- 
χθησαν. ** Έθεωρουν τότε από φωνής των 
λόγων τών μεγάλων ων το κέρας εκείνο έλά" 
λει, εως το θηρίον εκείνο άνγιρηθη χαΐ άπω• 
λΐτο, και το σώμα αυτόν εδόθη εις καυσιν 
πυρός-, ^^καΐ τών λοιπών θηρίων η άρχη 
μετεστάθη, καϊ μακροτης ζωής εδόθη αυτοΐς 
εως καιρού και καιρού. 

*^ *Εθεοτρουν εν όράματι της νυκτός, καί 
ίδου μετά τών νεφελών του ουρανού ως νιος 
άνθρωπου ερχόμενος ην^ καϊ εως του παλαιού 
τών ημερών ίφθασεν, καΐ ενώπιον αυτόν προς- 
ηγαγον αυτόν. ^^Καϊ αυτφ εδόθη η άρχη καϊ 
η τιμή και η βασιλεία, καϊ πάντες οι λαοί, 
φυλαί, γλώσσαι αυτφ δουλεύοναιν. Ή ΐξουηία 
αυτόν εξουσία αιώνιος, ήτις ον παρελενσεται, 
καί ή βασιλεία αυτόν ον διαφθαρησεται. 

*^ Έφριξεν το πνευμά μον h τη εξει 
μου, εγώ /ίανιηλ, και αϊ οράσεις της κε- 
φαλής μον έτάρασσόν με, ^^ Κα), προς- 



8. Α*: εμμεσο). Β: Ιζί^^ιζο)&η. EXf (in f.) κα.1 
inoiei ηόλίμον προς τβς άγιας. 9. Bf (a. S -ρόν.) ot 
(AEFX*) ... : Xevxov ο)ςΗχιο)ν. 10. Β* Ιλπορ. (ΑΕ 
FXf). Χ: παραστ, εμπροσ&ιν αυτ». 1 Ι . Α* (pro 
των ^ij/. A^BEF) ων έλοίλη. Xf (ρ. ίλά/..) ö^iW(io7v 
ημην. Β: έως άνγιρέ&η το &ηρίον (* exfh'o) κ. άτϊ. 

12. Β: μίτίστ. η άρχη. EFX (pro pr. /.αιρί) χρόν». 

13. Β* ^ν (AEFXt)'. ΑΙ* (ult.) y.ai (Α2Β cetf. f). 
Β: καί (* ivom. αίτβ) ττροςηνέχ&η αντω (EFX: κ, 
ενώπιον αντπ προςηνέχ&η). 14. A^Bf (a. γλωσσ.) 
και ... : δβλίύσβσιν. 15. EFX: έγο) /Ιαν. έν τ^ εξη 
μβ ... συνιτάρασσόν. 



-'■Γ ^ AT τΤ; Ι • τ (,τ-: f ■•■ TT JT :>- 

V.•. τ τ : ι- : τ τ •.•: <••:-: ι • : - 

-»• J- " -: j- τ ! IT J : - r• - : 

ηη*^ i^ai^ p'^nri rbn iiDiD 

Λ : 'V ' r - : • : i τ τ : τ 

<- : τ • JT : • j" ; 

Ίϊΐί-'^ϊτ rn'^ntü h^D"i3 iipD nnrs 

j•• τ ι• : ' ν : • ; ν : f\ ' 

fcihnnnn ^^ϊ)2 Βρηη in^^s p'^hn 

τ τ : ; - JT - • » τ ' • ' • - •'• - -: 

•• -: j•• τ AT : - : IT : '- »• 

ηη'^π^ι ribüi•^ ιη^ιη^ι έ^-ηνη nb'^Dp 

ι.- • ι• τ : • J- : τ : Ι" <~ • tt 

i'^irrn iihvn Ίί^ώ^ι tbitjs^i mp^b^^ 

ν : ν TT j•• τ : IT ν j-'•' ι* 

linb ηπ'^η'^ i^^^ris nsni^^i linDöbtü 

I V : - r : ' -r - : st : - : ' Α : ΐτ : τ 

ί<ιη nnwS üä^^^ ins χ*•Ώώ ^dd5? 

AT-: j•• τ ^ VT'.•: >- : τ - : ϋ••τ— : 

%nimp^ nbtj J^j^ui'; p^n?-n?i 
np^i iöbü3 DH'^ nbi pn^Q^npnu 

'jT • 1 - : τ -ί- : ~• : • ι : ' : - 

^^mh^ ^^*^ίί &ζ**ΐ2Ώ2? bb^ ^bbn^i 

Kj- IT • : -JT - •._ τ - : - j : : - 

"^n hh^ pbtö HDübüi i^inbs:'^ nb 

- τ i<- : τ •• τ : τ ' Α • • * J" 

tbsnnn i^b-^^ nn^iDbri^ n^r*^ ^ib 

■^ ,- - : • jj ' y : - •• : •.• jt 



. ,- •.. -: r 



V. 8. 'i ^^ih^i ib. 'p n'-ip5>ni< ib. '"^ '^^n'^ 

V. 9. n-^n^ i<"3S ib. nmsa ^ζ"3S 

V. io.'p')'is^Ji< ib. ^äna 'an ϋ<"53 ib. 'pp::^ 

V. 11. nbbu?3 x"3:3 
V. 1.3. mn κ "33 

8. B.dW.vE: brct öon bcn \)ongcn φ. ... απ biei 
fem «§. itjaren 51. dW: aJlunb, bev ©evmcffene« r. 
\E: «iicrmwt^i^. 

9. 9llte tctf Xage. vE: cjejieiit. dW: Qiifcjefd)lrt; 
en ... ein 93ctagtev ίιφ fe^te. vE: ©reie. A: ttx 
itbctagtc. B: bic iÄ. ein breimenbeö %. dW.vE: 

beffen 01. iobernb (br.) i^. 

10. B: flop u. g. ^craue ein f. <Strom. dW.vE 



^anieh 



(7,9-16.) 95 



®{e ®tu5re ttttb ber 5tlte« ©αδ ® επφ^ T)tt syiettf^enfojtt itt bett SBolFen• VII. 



fieince *&ortt, toor νυβίφοηι ber torber^en 

«^brner brei auägeriffen trurben; unb 

fle^e, t>ajfeibige Ǥorn i)atk 5Iugen tt>ie 

9)Ζεη[φ6η* klugen, uni) ein ^aul, ba6 

9rebete grofe 5)mgc. *@οίφ€3 fa^e ίφ, 

bi0 baf @tü^ie gefegt tturben, unb ber 

^Ue fe^te |1φ. 5De| ^lctb tOax fφnce* 

tinif , unb ba6 ^aar auf feinem «öau^t 

&: tt?ie reine ©ofle; fein (Stu^)! tt>ar eitei 

^ ^euerflammen, unb beffelbigen Oläbei* 

10 brannten mit geuer. *Unb ijon bem= 
felbigen ging auS ein langer feuriger 
<Stra^ij taufcnb mal taufenb biencten 
it)m, unb je^n taufenb mai jc^n taufenb 
panben \)or i^^m. Φαδ @eriφt n?arb 
gehalten, unb bie Φüφer rt>urben auf* 

1 1 gct:^an. * 3ίφ fa^^e gu, um ber großen 
Siebe trillen, fo baö ^orn rebetej ίφ 
fa^e ju, big baö %i)itx getbbtet h?arb 
unb fein S^eib umfam unb in baö ^euer 

1 2 getrorfen ft>arb, * unb ber anbern 5^^iere 
@ett)alt αηφ ouö n^ar; benn eö n?ar 
i^neit 3cit unb @tunbe beflimmt, irie 
lange ein ίegίiφeδ voäi^xm foute. 

13 3Φ fa^e in biefem Θefίφt beg 01αφΐδ, 
unb fle^e, eö fam einer in beö '^immelö 
2ßoifen, trie eineg 93ϊenfφen Θο^η, hi% 
ju bem Eliten, unb n?arb vor ben= 

14felbigen gebrαφt. *2)er gab t^^m ®e* 
)mait, ^i)xt unb ϋίύφ, bag i^m atte 
3Söifer, i^eute unb Bungen bienen fotlten. 
8eine ®etraU ift ett?ig, bie ηχφί tjer* 
gc^et, unb fein Äbnίgreiφ ^at !ein 
(Snbe. 

15 3Φ, Daniel, entfette ηιίφ ba\)or, unb 

16 foi(^e8 ®ef{φt erfφredtc m{φ. * Unb ίφ 



10. U.L: μί)η l^unbcrt mal taufenb. 

(Sin i^euerfirom ... Ό. t^m au«. (A: reifenber %.) 
dW: aUt^riftben mal a^lijriaben. B.dW.vE.A: Φαβ 
®er. fe^tc |ϊφ. 

11. Β: Stimme ber gr. SBorte. dW: fobann, \üei 
gen b. tjermeffencn JReben ... fφαucte ίφ. vE: ani- 
acjto^enen gropfϊ)reφerίfφen iBovt•. B.dW: umc^is 
Βναφί u. in ben 33ranb re« ^. (l^ingc^^eben) ιυ. vE: 
ju ®runb 0επφί6ί u. jum SSerbrennen bem ^. über* 
geben. 

12. übrigen. B: J^errfφαft toarb ουφ ttcggenomi 
men. dW.vE: 51πφ (Unb) ben übr. ίϊ^. h). ihre J&. 
genommen. dW: benn ü^reö Sebcn« Sänge tu. i^nen 
beji. auf 3. u. @t. vE: i^te Seben«bauer tt). i^nen 
auf eine 3• u. jttjar eine befttmmtc 3. feflgefe^t 



eorum, et tria de cornibus primis evul- 

sa sunt a facie ejus; et ecce, oculi 

quasi oculi hominis erant in cornu 

T.vo.25.Apoc.j^jQ^ et OS loquens ingentia. *Aspi. 9 

Apoc.2ü,4. cigijgjjj^ donec throni positi sunt, 

Y.22.job.io, gj^ antiquus dierum sedit. Veslimen- 

tum ejus candidum quasi nix, et ca- 

Apoc.1,14. pjijj capitis ejus quasi lana munda; 

E,. 1,15s,. thronus ejus flammae ignis, rotae 

ejus ignis accensus. *Fluvius igneus 10 
rapidusque egrediebalur a facie ejus; 

AfötXu. millia millium minislrabant ei, et 
decies raillies centena millia assiste- 

ApoV.2oii2. banl ei. Judicium sedit, et libriaperti 

sunt. * Aspiciebam propler vocem 1 1 
sermonum grandium, quos cornu illud 
loquebatur; et vidi, quoniam inter- 
fecta esset bestia et perisset corpus 

^^20,10.''^*'' ejus et traditum esset ad comburen- 

dum igni, *aliarum quoque bestia- 12 

2,2i.Ecoi.3, ϊ""™ äblala esset potestas, et lempora 
'^• vitae constiluta essent eis usque ad 
lempus et lempus. 

Aspiciebam ergo in visione noctis, 13 
Apoc'^ti. et ecce, cum nubibus coeli quasi 
'^*~*'4"-^"'filius bominis veniebat et usque ad 
antiquum dierum pervenit, et in con- 
spectu ejus oblulerunt eum. *Etl4 
dedi ei potnstatem et bonorem et 
regnum> et omnes populi, tribus et 
3 33 4 3j^ linguae ipsi servient. Potestas ejus 
ApiiiiV.Vs.'polestas aeterna, quae non auferetur, 
'■''33^''^' et regnum ejus, quod non corrum- 
petur. 

Horruit spiritus mens, ego Daniel 15 
territus sum in bis, et visiones capi- 
tis mei conturbaverunt nie. * Accessi 16 



tüorben. 

13. bit S^öcbt ... ^. b« Xoge. B.dW: mit bei φ. 
9δ. dW: fam h)ic ... vE: etnja« h)(e ein 2)Ίcnfφenί 
fol^n! B.dW: u. gelangte (bie) ju ... vE: ging 
ju...^in(33. 9). 

14. llnb ii)m »erb eeflefcen (3,4). B: ^itt\a)a^t 
ifi eine eivtge'^. ... tfl ein folφeδ ba« nίφt »erfiorct 
Yoixl•. dW: Äönigt^um ro. n. i\erfioret. vE; bie η 
untergel^en tb., u. f. 9ίβίφ \v. n. jcrfi. werben. / ^ 

15. bdoor innerlid). B: SWtr Φ. tt)arb mein ©cijl' 
mitten in bem ^tih burφftoφe.n, u. bie ®efiφte m; 
^aüpti ... dW: ber ®. itixiiht im Snncrn. vE: bte 
$;rαumgcfiφtem.Jlo^fc^ beunruhigten m. A:mαφ(en 
mir ®rauen. 

\:: 




96 (7,17 24) 
VII. 



WManielis de quatuor regnis visio. 



ηλΰ-ον ivl των έστηχότων ^ χαϊ την άκρίβειαν 
(ζητούν παρ αντον μαϋ^δΐν nsgl πάντων τούτων. 
Και είπέν μοι την άχρίββιαν, καΐ τ^ν ηύγκρισιν 
των λόγων έγνωρισέν μοι. *' Ταντα τα &ηρία 
τα μεγάλα τα τεαααρα, τείτσαρες βασιλεΐαι 
άναστηαονται έπΙ της γης. ^^Αί άρ&ησονται, 
χα] παραλήψονται την βασιλείαν άγιοι υψί- 
στου καΐ χα&εζου6ΐν αυτήν εως αιώνος των 
αιώνων. ^^ Και εζητουν άχριβώς περϊ του 
θηρίου τον τετάρτου•, οτι ην διάφορον παρά 
παν &ηρίον, φοβερον περισσώς, οι οδόντες 
αντοΰ αιδηροΐ χαΐ οι όνυχες αυτοΰ χαλκοί, 
fa&iov και λεπτννον, χαΐ τα επίλοιπα τοις \ 
ποσιν αυτού συνεπατει ^^ και, περί των κε- 
ράτων αυτοΰ των δέκα των έν τη κfφaλfj αν- | 
του, και του έτερον του άναβάντος καΐ ^κτι• 
νάζαντος των προτέρων τρία, κέρας εκείνο•, φ 
οι όφ&αλμοί καΐ στόμα λαλούν μεγάλα , καΐ 
ή όρασις αυτοΰ μείζων των λοιπών. -^* ΈΟεώ• 
ρουν, καΐ το κέρας εκείνο έπο/ει πόλεμον μετά 
των αγίων, καί ΐσχυεν προς αυτούς, ^^ εως 
ηλ&εν 6 παλαιός τών ημερών κα\ το κρίμα 
εδωκεν άγίοις υχρίστου, καΐ 6 καιρός εφ&ασεν 
καΐ την βασιλείαν κατεσχον οι άγιοι. 

2^/C«< είπεν Το &ηρίον το τέταρτον βα- 
σιλεία τετάρτη εσται έν τγι γη, ήτις υπερέχει 
πάσας τας βασιλείας, καΐ χατα^ ά^γεται πάσαν 
την γην, και συμπατησει αύτην καΐ καταχόχρει. 
^^ ΚαΙ τα δέκα κέρατα αυτοΰ, δέλα βααιλεΐς 
άναατησονται^ χαΐ οπίσω αυτών άναστΐ]ϋεται 
έτερος, ος νπεροίσει κακοΐς πάντας τους 
έμπροσ&εν, και τρεις βασιλείς ταπεινώσει. 



16. EX.* μα&(ΐν. 

\7.Β* τά μιγ. Α* : τ^σσίρα. 

18. EFXf (ρ. αΙώνος) κα« έως• αιώνος. 

19. Β: διαψέρον ... * (alt.) ot. 

20. Β: τών nqoniuv (* rqia, πέρας ixnvo, AEFXf, 
Al.f [ρ. τρία] xai). EX: ορασις αντών μ. Α* : μ(ίζ(ύ 
(^itCwv Α^Β). 

21. Β:ΐσχνσ(. 

22. Α2Β|(ρ.έΌίς)«. Β* τών. 

23. Xf (in f.) αντήν. 

24. Α* : όπ. αύτβ (οττ. αυτών Α^Β). 



j'• : ν VT • - : τ — : jt ' • - - 

,- •■ ' - —.1- AT .• Τ - <• • 

JT τ Ι" ι •• • *Ι" • ! ι • . ντ ~ ' 

}τ : : - κ ' - ' c • r τ τ ; : - 

»<::-: 'λ ' '• ν•• •'- τ : - 

IT - -• IT ;- τ v^ : τ : JT - τ : - 

τ : r "^ - τ • - : • : ^ 1 • -ν: 

» Λ•• : τ 1 • IT : IT η-: ΐ" τ :jt • : 

j- : • : •.• : - ν . <" * τ • - jt • : 

;t : ~ : VT τ : »τ : - jt : ιτ τ : 

τ •• : j• - -: <T- jl- - : ιτ : ιτ 

ν,- τ η: ' • τ Γ ' »- : • j• • τ: ιτ : 

br^i nb r3^3?i ρτ wnpi nbn 

; τ ' j• : - : ι •• • ^ τ : •- : λτ : 

:ηηΊηπ-|Ώ ηη riitni ρηηΊ bb^sia 

IT τ : ~ ' ■ ^ ν- ^τ ! ■•' ί ' τ : : , ~ ^• ~ '■ 

ηηρ ^ins? ρτ ^^DΊp1 η'^ηη πτπ2ΐ 

^τ': ίτ : ιτ ! •• • jt :Ι- : •• -; j" τ 

τ- : ι• j-^ ' ι : ιτ : ιτ :^ » Λ• •'- 

''üä^'ipb ππ*^ ί^^ηη &i»i2i•^ pns? 
^iDonn sn^rDbn^i rhu xdut^ r^i'^bs' 

i• ν: IV VT : - τ : jt : • : ' λ 

J ι• 

^Dbti iih'^3?^3n ίίηνπ ίώ^ ρ 

< : - τ :jt • : τ : ι•• — : ' •' 

Μώη ^'^ si?nsn sinn ^ί°r^nΊ 

,•• : • >• 7 : - : •••": ι•.• τ τ • . 

Ni?nii-b3 bDiinn öinnsbri-bs-ltD 

τ : ~ τ •.. ■• : Ατ τ : : - τ ' • 

Ίώ3? ϊί^ηρι :nDpnni η^ώ^ι^ηη^ 

— : JT- :»- : ιτ•• ί ',: »*■''' 

\mp^ r^b^ rr\w nh^sb^ nat) 

Ι ^ ι •. : ι ν : - /τ : - τ • - τ • 

•• : . < : ' .. _ ,- Fj :^ ι τ τ: ιτ : 

ν. 19. r?3p2 ':tin κ"ί3 ib. Ί -ι'ΐη^ 

ib. bis '1 ^'in'i ib. nnsn 1» i<"3:3 '-i ^'^n-' 

V. 20. 'p rhtiV\ ib. rup2 'ώπ i<"5S '^ 'n'^n^ 

V. 23. 'p riNSJ^n'n ib. bis nnsn 'in «"an 

V. ? i . nnsa it"aa 



16. dW: nal^ete einem von ben 2)ailei)enben u. b. 
i^in um ©ctinffe« über alie« biefee. vE: Umfteijen: 
ben ... ctiüa« Suüeriaffige«. A: ben (Sinn öon αίί 
biefem. 

17. B: Φα^ foi(i}er gr. %\). öier jtnb, fo ttjerben ». 



'P 



'>:>, 



^mnicU 



(7,17—24.) 97 



SDtc ©eutuitö. ®tc t>in ^ti^e. ©αδ 9ίΐ6ίφ bcr ^eiltgctt. 



VII. 



ging gu bcren einem, ble ba jianbcn, 
unb bat ti)n, bag er mir von bcm aUem 
geti>iffen 33οΓίφί gäbe. Unb er rebete mit 
mir xinb jeigte mir, νυαβ eö bebeutete. 

17*i)iefe \3ier großen ^^iere finb vier 
9ΐeiφe, fo auf (Srben fommen rt>erben. 

t<S*^ber bie ^eiligen be8 φöφften tverben 
baä Oieiφ einnebmen, unb werben eö 

1 9 immer unb en.ήgliφ beft^en. * Φαrnαφ 
glitte ίφ gerne gewußt gen^iffen 33eriφt 
üon bem viierten 3^i)ier, t^κίφeδ gar an* 
berä loar benn bie anbern atte, febr grau* 
Πφ, bog eiferne ^ai)nt unb eherne »flauen 
^atte, baö um [ίφ frag unb jermal» 
mete, unb baä Uebrige mit feinen i^iüjen 

20 vertrat; *unb t>ou ben je^n «Sörnern | 
auf feinem '^an\>t) unb von bem anbern, 
ba§ t)erüorbrαφ, vor vι^eIφem brei abfie* 
ienj unb von bemfclbigen ^orn, ba3 
^ugen b«tt^ unb ein DJiaui, ba§ große 
^inge rebete, unb größer War, benn bie 

21 neben i^m tvaren. * Unb ίφ fa^ebaf* 
feibige ^orn flreiten n?iter ble ^eiligen, 

22 unb bei)ieit ben @ieg trißer fie, * biö 
ber ^Ute fam unb ©ενίφί i)ieit für bie 
o^eiligen beö ^bcbften, unb bie Seit 
fam, bag bie ^^eiligen baä Oϊeίφ ein* 
näi)men. 

^23 dv fprαφ aifo: Φα0 vierte ^i)ier 
tvirb baö vierte Oieiφ auf (Srben fein, 
η-ίοίφεο nurb mäφtiger fein benn ade 
Oieiφe; eg tvirb aüe Öänbcr freffen, §er« 

24 treten unb jermatmen. * ^k ^ebn v§5rner | 
bebeuten ^e^n Jlönige, fo nuö bemfeiben | 
9leiφ entpei)en tu erben. 9ίαφ bemfelbi» | 
gen aber ivirb ein anberer auffommen, | 
ber tt>irb mäφtiger fein benn ber vorigen i 
feiner, unb trirb breiJlönige bemiUbigen. j 

1 

16. A.Ä: berer (Ü.L: ber) einem. ' 



▼.10. 



I 



2,37se. 



8,li. 



▼.7. 



▼.7•. 



ad unum de assislenlibus, et verita• 
teni quaerebam ab eo de omnil)iis bis. 
Qui dixit mihi inlorprelalionem scr- 
monum el docuit me * Hae qua- 1 7 
luor besliae magn^e (jualuor sunt 
regna, quae consurgenl de terra. 
v.27.'.i,44.Ei.* ^uscipient aulem regnum sancli 18 
(>ü,iKs«p.5,p^j aiiissjpfjj^ et obtinebunl regnum 

usque in saeculum et saeculum sae• 
culorum. * Post hoc volui diligon- 1 9 
ler discere de beslia qiiarla, quae 
erat dissimiiis valde ab omnibus et 
terribilis nimis, denies et ungues 
ejus ferrei, comedebat et comminue- 
bat, et reliqua pedibus suis concul- 
cabat; * et de cornibus decem, quae 20 
habebat in capile; et de alio quod 
orlum fuerat, ante quod ceciderant 
Iria cornua; et de cornu illo, quod 
habebat oculos et os loquens gran- 
dia et majus erat celeris. *Aspi-2l 
ciebam, et ecce, cornu illud faciebat 

Apoo.n,7. ijpjjyjyj advcFsus sauclos, el praeva- 
^,9. lebat eis, * donec venil anliquus 22 
tco.6,2. dieruiT) el Judicium dedit sanclis ex- 
celsi, el lempus advenil et regnum 

'■'®25,34.^'oblinuerunl sancli. 

Et sie ail: Beslia quarla regnum 2.^ 
quarlum erit in terra, quod ma- 
jus eril omnibus regnis et de- 
vorabit universam terram et con- 
Apoe 17.12. c'iici'bil el comminuel cam. *Porro 24 
cornua decem ipsius regni decem 
reges erunl, et alius consurget 
posl eo«, el ipse polenlior eril 
prioribus, el Ires reges humiliabil. 



^önlgcauöber®. empor fommen. dW:T)iefeiiv.i^^., 
bereu üier — v. .^. \ΰ. [ίφ üüu b. IS". crtjeben. 

18. B: bae Jlöniqreid) empfangen, n. fie ΐυ. b. Si. 
iniiei)ab:n biö in ©rntt^feii, ja hü In bie (Sw. ber 
(Sivigfeiten. dW.vK- befonimcii (bebvtitcn) in (Stv., 
(ja) in Qiie (5w. 

19. li: Φα wünfc^te ίφ ... ciW: @cbvinn begci^rte 
ίφ ®ett)i§i)eit über ba«. vE: hierauf WoUU ίφ ... 
h)i|Ten(«.10. 7). 

20. (33. 8.) B.dW: bejfeu v'infcijen gr. ivav binn 
einer ©ef.iien (feine CMenoffon). vE: ®e|lait ... αίδ 

bie übrigen. 

^i^olöfllotteii' »Bibel, ίΐ.ϊ. .3. 99ί>β 2.3lbtö. 



21. Β: einen (Stielt batten mit ben ^., u. c3 ultn 
moφte fie. dW: tüie ieiied i}. v^rieg füi;rete ... über 
fte jiogte. vE: fie übemaltigte. 

22. 11. ber Xa^e ... ba* (^. gegeben n>urbe b«n ... 
citin(ii)mcti. B: baben feilten. (dW: ben ... 9ΐ€φΙ 

geid}affth)arb? vE: öerfφnP?) 

23. gnttj onbcr« fein b. a. bie 31. dW: ein üier; 
tc^ ... »evfφic^en ... 1ίerfφliπot bie ganje @rbe ... 

24. flar ein anberer fein, benn bie vorigen. B: <ξ>. 
üon bemfeiben .^önigr. ba« finb J M. bie auffielen tt). 
vE: eruiebrigcn. 



98 (7,25—8,5.) 
VII. 



Daniel. 



Oanielis de ariete et hirco caprarum visio• 



^^ Kai λόγους προς τον νχριατον XaXijmi, '^Ü3'^^[p^* ^^)3's ίί^^5? TSb '1''^13'Ί >^3 
xal τους αγίους ΰφίατον παλαίωσε!* και υπο- ί '" %' . ? * •' * 7 *' * .* ? 
νοήσει την αλλοιωσαι χαιρονς και νομον \ Ζ•Τ• *ττ : - : -: -Ι ^-: i ν ^ν 
καί δοΟήσεται εν χειρί αντον (ως καιρόν καΐ ι V3^3?1 Vl^'l^ Π'ί'^Β ΊΊΠΠ'^ΪΊ'^Ι Π^'Ί 



καιρών και ήμισυ καιρόν. ^^ Και το κριτ>ι 
ριον καθίσει^ καΐ την αρχήν μεταστησονσιν 
του άφανίσαι καΐ τον άπολεσαι εως τελονς. 
^"^ Και η βασιλεία καΐ ή ^ξονσία και η μέγα- 
λωσννη των βασιλέων των νποκάτω παντός 
τον ονρανοϋ ίδό&η άγίοις νχρίστον και η 
βασιλεία αντον βασιλεία αιώνιος, κα\ πασαι 
αί άρχαι αντφ δονλενσονσιν και υπακηνσητ- 



VT τ ι : η τ ; - : ' : - : 

Ν*Γΐ^2Ίϊ1 N3Dbt25l iih^.^DbtJi^ :N^DiC27 

j : ^ τ τ : τ : τ : - η 

- • : τ - : τ j : τ : : - "• 

n^b^ nn^Dbn v^i'br ^ώ'^ηρ ü^h 



ται. 



2S 



Έως ωδε το πέρας τον λόγου. Έγώ \ -liinbs*^ »^b ö<**DübüD "^b^ D^V 

J^\ 1Λ „; *.„! / '. i ' V Τ : • ι•. t-jt: τ '^ : -τ 



^ανιί^λ^ έπϊ πολύ οι διαλογισμοί μου συνετά- 
ρασσόν με^ κάΙ η μορ^ιη μου ί/λλοιώΟη έπ 
εμοί' και το ρήμα εν τη καρδία μου σννετη- 
ρησα. 

νΐϊΐ• Εν ετει τρίτος της βασιλείας Βολ- 
τ άσαρ τον βασιλέως όρασις ώ^&η προς μβ, 
εγώ /4αηηλ, μετά την οφΟεισάν μοι την αρ- 
χήν. '^ Και ημην εν Σουσοις τχ[ βάρει η εστίν 
εν χώρα ^4ιλάμ' και ί'δον εν οράματι^ καΐ 
ημην επΙ τον Ούβάλ. 

^ Και ηρα τονς οφθαλμούς μον και ίδον, 
και ιδον κριός εις εστηκώς προ του Ουβάλ' 
κα) αντφ κέρατα, και τα κέρατα νχρηλά, και 
το εν νχρηλότερον τον έτερον και το νχρηλό- 
τερον άνεβαινεν έπ εσχάτων. ^ Και ιδην τον 
κριον κερατίζοντα κατά ϋ^άλαβσαν και βηρράν 
καΐ νότον και λίβα' και πάντα τά β^ηρία ου 
στησονται ενώπιον αντον, και ονκ ην ο f|«<- 
ρονμενος εκ χειρός αντον, και εποίησεν κατά 
το θέλημα αντον καΐ έμεγαλννβη. ^ Κ αϊ 
εγω ημην σννιών, καΐ ίδον τράγος αιγών 

25. EFX (pro παλ.) πλανηαΐη (ΑΙ.: ταπίΐνώσίΐ). 
^t (Ρ• Ρ•"• iioiii)H) και κα6(>« (Β ΓβΙΙ. *, Α^ uncis 
incl.). Bf (ρ. uil. καί) γί. 

26. Β: ίκάΟιοί {xa&iofi A^EFX, Α*: na&fiari). 
Xf (ρ. οί(^χην) αντΗ. 

27. Af (ρ. Η().) κα* (Β rell. *, Α2 uiicis incl.). 

28. Β: *Εγ. Α , oe οιαλογ. //« ϊπΐ ποΚν (ΕΧ* ίπϊ 
πολύ) σΐ'νίτάρ. ,ui ... * t/t έμοί (AEFXf) ... : diirij- 
ο?;σα (σνητ. AEFX) Af (in ΐ.γ'Ορασίί; η . 

Inscr. capitis: Α:"0(;«σ»ς ö'. 
Is. Α* (iit saepe): Βαυτάσαζ) [Βαλτ. A^B). Af 
tp. //αν.) εγώ Αανιηλ (Β rell.*, A^ uncis incl.). 

A^B-: /Γ^ος /tf evu) ... ά^}χήν, r.ai ... 

2. Xf (ab in.) Kai nöov ίι• rfi όοάσκ, κα« iyiviTO 
iv τω Ιόην μ^. Β* κ. ΪΛον Ιν 6(i. (AEFXf). 

3. Η* r.tQara κα< τά (ut Α etiam EFX). A2B(pro 
all. νχρηλ. AEX) ΰχΐ'ηλον. Χ: έπ ίσχάτω. 

4. Β* κ. λίβα (AXf ) ... : στήσίχαι (-όντα* ΑΕΧ). 



Λτ : • ι* JT \τ ~ ' ' : - : r : 

I" : • >• • : iT f • --: τ j - : • - • : 

'-i2:N*u3b2niiDbt)bt2iibu3rDti:3 Vi II. 



•r•-: r 



hi>ini5n nrn^n ab'^s^a ηώ.^ ητ2η 

ν : ν IT AT • : - JT •• : ι•.• - : "^ .' ' 

IT >- ^ - • ν τ »— :r ' τ IV 

0"^:^^^ ibi ^nkn ^Dsb i^i? nns 

•AT τ ' : J : IT •. IT r• : • ν τ •.• 

-m ητί2'^ Γπ^^ηι ninina D'^anpm 

ι • JT : - - IT : ^ : -j- τΐ: - : 

ίη3ΊΠίί2 nbi? nnns^nn η^:ώη 

IT -: |- τ VT τ : - : ... - 

τ τ : TT-••-: • - τ ν • _• τ 

i'^bsb ?iTO3?^-N'b hi^n-b^i hs^di 

r τ : j : - 1- I - τ : τ : •.• τ 

•^ ι• : • : ν. : • ^τ τ : λ τ * κ.• - ' >•• : 

b'^-TS^n-n^D? nani ri^ '^η^'Νη ι *^3δίΐ η 

•• IT • ~ <...:!... ' .• τ W- ι- 

ν. 2.5. 'ρ ni<b3J 

V. 3. nnen 'am Vai5<n ä"33 



25. uttb jtDo 3cttcn. B.vE: tDirev t>. φ. SSorte ic; 
ben. dW.A: Sficben auifio^cn. dW: bcbrücfcn. vE: 
untcibrürfen. B.A: aufreiben? B: αuί^eufen, Seiten 
u. 91εφί ju anb. dW:finncn, gcfljciien u. ®. vE: 
baraiif benfen, bie 3• u. tai ... A: meinen ... άη^. ju 
fönnen? 

26. B.dW.vE.A:fici)fc^en. B:fte trerben f.^crrj 
fii)ofi ttjcgnebmcn. dW.vE : man ttivb i^m bie -§ 
nel^men. B: vertilget u.umg. ttJ.bii αηί (Snbe. dW 



iOanieU 



(7,25-8,5.) 99 



©eS §o$ftett ßdfteruttg* SDie borüBergc^enbc «♦ bte mi^t ©etoalt SDer aSBibber :c. VII. 



25 * (Sr tinrb ben «^ö^flcn iäflcrn unb 
bie «geili^en beö ^öd^flen ijerj^bren, unb 
lüirb ίΐφ unterließen, 3cit unb ®cfe^ ju 
ani)ernj j!e njcrbcn aber in feine «i^anb 
gegeben ttjerben eine 3«•^ wnb etIΐφe 

26 3«it«n unb eine ^aibe 3fit. *Φαπιαφ 
ϊυίΠ) bad ©erid^t gehalten njerben: ba 
tt>irb bann feine ©etralt unggenommen 
n?erben, bag er ju ©runbe vertilget unb 

27 umgebradjt werbe. * ^6er baö Oieidj, ©e* 
walt unb a)^αφt unter bem ganzen Fim- 
mel wirb bem (^eiligen 23olf beß »^öctjften 
gegeben tverben, beg Olei^ etiug iji, unb 
ade ©etvalt wirb iijm btcnen unb gel)or* 

28 ^en. *Φαδ n?ar ber Olebe (Snbe. Qlber 
ιφ, 2)aniel, ivarb fe^r betrübt in meinen 
©ebanfen, unb meine ©eflait Derpei j boφ 
behielt ΐφ bie 9lebe in meinem ^er^cn. 

VIII. Sm britten 5a^r beö Äöntg« 
retΦδ öeö JlönigS 33eifajar erfφien 
mir, Daniel, ein ®efίφt, ηαφ i>em, fo 

2 mir am erften erfφienen war. * 3Φ 
tvar aber, ba ιφ fDlφeδ ®efίφt fa^e, 
§u Sdjiofe eufan im Sanbc (Slam am 
ÜBaffer Uiai. 

3 Unb ίφ i)ob meine ^2lugen auf unb 
fal)e, unb fietje, ein Stbbcr fianb üor 
bem 2Baffcr, ber ^atte jtrei ^o^e ^5rner, 
boφ eins ^5^er benn baö anbere^ unb 

4bag ^öφfie η?ηφ0 am legten. * 3Φ 
fa^e, bag ber 3ßibber mit ben ^iJrnern 
jiieg gegen 5lbenb, gegen ϊ)Ίitternαφt 
unb gegen SWtttag, unb fein 3!^ier fonnte 
öor i^m befielen, ηοφ üon feiner »^anb 
errettet n?eri»enj fonbern er ti)at wag er 

5 wollte, unb warb grog. * Unb inbem iφ 
barauf merfte, flei^e, fo f ommt ein Siegen* 

3. ü.L: ί}\ύ ... flunb. 



Apocüa^si. * Et sermones contra excelsnm lo- 25 
queUir et sanclos Allissimi conlerel, 
,,^2,. et pulabit, quod possit muiaro lern- 
pora et leges; et Iradenlur in manu 
''ΐνΓ*" 6J"^ usque ad lempiis el tempora vi 
y,uK-i2. dimidium leniporis. * El Judicium 26 
sedehil, ul aufeialur potenlia, el con- 
leralur el dispereat usque in ΓιΠί•ΐΏ. 
*Iiegnum aulem el poleslas elniagni- 27 
ludo regni, quae est suhler omne 
"•'«.^'^ia^.^^-coelum, delur populo sancloruni AI• 
Lc.t,33. tissimi, cujus regnum regnum sempi• 
ternura est, et omnes reges servieiit 
ei el obedienl. * Hucusque finis 28 
verbi. Ego Daniel niullum cogilalio- 
nibus meis conlurbabar, el Facies 
o.e.-i.iOje. j^gj^ mulala est in me; verbum 
Lc.2,19. guiem in corde meo conservavi. 

Anno terlio regni Bailassar VIII• 
regis visio apparuit mihi. Ego 
y^t. Daniel post id, quod videram in 

principio, *vidi in visione mea, cum 2 
Eet.1,2. esse,^^ in Susis Castro, quod est in 
*^"'^2ίί?*^* Aelam regione; vidi aulem in visione 

esse me super porlam Ulai. 
io,5.zach.t, gj levavi oculos meos et vidi, et 3 
ecce aries unus slahat ante paludem, 
Habens cornua excelsa, et unum 
excelsius allero atque succrescens. 
3i^l:i.u",9!'Postea * vidi arielem cornihus venii- 4 
lantem conlra occidentem et conlra 
aquilonem et conlra merrdiem, et 
omnes besliae non polerant resislere 
"■' ei neque liberari de manu ejus; fe- 
"•^'' cilque secundum volunlalem suam el 

magnificatus est. *Et ego inlellige• ft 
bam: ecce autem hircus capraruin 

4. Al.t (p. venlil.) contra orientem el. 



t«. 



.•.2((. 



u.fie für immer »erttlgen u. tternii^icn. vE: jierfiören 
u. c^änjiiti) ü. 

27. feie &. u. S?of)eit ber ^'öntsreicbe unter &eni g. 
J^. dW: Unb ^onigtöum u. J^evrfφαft ii. (^, über 
aiieJKei^e. B.dW.vE.A:«cif beri)etltgcn. B.dW. 
vE: u. alle .l^errfc^aften »erben ... 

28. unruljie. (dW: <Bo Xotit bic ®ef(i)ic^te?) B. 
dW: 3Κιφ i). erfc^recftcn (gar) fei)r ineinc (^^. vE: 
beiinru{)igten (vgl. 5, 6). vE: m. ©είΐφί veränberte 
ίΐφ. dW: bcwal^vte bie ©αφε. 

1. im «Mnfane. vE: Jcίgtefΐφ mir. B: αηταη.Ίιφ. 
dW: früher. 

2. abcr^ tote mir bäucbte ... in ber Sanbfd^aft (S. ; 



u.mir bäufi)te, ich fitünbe om^lu^ II. B: Unb id) falje 
im ®€[ίφί u. cö gcfφαl^ ba ίφδ faiie, fo trav ίφ ouf 
t. βφΐ. dW: fφαuete ... aU ΐώ ίφ. iv. id) in (S. bei 
'-ÜHrg. 

3. "Sin^. B.dW.vE: ^irci φ. u. bie f^W. (beiben) 
ξ), iraren ί)θφ. dW.vE: ba« böfievc 

4. B.dW.vE. A: [ai}C ben 29. fiepen. B: fielen. 
.4: i^m tuiberrte^en. B: alfo ib. er ηαφ feinem 200^1= 
gefallen u. ηιαφίε ftcb c\v. dW: wo« itim gefi ί, u. crs 
hob ϋφ. vE: iianbctte nad) f. 2Ö. ii. betrug f. über* 
niütbig. 

Γ). B: ole ίώ»5 bctι^^φteίc. dW.A: ίφ gab δίφι. 
vE: \üar aufmerffam. 

7* 



iOO (8,6 13.) 



Daniel. 



im. 



IDanieUs de ariete et hirco caprarum vittio. 



Ί^ρχίτο άπο λιβός im πρόςωπον πάαης της 
γής^ καΙ ουκ ην άπτομ^νος της γης' και 
τφ τράγφ κ8ρας ϋεωρητόν ανά μέσον των 
6(ρ&αλμών αντον. ^ Και. ηλ&εν εως τον 
κριού τον τά κέρατα έχοντος, ον ί'δον έστω" 
τος ενώπιον τον Ονβάλ, και ίδραμεν προς 
αντον έν ορμγι της Ιαχνος αντον. ^ Και ί'δον 
αντον φϋ-άνοντα εως τον κριον, και εξηγριώ&η 
προς αντόν και ετταισεν τον κριον καΐ σνν- 
ετριχρεν αμφότερα τα κέρατα αντον, κ αϊ ονκ 
ην ίσχνς τω κριφ τον στηναι ενώπιον αντον' 
καΐ εριψεν αντον έπι την γήν κα} σννεπάτησεν 
αντόν, και ονκ ην ο εξαιρούμενος τον κριον 
έκ χειρός αντον. ^ Και 6 τράγος των αιγών 
έμεγαλνν&η εως αφόδρα' και εν τω ίσχνσαι 
αντον σννετρίβη το κέρας αντον το μέγα κα\ 
άνέβη έτερα κέρατα τέσααρα νποκάτω αντον 
εις τονς τέαοαρας άνέμονς τον ονρανον. ^ ΚαΙ 
εκ τον ενός αντών έξήλΟ'εν κέρας εν ίσχνρόν, 
και εμεγαλνν&η περισσώς προς τον νότον καΙ 
προς άνατολην και προς την δνναμιν. ^^Αα/ 
έμεγαλννϋ-η εως της δννάμεως τον ουοΛίί'οί;, 
καΐ επεαεν έπ) την γην άπο της δννάμεως τον 
ονρανον κα) άπο των άϋτρων^ κα) σννεπά- 
τησαν αντά. ** Κα) Ιως ον 6 αρχιστράτηγος 
ρνσηται την αίχμαλωσίαν^ και δι αντον ϋνσία 
έράχ&η, κα) εγενη&η κα) κατενί^δωΟ^η αντφ' 
x«t το αγιον ερημωβήσεται. ^^ ΚαΙ έδόΟη 
ίπι την ϋνσίαν αμαρτία, κα) ερίφη χαμαί η 
δικαιοσύνη' κα) έποίησεν κα) κατενωδώΟη. 
^^ Κα) ηκονσα ενός άγιου Χαλονντος' κα) 
είπεν εις άγιος τφ φ,ελμωνί τφ λαλονντι' Εοις 
ηοτε η ορασις ϋτησεται, η χϊνβία η άρΟεΐσα 



5. Af (ρ. ην) ό (Β*). Β* S-iO)Q. άνά. Xf (ρ.τ(>α- 
γω) eHfivo). EX* αντον. 

6. Xf (ρ. ηλϋ^.) 6 τράγοί;. Β: » ϊό. εστώς (ο ϊδ. 
έστοίτος ΑΕΧ; ΑΙ.: ον ϊό\ εστοηα). Α* (pro ενώπ. 
Α^Β) άνά μέσον. 

7. Α* * (pr.) ottTor (Α^ΒΙ). Β; έξηγςιάν&η {-ιο)&η 
AEFX) ... εζ)^ιψίν. 

8. Α^.' τί'σσί^α. 

9. Β* κ. π()6ς ανατ. (AEFXf). EX* χ. προς την 
ÖVV. FX (pro δνν.) δνσιν. 

10.Α«ΡΧ*/ίαί(Α2Β|). Χ*(3ΐΙ.)τδ«ο. Al*(alt.) 
ά /ro (A^Sif) ... σννίπατή&η (pro σννίπάτηοαν αν- 
τά Α^Β; EFX: συν f πάχη σιν αντά). 

Ι Ι . χ•}• (ρ. εο;ς•) άρχοντος της ()ννάμ^ο)ς ψ)υχΊνθη 
έως. FX*a. A'B^EFX: ίταράχ&η (έράχ&η .Κ'^Β^). 
Β* κ. εγ^νη&η (AEXf)^• 

12. Β: ί^οίφη ... κ. ίνο)δο)ί)η. 

13. Al*aj'/H (Α2Β•(-). Β:φ(λμ8νι Xf (ρ. στ^^'σ.) 
uai. 



Ι ν τ τ τ j"_ : - Τ-: (- - ) • <τ 

VT 1 '.'j•: • τ - : 1 VAT τ -ν ) }•• : 

- j- • - τ - ^ τ - IT •\ ' r• 

j•• : • (•• • • τ jv -: • - τ »: - 

ι t : |- \j '• 1 τη- at ••. ιτ 

TOrb b^^^ nb n%n-^ibi rbip 

J -: r • t- Γ - 'j τ j7 I : τ τ»: 

••::•- τ : - <•••:-- at τ : 

n'^D^Si] ήΐ'^Ώ b^^b Vsst) nNn-N*bi » 

)• : IT• -K- τ ^ ■!• - ;t τ I : 

: τ : Α • " j• : • ν • ιτ 

TV-:,-- τ : - ^ ' vLv - τ : : • 

ηίπ^Ί 3?nniib rrhnt^ ^2'•^^ η^ιτπ 

f ν- : - : τ •.• : - - : - < τ 

'^'ΊΡ ^i^ αηχι nπ^5n-'l^]^ js'^rjüDn 9 

■ ••• ίν }J τ •.• •• J IT ' • • IT τ - 

n:on-bii nn^-b^:^ni nn^5?2S):3 rns* 

:•)•.• - V wv - : • - AT • : • V- - 

-Π2? b^r^ni : '^3:2n-b^ί1 rnτ"/2n-b^5n -^ 
v^DSSn-r/: η^'Ίδί bsm α^/οώη $<ίη2; 

;τ Γ - ' • τ :•.•- )•■ — Άτ τ - JT : 

|- !~ : !■•::•- ι.• τ ι - ' • 

rbnn D^nn ^Dis/a^ b'^r^n ί^η^η 

• τ - j- •. ν • Λ• : • ^T τ - 

' )•• τ • VT τ .• . τ': • ' t : u- : \ : 

hut^ Tibtiinn ^ώ£3 T^nn-^b^ 

•.• ν: »<•• ■ - '• ^ - AT : ν τ - '^ - 

>τ τ: : ν IT 7 1•:•: ντ : ιτ : τ : - 

iirnn ^hu'^::^ -ιίιτοη -^Di'obsb 

V. <ϊ. bniitfi K"3i 

ν. 8. nsVsn ί^"32 

ν. 11. 'ρ D'-iin 

ν. 13. iiWZ ϊί''51 ρ"πη ΏΠ 



5. (dW:f)3i^{gei^orn?) 

6. ^iufi ... auf ii)it ju. Β: im @rimm [einer Mxa\t 
ouf ίίιη JU. dW.vE: (tüibcr if)n in feinem) mit ηιαώ- 
tigern ®r. A: m. aiter (Mettalt feinet (Stcirfe. 

'7. B: fai)c ii}n nai)e ... neianiien. \E: if)ii an t. 
2B. jiüf5cn? (IW: ϊοίε er bem 2Ö. n. fam. vE: i)atk 
nia)t bie Jtr. dWr vevmc^te n. B: ed irar f. ^r. in 
bem 2δ. 

8. Βπηαφίείϊφ. dW: erbeb |ιφ über bteSOluafien. 
vE: eo tuk er aber ma(!^tig getv. voax. (dW: öiei• 
@^i&cn?) 



^SankU 



(8,6—13.) 101 



Τ>η SiegcnBod• ©αδ anfcjnli^e §orn; hie \>xtx Corner u» ba^ flcine φοτη. VIII. 



¥ 



ί3ΰα öom ^iibenb ^er u6cr bic ganjc 
^rbe, ba^ er bic (Srbc πίφΐ rü^rete; unb 
ber 33ocf ^atte ein anfe^niic^eg «öoru 

6 gtinfc^en feinen ^ugen. * Unb er tarn 
big ju bem iiBibber, ber jtrei ^brner 
i>atte, ben ΐφ [teilen \ai) ijor bem ^Baffer, 
unb er lief in feinem 3orn ^εηίαίΗβίίφ 

7 μι it;m §u. *Uni) iφ fa^e i^m ju, 
baß er ^art an ben 3Bibber famj unb er- 
grimmte über i()n uni) fiieg Den ißibber, 
unb Jer6rαφ ii)m feine jn>ei Körner, 
unb ber 5ßibber i^atU feine ^raft, baß 
er ijor i^m ^ätte mbijen befleißen; fonbern 
er ttiarf ii)n §u ^oben unb jertrat ίί)η, 
unb niemanb fonnte i>en -2&ibber üon 

8 feiner *i^anb erretten. * UnD ber 3^^Ö^"* 
botf njarb fei}r groj); unb ba er aufö 
fiärffle gettiiorben war, Jerbrαφ baö 
große »^orn, unb ιυuφfen an beffen 
Statt αnfe^nUφe vier, gegen bie üier 

9 Qiöinbe beö «i^immelä. * Unb auö ber* 
felbigen einem η?ηφο ein fleineö «^^orn, 
caö unirb fe^r groß gegen 3)iittag, gegen 
9)iorgen unb gegen baö nnrt^e !^anb. 

10* Unb eg n>uφδ big an ßeo ^immelö 
t^eer, ιιηΐΰ tvarf etltφe bai^on unb üon ben 

1 1 ©ternen jur (Srbe, unb vertrat f(e. * 3a 
eö ιυηφδ big an Om ^ürjien beg ^eerg, 
unb naftm »on ii)m n?eg bag tägIiφe 
Opfer, unb «ern>üftete bie iißoi)nung 

12feineg »^eiligti^umg. * ßg n?arb i^m 
aber foίφe 3)?αφί gegeben roiber bag 
tägίiφe Dipfer um ber 8ünbe n^iüen, 
baß er bie Sal)r^eit §u *-8oben fφlüge, 
unb n?ag er ti)at, i()m gelingen mußte. ■ 

5 3*3φ i)öretc aber einen ^eiligen rebenj | 
unb berfelbige »öeiUge fί3rαφ §u einem, | 
ber ba rebete: 5Sie lange foüboi^ mäljren ' 
foίφeg ©efic^t toom tägίiφen Opfer, unb 1 

5, A.A: ηίφί berührte. 8. A.Ä: am iiätU \ 
jien. 13. A.A: t>erfcibe^eilli]e. * 

9. B: fam ein qüx fl. ^. ijerauö. (lW.vE:A: ^er 
vor. ß: cbie l'. vE: ^erι•üφe. dW: παφ ^Süben .. 
ηαφ Dem ί|erι•Uφcn [^anbe]. 

lÜ. ctl. 0011 tcm ^cer« B.dW: n)Urbe gri.§. vE 
η)ΐιφβ empor. A: big jur J?eereβmαφt. B: faiiete 
dW: 10. μι iöobcn. 

li. 2>tätu f. φ. Β: mαφte (ΐφ vjrop. dW.vE.A 
er^ob Γιφ. B:ba§ ba« f^atigeD.v.ii)mauf9ef)übeii.. 
tarnieccroctvorfen tnurbe. dW: i^m lvαr^ b. bcMän 
bu]e D. genommen ... ntebergeriffcn. vE: feine bei 
lii^e 3ΰ. umgeftürjt. 



veniebat ab occidente super faciem 
tolius terrae et non langebat lerrara; 
porro bircus babebat cornu insigne 
inter oculos suos. * Et venit usque ö 
ad arielem illum cornulum, quem 
videram slantem ante porlam, et cu- 
curril ad euni in inipelu forliludinis 
suae. * Cunique appropinquasset 7 
prope arielem, elTeralus est in eum 
et percussil arielem, et comminuil 
duo cornua ejus, et non poterat 
"* aries resistere ei; cunxiue eum mi- 
sisset in lerram, conculcavil, et nemo 
quibal liberare arielen) de manu ejus. 
* Uircus aulem caprarum niagnus 8 
l'aclus est nimis; cumque crevisset, 
^'^5-8^''^^»*^^"'" est cornu luagnum, el orta 
D«n.7,e.ii,4.gy^^ qualuor cornua subler illud per 

qualuor venlos coeli. * De uno 9 
aulem ex eis egressum est cornu 
7,8.24. y„um niodicum, el faclum est grande 
contra meridiem et contra orienlem 
t*^'^®• et contra forliludinem. *El magni• 10 
jer.33,22. ficalum csl usque ad forliludinem 
S"'m•/.' coeli, et dejecit de forliludine et de 
Apoc.i',vo. steiiig^ gl conculcavil eas. *El us 1 1 

li'.Apoe.'h, ^[^^ ad principem forliludinis magni- 

Daii.n'iai. ficalum est, el ab eo tulil jiige sacri- 

ficium, el dejecil locum sanclificalio- 

nis ejus. * Robur aulem datum est 12 

'- ei contra juge sacriiicium propler 

peccala: el proslernetur verilas in 

terra, et faciet el prosperabitur. 

4,io.u.zach.* ^^ gyjjjyj jjjjyjjj ^^ sanclis lo- 1 3 

quentem; el dixit unus sanclus 
aileri nescio cui loquenii: Usquequo 
visio el juge sacrificium el pecca- 



12. ΑΙ.* ei. 



12. i>af{ cd ... fdjiug ... B: Unb ei ιυ. ein^eer ^e> 
fe|t. dW: beftcilct. vE•. ba« φ. tourbe bi^iiciiebcn 
fammt bem i.D. burφ i5rct)cl? dW: mit gr.'V B: 
mc\(n b. Uebertieiuiu], u. Η warf b.SB. jui (Srbe ... 
gelang ibm. dW: ba« ©efc^ ju33. 

13. ein .^»eiliger fpr. ju ieitem. B: ein aurerer <i?. 
: fpr. ju bemfcibigcn unbefanntcu. dW: e« fpr. iiebm^ 
. Ιίφ ein JQ. ju einem, tt)eld)er gefagt iiatte. vE: einem 
ί ©cwiffin, \o. frac^te. (A: ju einem Siubern, b. mit 
ί i()m r., \relφcn ίφ ab.r ηίφί fannte.) B: bc« iSgt. 

Dv\. ... dW: iSii auf w. l. gi^iet. 



102 (8,14-24.) 



Daniel. 



Till. 



Danielis de artete et hirco caprarum visio• 



καί ή αμαρτία ερημώσεως η δο&εϊσα^ καί το 
ayiov κ«ί η Ονταμις σνμτιατηΟ^ησεται; ^^ Και 
εΊπεν αυτώ • Εως εσπ^ραι^' χαΐ πρ<Ώΐ ημ^ραι 
ίιςχίλιαί καΐ τριαν.οαιαι, κ«/ κα&αριαϋ^ηοεται 
το αγιον. 

*δ ΚαΙ έγίιετο iv τφ iderv μβ^ εγώ /ίανιήλ, 
την οραοιν και ίζήτονν σννεσυ', καΐ ίδον εατη 
ίνώττιον εμον ώς όρασις άτδρός. *^ Και τ^κοναα 
φωνην άρδρό^' άνα μ^σον τον Ονβάλ, και 
εκάλεσ^ν και ειηεν Γαβριήλ, övphiaov ίκεϊνον 
την ορασιν. *' Και ηλϋεν καΐ ^στη ηχημένος 
της ατάσεως μον καΐ εν τφ ^λι^εΐν αντον 
έ&αμβηΟην και ηίητω im ηρό^ωηόν μον. 
Και εΙπεν προς με' Σνιες, νιε άρ&ρώ/ζον ετι 
γαρ εις καιρόν πέρας η όρασις, ^^ Και έν 
τφ λαΧεΐν αντον μετ ίμον έ&αμβηΟην καΐ 
πίπτω έπϊ πρόςωηόν μον εηι την γην. Και 
ηψατό μον καΐ εατησεν με επί πόδας μον^ 
*^κα* εΊπ^ μοι• Ίδον εγώ γνωρίζω σοι τα 
έσόμενα έπ εύχάτον της οργής' ετι γαρ εις 
καιροί π^ρας η ορασις. 

^^' υ κριός ορ ιοες, ο εχωρ τα κέρατα, 
βασιλεύς Περσών καΐ Μήδων, 21 {ζ^^^ι ^ 
τράγος των αιγών βησιλενς 'Ελλήνων καΐ 
το κέρας το μέγα ο ην ανά μέσον των 
6φ{^αλμώιΐ' αντον, αντός έβτιν ο βασιλενς 
ο πρώτος. '^'^ Και τον σνντριβέντος ον εστη• 
σαρ νποκάΐω τέσσαρα κέρατα, τέσσαρες βα- 
σιλείς έκ τον έ&ιονς αντον αναατήσονται, 
και ονκ έι τη ίσχνι αντον. 23 7^^^ ^^" 
έσχατη) της βασιλείας αυτών, πληρονμένων 
τών αμαρτιών αντών, άναοτήσεται βασιλείς 
αναιδής προςώπφ και σννιώρ προβλήματα' 
^^ και κραταιά ή ίσχνς αντον και ονκ έρ 
τη ίσχνι αντον, και θαυμαστά διαφϋ^ερεϊ, και 



U. Χ* (tert.) χα*. Β (pro T(/tax. AEFX) τ*τ^α- 
xdfftat. 

J5.X*(alt.)xat. 

17. A^ (pro ΐχόμίνο^ Β) ανά μέαον (A^FX: έχό- 
μίνα), 

18. Β* (&αμβ. χαι et (ult.) μα. 

19. Β*μοι... : ΐπ έσχατων. Xf(p.o^y.)To?s" νίοΐς 
rä Αα» σα. EFX* ή όρασ. 

20. Β: ίΐάίς ... Μήά. κ. Πιρσ. 
2I.B*iCai^AEXt). 

2'2. Χ: Kai ort σννιτ^'ιβη κα* ίστη τίσσ. /.έρ. νηο- 
ΆατωΟιν αυτΗ. Β: τεσσ. xe'o. νττοχατο; ... ισχ. αντϋϊν 
{Ισχ. αΓτ5 AEFX). 

23. Β; έπ έσχατων, 

24. Β* χα* «χ iV τ^ Ισχ. auTa(AEFXt). EX: dm- 



"ΐρ'ί ηΊ5? W '^ϊίί ΊΏίίϊΊ ; Dünn 14 

ι ν VJV -< - .. ν J - IT : • 

:ώ^ρ ρ«3ΐ niNü üäbüii η^^\^ 

vir » ν- : • : λ " J : • ν- : - 

' Α τ IV ν ν • IT ι• -: y : • . :- 

ν: :ν : ;•• y • : τ • jt»: — :ιτ 

' j•• IT τ »ι ,'^ : ν ιτ ν ιτ r• : - : 

\2Τί bisnna ΛΏ^'^Λ ίίηρη "^b^ii 
"hß^ bss^ ^ίn*Ί : n^ίn"/2rΓΓN ibnb π 

• : r vj•• τ- IV : - -^ ••• κτ - : 

Ί^ΐδ<ϊΊ ^:β-^3? nböNi '^ni'na ixinJi 

ν < - χτ τ - »τ : ν ιτ • - : • j 

nSΊ^ί ^^30-^3? '^n^nnD '^ikr ins^s^i is 

τ :at ν- τ - •:;-!• • • j : - : 

•l^wV^I PTO3?-b2? ^3ΤΏ3?*Ί "^a-^'r^^iö 

j• -: r : vv ' i• ••• -: j- ;-: i• j• ; • 

:vp n::?rob ^^3 03?•τη 

J 1" r• : V "AT ~ 

•AT τ I : - - j- τ VT V -: • >- τ 

n^3?ton n-^ssni :οΊδ?ι n^ '^Db^2i 

V.• τ - )• τ - : η τ J- τ Κ'• '. - 

-r2-nüäw^5 hbiian npn^ p*^ ^b^ 

» ι•• ν -; τ : - Ι νίί•.• - : 'α^τ 'VJV 

nnätüDn'] ilitöKin ^b^ii ίί.ϊΐ r!3^?22 

s- : ~ τ Av : - v^- : - τ : / -.^ |- - 

Iniiibö^i inbn ^<b1 'inb d:2::?124 

I 7 τ : • : : _- ; <- τ : 

i 
i 

13. B: ber venvfificnben Uebciirctiuui ... ju jcvtr. 
gegeben wevbe. d W.vE: grev^ei bc^ 3Bern?üftci'ö. 

14. fpracb ju mir ... Je», gcrecbtfcrtitict n>. B: 
«Big ... Sibeiib.a^crgen. dWr ίοίδ ouf ... Slbcnbe 
[unbj 20Ϊ. A: Xage αιΐβ St. u. SK. vevcit^en. 

15. B: gefel^en^atte, ba bertei)veieid)eju\3erfie^en. 
dW: [c^auete u. SSerftäiibnifj fud)te. vE: beffen SS. 
A: Siuffiavung ! dW: (Siner o. m. ivie vom 9infef>en 
cineö 3)Ί. vE: Scmanb, ber tt). ein SK. auefa^. A: 
eine®.f!aU\r. e. a>?. 

16. bic rief. dW: innerhalb bei U. Β; gib ... ju 
i)ei-ftei)en. dW.vE.A: crflare. 

17. B:baineben, h)o iφjlαnb. dW.vE:(ba)i(n... 
dW.vE.A: iDienf^enfübn! dW.vE: [ge^eijaiifbie... 

18. B: fiel ίφ in einen tiefen βφ1α[. dW.vE: 
(fanf) ϊφ betäubt. B: fteiite m\a) auf meinen %U%* 
vE: mieber auf m. etelie. dW: ijin u>ü iφ gejlanben. 

19. B: funb ti)un ΐυα^ gcfφeben ιυ. in bei l. ^xWxU 
terung. dW.vE: in b. l. 3- be« Sornei^ A: §lu^ce! 



^atttel« 



(8,14—24.) 103 



©e^ ^eiliot^um^ SSemüjiung ic. ®a6tieW Slu^reöung, ©ieSeit beS legten SomS• VIII• 



öon Ux ©unbe, um tüelc^er tüitlen btefe 
QSemüflung gefc^ie^t, baß fceibee bad 
«^eiligt^um unb bae «öcei: vertreten tver* 

I4bcn? *Unb er anttvortete mir: @0 flnb 
jttjet taufenb unb brei^unbert 3!age, iiom 
*il6cnt) gegen ÜÄorgen ju reφnen, fo tt)irb 
tad »^eiUgt^um tt?ieber getrei^et ttjerben. 

15 Unb ba ιφ, Daniel, [οΐφβδ ®ef(^t 
fa^e, unb ^ätte ed gern öerjlanben, fie^e, 
ba flanb e0 öor mir wU tin 9Jiann. 

16* Unb ίφ ^örete sn)ifφen Ulai eineö 
9)ϊenfφen (Stimme, ber rief unb f:^)rαφ: 
©abriei, lege biefem bag ®ef{φt αηδ, 

i7bag er ee »erj^el^e! *Unb er fam §art 
Bei miφ; ίφ erfφrαf aber, ta er fam, 
unb fiel auf mein ^ngefiφt. @r aber 
\)ρχαφ ju mir: ÜJierfe auf, bu ü)^enfφen* 
finb} benn bieß ®ef[φt ge^^brt in bie 

18 3eit bed @nte§! *Unb ba er mit mir 
rebete, fanf ϊφ in eine £)^nmαφt jur 
ßröe auf mein 5lngeflφt. (5r aber rü^jretc 
miφ an unb riφtete miφ auf, bag ίφ 

19 flanb. *Unb erf^)rαφ: Sie^e, ίφ n?ill 
bir jeigen, tüie e0 ge^en wirb jur ßt'it 
beö legten SomSj benn bad (Snbe ijat 
feine beflimmte Qut 

20 iDer SBibber mit ben jn^eien »Oörnern, 
Om bu gefe^en tjajl, flnb Die Könige in 

2! ajiebien unb Werften. *2)er 3i«g«nbo(f 
aber ifi ber Jlbnig in ®rieφenlαnb} baö 
grojje «§orn Jtttifφen feinen ^ugcn i|l 

22 ber erflc ^bnig. *Φα§ aber t?ier an 
feiner @tatt jlanben, Da eS Jerbroφen 
n:>ar, fcebeutet, ba§ öier ilönίgreίφe aug 
bem ΦοΙί entjlei;en tt)erben, aber niφt 

23 fo mcίφtig, alä er n?ar. *9^?αφ biefen 
.^5nίgreiφen, UJenn bie Uebertreter über* 
^anb nei)men, nnrb auffommen ein freφer 

24 unb tücfifφer Jlbnig: *bcr njirb mäφtig 
fein, boφ ηίφί burφ feine jtraft; er 
tt»irb eS n?unberliφ üertvüften, unb wirb 



tum (lesolationis quae facta est, et 

i.io.iMco.3, sanctuarium et fortitudo conculca- 

*^ bilur? *El dixit ei: Us(|ue ad ve 14 

^'■**'^• speram et mane dies duo mil• 

''^^ΜΠ"*' iia trecenli, et mundabilur sanclua• 

rium. 

Faclunj est autem, cum viderem 15 
7^,^ ego Daniel visionem et quaererem 
inteiligenliara, ecce slelit in ronspe• 
du meo quasi species viri. *Etl6 
τ.•-ί.ι•>,ι.. jj^jjjyj vocem viri inter Uiai, et da- 

i*,2i.Lc.i,i9. «navit et ail: Gabriel, fac inlelligere 

islura visionem. *El venit et stellt 17 
juxla, ubi ego slabarn; cumque ve• 

io,fi.K..i,2s.jj|gjjgj^ pavens corrui in faciem nieaiu. 

Et ait ad me: Inteliige, fili hominis, 
7fiu. quoniam in tempore finis complebi• 

tur visio, * Cumque ioquerelur ad 18 
io,9.Apo<).i,jjjg^ coUapsus sum pronus in terram. 

Et teligit me et statuit me in gradu 

meo, *dixitque mihi: Ego ostcndam 19 

Apocit.ie. tibi, quae fulura sunt in novissimo 

^"'^' malediclionis; quoniam liabet tempus 
11,27.35. ßjjgijj suum. 

T.3.3,28. Aries, quem vidisti habere cornua, 20 
rex Medorum est alque Persarum. 
T.5.iMcc.i,i.it PQJ.J.Q i^jrcus caprarum rex Grae-21 

corum est, et cornu grande, quod 
erat inier oeulos ejus, ipse est rex 
T.«.iMcc.i, pj.jjjjyg *Quod auiem fraclo illo 22 

surrexerunt qualuor pro eo, quaiuor 
reges de gente ejus consurgenl, sed 
non in forliludine ejus. * Et posl 28 
Mt.24,i2. regnum eorum, cum creverint ini- 
quilales, consurget rex impudens 
facie et inleiligens proposiliones: 
*et roborabilur forliludo ejus, sed 24 
non in viribus suis; et supra, quam 
credi potesl, universa vaslabit, et 



20. ü.L: anebia unb ^evfia. 

B: e« cje^öret ju bem befi. (S. dW: [ba« ©eflc^t ge* 
l)et]aufb. 3. bee ($. 

20. B: iief. ^afl 2 Jq. ijaUn, bebeutet ... 

21. B: innere 3. vE: ]^aange33o(f. 

22. B: Unb ba§ ce ^erbr. unb vicv ... entfianben. 
dW.vE: (Unb n)a« ba<J betrifft bn^) c6 jei hvcid). vE• 
aufwucbfen. B.A:aber n.in(niit)ieinci\^raft. dW: 
tion [. ΐΰΐαφί. \K: mit ber ^r. bcffclbcn. 

23. Unb in ber legten 3eft ibred ^öntgreid)^. B: 
9lm S. ab(v. dW: vielen ba« @nbe. vE: am ö. ß: 



14. ΑΙ.* dies. 



e« »erben ju (Snbe gebracht f^aben. dW: [bai SWaap 
bev <Sünf enj voU gcmad^t. vE: grev^ter r.SÖi. υ. gem. 
^aben tüaben. B: υοη frc(^'m (l^efict)t u. b r bie 
mt^\d vertiertet? dW: fr. Slngefi^ted u. ber hinter-- 
lifl funbifi- vE: fr. u. UOiger. A: unυerfφΰmten 2(. 
u. f^laiier iDinge f. 

24. ocrberben. B: bcffelben .i^raft tt). fJarf toerbcn. 
vE: f ine ίΛαφί. Α: groi w. dW: t^urc^ f. Φίαφί. 
u. fenberliφ iÖerberben αnriφten. vE: ungebeurei. 
A: SKIed vertoüfien unglaublicher 9öci[e. 



104 (8,25-9,5.) 



HanieL 



VIII. 



De septuaginta annis eacplieatio. 



κατδνϋννεΐ και ποιήσει y και ΰιαφΟερεΐ ίσχν- 
ρονς και λαον αγιον. 25 ^^,^ q ζνγος τον 
κλοίον αντον κατεν&νιεΐ' δόλος εν τη χειρί 
αυτόν, καΐ εν καρδία αντον μεγαλνν&ήσεται, 
και δόλφ διαφ&ερεΐ πολλούς, καΐ επί απώ- 
λεια πολλών στήαεται, χαι ως ώα χειρι σνν- 
τρίχρει. '^^ Και η ορασις της εσπέρας 

και της πρωινής της ρη&είσης αληθής εστίν' 
καΐ σν σφράγισον την ορασιν, οτι εις ημέρας 
πολλής, 

^"^ ΚαΙ εγώ /ίανιηλ έκοιμή&ην κα\ έμαλα- 
κίσΰ^ην κα\ ανεστην κα\ εποίονν τα 'έργα τον 
βασιλέως, καΐ ί&ανμαζον την ορασιν, κα\ ονκ 
ψ ο σννιών. 

1Χ• Εν τφ πρώτφ έτει έπι /ίαρείον τον 
νιου Άσουήρον, άπο τον σπέρματος Μηδων, 
ος ε^ασίλενσεν επι βασιλείαν Χαλδαίων^ '^ εν 
έτει ένΐ της βασιλείας αντον έγώ /ίανιηλ 
σννήκα εν ταΐς βίβλοις τον αριθμόν των 
ημερών, ος εγενή&η λόγος κνρίον προς Ίε- 
ρεμίαν τον προφήτην, εις σνμπλήρωσιν ερη- 
μώσεως Ίερονσαλήμ εβδομηκοντα ετη. ^ Και 
έδωκα το προςωπόν μον προς κνριον τον 
&εον τον ονρανον, τον εκζητησαι ηροςεν- 
γΐην και δέησιν έν νηστείαις καΐ σάκκφ καΙ 
σποδφ, 

^ Και προςηνζάμην προς κνριον τον ϋεόν 
μον, καΐ έξωμολογησάμην καΐ είπα' Κνριε ο 
ϋ^εος 6 μέγας καΐ ϋανμαατός, 6 φνλάσσων 
την διαϋήκιρ• σον καΐ το έλεος σον τοις 
αγαπώσίν σε καΐ τοις φνλάσσονσιν τάς 
εντολας σον ^ ήμάρτομεν, ήνομήσαμεν, 
ήσεβησαμεν , ηδικήσαμεν και άπέστημεν, 
και έξεκλίναμεν άπο των εντολών σου 

24. ΕΧ: üartv&t'vri. 25. Β* 6 (AEFXf). Α2Β: 
irci αηο)λήας. EXj• (ρ. στησ.) y.cci tJil α^/οντα αρ- 
χόντων στησίχαι et (a.;fft(u) tV. 26. Β: Tcqo)ia(; της 
^. αληθώς. Xf (in f.) ίσται. 27. EFXf (ρ. ^μαΧ.) 
■ημέρας. Af (in f.)"0('aat;• θ'. 

Inscr. capitis: λ:'"0()ασίς t'. 

1 . Bf (a. Μήό) των. EFXf (a.ßaa.) την. 2. Β* 
iv ετ.έΐ'ί της /9ασ. ai'ra (AEFXf). EX: των αριθμών. 
A^B (pro ημίρων) h(7)V. 3. Β* τΐίβρ. A^B: όίησας 
(όέησιν A»EFX). Β* κ. σποδω (AEFXf). 4. Β: 
n(jnqiii^. Α* (pro τον &ίόν //a Α^Β rell.) rs a^ctrS. 
EFX*(alt.)ff«. 5. Β: ημά(}τ.ηόικήσ.ηνομήσ. {*ησ^~ 
βησ.), κ. άπέστ. 



r : • : at τ ? - j• : • : ν : - 

: • - ί ι• •; - : ν -: 

• ?- j τ : • τ : τ : • - -^• : • : 

• τ - <- : Α• - J• : - vr : - : 



ni^ivo^ 



: iDüD"^ i^ Γ£ί<:ηϊΐ Υ/α:?'' 26 






;• τ ί 



JV : ν νν ν: ιν τ • τ ιτ • t 

Ι Ι" : IV : - - - ;•• : ν η ι •.• λ••• - 

n^iDbri bi? ^b'/^n Ίώϊί ^το ^ί-ιι2 

^ : - ν- ) - : τ jv -: λτ τ -jv • 

• -: : τ : - - <- : • »• : - 

• τ - J- : • Λ• τ : - • <. • •• • ,χ 

JT : : • ν τ : - : <f τ •. ~: 

Dbüi^-n^ nin'inb nv\bnb ϊί'^ζι^η 

>-τ ι: J i τ : i - : •τ- 

τ — : ν - τ ν JT : ν IX (TT »• : • 



ν )•• τ 



Α•.— : ν IT ν.- •••: JT |- ντ : - : ν|τ 

''Ί^η h^n ^:ι'ι^ s^dx ητοϊίΐ 



<^ η 



ν2Τ}'φ "τοπηι ΓΤ^Ί^Π Ίρώ ^^niDHI 

ν τ ' JT τ ίτ : • j" : \ : 

ί e.• : • • ^ : :λτ τ : j- : • 

V. 4. MSI 'ϊίίι ^^"2:3 ib. ώ'^^^' -u 'a 
ν. 5. '1 *ηιηι ib. ^ηι:2Ώ?2 ν"32 



24. dW: U. ©elini^n ijabcn in f. 2:f)un. vE: gel. 
tu. ii)m tüaö ir ii)ur. A: u. ©liicf i;ai)cn C'3 ju il)un. 
clW:tt>iibiPiäci)iii^c mit) ... ju@ruiiic ιίφίοπ. B.>E: 
ücvbcvbcn. B.dW.vE.A; ί3. bcr ^ciKi^cn. 

25. i>uvd)i^id)crlKit. vE:@d)laul)Ctt. dW:.Tviig. 
B.dVV: burdE) feine (in feiner) Jpani» ßeltnucn. B: bei 
jiidev 9lui)t'. dW.vE: beim (im) i^rieben. d\V:o()ne 
^.l)Unf(i)eni)atib vertilvit. vE: aufgerieben. 

26. B: üon ren 2ibenb;2Ji. bauen gefpvcd^cn ifi. 
dW: ü. 5i. u. äJZ. tvo»on bie Oiebe. d VV.vE: iji ίΙΒα^ι:* 



Hantel. 



(8,25—9,5.) 105 



©erfre($eu»tu(fif(5c^omö. £)ic Sa^l in bcn föü^erm ®amel§ föcf cttutni^« VIII 



i^m gelingen, ba^ er eö ausrichte} er j 
tüirt) bie (^tarfen fammt bem i)eiUgeu j 

25 33oif ijerftören. *Unb burφ feine ^lug- 
i)eit u>irt) i^m bev SSetrug gerati;en3 unb 
tvirb ίίφ in feinem «^erjen eri)eben, unb 
Όηχφ Qjßel^ifabrt unrb er »iele ijerbevben, ■ 
unö trlrb ΐίφ auflet^nen wiber bcn i^ürften I 
aUer i^ürjienj aber er wirb o()nc φαηο | 

26 Jerbroφeπ tüprben. * 2)ieg ©ήίφί \ 
üoni ^Ibenb unb 2)iorgen, ia^ bir gefagt ί 
ift, ba^ ifl voaljx] aber bu foUft Όα^ ®ήχφί \ 
^eimUφ galten, benn eö ifl ηοφ eine lange | 
3eit ba^in. I 

27 Unb Ιφ, iJDaniel, it>arD (φϊυαφ unb lag I 
etUφe 3^age franf: bflrnαφ flanb ΐφ auf \ 
unb riφtete αηδ beö ^önigS @efφäfte, i 
unb i^erirunberte miφ beö ®efίφt3, unb | 
niemanb war, ber mir§ beriφteίe. | 

IX. 3m erften 3ai;r Φαπηβ, beä (So^neö ; 
^^ag^eroä, auö ber 2}ieber Stamm, ber 
über baö ^önigreiφ ber ßi^abäer M- 1 

2 nig marb, * in bemfelben erfien 3a^r ! 
feineö ^önigreiφ0 merfte Ιφ, SDaniei, i 
in ben 33üφern auf bie Qalu ber 3a()re, I 
baijon ber Ȥerr gerebet ^aite jum ^ro* i 
)ßi)tUn Seremia, ba§ Serufalem fodte | 

3 ficben^ig Safere müfte liegen. * Unb iφ I 
jSk iei^rete ηιϊφ ju @ott, bem <iQtxxn, ju ; 
^ beien unö ju fleljen mit f^aften, im (Sacf . 

unb in ber *2ίfφe. ' 

4 3Φ betete aber μι bem ^erru, mei^ 
nem @ott, bekannte unb fprαφ: *2ίφ 
lieber ^err, bu groger unb fφre(ftiφer ; 
®ott, ber bu -33unb unb ©nabe i)ältp i 
i>enen, bie biφ Heben unb beine ©ebote 

f) ijaiten! * QSir i)a6en gefünbiget, Unreφt I 
get(;an, ftnb gottloö geiüefen unb abtrün= | 
nig geirorben, n?ir ftnb ϊ»οη beiuen ®ebo- I 



''•"*' prosperabilur et faciel, et inlcrficiot 
7^a7. robuslos el populum sanctorum *se- 25 
cunduni voluntatem suam. Et diri- 
geliir dolus in manu ejus, et cor 
ii,2i.'.i4. i^uum magnifu^abit, et in copia rerum 
yu. omnium occidet plurimos, el contra 
principem principum eonsurget; el 
2o.Ti!r!4A'sine manu conterclur. *Elvisio2() 

ImSjS,^" vespere et mane quae dicta est, vera 
i2,4.9.Apoo 6st; tu ergo visioneni signa, quia 
22,ΐυ. pQgj multos dies erit. 



Et ego Daniel langui et aegrotavi27 
per dies: cumque surrexissem, facie- 
®''^' bam opera regis et stupebam ad vi- 
sioneni, et non erat qui interpre- 

tarelur. 
5,3i.Asg.i,i. jjj yjjjjj^ pj,j^^Q j3g^|| ßjjj As. IX. 

Est.1,1. s^gpi jg semine Medorum, qui iin- 
peravit super regnum Chaldaeoruni, 
*anno uno regni ejus ego Daniel 2 
jer.25,11.29, 'i'tellexi in libris numcrum annorum, 
^^ de quo faclus est sermo Domini ad 
Jereniiam prophetam, ut compieren- 
tur desolationis Jerusalem sej)tua• 
ginta anni. *Et posui faciem meam 'λ 
2Ch.«,37». 3^ Dominum Deum meum rogare et 
Ett."4,'/r deprecari in jejuniis, sacco et ci- 
nere. 

Et oravi Dominum Deum meum, 4 

et confessus sum et dixi: Obsecro, 

Domine Deus magne et terribilis, 

°*'8,'23*^* eustodiens pactum et misericordiam 

diiigentibus te, el custodientibus 

iHg-'s/ir!" mandala tua. *Peccavimus, iniqui- 5 

¥hr.'i,'£' tatem fecimus, impie egimus et re- 

Bar.1,17. CA^s^jiui^^^^ gt decHnavimus a mandatis 



25. Ü.L: \)iei tterberben. 

27. U.L: ιιιίφ6 bevίφtete. ' 

^eit. Β: iinhixc^ b. ®. dW.vE.A: (ücr)fitglc. Β: cä 
toiib fein ηαφ cicteni^acjen. dW.vE: cjdjrt auf (eine) 
l. 3. (l}inau^). A: παφ υ. Χ. trifft ces ein. 

27. ber Cd mcritc. dW: tvar t>af)in u. ii^arb fr. 
dW.vE:e.ne3citlanvV dW: t()ai bao @cfri;aff. vE: 
Dcrridjtcte. B: entfette ιηίφ über d. ®. vE.A:ftaun- 
tc. dW: \ΰαχ betäubt ob. B.dW.vE: veiftanb. A: 
auggelei]t l)atic. 

1. B.dW: (αιιδ mebif^em) (Samen. vE.A: ®e; 
fφleφt. B: jum Jt. gcmad)i lo. A: ^cnfd)te. 

2. B: betι•üφt te. dW: in ber ©φΓΐίί. (Α: eri 
fu^r ... au^ bcn ^ö.?) B: beö ^cvni iBoxt Qiia)tl)in 



3. AI.*raeum. 



iüar. vE: Stiisfprud) ergangen. B:anbev53eru^üftung 
Sev. 70 3. füllten erfüllt iverben. dW: fie über ben 
Krümmern 3.v)crcief)en feilten, [ηέί;ηί1ίφ] 70 3. vE: 
vorüberi^cijen. 

3. B.dW.vE.Ar rίφίeίe mein δlngefίφt. B: ju 
fud)en mit ©ebt u. §1. dW: n. ίί^αί ... vE.A: jit 
bitten ... dW: ©arftud}. vE: ilraucrfleib. 

4. 5ίφ ^err. dVV.vE: letzte mein 33efenntnip 
ah ... u. fu-^tbvucr ®. B.dW: ber (bcn ^. u. bie 
®üti) bcnja^ret ... il)n l. u. feine ®. (bctnafjrcn). 

5. dW: u. ιιηβ t>crijangcn, gefievelt u. un^ empoi 
nt. vE: öerfe^rt gel^anbeU u. ®öfeö gct^an. 



106 (9,6-14.) 
IX. 



Daniel. 

De septuaginta annis eacplicatio. 



Hat ano των κριμάτων σον, ^ και ονκ ftg• 
ηχουσαμ^ν των δούλων αου των τιροφητών^ 
ο? ίλάλονν iv τφ ονόματι σον προς τους /?«- 
σιλίΐς ημών καΐ άρχοντας ημών καΐ πατέ- 
ρας ημών και προς πάντα τον λαον της 
γης. "^ Σοι, κύριε, η δικαιοσύνη, καΐ ημϊν 
η αισχύνη τον προςώπον, ως η ημέρα αυτή, 
άνδρΐ Ιούδα καΐ τοις κατοικονσιν Ιερουσαλήμ 
και πανύ Ισραήλ, τοις έγγνς και τοις μακράν, 
iv πασί] τ\] γη ο ν διέσπειρας αυτούς έκει εν 
άθ^ετησει αυτών y η&έτησάν σε, κύριε. ^ ΣοΙ, 
κνριε, η δικαιοσύνη., και ημϊν η αισχύνη του 
προςωπου κα\ τοις βασιλεΰοιν ημών καί τοις 
ηρχονσιν ημών και τοις πατράσιν ημών, οι- 
τίνες ημάρτομίν σοι. ^ Τφ κνρίφ &εω ημών 
οι οίκτιρμοι καΐ οι Ίλασμοί. "Οτι άπεστημεν 
απο κυρίου, ^^ καΐ ουκ είςηκούσαμεν της 
φωνής κυρίου του &εον ημών, πορεύεσ&αι έν 
τοις νομοις αντον οις εδωκεν κατά πρόςωπον 
ημών έν χερσιν τών δούλων αύτοΰ τών προ- 
^}ητών * * ' καΐ πάς 'Ισραήλ παρέβησαν τον 
νόμον σον, και {^έκλιναν του μη ειςακοΰσαι 
της φωνής σου. ΚαΙ έπηλ&εν εφ' ημάς η 
κατάρα και ο όρκος 6 γεγραμμένος εν νόμφ 
Μωϋσέως δούλου του ϋεον, ότι ημάρτομεν 
αύτφ. ^"^ Κα\ εστησεν τους λόγους αυτού 
ους έλάλησεν εφ' ημάς και επί τους κριτάς 



' jv τ -: ν : - τ < : J ι•.• τ : • • 

τ xy : Λ"' -'■- ν τ J•• τ ; 

VT : » r τ : - τ -: < ; 1 ' ν ιτ τ >- 

uiwb η•τη ci»s d^dsdh Γώ2 

" τ : • τ : • - τ » : j•• : ι : τ : 

τ -; IT τ : _ Ι. : ιτ : j- Ι: - 

D^ben rtD2 ^:b "^iiw nn-^bs^^ » 

• τ - ν j τ< τ -: ' ιτ — : ιτ 

Ίώϊί ^D^nhv^bi ^D'^^iiöb ^D^sbüb 

r: ~: λ" _-; r •' ι•• τ t j- τ ί * 

V -: r τ •• ν: JT Γ Ίτ α τ 

iisrbtü Nbi : i2 ^Dnn^ ^s ninbonn -• 
vnhina r^bb ^D^nb^5 nin*^ bips 

^D^bs? Tinm T\tp3 ^^Ώχύ '^nbnb 

JT τ IT 



:ib ^3^ίDΠ ^3 c^hS^mnr πώΏ 

I VT τ r • •.••• π ν IV jv 

ημών, οϊ έκριναν ημάς έπαγαγειν εφ ii^ai,• ! ^^^^b^? "^^^"Ίώίί Ί^Ί2'^"Γί< Ώ'^'^Λ^^'Ι 
κα-λα μεγάλα, α ου νέγονεν ύηοκάτω παν- \ "^? ' = .* . " % " '. . ?"^' 
τος τον ονρανον κατά τα γενόμενα εν Ιε- *■ *7*τ • "^ '^τ^ . ^^.y". '"^ τ. . *7 •*- • 



^νρανον κατά τα γενομ 
ρονσαλημ. ^^ Καθώς γέγραηται εν νόμφ 
Μω'νση^ πάντα τα κακά ταϋτα ηλί^εν 
/(/ ημάς. Aal ούκ εδεη&ημεν του προς- 
ώπον κυρίου τον &εον ημών άποστρέψαι 
απο ιών αδικιών ημών καΐ του συνιέναι εν 
πάση άληΟεία σου. ** Kaj ίγρηγόρησεν κύ- 



6. EFX: η/.ύσαμίν, 

7. Β: τοΓς tvoiy.eaiv tv 'It^j. Α^Β: ά&ισΐα (EX: 
ϋΐΘ^α'ϋΐ). Β* at y.voit (AEf; FX: h σοι, /.v{)u). 

8. Β: Εν σοι, nvotf, έστΙν 'ημ(7)ν -h (ίικ EFX* Σοΐ 
χΐ'ίΛ η όΐλ, χαΐ, 

9. Β: Κνρίω τω Θίω ... * ά:ζό κνρία (AEFX-j•). 

10. ΑίΡΧ* (pr.) fV (A'-ißf). FX: νομίμου, 

11. Β: τ« μτ} ακβσαί. Α^: Μο)σίΐ (Μοή'σΗος Β, 
Α2: Μοίσεως, FX: Mowajl) δβλω (dsXa Α2Β). 



nΓ1ü::?r^5b ndws nbns nrn ^rbs? 

!τ : ν IV ^v -: |- • - τ - τ - -* 

_- : "τ <•.• -; |- *ιτ τ ! • 

τ jT V - JT Τ (Τ τ ν 

JT : j•• : •■• • • ι : /•• τ 

V : •- : •• —Γ" τ •• ν: 

τ τ IT - τ : Ι< : •- / ιν • -. r 

V. 12. 1 *ΐηηι 



C. Β: (jcrcbet fiaben JU ... dWaebcten. vErfpra« 
φοη. 

7. fic »erft. Β: ®ei tir^. ift bic ©crec^tigfeit, bei 
unö abev @φαηι teS Slngefidjicö. vE: (gc^amröt^e.i 
(IW: iDein ... c^creφίe^2αφe, imfei aber b. iöcfc^Ä* 
12. EFX: U^ivnv. A'-B rell. (pro «) ot«. A* : yi- ' iminc;. B.vE:n)ie Η απ bieicmTac)C itl, bei bcn^JÖian« 
Υ(;αμμένα (γίνόμινα A.'^B, X: γίγίνημίνα). ικνπ 3. ... ©iiiwo^ucrn 3. dW: ju biefet Seit, ber 

I ; Lv/ *^* ^ ^ ^ "''^ Icfiflfeiito.bannifieanbirirculoerte^anbclt^. dW: 

«iias). Ji.j?x ff». ücririeben um ibr. QSeraeijung ... |ιφ gegen biφ ver* 

ßangen. 



^anieh 



(9,6—14.) 107 



3fcacB u, feiner iJürjlen u« SSatet 3l6»et$uttö. ©er ^Ιηφ im ©efefe SHcfe. IX. 



6tcn nr(i> fftiajUn gemieden. *2ßir ge* 
^0Γφι?η πίφι tcinen jlnec^ten, uen φτο= 

|^:jpl)eten, i^ie in beinern S^iamen unfern 
[itbnigen, Sürjten, Tätern unb aÜem 
S3ol( im Sanbe ijrebigten. * Φη, «§err, 
biji gerecht, wir aber muffen unö fcl^ä* 
men, njie e§ benn je^t getjet benen i)on 
3uba unb benen üon Serufalem unb 
bem ganzen ^frael, fcetbeä benen bie 
na^e unb ferne flnb, in allen Äanben, 
ba^in bu ung verflogen ^afl um i^rer 
SJiiffct^at njiöen, bie fie an bir began* 

8 gen i>aben. * 3a, Ǥerr, wir, unfere ^5= 
nige, unfere f^ürjlen unb unfere :^äter 
muffen ung fφΛmen, bag wir ηηδ an 

9 bir oerfünbigt i)abenj *teinai)er, ^err, 
unfer ®ott, iji bie iöarm^erjigfett unb 
Vergebung, ^mw mv finb abtrünnig 

10 geworben, *unb ge^orφten niφt ber 
Stimme beö »i&errn, unfern ©otteö, ba§ 
wir gewanbeit Ratten in feinem ©efe^, 
weIφeö er unä borlegte burd) feine 

llΛneφte, bie ^ro^^eten; *fonbern baS 
ganje Sfrael übertrat bein ®efe^ unb 
Wiφen ab, bog fle beiner ^Stimme ηΐφί 
ge^orφten. ^a^^er trifft unö αηφ ber 
§1ηφ unb @φwur, ber gefφrieben ftet)t 
im ®efe§ 3)iofe, beg ^ueφteg ©otteö, 

12ba§ wir an i^m gcfimbigct^aben. *Unb 
er ^at feine Söorte ge()alten, bie er ge* 
rebet ^at wiber unö unb unfere JJli^ter, 
bie unö riφten fotlten, baf er folφeβ 
groge Unglücf ütcr unö ^at ge^en laf* 
fen, ba§ bc8gleiφen unter allem «^immel 
niφt gefφeί?en iji, wie über 3erufatem 

13gefφeί|en ifl. * ®ίeiφwie eä gefφrieben 
jie^t im ®efe§ Ü)?ofe, fo iji aOeö bieg 
groge Unglücf über unö gegangen. Θο 
beteten wir αηφ niφt \)or bem «§errn, 
unferm ®ott, bag wir unö bon ben 
8ünben befe^reten unb beine 2öat;rs 

14^eit öernäi^men. *3)arum ijl ber »^err 

7. A.A; allen Sanbern. 



8. B:beiuneifible... Co.?). dW:un« jicmet tie 
©οίφάιηιιη^. 

9. Β: «Bei bem ... ifl bie gvofeSS. u. b. gr. 33. ob 
toirgleii^ »on iljm ... 

10. B:einl^evgegangen Waren. ..burt^ten^ienjifeii 
ner... vE: 33clcl)rungcn, tk er une gei^cben t. (.Φίι ncr. 

11. weil mir. B: 9llfo ifi auf unö ^erabnetioff n. 
dW.vE: Unb fo (^arum) ergo§ Γιφ über un«. A; er« 



Ztich. 1,4.7, 
7s.Jer.7,'-i5•* 



Tlir.1,18. 
ΚΐΓ.ΰ,Ηβ.ΝοΙι 
9,3:i.Tob.3..i. 
Bar.l,t5.Lc. 

18, i 3. 



Neh.f»,34.E». 
43,27.Jer.3, 



!'s. 130,4. 
Ύht,■Λ,^■i. 



vRg.V2,l3«s 



Thr.M^Ü, 



Jer.l,r^.44, 
«7. 



tuis ac judiciis. * Non obedivimus 6 
servis luis prophetis, qiii loculi sunt 
in nomine tuo regibus noslris, prin- 
cipibus noslris. palribus nostris, 
omnique populo terrae. * Tibi, Do- 7 
mine, juslilia, nobis aulem confusio 
faciei, sirut est liodie viro Juda et 
habitatoiibiis Jerusalem et omni 
Israel, bis qui prope sunt et bis 
qui procul, in universis terris, ad 
quas ejecisli eos propter iniquitales 
eorum, in quibus peecaverunt in te. 

* Doniine, nobis confusio faciei, re- 8 
gibus nostris, principibus noslris et 
palribus noslris, qui peecaverunt; 

* tibi aulem, Domino Deo nostro, 9 
misericordia et propiliatio. Quia re- 
cessinius a le, * et non audivimus 10 
voccm Domini Dei noslri, ul ambu• 
laremus in lege ejus, quam posuii 
nobis per servos suos prophelas; 
;*et omnis Israel praevaricati sunt 11 
legem luam, et declinaverunt ne au• 
dirent vocem luam. Et slillavil super 
nos malediclio el deleslatio, quae 
scripta est in libro Moysi servi Dei, 
quia peccavimus ei. * Et slaluill2 
sermones suos, quos ioculus est 
super nos et super principes noslros 
qui judicaverunl nos, ut superindu• 
ceret in nos niagnum malum, quäle 
numquam fuit sub omni coelo, se• 
cundum quod factum est in Jerusa- 
lem. * Sicut scriptum est in lege 13 
Moysi, omne malum boc venit super 
nos. Et non rogavimus faciem luam, 
Domine Dens nosler, ut reverleremur 

ab iniquilalibus noslris et cogilare- 
mus verilatem luam. *Et vigilaviiDo- 14 



12. B: bat fein Söortbfftatiqt. dWrerfüKcte. vE: 
fübrte nii«. B: gerietet baben. dW.vE: ric^tet^n. 
Ar^ürfien bie unfere 91. n^aren. B:ein C{X, U. b. fom- 
men l. dVV.vE: inbcm er c\x. U. über unö brαφte. 

13. B: l^aben wir a. n. ba« ?1η9β|!φί reo ... ange» 
fleiict ... auf b. ffi. gemerfi l^itten. vE: geachtet. A: 
Ht>aa}t 



108 (9,15-21.) 
IX. 



Daniel. 



ne sepiuaginta annis escplicatio. 



ριος 6 ϋεος ημών im. τ//ί• κακίαν και ίτζη- 
γαγεν αυτά icp ι]μας' ort δίκαιος 6 θβος 
ημών έπι παααν τψ• ποίηβιν αυτού ην εποίη- 
σαν, καΐ ουκ είςηκονσαμ^ΐ' της (ρωνής αυ- 
τόν. ^^ Και VV'V, κύρΐδ ο Ό sog ημών, ος 
εξήγαγες τον λαόν οον ίκ γης Αιγύπτου 
εν χειρι κραταΐί^ καΐ ίτιοίηαας σεαντώ όνομα 
ως ή ημέρα αντη' ημάρτομεν, ηνομηαα- 
μεν. ^^Κνριε, ίν πάση ελεημοσύνη σον, 
άποστραφητω δη 6 θ-υμός σον καΐ η οργή 
σου απο της πόλεως σον 'Ιερουσαλήμ, ορούς 
άγιου σον οτι ημάρτομεν., καΐ εν ταΐς αδι- 
κίαις ημών κάί των πάτερων ημών Ίερον- 
σαλημ και ο λαός σον εις όνειδισμόν έγενετο 
εν πάσιν τοις περικνκλφ ημών. *^ Και ννν, 
κύριε ό ϋεός ημών, είςάκουσον της προςενχης 
τον δούλου σον καΐ των δεησίων ανζον , κιχΐ 
επίφανον το πρόςωπόν σον ^πΐ το άγιασμα 
σον το ερημον, εινεκεν σου, χνριε. *^ Κλϊνον, 
ό &εός μον, το ονς σου καΐ άκουσον, καϊ 
άνοιξον τους όφϋαλμονς σον και ί'δε τον 
άφανιομόν ημών καΙ της πόλεως σον Ιερου- 
σαλήμ, εφ ης έπικέκληται το ονομά σον έπ 
ανζης ' οτι ουκ έπϊ ταΐς δικαιοσυναις ημών 
ημείς ριπτονμεν τον οίκτιρμον ημών ενώπιον 
σον, άλΧ επϊ τους οίκτιρμονς σον τονς πολ- 
λούς, κνριε. ^^ Κνρι,ε, αν^ουσον κνριε, Ιλα- 
σϋητι• κνριε, πρόσχες' κνριε, ποίησον καΐ 
μη χρονίσης ένεκεν σου, κνριε ό ϋ-εός μον , 
ότι το όνομα σου επικέκληται επι την πόλιν 
σου καϊ επι τον λαόν σου. 

"^^ ΚαΙ ετι μον λαλονντος καΐ προςενχομένον, 
και είαγορενοντός μου τας αμαρτίας μου •Λαι 
τας αμαρτίας τον λαον μου Ισραήλ, και ρι~ 
πζοΰντος τον ελεον μον Ιναντίον του \}εον μου 
περί τοϋ όρους τον άγίον τον &εον μου, ^^καϊ 
ετι μου λαλονντος και προςευχομενου έν τη 
προς^νχη, ίδον άνηρ Γαβριήλ, όν i'dor Ιν τη 
όράσει ίν τη άρχη, πετόμενος και ηχρατό μον 



14. Β* ό θ•ίός• ημ. έπΙ τ. κακ. (AEFXf). Χ: επηγ, \ 
αντην. A.^B-[{n.oU.),ivi>toq{kiE*). 15.ΕΡΧ|(ίη| 

ί.) ηόι/.ησαμίν. 16. Β: ίν πάσιν ελιημυσυνη σ« (tV 
naüt] έλίη/ιοσύν^ι σν Α#Χ; Ε: h πάστ] η ίλίημο- 
ff,;V;; ff«~sic!). 'AiFX*(alt.)xai(A2ßt). 17s. Β: Ι 
ννν ηςά-λασον , κύρ. 6 &. ημών, της πρ. ... tvf/.iv. 1 
Β'•^: έν. σ«, kvqu, κλϊνον, 6 ... 18. Β* (alt.) και et 
ΐ>-ρασ. et ημίΐς. 19. Β: ΕΙςά^ασαν, /.v^/W ΊλάσΟ^ητι, 
xj'of f • nqöayic, κιίρΐί ' {* κνρΐί, ποΙησον καΐ [ποίη- 
σον καΙ ή; .4EFX]) μη χρονίσ. (Α-: προσχίς και 
πηίησον' [καί] μη χρ.) ... * (quint.) κνρΐί. 20. Β: 
tn. fc'/H« λαλ. ... * (alt.) μιι. A^Bf (ρ. ivavT.) τΰ κιιρίβ 

(EFXt κνρίΰ sine τβ). Β* (alt.) τ« &tü μα (AEFXf). 



•• •••: JT : J_ • - I• Λ-• τ τ κ:• • :- 

: ^- τ j : TT jv -: τ -: /- τ '^ - 

JT : • - : • 1 ν*••• •• ι : - VT 

η•τη Gi^^s αώ Tib-irjjrn nhm 

'•.•'.•• τ : ι "'• • IT τ vT τ 

übüD-n'^ ri^^ro τϊη^)πι ηδί<ί ^ο-ηώ^ 

•KT 7 ^ : Ι Ι : • [•• ' : jt -:|- / : - <τ τ ιτ 

Ί^ζm rb^:nn"b5^i ^i^inr nbspi-b^ 

j•• τ : τ ■ . |- ν : ; : : - <- • : _ ν 

pns Ί^^ρ ^Ώύη T^^-Tpp-b? η^?.^ 

'j- : τ -: : / : : τ *- ν: •• - 

^:^hi?ii^"b3? ^ib • "^3 n^br η^ώ ^ip^ 

τ τ : <τ -: ι• - ιτ ' yv -J |- - 

1-•— :)- τ r »: - ντ -• τ τ : jt — : 

τ]ρώ-^ξ ^hbijt j]??^b -iHNin-pis: 
ι T5"^?-b:^i jjl^f'b? vsnj?? 

h^in/pN bb^nri^ n?TO \:ws:_ toi = 
-ΊΠ Ρ3? ^^bl^^ nin-• ^Dsb "^nDriP 

ι- - •.••■ JT : •• ; • • τ • : 

nbsn3 Ί2ΐ)3 ^DiS niri t snbx xnip 21 

AT • : - f - : r -: .? r (τ ••: ■.•>/ 

ν ; - •• -j• 1 τ • 'JT : Τ • : - 

V. 17. hi<. ί<":η 
ν. 18. 'ρ nps 

iL• unbtoir... dW: rtjar iL^c^ioi^a bebacf)t auf t)ai 
U. u. brad)ie ... vE: ηαφίί. dW: αί( [einem Si)un, 
»αδ er ιμίίιαη, ahtv ... 

1 5. dVV: t]emadjt ju bicfer Seit, uur i;. gef., gcfre« 
\>dt. vE: hU auf Dicfcn %α^. 

IG. vE: ιιαφ reiner gaujen ®er. dW: geniag f 
iV:o|5en®üte. B.dW.Auji... juv(Sd)ni. (gctvovren) 

21. B: έ'τ* eV» λαλ. (* κ. 7Τζ>ο^>ί';^Ό/<.) fr r^ 7r(j 
A-^Bf (a. i(Ja) καΐ. EX: ό άνηρ. 



^anicU 



(9, 15-21.) 109 



©et ©ereilte u* bic ©ottlofen, i^üröttie für Serufalcm u« fein ^eiltgt^um» IX. 



15 



16 



17 



18 



19 



20 



21 



αηφ wadn gctrefen mit bicfem Ungiü(f, 
unb ^at eS über unö gc^en iaffen, benn 
Der «§crr, uufer ®oit, ift gereφt in ailen 
feinen Serien, bie er ti)ut', benn nnr ge* 
ijorc^ten feiner «Stimme ηΐφί. *Unb nun, 
«§err, unfer @ott, ber bu bein 33olf auö 
(S9V)V)tenianb geführt :^afi mit ftarfer 
t^anb, unb i)afl bir einen ^^amen ge- 
ηιαφί, tt?ie er je^t ift: trir ^aben ja ge* 
fünbiget unb ffnb leiber gottioS gen?efen. 
* %φ ^txx, um aller beiner ®ereφtig* 
feit nnÖen, \renbc ab beinen 3orn unb 
@rimm i)on beiner (Stabt Serufaiem unb 
beinem ^eiligen ^erge! ^enn um unfe* 
rer (Sünbe unQen unb um unferer S3äter 
SJ^iffei^at tt?iilen trägt Serufoiem unb 
bein 33oif Θφηιαφ bei atlen, bie um 
un^ i)a finb. * Unb nun, unfer @ott, 
t?5re baS ©ebet beineö ,^neφteä unb 
fein ^Ui)in, unb fie^e gnäbigUφ an bein 
«§eiligti)um, baö toerftbret ijl, um beg 
^errn untien. *9ieige beine D^ren, 
mein ®ott, unb i)öre! ti)ue beine ^2lugen 
auf unb fte^e, n.>ie n.nr toerfli3ret finb, 
unb bie ©tabt, bie ηαφ beinem DIamen 
genannt ijl! benn n?ir liegen "ocx bir 
mit unferm ®^hct, ηίφΐ auf unfere ©e- 
reφtigfeit, fenbern auf beine gro^e ^arm- 
i)er^tgfeit. * 5ίφ ^err, tjöre! αφ «^err, 
fei gnäbig! αφ ^crr, merfe auf unb 
t^ue eö, unb üerjie^e ni^t, um bein 
feibft ivitten, mein ©ctti benn beine 
^tabt unb bein 35Dlf ift ηαφ beinem 
Flamen genannt. 

%U ιφ ηοφ fo rebete unb betete, unb 
meine unb meinen 03οΙ?β Sfrael ©ünbe 
befannte, unb lag mit meinem @ebet üor 
bem «§errn, meinem ®cii, um ben i)ei* 
ligen 33erg meineö ©otteß, * eben ba 
ΐφ fo rebete in meinem @ebet, flog bai)er 
ber ϊΟίαηη ®abrtel, ben ίφ \)or^in ge* 
fe^en ijatte im ®efίφt, unb rüljrete ηπφ 



v.7pp. 



minus super maliliam et addu- 
xit eani super nos; juslus Dominus 
Deus nosler in omnibus operibus 
suis quae fecit, non enim audivjnius 
vocem ejus. *El nunc, Domine 15 
Ex.6,e.i.i,4i.Deus noster, qui eduxisli populum 
Bar.2,11. ^^^^jj j^ ^^^^^ Acgypli Ιπ manu 

forli, et fecisli tibi nomen secundum 
y.5pp. diem banc: peccavirnus, iniquilalem 
E„.9,t5.E,.fiicinius. * Domine, in omnem jusli- 16 
'**''**• tiam luam avertalur, obsecro, ira lua, 
et furor tuus a civilate tua Jerusalem 
ti,45?ps.74,et nionle sanclo luo! Propler pec- 
*■ cata enim noslra el iniquilales pa• 
trum noslrorum Jerusalem et popu- 
ius luus in opprobrium sunt Omni- 
bus per circuilum noslrum. * Nunc 17 
ergo exaudi, Deus nosler, oralioncm 
i's 80,4.31, servi lui et preces ejus, el oslende 
^"' faciem tuam super sanctuarium luum, 
|ps. 110,1. quod deserlum est, propler lemel- 
sir.01,14. ipgyjy,^ *Inclina, Deus mens, aurem 18 
luam et audi! aperi oculos luos et 
vide desolalionem nostram et elvi- 
^^^-'^■'''■^^' talem, super quam invocalum est 
E,„ ,.^,58 nomen luum! neque enim in juslifi- 
^ raiionibus noslris proslernimus pre- 
ces ante faciem luam, sed in misera- 
tionibus tuis mullis. * Exaudi, Do- 19 
mine! placare. Domine! atlende et 
fac, ne morcris propler lemelipsum, 
Deus mens! quia nomen luum invo- 
calum est super civilatem tuam et 
super populum luum. 

Cumque adhuc loquerer el orarem, 20 
el confiierer peccala mea et peccala 
populi mei Israel, et prosternerem 
preces meas in conspertu Dei mei, 
pro monte sanclo Dei mei, *adbuc21 
nie loquenle in oralione, ecce vir 
Gabriel, quem videram in visione a 
f», 0.1(5.18. P'^'^^'ip'O 5 cito volans tetigit me in 



.(er. (4,9. 



v.ie. 



8,J6. 



18.19.Ü.L: gcnennet. 19. U.L: »erjeucii. 16. S: et a monte. 

E: jum (S^ott. dW: alt unfern Umcjebungen. vE: unfre jief)entii(^e Sitte ». bein Sl. 

allen um nne^ lieg' nbni ©ec^enben! ' 19. B.vE: «ergib. dW: üer^ci^e. 

17. lan Iciicbtcn fccin 'iingcftcbt über ... dW: 20. (iBie33. 18). dW.vE.Arfür ben ... B-.XotC^m 
ftrafiien! vE.A: um bcincr ielbft irillen! beg ... 

18. bein Cbr. B.dW.vE.A: unfere Sicvtvüflung 21. ß: fam ... im ^^Uegcn ba^crgefloflen. dW: in 
{=ungcn). B:f^iiticn n. um u.®.iυίί(en unfer Sieben fci^nclleni Saufe ju mir ^etan! vE:... aufmic^ju. A: 
au{< öov beinem Slngcji^t. dW; ... legen n?ir u. ^t. eiienb« (^efloyicn. B: αηίάηοΗφ gcfel;cn. vE: im Sin* 
vor bir nieber. vE: n. auf unfer ißerbienj^ ^in l. to, fange. dW: im vorigen ®. 



110 (9,22-27.) 



Daniel. 



IX. 



JDe septuaginta annis eacpUcatio» 



cogtt ωραν &νσίας sanf ρίνης. ^"^ΚαΙ αννετιαέν 
ßSj και έλάληηεν μ8τ Ιμον και elnsv /ία- 
vttjXy νυν ΐξήλ&ον ανμβφάσαι σε αννεσιν. 
^^Έν άρχ^ της δεήσεώς σον εξηλ&εν λό- 
γος y aal εγώ ηλ&ον τον άναγγεΐλαί σοι' οτι 
άνηρ έπι&νμιών σν ε1. Και ^ννοηϋ^ητι iv τφ 
ρηματι xrtt σννες εν τ}ΐ οητασί(ζ. ^^ Εβδο- 
μήχοντα εβδομάδες σννετμιί]{^ησαν tn) τον 
Χαόν σον Ισραήλ κ«ί έπι την πόλιν την 
αγίαν σον, τον σνντελεσαι αμαρτίαν κ«ί τοϋ 
σφραγίσαι αμαρτίας και άηαλειψαι τάς ανο- 
μίας και τον έ<ξιλάσασΟαι αδικίας , κ«) τον 
άγαγεΐν δικαιοσνιην αιωΐΊον, κάϊ τον σηρα- 
γίσαι ορασιν >ia} προφητην, και τον χρΐσαι 
άγων άγιων. '^^ Και γνώσ-η καΐ σννήσεις άπο 
έ^όδον λόγον τον άποκρι&ψαι και τον οίκο- 
δομησαι Ιερονσαλημ εως χριστον ήγονμί'νον 
Εβδομάδες επτά και εβδομάδες εξηκονταδνο' 
κα\ επίοτρεχρει καΐ οίκοδομη&ησεται πλατεία 
και περίτειχος^ και έκκενοο&ήσονται οι καιροί. 
^^ Και μετά. τάς εβδομάδας τίις εξηκονταδνο 
ε^ολε\}ρεν&ησεται χρίσμα^ και κρίμα ονκ εστίν 
εν αντώ. Και την πόλιν και το άγων δια- 
φΟερεΐ σνν τφ ηγονμε^φ τφ έρχομενφ, και 
έκκοπησονται εν κατακλνσμφ ' καΐ εως τελονς 
πολεμον ανιτετμημενον τά^ει άφανισμοις. 
^^ Κα\ δυναμώσει διαίϊί-κην πολλοίς εβδομάς 
μία' καΐ εν τφ ημίσει της εβδομάδος κατα- 
παναει ϋ-νσιαστηριον κω &νσίαν, και εως 
πτερυγίου άπο ά^ιανισμου καΐ εως συντέλειας 
κ«/ σπονδής τάξει έπι άφανισμον y και δννα" 
μωβει διαΰηκην πολλοίς §βδομάς μία, καΐ 
εν τφ ημίσει της εβδομάδος αρΟήσεταί μον 
Ουσία κα} σπονδή, κα\ Ιπ) το ίερον βδι-'λνγμα 
τώί ερημώσεων εσται, καΐ εως ύνντελείας και- 
ρόν σνντί'λεια δοί^ηαεται επι τ/)» ερ-ημωσιν. 



22s. EX* σύνΐσιν. B^: avvtaiv έν ciQ/fi της ό^ησ. 
σβ'έξηλθ.... Αΐ•σ»(Α2Β|). Ε¥Χ:6 λογ. Β:ησν. 

24. B*7(T(j.el(alt.)aö ... : συντΐλί-αθηναι. Xfiä. 
r» avvr.) έως τ« ηαλαιω&ηναι το πα(}άητο)μα καΐ 
[τβ σνντίλίσϋηνοίί ulBJ. Af (etiam ρ. pr. aqQuy.) 
ορασιν (Β* y A^ uncis incl.). Β: άτταλ. mv aoixlac 
(... άνομ. AEFX). 

25. Χ: λόγων. F (pro καί ίπιστ. y.ai) ηάλιν. Β: 
ηλατ. κ. rilyo-i. 

20. Β: thiloSiJ. Χ: χ(λ «κ tarai. EFX: (* καί)την 
Se πόλ. Β* (penull.) κ««. FXf (\). ΐκχοττ.) ώς. Α*: 
σννητίτμημίνΗ {σνντ^τμ. Α-Β). Χ* τάξίΐ. 

27. ΕΧ (pro tv τω ήμίσ.) ημιον Β* y.( ταηανσ.- 
τηίζ ίβ()ομά(ίϊος (AEXf parum diverse). FX* μα. 

Α*: τον ifQnv (το ίίρ. Α-^Β). Χ: βό. της έρημο)σιθ)ς. 
Β* 'εσται ( AEFXf) Α2 Bf (a. σνντίλ.)της(Χ^ EFX*). 
Aj (in (,γ'Ορασις »'. 



^3si Ίίη ss^ η^3!]:ηη ηΒπΓ223 

•-:,- TT jT τ / ν -: |- - • : • 

' • τ AT ». -: r * - ; • JT 

• : • • •. IT p.• : - - U•• τ ? τ τ - 

iBDb^ hiiitsn annb^ 3?ώδη sbsb 

j•• - : τ - <•• τ : ~ ... - •. - : 

bnnb'1 a^tibi? p^s s-nnb^i 113? 

: - : A• τ ! I vjv ^*. "^ • ' 'J' 

ι• τ IT vi/ - ν : • : • τ ί ' j τ 

• τ : TT JT '•••:-: - •• : 

• τ - _• τ - • - τ ι : < : • : 
• " : J' • • : IT : AT : • ν •. ιτ 

pi2:ni rnni ninn hnonDi ivair 

»v: ? t: j: t::•: t 

• • • •. IT - <•• -; r • r • IT 

n'^rn'i ib r^^'^ π-^ώΏ nns*^ n^hx^-i 

TT ^ ! j•• : - 1,• τ /•• τ • • - : 

i^pn έίΞΠ TAD α>' Γ-^πώ•^' tiipm 
:?^ηώ s^iinb ms •n'^s^ni inin^oiü27 

- j τ ί• - IT •'• : (■ : • : ... ι 

♦♦D^itD-b::? ττηιπ nsinDi hb::"n2?i 

V. 24. 'p c^nb•^ 

22. δ•ίφ ju bev, u. »«rfiänbiaitt. B: in t)cm 33ers 
fianb §u unten id}ten. dW: beiei)ieie ... bir bae Sßcr: 
fianMw§ ju crflaven. vE; 9iuffc^iu|j ;u i^cben. A.• 
SSlufflärung! 

23. B: 3m ?infaiu^ bcincö ^Ιφηί π• t'i''^ 3Bod 
auö. dW.vE: (erging) bev 5luefi.>vu(^. dWrbijtnKri^ 
gef>aiten. B. fel^r aiuienc^m. vE: nn Liebling [©eis 
teoj. A: ein SWann bce SBeviangenö. B: ni. benn auf 
bai Sovt, u. betvαφ(e b. ®. d W: ben 5ίιι^[ρΓηφ u. 
gib 2(φί auf... vE: Vernimm aifo ... mcvFe ... A: 
gib9l. auf b. SBort, u. faffe... 

24. f)rrjugebrod)t ... oerfiegelt u. ba§ ... dW: 
(Si.bjfg (Siebenbe. B: ber Ucberrretung ju trc'^rcn u. 
ben Sünbcn ein (Enbe ,^u ιηαφιη. dW: bi? ter (frevel 
voUbrαφt u. ba« SWaag bev @. »oil u. bfe ©φηίί !:iei 
fiHjnei u. ein .t». ^cii l^evbeigcfüiirt, u. ©cftit u. 
$iop!^ei erfüilet ... vE: Ιηβ iuv33ciienMingt»er ©um 
benfivafc ... u.ber ^^vü^bc^^ci^ung. A:ftnb'gcfiiv^t... 
baniii :ie XUb. vertilgt ... bie Ungtreφtίgfeit auege« 
löfφt... 

25. B: SWiffiam. dW: einen gefalbten dürften. 



^anicU 



(9,22-27.) 111 



©airield S3eri$t ©ie 70 SEBc^eit• ©SrifluS bet iJ^itrit. ©er ©rduel ber fBettoüftunö. IX• 



22 an um bte 3ftt beS ^bcnbo^ferS. * Unb 
er bertφίcte mir, unb rebetc mit mir unb 
ίΡΓαφ: ΦαπίίΙ, je^t bin Ιφ ausgegangen, 

23 bir ^u beriφten. * ^enn ba bu an» 
fing^ ju beten, ging biefer QSefeftl au8, 
unt» ίφ fomme barum, bag ϊφ bird an* 
jeigc; benn bu btfi lieb unb n.>ertt. <Bo 
merfe nun barauf, bag bu baö ®eflφt 

24 i^erfle^cfl. *@iebenjig ϊΒοφβη finb be* 
ftimmt über bein ^l^olf unD über beine 
^eilige Stabt, fo rntrb ijem Uebertrcten 
gen^e^ret unb bie Sünbe jugeflegelt unb 
bieÜ)Ziffetbat tierfö()net, unb bie etrige®e« 
reφtigfeiι gebrαφt, unb bie ®ejlφte unb 
2Beiffagung ^igeftegelt, unb ber Olöer» 

25 i^eiligfle gefalbt tt?erben. * «So iriffc nun 
unb merfe: 3ßon ber ^tit an, fo ausge- 
bet ber ^efe^l, ba§ 3erufalem foU wk^ 



,«",8,^9; len^ix^re sacrificii vesperlini. *El22 
Dan.io,u. jQcuij jYjg^ Qi locutus cst niilil dixil- 

que: Daniel, nunc egressus sum, ul 

to,i2.Tob. docerem te el inlelligeres. *Ab ex- 23 

•2,••<ί ordio precum luarum egressus est 

sermo, ego aulem veni, ul indicarem 

tibi, quia vir desideriorum es. Tu 

*"•Λ",ν5!"*' ergo animadverle sermonem, et in- 

leliige visionem! *Sepl»jaginla hebdo• 24 

uiades abbreviatae sunt super popu- 

T.is.Neh.ii,^"™ luum et super urbeni sanclam 

*• tuam, ul consummelur praevaricalio 

Mich.r,i8.. gj^ finem accipiat peccalum el delea• 

εΪγΪιΪ' tnr iniquilas, el adducatur juslilia 

j^h%%X sempiterna, el implcalur visio el pro- 

Lc!M5!Mr'.iiphetia, el ungalur sanclus Siinclo 

Esr.6,(4.Es 



rum. *Scito ergo el animadverle: Ab 25 



*4,2e..8. exilu sermonis, ut ilerum aedifireUir 
i's.2,.'.6. Jerusalem, usque ad Chrisium ducem 



berum gebauet n^erben, big auf ßi^riftum, 

ben (dürften, flnb fleben ίίδoφen unb | i•'"'*•*'** hebdomades seplem et hebdomades 



jtv>ei unb feφJig 2Boφen: fo nierben bie 
®affen unb 2)iauern n?ieber gebauet tt»er* 

26 ben, tt?ietro^l in fümmerίiφer 3fit• *Vlnb 
ηαφ ben jwei unb feφJig Οΰοφβη n?irb 
ß^vijluö ausgerottet njerben, unb ηΐφίδ 
me^r fein. Unö ein QSolf beS i^ürjlen 
wirb fommen, unb bie (Stabt unb baS 
«i^eiligt^um üerfl5ren, ba§ eö ein ^nbe 
nehmen tvirb tt?te burφ eine f^lut^; unb 
h[& jum ^nbe beS Streits unrb eS n^üjie 

27 bleiben. * (Sr n^irb aber toieien ben '-Bunt) 
ftärfen eine $Boφe lang; unb mitten in 
ber 3[ßoφe wirb baS £))3fer unb (SpfiS* 
o))fer aufhören; unb h^i ben i^lügeln 
werben jlet^en ©räuel ber SSerwüftung, 
unb ifl befφloffen, bag bis anS (Snbe 
über bie 23ern>üjiung triefen wirb. 



22. ü.L: beriφtete ηιίφ ... 1)ίφ ju berid^ten. 
25. A.Ä: wo ausgebet. 

vE: ju bem ®ef., bem §. B.dW: «Strafen unb ©ro* 
ben. vE: [iStabti] @r. B: angftli(i;cn Seiten. dW. 
vE: bebranflten. 

20. wivb i!3ctrf)ecrun9 u. SSertoüftunt) fein. B: ber 
imeffiag. dVV:ein@cfalbici•? vE:ber®cfalbte. vE. 
A:qctöblet. dW:njevigevap,ol^ne8llettung? vE:abcv 
ηίά)ί \mi]tn feiner fclbf^? U: u. Sf^icmanb bef)alten? 
B: ... \mxt> ein ΐβ. c:nc« anfcmmenben ^. »erberb n. 
d\V: bag ^B. ieg fcmmenben. vE: eine« %. ber fem- 
men njirb. B.vE: fein (B. κίπ tt». mit einer lieber: 
f in^emmung. dW: beffen d. fommen vo. njie Ucb. 
B: ... ilriegg finb b. ^,rtt)üftunt]en genau beüimmt. 
vE: werDen bie bcfc^lolfenen 'i). MueVn. flW: bocb b. 
^. (S. itrieg, (Strafgericht, ü8crtt). 



sexaginia duae erunl; el rursum 
aediiieabilur plalea el muri in angu- 
Neh.ve. g^jg lemporum. * El posl hebdoma- 26 

pi..v2.Ea.53.des sexaginU duas occidetur Chrislus, 
el non eril ejus populus qui eum ne- 

Mt.2«,7.24,2.gj^yj,yg est. Et (nviialem el sanclua• 

riura dissipabil populus cum duce 
venluro, el finis ejus vaslilas; el 
posl finem belli statuta desolalio. 
* Confirmabil aulem pactum multis 27 
hebdomada una; el in dimidio hebdo• 
madis deficiet hoslia et saerificium, 
11,31 i!i,ii. et erit in lemplo abominalio desola• 
lionis, el usque ad consummationem 



Jll.lO. 



Act.S,'iba. 



Mt.24,15. 



el finem perseverabil desolalio. 



23. ΑΙ.: Tu aulem. 

24. ΑΙ.: propheles. 



27. Witt bf§ jur ga'itjItcöeti'BertiiflUtte ...triefen. 

B: b.n 33. !afi"en um Vieler njiilen bie Dbcrban? bc^ 
ijaiten? dW; fefi fdjUegt er einen 53. mit Φ. vE. 
@ine Üö. tt>. für Φ. ten f8. befiätigen? B: njtrb er ... 
ab!d)aifen. dW: toäbrcnb ber ^alfte be« ©iebenb« 
fteift er ... ein. vE: bie ^>. ber 5Ö. tvivb bem ... ein 
önfce inad^en? B; über beti abfc^euiic^en ?^Iügei tc. 
ein ^envüfier fom-.iten? dVV.vE: auf ber Sinne [bee 
2:em^efx^] \v. ber @r. be^ 33. lieben (fein)? B: bie ju 
be η vßcna» beftimmtcn ®arauo n?. eS über bie 93e< 
^üijten tr. dW; bi« ba§ 33erti(öunfl n. <Stiafqerid)t 
|ϊφ ergießet aufben33ern)üfier? vE:u.biebeici)(cffene 
5ß. wirb fiel) für immei auf ben »enoüfleten Ort er* 
gießen? 



112 (10,1—10.) 

χ. 



Visio viri fufura uliimi regni uunciantis. 



jl^, E/v 8t8i τρίτφ Κνρον βασιλέως ΓΙεραών 
λόγος άπεχαλνφ&η τφ /Ιανιηλ, ου το όνομα 
ίπεχλη&η Βαλτάσαρ' και άλη&ινος 6 λόγος 
χαΐ δνναμις μξγάλη. ΚαΙ σνησις έδό&η αντφ 
iv τη οπτασίϋ^, 

'^Έν ταΐς ημεραις έκείναις έγώ /Δανιήλ η μην 
ηαν&ών τρεις εβδομάδας ημερών. ^ Άρτον 
επιθυμιών ονπ εφαγον, χαΐ κρέας κα\ οίνος 
ουκ είςηλ&εν εις το στόμα μου., και άλειμμα 
ουκ ηλειψάμην, εως πληρώσεως τριών εβδο- 
μάδων ημερών. * Έν ημέρα εικοστή και τε- 
τάρτη τον μηνός τον πρώτον και έγώ ημην 
έχόμενα τον ποταμού τον μεγάλον, αντός 
εστίν Τίγρις Ένδεκέλ. ^ Και ηρα τονς ό^ρϋαλ- 
μονς μον και ί'δον, καϊ ίδον άνηρ εις ένδεδν- 
μένος βαδδίν, και η όσφνς αυτού περιεζω- 
σμένη εν χρνσίφ Ω(ράζ^ ^ καΐ το σώμα αντον 
ωςεί ϋαρσεΐς., κα) το πρόςωπον αντον ως 
ορασις αστραπής, κα) οι όφΰ-αλμοί αυτού ως 
λαμπάδες πνρός, καΐ οι βραχίονες αντον και 



• :l' 



ΟΊδ 11012 usniDtD ώϋώ ηιύ3. Χ, 

- τ 'ν J•.• ν : _ ■« J- : • 

\. ^ : J7': • ν -! •• • ιτ : jt : • τ τ 

τ JT τ : τ τ - *•• •"■w Λ" - : : •• 

,,. . ^ τ ,. τ τ - ν Τ ■ 



IT ^• -: Α" τ 

Γ τ ν.• •. IT }τ 



' •.»- τ ^T τ • : - 7 J \ -'■ 

: - • : Λτ 1 » j : ν.• ••• )τ 

r i V .) : ί• τ ν •- IT " J : 

• -r τ • ~:|- ' Α • IT V j - v^T τ : - : 

:bp^n ^^^ϊΐ b™n nnan n^-b::? 

»•.• IT ' J Λ ^ ~ "JT τ - s" 

'χή^Η nDHi ί^η^ίΐ "^y^J-rw^ ίίώνχι π 

j. f.. . . •.• .. τ - •• ••• <T ••• IT 

v: •, ~; JT : τ Α• - J τ σ ••• 

TT • : - : j 7 • : ιτ •••;•.•: 

bbp ηώπ: r^s n^^hbi^^uii νηίρητϊΐ 

AT »τ ν j : Ι <•• : τ : : - τ ι : 

^is^ '^η^ί^-ιΐ ι linn bips rinn bipi ^ 

• -.• • • r : ' IT f I : VT τ : I ^ : 



τά σκέλη ώς όρασις χαλκον στίλβοντος ^ καΙ 

ή cpωvη των λόγων αντον ώς (ρωνη όχλου. \ q^^^j^j-j^ ' Πζ^Τ/^ηΤί«^ ^^b b^?*'3^ 

"^ Και ιδον έγώ /ίανιηλ μόνος την όπτασίαν' \ 

και οι άνδρες οι μετ εμού ονκ ί'δον την 

οπτασίαν, αλλ η έκστασις μεγάλη έπέπεσεν 

επ αντονς, και ενρνγον εν ψόβφ. ^ Κάγώ 

νπελείφϋην μόνος και ί'δον την Ιπτασίαν την 

μεγάλην ταντην και ονχ νπελείφϋ-η έν έμοί 

ισχύς, καΐ η έξις μον μετεστράφη εις δια• 

φϋοράν, καΐ ονκ έκρέαησα ισχύος. ^ Και 

ηκονσα την φωνην των λόγων αντον' και έν 

τφ ακονσαι με φωνην ρημάτων αντον ημην 

κατ αν εννγ μένος y κα\ το πρόςωτιόν μον έπ) 

την γήν. ^^ Κα) ίδον χεΙρ άπτομένη μον. 



^τ : - - ν VT Ι • • j Τ •<■ -: 

ah^br nbsD hbx^ rrnn bh^ 

^ ν ••-: JT : IT τ : <τ τ•-: τ-: 

τ : - <τ t - - ν •.• • ••• IT 

- τ !<- : ν • : - Λ ν >~ '.' ' • 

_^ ν- : ν ,τ - . • : ν.- τ j : ^ • : - : 

)- τ ν- τ - JT : • • s• τ • -: r τ τ ; 



Inscr. capitis: A: "0(;ασ/ς la (usqiie ad libri 
fin.). 

i. X (pro τρίτο)) πυώτο). 

4. FXt(abin.)iCaI U* {^x.)y.ai{^^\i). Χ|(ρ. 
rr^wTa) eV τω τρίτο) ετίΐ. Χ* (alt.) και. FX: ίχό μί- 
νας. EX* Τί*;/(^ις. Ä2B.'ii\),)>;,^;. (^Εν<). ΑΕΧ, FX*). 

5. FX: βαδδίΐν. ΕΧ* eV. 

ί). Β: Θαρσίς ... -f (a. pr. ?)^ασ.) // ... ο;ςίί λαμπ. 

7. EFX (bis): ftrfov (iif semper). 

8. Β: Kai eyto ν η. A'^B (pro έ'ξις) (^ό^α. 



ν. Ι. nü\i5i<-jb:: ^ί"3:2 

ν. 7. nbi^r» ί5"3:: 

ν. 8. nbi^r^rr ίί"33 

1. großen kämpfen. Β: ein 5Öo>t üjfcnb., u. Ια3 
aS. ifl tüai|rf)aftlg. dW: eine Dffcnbaiuno enipilt, 
u. bic D. ifl 2ßaf)ri)ftt• vE: oin ?ίιιδΓρηιφ i^ecffb. 
dW: Ibetvip] qrü^eei @ienb. vE: bebcutct tir. ii3e* 
brdngni^. (B: bie bcfiimmte Seit beö Stieit'? ifi lang 
i)in?") A: f^n -αφ ΰοη qr. SiUcbien. B: mcrfte auf b. 



9. B* φο)νψ ^ημ. (AEFXf). Xf (p. KCiravfv.) επί ÜiU^tt, n. bcfam a3ci-f!anb ϋΰπ b. ®. dW: bie Offen? 



rcQoqo)Tiov μ». 



bavung, u. if)m ttjarb ^evfiänbnig bc^ @. 



^anieU 



(10,1—10.) 113 



Cad ®ef!$t tion großen ^a^en* ^ie bteikoo^entli^e Xxantu SDet fOtann in Setnkoanb* X• 



X. «xjtti dritten ^αί)χ Μ Äönlgö ÄoreS 
aug $erf!en n>arb bem iDanicl, ber 33eU* 
fajar ^eigt, ettr>aö geoffenSaret, bag ge* 
ttjtß tft unb ijon großen ©a^en. Uub 
er merfte barauf, unb öerftanb baö ®e= 
fl*t ttjo^i. 

2 3u berfelSigen Qut tüar ίφ, Daniel, 

3 traurig brei 3Boφen lang. *3φ α§ 
feine ntebli^e @^eife, §ίeifφ unb QBein 
tarn in meinen aWunb niφt, unb fäl- 
bele miφ αηφ nie, fciS bie brei 3Boφen 

4 um n?aren. *^m toier unb jn^anjigflen 
XaQt beö erflen Φϊοηαίδ tvar Ίφ bei bem 

5 grogen SBoffer ^ibefel, *unb ^ob meine 
'ilugen auf unb fa^e: unb fle^e, ba flanb 
ein SWann in l^einn^anb, unb ^atte einen 

6 golbenen ©ürtei um feine Senben. *@ein 
Mb n3ar tt?ie ein ilürfiö, fein Qlntii^ 
fa^e WH ein 8ii^, feine ^ugen n>ie eine 
feurige ^acfel, feine 5irme unb %xi%t wie 
ein glü^enbeg (Sr§, unb feine 9^ebe n?ar 

Troie ein großen ©etbne. *3φ, Daniel, 
aber fa^e foίφe0 ®eflφt atlein, unb bie 
aWanner, fo bei mir n?aren, fa^en eg 
ηχφϊ') boφ flei ein großes @φrecfen über 
fle, bog fle flogen unb ΡΦ ίoerfroφen. 

8* Unb iaj blieb allein, unb fa^e bieg 
große ®efiφtJ eö blieb aber feine Äraft 
in mir, unb ιφ wart fe^r ungepaltetunb 

9 Ijatte feine .Jtraft mei)r. *Unb Ιφ ^Urete 

feine C^ebe; unb inbem Ιφ fie ^brete, fanf 

ίφ nieber auf mein Qlngefίφt jur Srbe. 

tO*Unb fle^e, eine «^anb rü^rete ηύφ an, 

2. U.L: 3ur felbigen. 

4. Ü.L. SWont^en. 

5. Ü.L: :^ub ... jiunt) ... gütbenen. 

6. U.L: ßlun (geglättet?) (Srj. 
8. Ü.L: ungefialtunD. 



'''^*' Anno terlio Cyri, regis Persarum, X. 

1,7.5,12. verbum revelatum est Danieli cogno- 

menlo Bailassar; et verbum verum 

9,23. el forlitudo magna. Intellexitque 

sermonem; intelligenlia enim est 

opus in visione. 

In diebus illis ego Daniel lugebam 2 

Irium hebdomadarum diebus. *Pa- 3 

nem desiderabilem non comedi, et 

caro et vinuni non introierunl in 

2Sm.r.i,.i(t. OS menm, sed neque unguento un• 

Rth.3,3. ^j^^jg gyj^j^ donec complerentur Iriuni 

bebdomadarum dies. * Die autem 4 
vigesima et quarla mensis primi eram 

8,-.>.Gn.2,i4.jyj^jg fluvium maguum, qui est Tigris. 
®'^ *Et levavi oculos meos et vidi: et 5 

^'^'Ι'β,'Ι'^' ecee, vir unus vestitus lineis, et renes 

Apoc.1,13. ejus accincti auro obrizo, * et cor- (i 
pus ejus quasi chrysolilbus, et Facies 

Apoc.1,14. ejus vehil species fulguris, et ocub 

ο«η*ίο|ΐ5ί ejus ul lampas ardens, el brachia 
ejus el quae deorsum sunt usque ad 
pedes quasi species aeris candenlis, 
et vox sermonum ejus ut vox mulli- 
ludinis. *Vidi autem Daniel solus 7 

'^•■g'^Vi'** Visionen) ; porro viri, qui eranl nie- 
cum, non viderunt, sed terror nimius 
irruil super eos, et fugerunt in abs- 
condilum. *Ego autem relictus 8 
solus vidi visionem grandem hanc; 
^ *' et non remansit in nie forliludo, sed 

7,a8.(4,;i3. g^ species mea immutala est in nie et 
eraarcui, nee habui quidquam viriura. 
*Et a-udivi vocem sermonum ejus; et 9 
8 t8.Ap.i,i7,3udiens jacebam conslernalus super 
faciem meam, et vullus mens haerebal 
terrae. *Et ecce, manus tetigit me, 10 



2. dW: fa^ ίφ Φ. trauernb. vE: trauerte. 

3. dW: mUa)t. vE: foftbaren @))eifen. 

4. B.vE: am Ufer tc« gr. ^luffcg. dW: «Strome«. 
vE.A: 3:igng! 

.5. fi. geficibet. dW: Sinnen. B.dW.vE: feine 1^. 
(waren) umgürtet mit (fcfilici^em) ®clb auö (ücn) 
Up^a«. 

6. ^2intl,ttid9itn ... feuv.%aa«ln,.,i)eü glotterj. 
dW.vE.A: ©^r^fotit^. dW: von ?infeben ir.ber 58i. 
vE: to. ber 5lubltcf be^ 'M. A: brennenbc. dVV: 
Seuerfocfeln. vE: gcuerfiammen. B: u. ηαφ f. ?Vü§cn 
i^u ttjor ei U)ie bie §arb•.• cine^ DoÜrien (Sri^c«. dW: 
ber <Sφίmmer von geglättetem ©. vE: baö 9iu«fel}en 
«DoItifllottiit^aSiBd. 21.3; 3. Sbe 2. 2l6t^. 



1. AI.|regni (a. Cyri). 

bei ©lanj^erjc«. B: ber Saut feiner aßorte ... ßaui 
einer ajienqe 3)Ίenfφeπ. vE: ba« ®etö« eiueriBolf^i 
menge? A: ®eiou e. SOlenge? dW: @φα1ί f. di. ... 
eine>3 33olfi5getümmet3? 

7. dW: §urφt. B.dW: »eifiecficn. vE.A: t)er; 
bargen. 

8. u. bcbicit f. Ar. meijr. B.dW: (toax) allein 
übrig (gelaffcn). vE: ^nxü(f. B: meine illar^cit ΐυ. 
απ mii'ijerauicrt in aJiifgefialt. dW.vE: ®eftφt«ί 
färbe (i>ertranbeite) [ιά) an m. (big) jur (Snifteilung. 
(A: αυφηι. 9leu§eic? entfteΠteftφ!) 

1). oijnmäcbtifl nieber. B.vE: ben Saut feiner 
^:iian-tc. dW: Xvn f. kleben. A: bie 6timme. dW. 
vE: betäubt. B: fiel ίφ in einen tiefen (Sφlαf. 

8 



114 (10,11-17.) 



Daniel. 



χ. 



Visio viri fuiura uliimt regnt nuneiantie. 



κ<α t^yftQtp με tni τα γόνατα μον και ταρ- \ »^pj»^ ΊΏ^ί*1 Ι'^^^ DIBDI '^S*l3"i3?lJ 
6οί)ςχίΐρώνμου, ^^ΚαΙεΊπδντιρόςμί' JuviijXy Q^i^^^S ύΠ ηί^π'-ώΝ^ ' ^δ<*3^ 
άνηο έπι&νμιών. evvig iv τοις λόγοις οΐς ?νώ , ' ^ *.' *7 ^λ *•"* λ '' ^•τ•'η 

-Ρ3? TOn η^^χ Ίητ '^DDfci ηώδί 



Χαλώ προς σ«, χαϊ ατηΟι im zjj στήσει σον 
οτι τνν άπεστάλην προς σε, Κα) iv τφ 
λαΧΙίΐσαι αυτόν προς με τον Xöyov τούτον 
ανεσιην έντρομος, 

*^Α'«ί εΐηεν προς με' Μη φοβον, /Δανιήλ, 
οτι άπο της πρώτης ημέρας ης εδωκας την 
χαρδίαν σον του σννεΐναι κ«ί τον χα'λω&ψαι 
εναντίον χνρίον τον ϋεού σου ηκονσ&ησαν οί 
λόγοι σον, mn εγώ ηλΟον fv τοις λόγοις σον. 
'3 Και ο άρχων βασιλείας Περσών είστηκει 
ίξεναντίας μον είκοσι aal μίαν ημί-'ραν* yai 
ίδον Μιγ^αήλ^ εις τών αρχόντων τών πρώτων, 
ηλΟεν βοηθιέσαι μοι, χαΐ αντον χατ^λιπυν 
exfi μετά του άρχοντος βασιλείας Περσών, 
**χα/. ΐ•λ&ον σννετίσαι σε οσα άηαντησεται 
τφ Χαφ σον m εσχάτων τών ημερών* οτι 
ετι ορασις εις ημέρας* 

^^ Και εν τφ λαλησαι αντον μετ 8μον 
χαζά τοΙς λόγηνς τοντονς έδωκα το πρόςω- 
πον μον tni την γην και κατεννγην. *"λ«/ 
ίδον ώς ομοίωσις νίον άν&ρώπον ηψατο τών 
χ*Ίλίων μον. Και ηνοιζα το στόμα μον και 
έλαλησα, καϊ είπα προς τον εσιώτα hurriov 
μον Κνριε, εν τη 6πτασί(^ σον έστρά()}η τα 
εντός μον ίν εμοί , και ονκ εσχην ισχνν. 
'7 Και πώς δννησεται ο παις <ίον, Άνριε, 
λαλησαι μετά τον κυρίου μου τούτον; Και 
ήώ άπο τον νυν ον στησεται έν ^μοί ίσχνς, 
καΐ 71101] ονχ νπελείφ&η έν ίμοί. 



10. Β* χ. raqa. χ. μυ (AEFXt). 

12. A^* ort άπο-ηα. (A^Bf ; EFX: ΐίτι άττό της 
ημf(Jaς της n(Jo'>T.), EFX: arvtfVai Β* (all.) τ». 

13. Α* t (a. ilxoffi)xat (A^B rell. *). li* r(7)v Tt^jo'n. 
(AEFXt). 

U. EFX: απάντηση. A^X* ht (Α2Β|) Bf (a. 
ό(>.) η. 

16. Α** κ. ηνοιζα το στ. /tu (A^Bf). Χ: ηπον .., 
(pro οπτ.) 6{)άσίΐ ... και idn ax ίχω ίσχ. 

17. Β (pro πνοή AEFX) πν^νμα. 






• : j- •. 



IT - ι• ' ν : τ 



• : >- τ %τ.• - ίτ τ - ν τ ' i : - : 

r : - 

J. .. . i-r JT • - - •• ν J - 

-n^ί nnD nibii "iiibi«inn Di*»n-i^ 

/ «ν ν: )•• : • •}-•.•: ' s* τ : ν ' ; • 

α^Ίί253? ^^3Db TOi? ΟΊΒ n^Db'O i ΐώΐ 13 

*• τ ~ tr• - -τ ι• j" • : jt v ; 

_ • : j- •-?!- •Λ":τ : jt v • it 

• 5" τ ν Λ•• τ ν τ : - • • J : - : 

- : ν iT ΛΤ τ : - - *■ r τ j•• ί 

• :•.• : j- IT ••• τ : τ τ : "-ιτ 
ί χ - τ - • < : ••• IV τ : — • — : 

Vi« ^23? bb^i" ΤΠ"! :nä "^ηΊ^ϊΊ? 

-; ν*•.• - ' J•• : - ι • ί ν- τ 

-rnvSiD3 wvb π)θώ:^ τή ^irra^^'^h 



σ τ 



♦ "»η 



■•ί-^>-. v"i•^ 



ν. ι.ί. rrpri i<"32 

ν. 14. y^pn '^rt 

ν. 16. ^ΙΛΟα '"'üS 



1 0. Β: madjtciaf ίφ ηιίφ bcivegtc aufm, .^nte η ... 
Ιίαφοη φ. dW: ^. mir auf m. jittevnbcn ...? A: 
ianbiuieuie. 

11. B: Φ. bu Uebtrcrti)cr S)Uun. dW: ttjevi^cr. 
vE: i.ebiimi [®üüe«]. A:a«.l>eg a^cvlangcng. dW: 
tritt in rie ^ofje. B: ^in auf ^t inen ?pia^. vE: vid^te 
bi(^ auf bcinev StcUe U)iebcr auf. dW.vE: ftanb {φ 
jittcrnb auf. 

12. B: bcin Jpeij bcgabfl ju «eru. u. b. gu bemü* 



Kautel« 



(10,11-17.) 1J5 



®er i^ürfl bc^ Äöniörciijd in ^crfenlaitb u» fSfli^atU ^inn glct^ einem SOlenf^en• X. 



unb ^aif mir auf bie Äntec unb auf 
11 Die i^änbe. *Unb \^χαφ ju mir: ^n 
lieber Daniel, merfe auf bie QGßorte, 
bie iφ mit bir rebe, unb ri^te bic^ 
auf} benn ϊφ bin j;e|t ju bir gefanbt. 
Unb ba er ίοίφ€8 mit mir rebcte, ri(i^* 
tete iφ ηπφ auf unb gitterte. 



12 Unb er fprαφ ju mir: δ^φίε biφ 
niφt, Daniel! benn öon bem crfien ilage 
an, Xia du von «i^erjcn bege^rtejl μι öer* 
flehen unb biφ cafteietefl üor beinem 
©Ott, finD beine SGÖorte er()bret, unb iφ 

13 bin gcfommcn um bcinetmiClen. *5lber 
ber Surft beö Ä5ni9rciφä in $crfenianb 
i:^at mir ein unb jwangig 3!age uüber- 
^anbeu} unb fie^e, a)ϊίφαeί, ber ijor* 
ne^mjlen Sütf^fn einer, fam mir ju 
^ülfe, ba behielt iφ ben Sieg bei ben 

14 «Königen in Werften. * 0lun aber fomme 
iφ, bap iφ bir beriφte, nne eö beinem 
iQoit ίernαφ gei>cn n?irb; Denn baö @e* 
ίίφί n.>irb ηαφ etUφer Qm gefφeί)en. 

15 Unb aU er ίοίφίο mit mir rebete, 
ia)lüo, iφ mein ^ngcfίφί nieber jur 

16@rbe, unb fφtt^ie9 fliüe. * Unb f{e()e, 
einer, gleiφ einem 9Jίenfφen, rüijrete 
meine Sippen an. Φα t^at ΐφ meinen 
SDZunb auf unb rebete, uuD fprαφ ju 
bem, ber üor mir jtanb: 3)iein ^txx, I 
meine ©clenfe beben mir über bem ®e* 
ίίφίε, unb iφ ^abc feine ^raft me^r. 

17*Unb n>ie fann ber ^Ιηεφΐ meinen «J^errn 
mit meinem »§errn reDen, ϊιπϋ nun {'eine 
,^raft me^r in mir ifi, unb i:}ab( αηφ 
feinen JDDcm me^r? 



i 



I 



12. U.L: beinentüiiien. 

13. A.A: im ^eifttlanb. 

14. U.L: tic^ bι■riφtc. 16. U.L: fiunb. 



et erexil me super genua mea et 
tK*.-^,2. g^jpgj. arlioulos manuum mearum. 
'♦,23. * El^ dixil ad me: Daniel, vir deside- 11 

riorum, inlellige verba, quae ego 

loquor ad te, et sta in gradu tuo; 

nunc enim sum missus ad le. Cum• 

que dixisset mihi seraionem islum, 

stell tremens. 
^.litj El all ad me: Noli meluere, Da- 12 

^''^^' niel! quia ex die primo, quo posuisti 

cor tuum ad inlelligendum, ut te 
Nm.2»,7.3o, gi'j^jgpj.gg j^ coHspeclu Dcl lui, exau- 

dila sunt verba tua, et ego veni 
propter serniones luos. *Princepsl3 
aulem regni Persarum reslilii mihi 
viginli et nno diebus; et ecce, 
/udaeSiAp*. Michael, unus de principibus priniis, 
'''''• venit in adjutorium meum, et ego 
reniansi ibi juxta regem Persarum. 
*Veni aulem, ut docerem le, quae 14 
venlura sunt populo luo in novissi• 
y,i5f.8,26. öi's diebus; quoniam adhuc visio in 
dies. 

Cunique loquerelur mihi htijuscc- 15 

modi verbis, dejeci vuUum meum ad 

lerram et lacui. *Et ecce, quasi 16 

Ki.s7lj?r.i,simililudo filii hominis leligil laliia 

^• mea. El aperiens os meum ioculus 

sum, et dixi ad eum qui stabat conlra 

me: Domine mi, in vi.sione lua disso- 

^g lulae sunt compages nieae, et nihil 

in me remansit virium. * El quo• 17 
modo poleril servus Domini mei 
Y.b.i6. loqui cum Domino meo? Nihil enim 
in me remansil virium, sed et haiiius 
meus inlercludilur. 



tljic^en. vEr.H'enntni^ μι ermatten. dWibeinenStnn 
i^(xia)tit, iJcrflänbni^ ju crf). A: bein ^. ηαφ (Sin; 
ΙϊίφΙ »erlangte u. bu bir tve^e t^atef^. dW.vE: bein 
®ebet. B.A: um beiner 2öorte ttjüien. vE: beineö 
©ebetci tvegcn. dVV: fontme auf rein ®el^ei§? 

13. dWrDberjle. B.dW.vE:bei Ä.^errun fianb 
'Uir ... entgegen ... ber erfien. dW: erhielt bafetbfi b. 
Vorrang? vE.A: blieb bafclbfi. B: irurbe b. gelaffen. 

14. frft ηαφ. Β: bir ju verfielen gabcttad b. Sß. 
begegnen to.am le^tenbcrlage. dW:funbjuii|un... 
inber§oigeb.3fiten. vE: biφJu belehren über ba« ... 



Soii^cjoit. A: testen 3eit. B: geltet ηοφ ouf viele 
2:agei)in. dW.vE: auf ηοφ [ferne] 3- 

15. oerffummte. dW: gteίφ biefen 9lebcn. vE 
neigte. 

16. Β : gίeίφ ben a)'?enfφenfίnbern. vE: Semanb 
wie eine nlen[φίίφe ©cftalt. dW: «on SDΊcnfφcnge: 
fjatt. B: :baben ηιίφ m. 3φnIerJen überfailen. dW: 
fanien ηιίφ 32el^en .in. vE: übcrftcl m. ^ctrecfen? 
A: traten m. ®el. au6 {fjvcr ^^ügung. 

j7. btef«r5in. ...ia 0011 ttunan. <lW:Unbt)onnun 
an biiih f. .^r. in mir, unb f. 5itf)cm war mir übrig. 

8* 



116 (10,18-11,5.) 



Daniel. 



χ. 



Visio viri fuiura ullimi regni nunciantis. 



*® Kai προςέ&ετο και ^ψατό μον ως όρα- 



19 



σις αν&ρωτιον, και ενΐ(ΐχνσ8ν με *^καί €ΐπεν 



• Ι" : - : - or τ »•• : - : •/• - • - 1 ν $ - 
t r ν •. -: ι• $τ • - 



μοί' Μη (poßoVj άνηρ έπι&νμιών ειρήνη σοι' 
άνδρίζον και ίσχνε, Κάϊ εν τφ λαλησαι αν• 
τον μετ εμού /σχυσα, και εϊπα' Ααλείτω ο 
Ανριός μον, οη ενίσχυσης με* 

^^ Καϊ εΐηεν μοι' Et οΊδας, ίνατί ηλ&ον 
προς σε; Και νυν επιστρέφω τον πολεμησαι \ ^^^^ nb"D5? DH^nb D'^tbii Πη3?1 
μίτά άρχοντος Περσών. Καϊ εγώ ^ξετιορενό- 
μην, nal 6 άρχων των Ελλήνων νρχετο. 
2* !Αλλ' η άναγγελω σοι το εντεταγμένου εν 
γραφή άλη&ίίας' και ονχ εστίν εις άνζεχό- 
μένος μετ έμον νπερ τούτων, αλλ η Μιχαήλ 
6 άρχων υμών. ι 

XI. Και έγώ έν ίτει πρώτφ Κνρον εστην \ »ι^^η Uiimb γΗη nDtDB '^Diil XI. 
εις κράτος καϊ ίσχνν. 

^ Και νυν άλήΰ^ειαν άναγγελω σοι. Ίδον 
ετι τρεις βασιλείς άναστησονται εν τ^ ΐίερσίδΐ' 
καΐ 6 τέταρτος πλοντήσει πλοντον μεγαν πάρα 
πάντας^ καΐ μετά το κρατησαι αντον τον 



•':--: • • • < : - : ι » AT -:|- • j--! Κτ 
• ιτ »: - • ι• ν — : )•• - : -jt t ι τ 



Λτ τ ^- \•- r • τ JT ; 

bn5< :vS3 ιτ^-Ίώ η^ηι ^ίkv "^Di^n^i 

τ -: η ητ τ - ι•• • : '• j — ζρ 

^3 nbk-b? '^^a? p:Tnnt) im ^k") 



: ib Tir^b^ pnntib ^TOr 
^ij'-nan nb ^^^^5 γώ^^ nihri 

... I ^T j• - vv ■•■■ " " ■ 

^ΓΟΊΠΐ oSsb D^TOi? D^ibü niobtö 

;it: - τ ι _,•:ι -τ: τ : 

inptnD!! bau binr"itD3? η^ώ^?*^ 

j Ιτ : ν : τ ν <■• -:,- 

πλοντον αντον επαναστήσεται πάσαις βασι- j ♦ )Ύ^^ fl^D ^12 Γδ< Ρ3Π "^'^3?^ 1*)tp^5 
λείαις 'Ελλήνων. ^ Και άναστήσεται βασιλενς | ;;^η btÜ>Ü^ builU^ "lilS^ "nblO *7Ώ3?1 ^ 
δννατός, καΐ χνριενσει κνρίας πολλής^ και \ η^ΜΑ*η ^^^»^^ί^-^η ♦ i3i^^3 Πίο3?1 '* 
ποιήσει κατά το θέλημα avtov, * Kai ως \ ^ ' ^ ' . ' ^ ' - ' ι: "" .: ^V " 
άν στν ή βασιλεία αντον. σνντριβήσεται καϊ \ Ο^^Π ΠίΠ^Ί 3?ΖΊί^; 7Γΐηρη^355? 
διαιρε&ήσεται εις τονς Τί'σσαραί άνέμονς τον ' b^12 ntÖs'ibp^^ sbl ΙϊΤ^ΊΠίίί: i^bl. 
ονρανον. καϊ ονκ εις τά έσχατα αντον ονδε | -^^b'^ D'^^^H^ib'! ÜI^Db^ ώΓ)3Γ! "^3 
κατά την κνρίαν αντον ην εκνρίενσεν οτ« | ^^^^..^^ DDiDn-Tlbu ΡΤΠ'^'1 \rk^ η 
έκτιλησεται ή βασιλεία αντον, καΐ ετεροις \ -^^ ^ '■^*•" " '* '*•' ^--'''^j -^r^ 

έκτος τούτων δοϋήσεται. ^ Και ενισχύσει 6 Ι ν. 1 8. m^in '^ «"33 ν. 1 9. i^n^si δ<"5:ι 
^ , Λ - . , , . , Γ ' - Ι ν. 4. ρ"η ysp 

ρασιλενς τον νοτον και ενισχύσει έπ αντον ι ,ο « » λ^ j«r «# γ / ,- < 

^ ^ Ι 18. Β.Α: anjufc^cn. dW: »οη 5infei)en. vL•: wel- 

ker ... auefa^. 

19. (φ. II.) dW: ^eil bir! Β: fei flarf, \a ... 
vE: fl. u. uncri(^rocfcn! B: ttjarb ίφ gcfiarfrt. dW. 
vE: fül^lic ίφ ηιίφ (ftarf). Α: Um ίφ ju Gräften. 

20. (Φ. 13.) Β: frtogen. dW.vE: fampfcn. B: 
μην (t|f;r. AEFX). ^ , „„^j inbem ίφ auejiei^c. dW: ίφ jic^e [baju] au«, 

21. Β (pro ί;πέ^) ;ri(>t. A* (pro alt. 7 B) ^jMrv ( A' : aber f. Co fonimt bann ... ivE: αΐί ίφ hjegging, f. ba 



19. X: ίνΐσχνσα κ. ηπον. 

20. B*^iOfc(EFXt). Α2Β:ε^<ττρέψο). k^'.aqxov- 
τ(ι>ΐ'(α^'/οντος Α^ΒΓΧ; Β: τβ α(<;^.). Β: ίκ* /το^/ίΐ^ό- 



^ (ί7/^*ν]) 

1 . Χ: Kae iyiviro έν er. EFX: Ισχ. χ. κ^οίτ. 
λ. Α^Β: χν(>(ίας (χνρίας A*EFX). 



fom ...? Α: hjegjog?) 

21. tt». im 35ud)c bcr 3öobri)eit flcfd)r. B.dW.A: 

vιri^eiφnet. B: in ein r ^φπίί[ο 20. ift. Β:|ΐφηιίί 
mir Λ). j. öeifiarfte. dW: Diiemanb unterflü^t ηιίφ. 



4. A^B: κίζίίίαν (κνρίαν A*FX). Β* δο&ησ. (AE vE.A: fiei^et mir bei. A: in a((em biefem 



FXt). 



1. B: 3)Ίίφ nun belangcnb, fo f}. ίφ im ... il^m jur 
(Starfe u. \. ^cfiung. dW: 9lber αηφ ίφ ... fi. i^m 
Bei aU Reifer nnb @φυ^. vE: 91ηφ ίφ unterfiü^te 
i^n u.^atf i^m ... A: 3φ toax bei ... ba^ ίφ il^m Ijei* 



^anicL 



(10,18—11,5.) 117 



©ne^enlanbö^ürft« ©ie4«perfettfonige« SDeritta(5tigeÄomg,feitt2flei$ u« feine ilfürflcn. Χ. 



18 Φα rüstete ηιίφ abermal an einer, 
9ΐ«ίφη?ίο ein ^(η\φ gejtaltet, unb 

I9^ärfte ηιίφ, *unt) l>rαφ: δürφte biφ 
ηΐφΐ, bu lieber 9)Zaun! triebe fei mit 
bir, unb fei getrofl, fei getrofl! Unb αΐβ 
er mit mir rebete, ermannetc ΐφ miφ 
unb f^)rαφ; 9Äein ^&err, rebe, benn Du 
i^afl miφ gefiärfet. 

20 Unb er f^rαφ: 2Öeigt du αηφ, trarum 
iφ §u bir gelommen bin? 3e§t \v'\ü ίφ 
roieber ^in unb mit bem i^ürften in $er* 
fenlanb jlreiten. 5lber n>enn iφ njegjie^e, 
fle^e, fo njirb ber §ür(t auS ®ricφen^ 

21 ianb fommen. *Φοφ untt iφ bir an^ 
jeigen, η?αδ gefφrieben ifl, baö 9eivί^liφ 
gefφe^en wirb} unb iji feiner, Der mir 
^ilft rt>iber Jene, benn euer Surft SD'iiφαeL 

XI. *®enn iφ ftanb αηφ bu ϊί^ηχ im 
erflen 3>a^r 3)ariug beö aJleberö, baj iφ 
i^m ^ülfe unb i^n flärfete. 

2 Unb nun njiil iφ bir anzeigen, waö 
Qixv'i^ 9efφeί>en foU. ©ie^e, eg werben 
«οφ brei Jtbnige in $erfien fte^enj ber 
»ierte aber wirb grbfern Cΐeiφt^um 
l)aben benn aUe anbere, unb wenn er 
in feinem Sίleiφt^um am mäφtigfien ijt, 
wirb er atteö wiber baS itbni9reiφ in 

3®rieφenίαnD erregen. *Φαrnαφ wirb 
ein mäφti9er Jtbnig auffielen unb mit 
großer 9)^αφt ^errfφen, unb xioa^ er will, 

4 wirb er αu0riφten. * Unb wenn er auf0 
^iJφjie gefommen ift, wirb fein Oiciφ jer^ 
breφen unb ίΐφ in bie vier 2Binbe DeÖ 
J^immel^ jertt^eilen: ηίφΐ auf feine 0ϊαφ* 

, fommen, αηφ niφt mit foΐφer 3)ίαφί, 
wie feine gewefen ifij benn fein Cΐeiφ 
wirb ausgerottet unb Stfiuben gu S^^eil 

5 werben. *Unb ber 5tbnig gegen SD^ittag, 
welφer iji feiner Surften einer, wirb mäφ= 

18. U.L: gejialt. 2o. A.A.- im^erfedanb. 
1 . U.L: be« a«eben ... unb UxhU. 2. U.L: 
*Perfen. A.A: auffielen. 4. U.L: geioefi. 



flänbe u. ^. 

2. Β: toa« ffiaijr^eit ift. dW.vE: He 3B. (berici).- 
ten). AToerfünbigen. ß.dW.vE: auffielen. dW.A: 
(ίφ bereid^rrn mit ^r. St. vE: gr. 9^. famnieln. B: 
an großem 3ΐ. öor 51. xtia^ »erben. dW: ίΐφ jiü^enb 
auf feinen 91. vE: inbem er f. fiü^ei. A: tvenn er ju 
ϊΚαφί gefommenbuvφ ... dW.vE.A: aufbieten. 

3. tapferer. B: eine gr. J&crrfφαft be]^errfφen u. 
tl^un ηαφ feinem ©efaUen. vE: aueüben ... ©oi^lc^ef. 
^anbetn. 



,..5.,ft. Rursum ergo leligil ine quasi vi• 1 8 
sio hominis, et conforlavil me, *ell9 
τ iv»^jud.6, ^j^jj. ^Qjj jijjjgpp^ vir desiderioruni! 

pax libi! confortare, et eslo ro- 
bustus! Cumque loqueretur mecum, 
convalui et dixi: Loquere, Doinine 
mi, quia confortasti me! 



El aii: Numquid scis, quare 20 
venerini ad le? Et nunc reverlar, ut 
,.n. proelier adversum prineipem Persa- 
rinn. Cum ego egrederer, apparuil 
prinoeps Graecorum veniens. *Ve-21 
"''• rumlamen annunciabo libi, quod ex• 
i>*i;59,i.. pressum esl in scriplura verilalis; 
el nemo esl adjulor meus in omni• 
y,t:^,y, bus bis, nisi Michael princeps vesler. 
M^,. Ego aulem ab anno primo DariiXl. 

Medi slabam, ul conforlarelur et 
roborareUir. 
ιο,ϋ.Αρ.ι,ι. Kt nunc veritalem annunciabo tibi. 2 
Ecce, adliuc Ires reges slabunl in 
Perside: el quarlus dilabilur opibus 
nimiis super omnes, el cum inva- 
luerit divitiis suis, concilabit omnes 
adversum regnum Graeciae. * Surgel 3 
vero rex forlis, et dominabilur 
v.3»i.5,i9. poleslale mulla, et faciel quod pla• 

cueril ei. * El cum sleteril, conle• 4 
relur regnum ejus el dividelur in 
"'^'^ife^"** quatuor venlos coeli: sed non in 
posleros ejus, neque secundura po• 
lentiam illius qua dominalus esl; 
lacerabilur enim regnum ejus eliam 
in exlernos, exceplis bis. *El con- 5 
forlabilur rex austri; el de principi- 



4. B: fifi) η tt>irb. A: feft jtcbet. dW.vE: (^Sowie 
er aber) aufi^cftanbcn. dW: jertrümnieri ... tpcrben. 
dW.\E.A: unter f. 9Ϊ. B: ηαφ feiner J&errfφαft, bie 
er beί)crιfφct ijat. dW.vE.A: mit ber Tl. m. η>οίφθΓ 
er (feibft) (^cherrfφet. dVV:auegenffen. A:jerrifTen. 
B: auf 2inbre au§er bieft η fonimen. d\V: 5inbern [ges 
v\eben] α. jenen. vE: gugetbeilt. A: au§er biei'en 
[vier] πϋφ α' f λχ. fcuinien. 

.5. Β: nebft ηοφ einem α«6 f. %. d W: unb einer v. f. 
Dberften. vE:u.bann toieber e.aui f.33efeblibebern. 



118 (11,6-12.) 

XI. 



Daniel. 

Visio viri futura Ultimi regni nunciantis. 



ti^' των αρχόντων αυτόν και xvQisvasi nvQieiag 
πολλής έπ ^ξονοίας αυτόν, ^ Κα\ μίτά τά 
'ίτη αντοΰ άτιοσνμμιγησονται f και ή Ονγάτηρ 
βασά}-'ως τοΰ νότου ι-ίς^λενσεται προς βασιλέα 
τον ßoQOäf του που^σαι ουν&ήκας μετ αίτοΰ. 
Και ου χρατηοίΐ ιαχνος βυαχίονος^ na\ ου 
στηοηαι το σπέρμα αυτού' καΐ παραδο- 
<}ήΰηαι αυτή καΐ οΐ φέροντες αντι]ν^ κα\ 
η rsävig καΐ ο κατιογυων αυτήν έν τοις 
καιροΐς. 

"^ Και αναστήσεται ίκ τοΰ αν&ονς της 
ριζης αντΐίς ίπΐ της ετοιμασίας αυτόν, καϊ 
/;it£ προς την δνναμιρ, και (ίςίλανσεται (ίς 
τα υποστηρίγματα τον βησιλίω,: τον βορήά, 
καΐ ποιήσει kv αντοΓς και κατισχύσει, ^ Καίγε 
τονς ι^εονς αντών καταστρεψίΐ μεττι των χω- 
νεντών αντών^ παν σκεύος επιΟνμητον αντών, 
αργνρίου και χρνσίον., μετά αιχμαλωσίας οίσει 
είς Αιγνπτον, και αυτός στήαεται νπερ βα- 
σιλέα τον βορρά. ^ Και ειςελείσεται εις την 
βαβιλείαν τον βασιλέως τον νότου, καΙ άνα- 
στρεφει εις την γήν αυτού, 

*" Και οι νιοι αντου συτα^ονσιν οχλον 
δυνάμεων πολλών και ειςελενΰεται ίρχήμενος 
και κατακλνζων, καΐ παρελενσεται και καϋιη- 
ται και προςσνμπλακήβεται εως της ισχύος 
αντοΰ, ^^ Και άγριανΟήσεται βασιλεύς τον 
νότου f και εξελενσεται και πολεμήσει μετά 
βασιλεοος τον βορρά, καΐ στήσει οχλον πολύν, 
και παραδο&ήσεται 6 όχλος εν χειρι αντον. 
^^Και ληψεται τον οχλον, και νπερυψωΟήσεται 



}7 : • TT Ι τ Γ <-•.••.ιν : 

τ - : • • τ 1 <" : ι ^ - ; •.• 

1 ν JV ν τ ν ν - ) ν IV J- 

^2S3?n-N*bi α^Ίώ'^Ώ niü:3?b lissn 

-• |- 1 ; Α• τ ι•• ν -: ,- 1 τ - 

insni ίέ'ΊΤϊΐ ίώ^^' ^h^ rin-in riis 
nprnt)?) nib'Nni η\>ί^ηΏ^ ^is^i 

ρ • IT 

J τ : Λ ~ τ »ν τ IT •••,•• • ν- τ : 

' τ - ι ν JV τ : τ : • - - S• 

DΠ^nb^ί α^ι :ρηπηη cnn niün » 

••• •• ι •••: J- : > ι• ν: ιν : ν•• τ >τ τ : 

3 Dm/on ^bs-a3? bn^^rcD-c:? 



5. Β: κ. ίΐς των άρχ. αντών {αντβ etiam FX) ενί- 
σχυσα επ αντον χαΐ κνρΐίύσιι κνρήαν ηολλήν {*1π 
ΙΙασ. αύτ^, AEFXf). 

6s. Β: αντβ σνμμιγήσονται ... * (pr.) η .. αυτήν. 
Έν τοΓς• ^αιροΐς {* Και, AEFXf) άνοίστ. κτλ. 

7. Β* tni (AEFXf). EX (pro ης) π()ος. X^* iv 
(A2ßf). 

8. Β* καταστξ). (AXf ). Χ: ηςοίσα. 

10. Β (pro δννάμ. AEFX) ανά μέσον ... κ«ί έλη'- 
σίται. Α* : ά^χόμινος {έ^χ. Α^Β). Β: καο^ /fTat. 
Α*: π(^>οσνμηλα>ίήσονται [πi}oςσvμπλaxήσfτaι 1ί', 
Α^Β: σνμπροςτιλαχήσίται). 

11. Α*: Kai αγρ. χαΐ 6 βασ. τ« νότα εζ(λ.{Ί). 
Β: μ(τά τα βασιλέο)ς. 

12. ΕΧ* τον. Β: και ν^ρωθήσιται. 



χ τ : 'AT : - j• τ ν : - -κι: 

n^:sbri? ws^i^ 5 l'is'^O τ^^ό rup_ » 
ί iD'o^^i-bi^ ηώη 2Un "nbu 

I τ : - ν VT : ν ν - } ν JV 



j• τ --: ι -: : IT : τ : • jt τ ^ 

mtd'^l nnri ?r,Dt231 5^i3 ^^Di^ Π^2Ί 

^bt2 ΊΠ'^ηη'^ι :nb*^-"r;p nnan'^in 

» V JV -:-:•: t •. ιτ - w τ ? • : 

I V JV • <. • ^ »- : • : τ τ : •.• ν - 

1 ' V τ IV 1 >- • : τ 1 j τ • ν: ιν : ' λ τ - 

ι Α τ ί JT : ' ^ τ IV J-S • : ι τ : 

ι ν. 5. ρ"τ3 7^Ρ 

j ν. 6. Ί xba 

Ι τ. to. 'ρ Ί'^ίηι ib. 'ρ ίτΊΛΠ'^ι ib. 'ρ ιη^α 

Ι ν. t2. 'ρ ΟΊΊ 

! 

' 5. Α: abei e. ν. b. «^onig^ ^^. njirb ii)m überlegen 
! tverben π.ηιίί2)1αώί ί)οη•[φοη. Β: jenen übenvaliii 
Ι gen. dVV.vE: mächtiger \v. aU er. 
I 6. bef^alkcn bic 9}i. bcä ^. , nodi luirb er unb fein 
1 9Irm beftehtn ... iijrem ίϊ\ dW.vE.A: 35eriauf wen 
I (einigen) 3. Β:|ΐφ vereinigen. vE.Arverbinben. B: 
! 9iic^tigfeit ui '"• dW.vE: ^jrieben \u (fiift n). A: 
I StMinbfdjaft. B: ben fraftigen 91. dW.A: bica)?ad)i 

(bee 9i.). vE: Ärdft b. 91. dW: ©ame? A: ii)r ®c* 
I tci)ieci>i? vE: e«? \v. iljm fein 9iac!^fomme Qnftiei)cn? 
I B: u. bem ber jie ge,^engct ... in ben Seiten geftärft 

IjatU. dW: ü ihr (2οί)π, u. tt»er fie unterfiü^t ijat in 
I biefcr Seit, ttjciben tri i^gegebentt) rben. 

7. B: ein @cf)c§lein ü. ibm aud einem 3tt>eig ü. 

i^ienÜBuvjcin. dW:^pvc^iing o.ibven Sß.wirrfic^ 
: eviieben an feiner @ie((c. \E: an feine <Bt. '^mpor* 

fommen. dVV.vE: jum Speere? A: mit einem Xirieg^j 

l^eer. dW:gegcn bieScjlungenbcjJ... gießen, u.ftcbe» 



^anieU 



(11,6—12.) 119 



®er Mhni^ gcßen 2)littaö «. ^t^tn SWittetna^t £)ie S;o$tct u. bic ©o^ne. XI. 



tig n?erben; aBev gegen i^n wirb einer 
αιιφ mächtig fein unb i^errfc^en, wel(^eö 
t) i:g>errfd?aft voixt) grof fein. *0?αφ et» 
Ιίφβη 3a^ren aber n^erben fte Ρφ mit 
einanber befreunben, unb bie ίloφter beö 
jtbnigö gegen üJiittag nürb fommen jum 
Könige gegen 3)ϊitternαφt, Sinigfeit ju 
ηιαφ€η. 5iber pe ivirb ηίφί bleiben bei 
ber ΟΛαφΙ beö Qlrmö, bajii i^r ©ante 
αηφ niφt fleijen bleiben} fonbern fie n?irb 
übergeben fammt benen, bie fie gebrαφt 
^; ^aben, unb mit bem Äinbe, unb bem, 
ber fie eine SGBeiie mäφtig gemαφt i;atte. 

7 (Sd unrb aber ber St^^iö« ^in^t^ öon 
ψ- i^rem ©tamm auffommen, ber n?irb 

fommen mit ^eerSfraft unb bem ilö- 
ni^^ gfflfi^ Φϊitternαφt in feine ^efle 
faUen, unb \rirb eg αueriφten unb fle- 

8 gen. * ΟΙηφ n>irb er iijre ®5tter unb 
*43iiber fommt ben föfiliφen illeinobien, 
beioed filbernen unb golbenen, tvegfü^^ren 
in (Sgt)vten, unb eίliφc Sa^re vor bem 

ψι Jtbnige gegen 9Jίittίrnαφt tro^l jleljen 

9 bleiben. * Unb u^enn er burφ beffelbi* 
gen ^önigreiφ gebogen ifl, \v\xl• er n?ie* 
berum in fein Sani? jie^en. 

10 "^Iber feine (^ö^ne n^erben erzürnen 
unb große «^eere jufammcnbringenj unb 
ber eine ttjirb fommen unb ^rie eine 
glut^ ba^er fahren, unb jene njieberum 

1 1 üor feinen %φη reiben. * Φα n?irb ber 
Äbnig gegen ÜKittag ergrimmen unb 
auSjie^en, unb mit bem ,itönige gegen 
SWittcrnαφt flreiten, unb n?irb folφen 
großen J^aufen jufammenbringcn, bag 
i(}m jener ^aufe n?irb in feine «i^anb ge« 

12 geben. * Uno ttjirb benfelbigen Raufen 
tt?egtüi)ren, beß irirb ίΐφ fein ^^erg er* 

8. ü.L: ^leinoben, b;ibefilbern u.güibcn. 



bus ejus praevalebil super eum et 
doniinabilur dilione, niulla enim 
(iominatio ejus. * El post finem an- 6 
norum foederabunlur, filiaque regis 
auslri veniet ad regem aquilonis 
facere amicitiam. Et non obtinebit 
forlitudinem brachii, nee slabit semen 
ejus; et tradetur ipsa et qui ad- 
duxerunt eam, adolescenles ejus, et 
qui conforlabant eam in temporibus. 

El slabit de germine radicum ejus 7 
planlalio, et veniet cum exercitu et 
ingredielur provinciaui regis aquilo- 
nis, et abutelur eis et oblinebil. 

* Insuper el deos eorum et sculpli- 8 
IIa, vasa quoque preliosa argenti et 
auri capliva ducet in Aegyptum, ipse 
praevalf'bil ddversus regem aquilonis. 

* Et inlrabil in regnum rex auslri, et 9 
reverleiur ad terrani suam. 

Filii aulcm ejus provocabuntur 10 
el congregabunt raullitudiuem exer• 
ciiuum plurimorum; el veniet pro- 
• perans el inundans, et revertclur el 
concilabilur, el congredielur cum ro- 
bore ejus. *El provocalus rt^x 1 1 
auslri egredielur et pugnabil adver• 
sus regem aquilonis. et praeparabil 
muUiludinem nimiam, el dabilur 
muilitudo in manu ejus. * El ca- 12 
;.2o. pipl mulliludinem, el exallabilur cor 



iogrrn u. übertraitigen. vE: nngveifen u. |ΐφ i^ver 
6€ηιάφίί9οπ. 

8. befiefjcn bi. B: ncbft i^rn ©efalbteii? dVV: 
gegeffcucn 33. vE:(Wu^bilbcrn. dVV.vE.A: fcübaien 
B.A:®efo^en. dW.vE:®erai^cn. li: unter ben (^^e-- 
fan^^enen in (Sq.bineinbringen. >E:tntie®efangcn 
fdiaft fülren. dW.A: aU 5Jcute (»egf.). vE: bem ... 
überlegen fein. 

9. CFr wirb n»of)I in bai ?{etdi &c$ Rönigö Acftcn 
"ASlittag fommen, ober ... jnrücfFeljrcn muffen. dW: 
i)enr». jiiben toibcr ... vE: ;^n?ar ... cinfafl n. 

10. 9el)te crf)eben...befel)ben bid t>pr feine iSefic. 
B: Γιφ in @tieii begeben. dVV : Äneg bejjinncn. vE: 



v!u^^ebvaφt tterren. A: erbittert. B: c« h). einer 
fφne(( ... Iicrburi)^t)cn. dW: [tcr (linej to, ein: 
faitcn u. ubcvfd}\ucmmcn u. forrMe^en. \E: αικ*; 
rücif η ... yovübcv^iei^cn. B: |:φ wiebcr in b. :2:ireit 
legeben. dW: \v. b. StrU^ fu()ren. vE: w. umfei;rcn 
«.biß ... rürfen. 

J). oufbrinncn. dW: eine gr.SWcnge \E: ein gr. 
.>:fcr aufftcilcn. A:übcrgr. «y. auerüftcn. B: ahn 
ber-o.... tt?cr:en? dVY: u. bie 3)ϊ.η>. feiner ^. unter* 
geben fein. vE: ba« Jp. ... überg. ϊυ. 

12. Β: Unb UMin folφcrJξ). tüirb aufgehoben fin? 
dW: ^ie iWen. e to. fid) erbeben u. f. JWutb ». fiei? 
gen. vK: baii.&eer ... |ιφ fteigern. 



120 (11,13—19.) 



Daniel. 



XI. 



Visio viri futura Ultimi regni nunciantis. 



7j καρδία αντον , καΐ ΗαταβαλαΙ μυριάδας • 
και ον κατισχύσει. ^^ ΚαΙ επιστρίφ^ι 6 βα- 
σιλίνς τον βορρά και «ξ«/, οχλον πολνν 
νπερ ϊον πρότεροι^ και «4' ^ο τέλος τών και- 
ρών έιιαντώΐ' έπελενσεται είςόδια ίν Ουιάμει 
μεγάλη και fr υπάρξει πολλΐ,. *"* Α«/ iV 
τοις καιροΐς βκείνοις πολλοί έπαιαστι^σονται 
έπΙ βααιλέα τον vorovy και οι νίοΙ τών λοιμών 
τον λαον αον έτταρ&ησονταί τον ατησαι ορα- 
σιν, καΐ άσϋενησονσιν. ^^ ΚαΙ ειςελενσεται 
ό βασιλενς τον βορρά και εκχεεΐ πρόςχωμα 
και συλλ>ιφι•ται πόλεις όχνράς' καΐ ηί βρα- 
χίονες τον βασιλέως τον νότον ον στι^σονται, 
καΐ αναστήσονται οι εκλεκτοί αντον, και ονκ 
εσιαι ισχνς τον στηναι. *" Και ποιήσει ο εις- 
τΊορενομενης προς αντον κατά το ϋ'έλημα 
αντον y και ονκ εστίν έστώς κατά πρόςωπον 
αντον' •λ'Μ. στήσεται εν γη τον Σαβεί, χαΐ 
ΰυντελεσ&ήσεται εν τΓ/ χειρί αυτόν. ^^ ΚαΙ 
τάζει το πρόςωπον αντον είςελ&εΐν έν ίαχνι 
πάσης της βασιλείας αντον' και εν&εΐα πάντα 
μετ αντον ποιήσει, και ϋ^νγατερα τών γυ- 
ναικών δώσει αντφ τον διαφ&είραι αντήν 
και ον μη παραμείνη , καΐ ονκ αντφ εβται. 
^'^ Και επιστρέψει το πρόςωπον αντον εις τάς 
νησονς x«i σνλληχρεται πολλάς' και κατά- 
πανβει αρμονίας όνειδισμον αντών, πλην 6 
ονειδισμος αντον επιστρέψει αντφ. ^^ Και 
επιστρέψει το πρόςωπον αντον εις την ίσχνν 
της γης αντον, καΐ ασθενήσει κα) πεσεΐται, 
καΐ ονχ ενρε&ησεται. 



13. ΑΙ: Ι'ίί/ (ätfi Α2Β). EFX* ^νιαντών. 

15. Β*ό... *ö(AEFXt). 

16. Α': στήσονται (στ/^σ.'ται Α^β). Β: iv τη γη. 
Α»: Σαββί'^) {Σαβΰ Α2Β, ΕΧ: Σαβη^, F: Σαβί. 
Cf. ν. 41). Β: κα* τίλίσ&ήσίται. 

17. Β*τ5(ΑΡΧ|). 

18. A^FX: χατα/.ανοίΐ (^xacan. Α^Β). Β* ό. 

19. Α^ (pro ισχνν Α^Β) ά()χην. 

12. aber tt>ieiDDl)l er...tD. er &οφ nid)t... Β: 1)θφ 
md)t ftarfer. dW: u. er Wirb SDZ^viaben erlegen, aber 
u. bieDber^anb bei^aUen. vE:3ei^ntaufenbe erfc^ia? 
gen, ah. n. objtegen. 

13. aufbringen. B: fc^neil fommen m. einem gr. 
«^eer u. m. vieler -^abe. vE: vielen ©c^ä^en au^: 
rücfen. 

14. ungejoi>mefieute,..bie 2B. jn erf. B.dW.vE. 
A: aufj^e^m. B: ißiit^eric^e. dW: αιιφ unbänbige 
l^beineeaS. vE: ©etoaltt^ätige. B.dW.vE.A: ba« 
©efic^t. B.dW: ju bijiaiigen. 

15. werben n. f. befielen ... Äraft ijoben ®tanb 



'rrbn itii") tiiy^' κ^ι niiiin^ b'^snvn 

' V jv τ : IT 7 : ν • "^ ι• • : 

^"^na Nif} ^iin^' h^^m D-^ns^n γΛ^ 

■^ • >- : j τ • τ ^• • IT Ι ί" 7 

•• τ _■• • IT IT / : • "^ ν τ 

»IT ;•-:,-: V : - • ) : - j•• • ιτ 

ηΐ3?ΊΤϊ) ηί^ΜΏ -Ί^^ iDbi nbbio 

< : Α τ : • J• ν- τ : τ : ι 

ν«ι νΊπηΏ bri ϊΐΐώ^?•^ ^b hUT\ 

ι r• : τ τ ; • - : ~.•|- j ν ν - 

iii^ns vbx X3n to3?^i ntii'b näiß 
'^n2ä:n-v*^^^Ξι ibr'^i ra^b TOi3? ri>ii 

i'v ς : τ TT j- τ : ι τ : jt τ : 

η^ϊ] nto3?i i^3? α'^Ίώ'^ι in^i^b^-bs 

<- Λτ τ : \. • >• τ Ι" •> : ~ τ 

nmr\ ^ίb1 nh^nuinb ib-in^^ b'^ium 

K-: ι- j i τ • : - : j ι •.• • • τ - 

ü'^'^iib VD£ ηώ'^ι :nNnn ib-^ίb^ί» 

V • : VT τ s" τ ί IV : ρ ß : 

'insnn r:sp n^zitrim o^an ^Dbn 

τ ! V I -ι• I V • : • : Α• - j- τ : 

ηώ'^Ί :ib n-'tD'^ insin ''nbs ibio 

j•• τ : I ι• τ ν τ : ν >• : • 

«bi bsäi bbDS'i i:2;Ί^ί "^.TiiiJab rb 

* : i-T : /- : • : α ^ ~ v• ιτ : τ τ 



r τ • 



V. 18. 'ρ DttJ'^'l 



»u ijoitcn. B.vE: einm QBall auffd^ütten u.bie (eine) 
befcjiigte <Stabt einnel^mtn. A: aßaile auftt?erfen u. 
fe^rfejie^täDteetnn. dW:bie9JZac^tbee<Süben3tt){rb 
n. tüibevfiel^cn , αυφ η. f. aueerlefene« 93. t». vermo; 
gen ju h?. vE: feiner au^crl. SPlannfc^aft tt). bieJlroft 
fehlen 2öiberf^anb ju lallen. 

16. ber an il)n F. wirb f. 2ö. fdj. dW: tviber ί^Π 
au^ge^ogen. B.dW: ηαφ [. ©efallen t:^un. A: ®üU 
bünfen fjanbein. B: gegtn ba^ eble S. auffiel^en ... ei 
aufreiben. dW: %u^ faffen im ^errIiφen £., u. iöeti 
tilgiing i|l in f. φ. \E: jie^en bleiben, u. e« tüirb ganj 
in f. 4- ff in? A: ίιφ ... feftfe^en ... völlig unterlie? 
gen i. 5«αφί? 



^atitd* 



(11,13-19.) 121 



SDcö ^otttö§ gcöen fStxttnna^t ©ieg. SDte SJemaöuttö gu üerbcrBen« ©ein ^all, XI. 



t^eBen, ba§ er fo i)teie taufenbe barnieber 
geieget Ijat) aber bamit ttürb er fetner 

13ηΐφί mächtig rt>erben. *5)enn ber Sil•- 
nig gegen 9Äίtternoφt njirb ttjieberum 
einen großem »gaufen jufammenbringen, 
benn ber iiorige tioax, unb ηαφ etltφen 
Sauren trirb er ba^er giel&en mit großer 

I4»!&eergfraft unb mit großem ®ut. *Unb 
ju berfeiSigen 3^it tt>erben ^φ OkU χόϊ- 
ber ben Jtbnig gegen a)iittag fe^enj 
αηφ tt)erben |ίφ etliφe Qlbtrünnige aug 
beinern Q3oIf ergeben unb bie ^eiffa- 

15 gung erfüllen, unb n?erben faUen. * ^Ifo 

^ n?irb ber Ä5nig gegen 9Dϊitternαφt ba^^er 

Fjie^en unb (Sφütte mαφen unb fefle 
Ätäbte gen?tnnenj unb bie SJiittagös^lrme 
njerben eö ηίφί fUnnen tt?eferen, unb fein 
bejieö 33oIf njirb ηΐφί fbnuen n^iberfle- 
^en. *(öonbern er wirb, wenn er an 
i^n fommt, feinen Sitten fφαffen, unb 
niemanb njirb i^m n?iberfte^en mögen; 
er tüirb αηφ in baS wert^e Äanb fom* 
men, unb tüirb e0 ijottenben burφ feine 
«§anb. *Unb njirb fein ^ngefίίφt πφ* 
ten, baß er mit SDϊαφt feineö ganzen 
ΛiJnigreiφδ fomme; aber er wirb |ϊφ 
mit i^m »ertragen, unb wiro ii>m feine 
$oφter gum ^GÖeibe geben, baß er i^n 
»erberbe: aber eS wirb i^m rtiφt gera* 
t^en, unb wirb niφtδ barau0 werben. 

18*Φαrnαφ wirb er ίίφ fe^ren wiber bie 
unfein, unb berfelbigen üiele gewinnen; 
aber ein Sürjl wirb li^n Ui)xm auf^5« 
ren mit (Sφmä^en, baß er iijn nίφt 

19me^r fφmä^e. *^ifo wirb er ίίφ wie* 
berum fe^ren §u ben i^fejten feineS ü^an* 
be«, unb wirb ^φ poßen unb fatten, 
baß man i^n nirgenbö ^nben wirb. 

12. V.L. t)iel taufenb . . . fein ηιφί. 14. Ü.L: 
jur felbigen. 15. Ü.L: üBoif ttjerben nic^t. 



16 



17 



1,10. 
T.e. 



ejus, et dejiciel multa millia; sed non 
praevalebil. * Converlelur enim lex 1 3 
aquilonis et praeparabit multitudinein 
multo majorem quam prius, el in 
(ine temponim annorumque veniet 
properans cum exercitu magno et 
opibus nimiis. * Et in temporibus 14 
Ulis multi consurgent adversus regem 
austri; fiÜi quoque praevaricatorum 
popuii tui extollentur ut irapleant 
visionem, et corruent. * Et veniet 15 

B«.26,8.Hab.rex aquilouls et comportabit agge• 
rem et capiet urbes munitissimas; et 
brachia austri non sustinebunt, et 
consurgent electi ejus ad resisten- 
dum, et non erit fortitudo. *Etl6 
faciet veniens super eum juxta pla- 
citum suum, et non erit qui stet 
contra faciem ejus; et stabit in 

®'*fj;'^®'®• terra inclyta, et consumetur in manu 

2iig.i2,i7. ejus. *Et ponet faciem suam, ull7 
veniat ad tenendum Universum re- 
gnum ejus, et recta faciet cum eo; 

iMcc.to,58. gj fiiiam feminarum dabit ei ut ever- 
^2?. tat iliud: et non stabit nee illius 

erit. *Et convertet faciem suam ad 18 
E».39,e. insulas et capiet multas; et cessare 
faciet principem opprobrii sui, et 
opprobrium ejus convertetur in eum. 
*Et convertet faciem suam ad im- 19 

8 85.1MCC.6 perium terrae suae, el impinget el 
8.16. corruet, el non invenietur. 



17. bat fie e* »erberbe; ob. eö lo. n. ger. u. n»irb 
ibm nicl)t «). B.u.einigeSiufric^ttgemiti^m, u.tüirb 
Η au^rii^tcn ? dW: |ίφ αnfφί(fcn ... §riei»en m. i^m 
fc^Uefen. vE: feinen SBlicf barauf rίφteπ, bo^ ba« 
Ran je 9lίeίφ beffeiben in feine ©etwatt fonime ... 
moφen. A: |!φ αnfφίcfen fein g. SÄ. in S9eft^ μι ηφ 
men, u. |ΐφ anjteifen, αufπφtίg mit i^m ju ^anbein? 
B.dW.vE: eine X, B: nii^t ^bejte^en, u. fie wivb 
ηίφί für i^n fein. vE: fie ί)άΙί feinen SSejianb n.ifi n. 
füv i^n. A: tt)irb ηίφί bejtanbig bleiben u. n. mit 



i^m galten. 

18. u. überbem bie 3φηιαφ tbm jurücfgeben. 

dW: ηαφ benS.weiiben. vE: feinen Q3licf ... Γίφί€η. 
Β. Α: δtnι3cftφt. Β: feiner ©φηιαφ gegen ίί^η ein 
@nbe ηιαφεη, außerbem ba§ er αηφ feine <Βά)χη. ii|m 
vjergetten tt)irb. dW: ein Jpcerfüiirer n?. feinem 
^ofine... α. l>af er f.J&.i^m jurücfgibt. vE: ^eί^f>en•. 

19. B: er n{φttDίrb gefunbcn treiben. dW: ftraus 
φeln u. f. u. n. me^r fein. vE: |ιφ πίφί πι. finben 
lajfen. 



122 (11,20-27.) 



Daniel. 



XI. 



Visio viri futura ultitni regni nuneiantis. 



^^ Kai άναστησ€ται ix της ρ/ζης αντην 
φντον βασιλείας im την ετοιμασίαν αντην 
/ϊαρίφφάζων, πράσσων δόξαν βασιλείας. Κα\ 
ίν ταις ημ^ραις έκείναις σνι τριβή σετ αι., καί 
ονχ ir πρηςώποις ονδε έν πολέμφ ^1 ^^^ί;'- 
σεταΐ' επΙ την ετοιμασίαν αντην εζονδίνω&η, 
και ουκ έδωκαν ετζ αυτόν δό'ξαν βασιλείας' 
καΐ ηξει εν εν&ηνία, και κατισχύσει βασιλείας 
εν όλισ&ημασιν. ^"^ Και βραχίονες τον κατά- 
κλνζοντος κατακλνσΟησονται από προςώπον 
αντον καΐ σνντριβησονται^ και ηγούμενος δια- 
θήκης. "^^ Κάί κπο των σνναναμίξεων προς 
αντον ποιήσει δυλον, και αναβησεται κα\ υπερ- 
ισχύσει αντον εν ολίνφ ε&νει^ "^^ κα) iv ει- 
Ο ηνία και εν πίοσιν χώραις η^ει, και ποιηβει 
α ονκ εποίησαν οι πατέρες αντον και οι 
πατέρες των πάτερων αντον' προνομην κα\ 
σκΐιΧα Xixt νπαρ^ιν αντοΐς διασκορπίσει, και 
επ ^4ίγνπτον λογιεϊται διαλογισμονς αντον ' 
καΐ ίως καιρόν. ^^ Και έζεγερΟησεται η 
ίσχνς αντον καΐ η καρδία αντον επι βασιλέα 
τον νότου iv δυνάμει, μεγάλη. Και 6 βασιλενς 
τον νότου συνάψει πόλεμον και iv δυνάμει 
μεγάλτι κ«ι ίσχνρί^ σφόδρα' καΐ ου στησονται, 
ΟΤΙ λογιουνται έπ αντον λογισμούς. '^^ Κα\ 
φαγονται τα δέοντα αντον ^ και σνντρίχρονσιν 
αυτόν J καΐ δννάμεις κατακλναει, και πεσονν- 
ται τρανματίαι πολλοί. ^^ Και άμ<^ότεροι 
οι βασιλείς., αί καρδιαι αντών εις πονηρίαν, και 
επι τραπέζι^ μι^, χρενΟη λαλήαονσιν. Κα) ον 

20s. Β: qi'Tov της β. ( AEFX* t^c). Xf (ρ• ^afja- 
ßiß.)y.ai Bf (a. σρντξ».) £Tt (AEFX*). Α2β2ϊπ|^γ- 
pgt.: ηολίμω' στησίται ίπΐ ... αυτβ, i^sii). 2J. Χ: 
idöOtj ... όό'ξα. 22. Α• Xf (a. χατακλνσί>.) y.al (A2 
uricis incl., B*). 23. A2ß(pro arT«A»KFX)i^/;T«c. 

24. A»FX: 7ΓλίίΌσ<ν (/rioat A2B). B* (alt.) ot. A»* 
«i'Torc. B* (Uli.) «i^T« (AEFXt). EFX^ (ult.) y.al 

25. A* (pro ε /rt) /.alt Xf (p. πόλεμον) ποός αντον. 
Β* (quart.) y.al. EX: στήσίταί. 2ö. Α* (pro arrov 
A-B) aury. Xf (p. riwäß.) awr«. FX: χαταλνσίΐ 
(ΑΙ.: χαταχαύσ(ΐ). 

20. ö-rprcffcr umi1erf(n^ett jur Pönijil, <Si)vc. B: 
einen J^eiauetreiber in f. (,ξίμοη i)ennnfci)ifFcn. dVV: 
einen (Stntrciber bie3itτϊ>ebcί^9ίϊeίcί)Ctί[3ut>άα]^ιu-ώ; 
^ehcn 1ά§ί? vE: !Drant^r in bie 3. f. ^i. tierumj. 
iaffen tri-.t? dVV; niait im 3• n. n. in Jlricc^e. 

21. in ber ^tiOc F. u. ba^ ... dW; ein isßeilvcri 
finer, b. man i>. Jlcn{cjt>tt)uvtie n. befiimni i)vute. vE; 
3ßeraci)tlid)er, für ben ... A: ben m. n. ciiren wixl• wit 
einen .^cnii]? B: in S'iul^e. dW: un^ niuitfiet. A: 
^eimlidj h). er [ίφ einfd)lei(i)en. B.dW.vE.A: |ιφ 
be6 ... bemacl)tij-^en. B: (platten 2i). dW.vE: (burφ) 
®(femeid)ci ien. 

22. B: ttomit man ΰberfφn?enιmί f)at, m. uov ii)m 



xbi Ίΐιώ^ bn'-ϊ^ί π'^Ώ^η^ ti'^ohxi 

<- τ : fr τ : • : j : • ν- - ; 

j VT τ » : \-r ι : ••• : * 

n^iDbri p-^Tnm nibtbn s^d^i r^d^'o 
i^BDüD^ ηαώη ri3?hr intebpbn2 22 

I • i• : I• : ».- : λ" τ • : ντ τ : • 

nb:pi ΠΏΎύ nb^*^ T'bw^ r^i-isnrn 

< τ •.■ - τ τ : ■; τ • ; 

bbuäi π•τ3 n^hbs* nias^i vnbi^ 

VT τ : «τ • τ -." J ~ Ι" ' ~! 

□nsnt) b3?i lirn^ cnb üi-iiDn^i 

tr τ : • $- : Λ •* • jv τ ν- ί 

•• τ ! i" ~ : \.r : : - r• ~ . 

binsi b^n^ hy^ri TiV^"-? 'i^?bi 

f -:•- .i • Λ • "" \. τ : ί τ 

tan© "^b^wsn jninüinn rb:? ^2ΐήη^ 26 

ν Γ : - s" ί ι : ι τ -: ι- «,τ τ / : : - 

ι• τ - : «. : IT : ' Λ ■' ' ■> " ' κ : : ' 

3?T/cban3b ö^Db"/2n cn^Dti^i :d^2127 

τ •• ; JT τ ! • τ Γ - «•.•••: r ~ 

N^bi ^η3Τ 2Τ2 ins inbd-b3?i 

j : Λ• - : JT τ VT ••• ' ^T : •. - : 



^er übcrfφtυ. ... dW: bie überfφ\υemmenbc Jtrieg^i 
mαφt w. üon i^m üb. η. (^ebrcc^en ιυ. vE: überfφn). 
^eere n)erben v. il)m überfiuüjet u. aufi:ieriebcn vo. 
B.vE: ber (ein) 33unbe«füvfi. dW. ber [mit i^m] i^er? 
bünbiie %. 

23. ftd> m. ibm bcfr. ^ot ... obficfleu B: i^on bcm 
an bog er [ίφ ^u ibm tvirb gefellet i^oben, i». er be« 
ίη"ΐ(]Ηφ ^. dW: $:ru(i üben. vE:53eiiug. B:fΐφϊ'erί 
tlärfcn m. tt»enigem *ΰ. 

24. »irb tn b. fiebern unbfetteffenOrte...feften... 
B: in Siube in rie feiten Derter ber Sαnbfφαft. dW: 
Φίίίί.η im ^rieben u. in b. fettcfien @egenbfn...cini 
bringen. vE: in bai ruijige u. f. Sonb einjie^en? B. 



^dtttcL 



(11,20 27.) 123 



©et ^ötttg ttite ein ©^crgc. ©er Unfica^tete. ©αδ SÄeben üöer Einern S;if$e« Xf. 



20 Unb an feiner Statt txnvb einer auf* 
fommen, Der unrb in fönigii^en (Sljren 
figen irie ein (δφcr9e; aber ηαφ tvenig 
3^aijen wirb er breφen, δοφ ti>eber burφ 

21 3orn, ηοφ burφ Streit. * ^2in beffen 
«Statt ttnrü auffommen ein Unöeαφteter, 
n?elφem bie (Si)re bee ^ΙοηΪ9Γ€ίφδ ηίφί 
bettαφt irar. ber a>irb fommen, unb ioirb 
i^m {jclingen unb ba8 jtöni9rtήφ mit 

22 füpfn ^Sorten einnehmen. * Unb bie 
^Irnu, bie ivie eine ^lut^ batjer fat)ren, 
UHTtien \)cn i^m rt»ie mit einer ^lut^ 
überfallen unb Jerbroφen werben } ba^u 
αηφ ber i^ürfl, mit bem ber ^^unb ge- 

23mαφt war. * iDenn ηαφοοηχ er mit 
i^m befreunbet iji, wirb er liftic^ gegen 



s.2-> 



2Mcc.3,4«. ^t stabil in loco ejus vilissimus 20 
et indignus decore regio; et in 
paucis diebus conlerelur, non in 
furore nee in proelio. * El slabit in 21 
loco ejus (lespeclus, et non Iribue- 
tur ei honor regius: et veniet dam 
et oblinebil regnum m fraudulenlia. 
* Et brachia pugnanlis cxpugnabiintur 22 
a facie ejus et conlerenlur; insnper 
el dux foederis. * Et posl amicilias23 

«Mcc.4,81. ^yjij ^^ faciel dolurii, et ascendcl et 

superiibil in modieo populo, * el 24 



}v.lO. 



i(;n l^anbeln, unb wirb herauf jiei^en unb 

mit geringem Q3olf i^n überwältigen. | ""'l/o'!^•*'' abnndanles et uberes urbes ingre- 

24* Unb wirc i()m gelingen, ba§ er in tk 

beflen Stäbte beö Sanbeä fommen wirb; 

^ unb wirb eö alfo αuβriφten, baä feine 



dietur; ei faeiet qnae non fcceriml 
patres ejus et palres palrun) ejus; 
rapinas et praedam el divilias eoruni 
dissipabil, el conlra tirmissimas cogi• 
lationes inibil: el hoc usque ad 
tempus. * El concilabilur lorliludo 25 
ejus et cor ejus adversuni regem 
austri in exercilu magno, el rex 
auslri provocabilur ad bellum mullis 
auxiliis el forlibus niniis; et non 
slabunl, quia inibunl adversus eum 
ob.7.i>5.4i, consilia. * Et comedenles panem 26 
cum eo conlerenl iiliim, exercilusque 
ejus opprinielur, el cadent inlerfccli 
plurimi. *Πυοπιηι quoqiie reguni 27 
cor eril iil malefacianl, el ad mensam 
unam mendaciuni loquenliir. El non 



p* 33ater ηοφ feine Q3oteltern ηίφΐ t^un 
fonntcn mit Diauben, ^lünbern unb 
Qiu^beuten; unb wirb ηαφ ben aller* 
fefieften Stäbten trαφten: unb baö eine 

25 Sfitlang. * Unb er wirb feine 3)ίαφί 
unb fein <§erj witer ben ^5nig gegen 
^iittag erregen mit großer ^eerßfraft. j 
Φα wirD ber Jlbnig gegen 9)2ittag | 
gereijt werben §um Streit mit einer j 
großen mäφtigen «§eerSfraft; aber er ι 
wirb niφt bejtei^en, benn cö wer* | 
ben 53erräii)ereien wiber i^n gemαφί. | 

26 * Unb thtn bie fein 33rot effen, bie wer* i 
ben i^n Reifen verberben unD fein <§eer | ,o.joh.i3,i8 
unterirücfen, na^ gar »ieie erfφlαgen | 

27 werben. * Unb beibcr Röntge ^erj wirb 
benfen, wie fie einauber Sφαben ttjun, 
unb werben boφ über Einern ;Iίfφe 
fälfφliφ mit einanber rebrn. (So wirb 

20. V.L: an feine Staii wirb auffommen. 

21. ü.L: Ungeac^ter. 23. ü.L: Uiliglici». 
25. A.A: n)irD SSerräi^crei. 

I dW.vE.A: ηοφ feiner ^i^äter 35. B: wirb bacf ®e-- iljn i^efünncn (macf)en). vE: mau tvirb ... fd^micben. 

j ^)lünberto u. b. Oiaub u. bie Ji^abc luiterfte auefiieun. 2.i. Unb bie ... i{)ii o., baij Seucs .^. -21 Uoö übers 

I dW: *8eute u. di. u. φ. ro. er il^ncn auöi^eilen. >E: fcbioemmfn wirb, unb ... Π: feine ^ofl... uvbrccfccn. 

i u. Scbä^c. B.dVV.vE: gev]en Dir (>etlung.n (feine) (B: irciin fciu .*ö. c^^ \v. übcrfdjw.) dW: baljcr* 

91ηίφΙαι3ι• iηαφen (flnneii). A: fviifen. vE: bc(^ nur fliuf'cn ... (SrfaMao.cne faiicn. vE: 5)iird)lc^rte! 

bid;ju linfr grm ffen 3. 27, w. aber niku^ i^eiinqen. dW: bei bcicn Si. 

25. fid) etniaften in 3tr. B:ertviecfen. dW.vE:A ifjre ^ev^eu unb Übel ^eftuuct. vE: ieibe ,^. tDcibcn 

iWut^ aufbieten. d\V: <ϊφ jum .nrieiv vüftcn. A: in i^r φ. auf UcbeUi)at richten. B.<lW.vE.A:an (Sii.cm 

benÄr.jivi) n. B.dVV:(ji[c)e<.^ vυerbιnänfφ aviegegcn X. Süvjenreben. 



124 (11,28-36.) 



Daniel. 



XI. 



Visio viri futura Ultimi regni nundantis. 



KatsvOvvfi, οτι 'έτι πίτ'ρας εις ααιρόν, ^® Kai 
iTTiöTQSipsi εις την γίμ αντον εν υπάρξει πολλη^ 
χ</ί ή καρδία αντον ΙπΙ διαΟ^ηκψ άγίαν καΐ 
ίίοιησει καϊ επιστρέψει εις την γήν αντον. 

2^ £.'4' "ΐον καιρόν επιστρέψει και ηξει εν 
τφ νοτφ^ και ονκ εσται ως η πρώτη και ως 
ή έσχατη. ^^ ΚαΙ είςελενσονται οι έν αντφ 
καΐ οί εκπορενομενοί Κίτιοι^ κα\ ταπεινω&η- 
σεται' και επιστρέψει καΐ ϋνμω&ήσεται έπΙ 
δια&ήκην ayiaVy και ποιήσει' καΐ επιστρέψει 
και σννησει επί τονς καταλείποντας δια&ηκην 
άγίαν. ^* Και βραχίονες καΐ σπέρματα «ξ 
αντον άναστησονται κα\ βεβηλώσονσιν το 
άγιασμα της δυνάμεως y κα] μεταστησοναιν 
τον ένδελεχισμόν^ καΐ δώσονσιν βδέλνγμα 
ψραησμένον , ^^καΐ οί άνομονντες δια&ήκην 
έπάζονσιν έν όλίσϋ-ήμαοιν. Και λαός γινοί- 
σκων ϋ-εον αντον κατισχνσονσιν καΙ ποιη- 
σονσιν^ ^^ καΙ οί σννετοί λαον μον σννησονσιν 
εις πολλά' καΐ ασΟενήαονύΐν fV ρομφαιο^ καΐ 
έν φλογΐ και έν αίχμαλωσίο^ κα\ έν διαρπαγη 
ημερών, ^^ Kai εν τφ άσϋενήσαι αντονς 
βοηϋησονται βοή&ειαν μικράν, και προςτε- 
{)ί]σονται έπ αντονς πολλοί εν ολισ&ήμασιν. 
^^ Και άπο των σννιέντων άσ&ενήσοναιν τον 
πνρώσαι αντονς και τον εκλέ^ασΟαι και τον 
άποκαλνφ&ήναι ίως καιρόν πέρας' ότι έτι εις 
καιρόν. ^^ Kai ποιήσει κατά το &έλημα αντον 
και νψω&ήσεται και μεγαλνν&ήσεται 6 βα- 
σιλενς έπι πάντα &ε6ν και επι τον &ε6ν των 



27. EFX* 'έτι. 
29. Β* (alt.) ώς. 

'Μ). Β* (pr.) ο* et (alt.) «««(AEFXf, A2iDier un- 
eos). FX: Ύαπίΐνω&ήσυνται,. Β: χαταλιπόντας. 

31. Β* βί^αχ. χαΐ (AEFXf). A2ß: το άγ. της όυ- 
ναστίίας. Α*: Ινδίλίχιστόν {-ισμόν Α^Β). Xf (ρ. 
όώσ.) ίίς αυτό. Β: ήφανιομένων {-ένον AEFX). 

32. Α* (pro οί Α^Β rell.) λαοί ... εξάξασιν (ίπάξ. 
Α^Β). Χ: τας• άνομβντας. Α^Β: γινο')σ>ίοντΐί;. ΕΧ: 
κα« αατισχ. και π. 

33. Β: συν it. τδ λα« σννήσ. 

34. Α2Β (pro έπ A^EFX) 7Τζ»ός. 

35. X(proawTö(,•) εν αντοΐς. A**(alt.) xat(A2Bt). 
EX (pro αττοκ.) εχλίυκάναι ... * ετι. 

36. Β ροη. ό βασ. ante ύψο)&. et * κα« ίπι τ. &. των 
&fo',v (AEFXt). 



< τ : j" - J V\ J ' τ : • 

j•: - vt: "^ τ j:• :- 

jv : I• 1 : v^v - jT %. τ j•• - 

^• ' τ IT -: r T^ : κτ r τ 

'. ' : _ Λ-Ί- -I•• • ν : v»i 

iiDn3i τΌπη ^ιί^οπί Ti3?ün tb^Tp^n 

ν : IT ; • τ - j' •• : τ - <τ'; • - 

π'^^η ^^^^χάη'ύ^ Jc^üiri γ^^βη'^^ί 

VT ν: )■• :ι j- : l^ ; |- ι ν-:)- 

vr τ τ •• j" : - I τ : » »• -.|- 

r : • VT τ IV :_ ν sv : : : • : λ •" ιτ 

vj•• ν :ιτ•• τ : JT • : ι• τ σ ' ■ 

»ι - Ι: - -J Γ ν - 'JV •■ -: ΐ - • : λτ τ 

DHU PiiTi;b ^ibtos^ a^b^3to'^n-i)3^ nb 

vv τ I f : • : IT • j• • : - - I • 

nir-^s 7P n3?-i5? pbb^ nnnb^i 
Dtiinn'^i 'nbisn iiinD ntb;j?i nri^b 36 
D^bs b« b'?l ba-b3"b? btiari':'] 

V. 27. p"tn v»p 

V. 33. d'in'n ϋ'ΐΏ'ΐ «"sa 

27 . dW: fonbei η ηοφ [»evjie^et |χφ] tai @. auf Me 
beftimmte 3. vE: b. d. ifl erji §u einer ... 

28. dW: ^abe ... @ίηπ rieten. vE: ©φά^εη. 

29. jur befrimmtcn 3. Β: ηίφί tüie \)ormale fo 
juie^t ergeiien. dW: n. fein gum jtoeitenmalc ... vE: 
beim ... [c fein. 

30. abermal ftd> utnf. ηαφ Letten, ble ... B: bte 
Sei), ber (S^ittaer. dW.vE: φί^άί[φε @φ. Α: bie 
Jftömev mit (δφίffcn! B: ba§ er toirb αbgefφ•re(ft 
wcrren ... nαφ^em er umgcfe^rt, ΐο. er ΟΙφί ^aben 
auf bie ... vE: auf bie bebac^t fein. dW: in ©inoer; 
fianbnip treten mit ben 5lt)trünnigen öcm 1^. 93. 

31. anrid)tcn. Β : 5i.t)on il^m auftreten. dWreinc 
Äriegδmαφt tüirb v. i'^m beficnet iverben. vE: ba 
bleiben. A: (Stanb galten. B.vE: ba« befefligte ^. 
(entheiligen). dW.A: ba« Jg>., bie93ejie. B: ftäte O. 
dW: befiänbige D. αbfφαffen. B: ben oerhjüfienben 
®r. barj^ctlen. dW.vE: ®r. bed aSertüüjieris auf-- 
ftellen. A: einen ®i. jur 95. einfül^ren. 

32. mit glatten 3ΰ. t>erfiif)ren bte &. B: bie c^otl• 
Ui tüiber b. 93. ^anbeln ... ^ur J^euφetei bringen. 
dW: bie am 93. S^cvelnben ... jum Slbfall »erleiten 
bMrφ @φπleίφeleien. vE: tt)elφe |ΐφ frecelfjaft beje! 
(jen gegen b. 93. ... betocgen. B.dW: 9?. berer, bie .. 



ι 



^uuieU 



(11,28-36.) 125 



©ie®$iffeau§(S;5ittm» £)tt§®röttmmett rtiibcr bcn $ctUS3uttb« ©erSScrftanbtgcnSöiremXI. 



i^nen aBer fci^Iett, benn baS @nbe ifl ηοφ 

28 auf eine anbcre 3eit Beflimmt. *Φατηαφ 
tr>irb er trieberum ^etmjtc^en mit großem 

l^ ®ut, unb fein «gerj rieten n?iber ben ^ei* 

~ ligen 53unb: ba trirb er ettva0 ausrichten, 

unb alfo ^eim in fein Ü^anb gie^^en. 

29 'ΐ^αχηαφ tt?irb er ju gelegener 2^'ύ 
tüiebcr gegen 5D?ittag jie^en; aber eö tt>irb 
i^m jum anbern 9Jial ηιφί gerat^^en, nne 

30 jum er^en 3)ϊαί. * 3)enn eö n?erben 
6φiffe au^ (E^itim n^iber ii>n fommen, 
bag er üerjagen tt>irb unb umfel^ren muß. 
Φα tt)irb er ttjiber ben ^^eiügen 33unb er* 
grimmen, unb n?irb eS αηδπφίεη} unb 
n?irb |1φ umfe^en unb an ίΐφ gießen, 

31 bie ben ^eiligen 33unb öeriaffen. *Unb 
c0 tt»erben feine Qirme bafeib^ flehen, bie 
werben baS .^eUigt^um in ber ^efte ent- 
hjei^^en, unb baö tägίiφe D^fer abt^un, 
unb einen ©rauel ber ^Sern^üflung auf* 

32rtφten5 *unb er wirb l^euφeίn unb 

gute SBorte geben ben ©ottiofen, fo ben 

ρ ^unb übertreten, ^ber baö 33oIf, fo 

i^ren Oott fennen, werben (ϊφ erman* 

33nen unb eö αuδriφten; *unb bie 33er- 
pänbigen im QSoif werben üiele anbere 
iei)ren: barüber werben fie faUen burφ 
ίδφwert, %tmx, ©efängniß unb iRanh, 

34 eine 3«itiang. *Unb wenn fle fo fal* 
ien, wirb it>nen bennoφ eine fieine «^ülfe 
gefφeί>en) aber tiieie werben ίΐφ ju 

35i^nen t^un betrügίiφ. *Unb ber 33er* 
jlänbigen werben etΐiφe fallen, auf baß 
fie bewahret, rein unb lauter wer* 
ben, bie baß eö ein @nbe i^a^t', benn 
ee i^ ηοφ eine anbere ä^it ^or^anben. 

36* Unb ber Jtbnig wirb t^un, Waö er 
wia, unb wirb ίΐφ ergeben unb aufwer* 
fen wiber alleg, ba8 ®ott ifl; unb 
witer ben ®ott aller ®5tter wirb er 



B: c6 angreifen? vE; ^ηϊί) faffen. A: |ιφ Italien. 
dW.A: X^aten audrici^ten. vE: Xf). tijun. 

33. aSiele beleijren. dW: ©utgcftnnten! A: (§t; 
lcuφteten. dW.vE: be« ^otfcö. B: untertocifen. A: 
unterrid^ten. dW: jur @infici§t bringen. B: u. ϊ)υι•φ 
flamme. B.dW.vE.A: ©efangenf^aft. B.vE: u. 
^lünbcrung. 

34. B: mit einer ... gel^olfen irerben. dW: Slber 
inbem fte f., njeroen fte ... erlangen. vE: Unb hti 
ü^rcm §. ... erbalten. A: n?• nn fte gefallen, w. burφ 
geringe φ. ibnen aufgeholfen tr. B: mit glatten 
SiBorten. dW.vE: an fie αnfφt{efen nt. ^euφeleί. 
A: l)c^φlerίfφ. 



T.35.8,19. proficierjl, quia adhuc finis in aliud 

tempus. * Et revertelur in terrani 28 

suam cum opibus multis, et cor 

«"lief"' ejus adversum testamenlum sanctum: 

et faciet et revertetur in lerram suam. 

Statute tempore revertetur et ve- 29 

^.a2. uiet ad austrum; et non erit priori 

simile novissimum, * El venient super 30 
tiMoc.8,5. gyjj^ Trieres et Romani, et percutie- 
tur; et revertetur et indignabitur 
v.ae.aMce. .. contra testamentum sancluarii, et fa- 

6. 

ciet; reverteturque et cogitabit adver• 
iMcc.i,iv„.sum eos qui dereliquerunt testamen- 
tum sanctuarii. *Et brachia ex eo31 
iÄ?cc.'r,Si.slabunt et polluent sanctuarium for- 
titudmis et auierent juge sacrificium, 
et dabunt abominationem in desola• 
lionem; * et impii in testamentum si- 32 
* m'im!"' mulabunt fraudiilenter. Populus au- 
•iMcc.e. lem seiens Deum suum obtinebit et 
i.i,3. faciet, * et docti in populo doce- 33 
bunt plurimos: et ruent in gladio et 
in flamma et in captivilateetin rapiua 
dierum. * Cumque corruerint, suble• 34 
vabunlur auxilio parvulo, et applica- 
buntur eis plurimi fraudulenter. * Et 35 
de eruditis ruent, ut conflentur et 
i2,«o eligantur et dealbentur usque ad 
^;>7. tempus praefinilum; quia adhuc aliud 
y,s.8,i. tempus erit. * Et faciet juxta vo- 36 
7,8.2.i.Ei5.28,iunlatem suam rex, et elevabitur et 
t's.ss. ^ magnificabitur ad versus omnem deum ; 
et adversus Deum deorum loquetur 

35. B: um unter i^nen ju fφlnelJen u. ju reinigen 
u. toeiß ju ιηαφεη ! d W. um lu lautern unt. il^nen u. 
ju faubern u. ju r. vE: um jte ju ))rüfen u. ju l. A: 
baß jie geίφmoίJcn, gefφίeben u. gereinigt hjerben. 
B.dW.vE: Ui jur ^üt be« @nbeo. B: iji ηοφ etioae 
hii jur bejtimmtenS. dW: ηοφ auf bicb. 3. fver» 
jiel^t eö ίΐφ]. vE: e« bauert ηοφ Ui ju ... 

36. dW:nαφ feinem ©efallen. vErtüie eö ibmgc; 
fälit. B.A: l^anbeln n.f.ffioblgef. B.vE: η.^ιφ gro§ 
mαφen. A:gr. tbun. vE: über alte ®ötter. B: alten 
©Ott. A: tt)iber ieben. dW: alie ©ott^eit. B.dW. 
vE.A: ®. ber ©otter. 



126 (11,37-45.) 



Daniel. 



^i. 



I^isio viri futura Ultimi regni nunciantis. 



I 

Ofdir xal ληληοει ντζ^ρογχα, καΐ αατεν&ννίΐ 
μ^χρίζ ου συνιελεσΟΐ] ή οργή' εις γαρ σνντέ- 
Ifiav γίνεται. ^^ ΚαΙ έπ\ πάντας dtov^ των 
τζατερων αν τον ον σννήσει, ααι im ^πι&υμίαν 
γυναικών καί επΙ τιάττα O^tov ον ανιήσει' 
ότι enl πάντας μεγαλνν&ησεται. ^® Kai ϋ -tov 
Μαωζε}μ ini τόπον αντον δοξάσει ^ aal Οεόν 
όν ουκ εγνωααν οι πατέρες αντον δοξάσει εν 
χρνσίφ χαΐ άργνρφ κα) λίΟφ τιμίφ χαΐ iv 
ξΐΐίΰνμημασιν. ^^ Kai ποιήσει τοις όχνρώ- 
μαβιν τών καταΓ^νγών μετά ϋεον αλλότριου 
χαΐ πληί^νιεΐ δόζαι•, καί υποτάξει αντοΐς 
πολλούς, x«t j'/;i' διελεϊ iv δωροις. 

^^ Kai iv τφ καιρφ πέρατι σνγΗ^ρατισΟη" 
ΰεται μετά του βαηιλεως τον νότον, και ανν- 
αχ&ήαεται ΐπ αυτόν βασιλενς τον βορρά h 
αρμασιν και εν Ίππενσιν λα\ iv νανσιν ?ΐθλ- 
λαΐς, και ε/ςελενηεται εις την γήι> και συν- 
τρίψει και παρελενβεται. ** Κα) ειςελεναεται 
εις την γήν τον Σαβαείν, καΐ πολλοί ασθενή- 
σονσιν' καΐ οντοι διασωΟήσονται εκ χειρός 
«υτοΰ, Εδώμ και Μωαβ καΐ αρχή νίών 
^4μμων. '^^ Και εκτειεΐ την χεΐρα αν ίου ίπΐ 
την γήν, κα\ γη ν^ίγνητον ονκ εσται εις σω- 
τηριαν. *^ Και κυριεύσει εν τοις αποκρνφοις 
του χρνσίον και τον άργνρίον και πάοιν im• 
&νμητοις Αίγνητου και Λίβυων και ΑιΟιό- 
ττων, iv τοις όχνρώμααιν αυτών. *■* Και 
ακοαΐ και οπονδαι ταραξοναιν αυτόν εξ ανα- 
τολών καΐ από βορρά, και ή^ει iv Ονμφ 
ηολλφ του άφανίσαι και τον άνα&εμίαίσαι 
Λτολλοι^ς. *^ ΚαΙ πήζει την σκηνήν αυτού 
Εφαδανώ ανά μi(lov τών ϋαλιι'αών εις ορός 

36. Χ: μέχρι τ5 αι>ντ(λίσ&ηναι την o^y^/V. ΕΧ -j• 
(ρ. σνντ.) y.ai σπαδην. Α^ : ytiviTcci. 

37. Αΐχ* (pr.) « (A2Bt). Α»ΒΕΧ* (alt.) ini 
(Ä^FXt). Β: ίπιϋνμία {ίτιιθνμίαν XEFX) ... κ. Ιπι 
πάν &ίόν (κ. έπι ηάντα &; AEFX, Α!.*). 

38. A»j Maoi'Cn (vTfawCn^ Α2Β, EFX: Maiotnv, 
ΑΙ.: Μαΐΐ,ωίΐμ) ... -j• (a. pr. όοξ,) « (Β*, A^ uncis in- 
Cl.). Β: χρνσω. V\: άυγ. y.. χοΐΌ. ΈΥΧ: a^'/Vijiw. 

39. EFXf {\>.άλλ.) α fav Ιπιγνω. EX: öitlii• 

40. Β: Κ. iv naiQs .τίραη. \\ (pro tn αντυν 
A'^ß rell.) μ(τ avrs. B: ti(;iXivaovrat (-fvtSfTat 
AEFX). X-j- (in f.) iv ταΓς /.ατακλνσίσι. 

41. A2B: 2•α/9αί/> (-ί /V A^EX; F: Jaßtt, ΑΙ.: 
Σαβηρ. er. vss. 45 et 16). 

42. B* avt^ (AEFXt). 

A'•^. B: Tö /(yt'ffs κ. tö άργνρβ. A^Bf (a. πάσιν) 
i.V. Xf (p. Mi>.) καί. 

44. EX* άπο. Β* y.al τ5 άνα&. (AEFXf). 

4δ. A^: ^Ενφανδανώ ΓΕφαδ. Α2Β; ΑΙ. al.). FX: 

» 5 J/ 



α>^τ nbs-n3? n-^bsni mxbsDD ίζτ 

<••■••: - : τ nv:jv vT τ ■•• IV ρ 

•r t >- : V "^ - : ι • τ j τ -: 

». - >• I Λ• τ j - 1 v: τ - : 

in::'^ iD3-b5? c^r^ χ^^^λ : ^ΆνΤ\^ 38 

Λ*• ~ ϊ V. - ~ • ■•. IT ~ ν:!•.• : IT- : • 

'j•• - ; τ -: J• τ : ι sv -: - •••. iv : 

:riTOnn^ r\'^p'^ p^5nϊl ^CDn^] rnn 

τ " - j .•: • ■ *•. ir <••::•: τ τ : 

bb^u373m niDD π^ί•^ ^^th '^u^ 

τ • : • : Λ τ jv :- ν - r: —. 

ι• : • • j•• - : VT τ — :(- • - IT 

DDibn Tib^ ν^ϊ' nsDr*• rp ron^ « 

ν ν - ( ν JV • < — : • r ι•• j•• : 

ν ν : Ι τ - ' ν JV τ τ .. χ ; . . 

η Λ ~ ν • τ; (Τ • τ JT : 

1 ν.ι•.• : τ |τ τ : ι ί- τ •* ^. τ -; |- 

^Db^^ nb.si ^btüs•^ ηΐ2Ίΐ •>ζι§η 

Ι" : ν •• : τ j ν: ύ • 

1 •■•Δ•: : iS T-: 1" ν τ /- : • : . ' ~ 

b^r)^ jnD^bsb nsnn sb Dnro43 
niron bbn^ ocsm ηπ•τπ '^DtDD'na 

.' •. -: ν. ; ••.••••-: jt τ - ••-:•: 

jvn::?:isr52 2•^ώ^ι a^ubi d^stü 
liSDSS^•. πίτ:ώ•/3 ^inbnn•^ Γί:?Ώώ^.44 
Dnnnb^i i^^üinb nbi^ kßra ^2,^λ 

ν -: Γ : r : - : τ : jt •• : τ τ : 

D*^^^ 1*^2 in£i«5 '^bn>i riil^l JD-'Z'inr 

ν - ' r' : - - j•• τ: IT - • : !• - 

V. 39. 'p 'n^a*! 

V. 40. 42. nnE2 'nn 

V. 44. 'n mp?sa 'öi 



3!'). dW: llnflci)circ6. (B: tpitnbcrbare ^iiii^f? 
λΕ: nninbcrbav?) dW: bcr 3. vorüber ift. B: bie 
(Srbt eiuiui üciienbct. vE: ba« <Sίrαfgerίφt. A: b. 
moi^\^ bee 3. t>oil. B: feft befc^l., c6 ivirb f|ofci)cbfn? 
NE:bfrScfci>!uf? tüirb ausigefü^rt. A: Ifi [φοη i^efa^t. 
dW: bao( @tvafgerici)t tvirb \)c(l,^oqcn. 

37. vErbie ©Otter? B: SBciberbccjierbe. d\V.>E: 
bic Sufl ber SBetbcr (grauen). B; über 9t. grcg ma? 
cfcen. dW.vE: fonbcrn (ΐφ über (miber) 2iUe er« 
^eben. 

38. bei! ©.331. B.vE:beriBeftuntien. dW:^eiicn. 
dW: fößliφen Steinen. B.vE: Äcjibarfeiten. 

39. »». arbeiten an bcn 25cfien iüi.mit... unb ttt 
ntn, io lijn erFennen ... über öiele. dW: banbeln 
gegen bic befel^igten 33urgcn ... loer [il^uj ancriennt. 



Daniel» 



(11,37-450 127 



©er ©Ott fOla'uftm. ©infaft in ba§ »ert^c ßanb. ©ic ^ntrinncttbctt. ©αδ ©φτε* »® cf(5rci«XI. 



ΑΓαυϊΐφ rebcn, unb tυίrb i(}m gelingen, bis 
Der 3orn αηδ feij benn e^ ift befdjloffen, 

\M wie lange eS n?äi)ren fott. * Unb feiner 

QSäter ©Ott mirb er ηΐφί achten, er n?irb 

ρ Weber Sran^nliebe, ηοφ einiges ©otteS 

αφten5 benn er wirb )1φ wiöer 'llUeö auf* 

38 werfen. * *2lber an bcffen (Statt wirb er 
feinen ©Ott ÜJia'uftm ef^renj benn er wirb 
einen ©Ott, baöon feine 33äter niφtδ 
gewagt ^aben, e^ren mit ©olb, Silber, 

89 (Sccljiein vlxu) JlleinoDien. * Unb wirb 

„ benen, fo il)m Reifen ftärfen 9)ia'ufim, 

ψί mit tem fremden ©Ott, t)en er erwählet 

^Oii, gro§e @bve t^un, unb fie §u Ferren 

mαφen i'iber große ©üter, wxu) ibncn 

baö ÜJant ju So^n auSt^eiien. 

40 Unb am C5nDe wirD ίίφ ber Jlönig 
gegen 2)?itia^ mit i^m jiogen, unb ber 
ÄiJnig gegen Φίitίcrnαφt wirb ^φ gegen 
ii)n jträuben mit QBagen, Oieitern unb 
tnelen Θφiffen, unb wirb in Die Sauber 
fallen unb öerberben unb burφJίeΐ)cn. 

4 i * Unt» wirb in baS Wert^e Sanb faßten, 
unb i>iele weroen umfornmenj biefe aber 
werben feiner »i&anb entrinnen: @bom, 
3)Zoa6 unb bie (Srjilinge ber ^inber 

42 5lmmon. *Unb er wirb feine 9)iαφt 
in bie Sänber fφitfen, unb (Sgijpten 

43 wirb i^m ηΐφΐ entrinnen} *fonbern er 
wirb burφ feinen 3ng ίerrfφen über 
bie golbenen unb fllbernen Θφα^6, unb 
über ade jtleinobien (Sg^iptenö, Sib^end 

44 unD ber 9J?o^ren. * (So wirb i^n aber 
ein ®efφrei erfφre(fen Dom SDiorgen unb 
3)Htternαφt, unb er wirb mit großem 
©rimm au0jiei)en, ^GßiUenö, toiele ju üer* 

^i5 tilgen unb ju »erDerben. *Unb er wirb 
tiaö ©ejelt feineö ^alafiö αuffφlαgen 
JWifφen jweien 9)?eeren um ben wert^en 

38. 39. U.L: SWaüfim. 

38. 43. Ü,L: Äleinoi).n ... iilcinobc. 



magnifica, et dirigelur, donec com• 
pleaUir iracundia; perpelrata quippe 
est definilio. * Et Deum palrum 37 
suorum noii repulabil, et erit in con• 

(iTim.4,3. cupiscentiis feminarum, nee quem• 
quam deorum curabit; quia adver- 
surn universa consurgel. * Deum 38 

Hi»b.i,ii.i»i.^y^gj^ Maozim in loco suo venerabi- 
tur, et Deum, quem ignoraverunt 
patres ejus, colet auro et argenio et 
lapide prelioso rebusquc preliosis. 
*Et faciet, ul muniat Maozim cum 39 
Deo alieno, quem cognovil; et mul- 
liplicubil gloriam, et dabit eis pole- 
slalem in mullis, et terram dividel 
graluito. 

Et in tempore praefinito proelia- 40 
bilur adversus eum rex auslri, et 
quasi lempestas veniet contra illum 
rex aquiionis in curribus et in 
equitibus et in classe magna, et in- 
gredielur lerras et conleret et per- 
lte, transiet. * Et inlroibit in terram 41 
gloriosam, et multae corruenl; bae 
aulem soiae salvahuntur de manu 
ejus: Edom et Moab et principium 
filiorum Ammon. * Et mittet manum U2 
suam in lerras, et terra Aegypli non 
effugiel. * El dominabitur Ihesauro- 43 
rum auri et argenli et in omnibus 
Ei.38,5. preliosis Aegypli, per Libyam quo- 

que et Aclbiopiam Iransibit. *Et44 
fama lurbabil eum ab orienle et ab 
aquiione, et veniel in mulliludine 
magna ut conleral et inlerficiat plu- 
rimos. * El figet labernaculum suum 45 
9 20. Apadno inier maria super monlem 

39. ΑΙ.: quem non cogn. 
41. S: inulli. 



^em tpirb ... vE: ^cfiungeii bauen [teni ©ottj ber 
Sfüiingen'^ B: um (Snif^elt auöt^cilen? vE: um 
@elt)? dVV: unb ί. üettljcilen \i\x '-öelohnung. 

40. faUcn, u. überfcbtoemmcn. B.dW.vE: },\\x 
3eÜ bi β (S. vE: einen ^rieg m. i^m anfan^ien. B: \\ά) 
erfφι•ecfίιφ g. ü)n aufmalen. dWrwiberUnio^ftiirs 
men. vE:^eianfiüvmeu. A: wie ein Un^iiCiiMtiertDibcr 
i^n öeranFommen. vE: «ft^riengwagen. dW: burc^ 
b. S. bringen u. fiüti^en u. äbcrfφn). 

41. faflctt (8,9). dW: aJit^rlabon »erben uniei* 
liegen I vE:ba«^aupiöolf, bie (Soiine^^mmone? A. 



^au^jtü. bei ... dW: bie93lütbe. 

42. .?>nnb über &. S.ftrecfen. B: <in... legen. dW. 
vE.A: auiifirfrfen ηαφ ben δ. 

43. tüirl) berrfcbtfit ... Sib^rr u. ?!Jl. werben fti fcb 
ncm :3u3c fein. B: \^cvbürgcn η βφ. von®oib. dVV. 
A: |ίφ ber ... ben-.äφίίι^cn. vK.• vcrfiigen über ... H. 
dW: unter (in) f. ©efoli^e. >E: bei f. Sui^e. 

44. B.dW.vE: ®crüφίelυcvbci; ... 

-45. dW.\E: fein•: ^aiaÜnejelie. B: jn-. ben SDc. 
ηαφ tcm eblen b• 5?. ;^h. dW: ιχο, bem SWcer u. r. 
i)cvrlid)en ... vE: an einem b. b• ^erg? 



128 (12,1-7.) 
XII. 



Daniel. 

Visio viri futura Ultimi regni nuneiantig» 



ΣαβεΙν αγιον, χαϊ ηξει ίως μέρους αντον, χαΐ 
ουκ εστίν 6 ρνόμβνος αυτόν, 

XII• /ία< iv τφ χαιρφ ίκείνφ άναατή- 
σεται Μιχαήλ 6 άρχων 6 μέγας ο εστηχώς 
επι τους νίονς του λαού σον χαΐ εσται και- 
ρός ϋλίχρεως, ϋλΐψις οία ου γέγονεν αφ ου 
γεγένηται ε&νος im της γης εως τον χαιρον 
εκείνον χαΐ εν τφ χαιρφ έκείνφ σω&ησεται 



ifen b^^^^i^ 1Ώ5?'' iisnn nrn^ xii 

j- - "TP -; |- • - j•• τ 

hnsnn 'rmy '^an-br TOi^ü binan 

τ : IT : ' V - j•• ; «^ - .. rr ^ - 

J : I• τ : : I• ι *•.•-: τ τ j- 

Db^^ έίΝ^»η Γ5?3ϊΐ ^ί^^n η3?η nr -»ii 

j.. τ • • - j- τ Α• - J" τ V- 

6 λαός σου πας ο ενρε&είς 6 γεγραμμένος έν | Ο'^ΒΊ'Ι ♦ "lSD3 Π^Γ3 S^LlÜDirbs τΙ>25> - 
τ,^ /ί^/^ί/λφ. 2^β(^ πολλοί των καϋευδόντων \ 'ι^' ι '■''"'' '^ κτ : - - τ Κ•- 
«V γης χώματι εγερ&ησονται, ούτοι εις ζωην 
αίώνιον, καΐ ούτοι εις ονειδισμον χαϊ εις αϊ- 
σχΰνην αιώνιον. ^ Και οι σννιεντες ^κλάμ- 
χρουσιν ως ή λαμπρότης τον στερεώματος^ και 
άπο των δικαίων των πολλών ως οι αστέρες 
εις τους αιώνας και έτι. 



^ Κα\ σΰ ^ /Ιανιηλ, εμφραξον τους λόγους 
χαΐ σφράγισον το βιβλίον εως καιρόν συντέ- 
λειας, εως διδαχ&ώσιν πολλοί κα\ πλη^υν&^ 
ί γνώσις* 

* Καϊ ιδον εγώ /Ιανιηλ, καΐ ίδον δνο έτεροι 
ειστηχεισαν, εις εντεϋ&εν τον χείλους του 
ποταμού, και είς εντεύθεν του χείλους του 
ποταμού, ^ Kai είπον τφ άνδρΐ τφ ενδε• 
δνμένφ τα βαδδίν, ος ην επάνω τον ύδατος 
του ποταμού' Εως πότε το πέρας ων είρηκας 
των 'Θ-ανμασίων; "^ Και ηκουσα του ανδρός 
του ένδεδυμένον τα βαδδίν, ος ην επάνω τον 
ύδατος τον ποταμού, καΐ υψωσεν την δείξιάν 
αύτον και την άριστεράν αντον είς τον ονρα- 
νόν, καΐ ώμοσεν εν τφ ζώντι είς τον αιώνα 
ΟΤΙ είς καιρόν κάί καιρούς καΐ είς ήμισυ 
καιρού εν τφ συντελέααι διαηκορπισμόν λαού 
ηγιασμένου, κα\ γνώσονται πάντα ταντα. 

45. Β: ΣαβαιΙν (cf. vss. 16 et 41). Β* (sq.) καί 
(A.EFXf ). Af (ρ. μέ^βς) 6ρβ(; (Β*, Α^ uncis incl.). 
EFX: öx ϊσται. 

1. EFX* &Xlxi,m. Α*: άφ ης {αφ » Α2Β).^ Β: εν 
rfi yfiiini της ^^ςΑΕΡΧ). B*(ult.)xae et ό ίνο(&(ΐς 
(ÄEFXt, EFsineo). 

2. Β: ί^ίγί()0•ησονχαι. 45. aBbattn mtrbd m. ii>m ju @. gelten. dW: abc 

3. B: λάμχρβσιν (εκλ. AEFX). fetncm @. entgegengehen o^ne ©nettung. 

i. X^: τό βιβλίον. ..Tsq λ6γβς(τΰς λογ.. ..το βφλ. 1. dW:Dbcrjle. Β: für bie ^^inber bcinc^iß. dW 
A^B). j vE: (Sö^ne. dW: ^ei}et [unb fireitet]. B: aiiftvetet 

5. Χ*τβ yiü. T» TTOT. dW: auf|ici)cn. vEA: |1φ irl^ebcn. B: angflii(i;e 2 

6. A2B: nnf (ηπον Α* EFX). F: τό βαόΟ. (Χ: τω vE: bcbrän^Ue. dW: 3- ber !Drangfal. H: ein S3o 
ß.). A*: βαόόί {βαδδίν Β et Α vs. 7, A2: βαοδ'ιμ, gctoefen. dW.vE.A: Golfer. B: ein Set^fv ... angt 
FX: ßadddv). j [(^rieben gefunbeii tt)irb. vE: |ίφ aufgcfc^r. ftnbc 

7. FX: τό βαόόην. Β: ort ίΐς καιρόν καιρών κ«* [ dW: 'ο'ίφο [t(i> Seben^]! 

ημ. χαιρβ iv τψ σνντΐλ(σ&ηναι ... * λα« ηγ. κα* 2. im ^taub ber @. ... giir ewigen... dW:2)itfe. 
{E¥X: χηρός Xai ηγ. [* χαιΊ\). unb^ene μινίφφ., juietv. (3φηι. Β: juüicteriS^m 



'^^nb nb^ ^:s,^p^ -iD5?-nm5i ^οώ^^^ο 

j- - : V ••< Ia• τ στ - : - )•••-:• 

:Dbi3? iii<mb niönnb nb^^i obi^* 

iT ' ^ : • : i. τ -: |- •.• r• : τ 

η : V τ I - • - IT 1•• • : - 

IV τ 

i -: r r τ : - s : •• • ιτ jt - : 

D'^sn iiDDiti*^ γρ n5?-i5? iddh 

- IT - >•: : • ; 

D'^stp ΧΛ^ϊΤ[Λ W^n '^Dii ^η\^Ίΐ ^ 

•I- . v" • : •• • IT j• -: • • τ : 

Ίώίί α'^ίτΞΐη üi^inb tö-^i^b ίώ^ϊΗ β 
V»^ '^n^-Tr ntisn '^^'^^b br^/^-Q 

fr• v^- τ - Α ί ~ j•• •• : - ν • 

j• τ ν - : VIT ι τ ; - 

"bs 'ibi^^ißii iD^^^•^ αΊ»•! SiiN^ 

AT IT J" ί ν- τ •- • - Τ - 

VSDD nib^n^i ^isni οη3?ίΏ ii?i^b 

j ,.. _ :> - : • •• τ •-: 1 •• : 

:nbfci-b3 n3^b?n ü5np-D3?-r 

ν Ι" τ τ r.-T • ν»». - 



V. 1. ηη&:3 '\üh 

ν. 3. Ι'η'ΐΠΓ δ<"32 



^anicU 



(12,1-7.) 129 



9lettund au^ b« trüßfeltgen Bett ^ie ^uferfte^ung« ^ie Setter« ^ie gioeen anbeten* XII. 



l^eiiigen 53erg, 6i3 ee mit i^m ein ^nbe 
ttjerbc, unb niemanb n?irb i^m i^elfen. 

XII. 3w berfeiBigen 3^it trirb bcr groge 
giirjl m^au, Ux für bcin QSoie flehet, 
ΡΦ αηίιπαφβπ} benn e3 tvirb eine fol^e 
trüSfelige 3fit fein, αΐδ fie ηίφί gett?e* 
fen ijl, feit baß Seute gemefen flnb, bis 
ouf biefclbige 3«it: gu berfelbigen 3^it 
h)irb bein S3oIf errettet werben, aUe, bie 

2 im 03ηφ gefφrieben fielen. * Unb oUU, 
fo unter ber (Sroe fφlαfen liegen, werben 
α^ftt)αφen: etliφe jum ewigen Scben, 
etliφe ju ewiger θφηιαφ unb Θφαηΐ)0. 

3*^ie Sc^rer aber werben UnajUn wie 
bee t&immelg ®ίαη§, unb bie, fo biele 
jur ®ereφtigfeit weifen, wie bie Sterne, 
immer unb ewigUφ. 

4 Unb nun, Daniel, berbirg biefc Sßorte 
unb t>erfiegie biefe (Bφrift big auf bie 
iegte 3fit. fo werben ijiele barüber fom* 
men unb großen 33erjianb flnben. 

5 Unb iφ, 2)aniei, fa^e, unb fie^e, eö 
flanben jwecn anbere ba, einer an bie* 
fem Ufer bcö 2ßafferg, ber anbere an je* 

6 nem Ufer. * Unb er ί)3ταφ ju bem in 
iemenen ,itieibcrn, ber oben am 2Öaffer 
jlanb: QBann wiH eö benn ein @nbe fein 

7 mit foIφen Sunbern? *Unt) ίφ ij'i^ 
rete ju bem in leinenen ÄieiDern, ber 
oben om Qißaffer jlanb, unb er ^ob feine 
reφte unb Unfe «^anb auf gen ti&immei, 
unb fφwur bei bem, fo ewigiid^ lebet, 
ba§ eg eine 3eit unb etliφe Seiten unb 
eine ^aibe 3«it währen fott, unb wenn 
bie 3erfireuung bcö ^eiligen 93oifS ein 
Snbe :^at, fott foIφe8 atteö gcfφe^en. 

1 . Ü.L: 3ur feib. . . . geiveji ifi, fint ba§ S. ge^- 
tocji. 0.7. Ü.L: fluni) ... ^ub. A.A: Unnenen. 



ju ewigem Stbfc^eu. 

3. Br^iugen. dW: ®utgeftiui en! vE:5vommen? 
B.dW:fer®l.(an) ber gefte. vE:be6§irmamentee. 
B: jur ®. i^ebrac^t. dW.vE: geführt. 

4. t)crfd)Uu6. B.dW.vE: bieg (ιΛο) 33υφ bie auf 
t?ic (^ur) 3. bei (Snbe«. B: ba \oerbeu eö 33. burcbcie* 

' cn u. bie @rfenntni§ u>ivb gro^ »erben. vE: burd^i 
ίαίφρη ... fein. dW: burc^laufen u. oieic @. gcwini 
neu. B: rad ißerflaubni^ tt>. »ίεΙίαφ fein. 

5. »luffeä. dW.vE: anb.SDMnner. B.dW.vE.A: 
itiümeg. dW.A:bicffeitbe«Ufev«...ien(eii. vE:an 
cem Ufer. 

=:Uolt5giotten * »ib«I. 21. 3;. 3. SÖbe 2. 3lbt^. 



10,13pp. 
Mt.2i,21• 



7,tO.Pi.e9, 
29.Phil.4,3; 
Ap.V0,4s.E*. 
eb,-^4.Joh.5, 
Ü9.Mt.V5,46, 



T. 10. 11,33. 

Sap..S,7.Mt 

13,43.1 Cor. 

I5,4ii8. 



T.«i.8,86.Es. 

8,l«.2«,ll. 

Ap.lti,4.22, 

10. 



Ap.tO,5. 



10,5. 



Ap.lO,5s. 



Dt. 32,40; 

Dan. 7,25. Ap. 

12,! 4. 



inclyfum et sanctum, et veniet usque 
ad summitatera ejus; et nemo auxi- 
liabilur ei. 

In tempore aulem illo con XII. 
surget Michael princeps magnus, qui 
stat pro iiliis popnli lui; et veniet 
tempus, quäle non fuit ab eo, ex quo 
genles esse coeperunt usque ad tem- 
pus illud: et in tempore iilo salva• 
bitur populus tuus, omnis qui inven- 
lus fuerit scriptus in libro. * Et 2 
muiti de bis qui dormiunt in terrae 
pulvere, evigilahunt: alii in vitam 
aelernani, et alii in opprobrium, ut 
videant semper. * Qui aulem docti 3 
fucrint, fulgebunt quasi splendor 
iirmamenli, et qui ad justiliam eru- 
diunt multos, quasi steliae, in perpe• 
tuas aelernitales. 

Tu aulem, Daniel, Claude sermones 4 
et Signa librum usque ad lempus 
statutum. Plurimi pertransibunl, et 
multiplex erit scientia. 

Et vidi ego Daniel, et ecce, quasi 5 
duo alii slabant, unus hinc super 
ripam fiuminis, et alius inde ex altera 
ripa fluminis. *Et dixi viro qui 6 
erat indutus lineis, qui slabat super 
aquas fluminis: Usquequo finis borum 
mirabilium? *Et audivi virum qui 7 
indutus erat lineis, qui slabat super 
aquas fluminis, cum elevasset dexte• 
ram et sinistram suam in coeluni 
et jurasset per vivenlem in aeter- 
num, quia in lempus et lempora et 
dimidium temporis. Et cum com- 
plela fuerit dispersio manus populi 
sancti, complebunlur universa haec. 



2. S: videantur. 
6. ΑΙ.: dixit. 

6. über be* BfiufTeö asaffern. dW: [ber eine] f^jr. 
vE: einer. B.vE: SWann (ber) in Scinwanb tiefleiret 
(tcax). dW: in Sinnen C|cfl. 3Ä. B: Sie kiigc mirb 
eö fein, ba§ ba« @. bicfcr 5Ö. fein iüirb? dW: 53ie 
njann ». b. (E. Hr eric^recfii(i)eu ^inge fein? vE: ifl 
t). (B. biefcr Söunberbinge? 

7. ob b<S ^luffcö aOBaffcrn ... j»o 3eiten ... »oüs 
enbd eefd). B.dW.A: Olfcbte ... Sinfc (7,25). B: 
beflimmte 3- dW.vE: ta^ in (ηαφ) einer ... unb 
\üenn ju (§". fei (»oUenbet fein tt)crbc) ric 3• eine« 
%i)uUt)Hi).^3. A-.beraJia^i ... Quf«φόφfte nefcm; 
mcn. dW: α. biefcö voUenbet fein tt)irb. vE crfüitt. 



il 



130 (12,8—13.) 
XII. 



Daniel. 

Visio virt futura Ultimi regni nuncianti». 



^ Αάγώ ηχονσα xai ην ανιηπα, y,al slnw 
Κίρΐ8, τΐ έσχατη t όντων; ^ Και tiiei" Jevqo 
/JavnijXy οτι ίμπίφραγμένοι και έαφραγισμένοι 
οι λόγοι ίως χαιρον π^ρας. ^^'Εχλεγώσιν χαΐ 
ίχλδνχαν&ώσιν καΙ πνρωϋώσιν χαϊ αγιαστώ- 
σιν πολλοί' χαΐ άνοησονσιν άνομοι^ καί αν 
νοϊΐσονσιν πάντες άνομοι' χαΐ οί νοήμονες 
σννηαονόίν. ** ΚαΙ άπο καιρόν τταραλλάξεως 
τον ένδελειιαμον αφ ου άναστ^ η &νσία 
διαπαντος χαΐ ίτοιμαύ&^ι δο^ηναι το ßdt' 
λνγμα της (ρημώσεως ημεραι χίλιαι διαχόσιαί 
ενενηχοντα. *^ Μακάριος 6 νηομείνας καΐ 
φ&άσας εις ημέρας χιλίας τριαχοσίας τρία- 
χονταηέντε, ^^ Και βν δενρο χαΐ άναπανον 
ετι γαρ ημεραι εισίν και ωραι είς αν απλή- 
ρωσιν ΰνντελείας, καΐ άναπανσΐ] χαΐ άνα- 
ύτηαχι εις τον κληρον σον, εις σνντέλειαν 
ημερών +). 



8. Β: Κα* ίγω. ΕΧ* «. Β: τι τά ίσχ. 9. Χ: tlni 
μοι. Α2Β2ηοη interpg. in fine. Χ: πέρατος. tO.Xf 
(ab in. )/<:««. Α»* κ.Ικλ«/κ.(Α2Β|). FX*x.aytatf^. 
Α^ΕΧ (pro άνοήσ.) άνομησβσι (Β; άνομησο}σι). 
Α^Β (pro νοησ.) σννήσβσιν. 11. Β: ivdfX. (* άφ 
β-ίτοιμ.) χα« όο&ήσίται το βδ, (* τ^ς) έ()ημ. Α*: 
ημέραις χιλίαίς όιαχοαΐαις (nomin. Α^Β) 12. Β: 
νηομένων. 13. Β* ιίσίν. Α* Χ* κ. ωραι (A^Bf). 



'r • IT »j•• V «, - V r ... -: i- η 

D'^an *ΐΒ'Ί2:'^η 'laabn'^i ^inian•^' ivt ^ 

• - : IT • : <:-:•.• ί ιτ J • »ι- 

τ CT > : • τ : •• : • r 

.... ρ τ ν • : : Α• τ : 

üxiiai ν^ιρώ nnbi rtnn ίο^ιπ 

Α•• 1 h ' «•• τ : • τ - J- 

»•• : - ρ : * : • ι- τ ι ν w • τ 

*nb nnsn ίπώηπη ο^^ώ^ώ ηΐίίΐ3ΐ3 
vpb iib^ib Y^rm n^i^ni rpb 

V. 10. G-^bsttJttSTl X"D3 

B* κ. άναπαύσιιΐ (AEFXf). X (pro κληρ.) καιρόν. 
Af (in f.) *^Ορασΐ(; la . 

f ) Additur in edd. vulgg. locus apocryphus ver- 
suum 42: ΒΗΛ ΚΑΊ APAKSIN (in Edit. Vulg. 
lat. »Dan. cap. XIY., in Bibliis Lutheriae^om 
Sei ju 33ai)ci el 35om Φιαφεη gu ^oiitX), 



^attitU 



(12,8 13; 131 



©ie lactiitguttg SSielet. ©ie 1290 unb btc 1 33δ Sage. SDic 3iu$c gut 5ittferfle$una. XII. 



8 * Unb ιφ ^brete eö, aBer ίφ tjerflanb e« 
ηίφί, unb \ρχαφ: SWein «gerr, ^αβ wirb 

9 bαrnαφ »erben? * dt aUx ^)βΐαφ : ®e^e 
^in, 3)aniel, benn eö t^ oerborgen unb 

lOöerPegeU 6ίδ auf bie ie^te 3eit. *93ieie 
werben gereinigt, geläutert unb Betra^ret 
trerben} unb bie ©ottiofen »erben gott* 
lofeg 2Befen fü^iren, unb bie ©ottlofen 
»erben eS niφt αφtenJ aber bie ^Serjlan* 

11 bigen »erben ed αφten. *Unb bon ber 
3eit an, »enn baö tägίiφe D^fer abgc- 
t^an unb ein ©rauel ber 33er»üjlung 
bargefe^t »irb, finb taufenb j»ei ^unbert 

12 unb neunzig iiage. * 200^1 bem, ber ba 
er»artet unb erreiφt taufenb brei ^unbert 

13 unb fünf unb breigig 3!age! * Φη o6er, 
Daniel, ge^e ^in, big bag (Snbe fomme, 
unb ru^e, bog bu auf^e^efl in beinern 
il^eii am Snbe ber ilage. 

8. ü.L: »erftunb. 



*Et ego audivi et non intellexi, et 8 
ipi.1,11. <^i^i: Domine mi, quid erit post haec? 

*Et all: Vade, Daniel, quia clausi 9 
''•*' sunt signalique serniones usque ad 
ii,35.ipt.i,praefinitum tenipus. *Eligentur ellO 
^ dealbabuntur et quasi ignis proba- 
buntur multi; et impie agent impii, 
neque intelligent omnes inipii; porro 
docti intelligent. * El a tempore, 1 1 
„^„. cum ablalum fuerit juge sacrificium 
ii^-if, et posita fuerit abominatio in desola• 
tionem, dies mille ducenti nonaginta. 
*Bealus qui expectal et pervenietl2 
usque ad dies mille trecentos triginla 
quinque! * Tu autem vade ad prae- 13 
fAlApAüIe-finitum, et requiesces et stabis in 
sorle tua in finem dierum f). 



t) Adduntur in edd. vulgg. duo capita apocrypha, 
alterum historiam Susannae, alterum DaDielem in 
lacu leoDum coDtinentia, cf. notas ad graecum textum 
ab initio ei ad ßnem libri. 



8. B: ba« Se^te folci^cr ©inge fein? (dW: wa« 
ijibcr^rfoKi »onbicfem?) vErtcannifibaeSnbe...? 
(A: wa^ tüirb ba« SBcttete fein?) 

9. »erftblofTen. B.dW.vE: 3- be« (Snbe«. 

10. &, aüe metben eft ... B: 3er. U. tvei§(^ema(!^t 
u. 9ΐ'[φιηοί^βη. vE: gel. u. gev. u. geprüft. A: au«« 
gefi^iebcn, ger. u. toie im §euer Betr. dW: ^ä) xtinu 
gen,faui)ernu.iäutcrn? vE.A: gottlob i^anbcin. dW: 
%re»ier iv. frcöeln (»gl. 33. 3). vE.A:e« »erflet^en. 



11. B: Utt £). dW: Beflanbifie D. dW.vE.A: 
abgcf(i^aft. dW.vE: ber ®r. be« äSerwöfler« aufges 
jlent. A: ^ur S5ertt>üfiung, B: oap man ben oertüüi 
ftenben ®r. bargefieilt i)ciU 

12. B: (Selig ifi, b. ba ttartet u. gelanget ju ... 
dW.vE: ^til bem, b. (aue)^arret u. crr. 

13. aber 9. if(itt...3ub. Sooft. Brba^bu rul^eflu. 
aufji. vE: bu Yoixfi rul^en u. auferjii^en. 



9* 



132 (1,1-6.) Esdras. 

Ι. Cyrus JudaHs lihertatem revertendi dat et SeruhabeU vasa eaera reniituiU 



Ε 2 Δ ρ Α 2. 



» Ί Τ ^ 



Ι, Κα) iv τφ πρωτφ ίτη Κνρον τον βααι- 
λ^Μϊ,• Πΐροώΐ', τον rfXsü&rjvai λόγον κνρίον 
άπο στόματος Ιερεμίου, ^ξί'ιγ^ιρ^ν κύριος το 
πτενμα Κνρον ßuatXmg Πΐρηώρ» Κ αϊ παρηγ- 
γειλίν φωνι]ν iv πάση βασιλεία αντον^ xaiys 
iv γραπτφ, λη'ων ^ Οντως είπεν Κνρος 
βασιλ^νς Περσών Πάσας τάς βασιλείας της 
γης εδωκερ μοι κύριος ο ifεoς του ονρηνον, 
καΐ αιτος Ιπεσκε\ρατο επ ψε του οίκοδο- 
μησαι αντφ οίκον iv Ιερουσαλήμ τ\] εν τ^ 
*Iov8a/(f. ^ Τις εν υμΐν άπο παντός του 
Χαοΰ αντον; ΚαΙ εαται 6 ^εος αντον μετ 
αντον^ και άναβησεται εις Ιερουσαλήμ η iv 
τγι Ίονδαίί}^ καΙ οίκοδομησάτω τον οίκον &εου 
Ισραήλ. Αντος ο &ε6ς 6 iv Ιερουσαλήμ, 
* Και πας 6 καταλειπόμενος άπο πάντων 
τών τόπων ου αντος παροικεί εκεΐ, καΐ λη- 
\ρονται αντον άνδρες τον τόπου αντον εν 
άργνριψ κα} iv χρνσίφ και iv άποσκεν^ καΐ 
κτηνεσιν μετά τον εκουσίου εις οΐκον του 
Ο^εοΰ τον iv 'Ιερουσαλήμ. 



^ Και άνεστησαν αρ'^οντες τών πατριών 
ιών 'Ιούδα και Βεηαμειν κα\ οι ιερείς κάϊ 
ο/ Αενΐται, πάντες, ων ίξηγειρεν 6 &εός 
το πνεύμα αυτών τον άναβηναι οίκοδομη- 
σαι τον οίκον κνρίον τον εν Ιερουσαλήμ. 
^ Κα) πάντες οι χυκλό&εν ίσχυσαν iv χερ- 
σίν εαυτών εν σκεύεσιν αργυρίου, iv χρυσφ 
καΐ iv αποσκευή και iv κτηνεσιν κα) iv 



Inscr. Α*: 7ί(>«ίς (A^r'O Uqtvi; β\ Β: "Βσδρας 

StVTtQOv), 

2. Β: οιχον αυτω. 

3. FX: άναβητο). Β: 'I({jea. την iv τη ^ΙβΟ. 

4. Β: xaraXiTio/ifvoii ... *(alt. et tert.)eV. FX (pro 
'irroax.) vnaq^fi. EX: τ« Ivlt^ea. 

5. A** »tat Ol Ιιρης (A^Bf ). A^B: navroiv (πάν- 
r^,.\«FX). 

6. B: Ινίσχνσαν iv χ. αντών ... * (alt.) κα* (ρ. 
/ρναω). 



- τ 'ν JV ν : - - J- : • 

- τ Iv IV V J - VT! 

I " VT : ' :_ - : : - τ : Γ 

niD^z^'o bs ΟΊΒ Tib^ tbnä ^m nä ^ 

j : : - < - τ ' V JV V « - τ j 

•ΛΤ τ - j" v: (T ί • Ι -JT J V τ Τ 

n'^h ib-niD3b ^^bs? nps-i^^n^i 

J i:• -T v-T i: 

--.• τ ρ IT r 7v-f 'rr τ l • 

b5?^i iiar vnbii Nn*' ii25?-bM 

- - : • τ •.•: •*• : - τ • 

τ : •|τ r ) • r: -: y '^ v: ιτ 

tjM? ibp'Q ^^ώ^ί^ί ηπϊΐέίφ?•: btp-^j} 

τ τ : - • ..τ •• : • j : • ^τ τ : 

jobtü'^n'^s Ίώ^ί D%nb^in n'^nb 

•IT τ ι • ,ν -: r •.•: ιτ r• ; 

τ ι• τ τ "Τ Γ τ- 

'Τ'5?π bBb D*ibni a'^Dnän'i ib^^DD^i 

niinb nib3?b ih^in-rs d^^nb^n 

τ : •ιτ τ ^! ■ r: - • τ : >•• 

tiOD-'^bDS üh^n ϊΐρ•τπ όη-^ηη'^ηο 

Ι ν ς.' •• : • ν •• . IJ ; . ν •. ι • ; 

Α τ : • - r •• : - » : IT •η τ - 



V. 1. 2. -jfttpa '>ηη κ"33 

\. Β: Unb im ... dW:um ... jii üoiienben. vE.A: 
erfüilcn. B: ba^ »οΙΙΒναφί Würbe. dW: ben 9luf er^ 
geben He^. A:eine@iimmeauigel^en. vE.-u.berfelbe 
Heil ••• i^efannt mad^en. dW: u. [^Γαφ. Β: bie fo 
iautetc. 

2. (*J. bti Fimmel*. B.dW.vE.A: (fftciä^t) bef 
@ibe. vE: mir aufgegeben. 



&^tu. 



(1,1-6.) 133 



Ce0 Mhni^^ ^oted ^udf$tet6en. ^er ^inaufgug sunt 93au bed ^aufe^ CBotte^. Ι. 



©αδ SStt* ^Stn. 



in ^erfien, tag erfüllet tvürbe bag iBort 
t>ee ^errn ϊ)ατφ ben 3)?unb Seremia ge* 
rebet, ermecfte ber ^err ben ®eijl Stoxid, 
beg ^bnigg in $erf(en, bag er lieg αηδ* 
fdjreien burφ fein ganjeö Jt5nigreiφ, 
2ααφ burφ Θφrift, unb fagen: *@o 
fpriφt Äoreö, ber Äbnig in Werften: 
i)er »§err, ber ©Ott üom «^immd, öat 
mir alle it5ni9reiφe in Äanben ö^9^i>^"/ 
unb er :^at mir befohlen, i^m ein «&αηδ 

3 ju bauen ^u 3erufalem in 3uba. * 2ßer 
nun unter euφ feineö 33οΙίδ ijl, mit bem 
fei fein ©Ott, unb er jie^e hinauf gen 
3erufalem in 3uba, unb haui bae Jqhu^ 
be« ^errn, be0 ©otteö SfraeU. di ijl 

4 ber ©Ott, ber ju Serufalem ifl. *Unb 
n)er ηοφ übrig iß an aQen Drten, ba 
er ein ^ifrembling ifl, bem i)elfen bie 
Seute feines DrtS mit ©ilSer unb ©olb, 
©ut unb S3ic^, auö freiem ^Bitten, jum 
^aufe ©otteö §u 3erufaiem. 

5 Φα mαφten ^ίφ auf bie oberjien 33a* 
ter auö 3uba unb Benjamin, unb bie 
^riefler unb Seüiten, aUe, bereu ©eijl 
©Ott crttjecfte, hinauf ju jiei^en unb ju 
bauen baö «^auö beö «§errn μι Serufa* 

6lem. *Unb ad*', bie um fie ^er waren, 
ftärften i^re »^änbe mit filbernem unb 
golbcnem ©erät^e, mit ©ut unb ^Ut) 

1.2. 8. U.L:«Perfen. 

4. Ü.L: ba er Srembling ift. 

6. Ü.L: güibenem. 



5,i:vich.3«, t)In i»nno primo Cyri regis Per-I. 

"^^"äs.'"**' sarum, ut coiuplerelur verhum Do- 

jer.vs.ti•. nnni ex ore Jeremiae, suscilavil Do• 

v9,u». jj^inyg spiritum Cyri rej^is Persarum. 

El Iraduxit vocem in omni regne 

suo, eliam per scripluram, dicens: 

* Haec dicii Cyrus rex Persarum: 2 
Omnia regna terrae dedil miiii Domi- 
nus Dens coeii, et ipse praecepit 
mihi, ut aedificarem et domum in 
Jerusalem, quae est in Judaea. * Quis 3 
est in vobis de universo populo ejus? 
Sil Dens iliius cum ipso! Ascendat 

in Jerusalem, quae est in Judaea, et 
aedificet domum Domini Dei Israel. 
7ir,5?.*Ä.eV, Ipse est Dens, qui est in Jerusalem. 

* Et omnes reliqui in cunclis locis, 

uhicumque hal)itant, adjuvenl eum 

viri de loco suo argento el auro et 

subslanlia el pecoribus, exoeplo quod 

volunlarie offerunt lemplo Dei, quod 

est in Jerusalem. 

El surrexerunt principe« patrum '5 
2ch.ii,t2. ^g jy^jy g^ Benjamin, el sacerdoles 

et Leviiae el omnis, cujus Dens 
suscilavil spiritum, ut ascenderenl 
ad aedißcandum templum Domini, 
quod erat in Jerusalem. * Univer 
sique, qui eranl in circuilu, adjuve 



9; 

Neh.l,2s. 



Ex.11,2. 



4 



aCh. 36,22. 



β 



v.4.Neh.2, 

le. 



runl manus eorum in vasis argenleis 
et aureis, in substanlia el jumenlis, 



t) Inscribitur über vulgo: Liber primusEsdrae 
(cf. Neh. 1,1). 



3. flanjen öolfs. B.dW: öon (ailem) f. 33. vE. 
A: ... iji »Uli (auö) f. ganjen iBoIfe? A: ÜJiefir ifi ®. 
dW: bcö ®otUi ju 3. 

4. neben ber frettoiaigen ®abe. ß: rcofclbfl er |ΐφ 
aufvie^alteu i)at dW: alle bie übrig finb öue* α. ^en 
0. »0 jie fia) aufg. vE: Secen »eldjer ηοφ ... απ 
»είφεηι Orte er |ιφ ααφ immer aU %x. aufhalten 
mag. A: in α. O. »o fie immer »o^nen. B: ben 



foilen ...beförbern. dW.vE.Amntcrfiü^en. ß.dW. 
vE: ^aht. B: nebfl einer ... dW.vE: (ben) fr. ®as 
ben. A; au^er bem ιυα^ fie freinjiiiig oi)fern. 

5. νΕ:οάίεϊΙίφεη^ράπ^ίΓΓ. dW:(Stümmbaupter. 
B: nebji einem Siben, bcffen ... enuecft \)atU. A. u. 
ein 3eglίφer. vE: n. 5tUcn. 

(). dW.A:untcrfiü^icn(jie). B.dW.vE: ^of^bar* 
feiten. A: ®crΐitbfφαfί. 



134 (1,7-2,8.) 



Cisdras• 



Ι. 



J'udaeorum. Mierosolyma revertentium recen$ue. 



ξενίοις, πάρ€ξ των έν hovöioi^, ^ Και 6 βα- ώΊΐέ "nb/Qni ♦ 3^3ΓΠ"^^"^3? isb 7 

σιλίνς Κνρο,' έξηνεγκΒν τα axemj οίχον κνρίον, ^l^ „ώ-Ι.,.'^.^-. ' ^^'^-ηΐΐ ii^Vs4 

« ίλαρεν Λ'αρονχοΟονοσορ απο ί^ρονσαλ^μ • • Ι ; • % ' *^ 

κα« «οωκ/ί^ «ντα tv οικφ &eov αντον. ^ Και .• : •- '^'ΐτ .' • -^ν \- 'τ*': ^"^ !Τ '* * 
f'J/;Viyxti' αντα Κΐρο,' βασιΧ^νς Περσών έπΙ\1\^Ώ UJ^iS Dij^-^i^i^l ♦ "Τ^Ϊ^^Ν Γ'^Π? 8 

χίΐρα Μι&ριΟάτον Γααβαρψον, και ήρίΟμη- ΠΊΒΟ*''! Ί2Τΐ^Π ΠΊΓΙΟ Τ^"^3? ΟΊΒ 
asv αντα τ φ Σασαβασσάρφ τφ αρχυντι το\ 
[ovÖa. ^ h.ai οντος ο άρι&μος ανιών ψν 



ν »•• : IT ι• ν τ - — ί •• Τ 

Ητηρες χρναοί τριάκοντα και χρνκτήρες αρ- " Τ'^τ — %»» 't,^ '.^ν> wjjww/-i 

/t'(>ot χίλιοι, ηαρηλλαγμενα ivvta και είκοσι, Π3?Ι23ΓΙ Π'^Ε^Π'Ο t]bii t|C5*"'bp'^^^^ 
»" κίψονρη χρνσεοι τριάκοντα και άργυροι \ i-n^S a^'pbiÖ ^ΠΤ '^^ISS ; Π*»Ίΰ:3?1 
διττλοϊ τετρακόσια δέκα, και σκενη έτερα 
χίλια, ^^ Πάντα τα σκενη τφ χρνσώ και τφ 
άργνρφί πεντακιςχίλια τετρακόσια, τα πάντα j 
τα άναβαίνοντα μετά Σασαβασσαρ από τίΐς i 
αποικίας ix Βαβνλώνος εις Ιερουσαλήμ. 



ΜΙ. ΑΓ«/ οντοι οί νίοι τήι,- χωράς οι 
αναβαίνοντες από της αιχμαλωσίας της αποι- 
κίας ης άπ(ρκισεν ΝαβονχοΟονόσορ βασιλεύς 
Βαβυλώνος εις Βαβυλώνα, καΙ επέστρεψαν 
εις 'Ιερουσαλήμ και 'Ιούδα άνηρ εις πόλιν 
αυτόν, ^ οί ηλΟον μετά Ζοροβάβελ, Ίησονς, 



nnU33?1 D^^)2 3?3Ίϊ< D^^DtÖ^ PCD 

AT τ -:r ν •• ι- : - • : • Ι •.• •.• 

JT τ - • •• τ ι ν IT ν •• -r >• •• 

nis^ 2?3ηχι n^tk^ ΓώΏΠ ncsbi ' 

Α •• J- : - : ν τ -: •.• y -• Ι ν ν - : 

nibi^n ay Ί223ώώ nbrn bin 

j τ ι•• •< — : •• jx ν: jv 

♦ nbüD^TT^b b33u nbi-»n 

•IT τ I • vv τ • τ 

j. ; • • IT Τ • : - •• : ν j•• : 

-^bn niS3^Dii3D nb^n ntös nbisn 

»v I•.• j- V : - I : VT : ν r.•-: τ 

miin-'i nbüD^in^b '^η^.ώ^ι b^nb bns 

^T r '^- τ r . ^ τ- Λ"•• τ : vv τ 

ν τ •.. : ' JT ν -; ι • : )• 

■»sinsa ri'hy-\ n^iijj .τ'απί ^ώ' 



Βαλασαν, Μααφαρ, Βαγοναί, Ρεονμ, Βαανα, ~ ' ' ■^"' '' ^ ■ y-•- ^ : • ' ντ : • 






ν. •• * : τ : - : •• : •ιτ : 

ΓΙΝΩ rnui ΠΊΝ '^:^ : α^^χά'^ Ό^:Ρ2ή η 



άνίίροο»' άρι&μός λαον Ισραήλ' 

^ Τιηι Φάρες, διςχίλιοι εκατόν εβδομηκον- 
ταδυο' ^νΐοϊ Σαφατία, τριακόσιοι εβδο- 
μηκονταδνο' ^ νιοι "^Ιρες, επτακόσιοι εβδο- 
μηκονταπενζε' ^νίο\ Φαά& Μωάβ τοις υίοΐς 
ΊησουΙ Ίωάβ, διςχίλιοι οκτακόσιοι δεκαδνο' '2^'^^ ηΠ!ε-'^32 ί α^3?3ώΐ ηώ)3Π <• 

• Γ ' 'Λ ντ >- - Ι" : r : • : τ • -: 

^v/ol Άϊλάμ, χίλιοι διακόσιοι πεντήκοντα- Γΐΐδ^ρ Π3Ώφ D'^öbii Di^^i*^ 3?'=]tb'^ ^D^b 
τέσσαρες• ^viol Ζα&&ονά, εννακόσιοι τεσ- Q^n^5)3 pb^ ob'^r ''Ds" nto^ Π'^ίώ^ 7 

. • ν- τ ' ν ν ^ •• •• : IT τ )•• : 

6.B:7za(j^iTÖ)vheaio)v(n.T.ivheaioiqXEFX). 3?ΰ3Γ ^ί^ΓlT ^22 : Π3?3*1Κ1 Ο'ΊΟΏΠ « 
8. Β: Ku(j. 6 βασ. ... Μι&ραό. {Μι&ριδ. AEFX). '' ' '"' 'τ τ . - : .. . : 



Α*Χ: Γu(Jßa(Jηvs(Γaσß.X'^B). Β: Σαααβαϋά^ r<^. 

Ιο. Α*: χΐφαρη {)(fφβρη Α-^, Β: χιφ^οης, al. al.). 
Β:/οι;σοΓ. Α^ΕΧ* διπλοί τίτρ.ό,καΐ (X'^B'f, A^sine 
χ«ι. FX: όιτΐλαΐ τιτραχόσκχι και ί)εκα). 

11. Β*(ΙβΓΐ.)τά ...:2'ασ«/?ασ«ϋ. FX (pro ccra/S.) 
άνήγαγι. 

2ss. Nüiniüa uropr. al. al. 

i. A»: Φο^?ς?(ΕΡΧ: Φο^ο,). 

8. Β: Zax&bci. 



ν. 8. "i^apa 'in N"3n 

V. 9. p"t3 y^p 

v.l. 'i ^i'in'i 

7. dW: gab ^itaui. vE:l^oIto ^etüor. Α:ί)ΓαφίΓ. 
Β: lic^ l^eraiiöbringen ... ^erouegefü^rt ... gegeben 
f)ait(. vE: mitgcnümmon ... geftellt. A: in ten ?^em^ 
vel ... gefegt. 

8. B.dW.A: ι>ιΐΓφ (in) bie ^anb SW. B: Ue^ fu 
parja^i*:n. dW: ber j. fie bar. vE: unb ... »or. 



&^tu. 



(1,7-2,8.) 135 



Sie stttüdgegeBenen @efdf e« 2Die ^inbet bed ^etaufjugd. 



unb jtlemob^ o^ne ivad f{e frettviUig ga« 

7 ben. * Unb ber Äbnig Äoreg t^at ^eraud 
bie ®efäge bed «öaufcö beö »^errn, bie 
SileBucabnejar ααβ Serufalcm genom* 
men unb in feincö ©otted »&αηδ getrau 

8 ^atte. * %Uv Äoreg, ber itöntg in $er* 
flien, t^at fle i>eraue burc^ 3Jiit^rebat:^, 
ben βφαtmei^er, unb jä^iete fie bar 

9@eö6ajar, bem durften 3uba. *Unb 
bie§ ijl i^re 3«^!• brei^ig golbene 
QSecfen, unb taufenb ftlSerne Werfen, 

' neun unb jttjanjig 9)leffer, * breif ig 
golbene 33eφer, unb ber anbern fllber* 
nen 33eφer öier ^unbert unb je^n, unb 

11 anberer ©efäge taufenb — *baf aller 
©efäge, beibeö golbene unb fllberne, nja* 
rcn fünf taufenb unb üier ^unbert. ^lle 
brαφte fle (Sedbajar herauf mit benen, 
bie aud bem ®efängnt$ ΰοη ^aUl ^er« 
auf jogen gen S^rufalem. 

II• ®ieg flnb bie Äinber au« ben San* 
bem, bie herauf jogen an^ bem ©efäng«« 
nig, bie 0lebucabne§ar, ber Äbnig ju 
^Babd, ^atte gen 8abel geführt, unb n?ie» 
Der gen 3«ufalem unb in Suba fomen, 

2 ein iegliφer in feine etabt, *unb famen 
mit Serubabel, 3efua, 0ic^emia, ©eraja, 
Oieelja, ÜÄαrboφαi, «ilfan, aWidpar, 33i* 
geüai, Ole^um unb 8aena. "3)iee ifl nun 
bie 3a^l ber 3Äänner be^ 33olf« Sfrael: 

3 3)er itinber $areo0, jtt?ei taufenb 

4 ^unbert unb jt»ei unb flebenjigj *ber 
Äinber (Seip^atja, brei tjunbert unb jtt?ei 

5 unb fiebenjig} *ber Äinber 5lra^, fle* 
ben ^unbert unb fünf unb flebenjig^ 

6 * ber Äinber ^a^at^ 5Woab8 unter ben 
Äinbern 3efua 3oab, jwei taufenb αφt 

7 ^unbert unb jn.-»5lf; *ber Jtinber (Slam«, 
taufenb jroei l^unbert unb »ier unb fünf* 

8jig} *ber Jtinber ©at^u, neun ^un* 



8 



9 



10 



in supellecliii, exceptis his quae 
sponte ohluleranl. * Rex quoque 
achiiie.fts. Cyrus protulit vasa teuipli Domini, 
^"'"/^'""'quae luleral Nabuchodonosor de Jeru- 
salem et posuerat ea in lemplo Dei 
sui. * Protulit aulem ea Cyrus rex 
Persarum per manum Milhridatis filii 
5i4j6.D„.i Gazabar, et annumeravil ea Sassa• 
' basar prineipi Juda. * Et hie est 
numerus eorum: phialae aureae tri- 
ginta, phialae argenteae miile, cultri 
viginti noveni, scyphi aurei triginta, 
*seyphi argenlei secundi quadringen- 
ti decem, vasa alia mille. *Omniall 
j.r.«7,at«. Yg^gjj j^yj-ga Qi argenlea, quinque millia 

quadringenta, universa tulit Sassa• 
basar cum his, qui ascendebanl de 
transmigratione Babylonis in Jeru- 
salem. 

Neh.7,6.. Jjj jjyjj^ autem provinciae filii, 11. 
qui asecnderunt de captivitate, quam 
transtulerat Nabuchodonosor rex Ba- 
bylonis in Babylonem, et reversi 
sunt in Jerusalem et Judam, unusquis- 
qu« in civilatem suam, *qui vene• 2 
runl cum Zorobabel, Josue, Nehemia, 
Saraja, Rahelaja, Mardochai, Belsan, 
Mesphar, Beguai, Rehum, Baana, nu- 
merus virorum populi Israel: 
Κτ',β?' Filii Pharos, duo millia centum 
8,8.Neh.T,9. sepluaginta duo; *fi!ii Sephatia, tre- 
Neh.7,10. cenli septuaginta duo; * filii Area, 
septingenli septuaginla quinque; *filii 
Neh.y^n«. Phahath Moab, ßliorum Josue Joab, 
R 7.10 26. duo millia ociingenli duodecim; * filii 
Aelam, müle ducenti quinquaginla 
10,27. qnaluor; * filii Zelhua, nongenti 



3,V; 
Neh.1,1.7,5 



l.S: Juda. 

6. ΑΙ.: nongenti. 



6. A.A: Äteinoben, Jtleinobien. 

10. U.L: anbete Oefapc. 

11. U.L: beibe gülben unb fiibern. 
1. U.L: Rauben, A.A: unb bienjiebcrgenS. 

9. A: ©φαίβη. 

tu. B.A: flib. 33. (»on) ber anb. Gattung. vE: 
zweiter®. dW: öon j». ®üte. dW.vE: ©erat^e. 

11. dW.A: na^m @. (hinauf). vE: mit. B: »on 
Den ®ef andienen auiSS.binaufijebraci^itourben. dW: 
mit b. Sßev^gefü^rten , bie l^inaufgefü^rt ». aui 93. 
vE: aU bie ®ef. au« 93. ηαφ 3. binaiif.ief. ». A: 
au« ber ©efangenfc^aft 93abel«. 



1. ^. bedSanbe». vE.A: (Sof;ne. B.A: bir Sanb; 
fi^aft. dW: (S. ber ?αnbfφαfίen [«Perfien«]. B: »on 
ben gefänglich SBeggefüi^tten. vE: ©efangenen. A: 
auö bei (»efαn9enfφαfί. dW: Söegfü^rung. dW.A: 
toieierf eierten. vE: jurücffe^rten. 

2. B.dW: b;e3. (η€^ηιΠφ) ... 3fr. 
3—57. B.dW.A: bie «Söbne. 

β. B.dW.A: \)on ben ... vE: mit. 



136 (2,9—38.) Esdras. 

Jf , Jfudaeorum Mierosolyma revertentium recensus, 

σαραλονταπ^τε' ^vlol Ζακχαι, έτιταπόσιοι ^^'ί ^^23, ♦ Πώΐ3Π1 D'^i^S^i^l Γίδ^'Ώ Ο 

τ- .]••: IT • -:r <• τ : - : u •• 

έξηκοντα' ^^νΐοΐ Βανονί, έξαπόσιοι τεασα- -jjtö ^^Ώ, "^33 ♦ Ο'^ώώΐ Πίδ^ΙΟ 3?3lÜ ^ 
ρακοντα^ϋο- **υ/οι Βαβαϊ, εξακόσιοι εικο- ^^ ^i^-^ ι,^;^ : D'^DÖ') D^^S^SHS niN/QH 
σιτρεΐ^• ^'^νίοΐ 'Myad, χίλιοι διακόσιοι είκο- ^^^^ \^^ : Πώ^ώ^Ι 0'^'Ίώ3? TiX^ 12 



"^211 ;α^3ώϊΐ οηώ^ D'^n^ίn o.Nis 
;ηώώι o^tiD^n a^ssbs '^bn ^d^i^ 



αιδνο' ^^ νιοι Άδωνικάμ, εξακόσιοι έξηκον- 

ταεξ' **ν/οί Βαγονέ, διςχίλιοι πεντηκοντα^'ξ' 

^^υιοί '^δδίν, τετρακόσιοι πεντηκοντατέσ- 

σαρες' ^^ νιοΙ Άτιιρ τφ 'Εζίκ/^, Ινενηκον- 

ταοκτω• ^* νιοι ηασσον^ τριακόσιοι εικο- >• - -ι ^ • >- :- ' •τ j••: 

αιτρε?,' i^ νιοι 7ωρ«, εκατόν δεκαδνο'Ι^'^^^^^νή^Τ'^^^^^Π^'' 

^^viol 'Ασονμ, διακόσιοι είκοοιτρει,- ^^vio) \ ^^^m ^"^Ψ^- ^^^ ^^? '^? •^S^^^ ^^ 

Γα^^ν» «mi'iyxorTa/r^i'T«• 21 ^/«^ ΒεΟλαέμ, ' ^"^^ D^DtD^ Πξί^Ι ΠΊΙ^ '^Din \Τ\1^;ψ 18 

«x«TÖi' «χοσίτρ«ς• '^'^νιοϊ Νετωφά, τιεν- ΐπφψ Ο'^'^ί?? Ο'ΐΓίΧ^^Ι ÖtDIl '^D^IO 

τηκονταεξ' '^^ νίοΙ 14να&ώ&, έκατορ «'χο- η^2 ^D2 : Πώ^ΠΙ Ο^^^ώΠ Ί2Λ '^a^,? 

σίοκτω• 24 ,^/οί ΆΚμωΟ, τεσσαρακονταδνο' "^Ι^^^^ : »löbüi^) D'^liüT Πί^Ώ ΟπΒ*22 

/•• : - IT : /• : ν ντ •• ••• τ 

25υ/θί Καρια&ιαρείμ^ Καφιρα καΐ Βηρω&^ Γϋπ33? '^ttDDi^ ♦ Πώΰίΐ D^^ttDlUn »l£b3 23 

T-J j" : - IT • : r • -: νΤ : 

επτακόσιοι τεσσαρακοντατρεις' ^^ νιοι ^VQ \ 'ρ^}21^ ^211 ♦ MDbüD^ d'^^tüS? Πδ<"Ώ 24 
'Ραμα κα\ Γαβαά, εξακόσιοι είκοσιεΐς' 27 ^y- ; ^^^^ ^^^ρ ^>^^ J 0*^3^5] D'^ri^'nwS ^3 
δρεζ Μαχμάς, εκατόν είκοσιδνο' ^^ ^^^Q^^ \ q^^':^>^^^^J)'\^)2 V^XO t^^^ 
Βαι^Ι και ^Αϊά, τετρακόσιοι ^^^οσιτρει^ \ ^^ ^^Τ^ 

\. •• r• - τ τ τ τ IT <~ : ιτ ; 



2'^i;/ot Ναβω, πεντηκονταδνο' ^^νίοι Μα- 



γεβίς, εκατόν πεντηκονταεξ' ^^ νιοι Ήλαμάρ^ ί :^^ "' ι^ Ζ " ' ''".'' '^ '*" ' '' ' *■' 

χίλ/οί ö /ακοσίοί πεντηκοιτατεσσαρες' ^^ νιοι ^ ^ • " r <- : •ιτ : >• .• •.• 

,„ , , . q2 - ^ ΑΛ ' ' i^3 ''^^ ♦ ηώρΐώ^ι D^^iiüs? D'^n.xt] 29 

Ηραμ^ τριακόσιοι είκοσι' ^* viot Ανοόων ν : >• •• . ιτ "^ : >• : •.• • ν- τ 

Αοδαοιδ και ϋνω, επτακόσιοι εικοσιπέντε' ,τ- "^ r*'! r^ ]f.f '"-Π: Τ•-• 

34Woi 7ίρί.χώ, τρί«κό(7/θί τίσσί^ρακο^ταττ^ν«• i ^k^. ^U^ °!?''? ^"5? ♦ Πώώΐ Ο^ώ^Π 31 
35ι;/οί 2^«!'!'««, τρ^ςχα^οί εξακόσιοι τριάκοντα. Ι °1Π ^32 J Π^2Ίδ<Τ Π'^ώ^ΙΠ Ο^^Γί^^ 32 
36 α:«;, ο/ ιερείς νΙοΙ Ίεδδονα τω οίκω Ίησον, ^ ^^^Π nV'^SS : D'^^tor'l ΠΙΝ^ mbu5 33 
ενναχόσιοι εβδομηκοντατρ^ΐς' ^"^ νιοι 'Em«/;o, : η^ΏΠΊ D^lbr SPlii^ü 3?ηΰ3 Ί^ΊϊίΙ 
χίλιοι ττεντηκονταδύο' ■**^νίοΙ Φασονρ, χίλιοι C^^^ZIi^ ΠΙΧ'Ο töbÜJ ΊΠΊ*^ "^33 34 

»• τ : - ν. •• ; : •• : J•• : 

D^hb^ n^büD Π!ίί30 ^32 :ηώΏΓ;ΐ!ΐϊ3 



ιτ • -:ι- 



9.Α2Β:Ζαχ7«(ΖαΗναίΑΐΧ). 1 1 . Α» ΕΧ: :^/9ναί ^ ' -^ . -7 • ' . • • „ 

Γ>ί.,«,νΛ•Ίη i/ Aiv « ■. « ■'•^R '^^3^ □^3η2η :ü^tD>Ü3^ ηΐ>5Ώ Ü3ü:136 

(^ιαγαό A'li). ] \. Α*^Χ: Βαγβα S. ΰαγβαι {ΒαγΰΒ <•• : α -: > - .' • *- '* '" ' 

Λ2ΙΙ) 21. EFX:iif^>lft7'. η.Χ^:Νίφοηά{Ν^- Γ\^^)2 ΤΧήΓΐ 3?Ίώ*^ ϊ^"^?- »^'^?!'^ 
TifHfd X'U). 25. Β: ΚαυιαΟίαυΙη, Χαψ. 27. Α*: _7 J ' _ -L • ^ " «- 

.W„.-,(L,.„-,A^B).2*.Fk;kc.W,o..29.BH'^"^ ^'?ί* ^3? : ΠΟ^Φ^ Π-??φ 37 
Ναβ6. 32.B:'m«^/('Hoa/< AEFX). 33. Β* yiriJ- ' η^Χ ΐηΠώ© '^S? J D'^SÜD^ D'^ÜSlOn 38 
doif {ΧΕ\•\) : Avdadi. 3'). U: Σιναά. 3ΰ. Β: 7ί- ''"''" '' " "' ''^' '' ' "' 

<)yc< ...7/;αυί:. 38. Α^Β: Φασσ;<<> (Φασ«ξ< A^EFX). ν. 21. ρ"Τ3 r^cp ν. 28. ^5<ηΐη χ"32 



&^ta. 



(2,9—38.) 137 



©ie §ittaußic5ettbett unl• tjre SaJU SDie ^tieftet• 



II. 



9bert unb fünf unb üierjigj *ber Λίη* 

ber ©acai, fieben l^unbert unb ίεφ^ί^; 

10*bcr itinbcr 33απί, feφδ l^unbert unb 

11 jtt?ei unb öierjig; *ber ^inber SBebai, 

fcφ0 i^unbert unb brei unb jn^anjigj 

12*ber ^inber Qlggabö, taufenb jn?ei feun* 

ISbert unb jn>ei unb jn^anjigj *ber Λίη* 

ber 5lbonifamö, ί€φδ ^unbert unb feφä 

14 unb ίεφδίβ} * ber Äinbcr QStgeüai^ jwei 

15 taufenb unb feφg unb funfjigj *ber 
Äinber ^t>in0, toier :^unbert unb öier 

16 unb funfjig-, *ber Jtinber 5lterd öon 
I7^idfia, αφί unb neunzig j *ber Jtin* 

ber Sejai, brei ^untert unb brei unb 
ISjwanjigj *ber itinber ^oxai), ^un* 
19Dert unb jtt?5lf} *ber Jtinber «^afumS, 

jn?ci ^unbert unb brei unb jnjanjig} 
20* ber Jlinber ©ibbarS, fünf unb neun* 
21jig} *ber Jtinber 33eti)le^emö , ^un* 

22 tert unb brei unD jn?anjig} * ber 3)?an- 

23 ner 0?etoi)^a, feφδ unD funfjig} *ber 
SJiänner üon ^lnat^jot^, ^unbert unb αφί 

24 unt) §n?an§ig3 * ber ^inber QUmaüet^S, 

25 jwei unb öierjigj *ber ^inber üon 
Äiriat^ 5trim, (lap^ira unb Seerot^, fle* 

26 6en ^uubert unb brei unb üier^g; *ber 
Äinöer üon 9lama unb ®aba, fet^S ^un* 

27bert unb ein unb jnjanjig} *ber SKän* 
ner i)on Φϊίφηιαδ, ()unbcrt unb guni 

28 unb jrcanjig; *ber SJianner üon ^et^ 
@l unb %i, gtüei ^unbert unb brei unb 

29sn)anjig•, *ter Jlinber Oiebo, jn?ei unb 

SOfunfjigj *ber Ü)Zänner üon SKagbig, 

31 ftunüert unb feφδ unb funfjigj *ber 
JlinDer beg anDern (Είαηιδ, taufenb jttJei 

32 ^unbert unb üier unb funfjig} *bcr 
^inber ^^arimä, brei i^unbert unb jtt?an- 

33jig; *ber ,^inber Sobö, «^abibö unb 
Dno, fieben ^unbert unb fünf unb §η?αη* 

34jig} *ber .^inber S^re^o^ brei l^unbert 

35 unD fünf unb öierjigj *ber Äinber 
8enaa, brei taufenb ίeφδ ^untert unb 

36breifig. *iDer $ric[ier: ber Äinber 
^ebaja, öom «^aufe 3efua, neun ^unbert 

37 unD brei unb flebenjigj *ber Jtinber 
I 3mmerÄ, taufent) unb jti-ei unb funfjig; 

38*tcr Äinber ^adi^urö, taufenb gwci 



quadraginta quinque; *filii Zachai, 9 

io,2H.34. septingenli sexaginla; *filii Bani, 10 

8,11.10,28. sexcenli quadraginla duo; *filii Bebai, 11 

g^,2. sexcenli viginti Ires; *filii Azgad, 12 

g,i3, mille ducenti viginti duo; * filii 13 

Adonicam, sexcenti sexaginla sex; 

9^14. * fiiii Beguai, duo millia quinqua• 14 

e,6. ginla sex; *iilii Adin, quadringenli 15 

quinquaginla quatuor; *Γι1ϋ Alhcr, 16 

qui erant ex Ezechia, nonaginta 

oclo; * filii Besai, trecenli viginli 17 

tres; * filii Jora, centum duodecim; 18 

t«,3a * filii Hasum, ducenli viginli Ires; 19 

Neh.v5. *ßjjj Gebbar, nonaginta quinque; 20 

* filii Belhlehem, cenlum viginli tres; 21 
ich.2,54. * yjj.j ]\ieiupha, quinquaginla sex; 22 
jer.1,1. *yjj,j A^nalholh, cenlum viginli octo;23 

* filii Azmavelh, quadraginta duo; 24 
Neh^,2^9.jo,.* ß,ii Carialhiarim, Cephira et Berolh, 25 

septingenti quadraginta Ires; * filii 26 
Rama el Gabaa, sexcenti viginli unus; 

* viri Machmas, cenlum viginli duo; 27 

* viri Belhel et Hai, ducenli viginli 28 
io,*3.Neh.7,jj.gg. #j>||j j^gjjQ^ quinquaginla duo; 29 

"^ filii Megbis, cenlum quinquaginla 30 

*•'• sex; * filii Aelam alterius, mille 31 

,0,31. ducenli quinquaginla quatuor; * filii 32 

ich.8.t2. Ilarim, trecenli viginli; * filii Lod, 33 

Hadid et Ono, septingenli viginii 

quinque; * filii Jericho, Irecenli qua- 34 

draginta quinque; * filii Senaa, Iria 35 

millia sexcenli triginta. * Sacerdoles : 36 

ich.2*,7. ßijj jatjaja in domo Josue, nongenii 

io,20MCh.24,ggpjyggjjjjg ^ ^. ^, g . *ß|jj ^ ^ Π) β Γ , mille37 

in,22.tch.9,<iui"qna8i"l3 duo; * filii Pheshur, 38 
16. ΑΙ.: noogeoti. 



16. A: bie »on Sje^ia« ivaren. dW: »on [bem 
22. dW:l)ie8eute. B.dW.vE: von 91. 



31 . dW.A: (S. bce αn^. B: eine« anb. Q. 
36. v£: aud bem Jq. 



138 (2,39^61.) 



£^dras. 



α. 



Judaeorum liierosolyma rererlentium reeensus. 



diaHoaioi τ6ασαραχονταίίπτά' ^^ viot Ιΐρίμ^ 
χίλιοί επτά. ^^ Kai οι yJevhcu νιοι Ίησον 
xat ΚαΟμιηλ τοις νιοι^; Sidov'ia, έβδομηκον- 
τατέασα^Βς. ** Οι (^dovtsg νιοι Ι^σάφ, 8χα• 
τον εικοσιοκτώ. ^^ Τίοι των ηνΧωρών νιοι 
Σελλοΰμ, νιοι Άττήρ, νίοΐ Τελμών, νίοΙ 
Άκούβ^ νίοΙ Άτιτά^ νιοι Σωβα'ι^ οι πάντες 
εκατόν τριακονταεννεα. *^ Οι Ναϋ^ιναΐοΐ' 






οΊΠ '^Dn jnrnuin π^5?3η&ί tD^^n^i^sQ 

• τ _•• : IT : • : >• τ : - • ^- 

-^:2 Qi'ibn nm Π5?ηώι 

.•• : Λ• • : r IT τ 'Τ : • : 

r '■ • , \τ : - ri • ν • :ι-: - s " 

ηκ^ φπ "^Ds Q'^nitotin : η3?2^ίίΐ 4ΐ 

κτ " Ι τ τ J•• : ν : ' ί r γτ τ ί - : 

1••^ : • -; ι - J•• : IT : r : ν 

Diip3?-^33 Ibbt^-^D^ 'lüii-'^Da DSl^tb 
πίίπ bsn "^nü: os χα^^ϋπ "^ais 



vio« Σοναα νίον [Ασονφά^ νίοΙ Ταββαω&, 
^^νΐοί Κηραός, νιοΙ Σιαά, νιο) Φαβών ^ ^η^'Ι'''':^ Ώ^':^^T\^r^ \T\'JXatr\ Ώ^ΧΔ^ΐή ^^'^ 
*y/o/ Ααβανω, νιοι Άγαβά, νιοι '-^κου|9, ί ;^ηρ-^33 ♦ ri3?2D '^^Ξΐ i^BWfT'^DD -44 

'IT )■• : σ -: f ι•• : 



nDnb-^32 



jT τ !•• : Μ - r• : \τ τ -: r 



IT •• •• : - Γ" τ ι•• : ^τ•. r : ιτ- 



5ί 



*^ υ/ο/ 'Ayaßy νίοΙ Σελαμεί, ν'ιοϊ Άνάν, 
^' νιοι Γεδδηλ^ νίοΙ Γαάρ, νΙοΙ 'ΡαΓ«, *^ νΙοΧ 
Ράσων, νίοΙ Νεκωδά, νιοι Γαζεμ^ ^^νίοϊ 
Άζά, νΙοΙ Φάση, viol Βασί, ^^νίοΐ Άσενά, \ ηΠ3ι-^32 ρη^-^^^ : ΡΠ "^32 ''ίίΏώ 47 

ν'ιοΙ Μοοννείμ^ νιοι Νεφονσείμ, ^^ νΙοΙ '^OS δ<^ipD■'^3^ TS^'^'SS { »Τ^ίίΊ ^^32 -48 
DKHpovXf VIOL• ^4κονφα, viol Λρονρ, ^''vioi 
βασαλώΟ^, vioi ΙΥΙε'ιδά, νΐοί Άραά, ^^viol 
βαρκός, νιοι Σισάρη, νίοΙ Θεμά, ^^νίοι 
Νασϋιε, νιοι [^τιφά ' ^^ νίοΙ δούλων Σα- 
λωμών νίοΙ ΣωταΊ\ νΙοΙ Άσε(γοράϋ', νίοΙ 
Φαδονρά, ^^ νΙοΙ 7«λά, νιοι ^ερκών, νίοΙ 
Γεδδηλ, ^"^ νιοι Σ αφατ Ια, νιοι Άττίλ, νιοΙ 
ΦακεράΟ Άσεβωείμ, viol Ήμεί. ^^ Πάντες 
οι Να&ανε)μ καΐ οι viol Αβδηηελμά τρια- 
κόσιοι ένετηκονταδνο. 

^^ ΚαΙ ούτοι οί άναβάντες άπο Θελμελι^χ, 
Θελαρησά, Χερονβ, Ήδάν , Έμμήρ^ και ουκ 
ί^δννίιΟησαν τον άναγγεΐλαι οίκον πάτριας 
αντών και σπέρμα αντών, ει εξ Ίσραηλ είσίν 
^^νιοί /Ιαλαια, νιοι Τωβίον, νιοι Νεκωδά, 
εξακόσιοι πεντηκονταδνο. ^* Και άπο των 



i2. Β: Ati!jq. α* Χ: Άκβμ {^Ay^eß Α2Β). 43. Β: 
Να&ινίμ (FX: ΝαΟηναΐοι)• νΙυι^ΙαΘϊα, νιοι Ασα- 
φή, νιοι Ταβαώθ•. 4i. FX: Ko^ii; (Β: Κάδης). 
Α»: >/σαα {Σιαά Α2Β). 46. Β: Σίλαμί. 48. Α^: 
Νί/.ϋ)όάν{ΝίΜ)όοίΑ.'^Β). ΕΓΧ:Γαία>. iO.Br^ioi. 
50. Β; Moavt^ ... Νίψβσΐμ. 52. Β: Μαβόά. 53. ΑΙ : 
Σισαραά {2iact(ja λ^Β). 54. Α^ : ΝίΘιέ {Νασ&α 
Α2Β). Β: Αταφα {Ατί'ρά AEFX; Α2: Ατιφάν). 
δ5.Β:2'ίφ)^ζ(α(ρΓ0^σίφ. Χ-.ΑσίφηράΟ). δΰ.Α2Β: 
Ίίηλά {Ίίλά A^FX; EX: Ίίαλά). Β: JctQXiov (EX: 
K^iJAoiv) ... ηδήλ {ΓιδΟήλ AEFX). 57. Β: ΑτίΧ. 
Λ2Β: Φαχ(ρά&. Βή^ (α. Ασ(β.) vioi (ΑΕΧ*). τΰ,ν 0.) Σολομώντος. 59. k^: Θeλμ^χü (Θ^λμύί;^ 
ί?^!"^ ^Ρ• ^«*'''•) «trot. Β: Να&ανΙμ κ. (* οί) νΙοΙ Α2Β). Β: έδννάσ&ησαν (ΕΧ: έδυνή^τσαν). ()0.Β| 
hl Xf (ρ. Να&.) αμα. FX (pro Αβδησ.) δάλων (s. (ρ. ^αλ.) vioi Βοά (AEFX*). 



: ΊΪ1ΠΊΠ ^^32 ίίε5ΐρΠ-'^32 ρϊ]3ρ3-^33 

ι : ~ r• : α • -ί 1" r Γ β \i - r ι 

: χώΊΠ "^32 ίίτηΏ-^32 n?ib2:n-^32 52 

IT : - ^" : KT • ι ι•• : j ζ - r : 

:πηη-^33 ^ί'ΊD^D-^3^ Dipnn-'susä 
nnr ^^33 jiiS'^Dn ^^32 n'^:s3 ^^32^^ 

j*• : - i•• : IT • -; i•• : - c : »•• : ''J 

"^33 ηΊΒ®η-^33 ■^1:30-^32 Tixhxb 
^^32 'iipnT'^3n nbr'^-'^32 ί^ίΐηδδίί 

I••: I Κ : - r : ^T-:r r : !τ 

•^33 Vti5n-^33 rr^DBÜ) ^32 :b^3i57 

• • : - "^ τ r τ )■• : ν τ : - vj•.• 

π'^ίίώη nifcin töbüä πΏ^ώ '^'^25? ^^32^ 

:η''3ώ^ 

•IT : 

bn nbb bni3 o'^Sirn nbiii 59 

j•• - V j.. . . IT ... .. : 

iiPD•^ Nb*i "Ι^ίί Π^ί 2?1Ί2 ΝώΊΠ 

: IT j : Λ••, • Ut - > : τ : - 

bii"itu*'-/a Ds D3?^n t3n2s-n'^2 n*^nnb 

i•• τ : • . >. τ :- : τ -: ι•• *• - <; 

ίίπ1ρ3 -^32 n*'2ia-'^32 n'^bT^32 :οη ο 

ΛΤ Ι : J • : ντ • ι ι•• : /τ τ : r- : ι•• 

^32Ώη :α'^3ΐϊ5ϊ) ο'^ώ'απ ni^ir: tbtbßi 



ν. 46. 'ρ i^bu: 

ν. 50. 'ρ Ο'ΐΟ'ΐΒί 



&^ta. 



Α 39 -61) 139 



SDtc SletSittim, ©ie ^inaufjic^enben ofiitc ©cf^le^tönacjUicifttttö« 



II. 



39:^unbert unb fleBen unb ^icrgigj *ber 
itinber «^arimö, taufenb unb flebenjel^n. 

40*i£)er Seöiten: ber StinOtx Sefua unb 
Äabmieie, üon Den jttnbern «^obaüja, 

41 iskx unb fiefcenjig. *iE)er Sanger: ber 
itinber ^ffap^ö, ^unbert αφί unb §n)an* 

42^19. *i£)er ^inber ber ii^orljiiter: bie 
Jtinber ©attumö, bie Jlinber ^Uttx^, bie 
jtinber 5!^almong, bie ^inber %i\iH, 
Die ilinber «gat^it^a unb bie Äinber 
Sobai, aUefammt ^unbert unb neun unb 

43 öreigig. * $)cr 0iet^inim: bie Jlinber 
3if>a, bie Äinber ^afuip^a, bie Jtinber 

44 Xabaot^Ö, * bie Äinber Stno^, bie Äin« 

45 ber ©ie'^a, bie ^inber ^abong, *bie 
Äinber Sebana, bie Jlinber ^agaba, bie 

U)ÄinDer ^fubg, *bie Jtinber ^a^aU, 

bie Jtinber ©amlai, bie Jtinber «^αηαηδ, 
47 * bie Jtinber ©ibbelg, bie ^inber ®ai)ar8, 
'^8 bie Jtinber uitaia, * bie Jtinber Ole^ng, 

bie Jtinber Siiefoba, bie Jtinber ©afamö, 
49* bie Jtinber Ufa, bie Jtinber $affea^, 
50 bie Jtinber 33ejfai, *bie Jtinber ^fna, 

bie Jtinber 9Jieunimö, bie Jtinber 0?e* 
öl^^uflmg, *bie Jtinber ^atbnU, bie 

Jtinber »^afu^^a, bie Jtinber «^a^urö, 
52* bie Jtinber Q3a§elut^0, bif Jtinber 9)?e* 
53^iba, bie Jtinber Ǥarfa, * bie Jtinber 

39arfomä, bie Äinöer i^üffera, bie Jtin* 

54 ber 3^^ama^, *bie Äinber 0iejia^, bie 

55 Jtinber ^αύ)(^ί}α] *bie Jtinber ber ^ned)te 
(Salomunö: bie Jtinber <Botai, bie Jtin= 

5() ber @oi)i)eretö, bie Jtinber $ruba, * bie 
Jtinber 3aeia, bt> Jtinber 3)arfonö, bie 

57 Jtinber ©iDbeB, * bie Jtinber (Sepi^atja, 
bie Jtinber »ö'ittilg, bie Jtinber $oct?cretiö 

58üon 3ebaim, bie Jtinber %mi. * Qiüer 
'Jiet^inim unb Jtinber ber Jtneφte ^δαίο« 
ηιοηδ tvaren jufammen brei ^unbert unb 
jroet unb neunjig. 

59 Unb biefe jogen αηφ mit herauf: Ü)?i= 
t^el SUielat), ^()ei ^arfa, ß^erub, Qibbon 
unb Smmer, aber fle tonnten ηίφί an* 
jeigen i^rer U^äter JQau^, ηοφ i^ren 

60 Samen, ob fle auö 3fraet toären: *bie 
Jtinber 2)elaia, bie Jtinber 3!obia, bie 
Jtinber 9i?efoba, feφδ :^unbert unb jn^ei 

61 unb fuufjig. * Unb öon ben Jtinbern ber 



42. dW: i;i>ortt)arter. vE.A: ilprijüter. dW. 
vE.A: jufammen. 

43. dW: ^ie eigenen Seute! vE: Jiem^elbiener. 



10,•^8. 



inille ducenti quadraginta septem; 
t(.,^u^ch. * ßiii jjapi„^^ j„jUg (jecem et seplein. 39 

3,9.Neh.7,43*Levitae: filii Josue ei Cedmihel 40 
filiorum Odoviae, sepluaginla qua- 
tuor. * Gantores: filii Asaph, cen-41 
tum viginli octo. * Filii janitorum; 42 
filii Sellum, filii Alher, filii Telmon, 
filii Accub, filii Hatita, filii Sobai, 
universi centum triginta novem. 

tc"*'Ä.*Nathinaei filii Siha, filii Hasupha, 4:i 
filii Tabbaolh, * filii Geros, filii Siaa, 44 
filii Phadon, * filii Lebana, filii Ha- 45 
gaba, filii Accub, * filii Hagab, filii 46 
Semlai, filii Hanan, *filii Gaddel, 47 
filii Gaher, filii Raaja, * filii Rasin, 48 
filii Necoda, filii Gazan, * filii Aza, 49 
filii Phasea, filii Besee, * filii Asena, .lO 
filii Munim, filii Nephusim, ♦ filii f>t 
Bacbuc, filii Hacupha, filii Harhur, 
♦filii ßeslulh, filii Mahida, filii Har- 52 
sa, * filii Bercos, filii Sisara, filii 53 
Thema, * filii Nasia, filii Halipha;54 

* filii servorum Salomonis: filii Sotai, 55 
filii Sopheret, filii Pharuda, * filii 56 
Jala, filii Dercon, filii Geddel, * filii 57 
Saphatia, filii Halil, filii Phocherelh, 
qui erant de Asebaim, filii Ami. 

* Omnes Nalhinaei et filii servorum 58 
Salomonis treceuti nonaginta duo. 



iRg.4,21. 
Neh.11,3 



Nph.7,M. 



Et hi qui ascenderunt de Thelmala, 59 
Thelharsa, Gherub et Adon et Emer, 
et ΠΟΠ poluerunt indicare domum 
patrum suorum et semen suum, 
ulrum ex Israel essenl: * filii Dalaja, 60 
filii Tobia, filii Necoda, sexcenti quin• 
quaginia duo. * El de filiis sacerdo-6l 

59. biefe j. i). »Ott Xi)eI.3Jl., X^jeUi^. dW 

Stammi^auö ... angeben. vE: »attrlid^ei JQ. A: unt 
ibve 5ibf^ammung. 



Neh. :,<-.•< . 



140 (2,62—70.) 



£sdras. 



II. 



Jfudaeorum JKierosolyma revertentium reeensus. 



νίών των ύρίων νιοι Όβαία, νιοι Αα^ονς^ vidi 
Βαυζίλλαί, ος ikaßtp άηο ϋυγατι-'ρων Beg- 
ζΜιά τον Γ(ύ.αα8ίτου yvvaiaa καΐ ίκληϋη 
ίπι τφ ονόματι αντων. "■* ϋντοι ^ζήτησαν 
γραφην αυτών οι μίτϋωβοΒίμ καΐ ονχ evQt'- 
ϋ-ησαν, και ηγχιστεν&ησαν απο της hgarsiag. 
^^ Και ύηεν ^Α&ερσαΟά ηυτοΐς του μη φα- 
γεΐν απο του άγίον των άγίων^ εως άναστγι 
ίερευ^ί τοις φωτίζηυοίν καΐ τοις τελείοις. 

β* Πάσα ÖF η εκκλησία ομον ώςεϊ τέσ- 
σαρες μυριάδες διςχίλιοι τριακόσιοι έ^ηκονια, 
^^ χωρ)ς δούλων αντών καΐ παιδισκών αυτών^ 
ούτοι εητακιςχίλιοι τριακόσιοι τριακονταετιτά, 
και οντοι ^δορτες και ^δουσαι διακόσιοι, 
^^^Ιηποι αυτών επτακόσιοι τριακονταε^' 
ήμίονοι αυτών διακόσιοι τεσσαρακονταπ^'ντε' 
^^ κάμηλοι αυτών τετρακόσιοι τριάκοντα- 
πέντε' όνοι αυτών έζακιςχίλιοι επτακόσιοι 
είκοσι. 



^® Και άπο αρχόντων πατριών έν τφ ελ- 
ΰεΐν αυτούς εις οϊλον κυρίου τον έν ί^ρου- 
ααλημ ι^κουσιάσαιτο εις οίκον ϋεοϋ, του 
ατησαι αυτόν επί την έτοψασίαν αύτον' 
^^ ώς ή δΰναμις αυτών, έδωκαν εις {>ησαυρόν 
του έργου χρυαίον ύ(ί«;^^α^• ε'ξ μυριάδας καΐ 
χιλίας, και άργύριον μτάς πεττακιςχιλίας, και 
χιτώνας τών ιερέων εκατόν. 

^^ Και έκάΟιβαν οι Ιερεϊς καΐ οι Αευΐται 
κα\ οι απο του λάου και οι ι^δοντες και οί 
τυλωροι και οί 1\,α(^ινειμ tv πόλεβιν αυτών, 
και πάς Ισραήλ iv πόλεσιν αυτών. 



Gl. Β (pro '0/9.) Aaßfia. A^ (pr. loco): Βιρβίλ- 
λα,ίΐ II: ά /ro των &νγ. 

6•>. KKXf (ρ. Ουτ.) i!)v. Β: μ^Ο^οησΙμ (FX: yf- 
vtaXityavTic). FX (pro ηγχ.) έ^ώσϋ-ησαν. 

6ö. PX: y.ai αντοΐς αό. 

68. Β: tv τω tUiXOnv. Χ'^Βή; (a. &fe) tö. 

O'J. EFX.ixQrain ύ()αχμ(7)ν ίζ... Β:χ()νσίον y.a&u- 
(jov Kvni ei ///'^jtuiVfq nai χϊλιαι., xai ά(.)γιιρίϋ μνάς. 
\' : μνηΖ /χι^ντα)ίΐ(:χΐλιαι{μνάς ττίντηχκζχιλίας Α^Β). 
Χ- (pro χιτιΤ,ν. Α' KFX) -/ηΟοη'ώΟ (Β: noOb)voi). 

70. ΑΙ* (quart.) Acti (Α2β|). Β: ΝαΟννΙμ. 



j•• : Ι l\ - j•• : \r — : r: • -:j - 

<- • : - : • Γ- τ jv -: - • : - 

V - IT : - {"ti '- τ • • τ : • - 

ΛΤ : • j : V -:r ; • - m τ : s '•' • 

τ τ : • - ν *- IT \ : - ' ■ ν. -; ι :- 

Α• Τ τ: - vlj • ν ; ι ι )•:-'. ν τ 

\ D^^nbi D^^ii^b ins nbr i3? 
^ΛΊΤ\ ^3Ίδί ins? ^npn-bs 04 

λτ : • : j• : <. •• > : • τ -: 

:ο'^Γν^Ώ ninniri^!) c^nntar) □nb'i 

• ιτ τ \. : 1 : >• : ι : _ νν τ : 

ίηώηπη a^:?2^w^ ώ^χ^^ιζ πη^ιη© 

ιτ • -: r »• τ : - • <.- τ ^ν •• ί • 

ηώ -om α^^ώ^ώ ni^ίn ^πίν* niT^bb•^ 6? 

ρ : ν : 

n'^nb Diii22 nifii^n '^ώίίτοϊΐ β» 

»•• ^ τι τ ιτ "Τ Ι" 

j•• : : - : • •λτ τ ι • jv -: ^ ^τ : 

Dnb3 jiDiD^-b:? ir/03?nb ü%hbiin69 

τ : ι : - ν • -: r '. • "^ ν: ιτ 

: : - TT τ "^ '• ,~ ->" * • '■"■ 

πώΏΠ ü^Dn ηο5ι tribsn ηΐΝ2Ί-ΰ:ώ 

ν j- -: ν τ 1 ν ν : Ι ν ν τ J • Ι" 

:η«Ώ D^DHä n5nr)i D^sbw^i 

τ τ ι • • • : - : J• -: ι ~ j : r - 

D'^D^nDrn □'^Ί3?1ώπ'ΐ D^iniii'onn 

ν • : - : -r -: ι - ί s• ί ι : ,- : 

J Dnnrs bi^'^to'^-bDn αηη3?3 

IV "IT : ΐ" τ ί • τ : ,ν•• -ιτ ; 



61. ηαφ b. 9ί. B.dW: (genommen (i;atie). vE: 
eine ber %b^Ux ... jum 2ßeibc. 

62. B: i^re @ct)rifi, tcic fte ηαφ ben ®είφίεφίΓ€5 
gifleru ι^ereφnct tveibcn. ^E: Φοι^ΰίφπιιη^ untit 
bcneu, ΐϋοίφο in bie ®€ίφΐΓφίδί9ίιιήοίφηιιιΐο einaei 
trafen troren. Ä: bie @φΓ. IfjvorSibftamniuiuv d W: 
i^r ®ΐ'[φΐ€φ«Γ04:ίί|ίΰΓ, aber man fanb e« ηίφί. B:f?e 
tDurbcn n. qcfunbcn. vE: fanben |ϊφ π. Β: αΐί un? 
vcine tjom^r. abi^fiaiten. dVV: verworfen. vE: au0 
b. ^r. auöcjcivi fcn. A; aiiögeftogen. 

63. berii)ii-fnti>a. B: ^anbpflegcr. vE: effen bftrf? 
ten. dW: ä§cn. dW.vE: υ. ^ucl^ljeÜigen, bi« [trie* 



®^tu. 



(2,62—70.) 141 



©et ^rieftet mit bem St($t u. Sflc^t ©te ©efammtsajl. ©ie frcinjittigeit ©aBcit. II < 



$nefter: bie Jtinbcr ^aBaJa, ble ΛΙη* 
ber «o^foj, bie jtinber ^arfiaai, ber ou0 
ben 3:οφί6ηι 33arfiaai, bed ©iicablterg, 
ein SOBfiB tia^m unb warb unter berfei* 

62 Ben 0iamen genannt. *i£)iefelben fudjten 
i^re ©eburtßfregifler unb fanben feine, 
barum würben fle öom ^rie^ert^um Ιοβ. 

63* Unb -^at^irfati^a f^^rαφ gu ttjnen, fle 
foCiten niφt ejfen üom ^ilQer'^eiiißjlen, 
ί>ίδ ein ^riefier jlänbe mit bem Siφt 
unb 9teφt. 

64 ^er ganjen ®emetne, tt>ic @in ÜJiann, 
n?ar jivei unb tiierjig taufenb brei ^un* 

65bert unb feφ;iig, * aufgenommen i^re 
Λneφte unD a)iägbe, bcrer n?aren fleben 
taufenb brei i^unbert unD fleben unD brei* 
^ig. Unb i^atten jn?ei ftunbert Sänger 

66 uuD (Sängerinnen, * fleben ^unbert unb 
feφö unö breißig -Sioffe, jn?ei tjunbert 

67 unb fünf unb Dierjig ü)iault^iere, * üier 
^unbert unb fünf unb breigig Äameeie, 
unb feφ^ taufenb fleben tjunbert unb 
jtt?anjig Sfel. 

68 Unt) etliφe ber oberflen 33ater, ba fle 
famen jum ^aufe beö «§errn ju Serufa* 
lern, tt?urben fle frein^iCiig jum «gaufe 
®otteS, bag man eö fe|te auf feine (Stätte; | 

69 * unb gaben ηαφ i^jrem Siöermögcn jum 
(δφα^ αηδ 2ßerf ein unb feφJίg tau* 
fenb ©ülDen, unb fünf taufenb $funb 
(Silber, unb l&unbert $rieflerr5cfe. 

70 5lifo festen Ρφ bie ^riefler unb bie 
Seüiten unb etliφe beS QSolfd unb bie 
(Sänger unb bie i^or^üter unb bie 0?e* 
t^inim in i^re Stäbte, unb atleg 3fraei 
in feine @täbte. 



61. U.L: genennet. 

65. U.L: bcrtvaren. 

66. Ü.L: SWäuler. 

68. A.A: gaben fic freiwiilig. 

69. Ü.L: (Silber«. 



2Sm.i9,3i. tum: fiiii Hobia, fiiii Accos, filii Ber- 

zeilai, qui accepit de filiabus Borzel• 

Nm.3«. lai Galaadilis uxorem, el vocalus est 

nomine eorum. * Ili quaesicrunt62 
scripluram genealogiae suae el non 
iiivencrunt, et ejecli sunt de sacer• 
Neh.8,9.7,63.dotio. *Et dixit Alhersallia eis, ul63 
lt.2,3.10. fion comederent de Sanolo Sanclo- 
Nm.i8,9. j,yjj^^ donee surgeret sacerdos doctus 
Ex.2B,3o. 3^^^ perfeclus. 

E«*3,t'.j?d. Omnis mulliludo quasi unus qua• 64 
3it»,i• draginla duo millia Irecenli sexaginta, 

* exceplis servis eorum et ancillis, 65 
qui erant seplem millia Irecenli Iri- 
Neh.7,67. ginla seplem. Et in ipsis canlores 
aci..35,25. g^jjyg canlalrices ducenli. * Ecjui 66 
eorum seplingenli Iriginla sex, muH 
eorum ducenli quadraginla quinque. 
*cameli eorum quadringcnli iriginla 67 
quinque, asini eorum sex millia seplin* 
ginli viginli. 

Et de principibus patrum, cum 68 
ingrederenlur leraplum Üomini quod 
est in Jerusalem, sponk oblulerunt 
in domum Dei ad exslruendam eara 

2Co.8,3.i2. in loco suo; *secundum vires suas 69 

tcb.2»,r. dederunl impensas operis, auri soli- 
los sexaginta millia el mille, argenli 
mnas quinque millia, et vesles sacer• 
dotales cenlum. 

Neh.y,73. Habilaverunt ergo sacerdoles et 70 
Levilae et de populo et canlores et 
*•*^• janilores et Nalhinaei in urbibus 

ich.9,2. suisj universusque Israel in civilati• 
bus suis. 

66. S: sexcenti (pro sepling.). 
69. S: quadragiuta (pro seiag.). 



ber] ... B.A: aufflünbc. vE: auffielen »erbe. B.vE: 
lUim u. iliiumniim. dW: ^iMt u. ber 5Bai)r^cit. 

64. B: Uierfammlung \x>it ein einziger. dW.vE: 
bie g. ®. irar jufammcn. A: iOienqe. 

65. οί)ηβ ifjre An. dW.vE: auaj battcn fte. 

66. Unb ftatten. dW: 91. IjaUtn ße. B.vE.A: 
S^rer (^fer^e) toaren. 

68. fd)enrten frettt). (1,5). B: üon ben Jg>auvtern 
ber 'B. dW: gaben [^Λαπφο] fr. eiiüaö für ba« φ. 
vE: ma(^ten (Sinige freiiviiligc ®efφcnf»'. A: op]tx: 



tcn fr. B: cd gu freiten. dW: um e« ttjieber^er^uflenen 
auf feiner St. vE: aufjuri(i^ien an f. Steile. A: gu 
erbauen an f. Orte. 

09. ^d). be§ asBcrfd. vE: tu ben ... A: ηαφ il^ren 
Äräften ju brn Jtoften b. S3auc«. B: an (S)olb ... 
Φrαφmen. vE: !Dr. ©oibe«. <iW•. Tarifen. A. 
©olrftücfc. dW.vE: (anS.) ...SWiucn. A: ©über* 
mincn. vE.A: ^rieftcrfieibcr. 

70. bie oom »olf. B.dW.vE.A: wohnten ... in 
i^ren St. ... ganj :sfr. (»gl. Φ. 42. 43). 



142 (3,1-^) 



£sdras• 



m. 



Altaris aedijleatio tetnpltque fundamenta. 



Kai εφ&ασεν 6 μην b ίβδομοξ^ παι 
oi viol 7σρα//λ iv πόλεσιν αντών, και cw- 
ήχ&η 6 λαός ώς άνηρ flg 8ΐς Ιερουσαλήμ. 
^ Και ανέστη Ίηαονς 6 τον Ίωσεδεχ και οΐ 
αδελφοί αντον ΊερεΙ,•, και Ζοροβάβελ 6 τον 
2,αλα&ιηλ και οι αδελφοί αντον ^ και φκοδό- 
μησαν το &νσιαστηριον &€θν Ισραήλ ^ τον 
άνενεγκαι έη αν τ φ όλοκαντώσεις κατά τα 
γεγραμμενα εν νόμφ Μω'ναεως άν&ρώπου τον 
{^εον. ^ ΚαΙ ητοίμαααν το ϋνσιαατηριον im 
την ετοιμασίαν αντον, οτι εν καταπλήξει επ 
αντονς άπο των λαών τών yaimv καΐ άνεβη 
in αυτό όλοκαντωσις τφ κνρίφ το πρωί 
y.al εις εαπέραν. * Και εποίησαν την εορτην 
τών σκηνών κατά το γεγραμμενον, κα} όλο- 
καντώσεις ημεραν εν ήμερα έν άρι&μφ ως ή 
κρίοίς, λόγον ημέρας εν ήμερα αντον' ^ κα) 
μετά τοντο όλοκαντώσεις ένδελεχισμον , και 
εις τάς νονμηνίας καΐ εις πάσας εορτάς κνρίφ 
τάς ηγιασμ^ας, κα) παντί εκοναιαζομενφ 
έκονΰΐον τφ κνρίφ. ® Έν ήμερα μι^ τον 
μηνός τον εβδόμον >^ρξαντο άναφερειν όλο- 
καυτώσεις τφ κνρίφ. Και 6 οΊκος κνριον ονκ 
έ&εμελιωϋη» "^ Και έδωκαν άργνριον τοις 
λατομοις και τοις τέχτοσιν, καΐ βρώματα 
καΐ ποτά και ελαιον τοις Σιδωνίοις και 
τοις Τνρίοις, ενεγκαι ξύλα κέδρινα άπο 
τον Αιβάνου προς θάλασσαν Ίόππης, κατ 
επιχωρησιν Κνρον βασιλέως Περσών iii 
αντονς. 

® ΚαΧ έν τφ ετει τφ δεντερφ τον έλ&εΐν 
αντονς εις οΐκον τον ϋ^εον εις Ίερονσαλήμ, 
έν μηνΐ τφ δεντέρφ ηρξατο Ζοροβάβελ ο 
τον Σαλα&ιηλ καΐ Ίησονς ό τον Ίωσεδεκ 
και οι κατάλοιποι τών αδελφών «ι-τώι οι 



1. Α* Χ: χ. ό *Ισρ. (κ. οι νΐοΐ^ΐσρ. Α'Β). 

2. Α1ΕΧ (alt. loco): άδ. αυτών (άό. αντ« Α^Β). 
Β: in^ αύτο 6 λ, ... Μωϋση. 

3. TU: χ. άνίβησαν ... όλοκαί/Γθίσί<ς(8.-το)^ατα). 

5. EFX: ίίς τάς• ioqr. Β: ίορτ. τφ hvq. 

6. Β: οικ. TS κιΐζ). 

7. AtEXt (ρ. Τί»(>.) xai (Β*; Α2ΓΧ: τ«). 

8. Β: ivlf(jea. (EFX: τον έν'Ιιρ.). 



"^Ά^ "^b^n^n ώηπη 3>a'»i ία. 

η • • : - ν J - - • - 

tÜ'^iiS D3?n ϊΐΒ0ίί*1 D'^nrs W^^'' 

>• : »TT / : IT"- Α• τ w ».•• τ t • 

-ρ :pm^ Dpi'i : Dbtö'in'^-^i^ ins 2 

I V - •• ίττ- •ιτ τ ι : "^ ν \j ν 

Ι ν Λ• τ \ : • -: ι - JT ν : Ιττ ι 

TT <-: ,- ί "^A" τ ; • j•• ν: 



% > 



r ■ •.•: IT 

.< τ : - -....- -*• τ- 

•.-: -- Λ T-; IT ;• - ι•• ν •• -: jt •• Τ 

npäb ribi? nin^b hibi? vbs' 

V ••. - }- V i —.1 — VIT τ ί 

^T : • : : < - : λ τ- 

Ι •• •• -: ι- : Ι ,: / - : ντ : • : 

ns'i^-b^b^ D'^tEiinbi Tun rkv 

r•-: ι τ : • τ t:jv : • τ «- 

VT τ : }••-'.' i : Λ• τΐι : ι- ^τ : 

"^έ^αώη tonnb ins 01*•^ :nin'^b θ 

• : - ν j - TV < • IT . r 

b^Nni nin'^b nibip ribrnb ^bnn 

j- •• : AT |- V. j -: r i 

a^n::nb ooD-iiDn^^^ md*^ ^ίb nin•^ 7 

ν : I - I V V : • - IT \ j IT ? 

inibi nntiäü^i bb^ίΏ^ o'^tiä^nbi 

1 V V τ V ' • τ -; |- Α• τ IT ν : 

DnΊ^ί ^23? k-^nnb D'^Vsbn b^Disb 

üinis 'ji^üJ'i? ^ίiέ:; ü;;;-bN 'jiDnbn-')^ 

: on^'br D^B-ribti 

I•.• ••-: r,- τ 'ν tv 

n^2-bN okinb n'^Düsn naüDD^i » 

<" V τ ^ . •• - JT Τ - 



1 Η 



... ., . ; _ . I ... j.. j .. . .. . 

j. -: I - •,• •• - : τ : > τ Τ I I V 



>. θ. 'D i*in3iD^ ib. 'ρ ib^-i^ 

ν. 7. y^pS i<"33 

1. ba tfevanlanstc bet ... dW: ^eranfam. vE: 
l^craii^efommcn. B: l^erbcifam, B.dW.vE.A: ver- 
fammcitcfic^.. 

2. vE: ücvcjcf^deben. 

3. feine ®runMa<)e(obtt)of)I...n>ar...). B:f} fleten 
b. 5i. fefi α. befiiin ©cfieiie? dW: απ feiner (Steiie. 
vE: crriÄteten auf ... Β: obfc^on mit @φΓ. ber über 
i^ncn ... vE: οίίφϊφ unter <δφν. [tt)eid)er] auf 
i^nen [;ag]. B.dW.vE: ber Sauber. 

4. vE: feierten. B: u. ba« 93r. üon X. ju !l'. dW. 
vE: bra(!^ten (bie) 33. ilag für %. A: ηαφ b. Orb- 



®^Χύ. 



(3,1—8.) 143 



£et SlltatBau. ^ieSSranbopfet u« ber Saubgütten ^eft. ^te®teinme^en ic. aus 3tbon«III• 



ΙΠ• UnD Da man erianget ^atte ben 
flfbentcn *0Zonat unb bie itinber Sftaei 
nun in iijren 8täDten traten, fam baä 
33oif jufammen n^ie d'm 3D?ann gen 3«* : 



Neh.SjIss.; 

iRg•'*,••«• 



v.^4. 



Jamque venerat mensis septi• IH< 
mus et erant tilii Israel in civitali- 
bus suis; rongregatus est ergo po- 
pulus quasi vir unus in Jerusalem. 



Mt.t.l. 



L•r.6,9. 



4,4. 



ICh. 16,41». 
vrh.2,4. 



2rufaiem. *Unb cS ηιαφίε ft^ auf Sefua, j YcheVtV.***^! surrexil Josue filius Josedec et 2 

ber So^n 5ojabafd, unb feine Q3rüber, 

bie $riefier, unb Serubabcl, Der (δο^η 

Seait^ieU, unb feine QBrüber, unb Baue* 

ten ben ^illtarteg ®otte3 Sfraetö, 33ranb= 

op\tx barauf ju opfern, nne eö gefφrie* 

Ben ^e^t im ®efe| aJicfe, beö 3)ianne8 
3 ®otteg. *Unb xia)UUn ju ben ^Itar auf 

fein ®efiü§le (benn eS xvax ein Sc^recfen 

unter i^nen i)on ben 33ölfern in San* 

bern), unb opferten beut .^errn ^ranb* 

o^jfer barauf be6 3J?orgeng unt) beö 
4-^benbg. *Unb gleiten ber Saubijütten 

^efl, n>ie gef(!^rie6en jie^et, unb traten 

^ranbopfer atle 3!age ηαφ ber 3^^l, 

wie ίίφδ gebührt, einen j:egUφen 'XaQ 

5 fein D^fer; *bαrnαφ αηφ bie tag- 
Ιίφβη S5ranboi)fer, unb ber 0ieumonben, 
unb aUer i^efltage bee »^errn, bie gei^eiliget 
tt?aren, unb atterlei freiwinige Opfer, bie 

6 fte bem ^txxn freiwillig traten. * ^m 
er^en 3!age beö fiebenten ÜJionatg fin* 
gen fie an bem «^errn 33ranbopfer ju 
t^un. Qlber ber ©runb beö $lemi?elg 

7 beö ^errn war ηοφ nidjt gelegt. * @ie 
gaBen aber ©etb ben Steinme^en unb 
3immerieuten, unb ^S^jeife unb 3^ranf 
unb £)ei Denen ju 3i^on unb ju 3!5pru^, 
Dag fle SeDern()oIj toom Libanon auf baö 
ÜÄcer gen Sa^^o bräφten, ηαφ bem 33c* 
fe^l Äoreö, DeS Jtbnigö in $erfien, an fle. 

8 3m anbern 3a^r i^rer 3ufunft jum 
^aufe ©otteö gen ^erufalem, beö an* 
Dem SDionatg, fingen an 8erubabel, ber 
So^n iSealti^ieis, unb Sefua, Der So^n 
3ojaDafö, unb bie übrigen i^rer 33rü« 

1. 6. 8. ü.L: SWonben. 7. A.A: 3α))^α? 
8. A.A:3urücffunft! 



,ch.3,i7_i9.fratres ejus sacerdotes. et Zorobabel 

filius Salathiel et fratres ejus, et 

aedificaverunt altaie Dei Israel, ut 

ofTerrent in eo holocautomata, sicut 

scriptum est in lege Moysi viri Dei. 

* CoUocaverunt autem altare Dei 

super bases suas, deterrentibus eos 

per circuitum populis terrarum, et 

obtulerunt super illud holocaustum 

NmS, 3].*; Domino mane et vespere. *Fece- 

NmSfias. runtque solemnitatem tabernaculo- 

zach. 14,16. j,yjj^ gjpy^ scriptum est, et holocau- 

stum diebus singulis per ordinem 
secundum praeceptum opus diei in 
die suo; * et post haec holocaustura 
juge, tam in Calendis, quam in uni- 
versis solemnitalibus Domini quae 
erant consecralae, et in omnibus, in 
quibus ultro offerebatur munus Do- 



LT.T,16.Dt 
12,e 



mino. * Α primo die mensis septimi Γ> 



T.tO. 



roeperunt offerre holocaustum Do- 
mino. Porro lemplum Dei nondum 
lundatum erat. * Dederunt autem 
pecunias lalomis et caementariis, 

iR«.5,«».ii. cibum quoque et potum et oleum 
Sidoniis Tyriisque, ut deferrent ligna 

2cii.a,i6; cedrina de Libano ad mare Joppe, 
juxta quod praeceperat Cyrus rex 
Persarum eis. 

Anno autem secundo advenlus 
eorum ad templum Dei in Jerusalem, 
mense secundo, coeperunt Zorobabel 
filius Salathiel, et Josue filius Joseder, 
et reliqui de fratribus eorum sacer- 



V.sT.i,i. 



2. S: holocaustomata. 
7. S: Joppes. 



niing. B: ηαφ bem dtta)t, wai auf einen jeben X.htt 
[φίβϊοπ ΧΟΛΧ. dW: n. ber ©ebübr, ba« 2;agli(i)e für 
feinen i vE: »ic ce ber ©ebrauci) »ar, irag μώ für 
einen 2;. 9el)örte, an frinem ilagc. 

δ. grijeil. ftnb. B: flatige. vE: beftanbige. dW: 
bie befiänbigen. B: bcfiimmten ^eflc. dW: bie ©a^ 
ben aiier, rotia^t 3el^. etira« fr. bαrbrαφten. vE: 
ailei mad ein Sebct ... broφte. 



6. B.dW.vE.A: (Born ... opfern (Bringen). vE: 
obgleiφ ber ... 

7. dW.vE: Steinmauern. A: imb SDiaurern. B: 
auf bem 3)Ί. gen Soi^pe. dW: ba« Tl. bei 3. vE: in 
ραβ Tl. oon Sap^o. B.d W.vE: (gema^) ber ©rlaub.- 
nip. 

8. dW.vE: ^»citen 3. ibrer «Rütffeb'-. A: ηαφ 
i^rcr 5(nfunfi. 



144 (3,9-4,2.) 



Ssdras. 



III. 



Altarts aedijicatio templique fundamenta. 



itgeig και oi Atvhai και πάντες οι ιρχόμενοι 
άπο της αιχμαλωσίας εις Ίερονσαλ/^μ, και 
ίβτησαν τους Αενίτας άπο είχοααετονς x«i 
έπάιω έπΙ τους ποιονντας τα έργα έν οΊ'κφ 
τον Οεον. ^ ΚαΙ εατη Ύησονς και οι νίοΐ 
αντον χαΐ οι ά^ελq)oi αντον, και Καδμιηλ 
καϊ οι νίοΐ αντον y οι νίοι ^Ιονδα^ επί τονς 
ποιονντας τα έργα έν οικφ τον &εον' νιοι 
Ήναδάδ, νίοι αντών και αδελφοί αυτών οι 
Αευϊται, 

*^Ä«< έΟεμελίωσαν τον οίκοδημησαι τον 
οίκον κνρίον και έστησαν οι ίερεις έστο- 
Κισμένοι εν σάλπιγξιν καΐ οι Αενΐται νίοι 
Άσαφ έν κνμβάλοις τον αίνείν τον κνριον 
έπ\ χείρας ζίανιδ βασιλέως Ίσραηλ. ^^ Και 
άπεκρίί^ηααν iv αί'νφ καϊ άν& ομολογήσει τφ 
κνρίο)^ οτι αγαθόν, 'ότι εις τον αιώνα το 
έλεος αντον επι Ίβραι^λ. Καϊ πάς ό λαός 
έσήμανεν φωνή μεγάλγι αινεΐν τφ κνρίφ έπϊ 
τγι θεμελιώσει οίκον κνρίον. *2 Καϊ πολλοί 
άπο τών ιερέων καϊ των Αενιτών καϊ άρχον- 
τας των πατριών oi πρεσβύτεροι^ οί είδοσαν 
τον οίκον τον πρώτον έν θεμελιώσει αύτοϋ^ 
καϊ τοντο% τον οϊκον έν όφθαλμοις εαυτών, 
εκλαιον φων^ μεγάλχι, καϊ ό όχλος έν σημασία 
μετ ενφροσννης τον νχρώσαι ωδήν. ^^ Καϊ 
ονκ ην 6 λαός επιγινώσκων την φωνι]ν ση- 
μασίας της ευφροσύνης άπο της φωνής τον 
κλαν&μον του λάου' ότι ό λαός έκρανγασεν 
φωνή μεγάλη, και η φωνή ήκονετο ίως από 
αακρό&εν. 



IV• Καϊ ηκονσαν οί ΰ-λίβοντες Ίονδα καϊ 
Βενιαμείν, ότι νιοϊ της αποικίας οικοδομονσιν 
οίκον τφ κνρίφ θεφ 'Ισραήλ, ^ και ήγγισαν 
προς Ζοροβάβελ καΐ προς τονς άρχοντας τών 

8. A^EFX-j• (ρ. ιπάνο)) τ« νιχοποιιΐν. Β: εν οϊγ,φ 
*v{)in (42; θ-ίο εν οΐ'χω ytvq'ia). 

9, Β* (quart.) χα« et (quart.) οί ... f oi (ρ. ulU 
κα«). 

11. Β: έσήμαινι ... f τ« (a. υΐ'κ«). 

12. Β: όφ&. αυτών. FX (pro αημαοί^ί) άλα- 
Ιαγμω. 

13. Β*τι;ν. A»*(alt.)o(A2Bt). 

1. FX: Ίβδαν ... ort οί i/ioe. Β: Βίνιαμίν. 



•-Τ ΐί J•:-•• •τ- τ: ••:γ! 

TT -• : ν Ι ν • • • : (- ν j*-M— 

(Τ : }" ν iv : - ~\••- : τ : - τ 



l.i 



- --j.. - ; τ ν : τ : Ι" : «τ τ 

•• : Α• •••: IT j" : ^T τ : - ^ ι•• 

'^ ly τ : • »VI•.• »• τ r- i - τ ί 

-b^i b^ί*^ώ^"b3? incn Dbirb"''^ 
bbnn nbi^s rÄ^inn h^^n crn 

"^ .. - : <T : τ : • •• ^ τ τ 

• - : IT : r ,- ν τ ,- 

Γiή^^n '^ώχΊΐ ö*«ibnn D'^inäriTD 

τ IT •• Τ : • •'r Γ : 4•-: ■ - • 

1 • η •<- - •.• τ •.• -; ^•»•• : - 

bip:n d^d2 ah^D^ra h^hri ητ iio^^s 

»j : ν V •• j•• : • Ä*.• : τ : 

D'^nnb ππΏώη TO^inna D'^sni bi^2λ 

r τ : ντ : • : ;τ : • t• - t α τ 

j- ; "^ Ι< . . - τ τ ' J•• _: Μ 

D3?n '^S) α5?η ^:d3 bipb nnriton 

TT j• λτ τ j• Ι 'ν : τ : • - 

r^ü5D bipni nbiiD» nr^inn b'^s^'^n^ 

V- : • 1/ ~ : τ : JT ί • • : 

^nb^ί nin^b bs'n a-'ais hbis^n '^Dn 

>•• v: ^T - τ •• j• τ - <- : 

τ •.• : V τ •. : •.• : • - ■• τ : • 



8. Β: nacktem jxc ... gefoinmen tuaren ... »on ben 
©efangcnen. dW.vE.A: ouis ber ®efan(^cnfci)aft ... 
bcftcUeicn. ß: 20 3. αίί. dW: jur 5ίυ!ΐίφί über b. 
2B.b.«j^. vE: umbie5t. μι führen. A: anzutreiben. 

9. bcöfjicifben bie Ä. Je». B: trat auf. vK: fieitten 
Γιφ. Β: bie fo am 90. arbeiteten, d W: baö S. [φα^* 
ten. A: ti)ucn am Jiempei. vE: Sßerfleute bei ... 

10. Xrummctcn ... nach ber 9Beife!t). A: 2!empel. 
B: fieiltenficbaiiin. \E: bej^eiiten. dW.vE: in il)rer 
Äieibung. A: ©emanbe. B: n. b. SScrorbnung. A: 
Slnortn. vE. Sinteitung. 

11. B: anttüovteten dnanbcr. dW: fangen jum 
Sobc. vE:(übenbu.i)reifenb. B:®utti}aii9feit. dW: 



iSita. 



(3,9—4,2.) 145 



^ie ^tBeitet am ^aufe. ^ie (Stunblegung* SDad laute SS^einem SDie SSKibetfa^et« III• 



ber, ^rieflet unb Seöiten, unb aHe, bie 
t)om ®cfangniß gefommen toattn gen 
Serufalem, unb flelleten bte Seöiten toon 
jwanjig Sauren unb brüber, ju treiben 
9 baS QBerf am «gaufe be^ «§errn. * Unb 
3efua ^anb mit feinen 6i5^nen unb 
trübem, unb ,Jtabmiel mit feinen 6b^* 
nen, unb bte Jtinber 3uba, tt»ie din 20ϊαηη, 
ju treiben bie 5lrbettcr am »§aufe ®otte0, 
ne^mIίφ bie .Jtinber «^enababö mit i^ren 
Äinbern unb i^ren trübem, bie Semiten. 

10 Unb ba bie ©auleute ben ©runb leg* 
ten am ilem^el beö «&errn, jlanben 
bie ^riefier angezogen, mit Xromipeten, 
unb bie Äeüiten, bie ^inber ^Iffa^^g, 
mit Si^mbein, §u loben ben «§errn mit 
bem ®ebiφt iDaüibö, beS Jt5nigö Sf^ö^lS. 

11* Unb fangen um einanber mit Äoben unb 
iDanfen bem «^errn, bag er gütig tfl 
unb feine Q3arm^erjigfeit en?igUφ wä^j* 
ret über Sfrael. Unb aUeö 33olf tbnete 
laut mit Sobcn ben «^errn, bag ber ®runb 

1 2 am «Saufe beö «§errn gelegt tvar. * 5lber 
öiele ber alten ^riejler unb Set>iten unb 
oberften 33äter, bie baS öorige *&auÖ ge* 
fe^en Ratten unb nun bieg •§αηδ üor 
ti^ren klugen gegrünbet trarb, ttjeineten 
fle laut; öiele aber tbneten mit Sreu* 
ben, baß baS ®efφrei ί)θφ erfφoll: 

13* baß baö Q3olf niφt erfennen fonnte 
ba« Sbnen mit greuben öor bem ®e• 
fφrei beö 3Beineng im Φοίί; benn baS 
33ol( tönete laut, bag man ba^ ®efφrei 
ferne Prete» 

IV. 3)a aber bie 5δiberfαφer 3uba unb 

^Benjamins i^öreten, baß bie ^tinber beS 

©efängniffeg bem *öerrn, bem ©Ott 3f* 

2raelS, ben 3!em^el baueten, *famen fle 

JU (Serubabel unb ju ben oberflen 93a* 

9. Ü.L:flunb. 10. U.L: Drommeten. 
11. Ü.L: fungen. 12. U.L: unb bieß^au«. 

®nabe. vE:„!Dcnn g.ifter ..." B: machte ein groge« 
§reubengefφι•ei. d\V:etl^ob e.9r.®efφrcί gumSobe. 
vE: htaa) in lauten Subei au6, inbem ee lobte. A: ^a)xit 
mitl.9lufeu. ί. dW: tt)egenber®runblc9ung beö^. 

12. dW.vE: \j. ben ^r.... ben (bie) alten. A: unb 
bie ©reife (1, 5). B: ba« öor. Jp. auf feinem ©runb 
gef. ^tten, ba nun b. ^. ü. i^ren 91. war. dW.vE: 
aU ber ®r. ju ^ίefcm φ. cjeleget toarb. B: er!^oben bie 
«Stimme m.frcubigem 3αυφ^εη. dW: jum ^nubens 
gefArci. vE: jum Subei u. jur ^reube. 

13. ber ^reube. BrbieSrimme beδ3ouφJιnβ üor 
$olt}0lotten * 'ßxbtl Sl. %. 3. f8bi 2. «UBt^. 



2Ch.31,t7. 

2,40. 
▼.I. 



lRg.e,37. 



2Ch.i9,ü6. 



2Ch.V3,18. 
2Ch.5,t3.7,3. 



i^eg•», 



Neh.12,43. 



1,5. 



dotes et Levitae et omnes qui vene- 
rant de caplivitate in Jerusalem, et 
constiluerunt Levitas a viginli annis 
et supra, ut urgerent opus Domini. 
* Stelitque Josue et filii ejus et fra- 9 
tres ejus, Cedmihel et filii ejus, et 
filii Juda, quasi vir unus, ut instarent 
super eos, qui faciebant opus in 
lemplo Dei; filii Henadad, et filii 
eorum et fratres eorum Levitae. 

Fundato igitur a caemenfariis 10 
templo Domini stelerunt sacerdotes 
in ornatu suo cum tubis, el Levitae 
filii Asaph in cymbalis, ut laudarent 
Deuni per manus David regis Israel. 
*Et concinebant in hymnis et con-11 
fessione Domino, quoniam bonus, 
quoniam in aeternum misericordia 
ejus super Israel. Omnis quoque po- 
pulus vociferabalur clamore magno 
in laudando Dominum, eo quod fun• 
dalum esset templum Domini. *Plu-12 
rimi eliam de sacerdotibus et Levilis, 
et principes patrum et seniores, 
qui viderant templum prius, cum 
fundatum esset et hoc templum in 
oculis eorum, flebant voce magna; 
el mulli vociferanles in laetitia eleva- 
bant vocem. *Nec poterat quisquam 13 
agnoscere vocem clamoris laelanlium 
et vocem fletus populi; commiiiim 
enim populus vociferabalur clamore 
magno, et vox audiebatur procul. 

Audierunt autem hostes JudaeJIll^• 
et Benjamin, quia filii caplivilalis aedi- 
ficarent templum Domino Israel, * el 2 
accedentes ad Zorobabel et ad prin- 



l.S: Juda. 



%x. dW: fonnte n. ben @φαί( be6 ^5reu^engefφreίeβ 
unterfφeίbcn »on b. @φ. vE: ba« ©efφreί b. 3ubel« 
u. D. ^veube ... ©c^eui ... ! B: maditc e. gvofei §reui 
bengefφr. b. ter ^δφαίΐ hU in bie ^crnc i)in gebort 
inurbe. dW: er^ob e. f^r. (55cfφr. u.m.l^.bcn ... vE: 
hvda) in lauten 3ubei au« ... fernf)in feinen Saut. 
(A: fc^rie mit i\x. @efφr. burφeίπαnber?) 

1. dW.vE.A: i^einbo. B:.^. berer, bie tüeggefüdrt 
gettjefen waren. dW: βο^ηε ber 5iBeijfü!^rung. vE. 
A: ®efαπ^enfφαft. 

t>. B: macijtcn ίΐο{ιφ l^erbei. dW.vE.A: traten. 

to 



146 (4,3— 10.) 



Esdras• 



IV. 



Adversariorum aediflcationem tempH impedientes machinationes• 



πατριών καί sinov αντοΐς' Οίκοδομηΰομδν 
μεΰ-" νμών ότι ως νμ^ΐς έκζητονμεν τφ ϋ^εφ 
νμών^ nal αντφ ημπς ϋ^νοιάζομεν άηο ημερών 
Άσαραδδών βασιλέως .Ασαονρ τον ενεγκαντος 
νμας ωδε. ^ Και εΊπεν προς αντονς Ζορο- 
βάβελ και Ίησονς καΐ οι κατάλοιποι τών 
αρχόντων τών πατριών του Ίσραηλ' Ονχ 
ήμΐν και νμΐν τον οίκοδομησαι οΊκον τω ϋεφ 
νμών ' ότι ημείς αυτοί έπΙ το αυτό οίκοδο- 
μησομεν ται κνρίφ &εφ ημών, ώς ένετείλατο 
ημΐν Κνρος ό βασιλενς Περσών. ^ Και ην 
ο λαός της γης έκλνων τας χείρας τον λαον 
Ιονδα, καΐ ενεπόδιζον αντοΐς τον οίκοδομεΐν, 
^ καΐ μΐΰϋΌνμενοι Ιπ αντονς βονλενόμενοι 
τον διασκεδάσαι βονλην αντών πάσας τας 
ημέρας Κνρον βασιλέως Περσών κα) εως 
βασιλείας Δαρείου βασιλέως Περσών. 



^ ΚαΙ εν βασιλείς Άβσουηρου καΙ έν «ρχο 
βασιλείας αντον εγραιρεν εηιστολην επί οΐ- 
κονντας Ιονδα και 'Ιερουσαλήμ. ^ Και έν 
ημέραις Άρ&ασασ&ά έγραψαν εν ειρήνη Μι- 
ϋ^ραδατης, Ταβεηλ συν καΐ τοις λοιποΐς σνν- 
δοΰλοις αυτόν • προς Άρ&ασασ&ά βασιλέα 
Περσών εγραχρεν ο φορολόγος γραφή ν Συ- 
ριστεί κα\ ηρμηνενμένην. ^ Ρεονμ Βααλτάμ 
καΐ Σαμχραι ο γραμματεύς εγρα-ψαν άπιστο- 
λην μίαν κατά Ιερουσαλήμ τφ Αρ&ασασβ^, 
βασιλεΐ' 



^ Τάδε 'έκρινεν 'Ρεονμ Βααλτάμ και Σαμ^ 
xpctl 6 γραμματενς καΐ οι κατάλοιποι σννδον- 
λοι ημών, /ίειναϊοι^ Άφαρσα^ αχαιοί, Ταρ- 
φαλλαΐοι^ Άφαρσαΐοι., Άρχυαΐοι, Βαβνλώνιοι, 
Σονσαναχαΐοι, /Ιαναΐοι, ^^ και οι κατάλοιποι 
έϋ^νών ων άπφκισεν Άσσεναφάρ ο μέγας καϊ 

2, EFX: Οικοδομήσωμίν. ϋ:τφ &. ημών (τ. &. νμών 
AFX) ... !Ασαραόάν (ΑΙ. al.). Α^Χ: Άσαρ (Άσσβρ 
Α^Β). 3.FX: yiVQ. ϋ-ίώ^Ισραηλ,ώς. 4.Α2Β:αυτ»ς 
(αι'τοΓςΑίΕΡΧ). Β* τ5 (AEFXt). 5. Α»Ε: Ja^»i«. 
FX (pro ββλενόμ.) σνμββλβς. Α»ΕΧ* (alt.) Πιρσ. 
(A2Bt). 6. Α»Χ* Kai (A2Bt). A»t (ρ. ^σσ.) 
Πιρσοίν (Α2Β*). Χ* (alt.) y.ai Α2Β: 'έγραφαν 
(ϊγραχρίνΑ^ΕΈΧ). ¥Χ:Ίβδαν. Ί . ^'^'Ά-.'Αρ&.ϊγρα- 
^ptv{yi. ϊγρα\ρανλ\Έ.Χ). Β: Μίθ•(»α(Τάτ*](ΕΕΧ:Μι- 
θ^ριόάτης, FX: Μ. χαΐ) Ταβ. και τ. ... *'«('tö ... Σν- 
ριστί. 8.^:Βαλτάμ χ. Σαμχρά (Χ.^ : Σαμσαι. Al.al.). 
ΑΕΧ: εγρα^ρίν [ιγραχραν Α'Β). Ο.Β: Βαλτάν (cf. 
V. 8). (Nomin. prr. etiam sqq. AI. al.) B: Ταρφα- 
λαϊοι. 10. Α*: Ναφάρ (Άσσ^ναφάρ Α^Β). 



j• V τ • jv : • VT < : I - τ ix 

: j- -: j : av •• i i•• ι : • ν τ 

Ίϊ)ώΚ 'nbü linn ΊΟΚ '^ίο'^Ώ Ο'^ΓΏΤ 

1 ν J•.• ι - <- • : ι 

ν τ ν - ι ντ )•: -: Γ ~ 

hin^ίn '^ώίίΊ Ίί^ώ^ι i'^iib'^i bna^t 

τ IT <•• τ ^ τ : - " : ν τ •.. r 

π'^Β niDnb ^iabn o^b-xb ba^ito'^b 

• ν- j : • TT JV τ I •• τ : • : 

'nb^n ^:!i2 Ίώ^ζs bii^to'^ ^rr;»^ 

1 •.• jj... - τ • JV-: |- ♦• τ : • j•• 

7 V τ τ j- • :- IT τ )v 1•.• V V 

)• -.•|- : AT : - j•• : ν - : 

D^sri"^ DH'^br d^n!:bi tnianb αη1ί< η 
Tibn üü^is ^ü^-bs onsr nenb 

) •.• JV V < " ; τ AT τ -: j•• τ : 

IT τ J V V •;Ητ : IT I : - - : - τ 

^3ü:i-br nböto ^inns in^^bt) 

;•• : I - τ : • j : IT α ί " 

τ ; - : - : - J•• • •ιτ τ ι • ιτ : 

JT : •• : IT <T : : • τ : • ^ - τ 

0ΊΪ5 Tibi3 ίίnώt2DnnΊ^^-br Sni33 

AT Τ > V JV i i \r '. - \- - τ IT : 

^T : \ : v: T-: ^ τ i τ : : • - τ : 

- : • : •• : •• : j : r τ-: 

Α'•• : Ι ί - ντ : }Ύ'. • j- '. τ : ιτ 

:^ίΏ33 xsbn iinü5ü3nn^&ib 

τ 1" : ντ i - : : ^- : - : - ; 

τ : IT - : • : •• : ^ •• : j : τ • - •.•: 

"Τ : - : --: - -τ • » α = ιττ : , ^τ ί 
•• τ ; - ^" τ ; : - •• τ : τ -; j•• τ : : - 

τ - •.. JT : !" Τ : '•• •• τ IV •• τ : - 



ν. 2. 'ρ ibl ib. ρπ ϊ<"33 

ν. 4. 'ρ ö^bhaai 

ν. 7. V'SD ib. 'ρ i-^niiD 

ν. 9. nnsa 'Sil i<"5n ib. 'ρ ϊ<ιΐ3ΐ&< 

ib. 'ρ ii-^h^ 

2. toDOett inaitn ... fjaben iljm gco^f«tt. dW.vE•' 

i'^m opfern \o\x feit tcn i£agen $1. ... xot\a)tx une 
l^icr^er gefüijret. 

λ. Β: SGBir i)aben ni(^t« mit eu^ ju fc^affen, un* 
fcvni ®. ein J^>-su b. vE:3br ^abet mit un^ ... dW; 
^\a)i ειιφ u. un« 5. c«. B: fout>. njtr, ble beifammen 



®^ta* 



(4, 3—10.) 147 



&te 3utä^tt)eifun0 t)om S3au. ^ie ^nf läge Bei 91$a$tieto$ u* ^tt$afaft$a* IT 



tern unb f^ra(^en ju i^nen : 2Ötr n^oHen 
mit eu(i> bauen, benn tvtr fu^en euren 
®ott, gίeίφ trie i^r, unb rt>ir ^aben 
ηίφί geoi)fert, feit ber Qut ^Iffar «§ab* 
bon, ber jlbnig ju 5lffur, un8 t}at ^er= 

3 auf gebrai^t. *5lber 8erubabel unb 
Sefua unb bie anbern oberften ^äter 
unter Sfraei antnjorteten il^nen: (Sä jte* 
met ίΐφ ηίφί unö unb eu^, ba0 ν^αηβ 
unfern ©otteS §u Bauen j fonbern n^ir 
tüoUen alletn Bauen bem ^errn, bem ®ott 
Sfraeld, trie ung StoxcQ, ber ^bnig in 

4 ^erflen, geboten i)at. * Φα l^inberte bag 
Sßolf im Sanbe bie «^anb beö SSoIfg 3u= 

5 ba unb f^recften fle aB im 93auen, * unb 
bingten Olat^geBer nnber fle unb toer* 
'^inberten i^ren Olat^, fo lange ^oreS, 
ber Jtbnig in $erflen, iebte, Big an ba3 
^bnigrei^ Φαήηδ, beö ^bnigg in ^erflen. 

6 iDenn ba 5l^aöüeroö ,it5nig tvaxO, im 
Einfang feinen ^5nigreiφg, f^rteBcn fle 
eine Qlnflage njiber bie üon 3uDa unb 

7 3erufaiem, *Unb ju ben Seiten Qir* 
t^afaft^a fφrieB 33igiam, a)iiti)rebat^, 
itaSeel unb bie anbern i^reö Olai^ö, ju 
^rt^afafli)a, bem Könige in Werften; 
bie @φrift aBer beg 33riefg mar auf 
β5^rifφ gefφrieBen unb marb auf <B't)^ 

8 rifφ ausgelegt. * 9ie^um, ber ^anjler, 
unb (Simfai, ber SφreiBer, fφrieBen bie* 
fen ©rief n?iber Serufaiem §u ^Irt^a* 
fafli)a, bem Jtbnige: 

9 $ßir, Oie'^um ber ^an^ler, unb Sim= 
fai ber (SφreiBer, unb anbcre beg 9lat~^g 
tjon i£)ina, öon 5lp^αrίαφ, üon ilar^lat, 
üon $erflen, üon ^rαφ, üon 39aBel, 
öon (Sufan, üon iDe^a unb üon (Siam, 

10 * unb bie anbern 335ifer, n?eίφe ber gro^e 
unb Berühmte ^fnaiJJ^ar herüber geBrac^t 

2. ü.L: fint bei- 3cit. 
8. ü.L: jum Slrt^afafi^a. 



2,2. 



cipes patrum dixerunt eis: Aedi- 
ficemus vobiscum, quia ila ul vos 
quaerimus Deum vestrum; ecce, nos 

'^33**/9,37*" immolavimus viclimas a diebus Asor 
Haddan regis Assur, qui adduxil nos 
huc. * Et dixit eis Zorobabel et 3 
Josue et reliqui principes patrum 

6,n.-iCo.e, Israel: Non est vobis et nobis, ut 

aedificemus domum Deo nostro; sed 

nos ipsi soli aedificabimus Domino 

,^3 Deo nostro, sicut praecepit nobis 

Cyrus rex Persarum. * Factum est 4 

15-3U igitur, ut populus terrae impediret 

Neh.6,9. manus populi Judae et turbaret eos 

Neh.(i,i2. in aedificando. *Conduxerunlautem 5 
adversus eos consiiiatores, ut desiru- 

Neh.4,15. QYQfii eonsilium eorum omnibiis die- 
bus Cyri regis Persarum et usque 
ad regnum Darii regis Persarum. 
Est. 1,1. ^" regno autem Assueri, in prin- (i 
cipio regni ejus, scripserunt accusa- 
tionem adversus habilalores Judae 
et Jerusalem. * Et in diebus Ar- 7 

7,i.Neh.2,t.jgjgj,jjg scripsit Beselam, Milhridates 
et Thabeel et reliqui, qui erant in 
consilio eorum, ad Artaxerxem regem 
Persarum; epislola autem accusatio- 

2Rg.i8,26. nis scripta erat Syriace et legebatur 

sermone Syro. *Reum Beelteem 8 
et Samsai scriba scripserunt episto- 
lam unam de Jerusalem Arlaxerxi 
regi hujuscemodi: 

Reum Beelteem et Samsai scriba et 9 
reliqui consiiiatores eorum, Dinaei et 
Apharsalbachaei, Terpbalaei, Aphar- 
Eit.1,2. saei, Erchuaei, Babylonii, Susane• 

chaei, Dievi et Aelamitae, *et cae- 10 
teri de gentibus, quas Iranstulit 

2Rg.ir,24. Asenaphar mägnus et gloriosus et 



flnb! dW: tüir 5ufammen. 

4. B: machte ... bie ^anbe ... ία§. dW: läffig. 
vE: f(^iaff. dW: üom 35. vE: icvwinte fle beim 39. 
A: tterflörteim ^3aue. 

5. ju t>er«ttcrtt. B: ^mv.ä^U jii ηιαφοη. dW: ii)t 
ißov^aben. vE: htiiaa^ rie Sflati^e? dW: bie cjan^e 
[ηοφ übrige] Sebenijeit ^. B.vE. Α: alle (bie) 2:age^. 

6. B.dW.A: unter ber Slcgierung ... feiner 9i. 
vE: Jρerrfφαft. B.vE.A: tvibcr b. ©inttjol^ner. dW: 
53etü. 

7. feine anb. <9enofTen an 91. ... unb auf®, audg. 



9. S: Erchuae. 



B.dW.vE.A: in ben ilagen. dW: beffen übrige ^MiU 
untertl^anen? vE: il^re übr. 31 mtg gen offen? dW: 
αrαmάίfφ gcfc^r. u. ar. gcbolmcifd^t. vE: u. in ar. 
(S^rαφc abgefaf t. A: man ίαβ ί^η in fi}r. @pr. 

8. einen »r. ... alfo lautenb. dW: 5Bcfei)lil()ai 
ber ... folqenbergcfiait. vE: in folg. Seife. (Brgleii 
φοδ3π^αίίδ?) 

9. il)re übrigen C^enoffen. (B:5)a^umait^ten0... 
bie 2)inaiter u. f. tr.) vE: bie Dinner u. f. tt). A: 
25initer. 

10. B.dW.A: weggeführt. vE: »er^jjlanjt. 

10* 



148 (4,11-17.) 



£§dra8• 



IV. 



Adversariorunt aedijicationem fenipli impedteutes machinationes. 



τίμιος nai Ηατφκισεν αντονς έν πόλεσιν της "^ZjP ΊΧώ^^ Ι'^Ί'/ΰώ '^^ »Τ^ΊΡ2 iisH 
Σομορων nai το κατάλοιποι πέραν τον πο- ^jn^JiS ΙΜΊδ 'HD^ J Π???'! ΠΊΪΙ^ΙΙ 

ταμον, ^^Αΐτη η διαταγή, ^^^*^;7^ί^ ^ίnώώΠnΊ^ί-b3? ^^i^^XU^'^ 
ης απέύτίΐλαν προς αντον Προς Αρ&α- ... • Ό ' ' % " 

σαα&α ρασιλαα οι παιδές σου ανόρες πέραν ••'•.•.: ντ-:ι- -—.^ jt•.-. ' >τ r - λτ ? - 

τον ποταμον. ^'•Ινωατον έστω τφ βασιλει, ^ 2- *'^.. τ ι : _• τΤ-Τ ••*•:ιν - ••. 
ότι οΊ Ιουδαίοι οι άναβάντες αηό σον προς \ ^'^.ψ^'^, "^ΓΧ ^^3/ί?.? ^(ηΐ^-ΙΏ ^ljjBp 

JT - ι : 1 • - τ τ : ι• <t : IT τ τ : :»• 

'τ JT : :Ι• Ι j- • τ 1 - : ^ j•••.•: ιν 

D'^Db/O DhSDiii liiinD*^ ^ίb 'hbni ibs 

ν: : - i : - : ' ; : • jt > τ -: j- < : . 

^ίbD^n nb^-'^'i bn^-b? 1?? Jpt^nin η 
wb n^ns-iib iisbn ninyi wnbti 

τ VT ' )•-: IT τ : - j- :- : τ : - : 

W3?nini wnbüä ni-n-b^^ iitn^b 



ημάς ηλβ•οσαν εις Ίερονσαλημ την πόλιν την 
αποατάτιν και πονηράν, ην οίκοδομονσιν καΐ 
τα τείχη αυτής κατηρτισμένα εισίν, και ϋ^εμε- 
λίονς αντης άρνψωσαν. *^ Ννν ονν γνωστόν 
εατω τφ βασιλεΐ' Οτι iav η πόλις εκείνη 
ανοικοδομη&η καΐ τα τείχη αντης κατάρτι- 
σϋώσιν, φόροι ονκ έσονται σοι ονδε δωσον^ 
σιν^ και τοϋτο βασιλείς κακοποιεί. ^^ Και 
άσχημοσννην βασιλέως ονκ εξεστιν ημιν ίδεϊν 
δια τοντο επεμψαμεν και εγνωρίσαμ^ν τφ 
βασιλει, ** ίνα έπισκεψηται εν βιβλίω υπομνη- 
ματισμού των πάτερων σον καΐ ενρησεις και 
γνώση οτι η πόλις εκείνη πόλις άποστάτις 
και κακοποιονσα βασιλείς και χώρας, καΐ 
(:ρνγαδεΐαι δούλων γίγνονται εν μεσφ αντης 
απο χρονών αιώνος' δια ταντα ή πόλις αντη 
ηρημώϋ•η. *^ Γνωρίζομεν ονν ημείς τφ βα- 
σιλείς οτι εάν η πόλις εκείνη οικοδομή Ο y και 
τά τείχη αντης καταρτισϋη, ονκ εστίν σοι 
ειρήνη. 



j• τ - τ : τ - : • Ι- - ; • ιτ : - : 
τ- ιτ : τ J- ί • - : - : ? τ τ ιτ -: 
τ τ IT JT !'•_ 'Τ τ : :>■ • - : • : 

τ : - AT : IT \j ' • τ -^ ! ' ,• : ιτ 

τ : — :'•'': ι : '" * τ ιτ '«.τ ιτ : :•• 

sbsnn Ύΐ sn'^ip in ^i' i^ibiab 

•• : : •^ 'τ )t i •'' ' j- • τ : - : 

pbn ni)T bnfcb i^bbiDnu)•^ ηη^^,ώ^ 

> τ -: τ : j- 1 : τ ' λ : : - : ι• κτ ~ ι : 

: Tib '^n'^^ί xb i^nna "ΐη3?2 

»IT ι- • >τ Τ -: Γ — : — 



^"^ Και άπεστειλεν ό βασιλενς προς 'Ρεουμ \ ^^^^•''''^^ i^sblO nbtp ΝΏΛΓΒ 17 
Βααλτάμ και Σαμψαι γραμματέα και τονς | i^jj^^^ JS^SC "^ώώΐ ü^ü'b^Z 

! τ : Τ : 17 J- : • : •• : ^ •• : 



11.Β*οί. 

12. A»FX*(alt.)ot(A2Bt). 

13. F: (fiöiJiov π^όίζιν και σιντέλισμα α (ίωσβσι. 
i 4. FX-j- (ab in.) Kai ννν hv hccOok ά/«ς r« »α» 

ηΚισάμιθα. 1 

15. Β: ßißXt». Α*: <ρνγαΟηα (-(Vitat Α2Β; EX: i '^'• ^**^- »• ^tromS, unb fo loeitcr. dW: U. »el 
».Τ«.)'αΟ. Β: γίνονται ... (pro/^.oro^r AEFX) ημ,- « ,,£. |„ ^-^^ ^^^^^ ^^ |-^.^, ^^. „, ^^^ ^„^ ^^ίφ 



V. Π. '«Ι 'i^in•' 

V. 12. ip-ibo i<"3n ib. biaoa 'b δ<"53 

ib. nnsa '^n st"3a ib. 'p ibbsiü «'iiiiri 

V. 14. p"n:3 Κ"33 V. 15. yvuy Vt!'y2 

V. 16. p"nn «"an 



(»wv. EFX: 'η(}ημωται. 

16. Β: ort «r. 

17. B: Βαλτάμ κ, Σαμχρά (Α* : ΣαμσαΙ). 



3ei(?) 

11. u.fo weiter. B.dW.vE.A: bie 516ΓφΓίίί. 

12. iatiteu, finb gegangen 9. 3. u. bouett bie .. 
ijaben iijre ^^Jlnucrit ^ergefteUt. B.dW: jU une Cje 

fominen finb. vE; tieic empcrcrifc^e. B: u. arge <St. 
u. üoU^iei)cn b. 501. u. fügen bie ®tünbc jufammen 



@^ta^ (4,11-17.) 

©er fövief an 5trt$afaOTa. ©ie ttufrugtif^c wrtb fcjabli^c @tabt IV. 



unb fle gefegt ^at in bie <Stabte Sama*« 
rio, unb anbete biegfeit beö 2Bafferd unb 

11 in (£αηααη. *Unb bie§ ifl ber Sn^ait 
teö 33riefe0, ben fle §u bem Jlöntge ^r* 
t^afa^i)« fanbten: 3)eine Äneφte, bie 
SWänner Dieöfeit beö 2Öaffer8 unb in 

12 6αηααη. * (Sd fei funb bem Jtönige, 
baf bie 3uben, bie »on bir §u unö i)er* 
auf gefommen ffnb gen 3crufaiem, in 
öie αufrü^rifφe unb bbfe (Stabt, bauen 
biefeibige, unb maci^^en i^re 9J?auern, unb 

13 führen f(e aus bem ©runbe. *βο fei 
nun bem Könige funb: 2Öo biefe @iabt 
geBauet wirb unb bie 3)iauern wieber 
gemaii^t, fo werben fie 6φο§, 3oü unb 
iä^riid^e 3inf« πiφt geben, unb i^r 33or* 
nehmen wirb ben Äbnigen @φαben brin* 

14 gen. *9^un wir aber atte babei flnb, 
bie wir ben S^emipet jerjiöret ^aben, l^a* 
ben wir bie @φmαφ beö Ä5nig8 ηίφΐ 
länger woUen fe^en; barum fφicfen wir 
^in, unb laffen eö bem Jtönige §u wiffen 

15 t^un, * ba^ man iaffe fuφen in ben 
(ii^xoniUn beiner 33äter; fo wirft bu 
finben in benfeiben ßi^ronifen unb er* 
fahren, ba§ biefe Stabt αufrü^rifφ unb 
fφä^>ίiφ ifl ben Königen unb Ji^änbern, 
unb mαφen, bag anbere αηφ abfallen 
»on TOerS ^er; barum bie ©tabt αηφ 

löjer^Öret ifl. *$£)arum t^^un wir bem 
Äbnige ju wiffen, bi§, wo biefe Stabt 
gebauet wirb unb i^re 3Jlauern gemαφt, 
fo wtrfl bu üor i^r niφt^ iitf)alUn bieö= 
feit beS 2öafferg. 

17 Φα fanbte ber Äonig eine Qintwort 
ju Sle^um, bem ^anjler, unb «Sirnfai, 
Dem @φreiber, nnl• ben anbern i^reö 



VZ. V.L•: aufrüi^rige (A.A: aufrü^rerifi^e). 1 
13. A.A.- Sinfen. | 

15. A.A: aufrüftrerif^. Ü.L: unb Sanben. 

IW: b. Tl. ooUenben u. b. itrümmei• öcrficiien? vE: 
oieberi^erfieilen u. b. ©runbfefien i^uf. fücjcn. 

13. tt>. fftvQtftcüt ... foId)e$ ber toniQl. yienttants 
ner 3*. bt, ß: ben alten @φ. u. 3ϋΠ? dW: @φ. 
J. u. SScggelb. vE: (Steuer, Slbgabe u. 3- clW:bem 
:. ©φα^β. vE: bu ben @φ. ber jtönige in ©φ. br. 
»irft. ß: bu ». bem ©infommen b. ^. fφάbίίφ fein. 
[A: biefer (δφαben an rie Ä. geiangen ttjirb.) 

14. ober bod) baö ZaU bei «Pdlafte» efTett ... fd). 
». u. ti)uii« ... B: au« bem φ. ben Unterhalt gcniefien 
ii. un« n. gejiemet b. St. Unehre anjufeiien. dW: ben 
Sφαben b. Ä. n. länger mit anfc'^en fönnen. vE: cö 
für un« n. fφitfUφ ifl ... ju fe^cn. B.vE.A: t;aben 



habilare eas fecil in civilalibus Sama- 
riae et in reliquis regionibus Irans flu- 
nien in pace. *Hoc est exemplare epi- 1 1 
slolae, quam miseruni ad eum: Arta- 
xerxi regi servi lui, viri qui suiil 
Irans fluvium, saluiem dicunt. * No- 12 
tum Sil regi, quia Judaei, qui ascen- 
derunt a te ad nos, venerum in Jerusa- 
lem civitalem rebeliem et pessimain, 
• quam aedificanl, exstruenles muros 
ejus et parietes componentes. * Nunc 1 3 
igilur notum sit regi: Quia, si civitas 
illa aediticala fueril et muri ejus in- 

y.w.7,2i. sia,jp3ij^ tributum et vectigal et an- 
nuos redilus non dabuni, et usque 
ad reges haec noxa perveniet. * Nos 14 
autem meniores saiis quod in palatio 
comedimus, et quia laesiones regis 
videre uefas ducimus, idciroo misi- 
mus et nunciavimus regi, * ul re• 15 

e,t.B.t.6,i. censeas in libris historiarum palrum 
tuorura: et invenies scriptum in 
commenlariis et scies, quoniam urbs 
illa urbs rebellis est et nocens regi- 
bus et provinciis, et bella concitantur 
in ea ex diebus antiquis; quamob• 
rem et civitas ipsa deslructa est. 
*Nunciamus nos regi, quoniam, si 16 
civitas illa aedificala fueril et muri 
ipsius instaurati, possessionem Irans 
fluvium non habebis. 



Verbum misit rex ad Reum Beel- 17 
tjeem el Samsai scribam et ad reli- 



wir (^in)gefanbt. 

15. u. fie üO^euteret in H)t getrieben I^aben ... biefe 

(2t. ß:nαφfuφen möge in bem53uφ ber®efφteφtδ^ 
regifler. dW: nαφgefιlφt werbe in ren ®efφίφtί; 
büφern. vE: bem 55. ber Üienfwürbigfeiten. ß: eine 
aufr. (St. ifi, bie ben M. u. ?αnbfφαften (Sφαben gc- 
brαφt ^at. vE: em^örerifφe ... fi^äbl. @t. ß: in 
ttjel^er jte 5(ufrubr erreget i). vE: gemαφt i). ». ben 
S^agen ber 33orjett (ler. 

It). ^ergefteUt ... i^tromd. B.vE: feinen Xf)tii 
mti)v iiaben. A: 93efi^t^um. dW: bir fein Xi). m. 
fein tt)irb. 

17. dW: einen S3efφeίb. vE: «öefebl. 



150 (4,18—5,2.) 



Si^dras. 



]^^, Adversariorum machinationes, Prophefarum aedifieationis repetitio• 



καταλοίπους σννδονλονς αυτών τους οικούν- 
τας έν Σαμάρεια καΐ τους καταλοίπους πύραν 
του ποταμού πρψψ, και φησιν *° U φόρο• 
λόγος ον άπεΰτείλατε προς ημας^ Ικληϋη 
^μπροσ&εν έμου. ^^ Και παρ εμοϋ έτε&η 
γνώμη ^ και έπεσκεψάμε&α. Και ενραμεν οτι 
ή πόλις εκείνη αφ ημερών αιώνος επι βασι- 
λείς επαίρεται f κάϊ αποστάσεις και φυγαδεΐαι 
γίγνονται έν αυτψ '^^ ΚαΙ βασιλείς ισχυροί 
γίγνονται επι Ιερουσαλήμ y κα\ επικρατούντες 
Όλης της πέραν του ποταμού j καΐ φόροι 
πλήρεις και μέρος δίδοται αυτοΐς. '^^ Και 
νυν ^ετε γνώμην^ καταργήσαι τους άνδρας 
εκείνους J καΐ η πόλις εκείνη ουκ οίκοδομη- 
&ήσεται έτι, ^^ "Οπως απ 6 της γνώμης πε- 
ψυλαγμένοι ητε άνεσιν ποιησαι περί κουτού, 
μήποτε πλη&υν&^ αφανισμός εις κακοποίησιν 
βασιλεϋσιν. 

^^ Τότε ο φορολόγος του ^Αρ&ασασϋ^α βα- 
σιλέως άνέγνω ενώπιον 'Ρεουμ και ΣαμχραΙ 
γραμματέως και συνδουλων έαυτοΰ, καΐ έπο- 
ρεΰ&ησαν σπονδή εις 'Ιερουσαλήμ καΐ έν 
*ΐονδ(]^, και κατήργησαν αυτούς εν ιπποις 
και δυνάμει. ^4 Τότε ηργησεν το έργον οίκου 
τον &εοΰ το εν Ιερουσαλήμ^ καΐ ην άργοϋν 
εως δευτέρου έτους της βασιλείας /Δαρείου 
του βασιλέως Περσών. 



V• J^o^l έπροφήτευσεν Άγγαΐος ο προφή- 
της γ,αΐ Ζαχαρίας 6 του 'Λδδώ προφητείαν 
έπι τους 'Ιουδαίους τους έν Ίούδΐ} και Ιερου- 
σαλήμ έν ονόματι κυρίου ϋεοϋ Ισραήλ έπ 
αυτούς. ^ Τότε άνέατησαν Ζοροβάβελ ο τον 
Σαλα&ιήλ καΐ Ίησονς υιός Ίωσεδεκ και ήρ- 
ξαντο οίκοδομεΐν τον οίκον του &εον τον έν 
'Ιερουσαλήμ, και μετ αυτών οΐ προφήται του 
ϋ-εον βοη&οϋντες αύτοΐς. 

17. Α*ΕΧ: φασίν (φηαίν Α^Β). 

19. FX: έττίσχέ^ραντο. Και ίν{)ί&η. Β: γίνονται. 

20. Β: Ισχ. εγένυντο tv'IfQ. Α*ΕΧ: Ισττε^ας• {πε- 
ίνας Α^Β). Β: δίδονται. 

22. ΑΕΧ* ητ( (A2Bt, Α2 inter uncos). 

23. Β: 'Ρίβμ Βαλτάμ κ. Σαμ-φά (Α*: -Σα^σα«) γ^, 
xai σννδ. αι'τ«. 

24. ΑΙ* οΐ'χ» (A2Bt). ΑΙ Χ: άργο)ν (a^ySv Α2Β). 
Β* (all.) r5. 

1. Β: π{>οίφητίνσίν ... * χνρίβ. 
2• Β: ήρΐ. οίκοδυμησαι. 



ST : ι • Λτ : IT : ι ν : ιτ »• Ι : jt τ : 

τ τ ί : • IV : ντ : vT-:r 

IT τ /τ; ν •.•'• ^- τ : τ Λ"•" -: ι ι : - : ι• 

ι ν ; - - τ : IT τ ι • Ι τ jt : : ' • 

Di?D !i^^to is^S) ninb 2Τ\^τ\ΐ2 Tibnv^i 

•• : j• ! - : τ I : r• : : • Hr -:r 

^ίb Ti ΗΓτ^Ίρι 'nbii i^nn•^ ^ίb)anb 

JT τ τ JT ί ί'• ί Ά" • JT - : •. IT τ - : 

ΓΊΝητπ :Dton'^ ^ώ^ώ ^3ώ-15? iibnn 22 

ι >• • : ιτ : • ;τ -:ιτ ν • - •• : : • 

mm^^ hüb n3!7-b3? las^nb ^ibüi iin 

j" : • τ : ΛΤ : - j- : ν : ν τ ν ν: 

: rsbü npTDnb i<bnn 

Ι Γ : - Vt : - : τ τ -: 

^ : τ ίτ: S• ν: τ : - : : j- : - : - 

— : '. Α ί ITT : σ ί •τ t- : • t 

iibtan^i xW^n^'-bs? bbttiiin'^b '^bsnnn 

<- ,. - •• τ j : - •• : ι • < • : • 

hbos ^h^^i :b'^ni 3?m&i2 ίώπ24 

Λ" : I • V TT ν: i••^ j- • -: 

n^iDb^b rnnn η^ώ Π3? sbt:2 him 
!D^SD-nbü ώνηη 

IT τ F V r,• V;t : IT 

<τ : - : ^ τ • : j- - ♦ - : • : 

ν • r "Τ : "^ - τ - • : 

nin^b::? b>i")to'^ nbii οώ3 Dbüi^in^n^i 

' ι •• -: ν τ : • JT ν: ν. : λ•• : ι • 

bί<^r^b^ίώ-Ί^ bnsnr ^i^p ΐ'^'τίζ^ 2 

•• : • : j• τ : ' τ τ ι - - j •• : 

JT - • : 1 y : • : '.-.-: ι • j* ^t τ •••: 

: linb riroiD i<nbii-n 

I I : I »— : r : στ ν: 

V. 21. Κΐωη ίΑ"33 

ν. 23. i<i;rn i<"33 

v.l. tt5än:i ''in Κ"53 

17. triebe u. fo weiter (iß. 7). dW: ^eil. 

18. B.vE:(mir)beutIic^(y)ovgeiefcn). dW:(icnau. 

19. gefdje^en. B.dW: aufgeteijnet. vE: cit)oben. 
B.vE: (Empörung u. Stufv. dW: 5lbf. u. «icutcrci 
bavin getrieben werben. 

20. vE: über bie ganje ©egenb jenf. b. Strome« 



&^ta. 



(4,18—5,2.) 151 



©teSttttttiott SDeöfÖaucgSSc^rttttöu^^tttf^oren, SßicbetBau unter §aggaiu»@a(|oria.IV. 



iRati)^, bie in <Samaria ttjo^nten, unb 
ben anbern jenfeit beS 2Öajfer8: triebe 

18unb ®ru§! *i£)er 33rief, ben t^r un^ 
jugefc^iit ^a6t, ijl ϋίίοηίΐίφ öor mir ge* 

19iefen. *Unb ifl öon mir befohlen, bag 
man fuc^en foflte. Unb man ^at ge* 
funben, bag biefe 8tabt öon allerg ^er 
njiber bie Ä5ntge ίίφ cm^bret i^at, unb 
Qlufru^r unb ^bfaü barinnen gefφie:^t. 

20 * 51ηφ flnb mäφtige ilbnigc §u Serufa- 
lem gemefcn, bie ge^crrfφt ^afccn über 
alles, bag jenfeit beö Safferg ifl, ba§ 
xi)mn Soll, @φο§ unb ίäίrliφe 3tnfe 

21 gegeben n?orben. * @o t^ut nun ηαφ 
biefem 93efe^l: SÖe^ret benfelben 90ϊαη* 
nern, baf bie (ötabt niφt gebauet n)erbe, 
big baß öon mir ber 8efe^l gegeben tt?erbe. 

22 * @o fe^et nun ju, baf i^ir ntφt ^iniäf= 
fig ^ierinnen feib, bamit niφt @φαben 
ent^e^^e bem Äbnige. 

23 Φα nun ber ©rief beS Jtbnigö Qlrt^a- 
fajl^a gelefen n^arb i)or Ote^um unb 
(Simfai, bem <Bφreiber, unb i^rem uiati), 
jogen fle eilenb hinauf gen Serufalem 
gu ben Suben, unb nje^reten i^nen mit 

24 bem 5lrm unb ®en?alt. *Φα :^5rete 
auf baS 2Berf am J&aufe ©otteg gu 5e= 
rufalem, unb blieb ηαφ bi0 in baS an* 
bere 3a^r Φαπηδ, beg j^bnigg in ißer* 
flen. 

V• @0 ttjeiffageten aber bie 5?ro^ieten 
J&aggai unb @αφαrία, ber «So^n 5bbo, 
ju ben Suben, bie in 3uba unb Serufa- 
lem n?aren, im S'Zamen beg ©otteg 3>fra- 
2 elg. * Φα mαφten ίΐφ auf Serubabel, 
ber(So^n@ealt^ielg, unb 3efua, berSo^ 
Sojabafg, unb fingen an gu bauen bag 
«§aug ©otteg ju Serufalem, unb mit i^nen 
bie 5Pro^^eten ©otteg, bie fle flarften. 



quos, qui erant in consilio eorum 
habitatores Samariae, et caeteris Irans 
fluvium, salutem dicens et pacem: 
*Accusatio, quam misistis ad nos, 18 
manifeste lecta est coram me. *Ell9 
a me praeceptum est, elrecensuerunt. 
Inveneruntque, quoniam civitas ilia 
a dicbus antiquis adversum reges re- 
bellat, et seditiones et proelia conci• 
tantur in ea. * Nam et reges fortis- 20 
iRg.4,24. simi fuerunt in Jerusalem, qui et 
CDt.ti,24. douiinati sunt omni regioni quae 
^,13. Irans fluvium est, tributum quoque 
et vectigal et reditus accipiebant. 
*Nunc ergo audite sententiam: Pro- 21 
bibealis viros illos, ut urbs illa non 
aedificetur, donec si forte a me 
jussum fuerit. *Videte, ne negligen- 22 
ter hoc impleatis et paulatim crescat 
malum contra reges. 

Itaque exemplum edicti Artaxerxis 2.3 
regis lectum est coram Reum Beel- 
teem et Samsai scriba et consüiariis 
eorum, et abierunt festini in Jerusa- 
lem ad Judaeos et prohibuerunt eos 
in brachio et robore. * Tunc inter- 24 
missum est opus domus Domini in 
Jerusalem, et non fiebat usque ad 
^.5p. annum secundum regni Darii regis 
Persarum. 



6,u.Agg.i,i. Prophetaverunt autem Aggaeus "W. 
^"\V''-^'prophela et Zacharias filius Addo, 
prophetantes ad Judaeos, qui erant 
in Judaea et Jerusalem, in nomine 
Dei Israel. * Tunc surrexerunt Zo- 2 
^'^' robabel, filius Salathiel, et Josue, filius 
3,to•. Josedec, et coeperunt aedificare tem- 
plum Dei in Jerusalem, et cum eis 
*'**• prophetae Dei adjuvantes eos. 



17. U.L: ienfeit bcm3Baffer. 20. A.ArSin^ 
fen. 23. A.A: mit maa)t unb ®eh)ait. 
2. A.A: mad^te fid^ auf. 



A: 8αnbfφαft (95. 13). 

21. nun 35. ju meieren. B.dW: gebt nun (einen) 
58. dW: tiefen Seuten. B: biefe ^t ju üer^inbern. 
vE: S. abju'^alten. 

22. Unb feib gewarnet ... läffie .>. größerer (3d). 
B.vE: einen i$ef|ier ju begcl^en! dW: ^ükt tu(S) ju 
»erfe^len, bαrnαφ ;^u ii)un. B: aßarum foiltc ba« 
SSerberben ben Königen @φ. ju bringen junel^men? 



23. AI.*Beelteem. 



dW: ber @φ. h)ad)fen jum Sla^tl^eil ber St. vE: baö 
93. jum @φ. 

23. u.iiir«n®enofren...mit2l. B.dW.vE.A: bie 
Sibfd^rift bes 93r. B: tu. einem getoaltigen 5t. dW. 
A: ma^iigcm. 

24. B: bi.üerl^inbert. dW: bl. liegen. vErrul^ete. 

1. B: Bei b. 3. ... ®. 3fr. über fie. vE: ju i^nen. 

2. A: ben ilcm^el. dW.vE: fte uuterflü^ten. 



152 (5,3-11.) 



Si^dras. 



ν. 



^rophetarum aedificationis repetitio ejusque ad Oarium nunciatio. 



3 Έρ αντφ τω καιρφ ηλ&£ν in αντονς 
QnO^x^nvat έπαρχος negav rov ηοταμον x«t 
Σαϋ^αρβονζαναί και οι σννδονλοι αντών^ παϊ 
τ οία ύπον αντοΐζ' Τις 8&ηχ^ν νμΐν γνώμην 
τον οίΗοδομησαι τον οΊκον τούτον καΐ την 
χορηγίαν ταντψ καταρτίσασ&αι ; * Τότε 
ταύτα εϊτιον αντοΐς' Τίνα ^στίν τα ονό- 
ματα των ανδρών των οίκοδομονντων την 
πόλιν ταντην; ^ Kai οι οφ&αλμοί τον ^εον 
im την αίχμαλωσίαν Ίονδα, ααϊ ου κατ- 
ήργησαν αντονς, «V γνώμ,η τφ ^αρείφ απ- .^ΓΛ-,-ν•^^ Vh'^-'-ii 
ην,'χ&η- και τότε άττεστάλη τφ φορολ6γΓρι^9^^^? ^^^ V^? ίί?1 ^H^'V^: 



s — - : - I •• -: τ -: τ : • 

' Α - ITT : t- : I ß' : ντ-.'ι- : 

VT : ;t ί - ••. : •* : • τ : <τ ; - 

^3*^33 HDi-^T iihna ηη^ώ mH-^xn 

στ : • ίτ : • τ - : •. j- τ : ι • ' - 

^ηώ-^2? hin D'nnbfci r:pi :^32η 

j- τ - Τ-: -:ιτ ν: 1 •• : Ι •|-τ 



νπ^ρ τούτον. 



^ /ίιαοά(ρησις επιστολής 7)ς άπεστειλεν Θα&- 
&avai' 6 έπαρχος τον πέραν τον ποταμού 
και Σα^αρβονζανα^ κα\ οι σννδονλοι αντών 
Αα^αρσαχαϊοι οι h τφ π^ραν τον ποταμού 
/Ιαρείφ τφ βασιλεΐ. '^Ρησιν απέστειλαν προς 
αντόν^ και τάδε γέγραπται εν αντ^' /ίαρείφ 
τφ βασιλεΐ ειρήνη πάσα. ^ Γνωστόν ίατω 
τφ βασιλείς οτι επορεν&ημεν εις την Ίονδαίαν 
χώραν εις οίκον τον -Θ^εον τον μεγάλου , και 
αυτός οικοδομείται λί&οις εκλεκτοί^', και ξίλα 
έντίϋεται εν τοις τοίχοις, και το έργον εκείνο 
έπιδεξιον γίγνεται κα\ ενοδονται εν χερσϊν 
αντών. ^ Τότε ηρωτήσαμεν τονς πρεσβντέ^ 
ρονς εκείνονς^ και όντως εϊπομεν αντοΐς' Τις 
ει^ηκεν νμΐν γνώμην τον οΊκον τούτον οίκοδο- 
μησαι καΐ την χορηγίαν ταντην καταρτίσα- 
σ&αι; ^^ Kai τά ονόματα αντών ηρωτή- 
σαμεν αντονς γνωρίσαι σοι, ώςτε γράχραι 
σοι τά ονόματα τών ανδρών τών αρχόντων 
αντών. ^^ Και τοιοντο ρήμα άπεκρί&ησαν 

ήμΐν λέγοντες' Ήμεΐς έσμεν δούλοι τον ^εον 
τον ονρανον και της γης, και οίκοδομονμεν 
τον οίκον ος ην ωκοδομημένος προ τοντον 



3. Β: ©ar^avae (etiam V. 6). BEFX: χ. τοιάόι 
fiTiav (EFX: untv) αύτοΐς. 

4. Β: ηποσαν. 

5. FXf (ρ. ιί^ίβ) ίγίνοντο. Α' : /ία^ίφ 

6. Α»: Θα&&αν(χϊς (cf. V. 3). Α»ΕΧ: 2a&a(jße- 
Ιάνη<; (-Cavat Α2Β, cl. V. 3). 

7. Β: 'Ρημασιν (FX: 'Ρήματα) άηέστ. ... γέγρ. h 
αυτψ. 

8. Β: yivf ται ... tv ταΐς χιρσίν, 

9. Β: ηπαμιν. 
11. Bf (a. ^ημα) το. Α* (pro ημΙ%' Α^Β) αι'τοΓς. 



νττ : : • Ι β • : ι • ν- ν: IV Άτ : vjt :ιτ ί 

: HDrb? 
' "^Drin ni5ü5-'^?T ><ηΊ^^ί ptön© ß 
nhi3D5i ^DTi2 Ίηώϊ) πίπ^-ίπ:? ηπ© 

'''KT : IT - AT-:r J — : I" *-* -τ : : --: 

riDnDi snibs? ^inbö ^ίlü•^r)SD : iisb^s ^ 

τ : • : • Α -J j- : VT τ : • ιτ : - 

^ίΏbώ ssbn töi'^mb nba n^ns 

^T τ : VT ί - VJT :iT : ••- : j• : 

iiDbT>i-''n ssb'^b iiinb I r'^^'^ ; «bb s 

τ : --; ι• τ1 -1 j•••.•: ι•.• - j• : τι 

τ - JT τ •••: . " • τ : Ι' : < • 

aifinio rfc^i bbs p^ί wsra iiini 

JT ; • VT ; τ : I V jv •• ί : • * : 

τ :>- : τ 'ΜΤ τ : r-»|- ατ - : •-. : 

Τ^ήίί jDh'T'S nbs^i) K^nrrn e 

ι • - •••: ι : ν : . ^' '• ~ ντ : - : • 

ΜΊΏΧ ίίΏ33 'πb^ί ii*2iöb NDb^ίώ 



hDT ^ίn''^ diu ü6b οώ-ΐΏ ohb 

τ : <τ : - •• : : τ ι - : 

♦♦nbbDüib η^η κDΊώ^ί1 n'^Dnab 

IT τ : - : ντ r jj : - \: τ ; : • : 

nhb iiobiiüJ □πππώ:» ρϊ^ι -^ 

ν : τ : J•• : ν : - ιτ : Ι $- ? 

ντ - : ι \ Λ • * *" ' '"Τ τι: 

ντ Τ : • TJ•• : ι •• τ : >• 

kn'^a l'^Dn'! i^iniii κ^ΰώ nbi^-n 

τ : - I •<- τ τ : - ; τ - : τ ν: r 

I j• : τ : <-;!-• •• ; 



EX: 



(ος ήν ^x. 



Τ-: Ι" 



V. 3. üia^s 'ain K"3a 
ν. 4. yapa 'nn «"33 

3. (Sttomft ... il^tc ©enoffen ... biefe «m. ^erjus 
fteUeti? B: ©efenfd^aft. vE: <Btatti)aiUx. («gi.i, 
7. 12.) 

4. Brfpra^en to. ju i^neHauf foίφe2Beίfe,ttJeίφeί 



@dta. 



(5,3—11.) 153 



^ed Sanb))fiedetS anfrage« ^tin S3nef an ben ^öntg SDatiud* 



V. 



8 3u ber S^it fam ju i^nen %i)atf)nai, 
ber Sanb^jfleger biegfeit bcö 2ßafer3, unb 
•St^ar 33ofnat, unb i^r 3lat^, unb fi^ra« 
φίη alfo ju i^nen: 2Öcr ^at eu^ bc* 
fo:^ien, bieg ^&αηδ gu bauen unb feine 

4aÄauern ju ηιαφοη? *Φα fagten tt>ir 
i^nen, n?ie bie 9Känner ^liefen, bie bie* 

5 [en 33au t^ten. * ^ber baS ^uge i^reg 
®otte0 fam auf bie ^leiteften ber Suben, 
bag i^nen ηίφί Qtmi^xtt tvaxO, big ba§ 
man bie @a^e an Φαπηβ gelangen 
liefe unb barüber eine @(^rift tüieber 
fäme. 

6 $Die§ ifl aber ber 3ni>alt be« Briefes 
X^at^nai, beS Sanb^fiegerg bieSfeit beö | 
3Ööafferö, unb @t^ar Q3ofnai unb i^r \ 
Olatb öon %ρί)αχ\(ίφ , bie bieöfeit be« | 
3Bajferg njaren, an ben Jtönig Marino. 

7 * Unb bie 2Öorte, bie fie §u i^m fanbten, , 
lauteten alfo: i£)em Äijnige Φαπηδ aßen 

8f5frieben! * @g fei funb bem Könige, 
ba§ mir in baö iübifci^e Sanb gefommen ] 
flnb, §u bem «öaufe beö grogen ©otteS, ; 
ttjeld^eS man bauet mit allerlei Steinen, j 
unb 93alfen leget man in bie 3Bänbe, | 
unb baS 2Berf ge^et frifc^ öon jiatten | 

9 unter i^rer «^anb. * 2Öir aber i^ahm | 
bie Qleiteflen gefragt, unb ju i:^nen ge* j 
fagt alfo: 5ßer f^at euφ befohlen, bieg | 
^auS ju bauen unb feine 3J?auern ju i 

10 mαφen? * ^ηφ fragten n^ir, tt>ie fle :^ie^ 
gen, auf bag rt)ir fie bir funb tbäten, unb 
ijaben bie Flamen befφrίe6en ber 9Rän* 

11 ner, bie ibre Dberflen n?aren. *@ie 
aber gaben unÖ folφe 2Öorte jur ^nt* 
wort, unb f^3rαφen: 5Bir ftnb itneφte 
be0 ©otteö ^immelö unb ber @rbe, unb 
bauen ba8 •§αηβ, bad öor^in öor öielen \ 



In ipso autem tempore venit ad 3 
*'* eos Thalhanai, qui erat dux Irans 
4,M. flumen, et Slharbuzanai et consiliarü 
eorum, sicque dixerunt eis: Quis 
dedil vobis consilium, ut domum 
hanc aedificarelis et muros ejus in• 
slauraretis? * Ad quod respondimus 4 
V.2. eis, quae essent nomina hominum 
auctorum aedificationis illius. * Ocu- 5 
iRg.ejV&Jus autem Dei eorum faclus est su- 
34,ie^.{e.ch.4,ppj, senes Judaeorum, et non po- 

tuerunt inliibere eos; placuitque, ut 
res ad Darium referretur, et lunc satis- 
facerent adversus aceusationem illam. 
Exemplar epistolae, quam misit 6 

^'^• Thalhanai, dux regionis Irans flu- 
men, et Slharbuzanai et consiliatores 

*'® ejus Arphasachaei, qui erant Irans 
flumen, ad Darium regem. * Sermo, 7 
quem miserant ei, sie scriptus erat: 
Dario regi pax omnis! *Notum sit 8 
regi, isse nos ad Judaeam provinciam, 
Dt.i<i,t7. 3d domum Dei magni, quae aedi6«a• 
tur lapide impoiilo, et ligna ponun- 
lur in parietibus, opusque iliud dili- 
genler exslruilur et crescil in mani- 
bus eorum. * Interrogavimus ergo 9 
senes ilios et ita diximus eis: Quis 
dedit vobis potestatem, ut domum 
hanc aedificarelis et muros hos in• 
slauraretis? *Sed et nomina eorum 10 
quaesivimus ab eis utnunciaremustibi, 
scripsimusque nomina eorum virorum, 
qui sunt principes in eis. *Hu-ll 

juscemodi autem sermonem respon• 
derunt nobis, dicentes: Nos sumus 
servi Dei coeli et terrae, et aedifica• 
mus templum, quod erat exstructum 



6. A.A: i^re« Slatl^e. 



bie Flamen »dren ber ... bauetcn. dW.vE: fagten to. 
i^nen (foli^ergej^att) ... 

5. voat über ben ... B: ba fte bann beituegen eine 
@φί. tt)ieberbra(i^ten? dW: u. hierauf fii^nebcn f. 
einen 93riefjurüif barüber? vE: hU ... fame u. man 
eine Slntwort bar. jurücffcnbe. 

6. »r., ben Sf). ber ... ^e^ülfen... fanbten. B. 
dW.vE: (bie) 5lbf^rift. 

7. louten. B: 5ln benfelben f. fle ben 93eriibt, u. 
alfo toax b. 9efφrίeben. dW: 93. f. fie an ί^η. vE: 



ben iörief. dW.vE: alte« J&eil! 

8. mit ßuaberfJteinen. B.dW: in bie ?anbf(baft 
3uba gejogcn (gegangen). vE: bao Sanb 3. B.vE: 
großen @t. A: unbehauenen. dW.vE: J&olg toirb ges 
legt. B: wirb in ber (Site getrau u. g. »obl t>. @t. 
dW: mit Steig betrieben ... glütfUdE). vE: eifrig ... 
f(^rei tet voran. A: aufgefül^rt mit (Sifer u. tt)άφfet. 

9. (aöieiB.3.) 

10. wir» ... f<^rieben bir ... finb. dW.vE: ge bir 
anjujetgen ... t^re <!^&upter. B: ^. unter i^nen. 



154 (5,12-6,2.) 



Ssdras. 



ν. 



Vrophetarwm aedtficationis repetitio ejusque ad Oarium nunciatio. 



8τη πολλά, καΐ βασιλεύς τον Ίσραηλ μύγας 
φκοδόμησεν αυτόν και χατηρτίσατο αντον 
αυτοΐς. '^ Α^ ότε δΐ παροόργισαν οί πα- 
τtρ8ς ημών τον ΰ-εον τον ονρανον, εδωχεν 
αίτονς πς χείρας Ναβονχοδονόΰορ βασιλέως 
Βαβνλώνος τον Χαλδαίον* χαΐ τον οίκον 
τούτον κατέλνσεν, καΐ τον λαον άπωκισεν t4' 
Βαβυλώνα. *3 Άλλ' έν ετει πρώτφ Κΰρον 
τον βασιλέως Κνρος ο βασιλεύς ε&ετο γνώμην 
τον οίκον του ϋεου τούτον οίκοδομη&ήναι. 
^^ Και τα σκεύη του οίκου του ϋ^εοϋ τα 
χρΰσεα και τά άρ^νρά, α ΙΥαβουχοδονοσορ 
εξηνεγκεν άηο οίκου του εν Ιερουσαλήμ καΐ 
άπήνεγκεν αυτά εις ναον του βασιλέως, ^ξ- 
ηνεγκεν αυτά Κύρος ο βασιλεύς απο ναού τον 
βασιλέως και εδωκεν τφ Σασαβασσαρφ τφ 
&ησαυροφνλακι τφ έπΙ του ΰ-ησαυρου, *^ και 
εΊπεν αν τ φ' Πάντα τά σκεύη λάβε καΐ ηο• 
ρεύου, &ες αυτά εν τφ οικφ τφ έν 'Ιερου- 
σαλήμ εις τον τόπον αυτών. *^ Τότε Σα- 
σαβασσάρ εκείνος ηλϋ^εν καΐ εδωκεν ϋ^εμελίονς 
του οίκον τον ϋεον έν Ιερουσαλήμ. Καί άπο 
τότε εως νυν φκοδομηϋ^η, και ουκ έτελέσ&η, 
^"^ Κα\ νυν ει επί τον βασιλέα άγα&όν, έπι- 
σκεπήτω έν τφ οίκφ της γάζης του βασιλέως 
Βαβυλώνος, όπως γνφς ότι άπο του βασιλέως 
Κϋρου έτέ&η γνώμη οικοδομησαι τον οίκον 
τον ϋ^εού εκείνον τον έν 'Ιερουσαλήμ' και 
γνους ό βασιλεύς περί τούτου πεμψάτω προς 
ημάς. 

VI• Λοτε /Ιαρεϊος ό βασιλεύς έ&ηκεν 
γνώμην, και επεσκέχρατο έν ταις βιβλιο^ήκαις 
όπου η γάζα κείται έν Βαβνλώνι. ^ Kai 
ενρέ&η έν \Αμαϋ^, έν πόλει έν τη βάρει κε- 
φαλις μία, και τούτο ην γεγραμμένον εν αντη 
υπόμνημα» 



12. k^ .Άτι' Stt. 

14. Β: χρυσοί ... f (a. alt. olV.«) τ« et (a. ναόν) τον 
et (a. ναβ) τ» ... τφ -Σ'α/ϊανοίίτάζ» (ΑΙ. al.). 

16. Β: Σαβανασάο (ΑΙ. al.) ... έως τπ νυν. 

17. Β* (all.) τ5. 

2. Β* ίν'Αμα&α (AEFXf)• EFXf (ρ. ßaqu) της 
Μηδο)ν ηόλΐΐ,χ;. Β* ην (AEFXf). 



•• : - τ : <f '. - AT τ : - v.v τ l ν jv 

n^π nDüis bns : binnb "^br^n imv^ η 

τ -: j- : • - : iv τ : r : - vT - ί 

τ Ί - V *: v- Τ j• VT : - ^ ■•' ί : 

:iiDäb HDT ^ίnbs-n'^^ d^ü ab 

I" : • IT : ;t τ ν: ι•• •• : jt 

JT -: r j• TT •.•: I•' • JT - IT ' ~ ν 

J • I .. ί - - V : - I : j. τ : - : 

üänis i^n pSDn b^n ^^ xbD%nb 
b%n^i bnn η i^b^Nn-it) ^^hti 

. . »^ V τ j• τ : 1" ' • τ : - 

ι•• τ ντ •••. •»• •• : J- - : •• : 

"bTii ^ίώ iii'^iit)" rh^ • nb -ΊΏίίΐιο 
π'^ηϊ] obüD'in^n -'^ i^bD^na i^n ηπίί 

;•• Λν Ι ι • J• 1.Τ : 1" : • λ" -'. 

ι • - ν: ι•• : - - }'• : : ' ντ τ ν: 

- r ι • s-.•: ' • Λ*•• ί ι • J• ντ τ •.•: 

ι s•• f - : r : .»τ : ν : : • 'j- : 

T- : • •• : > — : • τ jt : - - 

- . ij•• "^ V τ : j• τ - JT : - Γ 

n^i5?iii nbüä^i'T^ii 'ni ^inbii-n'^s 

/ : Λ••• ί I • Κ•• J7 τ ν: c 

: fiD'^by nbüi'' nan-b::? ^ί3b■/3 
ü^D Dte ssb^ ώι^'ΐ^ r^!i<2 vi. 

Λ•• : JT VT : - .VT : ιτ ' '■>- 

•^T- : • s• τ - : • j- : 'j- - 

j- ί : • : I•.• τ : ντ - ' ί• -: r : 

VT : • : ι- τ : τ ντ ί r : τ : : - : 

•τ : • ν- - : r : ' •• Ι •>τ -: jt • : 

V. 12. 'ρ nii'ittJD ib. hB^ δ^"Λ 

ν. 13. ΪΙΒ^ 'an it"Da V. 15, 'η ΊΊ^Ί 

ν. 2. Ί^Ώρη Ίη «"33 

11. Β: unb ein ... ^tte eö ... B.dW: geb. u. 
ijoilenbet. 

12. ®. bed J^immeiö. B.vE.A: jum 3οϊη gereijt 
l^aben (i^atien). dW.vE: jerjiörte. 



®dra* 



(5, 12-6, 2.) 155 



&er 93en$t ühex bie ^u^fage bet Suben« ^aS §3u(| in ber ManiUt ¥ • 



Sauren gebauet tvar, ba0 ein großer Jtö* 
nig SfraeU gebauet :^at unb αufgeπφtet. 

12*5lber ba unfere 33äter ben ®ott toom 
»i^immel erjürneten, gab er fle in bie 
»^anb 9ilebucabnegar0, beö JtönigS §u 
^abel, bee S^albäer^: ber Jerbrαφ bieg 
«§aug, unb fü^rete ba0 SSoif n?eg gen 

13 «Babel. *5iber im erjlen 3a^r Jloreg, 
beö itönigö §u 33abel, befahl berfelbe 
jlönig Jloreö,bieg Jgan^ ©otteö ju bauen. 

14*2)enn ααφ bie golbenen unb fllbernen 
®efäfe im «&aufe ©otteö, bie 0lebucab* 
nejar auö bem 5!em^ei §u Serufaiem 
na^m unb brαφte fle in ben X^rtDpu §u 
33abel, na^m ber ^5nig iloreö auö bem 
%cm)ßu §u ^αίίύ unb gab fle ^tiha^ 
lax mit ^Zamen, ben er jum Sanb^fie* 

15 ger fe^te, *unb fvrαφ ju i^m: iDlefe 
®efä§e nimm, jie^e i^in unb bringe 
fle in ben 5!empei ju Serufalem, unb 
laf ba§ *§auö ©otteg bauen an feiner 

16 (Statte. *Φα fam berfeibe (BtQha^ 
jar unb legte ben ®runb am «öaufe 
®otte8 ju Serufaiem. «Seit ber 3«it 
bauet man, unb ifl ηοφ niφt üoUenbet. 

17*®efäat eö nun bem itbnige, fo iaffe 
er [ηφβη in bem (Sφα^^αufe beS St'o- 
nigg, baö §u ^ahd i% ob eö toon bem 
Äönige Äoreö befohlen fei, baö φαηδ 
©otteS §u Serufalem §u bauen} unb 
fenbe §u unö beö Jlbnigg aJleinung über 
biefem. 

VI. ®a befahl ber itönig iDariuS, ba§ 
man fuφen fotlte in ber ^an^Iei im 
Θφα^iί)αufe beö ^önigö, bie §u Säbel lag. 
2*iDa fanb man ju ^^meti>a imΘφίo^, 
ba3 in 3Jiebien liegt, ein Φηφ, unb fianb 
alfo barinnen eine®efφiφte gefφrieben: 

ll.ü.L:aufgeri*t. 
16. U.L: ©int ber ^üt. A.A: bauete. 
1. U.L: Äanjelei. 2. U.L: aJleben. 



iBg.6,1. anle hos annos niullos quodque rex 
Israel magnus aedificaverat el exstru- 
xerat. * Postquam aulem ad ira-12 

2p»r.36,i6; cundiam provocaverunl patres nostri 

sRg.ai'iL. Deum coeli, Iradidit eos in manus Na- 
"''^^' buchodonosor regis Babylonis Chai- 

^^Vv^'^'daei: domum quoque hanc destruxit, 
et populum ejus translulit in Baby- 

i,i.|ch^36, jQ^jgjjj *Anno autem primo Cyri, 13 
Neh.13,6. j.gg-j. Babylonis, Cyrus rex proposuit 
edictum, ut domus Dei haec aedifica- 
relur. *Nam et vasa templi Dei 14 
,^7,. aurea et argenlea, quae Nabuchodo• 
nosor tulerat de templo quod erat 
in Jerusalem, et asportaverat ea in 
templum Babylonis, protulit Cyrus 
rex de templo Babylonis, et data 
sunt Sassabasar vocabulo, quem et 
principem constituit, *dixitque ei: 15 
Haec vasa tolle, et vade et pone ea 
in templo quod est in Jerusalem, 
et domus Dei aedificetur in loco 
1^8. suo. *Tunc itaque Sassabasar 16 

ille veniet et posuit fundamenta 
templi Dei in Jerusalem. Et ex eo 
tempore usque nunc aedificatur, et 
necdum completum est. * Nunc ergo, 1 7 
Eirifi!' si videtur regi bonum, recenseat in 
bibliolheca regis quae est in Baby• 
lone, utrumnam a Cyro rege jussum 
fuerit, ut aedificaretur domus Dei in 
Jerusalem; et voluntatem regis super 
hac re mittat ad nos. 

Tunc Darius rex praecepit, et VI• 
'^'^'^ recensuerunt in bibliotheca librorum, 

qui erant repositi in Babylone. *Et 2 
invenlum est in Ecbatanis, quod est 
castrum in Medena provincia, Volu- 
men unum, talisque scriptus erat in 
eo commentarius: 



13. S* haec. 



13. dW: bie« ©ottei^au«. vE: [triebet] aufju? 
bauen. 

14. bei J^aufed ... bem <2. B: einem m. 9i. <δ. 
dW.vE.A: ©erdt^e. A: Surften. vE: (Statthalter 
einfette. 

15. B: bap ... gebauet trerbe. dW: unb ... »erbe 
aufgeb. vE: foK geb. tt) erben. Armanbaue... 

16. 3eititnb btdie^o. B.dW.vEttüirbe« gebauet. 

17. borten in b.Sd). dW: Söilienemeinung. vE. 



A: Sßiaen. B: 9Boi)lgefa«en. 

1 . in bem ^rd)it> , wo man bie 2)thäl$e nieberfegte 
ju 35. Brjte bie üerroa^riid^en@acbcn ))fl;cgten l^tnjus 
legen. dW: vSd^riftbaufe. vE: ißu^erl^aufe, »ortn 
b. @φ. aufbett)ai)rtn)urben. 

2. A: ©fbatana. dW.vE: ©urg. B.dW.vE.A: 
SanDfc^aft. dW.vE.A: gioile. Breine ©ebenffc^rift. 
vErfolgenbeDenfwiubigfeit. A: jur0lad^ri(^t. dW: 
in biefer Urfunbe. 



156 (6,3-10.) 



K^dras. 



Ml. 



Aedificationis venia Darii consummatio et inauguratio» 



3 Έν Stsi π^ώτφ Κύρου βασιλέως Κνρος 
ο ßaaiXsvg ε&ηχεν γνώμην περί οίκον τον 
ϋεον τον έν Ιερονσαλημ* ΟΊχος οίκοδομη- 
&ητω καϊ τόπος ον &ναιάζονσιν τα &ναιά• 
(ΐματα. Και ε&ηκεν επαρμα νψος πήχεις 
ε^ηκοντα, πλάτος αυτόν πήχεων εξηκοντα, 
* καϊ δόμοι λί&ινοι κραταιοί τρίΓ^,•, καΐ δόμος 
ξύλινος εις' καΐ η δαπάνη έξ οίκον τον βααι- 
κύως δο&ήσεται. ^ Και τη σκεύη οίκον τον 
fi-Fov τα άργνρά καΐ τα χρνσεα, α Ναβονχο- 
δονόσορ εξήνεγκεν από οίκον τον εν 'Ιερουσα- 
λήμ και εκόμισεν εις Βαβυλώνα, και δο&ήτω 
καϊ άπελ&άτω εις τον λαόν τον ίν Ίερονσα- 
λημ έπι τόπον t τε&^ εν οίκφ τον &εον. 

^ Νυν δώσετε, έπαρχοι πέραν τον ποταμον 
Σαϋαρβονζαναι καΐ οι σύνδονλοι αυτών 
Ι^φαρσαχαΐοι οι εν τφ πέραν τον ποταμον 
μακράν οντες εκεΐ&εν , ' και ννν ά^ιετε το 
έργον οίκον τον &εοΰ ' οι αφηγούμενοι των 
'/ονδαίων καΐ οι πρεσβύτεροι τών Ίονδαίων 
οίκον τον χ^εον εκείνον οίκοδομείτωσαν έπΙ 
την τόπον αντον. ® ΚαΙ απ' Ιμον γνώμη 
ετέθη, μηποτέ τι ποιήσητε μετά τών πρεσβυ- 
τέρων τών Ιουδαίων τον οίκοδομήσαι οίκον 
του -θεον εκείνον και από νπαρχόντων βασι- 
λέως τών φορών πέραν τον ποταμον επιμελώς 
δαπάνη έστω διδομένη τοις άνδράσιν έκείνοις 
τη μη καταργηϋ-ηναι. ^ Καϊ ο αν υστέρημα, 
και νιους βοών και κριών κα) αμνούς εις 
ολοκαντωσεις τφ &εφ τον ονρανον, πυρούς, 
άλας, οίνον, ελαιον, κατά το ρήμα τών ιερέων 
τών SV Τερονσαλημ έστω διδόμενον αύτοϊς 
η μέρα ν έν ι^μέρί>ί ο έάν αιτήσωσιν , ^^ϊνα 



tti'ii!) iisbti dniDb nSn nbtüs 3 

V j τ ι - ν j : τ -: - : • 

» • : • I ..• : IT ι• : •• : : • jt : - 

Vntü γΐ2^ h^ü^in 'pbnioi: ^π^ώ^^1 
ps-^^ rbinD :rnti3 r^s Ji^ns '» 

I väv • 1 • τ : • II•• ι >• - ν τ : 

mn irs-'^n TT^iDi shbn bb•^ 

Λ•-: JT • Kt : • : ^ ^ •. τ : 

1" : : • αϊ- j•* ' • τ »: : • t 

JT -: r j• TT •.•: • j•• τ I - ί 

' • > ν : - - V : - 1 : j• τ : - : 

bnnb b^Nni obtü^in^n-'T i^b^sn 

Λ••* Τ : j•• •• : IV : I • i• ;τ ί Ι" 

j ssnbs' n'^DS nnn nnn^^b 

j- -: i- V.• "T : : — : ' :jtt : -: ι 

I •. ! IT ~ ' • <. -: 1 I)• • - JT--r 

^ί'^^5^n'^ ms τιΐ ^5πb^5-n'^2 m''33?b 

•• τ I : < Ά- JT τ ν: _ r ν- • -: |- 

' i : • u•• >T τ •.•: i" •• τ I : j•• τ : 

-η ^i:h h:^^ n^to ^d^^i j nΊn^ί-b3? s 

JT : •• : j* • • 1" : - 

^<Dn^b ^^ ίί'^^ϊΐη'' '^ηώ-ο::: inni^n 

•• : • ^ ' Γ I : «- τ • Τ : - r 

^. τ : - j•• : • • ^ »A•• JT τ ν: ;•• 

•JT I : : • τ : - : τ τ -: r j- -: - • 

/T • K•• • η ~ i •. : -JT -:|- : • s*"••: iv 

I j• >•• : ' τ : - JT IT τ - : 

ίί^ηώ nbsb I rh:h • ri^iii rnDin 

τ - : VT•.•:)•.• 'JT τ -: r ' j• : • : » j• : • s 

ΊΪα>^ΏΞ) πώ^Ί ΊΏπ » nbü rt^^n 

- •• : - : j- — : j- : l • : • 

)•• : : • •••.•:!•.• V : ι • • <τ — : ιτ 

-"^Ά nbttä iib-'^^ Di'^a Di*^ ohb ■• 



V. 4. p'n'^na 6t 3S 

V.5. vapa &<"33 

V. 6. Kiwa K"3n 

V. 8. \üaia 'nni fctiü)a '»n it"3n 

V. 9. nnsn κ"33 



3. Β (pro pr. r« AEFX) ίίρ5. 

4. X: κ. rfojuei,• λι&ΐνβς κραταίβς ...κ. όόμον ξνλινσρ 
καινον eVa. 

5. Β: Xiivoa ... άττό τ« οΐ'κ« ... άπιΐ&έτω. X*tt&ii 
{k'^B'.H ίτέΟη,ΥΧ: χαΐτί&ήτο)). 

6. Χ^:Σα&α(»βϋσανε {-ßntavdiX.^Bet cf. 5,3. tt). Β: ba« ... belaitgcnb, fo foil b. ^. gcbauct tuftben μι 

7. Β* (pr.) και. Α»* otx« (A2Bt). einer (St. ba jte bie (Sd^iac^to^jfcr opfern, u. bifen 

8. B: υι»ο<^μη&ηναι οικ. τ. &. ©rünbe foHen fefi gelegt to. dW: ... aniangenb, fo 

9. A» ♦ ϊλαιον (Α2Β|). Β* (pr.) τών. n)erbe b. ^. erbauet αίί ... man Opfer opfert, u. feine 



3. eine <Stätte ... einen tud)tigen &t, ... bie S?. 



@^ra* 



(6,3-10.) 157 



Äoreg ^tftU bc§ S:cm)jcl6att0. ©ette^migung u. ©ehidjrwttgett be« ©ariu^. VI. 



I 



3 3m erflcn 3a^r beS Jtbnig^ Jtoreö 
Befahl ber ^bnig Äoreg, baö ^auö ®ot* 
teö ju Serufdem ju bauen an ber ©tätte, 
ba man opfert, unb ben ®runb ju legen, 
jur «§5^e feφgtg ^ilen unb jur Sßeite 

4αηφ fedt^jig ^öen, *unb brei 3Öanbe 
^on aUnUi (Steinen, unb eine 2Öanb 
üön ^c\y, unb bie Sioft foll üom «i^aufe 

5beÖ Jtbnigg gegeben n?erben. *Φα^η 
bie goibenen unb fÜlbernen ©efäfe be6 
«Saufen ®otteg, bteCiiebucabnejat auS bem 
ί em^ei ju 3erufaiem genommen unb gen 
Sabei gebrαφt i)at, fotl man wteberge^ 
ben, bag fle n?iebergebra(i^t werben in 
ben Xempu ju Serufaiem an i:^re @tatt 
im ^aufe @otte0. 

6 8o mαφet euφ nun ferne öon i:^nen, 
bu 'Xi)ati:jrxai, Sanb^fieger jenfeit bed 
iÖafferö, unb (St^ar 33ofnai, unb i^r 
tftati) öon 5(^^αrfαφ, bie i^r jenfett beS 

7 SBajferö feib. * Saßt fle orbeiten am 
«^aufe ©otteg, tag ber 3uben öanb^jfie* 
ger unb t^re ^eiteften bag »^αηδ ®ot- 

8 te« bauen an feiner @tätte. * ΟΙηφ ijl 
öon mir befohlen, η?αδ man ben Gleite* 
ften 3uba t^un foü, §u bauen baS '^an^ 
©ottfg, ne^mίiφ, ba| man auö bee itb« 
nigS ©ütern üon ben Olenten ienfeit beg 
^Öajferg mit f^leif ne^me unb gebe eg 
ben Seuten, unb bag man i^nen niφt 

9 ire^re. * Unb ob ffe bebürften Kälber, 
Lämmer ober Q3ö(fe §um ^Branbo^jfer 
bem ©Ott \?om «^immel, 2Bci§en, <δαϊ§, 
SBein unb Dei, ηαφ ber 2Beife ber 
^riefler ju 3erufaiem, foU man i^nen 
geben tägliφ i^re ©ebü^r, unb ba§ foi= 

!0φe3 niφt i)tniäffig gefφeί)e, *baf fle 

4. A.A: .ftofien foiien. 5. ü.L: Qtbxaa)t 
^atte. A.A: an i^renOrt. 6.A.A: eiier9iat^. 
9. ü.L: burften ... fein ®ebui)r. 



tRg.6,2. 
IRg.ttj^e. 



36,7. 



5,3.6. 



*'*• Anno primo Cyri regis Cyrus res 3 

(lecrevit, ul domus Dei aediiicarelur 
quae est in Jerusalem, in loco ubi 
imraolenl hostias, et ut ponant funda• 
menla, supporlanlia altitudinem cubi• 
torum sexaginla el latitudinem cubi- 
lorum seiaginta, * ordines de lapidi- 4 
bus impolilis tres, et sie ordines de 
lignis novis; sumptus aulera de 

i,7.5,u.2Ch domo regis dahunlur. * Sed et vasa 5 
templi Bei aurea el argentea, quae 
Nabuchodonosor luleral de templo 
Jerusalem et altulerat ea in Babylo- 
nem, reddantiir et referantur in tem• 
plum in Jerusalem in locumsuum; 
quae et posila sunt in templo Dei. 

Nunc ergo Thalhanai, dux regionis 6 
quae est Irans flumen, Slharbuzanai 
et consiliarii veslri Apharsachaei, 
qui eslis trans flumen, procul rece- 
dite ab illis, *et dimitlite fieri lern- 7 
plum Dei illud a duce Judaeorum et 
a senioribus eorum, ut domum Dei 
illam aedificenl in loco suo. *Sed 
et a me praeceptum est, quid opor- 
teat fieri a presbyteris Judaeorum 
illis, ut aedificetur domus Dei, scilicet 

7,5io.iMe«.io,m jg ^^.^g Te^is , lu cst de tributis 

quae dantur de regione trans flumen, 
sludiose sumptus dentur viris illis, 
ne impediatur opus. * Quod si ne- 
cesse fuerit, et vitulos et agnos et 
hoedos in holocaustum Deo coeli, 
frumentum, sal, vinum et oleum se- 
cundum ritum sacerdotum qui sunt in 
Jerusalem, detur eis per singulos dies, 
ne sit in aliquo querimonia. *Et of- 10 



8 



9 



©runtlag u foUen errichtet \\\ vE: ©runbfeften. A: 
an bem Orte, tüo jte bie 0. o^f. fcUen. 

4. Sagen ». Ciuaberftetnen ... Sage ... ^of^ett fol• 
len... B: (Stocf werfe. vE: 9(lcif|cn v.grc§cn St. A: 
Hnbe^auaicn. B.A: neuem ^otj. B: Unfoflcn. 
. 5. ba^ fte toieberPommcn... unb ttiebergelcgt toer: 
ben im i». ®. dW: u. man fte bringe. B: u. bu »oitfi 
f. binabbringen. vE: man [οίΐ jtc ... j^eUm. 

6. oon bannen ... «Stromd ... iljre ®ei)ülfen 
(5,3,4,7). dW:ί)αlteteuφ. vE: ®e^et ba^er Weg b. 
bort. A: (So ιυιΐφεί nun totit ü. ibnen. 

7. btefe* ig». B: S. de an ber Strbeit. vE: ia^tt 



ba« 9Berf jene« ... 

8. ii)t benfelben ... foOt ... unoerjöglid) bie ^os 
ften biefenS. gebe, bamit fie nidbt gehinbertfeien. B: 

^on bem βφο^ ... eiligfl. dW•. leifien ... jum *-i3auc. 
vE:S(i^a|en... Steuern ... forgfalttg ... aufgel^alten 
hjcrben. A: απδ ber P.affe ... unverttjeiit. 

9. 9iinber, 2öit<ber oberS. ...fofl man$. B:tt)ae fie 
ncii)if| haben von jungen Sarren. dW.vE:n)a«noti)ig 
ifi, (nebmli(^) iunge'Sitcrc. vE: ηαφ bem aSerlans 
gen. dW: wie eö öerian^icn. B: ηαφ bem »αδ bie ... 
fagen njerben ... taft ηίφ(δ bran feilte. dW: o^ne gu 
»erfe^ien. vE: fo ba^ fein fje^ler fei. 



158 (6,11-18.) 



E^dras. 



VI. 



Aedifteationis venia narii consummatio et inauguratto. 



maiv προςφ^ροντες ενωδίας τφ &εφ rov 
ουρανού, nal προςενχωνται εΙς ζαοην τον βα- 
σιλέως και των vimv αντον, ** Και άπ εμον 
έτε^η γνώμη ^ oti πάς άν&ρωπος ος αλλάξει 
το ρήμα τοντο, καϋ^αιρε&ησεται ξνλον έκ 
της οικίας αντον κ«« ώρ&ωμενος παγησεται 
in αυτόν f aal 6 οΊχος αντον το κατ εμε 
ποιη&ήσεταί. *^ Και 6 ϋ^εος ον κατασκηνοϊ 
το όνομα «κίΓ, καταστρεχραι πάντα βασιλέα 
και λαον ος εκτενει την χείρα εαντον άλλάl•,aι 
η άφανίσαι τον οίκον τον ϋ^εον εκείνον τον 
iv Ίερονσαλημ. Έγώ /ίαρεΐος ε&ηκα γναόμην^ 
επιμελώς εσται. 



*^ Τότε Θαϋ&αναί έπαρχος πέραν τον 
πόταμου y Σαΰ-αρβονζαναί και οι σννδονλοι 
αντον, προς ο άπέστειλεν /ίαρειος 6 βασι- 
λεύς j όντως εποίησαν επιμελώς. ^^ ΚαΙ οι 
πρεσβύτεροι τών Ίονδαίων φκοδόμησαν και 
οι Αενΐται εν προφητείΐ} Άγγαίον τον προ- 
φητον κα« Ζαχαρίον νίον Άδδώ. Καϊ άνφ- 
κοδόμησαν καΐ κατηρτίσαντο άπο γνώμης ϋ-εον 
^Ισραήλ καϊ άπο γνώμης Κνρον κα\ /ίαρείον 
και ^Αρ&ασασϋ^α βασιλέως Περσών. ^^ Καϊ 
ετέλεσαν τον οίκον τοντον εως ημέρας τρίτης 
μηνός Άδάρ^ ο έστιν έτος έκτον της βασιλείας 
//αρείον τον βασιλέως. 



^^Και εποίησαν οι νιοι ^Ισραήλ, οι ιερείς 
και οι Αενΐται και οι κατάλοιποι νίών άποι- 
χεαιας εγκαίνια τον οίκου τον &εον έν ενφρο• 
avvjj. ^"^ Kai προςηνεγκαν εις τα εγκαίνια 
τον οίκου του &εον μόσχους εκατόν, κριούς 
διακόσιους, αμνούς τετρακόσιους , χιμάρρους 
αιγών περί αμαρτίας υπέρ παντός 'Ισραήλ 
δώδεκα εις άριϋμόν φυλών Ισραήλ. ^^ Kai 



10. Β: ττροςςρ«^. ΐνωδ. ... * τών. 

11. Β: ω^Θ•. πληγήσίται. 

12. Β:;^<Γ^α αύτα. EFX: άλλ. χαΐ αφ. Β* iniivov 
(AEFXf). 

13. Β: ©αν^αναϊ (cf. 5,3. 6.) 6 ίπ. ... J. (* 6) 
βασ. 

14. Β: '/»ί.^χο(ϊθ;«5σαν. A^^iiv π(}οφητίγ.. Β: βα- 
σιλέων (βασιλέως ΑΕΧ). 

15. Α.^: /da()iH. 

16. Χ* τ« οίκ». EFX: μιτ (ύφροσννης. 

17. Α** τβ οΐ'κ» (A'Bf) ... χημάρβς (χιμάς^βς 
Α'Β) Β: vnk^ ά/«α(>τ. υπέρ. 



Λτ - : jT%':iv »ν Ρ ι ν ;l: - : 15'•*=!•.• 

•; : - : ■*• τν: τ j• ^ •• : j• 

's• - • τ τ ι•• IT : - (••-::• 

Ι ''ϊτ W1 Tibti-b^ nr^ü"^ nian ππώ 

j• - : 1 •.'<•: '^ τ - - : τ - j•• : 

i" vt τ - : ST - : - ^ •• : j- : • 

V τ : IT <T -; ^v : 1 - ρ κ- -»τ τ ν: 

;•• -: : • τ : ν.- : τ •• : •.• jt 

^ntb rrnna-nnr rnss "^^nn ^ih 13 

VST : IT ~ • • •• τ,'ιτ ' Α : ITT : %.- : ι 

<•• τ : |--: τ :^- : τ τ ν: ντ : - 

j- - - : • 1 • : : - » -j- τ -τι: 

• : - : j : λ/ ~ σ : - : τ • : 

... j •• : • •• τ : • JT v: - - I • 



IT τ J •.• r: : : ^ «.-:-:- : ν τ : ιτ : 

IT τ : '. "^" ' * JT : - • •• : 

niDbtib ηώ-Γίώ ^ί^n-'^!^ ηι>ζ n^'^b 

\ : - i •' - : j• • ΛΤ-: j- • 

IT : - '.VT : IT 

••τ\••: τ --'IT •• τ : • ι- : j — ;,- 

)T τ •.•: ,•• -^- •. -: τ IT •• : jt : 

- ; -: I- ^ •!: - : ιτ : •.• : ^τ : 

' • - τ 1 j• : • τ : I • τ ; jt τ ν: 

'jh.^i? ^η^β^ϊ] ηίίπ ranii ι^^ι^ίί 
-ιώ^^-'^ΊΠ bii^to'^-bs'b^? ^ί^onb 

— ; •: "τ:• τ - <ττ-: 

*ΐΏ^ρηη ;b^^"ιto'^ '^Μώ i^'^'ubis 

V. 12. ΠΒΐ ''»ηι ν»ρη '5h «"in 
ν. 15. 'κ ^'^ηι 

ν. 16. nnsa δ<"53 

ν. 17. ^'2^ρη^ «"53 ib. 'ρ ηϊ<13ΠΪ> 

ΙΟ. dW: ϊίεΒίίφεη ®. vE: barbringen SBc^Igc* 
ϊύφ$. B.dW.vE: Beten ... (Seltne). 

11. iDoju ift 0. mir befot^Ien, boß m. fSSl. bieftn 
(S^rud) ... jum ^otl^f^aufen gemalt toerben. dW: 

@ebci übertritt ... reifen ... baran fc^Iagen. vE: 
l^erau^geriffen ... angeft^lagen werben. B: i)rerfl^aui 
fen. dW.vE: aiioraPaufen. 



&^ta. 



(6, 11-18.) 159 



Sed ^onig^ ^trafanbto^ung« X)ie SSoHenbung tt« ®ϊηί»ύ^ηη^ bed ^aufe^. ΙΠ• 



«Stmmel, unb bitten für beg »itönigg !ie* 

1 1 Ben unb feiner Äinber. * Φοη mir ip 
foίφer 93efe^i gef(^e^en. Unb tt)eίφer 
3)lenfφ biefe 2Borte öeränbert, öon bef 
«§aufe foü man einen f&altm nehmen 
unb αufriφten, unb i^n baran Rängen, 
unb fein «§auö fott bem ®eriφt öerfatten 

12 fein um ber %i)at ttjitlen. *3)er ®ott 
a6er, ber im »^immei n^o^net, bringe um 
aUt Äbnige unb 33oIf, baö feine ^anb 
au^redt ju anbern unb gu breφen baö 
φαηδ ©otteS in Serufaiem. 3φ, Φα* 
riug, i)abe bieg befohlen, ba^ eg mit 
^iei^ geti)an n?erbe. 

13 Φαδ traten mit ^ieig 3;^at:^nai, ber 
Sanb^jieger jenfeit beg SafferS, unb 
@t:^ar SSofnai, mit i^rem Olat^, ju n?el* 
(tjcn ber jtbnig Marino gefanbt ^atte. 

14* Unb bie ^eiteften ber 3iuben baueten, 
unb eö ging ^on Ratten burφ bie 3Beif* 
fagung ber $roVi)eten «^aggai unb @α* 
φαrjία, beg Θο^ηδ 3bbo. Unb Baueten 
unb riφteten auf ηαφ bem 35efe^I beö 
©otteä Sfraelö unb ηαφ bem ^efe^I 
Äoreö, i)ariu0 unb ^rt^afaft^a, ber 

löJtbnige in Werften. *Unb i)oUbrαφten 
baö ^auö bie an ben britten ilag be0 
Wt aWonatS ^ar, baS tt>ar baö feφfie 3a^r 
beg Λönigreiφβ beS Jlbnigä 5)ariug. 

16 Unb bie Äinber Sfraei, bie ^riejier, 
bie Seöiten unb bie anbern .Rinberbeö ©e- 
fängniffeS hielten Eintreibung beö *^au* 

17feö ©otteS mit ^reuben. *Unb opferten 
auf bie (Sinn^ei^ng beS ^aufeö ©otteö 
t)unbert jtälber, gwei ^unbert Sämmer, 
öier ^^unbert 93b(fe, unb jum (Sünbo^fer 
für baä ganje Sfraei gtüölf ßiegenbbife, 

18 ηαφ ber3a*i ^'er (Stämme Sfraei. *Unb 

13. U.L:ienfeitbemSaffer. 
15.19.U.L:anonben. 
17. Ü.L: für ö^njeg 3frael. 



Esi5*i2; ferant oblationes Deo coeli, orent- 
tTim.u,!*. qj^g pj.Q ^jjy regis gj filiorum ejus. 

*A me ergo positum est decretum, 11 
ut omnis homo, qui hanc mulaverit 
Est.i,t9.Dn.jyggJQ^gjjj^ tollalur lignum de do- 

Eit.ü,v3.7,to.iiio ipsius, et erigalur et configatur 
^ aVs.'v'»^"" in eo, domus autem ejus publicelur. 
iBg 9,3. * Deus autem, qui habitare fecit nomen 1 2 
suum ibi, dissipet omnia regna el 
populum, qui extenderit manum 
suam, ut repugnet el dissipet domum 
Dei illam, quae est in Jerusalem. 
Ego Darius statui decretum, quod 
studiose impieri volo. 

Igitur Thalhanai dux regionis trans 13 
flumen, et Slharbuzanai et consiliarii 
ejus, secundum quod praeceperat 
Darius rex, sie diligenter executi sunt. 
*Seniores autem Judaeorum aedifi- 14 
cabanl, el prosperabantur juxla pro- 
5,i.zach.4,e.pj^gyg^ Aggaei prophetae et Zacha- 

riae filii Addo. Et aedificaverunt 

et construxenint jubente Deo Israel, 

▼.3.12.7,1. el jubente Cyro el Dario elArtaxerxe, 

regibus Persarum. *Et compleve- 15 
runt domum Dei islam usque ad 
Est.3,7. diem tertium mensis Adar, qui est 
4^24. annus sexlus regni Darii regis. 

Fecerunl autem filii Israel, sacer• 16 
dotes el Levitae el reliqui filiorum 
Nin.7,10. Iransmigrationis dedicationem domus 
^2Cfa.7,'9l• Dei in gaudio. *Et obtulerunl in 17 
iRg.8,H3. dedicationem domus Dei vilulos cen• 
lum, arietes ducenlos, agnos qua- 
8^35. dringenlos, hircos caprarum pro 
peccalo lotius Israel duodecim, juxla 
numerum tribuum Israel. *Etsta-18 



15. S* regri. 



12. ber feinen 9t(imenbafeIbftn>of)nenläfret^ werfe 
nieber. B: üJoHe umbringen. dW: fiürje ... Golfer. 
vE: ieben St. u. jebe« 33. dW.vE : (bcn Sefeijl) gu 
übertreten; (unb) ju jerfiören. A: it)iber|ireben. (B: 
abermaii ^u »erberben?) vE: f^neti fotl ev \)oitjogen 
toerben. B: eiiigjl. 

13. Φα t1). alfo ... um be^toiaen, ma» ... vE:bem 
eem&^. 

U. bti Aömgft. B: il^nen tool^l t). ji. dW: glüif« 



ίίφ. vE: fle Ratten gtücfU^en i^^-^rtgang. A: e« ges 
lang i^nen, ηαφ ber 2B. B.dW: baueten u. »ofieni 
beten. 

15. B: Sllfo toarb b. ^. üoUbra^t. dW-.beenbtgt. 
vE: ooitcnbet. 

16. biefeft^. (4,1.) dW.vE.A: feierten. B.dW. 
vE.A: bie @inh). dW: biefc6 ©ottci^aufe«. 

17. Od)fen ... Sßibber ... Lämmer. B: Darren, 
dW.vE: (Stiere. 



160 (6,19-7,7.) 
ΤΪ. 



Ksdras. 



Xtrae cum edieto regio reversio* 



ίΰτη^αν τονς ίερίΐς iv διαιρεαεσιν αυτών, χαΐ 
toifg ^ίενίταζ iv μβρισμοΐς avtcov έπΙ δουλεία 
-^εον του έν ΐερονβαλημ, πατά την γρα(ρην 
βιβλίου Μωνση. 

^^ Kai έηοίηααν οι υίοι της άποικεβίας το 
ηάαια τι} τεσΰαρεςκαιδεχάτγ} τον μ^ινος του 
πρώτου. ^ Οτι εκα^αρίσ^ησαν οι ίερεΐς καϊ 
οι Αευΐται^ εως εϊς πάντες καϋ^αροί' κα\ 
έσφαζαν το ηάσχα τοις ηασιν υίοΐς της 
άηοιχεσίας και τοις άδελφοΐς αυτών τοις 
Ίερευβιν καϊ έαυτοΐς. ^* Καϊ εφαγον οι υιοί 
Ιοραηλ το πύσχιχ,, οι άπο της άποικεσίας^ 
κα\ ηας ο χωριζόμενος της άκαϋ^αρσίας ί&τών 
της γης προς αυτούς, τον εκζητησαι κνριον 
τον ϋ^εον Ισραήλ. 22 j^^ß^j ίποίησαν την 
ίορτην των άζνμων επτά ημέρας έν ευφρο- 
σύνη' οτι εν(ρρί(ΐ>εν αυτούς κύριος, και κύριος 
έπεστρεψεν καρδίαν βασιλέως Ασσονρ ίπ αυ- 
τούς κραταιώσαι τάς χείρας αυτών έν ίργοις 
οίκον τον ϋεοϋ Ίαραηλ. 



\U» Κα\ μετά τα ρήματα ταντα εν βα- 
σιλεία Άρ&ασασ&α βασιλέως Περσών άνέβη 
"Εζρας νιος Σαραίου, νίοΰ Άζαρίον, νιου 
Χελκειον, ^υιον Σελλονμ, νίον Σαδδονκ, 
νίον 14χιτώβ, ^ νίον Σαμάρεια, υίον Έζριά, 
νίυν Μαραιώϋ, ^ υίον Ζαραία, νίον Οζίον, 
νίον Βοκκί, ^ νίον Αβισονέ, νίον Φινεές, 
νίον 'Ελεάζαρ ^ νίον Ααρών τον ιερέως τον 
πρώτον ^ αντος Εζρας άνέβη εκ Βαβνλώνος, 
καϊ αυτός γραμματεύς ^αχνς έν νόμφ Μωνση, 
ον εδωκεν κύριος 6 &εος Ισραήλ. Και εδωκεν 
αντφ 6 βασιλεύς, οτι χειρ κνριον &εον αύτον 
έη αύτον έν πάσιν οις έζητει αϊτός, "^ Και 
άνέβησαν άπο νίών Ισραήλ και άπο τών ιερέων 
καϊ «Λτο τών Αενιτών κα\ οι ^δοντες και 
οι πνλωροί κ«# οι Να&ινειμ εις 'Ιερουσαλήμ 



18. Β: ini dnXfiat; &ιβ iv'^h^. ... ßißks. 4: Μωση 
{Μίανση Β et Α alias). 

20. Β* (alt.) οΐ. 

21. Β* (pr.) oititöv. 
η. Β* (alt.) κύ(>ιος. 

1-5. Nomina prr. ΑΙ. al. 

1 . Β: */?σ(ί(<ας• (eliam in sqq.) ... XtXxia (FX: 
Χίλχί«), 

2. Β: Σίλάμ. Α» : Σααόβκΐ (2•α()<ϊ«κ Α2Β). 

3. Β: Σαμα()ϊα, ... ^Εσριά ... Μαρκ>)&. 

4. A*:OCti;/? 'Ouoi'? (Otia Χ^Β). 
7. Β• από των νΙών . . Να&ινιμ. 



ι : IT : : - : -τι•• ί ' : ιτ •. : • τ — :η 

ν- : • Av : t • -• IT τ ν: ,- . -; 

-AT - V IT - ■• : j -:, — 

j• '1 «IT :• j - KT r JT τ : - ί 

dbs ηπίί3 a»ibni o'^anän ^i^nrsn 

JT •. IT ••• ; !Γ • : - : s• -: i - -: ιτ • 

'^Da-bi^b ncfen ^^ηχά^^ o-^-nint: 

I•.• τ : V.• -; I - jv •••-:■-: τ 

τ - .•• • τ - •• τ : • Ι" : j : ι - 

ι •''\r τ ί- /- : \ • tt : • - τ : 

jbii")to'^ snp^i niJT^b tiän^b onb^ 

Ι" τ : • )•• ■••: IT r : • ,ν•• •• -: 

AT : • : vT^ ,- : ' .) - - ξ-'τ' 

-T;b^ nb ηΟιΤί nin*^ on^to-^s 

1 ν IV *"* . " •• : τ : ^ JT : • i* 

TDiibiu? ^T\^T. Pj.ni? ο•Τ^? ^^üsN 
rii:Db)32 nbkn onn^n ηπί^ι "i^ii. 

V : - : V .• Γ j« τ : - : 

I •.• τ : ν .,τ τ ' ν IV : : - : - : - 

-ρ :ni'pbn-p ηητ^-ρ in^to 2 

'ν ιτ1• : • Ι ν ντ :--: 'ν τ τ : 

Ι ν Ι τ : IV ντ : — : ' ••• jt : : 

^ϊΐίϊί'^ηκ-ρ :'^p2-p ^•τ^-ρ π^^πίτ i^ 

• -: ι ν Ι ρ -.^ 1 ν ν• \ 'ν >τ ; - : 

ΐρ^π 1>^«-13 "•!?^'?Ί? ^™'?Ί? 
bistj ribv k^iy s^in :ώχΊη 6 

ν τ • JT τ τ : ν ι τ 

J- : • τ ί•• ι : 

Ι ν •- •• τ : • J" .•: ^y : ' ,- ; ν -: 

rb^? vnbi^ nin'^-i'^s "φτ^τ: ib 

TT τ ••• : «τ • - : F ν •.• - j 

b^5'Ίto'''-^DΞn ^b^^^ :intbMb3 7 

•• τ : • •• : • IT -.•(-- ι τ IT- '^ ν 

• : ι : ,- : • • : - : • -: ι - Ι • 



y-: 1 - : 



ν. 18. ηηεπ κ 33 

18. Crbnungen ... iUbtlfeilungen ... μι ^crufolcm 
ift. Β: ηαφ ibuv ^ertl^eilung ... SlbtijeiliUM. dW. 
vE: b.flcileten b. ^i^r. ηαφ ii^rcn (D.). B.dW.vE: jum 
!Dienftc ©ottei. A: über ba6 ^ii'crf. B.vE: ηαφ ber 
S3or^φrift ϊ>€ί ^.3)Ί. 

19, vE:fcierien. B.dW.vE.A: ba« φ. 



®^ta^ 



(6. 19—7,7.) 



©er ^ittber bc^ ©efangttiiTe^ ^affa^. ®§ra bec (^cJriftgelcOrtc u« feine föcöletter.^I. 



jleHten bte ^riefler in i^re Drbnung, χιη'ΰ 
bic Set>iten in ii)rc <iQut, gu bienen ®ott, 
bcr in Sfrael i|l; irie e0 9είφΠ66$η fle^t 
im Φαφο «Diofe. 

19 Unö Die hinter bc§ ©efängniffeg t)kU 
Un ^affa^ am üicrje^^nten 3!cige t)eö erftcn 

20ü)ionatö. *^em\ bic $rieftcr unb !^e* 
»itcn i^attcn ίϊφ vereiniget, ba^ fie aCie 
rein waren n?ic (Sin S^ann; und [φίαφ* 
teten bag ^affa^ für alle Jtinber beg 
©cfängniffeö unb für i^re 8rüt>er, bie 

21 ^riefter, unü für Ρφ. *Unb bie jtin^ 
ber Sfraei, bie au8 bem ®efängni§ η?α- 
ren wieber gefommen, unb ade, bte ίίφ 
ju ii>nen abgefonbert t)atun oon ber Un* 
reinigfeit ber Reiben im SanDe, ju fu= 
φen ben v^errn, ben ®ott SfraeB, a^m, 

22 * unb hielten baä i^efl ber ungefäuerten 
*3rote fieben 3^age mit ^reuben; benn 
ber «§err ^atte fte fri)^liφ gemad^t, unb 
bag ^erj Deö Jtönigg ju 5iffur §u i^nen 
gettjanbt, ba§ fte geflärft würben im 2Berf 
am ^aufe ©otteö, ber ®ott SfraeU ifl. 

VII. "ίΐαφ biefen ®efφiφten im Ä5* 
nίgreiφ ^2lrt^afafl^a, beö ^5nig3 in $er* 
ficn, jog i;erauf üon 33abel (Sgra, ber 
6oi)n ©eraja, beg (Sol)neö ^2lfarja, beg 

2 Soi)neö <§ilfia, * beg ^o^neö (SaÜiumg, 
beä 8o^neö B^bofö, beö 6of)neö Ql^i- 

3tobg, *beÄ @o^neö ^2lmaria, beö (So^- 

4 neö 'iifarja, beö <Soi)neö 3J?erajoti)ä, *De0 
SoOneg (Sera^ia, beö So^neö Uf{, bed 

5©o^neg 59ufi, *beg So^neg ^bifua, 
beg 6oi)ncä ^ine^aö, beg SoijneS (Sica= 
farg, be0 Θοί^ηεβ '2iarong, beö oberfien 

6^ricj!erd: * tt?eίφer war ein gefφicfter 
(δφrifιgeίe^rter im ®efe§ 2)?ofe, baS ber 
.i&err, ber ®ott SfraeU, gegeben ^tte. 
UnD ber SthUQ gab i^m aileö, tva^ er 
forberte, ηαφ ßcr «i&auD beö J^errn, feineä 

7 ©otteä, über i^m. *Unb eö jogen herauf 
etίiφe ber Jtinber Sfrael unb ber 3[5ricfler 
unb ber Seoiten, Der «Sänger, ber X^or- 
^üter unb ber 9fZett?inim gen 3erufalem, 



2Ch.30,1 
6. 



luerunl sacerdntes in ordiiiibus suis 
et Leviiiis in vicihus suis super opera 
Dei in Jerusalem, sicul scriptum est 

Fecerunl autem filii Israel Irans- 19 
Ex. 12. ,jrijgry[iünis pascha quartadecimu <!ic 
i;ch.3o,3.t5. niensis prinii. *Purificali enim fue• 20 
Neh.r^,3u. j,yjj^ sacerdotes elLeviiae quasi unus: 
35^omnes mundi ad immolandum pascha 
universis filiis Iransmigralionis el 
fralribus suis sacerdolibus et sibi. 
*Et comederunl filii Israel, qui re-21 
versi fuerant de transmigralione, et 
^'m.9"f4* omnes qui se separaverant a coin- 
Eer.Ms. quinaiione gentium terrae ad eos, ut 
quaererent Dominum Deum Israel. 
2Ch.3o,2i. ^^^ fecerunt soiemnilatem azymorum 22 
Septem diebus in laelitia; quoniam 
laelificaverat eos Dominus et conver- 
terat cor regis Assur ad eos, ut ad- 
juvaret manus eorum in opere domus 
Doraini Dei Israel. 



Post haec autem verba ία VII• 
4,7 6,14. regno Arlaxerxis, regis Persarum, 
icii,iilli.Esdras filius Sarajae, filii Azariae, 
ich.ii,n. filii Helciae, *fihi Sellnm, filii Sadoc, 



7,1. 



filii Achitol), * filii Amariae, filii 

ich.e,5i.. Azariae, filii Marajolh, * filii Zarahiae, 

filii Ozi, filii ßocci, * filii Abisue, 

ich.6,4.50. filii Phinees, filii Eleazar, filii Aaron 

sacerdotis ab initio: * ipse Esdras 

v.fi.Neh.is, 3scendit de Babylone, et ipse scriba 

*Y^^*„*a^''^velox in lege Moysis, quam Dominus 

Deus dedit Israel. Et dedit ei rex, 

^*'' e6.'^*''^'secundum manum Domini Dei ejus 

super eum, omnem pefiiionem ejus. 

* Et ascenderunt de filiis Israel et 

de filiis sacerdotum et de filiis Levi- 

tarum et de canloribus et de janito- 

''*'*^ ribus et de Natbinaeis in Jerusalem 



20. B: tt)ie ein dtnjiger, fie ». α. rein. vE: ineges 
fammt. B: ^affa^lamm. 

21. dW: Unb c5 ci%m [ba« ^affai)] ... »er Γιφ cibs 
gcf. ... üBölfer [u. |ΐφ gementetj \i\ it)n ii. 

22. bcd «ottcs 3fr. dW.A: be^ UtMef. B.dW. 
vE.A: erfveuer. B.vE: ba9 er iijre .ξιάηοε flärfte. A: 
i^reu φ. fjaif. dW: fte untcrflü^te. 



1. vE: IBecjcben^eiten. dW: JJfngen. B.dW: un* 
ter ber 0iegierung. vE: ^crrfc^aft. 

5. vE: Jpüiienvriefiere. 

6. B: fertiger. B.dW.vE: fein (lan^ea (afl f.) ^er 
flei)ren. d W: ba bie ... ivaUetc. vE: weit ... njar. 

7. dW: jogcn [mit {i;mj. vE: gingen. (2,42.43.) 

11 



162 (7,8-17.) 



Esdras. 



VII. 



Msrae eum edtcto regio reversio. 



iv hu εβδόμφ τφ Άρ&ασασ&α τφ βα• 
(JiXet. ^ Kai ηΧϋον εις 'Ιερουσαλήμ τφ 
μψΐ τω πεμπτσ), τοντο έτος εβδομον τφ 
βασιλεΐ. ^"^Οτ« h μι^. τον μηνός τον πρώτον 
αντος έ&εμελίωσεν την άνάβασιν την άπο 
Βαβνλώνος, fV δε τ^ πρώτη τον μηνός τον 
πέμπτον ηλΟον εις *Ιερονβαλημ^ οτι χε)ρ β^εον 
αντον ην άγαϋη έπ αυτόν. ^^'Οτι "Εζρας 
εδωκεν καρδίαν εαντον ζητησαι τον νόμον 
καΐ ποιεΐν καΙ διδάσκειν iv Ίαραηλ προς- 
τάγματα και κρίματα. 



** ΚαΙ αντη η διησάφησις τον διατά- 
γματος ον εδωκεν Αρ&ασασ&α. τφ "Εζρα 
τφ ιερεΐ, τφ γραμματει βιβλίον λόγων εν- 
τολών κνρίον και προςταγμάτων αντον επΙ 
τον Ισραήλ' 

*^ Άρ^ασασ&α βασιλενς βασιλέων Εζρα 
γραμματει νόμον κνρίον &εον τον ονρανον, 
Τετέλεσται ο λόγος καί η άπόκρισις ' *^ ^Απ 
έμου ετε&η γνώμη, οτι πας 6 εκονσιαζό μένος 
έν βασιλείίξ, μον άπο λαον Ύσραηλ και ίερίων 
και Αενιτών πορεν&ηναι εις 'Ιερουσαλήμ μετά 
σον πορενί^ήναι. ^^Άπό προςώπον τον βα- 
σιλέως κα\ των επτά ανμβονλων απεστάλη 
επισκεχρασχ^αι επϊ την Ίονδαίαν κα\ εις Ιερόν- 
σαλημ νόμφ ϋεον αντών τφ έν χειρί σον 
** και εις οίκον κνρίον άργνριον και χρνσίον, 
ο ο βασιλεύς καΐ οι σνμβονλοι εκονσιάα&ησαν 
τφ &εφ τον ^Ισραήλ τφ εν Ίερονσαλημ κατά- 
σκηνονντι' ^^ και πάν άργνριον καΐ χρνσίον, 
ο 7( αν ενρης εν πάσχι χώρα Βαβνλώνος 
μετά εκονσιασμον τον λαον και ιερέων των 
ικονσιαζομενων εις οίκον 'ί>εον τον εν Ίερον- 
ααλημ. *7 [ζ^^ΐ j^^p προςπορενόμενον τοντο 
ετοίμως εντα^ον εν βιβλίφ τοντφ, μόσχονς, 

8. Β: ^λθ^οσαν ... τβτο το ίτος•. 

9. Α** τ» τζρώτβ — τ» μηνός (A^Bf). Β: ηλ&ο- 
fJav. 

Η). Β: Εσάρας ίδωχίν εν καρδία αντ» l^fix. Α'* ev 
(A2Bt). 

12. Bf (a. OfH) TÄ A2B2(?): Τ(τίλέσ&ω {Ttri- 
λίσταιΑ»ΕΡΧ; Β*: Τίτελίστο?). Β* ό. 

13. Χ* (alt.) πορίνϋ^ηναι. 

14. FXt (ab iu.) *α&ότι. EFX* «ς. 

15. Ai*os. o(A2Bt). 

16. Β: ο η εάν. 

17. Β: Κ. navrxt nq. rnrnv h. 



•r Α • - (- V j - 'yr t I : /τ - 

τ ν : • ^ ' ν IV - ν • : - /-ι 

VT-.• ι- - ••. : J ' ^ • IT V j - 

N2 '^ώ^Ώπη tti'Thb ιπί^ηη bnsia 
trt^ nnitsn rnb^i-i^s übto^"i'^-bii 

IT τ J^ - {.r :•'■ - : •- t j : ν 

η•Ίίη-Γν^ tü-nb iinnb Τ'^τι knrr '^s "^ 



Λ -.' r : VT : 



ί bjss'niprb? 

jT : ν : Λτ - : - ' ••• w : ? - r - : - 

ν : VT - : iT ■•': • τ τ - τ τ - (- 

nn:nti-b:D "^^ h:^ti D^to ^βώ jn^rn^iia 

j-- : • τ j• •• : _■• • • v|.. : 

'^nionäi b^5Stΰ'^ Ni3r-i)3 '^n^inb^s 

• J -r IT : •• τ : • τ - ' • • : - : 

nn^ ™3? obtö^n'^b Tintib s'^^bn 

? IT : f VT • ν : ι • ' st : ♦ -τι••: 

*- : * : τ ί ~ τ fr: » • • ••': τ 

» IT • r » IT τ ν: j- : av : ! ^ : 

JT : - • AT : I j- : ντ τ Γ• : 

"^n Vi^ito"^ nbsb bhDnn Nnibr'^i 
w bnm n3*^TO bb3 nstbnn '^n 

Av τ j- • : v. : - : - : j• 

!,;_.. γ_ _. ,γ . <, _ τ- ; • 

-bs :Dbtüii'T^n ^n Dhnb^ί n'^nbi7 

τ IV : ι • r ν ~: ιτ ■.•'• ;•• ί 

^ίtDD:D^ wpn mibcs run b::p 

JT ί - . "»: • τ ; - ί τ τ : j"i: 

V. 9. b"2t5 

V. 13. ntD3> k"3s ib. nrs)2 Dn κ"» 

V. t4. i<'iU52 n"32 ib. "fttpa fc<"3n 
v. 15. npsn ϊ<"33 V. 16. nnEJtn bn k"d2 

8. et ?om ... tief«« (leb. 3af)red b. J(. 

9. warb bcr Einfang gemadit. B: bai trat b. 21. 
ba^ man ». 33. ^inaufjoo. dW: tt)Uϊ^e angeorbnet 
bai ^eraufiiicl^en. vE.A: l^ng er an. dW;babiegü* 
tige ... toaltete. vE: toeü ... »αϊ. 



®dto. 



(7,8-17.) 163 



Stttfunft geit Serufalcm, ®c§ Äönig^ Sltt^afaft^a förtcf« 



VII. 



im flcBenten Sa^t ^rt^afaft^^a, beg Λδ« 

8 ntgg. * Unb fic famen gen Serufaicm 
im fünften SD^onat, ba§ i^ baö fletente 

9 3a^r beg ^önigg. *^enn am erfien 
ilagc beö erflcn SWonatS trarb er Oiat^S 
i)erauf ju jie^^en toon Q3afeei, unb am er= 
Ä:en itage beö fünften 9)ionat8 fam er 
gen Scrufalem, ηαφ ber guten ^^αηΌ 

10@otteg über i^m. *^enn @gra fc^icfte 
fein «Oerj, ju fudjen bag ®efe^ beä «^errn, 
unb ju t^un unb ju lehren in Sfrael 
®e6ote unb utiäijU. 

11 Unb bieg ifl ber ^n^jalt beS 33riefe8, 
ben ber ,itönig ^rt^afafi^a gab d^xa, 
bem ^riefier, bem Sφrtftgeίeζrten, ber 
ein Se^rer mar in ben SÖorten beö «öerrn 
unb feiner ©ebote über Sfraei: 

12 5lrt^afajt^a, ^önig atler^önige, (Söra, 
bem $riefler unb (Sdjrifrgeieijrten im ®f- 
fc§ beö ©otteg ijom «^immel, triebe unb 

13 ©ruj! * Q3on mir ijt befohlen, bag atte, 
bie ba frein?illig pnb in meinem Oleiφ, 
beg QSoIfg Sfraet unb ber ^riejier unb 
ü^eviten, gen ^erufalem gu gießen, ba§ 

14fle mit bir jie^en, *öom Könige unb 
ben ficben Oiati^g^erren gefanbt, ju be= 
fuφen 3»ba unb Serufalem, ηαφ bem 
®efe| ©otteg, bag unter beiner ^anb 

15ijlj *unt) mitne^mejl «Silber unb ©oib, 
bag ber .itbnig unb feine Olat^g^erren 
freiwillig geben bem ©Ott 3fraelg, beg 

16 SSo^nung ju Serufalem ifl, * unb aller* 
lei (Silber unb ©olb, bag bu finben fann^ 
in ber ganjen Sanbfc^aft ju *-8abel, mit 
bem, bag bag 93olf unb bie ^riefter frei* 
willtg geben jum «^aufe ©otteg §u 3eru* 

17 falem. **2llleg baffelbe nimm, unb faufe 
mit §leif toon bemfelben ©elbe itälber, 

8. 9. Ü.L: anonben. 
13.U.L:ba§biemitbit. 
16. A.A: mit bem, »αβ. 



anno septimo Arlaxerxis regis. * Et 8 
venerunt in Jerusalem mense quiiilo, 
ipse est annus seplimus regis. *Quia 9 
in primo die mensis primi coepil 
ascendere de Babylone, et in primo 
die mensis quinti venit in Jerusalem, 
T.6.28.8,i8.j^jjg manum Del sui bonam super 

se. * Esdras enim paravit cor suum, 10 
Mt.5,i9.Act.ut invesiigaret legem Domini, et fa- 
^'^• ceret et doceret in Israel praeceplura 
et Judicium. 

Hoc est aulem exemplar epislolae 1 1 
edicti, quod dedit rex Arlaxerxes 

S*26,Y.' Esdrae sacerdoti, scribae erudito in 
sermonibus et praeceplis Domini et 
cereraoniis ejus in Israel: 

ift.Se,?'. Arlaxerxes, rex regura, Esdrae 12 

^*'^'"*'®'*^sacerdoii, scribae legis Dei coeli do- 

clissimo, saiutem. *A me decretum 13 
est, ul cuicumque placuerit in regno 
meo de populo Israel et de sacerdo- 
tibus ejus et de Levitis ire m Jeru- 
salem, tecum vadat. *A facie enim 14 

E.t.i, 10.14 j.ggjg g^ Septem consiliatorum ejus 

missus es, ut visites Judaeam et Jeru- 

'■^^• salem in lege Dei tui, quae est in 

8,25, manu tua; * ei ut feras argentum et 15 

aurum, quod rex et consiliatores 

ejus sponte oblulerunt Deo Israel, 

*''^^' cujus in Jerusalem labernaculum est, 

* et omne argenlum et aurum, quod- 16 
cumque inveneris in universa pro- 
vincia Babylonis et populus oflerre 
volueril, et de sacerdotibus, quae 
sponte oblulerint domui Dei sui, quae 
est in Jerusalem. *Libere accipe, et 17 
sludiose eme de hac pecunia viiulos, 



1 5ss. Fulgo t7z^erp^.:tabernacu!am est. Et omne 
Jerusalem, libere acc. ... 



10. B: richtete f. φ. fefl. dW: ^atte ... barauf fles 
rtc^tit ... ju eφrfφen u. μι erfuiltn, u. ju lehren ... 
vE: im ... forfc^cn. 

11. a». ber ®tbote ... ^a^ungcit. B.dW.vE.A: 
bie Slbfφπft. dW: (δφν., gdel^rt in ... A: funtig 
ber Söortc. B: ber ein (S^riftg. toar in ... vE: bem 
@φΓ. 

12. ber ^öni^e ... bem 33οΠ€ omtnenett , unb fo 
weiter. (B: ade 9ßot)ifai)rt, u. auf foIφe 3elt?) 

13. feinerer* ... foUen m. b. j. B: mögen. dW: 
»et bereiitöilUg iji ... barf. vE: ... ηαφ f. freien 



SBillen ηαφ 3. ge^en toill ... fann. 

14. aüevtna^en bu ... feinen ... biflt. B: \)on ϊφ 
»egen baf ... nirft. dW: oKbiPtüeil ... JRätiien. B: 
nαφ3ufuφen. vE.A: (inSSetreff) ... ^u untcrfuφen. 
dW: eine Unterfuφung anju^ellen. B.dW.vE.A: 
int», φ. 

15. mitjunelimen. B.A: ba^in ju bringen bae ... 
dW.vE: ijinjubr. 

If). iijres ©oiteö. B:f.vvirft. vE:niagfl. Bmebfl 
ber freitriil. ®α^ ^e« Φ. dW.vE: ben fr. ©abm. 
1 7. Sintemal bu fofort faufen foüft t>on ... 

11* 



164 (7,18—26.) 



Ksdras. 



VII. 



Msrae cum edicto regio reversio* 



κρωνς^ αμνούς y χαϊ ϋυσίας αν-τών χαϊ σπον- 
δής αντών χαΐ προςοίαεις αυτά έπι &νσια- 
στηρίον τον οίκον τον &8ον νμών τον Ιν 
'ίί-ρονσαλήμ. *^ Και et τι im σε και τονς 
άδίλφονς σον aya&vvx^rj εν καταλοίηφ τον 
άργνρ/ον και χρνσίον ποιήσαι^ ως αρεστον τφ 
ι9*φ νμών ποιήσατε. *® Και τα σκεύη τη 
διδόμενά σοι εις λειτονργίαν οίκον &εον πα- 
οάδος ενώπιον τον &εον εν Ίερονσαλημ. 
20 Kar το κατάλοιπον χρείας οίκον ϋεον σον, 
ο αν φαν^ σοι δούναι, δώσεις άπο οίκων 
γάζης βασιλέως ^1 χαι απ εμον. *Εγώ ^Αρ&α- 
β((σΟα βασιλεύς ε&ηκα γνώμψ πάσαις ταϊς 
γάζαις ταΐς εν περν^ τον ποτημον, οτι πάν, 
ο iav αιτήσει νμας "Εζρας ο ίερενς και γραμ- 
ματενς τον νόμον τον ϋεον τον ονρανον, 
ετοίμως γιγνεσ&ω, '^^ εως άργνρίον ταλάντων 
εκατόν, και εως πνρον κόρων εκατόν, και 
εως οιιον βατών εκατόν, και εως ^λαίον βα- 
τών έκατον, και άλας ον ουκ ίβτιν γραι^ή. 
23 Πάν ο έστιν εν γνώμη τον &εοϋ τον ονρα- 
νον γιγνεσΟω. Προς^χετε μη τις ίττιχειρήση 
εις οίκον τον ϋ^εον τον ονρανον, μη ποτέ γε'- 
νηται οργή έπι την βασιλείαν τον βασιλέως 
και τών νίών αντον. 24 Xf^i ^^^,, ηνώρισται 
εν πάσιν τοις ίερενσιν και τοϊς Αενίταις, 
^δονσιν, πνλωροΐς, Α^α&ινε)μ και λειτονργοις 
οίκον &εον τοντο' Φόρος μη εατω σοι, σικ 
ε'ξονσιάσεις καταδονλονσΟαι αντούς. ^^ Και 
σν^ Εζρα, ώς ι] σοφία τον ϋεον η εν 
χειρί σον, κατάστησον γραμματείς κα\ κρι- 
τας, ινα ωσιν κρίνοντες παντι τω λαφ τω έν 
πέρα τον ποταμον πάσιν τοις είδόσιν νόμον 
τον ϋεού σον, καϊ τφ μη είδότι γνωριείτε. 

Oft r.'- \ ~ » ι\ \ f «, » , 

*" /ν«ί πας ος αν μη ή ποιων τον νομον 
τον ϋεον και νόμον τον βασιλέως ετοίμως. 



17. Β: ίπΐ τη &νσ. 

18. Β: και τβ χ^νσ. 

20. Β*τό. 

21. Β: δ αν αίτηστί νμ. 'Έσβοοκί ... ♦τ« νόμπ 
(AEFXf) ... γινέσ&ο>. ' 

22. Α» (bis): ßadoiv {βατ. Α^Β) ... * (alt.) έ'ως 
(A2|i-j-). 

23. Β* (pr.) τβ ... yivia&v). Α*: Π()6ςίχί {-έχιτΐ 
Α- Β). Β: ίί',• την ηΐκον .9ί«. 

2 4. Π: ΝαΘινίμ. 

25. Β•/Εσ(\οα ... * (ult.) ;; EFX: cV πίραν ίπέ(>αν 
FX ctinm ν. 21). 
2ϋ. B*TÖr. 



Ίίπηπ^Ώϊΐ i^V/Si^ pD^ i-^-nin tm 

τ : : - - . sir :1α••:•: 

■J~ : ' - .. J y .,. • _ . I γ _. 

Obnh^ η^3?Ί3 las^Ob nnm^ i^BDs 

<^ -; IT ν: / : • ^- : •.• : ντ -: r : η : - 

? τ » j. -;j- : ; i• τ- η Ι ι • - |- 

η ''"• α'τ: •• : - 'χτ τ ν: j•• » t- : τ : 

! Τ Τ ν: j•• : - - : tv ; ι : 

h^h^ ^5ncώπn'^^ί η3>ί ^^3^^ :5<3btD ^i 
ίΤΊπ: -m3?2 '^^ δί*Ίη•τ•^ pbb niü a^b 

AT-.|- j — :/- ν τ - : - • "^ : •• : j• 

nSDD i^iDiiD ^ί'Ίτr liD:b^ίüä'^' ^n-b!3 ^'^ 

<- r T-:|- - : V ! ^ :•.•-! : • j• τ j• 

1"-: : • τ : V- -* τ τ - : jt ν: • τ τ 

ί ,• - - : τ : ' j• - - -: - : τ : 

^h-^b^ i^ro s^b-'^n nb^^i n^ί)2 ηώτ^ 23 

τ IT : JT j V- : at : v- : 

τ ; - : - ••-::• τ - : jt ν: - - ι . 

iiinb ntib-^n ί^^^ώ nbii n'^nb 

•• ν: IV <τ : • AT - : jt ••: y '. 

J : • I : IT • - V : - - I - »: 

<T - τ - •• τ •' : _ JT - - : IT _ τ j• ' • : ι : 

sNnb^i n^3 ^nbs^i ^»»mD ^ζ*3?nΓ 

JT τ ν: ν •• ί JT τ - j• : τ - IT τ 

D^büi iib nbm ibn n^iD^ nD'i 

- : τ : τ : ν : : j- : ι •• -: ι•• ; • : 

rb'^^'i rüBtii '^ro 'π'τ'3-'^^ Tinbis* 

' • τ - : Ι • : ;τ • JV ' τ • • »<τ τ ν: 

nnrs ^n i<^3?-b!:b r^xn i'inb-^^ 

s• : Άτ τ •.•: j- τ ■■ :ιτ τ : • "" r 

Ninb sb-'n-b::'! ι ^.rninn n^ ^ίb 26 

;• ••:ιν Τ • Τ : ' ι : ι ; ν- τ »τ 

Τ : - J• , τ : J Τ τ ν: ι• jt τ ■• τ 

V. 18. bis '^ "^^t^^ 
ν. 19. γ•Ώρ2 ν"53 ib. 6<1ϋ2 Ν 32 

ν. 22. ρ*ιιπη 'icy ν. 24. πηε2 5t"5n 

ν. 25. 'ρ ']13"Ι1Τ 

17. ftimmt bcren^peii^o^fer ... u. fie opfern (6,1 7). 

18. Silber u.öolb«. dWrgulbau^t. vE.A: gut 

tinifct. 

K•. oorbemö. B.dW.vE.A:2)ien|l (bc^^.). Β 
dW .vE: überiieferc. 



@era* 



(7, 18—26.) 1Ö5 



©c§ Äoniö^ 5trt5öföflÖa förtcf« 



VII. 



Lämmer, 335rfe, unb Spci^opfer unb 
3!ranfovfer, bag man opfere auf bem 
*2lltar bei bem ^aufc eureg ©otteö ju 

18 3erufaiem. *Φαμι, η?αδ bir unb beinen 
Brütern mit bem üSrigen ®elbe §u t^un 
gefättt, baö i^ut ηαφ tem 2öiUen eureö 

19®otteg. *Uiib bie ©efcige, bie bir ge* 
geben f(nb juni ^mt im ^aufe beineö 
©otteö, überantn?orte öor ®ott ju 3eru» 

20falem. * ΟΙηφ ϊυαδ me^r not^ fein nnrb 
§um «i^aufe beineS ©otteö, bag bir vor* 
fäQt auszugeben, baS la§ geben aug ber 

21 Kammer Ded Jibnigg. *3Φ ^önig ^r* 
t^afafi^a l^ahc Die§ befohlen ben (Βφα^* 
meinem jenfeit beS ©afferg, bag, η^αδ 
ßöra i?on euφ forbern nnrb, ber $riefier 
uno Θφriftgele^rte im ®efe§ ©otteS vom 

22 ^immel, bag ii)r baö fleißig t^ut, * biö 
ouf ^unbert Zentner Silber, unb auf 
'^uubert (Sor Söeijen, unb auf ^unbert 
fBati^ ©ein, unb auf ijunbert 33ati) Del, 

23 unb (Salj o^ne maa% — *aaeS, n?a0 
gel)5ret jum ®efe^ ©otteS vom «Fimmel, 
ba§ man baffelbe fleißig t^ue §um ^aufe 
©otteö vom J^immei, t>a^ niφt ein 3orn 
fomme über beS 5l5nigö ^önigreiφ unb 

24 feine Äinber. *Uub euφ fei funb, 'Da^ 
i^r niφt «ϋϊαφί i^aht, 3ing, Sott unb 
j;äί)rίiφe 9flente ju legen auf irgenb ei* 
nen ^ricjter, Äeviten, Sänger, 3^l;or^ü- 
ter, 9^eti)inim unb Wiener im Ǥaufe bie* 

25 feg ©otteö. * 2)u aber, (Söra, ηαφ ber 
*-iÖei8^eit belncg ©otteö, bie unter bei* 
ner ^aub ift, fe^e ^Jίiφter unb Pfleger, 
bie aüeg 33olf πφιεη, baS jenfeit be§ 
SOöafferö iji, aUe, bie baä ®efe^ beineä 
®otteg tviffenj unb χίπίφί eö niφt n^if* 

26fen, bie leljret eö. *Uur) alle, bie ηίφΐ 
mit %Ui^ tl)un n^erben baä ®efe| bei* 
neö ®oiteg unb bag ®efe^ beö ,^5ntgg, 

22. Ü.L: Silber« ... 5Dcin« ... DelS ... 

Saljeg. ! 

20. bem ®cba^i>aufe. dW: bie übrige S^t^ibburft 
be3 ^. vK: xoai bu etit»a für ηοφ weiteren 33ebarf ... 
ausgeben fcUiefl. 

21. aUett ^d). ...foId)ed fi. Qctlyan wette. B: ei- 
iigfl. vE: \a)k\xnu] geleifiet. 

22. dVY.vE.A: Xaieiite. B.dW.vE: ebne Φοί^ 
f^rift. 

23. fcbleuntfl ... feiner Ä. B: \ra6 ba ijl aus 33ei 
fe^l ... dW: befüijlen ijl vorn. vE: t>er äBille be« ... 



arit'tes, agnos, et sacrificia et 11• 
bamina eorura, et offer ea super 
allare lempli Dei veslri, quod est 
in Jerusalem. * Sed et si quid 18 
tibi et fralnbus tuis placuerit de 
reiiquo argenlo et auro, ul faciatis, 
juxta voliintalem Dei vestri facile. 

8,26«. * v'Qsa quoque, quae danlur tibi in 19 
minisleriuni domus Dei lui, trade in 

6,ö,. conspectu Dei in Jerusalem. * Sed 20 
et cetera, quibus opus fuerit in 
domuni Dei lui, quanlumcnmque ne- 
cesse est, ul expendas, dabilur de 
tbesauro et de fisco regis * et a21 
nie. Ego Arlaxerxes rex slatui at• 
que decrevi omnibus cuslodibus arcae 
publicae qui sunt trans flumen, ut, 
quodcunique pelierit a vobis Esdras 

""•"• sacerdos, scriba legis Dei coeli, abs- 

que mora delis, * usque ad argenti 22 
talenta centum, et usque ad frunieriti 
coros centura, et usque ad vini ba- 
tos centum, et usque ad batos olei 
cenlum, sal vero absque mensura. 
*Omne, quod ad rilum Dei coeli 23 
perlinel, tribuatur diligenter in domo 
Dei coeli, ne forte irascalur conlra 
4,22.6,10. regtmin regis et iiliorum ejus. *Vo-24 
bis quoque notum facimus de uni• 

^*"*^' versis sacerdotibus et Lcviiis et can• 
toribus et janitoribus, Nalbinaeis et 

4^,3. minislris doraus Dei bujus, ut vecti• 
gal et tributum et annonas non ha- 
beatis polestalem imponendi super 
eos. * Tu aulem, Esdra, secundum 25 
Isin^^u. sapientiam Dei tui, quae est in manu 
lua, conslilue judices et praesides, ut 
judicent omni populo, qui est trans 
flumen, bis videlicel qui noverunt le- 
gem Dei lui; sed et imperilos docele 
libere. *Et omnis, qui non fecerit26 
legem Dei tui et legem regis diligenter, 

ijl. dW: xia^tic\. vE: genau gefφeben. B.dW: bai 
Sieic^, bin St. u. feine (^öbne). 

24. einen ber... (•.\42. 43). Brnjagange^etaffe... 
fo füll ei n.ocrftattet fdubtu αΙίι•η©φο§ u.S.ii^nen 
aufi^ulei^n (i,l3). 

25. B: gfleqenicn u. 9t. vErSIl.u. Sa^njalter. A: 
33üift:ber. B.dW.vE.4:in ϊ).φ. dW.\E.A:ffnnen. 
B.vE: tte ©cfe^e. \E: luer e^ n. weip, bem folU itjr« 
befannt mad)en! 

26. ein 3^dHcl)er, ber n. tl). wirb ...« 



166 (7,27-8,11.) 



XlsdraSo 



ΨΐΚ. 



Msrae cum edicto regio reversio. 



το πρίμα εσται γιγνόμενον «'J «ντον, ««V ts 
fL' ϋ^άνατον, mv τε ei•; πκίδίίαν, εάν re εις 
ζημ/αν τον βίου, εάν τε εις δεσμά. 

^^ Ενλογητος χνριος 6 ϋ-εος των πάτερων 
ημών, ος εδωπεν όντως εν ααρδί^, τον βαοι- 
λεωι;^ τον δοξάσαι τον οίκον κνρίον τον εν 

'τ 1 ' Oft \ •> ■) 1 \ )ΐ -i V•) , 

Ιερονσαλήμ, ■*' x«t επ εμε εκίινεν έλεος εν 
όφβαλμοις τον βασιλέως καΐ ιών συμβούλων 
αντοϋ και πάντων των αρχόντων τον βασι- 
λέως των επηρμένων. Kai εγώ έκραταιώϋην 
ώς χε)ρ κνρίον ή άγα&η επ εμε, και σννήξα 
άπο 'Ισραήλ άρχοντας άναβϊ^ναι μετ εμον. 

νΐ1ϊ• ΚαΙ οντοι άρχοντες πατριών αυ- 
τών οΐ οδηγοί άναβαΐνοντες μετ εμον εν βα- 
σιλεία Άρ&ασασϋά τον βασιλέως Βαβνλώνος. 
^Άηο νίών Φινεές, Γηρσώμ' άπο υιών 
Ίοάμαρ, /ίανιηλ' άπο υιών /Ιανίδ, ^^έττοΰς* 
3 «770 νΙών Σαχανία {άπο νιων Φόρος), 
Ζαχαρίας, και μετ αντού το σνστρεμμα εκα- 
τόν και πεντήκοντα' ^ και άπο νίών Φαά& 
Μωάβ, Έλιαανά νιος Ζαραϊα, κάί μετ αν- 
τον διακόσιοι τα αρσενικά • ^ καΙ άπο νίών 
Ζα&οης^ Σεχονίας νιος Ι4ζιηλ, και μετ 
αντον τριακόσιοι τά αρσενικά' ^ και άπο 
νίών Αδίν, Ώβηχ} νΙός Ίωνά&αν, κα\ μετ 
αντοϋ πεντήκοντα τά αρσενικά' "^ καΐ άπο 
νίών Ήλάμ, Ήσαια νιος Ά&ελία^ και μετ 
αυτόν εβδομηκοντα τά αρσενικά' ^ καΐ άπο 
νίών Σαΐ^ατία, Ζαβδίας νίος Μιχαήλ, και 
μετ αντον ογδοήκοντα τά αρσενικά' ^ καϊ 
άπο υιών Ίωάβ., Άβαδία νίος Ιεειήλ, και μετ 
αντον διακόσιοι δεκαοκτώ τά αρσενικά' ^^καΐ 
άπο νίών Βαανί, Σελιμοίΰ• νίός Ίωσεψα, κα\ 
μετ αντον εκατόν εξήκοντατά αρσενικά' ^^καΐ 
από νιων Βαβεί, Ζαχαρίας νιος Βαβεί.^ καΐ 



26. Β: γινόμίνον ... (pro όίσμά) παράδοαιν. 
27. Β ροη. %το)(; posl βασιλέο)ς. 28. Β (pro κνρί») 
Sf3. 

1. Β: ΰτοι οι αρχ. (2-14. Nomina prr. ΑΙ. al.) 
2. Α2Β: Γηρσο)ν {Ιηρσο)μ A»FX). 3. Bf (ρ. Σαχ.) 
xai (AEFX*). 4. Β* (pr.) xat ... Έλιανά νΙός .Γα- 
ραία. 5. A'FX* (pr.) y.ai (Α2Β|). Β: τριακόσια 
(-όσιοι AFX). 6. Β: άττό των νΐ Α»ΕΧ: Ίΐβήν 
(Ίίβη&Β; Χ^:()βη&). 7. Β: Ίσαιας•. Χί::Α&λΙα 
C^SiXia Α2Β). 8. Β: Ζαβαδίας. Α^ : Μαχαήλ 
(Μί/. Α2Β). 9. Β: Ίηήλ. 10. Β: άπό των vi Χ^: 
Σιλίΐμίίθ^. 11. Β (bis): ßaßi. 



Π3Ώ ΊΠ^ΠΏ iinnb n'än ίί^ΐΒοκ 

Λ" • y•-' : • r••.•: IV τ • τ : - : τ 

I i• v:i•,• : 

inD Ίέΰί< ^iD'^nbs ^mbws τήτ\^ "nna 27 

i<-T V -: ν -: j" v: VT : 1 i t 

,.. V •• τ : Τ ν ν - j•• : τ 

τ • j- τ : ^ •ιτ τ ι • )•: -: ντ ί 

^"iiö-b::b^ i^kri^i "hb^n "^asb ηοπ 

f Λ τ : Τ-: ι : Ι•.• •.• - <•• : • ν ν 

ν•• τ : • • ST : '•• VIT - τ - ν: <ι : 

Dton'^nni αη^Γ*3δ< "^üDsn nbi<i Viii. 

AT : - : • : ν." " ι ~: >" τ ν ν : 

: : ^- ! - : - ν : - : • • j• ΐτ 

: 1" τ : ι• j•• : • iv τ • » •.• ν.• - 

ι - ν τ ;•• : • Λ*• • IT VT τ ι• )•••.' 

i^rn nnDT t2D3?ns ^33^ η^35ώ '^33'α 3 

^ • : Λτ : - : <.:-;••:• τ : - : j•• : • 

AT : - : ι ν ν- •• ι : : ■•• τ J- - 

IT : - : ;•• : • ι• τ : - • ι- τ t • : 

:an^Tn niiiiu öbm λ^λ ^^^m^^rz 

ι• τ : - ν •• J '. • : ^ Λ•• • - |- '••• 

i53ri insi'^-p "ins? r'ra? '^33ώ^ ß 

ν • : Άτ τι τ ν ν y. Ι • τ J•• : • 



^τ : (- 



V, 



ι• τ : - r : • ^ ; = λτ : - -: ' ••• 

Α" τ Γ Ι ν KT ' - ■ τ : - : j •• : • 

τ J•• : • r τ : - r : ν • : 

^T : • t/- τ • : Α" • : ' ••• ντ : - ι 

-η D'^uibtD ^^32^^ :Dn^τn ηώ:? "^ 

IV ν : ,•• ί • ι• τ : - α τ 

r τ : - ν • : ^τ •' / : ατ ? • ι 

• : AT •• 'ν VT : - ί f '• -ι•• : • 

V. 26. 'ρ lizj-niijb 

26. an bem foCi ftracflid) 9ΐβφΐ geübt werben ... 
§wm®. dW: mit Siet§9l. geübt h). Breiiigfi ein ®cs 
νίφί gefc^e^en. vE: feit [φποΚ »crurti^eiU njerten. 
B: in ben üöann. vE.A: jur ίücrbαnnuny^ dWiiKer; 
tvetfung. B.dW: (Strafe (33.) an ©ütern. vE: bei 
iBermcgene. 

27. J?.bc&J^crrn.B.vE:in ^a«Jperg bei .^.gegeben. 
dW.A: bem ä. iui .ξ>. dW.vE.A: ^u oerl^errli^en. 

28. getoalt. ^ut^en. B:bie®üte. dWimirjuge^ 



@^ta. 



(7,27-8,11.) 167 



©δτα'δ SoO)>rcifung &otM* SDie $aui)ter i^rer SSätet* 



VII. 



Ux foü fein Urt^eil um ber 3!^at trillen 
^aben, eä fei §um 3!obc ober in bie ΟΙφί 
ober jur Q3u§e am ®ut, ober inS ®e* 
fängni§. 

27 ©elobet fei ber »^err, unferer 93citer 
@ott, t)er folc^eS ^at bcm »Jiönige einge* 
geben, ba| er baS »&aug ©otteö ju 3e* 

28 rufalem jieretc, * unb ^at ^u mir ^arm- 
^erjigfeit geneiget Dor bem .Könige unb 
feinen Olat^ö^erren unb allen ©enjalti* 
gen beö ^önigö! Unb iφ irarb getrofl 
ηαφ ber «^anD beS «^errn, meines ®ot* 
teö, über mir, unb »erfammelte bie «^äu* 
iJter aug Sfrael, ba§ fie mit mir hinauf 
sögen. 

VIII. iDieg finb bie »&äui)ter i^rer 33ά« 
ter, bie gereφnet trurben, bie mit mir 
herauf jogen üon 33abei, ju ben 3«i* 
ten, ba ber ^önig 5lrt^afap^a regierte. 

2*33on ben Jlinbern ^ine^aS, ©crfom} 
tjon ben ^Inbern 3ti)amar8, Daniel; Όοη 

3 ben Wintern iDaöibS, »^attudy * öon ben 
Jlinbern ^e^anja, ber Äinber 5[}areo0, 
iSadjarja, unD mit i^m ÜJiannöbilber ge* 

4reφneί ^unbert unb fünfzig} *i)on ben 
Äinbern ^a^at:^ SDioabä, ^lioenai, ber 
^o^n @eraMa, unb mit i^m jn^ei^un» 

5 bert üKannöbilber} * öon ben Äinbern 
Se^anja, ber βο^η Se^afielö, unb mit 

6 i^m brei ^unbert SWannSbilberj * ijon 
ben Äinbern 5lbin (Sbebä, ber @o^n 5o* 
natijanö, unb mit i^m funfjig Spanne* 

7 biloer; *üon ben ^inbem (SlamS, Sefaja, 
ber @o^n 'ilt^alia, unb mit i^m fieben* 

8 jig SÄannöbtlber} *t)on ben Äinbern 
<Β()βίίαί\α, Sebabja, ber @o:^n 9)ϊΐφα*ΐδ, 

9 unb mit i^m αφtJig ÜJiannebilber; * öon 
ben ilinbern 3oab0, JDbabja, ber (So^n 
Se^ielö, unb mit it^m gn.iei ^unbert unb 

10 αφtJe^n 3}iannöbilbcr} * üon ben ,5tin' 
bem (Beiomit^g, ber ©o^n Sofip^Ja, 
unb mit i^m ^unbert unb feφμg SWanng* 

11 bilber; *öon ben ^inbcru ©ebai, ©α* 
φαriα, ber (So^n 93ebai, unb mit i^m 

3-14.U.L:2nann«biibe. 



toanbt b.®nabcbcg. νΕ:αη[τηίφ geneigt. B-.ftärfte 
ηιίφ. dW: füllte m. gefiärft. vE: fa^te 2nui^ 
(«.6). A: Süifien aug 3fr. 

1. unb bie iu il^ren (9efcbled)tern ... Β:ί^το9ΐοφί 
nung ηαφ ten ®. dW: @:ammf)ain?ter u. i^r ©e^ 
fφleφtέüerJeίφnίp. vE: »äίerliφen φ. u. bie ©e^ 



Judicium erit de eo, sive in mortem 
sive in exilium sive in condemna- 
tionem substanliae ejus, vel certe in 
carcerem. 

Benediclus Dominus Deus palrum 27 
6^2;;, noslrorum, qui dedit hoc in corde 
regis ut giorificarel domum Domini 
quae est in Jerusalem, * et in me 28 
9,9.Neh.i,ii.jj^j.jjj^gyjj misericordiam suam coram 

rege et consilialoribus ejus et univer• 
sis principibus regis potenlibus! Et 
s,i8.22. ego confortalus manu Domini Dei 
mei, quae erat in me, congregavi 
de Israel principes, qui ascenderent 
mecum. 

Hi sunt ergo principes fa-VIII• 
miliarum et genealogia eorum qui 
ascenderunt mecum in regno Arla- 
xerxis regis de Babylone. * De filiis 2 
Phinees, Gersom; de tiliis Ithamar, 
Daniel; de filiis David, Haltus; *de 3 
filiis Secheniae (filiis Pharos), Zacha- 
rias, et cum eo numerali sunt viri 
cenium quinquaginla; *de filiis Pha- 4 
2,6.Neh.7,ii.haiji jj^^ab, Elioenai filius Zareho, et 

cum eo ducenti viri; * de filiis 5 
Secheniae, filius Ezechiel, et cum eo 
Irecenti viri; *de filiis Adan, Abed 6 
filius Jonathan, et cum eo quinqua- 
ginla viri; *de filiis Alam, Isajas 7 
filius Alhaliae, et cum eo septuaginta 
viri; *de filiis Saphaliae, Zebedia 8 
filius Michael, et cum eo octoginla 
viri; * de filiis Joab, Obedia filius 9 
Jahiel, et cum eo ducenti decem 
et octo viri; * de filiis Selomilh, 10 
filius Josphiae, et cum eo cenium 

viri; * de filiis Bebai, 11 



7,1•'• 

tCh.3,22. 
2,3. 



2,15. 



2,7. 



2,4. 



2,6. 



2,11 



sexaginta 



Zacharias filius Rehai, et cum eo 



1. S: autem (pro ergo). 
3. S: Sech, etdefii. Pb. 



fφίeφt^αufJeiφnung. A: φ. ber t^omiüen u. bie ®e; 
fφίcφterbeiicnigen. 

2—14. B.dW.vE.A: @o^nen. 

3. B: tt)a« üon SD^ann^b. ηαφ bem ®efφίeφt^reg{? 
fler ger. tüurbe. dW: m. iijm uunbcn gcjäf)!t ... Ü)Z. 
vE: eine ®c[φleφt^αufJeiφnull9 \jcn ...ίΙΗάηηΙίφοη. 



1G8 (8,12 21.) 



JEj^dra^. 



Till. 



Msrae cum edicto regio reves sio. 



fitj avtov είχοσιοατω τα άρσ^ηχά' ^^ και 
άηο ν'ιών '^ζγαδ, Ιωανην ν'ιο^ [^κκατάν, 
xui μετ αυτού εκατόν ötaa τη άρ^ι^νιχά' 
*^ κ«ί άτιο νιων [Αδωνιχαμ έσχατοι, y.a\ 
τηχτα τα οιόματα ανιών ΈλιφαλάΟ , Ί^ηλ 
ΆαΙ Σαμαί'ία, κ«ί μετ αυτών έΐξί/κοττα τα 
αρ(7ί•νικά' ** κα« άτιό υιών Βαγοναι, ΟνΟαι 
xul Ζαβούδ, καΐ μετ «.ντον εβδομηκοντα 
τα αρσενικά. 

^^Καϊ σντηξα αντους προς τον ποταμον 
τον αρχόμενοι' προς τον Ενεί, κηΐ τιαρενεβά- 
λομεν έχει ημέρας τρεις' και σννηχα εν τφ 
λαω καΐ hv τοις ίερενσιν, καΐ από νίών ΑευεΙ 
ονχ ενρον ^κεΐ. ^^ Και απέστειλα τφ Ελεά- 
ζαρ ^ τφ '^ριηλ, τφ Σεμεια κα\ τφ Αλωναμ 
καΐ τφ 1αρ)β κα\ τ φ ΈλνάΟαμ καΐ τ φ 
Νά&αν και τ φ Ζαχαρίί]^ και τφ Μεσολλάμ 
καΐ τω \ίωαρε)μ και τω ΈλνάΟαν συνιέιτας' 
*'κ«ι έ^ήνεγκα αυτούς επί αρχονιας έν άρ- 
γνριφ τον τόπον, καΐ εΟηκα εν στόματι αυ- 
τών λόγους λαλήσαι προς τονς αδελφούς 
αυτών τών \Αθανειμ εν αργνρίφ τόπον y του 
ένέγ-λαι Ι/μιν ^.δοντας εις οίκον &εον ημών. 
^^ Kai ηλ&οσαν >]μΐν, ώς χειρ &εον >)μών 
ά)α{)η έφ ημάς, άνηρ 2.αχών άπο νίών 
Μοολί, νιου Αενί^ νίον 'Ισραήλ, και άρχ'ιν 
ηλΟον οί νιοι αντον και άδελφ)θί αντον 
Οεκαοκτώ' ^^ καΐ τον ΆσεβΙα καΐ τον Ίααϊα 
απο νίών ΜεραρΙ , αδελφοί αντον και οί νιοι 
αντών είκοσι' '^^ και άπο τών ΝαΟιιεΙμ ών 
εδωκεν /ΙανΙδ καΐ οι άρχοντες εις δονλείαν 
τών Αενιτών, Να&ινεΙμ διακόσιοι είκοσι, 
ίίαιτες σννηχ&ησαν εν ονόμασιν. 



*' Και έκάλεσα εκεΐ νηστείαν επϊ τον πο- 
ταμον Αου\ τον ταπειιωΟί^ναι ενώπιον ϋ^εον 
ημών, ζητησαι παρ ανιον οδον εν Ο nur ήμίν 
καΙ τοις τέκνοις ϊ]μών και πάση τη κτησει 

\2.ϋ:ΐ4σγάΰ. 

]•Λ. Χ^Β'.Έλιψαλάτ. Χ^ : Εϊ,μ {\Ι^ηλ Α.'^Β). Β: 

14. Α» : ΓαβααΗ {Bayuat A^ Β). 

15. EX: ίχήμίνον. Β: Em... An'i. 
1 i). Β: Ίοκχοιμ. 

17. \\•.\40ινιμ fv «cy. TsTori. 

1 8. ΕΚΧ: Μ., τ« Aivi, tw '7σ(>. 

19. Β: αηο των viu)v Μ. ... και (* οΐ) νίοΐ αυτά ίΐ'χ. 

20. 1\{[)\^).Ναί^ινΙμ. 

2 1 . Ε\:Αθ3ε. Β: ένωπ. τβ &. 



ist::? '^D^^ii :Ω'^Ί:2τη nDnus^i D^mri^ 

. _: ,- 'τ • . -: j•• ? • ρ τ : - 

ι• τ : - r • νν τ • : ατ : - : 



νν τ 



: D'^Ί^τn n^ynxD 



τ -:|- ν JT - τ τ - '^ ν .. : Ι: •.• ,χ 

τ τ τ "• τ IT Λτ : _• τ ντ , »• - r~ 

: ανά '^n^ίr/0^sb ^nb ^^Dsn^ D^bnäz^i 
π^νΏ'ώ'^ Vk^^^b ^^Tb^h nhbu:.s-i ΐ6 

τ: - : • •• '—.r ν ν •. .••)..• τ ? : VIT 

inDb^i inDb^bii n^S^b^ ihDbs'b^ 

ι VT τ : Ι ST τ : ν : • τ : ι τ τ : •.• : 

n^n^i^b^ a^tDwV^ □büi^b'i n^-^rrbi 

»•τ ι : Α• τ ντ ••. : ' : J7 i - ' ' '• 

τ <•.• — ;ιτ ι• • : ' ^τ Ι • ••• ί 

Dip^n wS^^sD22 tiiwsnn i'iii-b^? 

Ά τ " VT : • η : τ j • 

-bws^ "i^inb anm οη-εη ^-^ώί^ι 

•• - : • τ : ν • ; τ • τ ιτ 

DiMn ii'^sDiDS b^Dirnn νη^>ί i^x 

ι τ - JT : • IT : • • : - '^• r 

I" ν: .1•• : ν : IT : jt • t : 

iiD^b:^ nnit^n ^iD^^nb^vTS ^jb ^lii^n*! i» 

•• τ <T - ^ .. "^ v: - : τ • τ- 

-12 ^nb-p '^bna ^2112 biso ώ^ίί 
HDb^ vπ^ί^ ν^π^ι π'^ηΊώι b^^"1ώ'' 

η '■ \τ ■■• : ;τ τ ντ : •• ι- : λ" τ : • 

IT : - : / • : τ : - - : •.• : ιτ τ 

:Dnir3? an^^Dn^i νπχ ητο '^ar/u 

ρ : ν νν •• : JZ ν Α• τ : j•• : • 

ϋ^Γ\^Ώ Ώ^τη ohbn nb3?b 

• j- τ ν • : • • : ι- J- -: r 

:nroü5n ^apD obs Dni2::n 

> •• : / I : • VT ••. Α* : '•• : 

ί<ιηίζ nnDn-^rr bis ώιώ δ<^ρχι 2ΐ 

τ — :r JT τ - - ^T τ ι: ν ιτ 

siD^/ü tDi^nb ^rnbi^ ^^sb riDi^rnb 
-br^b^i ^DSub^ ^iDb nnm•' rin^ 

τ : ν - ; η τ τ : Ι vj•.• 

V. 13. S-irS &ζ"3Τ 'ι'ηρ b^<'^3?'l 

ν. 14. 'ρ mzn 

ν. 17. 'ρ nizsii'i ib. 'ρ D-^rrsn 

ν. 18. nu:i5i 'κ 

12. B.dW.vE: ber @οίιη Jöafba^an«. 

13. Β: ... teil lottern. dW: fpätau. vE: anbcvn. 
A: ιυν1φ( bie U^Un toareu. 



&^va. 



(8,12-21.) 169 



» 



fBerfammlung am SßafTer. ©eifbung ηαφ Scottcit* SDaö haften Bei 5t^cöa» VIII. 



ben JtinDern ^ögatö, 3οί)αηαη, ber 

»Jüngpe ©cf)n, uuD mit i^m ^unbcrt 
Sunt jei)n SOZannöbilter; *»on ben le^* 
teil ^iiiDern "iMDonifamö, unb t)ic§eu alfo: 
(EUp^eict, 3el}iel ηπϊ) (Scmaja, unb mit 

14it)ncn fed^jig 9)2annöl)ilccr; *üon ben 
Zinnern ^^ί^μϋαί, Ut^ai unD (5abut>, unb 
mit ii)nen fiebcnjig ÜJiannSbiltier. 

15 Unb ΐφ üerfammelte fie an baö 3Baf* 
fer, i^a^ gen "^Itje^ja fommt) unD blie* 
ben brei 'Xa^c bafclbft. UnD ba ίφ Qldjt 
()atte auf bag Q3olf unb bie ^3rieflcr, fanb 

löiφ feine Seilten bafelbfl. *ίΣ)α fancte 
iφ ^in Sliefer, ^^Iriel, Semaja, ($1ηαί()αη, 
3arib, Slnat^an, 0?ati}an, θαφαπα ηηϊ) 
3)iefuliam, tie Dberften, uud Soiarib unb 

17 (Slnatban, bie Se^rer; * unb fauDte fic 
αηδ ju 3^00, bem Oberflen, gen Safp^ia, 
Χ>Λ^ fie uns ^oleten Wiener im »^aufe 
unferö ©ottcö. llnt) iφ gab i^nen ein, 
η^αδ fie reten foUten mit 3bbo unb feU 
nen Brütern, ben CRet^inim, ju ßaf^j^ia. 

18* Unb fie brαφten unö, ηαφ ter guten 
^i^anD unfern ©otteö über unS, einen 
fingen "-^lann auö ben Jtinbern 9)?a^eli, 
beö Sot)ne§ !^eiji, beö (Soi^neö Sftaelö, 
©erebja, mit feinen @5i)nen unb Q3rü* 

19 bem, αφtJe^n; * unb ^afabja, unb mit 
i^m Sefaja üon ben Äinbern 9)?erari, 
mit feinen 33rüt»ern unb i^ren 65^nen, 

20ju"»an5ig; *unb üon ben Ciiet^inim, bie 
Φαυίΐ) unb bie i^ürften gaben ju bleuen 
ben Seijiten, jwei l;unDevt unb jn?anjig, 
ade mit Oiamcn genannt. 

21 Unb ίφ lie^ bafeibjl am ^CÖaffer U'i 
^^e^a ein Mafien aufrufen, ba§ n?ir 
unö ^emütί)ίgten \3or unferm ®ott, ju 
fuφen ϊ)θη ii)m einen riφtigen 3GBeg, für 
ung unb unfere .^inöer unö aUe unfere 

20. Ü.L: genennet. 



■'^''2. viginli oclo viri; * de filiis Azgad, Jo- 12 
hanan filius Eccetan, et cum eo cen- 

^'" tum et deccm viri; * de filiis Adoni- 13 
cam, qui erant novissimi, et haec no- 
mina eorum: Elipheiel et Jehiel et 
Samajas, et cum eis sexaginla viri; 

^''*• *de filiis Begui, Ulhai el Zachur, et 14 
cum eis scpluaginla viri. 

Congregavi aulem eos ad fluvium 15 
"'■^** qui decurril ad Ahava, et niansinius 
ibi Iribus diebus; quaesivique in po• 
pulo el in sacerdolibus de filiis Lcvi, 
et non inveni ibi. '^Itaqiie misi 16 
Eliezer et Ariel et Semejam el Elna- 
Ihan et Jarib et alterum EInalban 
et Nalban el Zacbariam el Mosoilam 
principe«, et Jojarib et Einalhan 
ich.15,22. sapienies- *et „jigj ^qj ^j ε,ι^ο qui 17 

est primus in Chasphiae loco, et 
posui in ore eorum verba, quae 
loquerenlur ad Eddo et fratres ejus 
2,43pp, jiaii^inaeos in loco Chasphiae, ut 
adducerent nobis niinisiros domus 
Dei noslri. *Et adduxerunl nobis, 18 
T.22.7,9.28 pgj, jnjjpyjn Dei noslri bonam super 

irh.23,21. nos, virum doclissimuni de filiis Mo- 
Εχ.ϋ',ΐθ'.ιβ. jjQij p,,jj Lgyj ß,j• jj^^ggj^ gj Sarabiam 

et filios ejus et fratres ejus decem 
et oclo; * el Hasabiam, et cum eo 19 
Isajam de filiis Merari, fralresque 
ejus et filios ejus viginli; * el de 20 
''^'^ Nalhinaeis, quos dederat David et 
principes ad minislcria Levilarum, 
Nalbinaeos ducenlos viginli. Omnes 
hi suis nominibus vocabantur. 
'^^''iSJi?/"' Et praedicavi ibi jejunium juxta21 
fluvium Ahava, ut affligeremur coram 
Domino Deo noslro et peleremus 
Ps.ior,7. y|^ pjj yjyji^ reclam nobis et filiis 

noslris universaeque substantiae no• 



15. ben '^(Tuf; ber ... wir lagerten. B:gei)et. d\V. 
vE.A: flicket. \E: in ben 51ί)α\υα. B.dW.vE: won 

ben (Scljncn Scüi feine(n). 

IG. dW: f. ίφ nad) ... vE: fc^iifte ju ... B: bie 
J^aitvter. dVV.\E: ben ^£)άιΐϊ^ίοηι. dW: ©eleijrten. 
A: Söeifcu. vE: »erf^anbiv^cu |ϋ)ίάπη inj. 

17. gab iijtttfit ©cfchl an ... jum ^. dW: entbot 
|le...bad^aaptbc60rtee(5aipi;. vE: beauftragte... 



17. S: Casphiae. 21. ΑΙ.* Domino. 

in bem £)rte. B.dW.vE.A: iegte bie (ll^nen) 2öorte 
in i()rcn (reu) ^Jhmr. 

18. (5Bgl. 7,9.) vE: etni^φlδvoΠen. A: fe^r ge^ 
teiirren. 

20. (Oöic 2,43.) B.dW.vE.A: (ju eigen) gegeben 
(batten). 

21. ^luft, B.dW.vE.A: rief au«. A: ιιηβ fttei)C 
if|ät n! \K. ju (ifuio.cn. dW.A: erbäten. vE.A:beii 
reφten 2ßeg. dW: glücfli*e JRcifc! 



170 (8,22-31.) 



£sdras. 



VIII. 



JEsrae cum edicto regio reversio» 



ημών. ^'^'Oti ΐΐΰχνρ&ηρ αίτησασ^αι παρά 
τον βασιλέως δνναμιν και ίτιπεις σώααι ημάς 
άπο έχ&ρον έν τχι 6$φ, οτι είπομεν τφ βασι• 
λίΓ, X^yoftsg' ΧβΙρ του &εον ημών Ιπί πάν- 
τας τους ζητονντας αντον sig άγα&όν, καΐ 
κράτος αντον κάϊ &νμ6ς αυτού im πάντας 
εγκαταλείποντας αυτόν. ^^ Καϊ ένηστενσαμεν 
καΐ έζητησαμεν παρά &εού ημών περϊ τούτου, 
και έπηκουσεν ημΐν. 

^ ΚαΙ διέστειλα άπο αρχόντων των ιερέων 
δώδεκα, τφ Σαράια, τ φ '^σαβία, καΐ μετ 
αυτών άπο αδελφών αυτών δέκα, ^^ και 
έστησα αυτοϊ^ το αργύριον κα\ το χρνσίον καΐ 
τά σκεύη άπ αρχής οίκου &εοΰ ημών, α 
νψωσεν 6 βασιλεύς καΐ οι σύμβουλοι αύτοΰ 
κα\ οι άρχοντες αντοϋ, καΐ πάς 'Ισραήλ οι 
ευρισκόμενοι. ^^ Και έστησα έπΙ χείρας αύ- 
ιών αργυρίου τάλαντα εξακόσια πεντήκοντα, 
καϊ σκεύη αργυρά εκατόν, και τάλαντα χρυ- 
σ/οι; εκατόν ^' και χαφονρη χρυσεοι είκοσι 
εις την οδον δραχμών χίλιοι, και σκεύη χαλ- 
κού στίλβυντος άγαϋ^οΰ διάφορα επι&υμητά 
έν χρυσίφ. "^^ Και εϊπα προς αυτούς' Τμεΐς 
άγιοι τω κυρίφ ^εφ, καΐ τά σκεύη άγια και 
το αργύριον καΐ το χρυσίον εκούσια τφ κυρίφ 
}9εφ πατέρων υμών. "^^ [Αγρυπνείτε και τηρείτε, 
έως στήτε ενώπιον των αρχόντων τών ιερέων 
και τών ^ευιτών καΐ τών αρχόντων τών πα- 
τριών έν Ιερουσαλήμ εις σκηνάς οίκου κυρίου. 
^^Και έδέ'ξαντο οΐ ιερείς και οι ^ευΐται 
σταΟμον του αργυρίου και του χρυσίου και 
τών σκενοιν, ένεγκεΐν εις 'Ιερουσαλήμ εις οίκον 
ίϊεου ?]μών. 

^^ Κα) έ^ήραμεν άπο του ποταμον τον 
Αηνε έ.ν δωδέκατη τον μηνός τον πρώτον τον 

ΤΖ.ϋ: ηπαμΐν (ΕΧ: ηπο)μΐν) ... πάντ.τβς εγκαταΐ. 
21). Β: τταρά τβ θί«. FX: ίπηχ. ημών. 

24. Α> : -Σ•α/9/α {lAaaßUt Α'^Β). 

25. FX (pro ν-φ.) aqo'njiotv. 

*27. Α': καφ^ιήΊ Β: ///ΐ'σοΓ ... * $(^α•/μ. (EFX: 
ο(;αχμ(7)ν χι λίοιν). 

28. Β* (pr.) &ίψ. EFX bis : y.v(jiipTo) &{ω et f τ<7>ν 
(a. nuTtij.). 

29. Β*(ρΓ.)τών. 
31. Β : f ν τη ύωό. 



η^^^^Ώ iiD"iT3?b Ω'^ώΊδ^ι b'^n 'hban 

ι.•• 1" ν : τ : • τ IT • j- ι ν '•' - 

j \ : τ : τ ': - ί τ ~ <•; •.•: 

;τ': - :- τ .; τ- ιτ -• ι 7 ν ~ ' 

: ^Db in:p^i ns^rbs? ^iD^^nb^^^ 

(Τ <•■ τι••- Α - ν ν: Ι" 

j•• : ν -: ι - >•• τ • τ •/• : - ιτ 

ηη)23?ι η'^ηώπ rr^nntöb "itos? 

r.• τ • : τ : - -: jt : •• |•• : λτ τ 

ühb nbiPtbiii :nnt253? DΠ^n^ίΏn= 

VT JT 'π : VIT IT τ -: «.ν •• -; r 

Q^bsn-n^ii 2n•τn-n^ί1 tlDsπ-Γ^ί 
:D^^ί2ΏDnb^ί'πώ''-b::'^1^ΊiD^ vs,^^^ 

I• τ : • - \•• τ : • '^ τ : τ τ : jt-.• ι : 

Ι" • τ • ι ν ν TT - Τ-: : •.• ιτ 

<" : IT • }-r " KT τ Α τ • : 

^bD^i Clb^ί G'^Dbmsb o-^ntos? ηητ 
rfii^i^n ü^hiä hniü nns^ ηώπ: 

ν. -: • - : τ <τ : •. •.• : 

ίϊίηίρ Dn^^ ohb^i πίώ^ί :ηπ•τ3 28 

ν ι ι:• ~ -.•"-: JT : Ι τ .'TT- 

- τ - ί 1 ν*•.• - : ν »Λ ν •• - : τ ^ |- 

J ': • IV •• ι — : ;•■ •.•: ντ |- τ τ : 

bii'niu^b ninisn— ^Ίώ-ι D^ibsni 

<- τ : • : .» τ IT r τ : -r • : /- : 

IT : '" . ». : • - -AT τ ι • 

tiD^n bptrjn anbnn ϋ'':ιτ\^τ\ ^ib^pi ^ 
abüi^in^b s'^nnb D'^bsm nmnn 

•1- τ 1 • CT.• Α •• - : VT τ - : 

•ntei? D^Drbs ^^*nns ηη^Ώ n3?&Dn 31 

TT <•• : • τ — : (- _- : • τ ; •- 



V. 25. > ^'in'i V. 26. ρ"π3 'pn «"Dm 

V. 27. ηΐΙΏΠ δ<"3η 
ν. 31. ΠΒ'η δ<"33 \ι:ΐΛ"τ Ό 

22. Β: ^e.r«ma(^t. dW: ^rici^gm. vE: eine be? 
\t»affneie ϊΐίαιιηίφαίί ... einen ^^einb. dW.• fd^ü^en 
oor ί^•. auf ber Oieife ... waltet über 2i((e ... μι il^rcm 
Seftai ... maa)t. vE: jum ©uteii. 

23. B: baten um [οΐφιδ von ... lic^ fiä) erbitten. 
dW: erbaten. 

24. vE.Oberjicnber^r. 



®^ta. 



(8,22-31.) 171 



(^Sta'S @φαηι« ^atniiegung für ba^ $au§ ©otted. £)er ^ufBtu^* VIIl• 



22^abe. *$)enn ίφ fc^ämte ηύφ, tom 
Könige ©elcit unb uitiHx ju fordern, unS 
tüiner tie ^cinbe ju Reifen auf bem Sßegc} 
benn tt>ir Ratten bem Könige gcfagt: 
$£)ie <iQanl• unferS ©otteä ifi §um heften 
über ade, bie i^n \ηφ^, unb feine ©tärfe 
unb Qovn über alle, bie i^n öeriaffen. 

28 * ^Ifo fafieten n?ir unb fu(^ten foIφeβ 
an unferm ®ott, unb er ^örete unS. 

24 Unb ίφ fonberte jrt)5if aug ben ober* 
jien ^^riejtern (Serefcia unb »^afabja unb 

25 mit i^nen i^rer 33 rüber je^n, *unb| 
noog i^nen bar baS Silber unb ®oib, unb 
®efä§e jur «^ebe bem ^aufe unfern ®ot= | 
te§, ϊΌύφζ ber Jtbnig unb feine Oiat^ö* | 
Ferren unb ^^ürflen unb gan§ Sfrael, j 
ba3 üor^anben tcar, gur JQtbt gegeben j 

26 Ratten. *Unb tt>og i^^nen bar unter | 
i^re ^anb fec^S ^unbert unb fünfzig 
Zentner (Silber, unb an fflbernen ®efä* 
§en :^unbert Zentner, unb am ©olbe 

27 ^unbert (Zentner j * jtt?anjig golbene 
Sθ?φer, bie Ratten taufenb ©üiben, unb 
jtt?ei gute eherne föfiliφe ©efäje, lauter 

28 wie ®olb. *Unb (ρΓαφ ju i^nen: 3^r 
feib heilig bem »i^errn, fo flnb bie ®e* 
fäge αηφ heilig, boju baä frei gegebene 
Silber unb ®oId bem ^errn, eurer 93ä* 

29 ter ®ott. * So tυαφet unb bewahret eg, 
big ba§ i^r e§ barn?ägct üor ben ober* 
jicn ^riepern unb ISeoitcn unb oberjlen 
33ätern unter 3frael ju Serufalem in ben 

30 haften beg ^aufeS beg ^errn. * Φα 
nahmen bie Sßriejlcr unb Seüiten bag ge* 
trogene Silber unb ®olb unb ®efä6e, 
baf fie eg bräφten gen 3erufalem jum 
J^aufe unferg ®otteg. 

31 ^lllfo brαφen njir auf üon bem Saffer 
5i()eoa am zwölften $age beg erfien SDZo* 

26. U.L: Silberg. A.A: an @otb. 

27. ü.L: gülbene. 



slrae. *Erubui enim petere a rege 22 
Nei..2,9. auxjiim^j ^,ι equites qui defenderent 

nos ab inimico in via; quia dixera- 
""■'^^3»'"^^' mus regi: Manus Dei nosiri est su- 
per omnes, qui quaerunt eum in 
honitate; et Imperium ejus et forti- 
liido ejus et furor super omnes, qui 
derelinquunl eum. * Jejunavimus 23 
autem et rogavimus Deum noslrum 
per hoc, et evenil nobis prospere. 

Et separavi de principibus sacer- 24 
dolum duodecim, Sarabiam et Hasa- 
biam et cum eis de fralribus eorum 
7,i5e«. decem, * appendique eis argentum 25 
et aurum, et vasa consecrata domus 
Dei nostri, quae oblulerat rex et 
consiliatores ejus et principes ejus 
universusque Israel eorum, qui in- 
venti fuerant. *Et appendi in mani- 26 
bus eorum argenti lalenta sexcenta 
quinquaginta, et vasa argenfea cen- 
lum, auri cenlum talenla; * et cra- 27 
teres aureos viginti, qui habebant 
'^'®^• solidos millenos, et vasa aeris ful- 
genlis optimi duo, pulchra ut aurum. 
*Et dixi eis: Vos sancli Domini, et 28 
vasa sancta, et argentum et aurum, 
quod sponte oblatum est Domino 
Deo patrum nostrorum. *Vigilate29 
et cuslodite, donec appendatis coram 
principibus sacerdotum et Levilarum 
et ducibus familiarum Israel in Jeru- 
Neh.10,37. ggißjyj ijj thesaurum domus Domini. 

* Susceperunt autem sacerdotes et 30 
Levilae pondus argenti et auri et 
vasorum, ut deferrent Jerusalem in 
domum Dei nostri. 

^.t5. Promovimus ergo a flumine Abava 31 

duodecimo die mensis primi, ut 



28. ΑΙ.: vestrorum. 



25. bie ®ef., bie ^cbe jum .^. B: baa ^ebo^fer. 
dW.vE: ©είφεηί. dW: gdatbqeber. vE.A: Siat^e. 
dW:t>a« fid) t)orfanb [in 53abeij. vE:aUe3fraeliien, 
toel(i)e f. üorf. 

26. Brjui^rer^. dW: in. vE: auf. dW.vE.A: 
iüalcnte. 

27. »,, t.®. toertij ...blanfe®., FöftlicH... dW: 
onSSBeit^ t.5)oififen. B.vE: ju t.!Dva*men. B:tJon 
ίφόηειη glänjenben (Srj, fo... dW: golbglanjentiem 



tveffli^en @. bem ®. glei^ gefφά^t. vE: gutem 
glän^ (S. fofibarmte®. 

28. baiu bad ^, it. ®. ftnb ein freiwiaige» ®tt 
fchcnf... B.dW: i|} eine fr. @abe. 

29. bie haften. dW: S3ctt>a(bet unb »ertüal^ret. 
vE: ©eib Vüαφι'αm u. gebet 5ίφί jrarauf]. B: in rie 
bammeln. dW: ben Bellen. vK: ®emάφeι:π. A: 
@φα^. 

31. Β: üerreijlen toir. 



172 (8,32—9,3.) 



Esclras. 



Till. 



Separatio peregrinai-um uacorum eac Msraele. 



iX&Hv eig Ιερουσαλήμ. Kai χδιρ &eov ημών 
ην έφ ημΐν^ y.ai tQvaato ημάς άηο χ8ΐρης 
^χ&ροϋ και ηολΐμίον h τη όδφ. ^'^ Και 
ηλΟομεν θ4' Ιερουσαλήμ, nal εκαϋίσαμεν εκεί 
ημέρας τρεΐ^. ^^ Και έγετήϋη τ§ ημέρ^. τη 
τετάρτίβ, εστησαμεν το άργΰριον και το χρυ- 
σ(ον κα\ τα σκεύη έν οίκφ &εου ημών im 
χείρα ΜαρμώΟ^ υίον Ουρία του ιερέως, και 
μετ αυτοΰ 'Ελεάζαρ υίος Φινεες, και μετ 
αύτον Ίωζαβάδ νίος Ίησου, και Νωαδία υίος 
Βαναία οΐ Αενϊται, ^4 1^ άριϋμω καΐ εν 
οταΟμφ τα ηάντα' κα) ε^γράq,η πάς 6 σζα&μός, 

Έν τφ καιρφ εκε/νφ ^^ οι έλΟόντες από 
της αιχμαλωσίας υίοϊ της παροικίας προς- 
ηνεγκαν ολοκαυιώβεις τφ ϋεφ Ίσραηλ, μό- 
οχηνς δώδεκα περί παντός 'Ισραήλ, κριούς 
ειενηχονταεξ, αμνούς έβδομηκονταεπτά , χιμά- 
ρους περ) αμαρτίας δώδεκα, τα πάντα ολο- 
καυτώματα τφ κνρίφ. ^^ Και έδωκαν το 
νόμιημα του βααλέως τοις διοικηταΐς του βα- 
σιλέως και έπάρχοις πέραν του ποταμού ' κα\ 
εδο'ξαΰαν τον λαον καΐ τον οίκον του &£θΰ. 

IX• J^cil ό)ς ετελέσϋη ταύτα, 7^ιγγισαν 
πρής με οι άρχοντες, λεγονιες' Ουκ εχωρίσ&η 
ό λαός Ισραήλ και οι ιερείς και οι Αευϊται 
απο Καων των γαιών εν μακρυμμασιν αυτών, 
τφ Χαιανί, 6 Έ&Οί, ό Φερεζί, 6 Ιεβουσί, 
6 Άμμωνί, ό Μα)αβί, 6 Μωσρϊ καΐ ό 
Αμορί. ^ Οτι ελάβοσαν άπο θυγατέρων αυ- 
τών εαυτοΐς και τοις υίοΐς εαυτών, και παρ- 
ηχ(^η σπέρμα το αγιον εν λαοΐς τών γαιών. 
Α οι χε}ρ τών αρχόντων iv τη άσυνΟεσί^, 
ταύτη iv άρχη. * Και ως ηκουσα τον λόγον 

31. ΕΧ* ^>. Α2Β: ί^^νσατο. EFX: h χηρ. 

33. EFX* ίγ^νΐΟη. «: Ν^ρ,μ(,>& {^¥\. Ma^mtiid• 
S. Μα()ημο]0), Α»: Ν(,>(*Οά {Νϋ>α()ία λ-Β). 

35. Β (pro άπο AEFX) έχ. Α^: χιιμάυβς (χιμ. 
Α2Β). κ ν ν. 

30. Α' : εόωχα {ϊδωλαν Α^Β ΓβΙΙ.). 

1. Α»: ί> μα^.ρίμμ. Β: ΈΟί Α»: Ί^ββσή (?) ... 
Μυ)ήβ{ΜωαβΙ Α^Β). Β: Μ. y.ai 6 ΜυσίρΙ χα* ό 
14μ()()()ΐ. (Nomina prr. cett. al. al.) 

2. Β: ΐ'ΐιιΐς αύτων. FXf (ρ. αρχ.) noti των στρα- 
τηγών. 



<- : •ατ τ ι : ν IV τ » • IT ν j - 

ι,- . ... — ..γ JT : IT •• ν: 

•AT τ ! ! ν. Τ - > V (Τ - - (•• : ν 

üvn^ tnxD^ta 0^12^ πώ 2ü:di33 

j - IT : *• τ (,τ ν r•- 

ü^'Sim :ηη•τηι ip^^n ρρώ: '^i'^nnn 

• •• - : TT-: 1 ν ν - "^ 'j- : • • * : »τ 

cnrs-p ^i^b^ i^ri insn hnis 

AT : r I V JT τ : •.• i • : ) •• - τ • ι 

'ν η : - ι : - ν •• ι •.• st τ ι •.• τ • : 

bäb ρρώ^3 ΊδΟ^η io^^ibn '^^d234 

s - VT : • : η : • : ι• • : r ν • 

-0^203 ü^'iB bk^'i^^ ^nb^5b « ribi- 
ϋ^^•ώΓ\ ' D^b'^^5 bx'nto'^-bs-bi? "itD5? 

j• •• • ^ j τ : • τ "^ - «TT 

^^^ξ)ΐ nbnxn^ α^3?ηώ b^bns πώώι 

)'• ' : τ : • : j• : • • τ : Τ • : 

jnin'^b nbir bän ito a-^Dib r^irsn 

IT r ίΤ Ν - AT τ j•• : VT - 

^^^2^ nnan -123? niinsD!i 'nb'/an 

/ : • : AT τ - vj•• \. -: r ' •-• ••• " 

: DNnb>^."i η^2-Γδ<ι α5?η-Γίί 

«• ■••■ IT i•• ■•• ί IT τ 

X 

b'^-iten "^bx ^iiSD nbx nibiDD^ IX. 

. τ - <- •• ; • ••• .. j - : _ 

b.sniD'^ arn ^ib^^D— xb ^y^^b 

•• τ : • <T τ : : • ι •• 

''-j'^^ri '^ήπη ^5?D?b ar^nirn? 
n:s^n '^n^i'/sn ^D'^arn -^0^3%^ 

ν : • - • τ j - • - IT • : ~ 

bnb ofr^rbsn ^NtoD-^2 inbsnn 2 

VT V •■ 1 : • j : IT f i* .•: IT ί 

'^rjr^ tb^i?π 3?ίτ bn3?nni ch^Dnbi 

ν - : ν » - -jv -η : ' '• •.•••:■: 

VT : IT • τ : - : j• τ - $- : λ τ -: ιτ 

• : τ : IT )• IV - - ι- - 



ν. 36. piDSJ i^ba ίί"33 

31. Β: bie auf b. OB. aufiauerten. dW: bcö Weins 
bed Π. Sauerere am ÜB. vE: u. beöS'lac^iiJivrd auf t. 
20. A: ^^Inflaurcie. 

32. (iW: ale tüir ... rut)etcn ΐϊ>ίν b. αιιί. 

33. Β: bcn S. dW.vE.A: ber (So^n ... (bic) 8cv. 

34. B.dVV.>E.A: auföcfc^ncbcn. 

35. au» ber öcfaugenfcljaft (4, 1). dW.vE: 
(Stiere. A: halber. 



&^ta. 



(8,32—9,3.) 173 



SCttfuttft itt Serufolem, Slftlicfcrung «nb Dpfcr. ©er i^rcmbcn Softer. VIII. 



natö, ba^ mx gen ^erufatem jbgen. Unb 
bie «^anb unfcre ©otteö n?ar über un8, 
unb errettete unö üon ber «§anb ber i5feinbe 
unb bie auf unö hielten auf bem ^Bege. 

82* Unb famen gen Serufalem, unb blie* 

33 ben bafelbfl brei Jlage. * 5l6er am vier- 
ten 2age warb gen^ogen ba3 Silber unb 
©oiD unb ®efäge in bad Jqüu^ unfern 
©otteS unter bie ^anb SKeremot^e, beS 
8ot;neg Uria, beö $rie|lerö, unb mit i^m 
@leafar, bem <So^u $ine^aö, unb mit 
i^nen Sofabab, bem <Bci)n Sefua unb 
Oioabia, bem βο^η 33enui, bem Semiten, 

34*ηαφ ber S^i^t u"b ®eιΐ>ίφt eineö jeg* 
Iiφen; unb baö ®elυiφt trarb ju ber 
3eit alleö beίφrieben. 

35 Unb bie ^inber beö ©efängniffeS, bie 
αηδ bem ©efängniß gefommen n?aren, 
opferten ißranbopfer tem ®ctt 3fraciS: 
jwölf Sarren für baä gan§e Sfraei, feφ0 
unb neunzig SÖiöber, fieben unb ficben* 
jig Öammer, jn?öif 33ötfe jum Sünb* 
Opfer, aUeS jum ^ranbopfer bem ^^errn. 

36* Unb fieüberanttrortetenbcg^önigö ^e- 
fe^l ben ^^Imtlcutcn beg Röntge unb ben 
Saut)pflegern biegfeit beg 2Bafferg} unb 
fie erhoben bag SSolf unb bag Ǥaug 
©otteg. 

IX. ®a bog aücg n>ar αuggeriφtet, 
traten ju mir bie Dberficn unb fpra* 
φen: iDag ^O^oif 3fraei unb bie $riejlcr 
unt) Scüiten ftnc mφt abgefonbert üon ben 
Q3öifern in i^änDern ηαφ it)ren ©räuetn, 
ηε^ηιίιφ ber ßananiter, «^ctbiter, ^t^t- 
refiter, 5ebufiter, Qimmoniter, a)ioabiter, 

2 (Sg)9pter unö ^moriter. * 5)cnu fte ί)α^ 
Un berfelben iί5φter genommen, ίίφ unb 
i^jren Söi^nen, unb ben ^eiligen Samen 
gemein gemαφt mit ben QSblfern in £än= 
Dem. Unü bie »öanb ber Dberften unb 
9lat()g^crren n?ar bie üorne^mfie in Die* 

3fer a^iffet^at. *Φα ΐφ folφe0 ^örete, 

1. Ü.L: αυδπίτίφί. 

2. Ü.L: genommen, unb i^ren @. 



P«.18,18. 



Neh.2,11. 



Neh.3,4. 



6,1" 



7,11s•. 



Ei*.9,3. 



LeT.80,2fi. 



pergeremus Jerusalem. El manus 
Dei noslri füll super nos, el liberavit 
nos de manu ininiici et insidialoris 
in via. *Et venimus Jerusalem, el32 
mansimus ibi tribus diebus. * Die 33 
aulem quarla appensum est argen- 
lum et aurum et vasa in domo Dei 
noslri per manum Mercmolh filii 
Uriae sacerdoüs, el cum eo Ele.tzar 
filius Phinees, cumque eis Jozabed 
filius Josue et Noadaja filiiis Bennoi 
Levilae, *jiixta numeriim el pon(lus34 
omnium; descriplunique est omne 
pondus in tempore illo. 



Sed et qui venerant de caplivitale 35 
filii Iransniigralionis, oblulerunl bo- 
iocauloinala Deo Israel: viiulos duo- 
decim pro omni popiilo Israel, arie- 
les nonaginla sex, agnos sepluaginla 
seplem, hircos pro peccalo duodecim, 
omnia in boiocauslum Domino. *Dc-36 
derunl aulem edicla regis salrapis, 
qui eranl de conspeclu regis, et du- 
cibus Irans flumen; el elevaverunt 
populum el domum Dei. 

Posiquam aulem haec com- IX, 
plela sunt, accesserunl ad me prin- 
cipes, dicenles: Non est separalus 



^V'i*ii*u** populus Israel, sacerdoles el Levilae 
a populis lerrarum el abominationi- 
E«.3,8. jjyg eorum, Chananaei videlicel et 
Helhaei el Pherezaei et Jebusaei el 
Dt.23,3.7, Ammonilarum el Moabilarum el Ae- 
gypliorum el Amorrhaeorum; * tiile• 
Dt.7,3.M«i.2,j.,j^j enim de filiabus eorum sibi et 
in.g.Ex.H, fi'i's suis, el commiscuerunl semen 
i6.Neh.ia, sanclum cum populis lerrarum. Ma- 
nus eliam principum et magislra- 
luum fuit in Iransgressione liac 
prima. * Cumque audissem sermo• 



36. £anb|>flegcrn ... Amtleuten ... hoben ... B. 
dW.vE.A: (übcr)iiaben bie 53cfe^ie. B: (Btaitf)aU 
tevn. vK: Obcrfiatt^. dW: ©atrapen. B: beforberj 
ten. dW.vE: biefe untcrftüßtcn. 



35. S: holocaustomata. 

Sauber. dW: u. öon i^ren ®r. dW.vE: nebmΠφ 
(ϋυη) ben^an. 

2. dürften u. Ob. B.dW.vE.A: öon if>ren Zca)i 
tern. dW: (^n 2ßcibcvii] acn. dW.vE.A: für fidi. 



1. dW: [οίφεο üüUbroc^t. vE.A: biefe«. A: tJoUs B: fu bap (ΐφ Ιζχ b• ©. »ermifcbi i)at. dW.vK.A: u. 
jogen. B; biefe iDingc »oidnbet. vE: b^bcn ίίφ η. ben ... virm. D.dW.vE: u. 33ürfliber. A: Cbrigfcis 
abgef. dW: (Se foubcrn fiφ n. B.dW.vE• 95. ber ten. B.dW.vE: biecrfie. B: Jirculofigfeit. 



174 (9,4-10.) 



SiSdras. 



IX. 



Separatio peregrinarum uacorunt eac Israete, 



τούτον y διερρηζα τα Ιμάτια μου και επαλλό- 
μψ^ κ«ί ίτιλλον άπο των τριχών της κεφαλής 
μου και άηο τον πώγωνός μον^ nal έκα&ήμην 
ηρεμάζων. '^ Και σννηχ&ηααν προς με πάς 6 
διώκων λόγον &εον Ίσραηλ im άσνν&εαίίξ, της 
αποικεαίας' κά^ώ καθήμενος ηρεμάζων εως 
της &ναί«ς της εσπερινής. ^ ΚαΙ έν ϋνΰΐα τη 
ίσπερινγι άνέστην άπο της ταπεινωσεως μον, 
καϊ έν τψ διαρρη^αί με τα ιμάτια μου καΐ 
έπαλλομην , και κλίνω ετη τά γόνατα μον και 
εκπετάζω τάς χείρας μον προς κνριον τον 
&εόν^ ^ καΐ είπα ' 

Κύριε, {}σχνν&ην και ενετράπην τον νψω- 
aaif ϋεε μον, το πρόςωπόν μον προς σε, οτι 
ai άνημίαι ημών έπληΟνν&ησαν νηερ κεφα- 
λής ημών, καΐ αϊ πλημμέλειαι ημών έμεγα- 
λνρ&ησαν εως εις ονρανόν. ^l^/ro ημερών 
πάτερων ημών εσμεν εν πλημμελείς μεγάλϊΐ 
εως της ημέρας ταντης' καϊ εν ταΐς άνομίαις 
ημών παρεδό&ημεν ημείς καϊ οι βασιλείς ημών 
και οι νιο) ημών εν χειρ\ βααιλεων τών εθνών 
εν ρομφαιχξ. καΐ Ιν αιχμαλωσία καΐ έν διαρ- 
παγη και εν αισχύνη προςώπον ημών, ως η 
ημ-εριι^ αντη. '^ Κα), ννν έπιεικενσατο ημΐν 
κύριος 6 ϋεος ημών τον καταλιπειν ημΐν εις 
σωτηρίαν κα\ δονναι ημΐν στήριγμα εν τόπφ 
αγιάσματος αυτόν, τον φωτίσαι οφθαλμούς 
ημών καϊ δονναι ζωοποιησιν μικράν εν τ^ 
δονλειχ^ ημών. ^ Ότι δονλοί εσμεν καϊ έν τη 
δουλεία ημών ονκ έγκατέλιπεν ημάς κύριος ο 
&εος ημών, καϊ εκλινεν εφ' ημάς έλεος ενώ- 
πιον βασιλέων Περσών, δονναι ημΐν ζωοποίη- 
σιν του vxptäoai αυτούς τον οίκον τον ^sov 
ημών, καΐ άναστησαι τά έρημα αντης, και τον 
δούναι ημΐν φραγμον εν Ιούδα και εν Ιερουσα- 
λήμ. *0χ/ βίπωμεν, 6 &ε6ς ημών, μετά τούτο; 



3. F (pro ίηάλΧ.) τον νποδντην μα (etiaiu V. 5). 
4 * : ίρ(μάΙ:ων (η^,Α^^Β, cf. ν. 4). A^f (in f.) Οϋτως 
δη και ννν'ί 

4. Β: άποΐΜΪαί;. 

5. Β* της. Cf. ν. 3. 

6. Β: ί^ς τον βρ. 

8. FXf (ρ. ννν) ως βραχν. Β* κύριος ... χαταΧ. 
ημάς {ημΐν ΑΕΧ) Ης ... Α*: δαλίφ. 

9. B*(ult.)tV(ACXt). 

10. C'FXf (ab in.) Kai ννν (Χ: Ννν Ιν). 



^b'^rn'i ^Τλ2-Γίί ^nynp η•τη -innin 

Α- • : ν : • ν • : i-iT ν - jt τ - 

nntiisi "^ijpTii ^üäi^n nrtet) nbroj^i 

^T : 1" τ • » τ : • <- : • τ : : ν |τ 

^3ίίΐ nbiän hvi2 br b^'"ito^-Nn'bii 

•••IT τ ;~ : . : V- •• : j•• 

— : j- ♦ • : \-* V VT j- : • : 

τ : : V IT A• • : ν : • r : • τ : 

: ^nb^ί nirr^-b^i ^ös ntonE)^ί1 ^sina 

<•' Ι-: j• > Λ•.' •• ν- τ_ -j- ν: ί• τ ί 

IT Γιτ r• Τ : - : τ : j- : τ 

: --: •• -• j•• • ^ .(TT- /- 

η•τπ üvt: ns? nbn^» n'/c^sn 

Λ••• - J - V- ^ j • JT : - : 

siD^inb ^li^'bb'ü ^φ_^^ '^snD ^D^nbi^n^ 

5. . _ ... ,,. _ τ -; |T j•• : - j- : 

ίπ-τη Di^ns ü^dö ηώηηι η-τ^η^ι 

IV - J - : ν: τ •■• j : ντ • - 

j•• •• τ ■ : τ : IT - ν - : • τ - : 

nb'^biD 5iDb "i^i^üänb ^DN^b^^ nin•^ 

τ •• : Ίτ r : - : •• ν: jt : 

i^i^nb itß'ip Dipu3 in^ ^iDb-rnbi 

^• τ : Λ ί' τ 'J : • VT Jt ••• α ί 

y- : -JT : • S" • . •• •.•: •• •• 

•• •. : - : : — ; j- τ -; ι• r •. : " • 

V V j•• τ -- Λ" .•: VT τ-: > 

η'-^πΏ ^iDb-rnb oSb '^bbu h^h 

Γ : • JT •.• IT - τ •• : - •• : • 

T^uS'nb^ *ιrhb^ί η'^2-Γίί otiinb 

IT t• •• τ JT V IT : τ : τ 

ν ■••: ^- - 'ji - : •π τ ι • 

V. y. nnsn '^r^ ib. -j^apn '•nn i<"ia 

3. mein ^leib u. tn. Hantel. dW.A: fRod u. ^l, 
B: ^i. u. Obcvrocf. dW.A: (mir) bie ^aare m. 
^auptci u. S3artee. \E; bai S^aax. Β: oon meinem 
^auptl^. Α: fa§ in ilrauer. Β: gan,^ be|iür;^t. 

4. um b. äSergr. n>. ber (Sefaneenen. dW.vE: bie 
SB. Β: »or ben SBorten ... erjitterten. dW.vE: »es 
gen "tH SSergel^ene. 

5. u. mit meinem jerrifTenen ßl* u. iS9l. B: )}. 
meiner ÄQÜiiung. dW: i^rauer. vE: 5lbl6armung! 

6. B:u.binfd)amrotf). B.ArmcinStngejtc^t. dW: 
Slitf! B.dW.vE.A:2)liffetfiatcnfinb. A:gefiiegen... 
gewati^fen. B: gvo^ geworben. 



&^Χύ. 



(9,4—10.) 175 



©ie ötof e SSergrctfutig» ®öra'§ föcietttttni^ unb ^ütUttt, 



IX. 



jeni§ ίφ meine Kleiber unb meinen Olocf, 
unb raufte mein ^an);itf)aax unb 8art 
4aug, unb faß einfam. *Unb e8 »er* 
fammeiten Αφ ju mir aUe, bie beS «^errn 
Sort, beS ©otteö SfraeU, fürφteten, um 
ber großen 33ergreifung iritten; unb iφ 

5 fa§ einfam big an bag 5lbenbopfer. *Unb 
um bae 5lBenbo:j3fer ftanb ίφ auf öon 
meinem (SienD, unb gerrif meine Jtieiber 
unb meinen Olocf, unb fiel auf meine 
Jtniee unb breitete meine *^)anbe auö §u 

6 bem «§errn, meinem ®ott, * unb f^jrad^ : 

aWcin ®ott ΐφ fφäme miφ unb fφeue 
miφ, meine klugen aufj^ui^eben §u bir, 
mein (Sott; benn unfere a}?iffct:^at ijt 
über unfer «^au^pt gen3αφfen, unb unfere 
@φuΐb ifi grog bis in ben «gimniel. 
7*33on ber S^it unferer 3Säter an finb 
irir in groger <&φuίb getrcfen biö auf 
biefen Sag; unb um unferer aJiiffet^iat 
tt>itten finb \t>ir unb unfere ilbnige unb 
$riejier gegeben in bie ^anb ber Jlbnige 
in Äänbern, in8 βφn?ert, ίηδ ®efäng* 
ni§, in &taub unb in (δφαm beS ^ngc* 

8 Ρφίδ, nne eö ^eutigeS ilageö ge^et. * Ohm 
aber i|l ein tt?enig unb ί^ΐίί^ίίφ ©nabe 
öon bem i^errn, unferm ®ott, gefφe^en, 
ba§ uns ηοφ etwas UebrigeS ift ent* 
rönnen, bo§ er unS gebe einen Sfiagel 
an feiner ^eiligen Stätte, bag unfer ©Ott 
unfere klugen erίeuφte unb gebe unS ein 

9 trenig Seben, ba trir Jίneφte finb. *3)enn 
n.>ir jinb Äneφte; unb unfer ©Ott i)at 
uns niφt tierlaffen, ob toir itneφte finb, 
unb ^at 93armf)erjigfeit ju unS geneiget 
öor ben Königen in ^erfien, bag fie unS 
baS Seben laffen unb er^5^cn baS ǤauS 
unfereS ©otteS unb αufriφten feine 18er* 
ftörung, unb gebe unS einen 3ann in 

lOSuba unb Serufalcm. *0lun n?aS fei- 
len n?ir fagen, unfer ©Ott, ηαφ btefem. 



Gn.37,29. 

Nm.14,e. 

2Rg.22,ll. 

Act.14,14; 

Job.1,vO.Jer. 

4H,37;Neh.l, 

4. 

Es.6<i,3. 



lRg.18,29. 
Dn.9,21. 



2Ch.e,t3.Pf 

9..,f.; 
Ex.9,29. 



Dn.9,7•. 
Lc.l8,t3. 
Ps.38,5. 



2Ch.2S,9,Lc, 
t5,18.tGn. 

18,20. 



Ef .22,23. 
Ps.13,4. 

2Ch.l2,7. 
Neh.9,36. 



7,28.1Rg.8, 
50. 



Ps.iJO, t3. 
Gn 44,16. 



nem istum, scidi pallium meum et 
tunicam, et evelli capillos capitis mei 
et barbae, et sedi moerens. * Conve• 4 
nerunt autera ad me omnes, qui 
limebant verbum Dei Israel, pro 
transgressione eorum, qui de capti- 
vitale venerant; et ego sedebam tri- 
slis usque ad sacrificium vesperli- 
num. * Et in sacriticio vesperlino 5 
surrexi de affliclione mea, et scisso 
pallio el tunica curvavi genua mea 
et expandi manus meas ad Dominum 
Deum meum, *et dixi: 6 

Deus meus, confundor et erubesco 
levare faciem meam ad te; quoniam 
iniquitales nostrae muilipUcalae sunt 
super Caput nostrum, et delicia no- 
slra creverunt usque ad coelum 
*a diebus palrum noslrorum. Sed 7 
et nos ipsi peccavimus graviler usque 
ad diem hanc; et in iniquitatibus 
nosiris Iraditi sumus ipsi et reges 
nostri et sacerdoles noslri in manum 
regum terrarum et in gladium et in 
capliviialem el in rapinam et in con- 
fusioneni vullus, sicut et die hac. 
* Et nunc quasi parum et ad momen- 8 
tum facta est deprecalio noslra apud 
Dominum Deum nostrum, ut dimitte- 
renlur nobis reliquiae et daretur no- 
bis paxiiius in loco sanclo ejus, et 
illuminaret oculos nostros Deus no- 
ster et daret nobis vilam modicam in 
Servitute noslra. *Ouia servi sumus; 9 
et in Servitute noslra non dereliquit 
nos Deus nosler, sed inclinavit super 
nos misericordiam coram rege Per- 
sarum, ut daret nobis vilam et sub- 
limaret domum Dei noslri et exstrueret 
soliludines ejus, et daret nobis sepem 
in Juda el Jerusalem. *Et nunc quid 10 
dicemus, Deus nosler, posl haec? 



4. U.L: furzten. 6. ΑΙ.* nostrum. 7. ΑΙ.: pro iniq. ΑΙ.* (sext.) et. 

5. U.L: fiunb. ΑΙ.* (paenult.) in. 8. ΑΙ.: pax illius. 9. ΑΙ.: spera 
8. U.L: entrunnen. (pro sepem). 

7. B: ^iünbetung. vE: jur ißeute u. jut ©φαιη^ ju er^ltcn. B: (Srquicfunc} in unf. 2)ienParfeit. 
rötbe b. 51. dW: ^a)mad). A: «cfti^amung, -'"^- ^"'*-"-'* — ^— ^-^ *■ t^-i-**•.—^ -- ^ 

8. einen fleinen ^ugenbUcf ®n. ... er 



ließe 

entrinnen ... in unferer ^ned)tfd)aft. B: gleic^fam 
ein toenig im 51. eine ®. ... iüiberfa()ren. vE: faum 
einen 51. bie ... gcfümmcn. B: i)at (Sntronnene übrig 
gciaffen. τΕ: einen Sleft. dW: un« ein Ueberblcibfcl 



dW: Seltpffocf an bem Ort f. ^eiligt^um« ... ein tt). 
aufleben lajfit. vE: ^fiorf an bem ... eingef(i>iagcn. 
9. aber u. ®. ... in unferer Änecbtfdjaft ... ju 
crl). ... geben ... (7,28). dW: aufjubauen ... reffen 
ilrümmcr ^eiju|!eiien. vE: αuf5urίφten...αufJujίelί 
len. dW.vE: eine SO^auer gejlatten. 



176 (9,11-10,1.) 



Ksdras. 



IX. 



Separatio peregrinarum uacorum ex Israele* 



oti έγχαηλίττομεν ίντοΧάς συν, ^^ ας εδω- 
nag ημϊν iv χ^ιρί δουλοαν σον των προα^ψ 
τών, λέγων Ή γη, εις ην είςπορενεσ&8 κλη- 
ρονομησαι αυτήν, γη μετακινούμενη έατιν 
εν μετακινήσει λαών τών εθνών εν μαχρυμ- 
μασιν αντών, ων επληβαν αντην άπο στό- 
ματος επΙ στόμα εν άχαϋ-αρΰίαις αυτών- 
*^ ΚαΙ νυν τας θυγατέρας υμών μη δότε τοις 
νΐοΐς αυτών, και άπο τών ϋνγατέρων αυτών 
μη λάβηχε γοΓ^• νίοίς υμών nai ουκ εχζητή- 
σετε είρί^νην αυτών χαΐ άγα&ον αυτών εως 
αιώνος, όπως εησχνσητε και φάγητε τά 
άγαΟα της γης και κληρονομήσητε τοις νιοΐς 
υμών εως αιώνος. ^^ΑαΙ μετά πάν το ερ- 
χόμενον έφ ημάς εν ποιήμασιν ημών τοις 
ηονηροΐς και εν πλημμελε/ΐΐ^ ημών τη μεγάλγ] 
{οτι ουκ εστίν ώς 6 ϋεος ημών, οτι εκονφισας 
ημών τάς ανομίας καΐ εδωκας ημΐν σωτηρίαν 
** ΟΤΙ άπεστρέψαμεν διασκεδάσαι εντολάς 
σον και επιγαμβ()ενσαι τοις λαοΐς τών γαιών) 
μη παροξννΟης έν ημΐν εως συντέλειας τον 
μη εϊναι εγκατάλειμμα και διάσωζα με - 
νον. ^^ Κνριε, ο ϋεος 'Ισραήλ, δίκαιος συ' 
οτι κατελε/φΟημεν διασωζόμενοι, ώς ή ήμερα 
αντη. 'Ιδού ημείς εναντίον σον ίν πλημμε• 
λείαις ημών οτι ονκ εστίν στήναι ενώπιον 
σου έπϊ τούτφ. 

Χ, Και ώς προςηΰ'ξατο "Εζρας, καϊ ώς 
έξηγόρενσεν κλαίων καϊ προςενχόμενος ενώπιον 
οικηυ τον ϋεοϋ, σννήγ&ησαν προς αυτόν άπο 
Ισραήλ εκκλησία πολλή σφόδρα, άνδρες και 
γυναίκες καϊ νεανίσκοι• ότι εκλαυσεν ό }αός 
καΐ υχρωσεν κλαίων. 

10. Α*: tyriarfAiin. 

11. KFX-j• (ρ, ηςπορ.) iy.fl Α** fpr.) (*ύτ<7)ν 
(A2BCrell.t). ' 

12. A'C: donf (δότί Α^Β). Β: αλη()οδυτήσητ€. 

13. Ci'iX: /Μίτά πάντα τά ηςιλ&όντα. C: iV ίψάς 
ίν ποιήμ. υμών. Ci'iXf (ρ. μ^γάλr^) οτι σύ, ό θίος 
ήμιϊιν,^ κατίπαναα<; το οκηπτ{)ον ημών ύιά τάς άμαο~ 
τΐας ημών (κα« κτΑ ). 

14s. Β: fniOT{ii\p. Α** διασοίζόμίνον-ΑατιλίΙ- 
φΟημίν (Α2Β|). 

15. EFX•}- (μ. ήμΰς) πάντις, 

1. Β: "Eadfja^ (iit semper). C'X* (alt.) ως. CX* 
(terl.) xai A2B: εκλαι;σαν {ΪΑλανσιν A»CEFX). 



πηώΊ^ b^^5S πη^^ί ιίϊ5>ί vnsn 
nisn^^n ^523? mDS ^^^^ nnD v-ii•^ 

Α T-: IT J•• - ν- • ί • τ • r •.•<•.• 

,:• • τ •> : • SV -: ••• •• ' -: ι : 

V •• I : τ - : ιτ τ : •. : c.• 

v7 τ I : •η : s : : • ι : •.•••:• 

V : --:r ' : ν ;v ' - j- : at 

y•.• •• : ' JV : - I : I ν τ τ j 

•• r jT - τ •• -: |- : ιτ 

AT ; - ν τ : - : • τ η •• -; |- : 

htibb nDton '^,:ϊ^'η'^^ τιτ\η • -^3 

< -: VA" τ ^ ν •• ι - β•• - : 

ν •• : ι ν : •• ~ - τ 1 - ν: IV 

•• τ : • <•• ν: τ : IT •• : 

,T^ •• : :j- : • i• τ - ' j •" 

.. τ : - : J V τ : < : - λ"• ~ J - : 

I - ί vv τ : • 4 -: r ' >•• j• 

D'^ü5D^ί nS^-nn bnp b^i'^iü*):: vbi< 

"• T-: : - JT 't •• r : • • τ •- 

rmnn orn ^an-^s a^ib^i b^uiDi 

)•• : - vT τ /τ ι• «τι* • τ : 

:π23 



ν. 13. ΠΒ'η ^t"53 

J0. dW.vE.A: t^enn h>ir6aBfn ... 

1 1. burd) ti)reCBr. ...t>on einem C^ttbcjtim andern. 

B.flW: Co (erblii^) einjuneijmcn. A: in 53ifi^ ^u 
nehmen. vE: bcfi^cn. B: untätig S. tocjjen te•: Un* 
flate. 

12. dW.A: u.i^r®iu(f. vE: 3Bc^I. B: flatf ». 
B.dW.vE: ba« ®ut(c) bei S. dW: üetcvbct. vE: 
in 3?tfi^ erhaltet für ... B: euren M. exbiid) i)inter> 
Ιφί. 

13. tt. boft ... ocrfd). ijaft weit unter u. 251. ... 9let« 





®^ta* (9,11 mi.) 177 




®öra*§ SScf cttttttti# unb ^ürBitfc, SJerfammiunö bcS fBolf e§ a« t5m« IX. 



baf ttiir beme ®eBote üertajfen "^aBen, 
! 1 *bie bu burφ beinc Stma)U, bie $rDi)^e= 
teil; geboten ^a^, unb gefagt: Φαδ Sanb, 
barem i^r fommet ju erben, i^ ein un* 
retneS Sanb burφ bie Unretntgfeit ber 
3Sbifer in Sanbern in i^ren ©räueln, 
bamit fle eö ^ter unb ba »otl Unreinig* 
12 feit gcmαφt :^a6en. *(So fottt i^r nun 
eure 5!5φter ntφt geben i^ren (Söhnen, 
unb i^re 5!δφter foüt i^r euren ©b^nen 
niφt ne^men^ unb fuφetniφt i^ren ffrie* 
ben ηοφ ®ute8 en.ήgltφ, auf baf i^r 
mäφtig n^erbet, unt) ejfet bag ®ut im 
Sanbe, unb beerbet eS auf eure Äinber 
13ettJigίiφ. *Unb ηαφ bem allem, baS 
über und gefommen iji um unferer 6ö* 
fen 2Öerfe unb großer Θφulb trillen, 
^aji bu, unfer ©Ott, unferer üKiffetl^at 
üerfφonet unb ^ajl un8 eine Errettung 

14 gegeben, tt>ie eg ba fielet. *3Bir aber 
^aben un8 umgefe^ret unb bein ©ebot 
laffen fahren, baf h?ir un3 mit ben 
335lfern biefer ©rauel befreunbet ^aben. 
2Öillfl bu benn über unö jürnen, bie ba§ 
eS gar aug fei, bag ηίφΐδ UebrigeÖ ηοφ 

15 feine (Errettung fei? *^m, ®ott 
3fraele, tu bi^ gereφt; benn küir flnb 
übergeblieben, eine ©rrettung, tüie eö 
'^eutigee ilageS ^ti)u. (Sie^e, tüir finb 
t»or bir in unferer (Sφulb; benn um 
bestritten ifl niφt gu flehen toor bir. 



X. Unb ba (Sira alfo betete unD befannte, 
ttjeinete unb üor bcm ^aufe ©otteg lag, 
fammelten fl* ju ibm au8 Sfracl eine 
fe^r grofc ©emeine oon 5)?ännern unb 
Seibern unb Jtinbern; benn baö QSolf 
treinete fe^r. 



12. A.A: baö ©Ute ... »ererbet. 
14. Ü.L: bi« baf gar au0. 
1. A.A: fammelte. 



quia dereliquimus mandala tua, *quae 1 1 
praecepisti in manu servorum tuorum, 
prophetarum, dicens: Terra, ad 
quam vos ingredimini ut possideatis 
Lv.iv<!*•• gam, terra immunda est juxta im- 
munditiam populorum caelerarumque 
terrarum, abominalionibus eorum, 
qui repleverunt eam ab ore usque 
ad OS in coinquinalione sua. * Nunc 12 
Dt.7,2.. gj.gQ gjjgg veslras ne detis filiis 

eorum, et filias eorum ne accipiatis 
filiis vestris; et non quaeratis pacera 
Dt.23,6. eorum et prosperilatem eorum us- 
que in aeternum, ut confortemini, et 
'*•^'*^• comedatis quae bona sunt terrae, et 
haeredes habeatis filios vestros us- 
que in saeculum. *Et post omnia, 13 
quae venerunt super nos in ( peribus 
nostris pessimis et in delicio nostro 

job.11,6. magno (quia tu Deus nosier liberasti 
nos de iniquitate nostra et dedisti 
"■^- nobis salutem, sicul est hodie, *utl4 

jer.it,io. nQ„ converteremur et irrita facere- 
mus mandata tua neque matrimonia 
Jungeremus cum populis abomina- 
tionum istarum), numquid iratus es 
nobis usque ad consummalionem, ne 
dimitteres nobis reliquias ad salu- 

Dn.v-i*. ^®"*^ * Domine, Deus Israel, ju- 15 

^ΙτΛ-^ί stus es tu; quoniam derelicli sumus, 
qui salvaremur, sicut die hac. Ecce, 
coram te sumus in delicto nostro; non 

p*. 130,3.76, gjjjjjj gjgpj potest coram te super hoc. 

Sic ergo orante Esdra, et im-X. 
plorante eo et flente et jacente 
Dn.9,18. g^jjg templum Dei, coUectus est ad 
eum de Israel coetus grandis nimis 
virorum et mulierum et puerorum; 
et flevii populus fletu multo. 



11. ΑΙ.* (ω//.) in. 
14. S: avertereraur. 
1. ΑΙ.: impl. eum (S: Deum). 



mite. B: toietooi)! ... bίφ jurürfgeiialten 1^. bof toir 
n. untergebracht finö ttjcgen ... dW: bcm ... gefd^o; 
net mebr aU u. 3R. üerbiente. B: toit blefe i^. vE: 
ϊυ. bie gegentüärtige. dW: auf biefeSSeife. 

14. foUten toir touber umtei)ten u. beine ®cbos 
te ... befreunbetcn? 9Birfi bu nicht ... werbe ...? B. 
vE: (tDieber) ΒΓ€φθη. dW: toiebmim »erleben. B. 
dW.vE: un« {^ü) ü er f(t; träger η . dW: tiefen grauel^ 
»oiien 33. B: 3ßürbefi. dW.vE: Bi^ ^^u Vertilgung. 
3JoIbgIotien.»iM. 31.3:. 3. SBb3 2.2lfct§. 



dW: ol^nc (Srbaltung u. JRettung. vE: fo baf fein 
Ueberrcfl u. f Bi bleibt. 

15. B: αΐβ bie iSntronneiien. vE: ali ©irettcte. 
A:baf tt)ir crbalten würben. dW: criialten u. geret; 
Ut ju biefer Sät B: mögen tioix n. bcfteben. A": fann 
man... dW.vE: Siliemanb f. 

1. B: ίΐφ niebergcirorfen batte. dW.vE: tüeinenb 
u. lifiienb. vE: Scfenninif ablegte. B.dW.A: aSer? 
fammiung. vE: ^aufe. 

12 



178 (10,2 10. 



£s€lras. 



Χ. 



Separatio peregrtnarum. uacorum eac Msraele, 



^ Kai άπεχρί&η ΣβχΒνίας νιος Ί.?ηλ άττο 
νίών Ήλημ χαΐ είπεν τφ Έζρα' Ημείς »]σνν- 
ϋ-ετησαμαν τφ ^εφ ημών κ«« ^κηΟιααμεί' 
γυναίκας αλλότριας άπο λαών της γης' nal 
νυν εστίν υπομονή τφ 'Ισραήλ επϊ τοντφ. 
^ Και ννν διαχ^ώμε{^α διαϋηαην τφ &εφ ημών 
ε-λβαλεΐν πάσας τας γυναίκας καΐ τα γενόμενα 
εξ αυτών, ώς αν βονλη. .Ανάστηϋ^ι κα\ φοβέ- 
ρισαν αντονς εν έντολαϊς &εον ημών^ και ώς 
ο νόμος γενη&ητω. ^'Λνάστη&ι, οτι fVr/ σε 
τη ρήμα' χαΐ ημείς μετά σου. Κραταιοΰ και 
ποίησον. 

^ Καί ανέστη "Εζρας χαί ωρχισεν τους άρ- 
χοντας, τους ιερείς και yisvitag κάί πάντα 
Ισραήλ, τον ποιησαι κατά το ρήμα τοντο. 
ΚαΙ ώμοσαν. ^ ΚαΙ ανέστη '^Εζρας άπο προς- 
ώπου οίκου τον ϋ•εον, χαί επορεν&η εις γα- 
ζοφυλάχιον Ίωανάν υίου Έλίσονβ, χαί επο- 
ρεύ&η έχει' άρτον ονχ ίφαγεν χαΐ υόωρ ουκ 
εηιεν, οτι indv&n επΙ τη άσνν&εσίί^ της άποι- 
κεσίας. ^ Και παρηνεγχαν φωνην εν 'Ιούδα 
χαί εν 'Ιερουσαλήμ πασιν τοις υΐοϊς της αποι- 
κίας τον συνα&ροισ&ήναι εις Ιερουσαλήμ. 
® Πάς ος αν μη ελ&η εις τρεις ημέρας, ώς αν 
η βουλή των άργ^όντων χαί των πρεσβυτέρων, 
ανα&εματίΰ&ήσεται πάσα ή ύπαρξις αυτοΰ, 
χαϊ αυτός δίασταλήσεται άπο εκκλησίας της 
αποικίας, 

^ Και σννήχ&ησαν πάντες άνδρες Ίοΰδα 
και ΒενιαμεΙν εις 'Ιερουσαλήμ εις τάς τρεις 
ημέρας, οντος ο μήν 6 ένατος- έν είκάδι του 
μηνός εκά&ισεν πας ό λαός εν πλατεία οίκου 
τον &εοϋ απο του β-ορΰβου αυτών περί τον 
ρήματος και άπο του χειμώνος, ^^Καί ανέστη 
Εζρας ο ιερεύς και εϊπεν πρό,' αντονς' Τμεΐς 
ήσυνϋετηχατε καΐ έχα&ίσατε γυναίκας άλλο- 



2. Α: ΊίΗήΙ {Ί(ήλ Β et cf. 8,13). Bf (a. /lao~r) 
roiv (ACX*). 

3. Ci'iX (pro ώς άν-γίνή&.) ev (ieXjl xn^ia xai 
XMV τριμόντων έν εντολαΓς• «γ'τη /αι ποιηθ-ήσίται 
κατά τον νόμον τ» &fo ήμων. 

4. Β: 'Ανάστα. Κ\ ΕΧ* οτι (Α2 BCf). 

6. EFX (pro επο(>ίί'θ^ι;) ι/ϋΑί'σθ// '' αποικίας, 

7. A»C'X*7raatvTorq-fin. (A^iii). 

8. CXf (ab iD.) Kai. B* (alt.) av (ACKFXf). 

9. B: Βίνιαμιν ... «η-ατοι, (-i/r ... tvr. ÄC) ... 

* (tert.) Γ« (a. θ^οο.). 

10. Ci'iX (pro hci&.) ίΐάβίτί. 



ϊΐ3^π*^δ<η iiDb^?^ bm^ ii^T3?b im^^ 
τ■Ί^ίn ^Ώ3?ια nin:D: π-^ώο duddi 

7 VAT Τ j- - 1" V • : τ i'T V i - 

\T\^rh^ biiito-^b nip^-ü5*^ nrr^ 

: •• •• _• : τ : • jt - : 

•^ηίί ns3?3 htrß ibisni D'^törbs 
nninDi '^ττ\^^ ΤΛΤβ^, π'^ΤΊπηι 

IT - : Λ•• ν: J- : • ; ν ••-: |- : 

: j--'.\- (Τ τ - ' t\' τ ι• li κ τι•• 

• -: ι - *• τ ••• J- : ~- τ :ν 'TJT- 

η^τ: 13^3 nitorb bJi^ito^^-b::^ ώ*)^η 

KV - ^T τ - •) —-r " τ : • τ : • •*; r 

pHiiT^ nsttäb'bii 'nb'*«'i D%Vbiin 

»JT τ ι : ν- : ^ ν ' ν •• - • *^ ν: ιτ 

büs-Kb onb atu *π^*ι n^tb*^b^^-^^ 
-b3? bs^^nn "^3 nfiüo-iib ο'^ηι 

ν - : • r TT ι • j- 

m^in^a bip 'in^na?*''! ι nbiän b3?u 7 

JT r r .-:i — ^γ - "^ ~ ,- 

rnpnb nbian ^33 bbb οΒώ^ΐΊ^^ι 

» v-iT • : τ - j•• : : • - τ ι • 

nöbüib iiiD'^-s^b ntbi^'bbi :Dbü3'i^'^ s 



•IT τ I : 



V- t:it •»••:-: * τ - <--:i- • τ - 

:nbian bnpü bi2^ x^ini TO^is^-bs 

IT - ;- I: • VT • t '. Λ : τ 

I • τ : • τ : i" : - τ j : ιτ • - 

xtnn ^'^r\ u^r^^r\ röSbtiäb abttS^i•^ 

:• > ή • Τ - ν j : • • - τ ι : 

-b^ ^Ώώ^Ί ui^pQ nntora '^^''^ώηη 

τ j : Ι" - ν Λ - J• : •.• : ν.• • : - 

j• • : - •.•: IT j•• : • τ τ 

<T : V 't τ - ^ r τ : - 1" ντ τ - 

ahbs?^ onis ahbN ■ιΏ^ίϊ'n inän 

.... - . j.. - ... .. — . ... j _ I .. 

- ι ν : Α • •• τ J• τ ν - 

V. 2. 'ρ ο^-^ϊ ib. 'i'T^sn Κ"33 

2. für 3fr. dW: αηδ vergangen. vE: »erfunbigt. 
B: tvcuiog gcl^anbeit ...l^cimgefü^rt. dW: gefreict. 

3. dW.vE:93.fφlίe^en. A: tvegf^ofen. vE:ft)eg^ 
füllten. dW: entfernen. dW.vE:meine^J^errn[(56ral. 
dW: bantit ... gefφef)e. 

4. B: bir liegt bie <2αφ€ ob. dW: (Stelle auf, b. 
bir fommt biefe @. ^\x. vE: bie <S. flcftt bei bir. A; 
bcin iftd 5u €ηί[φ iben. B:fiarfe bίφ. vE.Arfeifiarf. 
dW: fefl. 

5. B:licf^tie...(Sibid)irurri)un. dW.vE: fφttJόren. 
f). dW: Seile. nE: Θεηιαφ. B:Uebertretuniv dW: 



@dta• 



(10,2—10.) 179 



©αφαηία'δ ^uffotbetung. Sftaclö @$niur« ©tc SScrfammluitö öor bcm §aufc ©otteS, X* 



ben ^inbern (Slamö, anttüortete unb fijpra^ 
§u (Sota: Οΰοΐ^ίαη, tüir ^aben un8 απ 
unferm ®ott »ergriffen, bof wir frembe 
Selber auS ben 335lfern beg li^anbeö ge= 
nommen ^aben. 0lun eS ifl ηοφ «^off- 

3 nung in Sfrael über bem. * (So iaf t 
ηηδ nun einen 93unb machen mit un= 
ferm ®ott, ba§ n?ir ade 50ßeiber, unb 
bie öon i^nen geboren finb, ^inaug t^un 
ηαφ bem iitati) beg «^errn unb berer, bie 
bie ©ebote unferg ©otteS fürφten, bag 

4 man tiim ηαφ bem @efe|. * ©o mαφe 
biφ auf, t)enn bir gebü^iret eg; wir ttjol* 
len mit bir fein. Sei getrofl unb t^ue e8. 

5 Φα ^anb @gra auf unb na^m einen 
(Sib \3on Den oberjten $riejiern unb Äe- 
t»iten unb bem ganzen Sfrael, baß fie 
ηαφ biefem 2Öort t^un foüten. Unb 

6 fie fφn?uren. *Unb @öra jlanb auf 
üor bem ^aufe Ootteg, unb ging in bie 
Äammer ^ο^αηαηδ, beg @o5neö TOa* 
flbg. Unb ba er bafelbfi ^infam, ag er 
fein 33rot unb tranf fein Safferj benn 
er trug Seibe um bie SSergreifung berer, 

7 bie gefangen gettjefen waren. * Unb fie 
tiefen aufrufen burφ 3uba unb 3eru* 
falem ju aiien ^inbern, bie gefangen 
waren gewefen, baf fie ίίφ gen 3>erufa- 

8lem öerfammetten. *Unb weίφer niφt 
fame in breien 3^agen ηαφ bem 0lat^ ber 
Dberften unb Qlelteflen, beg 'iQal•^ fotlte 
ailc verbannet fein, unb er abgefonbert 
üon Der ©emeine ber ©efangenen. 

U Φα öerfammeiten ίΐφ aüe 3)iänner 
3uba unb 35eniamin gen Serufalem in 
breien 3^agen, baö ifl, im gwanjigflen 
3^age beg neunten SKonatö. Unb atleö 
9Sotf fa§ auf Der Strafe öor bem «^aufe 
©otteg, unb gitterten um ber @αφe wii* 
lOien unb öom Olegen. *Unb (Sgra, ber 
^riefier, flanb auf unb f^rαφ ju ί^* | 
nen: 3^r i)aU eudij »ergriffen, bai i^r i 
frembe $8eiber genommen ^abt, bag t^r ' 

5. Ü.L: unt» ganzem 3fr. 

6. A.A: leibe, l^eib. 9. U.L: SWonben. 



Et respondit Sechenias filius Je- 2 
hiel de filiis Aelam, et dixit Esdrae: 
Nos praevaricati sumus in Deum no- 
23S.2,?t.strum et duximus uxores alienigenas 
de populis terrae. Et nunc, si est 
^'^'"^•^''^''' poenitentia in Israel super hoc, 
jos.24,25. * percutiamus foedus cum Domino l\ 
Deo nostro, ut projicianius univer- 
sas uxores et eos, qui de his nati 
sunt, juxta voluntatem Domini et 
eorum, qui timent praeceptum Domi- 
ni Dei nostri. Secundum legem fiat! 
7,25.14. *SQrge^ tuum est decernere; nosque 4 
erimus tecum. Confortare et fac! 

Neh.5, 12.10, SuFFexit eFgo Esdras et adjuravii 5 
'^^ principes sacerdotum et Leviiarum 
et omnem IsFael, ut facerent secun- 
dum veFbum hoc. Et juraverunt. 
* Et suFFexil EsdFas ante doniuni Dei (i 
jer.35,4. ^^ gjjjjj gj cubiculum Johauan tilii 
ich.3,24. j;|jjsjb^ et ingFessus est illuc; pa- 
N'eh*M.' wem non comedit et aquam non bi- 
9^4. bil, lugebat enim transgressionem 
eorum qui venerant de captivilate. 
5^,. *Et missa est vox in Juda el in 7 
Jerusalem Omnibus filiis transmigra- 
tionis, ut congregaFentuF in Jeru- 
salem. *Et omnis qui non venerit 8 
in tribus diebus juxta consilium 
Lv.27,23. pFincipum et senioFum, auferetur 
universa substantia ejus, et ipse ab- 
jicietuF de coetu tFansmigFationis. 

ConveneFunt igituF omnes viri 9 

''''■ Juda et Benjamin in JcFUsalem tri- 

Zi.ch.7,1. bus diebus; ipse est mensis nonus, 

vigesimo die mensis. Et sedit 

omnis populus in platea domus Dei, 

trementes pro peccato et pluviis. 

*Et suFrexit EsdFas saccFdos et dixif 10 

''■13/&27'.''" ad eos: Vos transgFessi estis el 

duxistis uxoFes alienigenas, ut adde- 



3. ΑΙ.* Domino. ΑΙ.: tenent (pro timent). 



trauerte über b. aWiffetl^at. 

7. Ä. beö C^efängniffes (4,1). B: eine «crfüni 
bigung ergel^en. dW: ben 9luf. vE: befannt πΜφεη. 

8. dW: u. er felbjl auSgef^ioffeit αιιδ ... vE: btr 



qottverfc^wcrneniiBertiliiung l^ingcgeben unb er au« 
A: iiinauöqcivorfen! 

9. B.dW.vE.A: auf bem (freien) φΐα^. 

10. (sißteS3.2.) 

12* 



180 (10,11 19) 



S^dra^. 



χ. 



Separntio peregrinarum nxorum. eac Msraele, 



•}- I : τ - : ι•• τ : • j- : - 

π^ώυηηη^ vii^n ^533?ώ» «ιρη^ηι 

ν : ι - •jf'T-' τ s"""i — ι • : τ - 

i -: |- ν τ j' : IT ί * 'ν Α τ »J 

! r• •" • τ : j- τ : τ jt τ τ-: 



τρ/ΐίί,• του nQoq&sivai im πλημμ^λβιατ Ίσραηλ, 
'*Λ«ι νυν δότδ αίν^σιν τ φ 'AVQiq) *9¥φ των 
πατέρων ημών, και ποιήσατε το άριστον ενω- 
πιον αυτόν, καΙ όιαστάλητε άπο λαών της 
γης κα} άπο τών γυναικών τών αλλότριων. 
^"^ Και άπεκρίΟησαν πάσα η έκκληαία κα\ 
Ηπαν Meya τοντο το ρήμα αον εφ ημάς 
ποίησα/.. ^^y4λλά 6 λαός πολνς, καΐ 6 και- 
ρός γειμΒρηός, καΐ ουκ ίστιν δυναμις βτηναι ^^ j^^l^^^^^t^ ν^ΠΙΖΙ ΤΙώΛ Η3 
fSco* κα) το spvov ονκ sie ημέραν μίαι και \ ^ ^ ' ":' .: \' % "'"■'' .""l 

ονκ «4* δυο, ητι επλη&νναμεν τον αόικησαι \ '•' Τ:".» τ " Λτ-Τ ^^^ ϊ »'^'ν "'<Τ 
h τω ρηματι τούτω. ^^ Ιτητωσαν δη ο/ !ΐ3ηώ iiD-^TO^*^ t Π-ΤΠ IDn^ rtDöb 14 
άρχοντες ημών τη πάση ^κκλησκ^, και πασιν ι ^^^'^y^ η^^ , ^^^ ^L^pj-j-^^ip 
τοις εν πόλεαιν ημών ος rAa&iösr γυναίκας \ "^J .."'"*"%. ■* ' .' «. ^ '* 
αλλότριας, ϊλ&ετωσαν εις καιρονς άπο ανν- \ ^ *??? ^^τ *''.?? 9ί ^ *τ***-* 
ταγών, καϊ μετ αντών πρεσβύτεροι πόλεως ! •η*^3?1 'T'3?"'^DpT 0Π233?1 Ο'^Ο/ΏΤΏ 
xcet πόλεως και κριται του αποστρεχραι οργην ΐ'ί'ηη "Ί'^ί^Ή^ ^*i Ήΐ^Λ^^ΐ 

- Λ - <■ ~ 3ί- <■ -_>.-'' 1_ 1 < -: • τ : - ΤΑ•.•:'.• 

^χ :η•τη innb na? ^ιώ^ 'iD'^hbi^-!« 

)j- IV - JT τ- ν- ν • •• ν: 



ϋυμον &εον ημών έξ ημών περί τον ρήματος 
τοντον. *^ Πλην ^Ιωνά&αν νιος Άσαηλ καϊ 
Ίαζίας νιος Θεκονε μετ εμον περί τούτον \ j-j*^pp|-<|«Q ρ^^,^ρι,,«^ bi<ntD3?"l!Zl IHDi 



και Μεαολλαμ και Σαββα^αί' ο Αενίτης βοη 
ϋων αντοις. *" Και εποίησαν όντως οι νιοι 
της αποικίας. Καϊ διεστάλησαν'Εζρας ό Ίερενς 
κα\ άνδρες άρχοντες πατριών τών οίκων και 
πάντες ίπ ονόμασιν, οτι επεστρε'ψαν h ήμερα 



Ι ^ι^π '^natbn ühxom mrb^ ^itos? 
nü^ίn ^tbxi D'^tbDN ihän ^ίτ^:» 

•> τ η S" τ • τ -: ί •• - τ : •. 

ϊΐήώϊ'Ί ΓίΏώ3 obDi onns rr^nb 



/tt^ Tor μηνός τον δεκάτον εκζητήααι το ρήμα. 
^"^ ΚαΙ Τέλεσαν έν πάσιν άνδράσιν οΐ έκά&ι- \ t2ii'^")7b ''^''ton tÖlhb "ΙΠΪ^ üi*^? 
σ</->• yunmac αλλοτρ/«^ ίως ημέρας μιας τον \ ^^^^^"i^ D^tU^^ '""SD '^bS'^l ♦ ΊΠ^Γϊ 17 
μηνός του πρώτον. | ^ ? '' ^*"* - j - :- ιτ τ - 

i^Kal ενρεϋησαν άπ6 ν'ιών τών fV»" ^ ^1^^ "^D^ °''') "^? ^'^Γ?? °''?? 



οί έκά&ισαν γνναΐκας αλλότριας' άπο νίών \ 
'ΐησον νίον Ίωαεδέκ, και αδελφοί αν- 
τον Μαασηία καΐ Έλιεζερ /.αι Ίαριβ 
•/.αϊ Γαδαλία, ^^ κα) εδωκεν χείρα αν• 



10. ΕΧ (ρΓθ'1σ().)7ί()«σαλί//*. 

11. Β* τω (Cl'lFX: χυρ. τώ ίλ.). 

12. EFXf (ρ.εκκ/.) ιρωνν^ μ(γάλ'τ\ (ΟιΊ^φων^ post 
ίίπα,ν). 

!4. Β* οί et r^ TraVt/ hui. (ACEFXf). EX: ot 
ΐλάϋ^ισαν. Ci'iX: xat τταντίς οί iV ταΓς πόλισιν οί 
/α/9οντίς yt'f. C: βΑθ^άτο)σαν. A*X*^f'^ö(A.2BCf ). 

Ιδ.Β: Οίκωέ(€Χ:'^λκΗα). EFX*7rf(>i τβτ«. Α*: 
ΜίΓασολλά /i {Μίσολλάμ Α^Β ; C: Μίσ«>1α/ι) ... 
Καββα&αϊ{Σαββ. Α2Β; C: -Σ^α/^αί^αϊ. ΑΙ. al.). 

10. Β* οί ... "Εσόραίζ. Ci'iX: όύστι(ΐΐ)λ(ν ... άρ- 
χοντος. Α2Β: τω οΪΗω (τών οϊκων A*C'EFX) ... tv 
(eV AiCi'iX) όν. Ci'iX: όο)ΟίΑ(ίτβ. 

18. Ci'iX: από riov νί<7)ν τ. Ί. <η ίλαβον. EFX* (all.) 
y.ai(ai.ad). X'^H: Μηασία(-σηίαΧ^Ε\; C. Μαη- 
σηά). 






Α .• : τ 



•• τ • - 



^32Ώ 

J•• : • 



τ ν ί Ι τ Τ Ι 1 ν - < •• 



ιττ 



ν. 12. '-^ lim*! ν. 13. nsnss 105 

10. dW: bic @φ. ;5fr. öcrmci^rct. 

11. B:t()ut...93 fcnnini^. dW.A: le.ietiö.ab »or 
...f. 2Bii(cn.B.dW.A:foiibert οιιφ (ab). vE: trennet. 

12. eefd). »Ott und. B.dW: 'Jßerfammiun^. B: 
@e iieqt une alfo cb ηαφ beinern 2Bort ju tl^un. vE: 
iü unfrc φίΐίφί. 

1:>. mon fann. dW: ba^ 93. i^ ιαί)ίχαφ. Β: eine 
3cit t^o,•; iMclcm Olcqen. dW.vE.A: (je^t) bieSlcgeni 
^cit. dW oes ifi η.ηιοοίίφ im 'greien ju bleiben. vE: 
it>ir üermc;v " »• brausen ju |1. B: bed Uebertrcteni 



®^V0. 



(10,11-19.) 181 



©e^ ißolU Söcrcituulltgtett. ^eficttung oon Dbcrftcu jut ^orfi^ung u. ^uött^tung. X. 



ber 6φuIb Sftaelä ηοφ me^r mattet. 

11*60 IJefennet nun bem ^errn, eurer 
muv ®ott, unb tftut fein Söo^lgefaUen, 
unb fc^eibet eu^ »on ben 335ifern beö 
ÄanbeS unx> öon ben fremben 2Öci6ern. 

12* Φα antwortete bie ganje (Semeine unb 
fprαφ mit lauter (Stimme: (Se gefφf^e, 

13 von bu un^ gefagt ^aft. * ^ber beß 
33oifg iji öiel unb regniφt 3Better, unb 
fann niφt brausen flehen j fo ifl eö audj 
niφt eineg ober jtüeier Xa^t 3Gßerf, benn 
mir ^aben eö öiel gemαφt mit folφer 

14Uet)ertretung. *Ji^aßt ηηδ unfere Ober* 
^en bepeilen in ber ganjen ©emeine, 
lia^ atte, bie in unfern @täbten frembe 
2Bciber genommen ^aSen, §u benimm- 
ten Seiten fommen, unb bie ^eltefien 
einer ίegUφen (Stabt unb i^re utiajUx 
mit, big baf tjon unS gemenbet tcerbe 
ber 3orn unferg ©otteö um biefer <δαφe 

15 njitlen. * Φα mürben befieUet Sonat^an, 
ber (So^n ^fa^elö, unb Se^adja, cer 
@o^n $ifma, über biefe 6αφen} uno 
SKefullam unb Sabt^ai, bie Seüiten, f}aU 

16fen i^nen. *Unb bie ÄinDer bed ®e* 
fängniffeS traten alfo. Unb ux $riefler 
(Sero unb bie üorne^m^en SSäter unter 
t^rer 33äter ^aufe, unb alle je^t benannte 
fφieben fie, unb festen ίΐφ am erften 
iiag beS je^nten SDionatg §u forfφen 

17 biefe Θαφen. *Unb fie riφteten eö au« 
an allen 9)Zännern, bie fremüe 5ßeiber 
Ratten, im er|len ilage beö erfien 9)ionatö. 

18 Unb eö mürben gefunben unter X)m 
itinbern ber ^riefler, bie frembe 5ßeiber 
genommen Ratten: neί>mliφ unter "Den 
Äinbern Sefuo, beö 6o^neö Sojabafö, 
unb feinen trübem üKaefeja, (Sliefer, 

19 3arib unb ©ebalja, *unb fle gaben 

13. ü.L: ηίφί Raufen ... gemad^t fold^et 
Uebcrtr. lö. U.L: fφeίbeten ... faxten. 
10. l7.Ü.L:aÄünben. 



in biefer @αφβ. dW: ^aufig übertreten in biefem 
©tücfe. vE: »iel gefünbigt. A: fφiDer. 

14. B: Saffet boφ u. £). öon b. g. ?Berfammlung 
unb 5(Ue ... ^ä) barjieden. vE: (So mögen ίφ alfo ... 
^infleKcn ... ber einjelnen @tά^tc. B: »on ^tabt ju 
(St. dW: entbrannte 3orn. vE: bieSornglutf). 

15. (Brölur... traten um De§ii>iiienba^in?) dW: 
Φοφ ... tr. auf bagegen? vE: @« fleltten |ΐφ alfo ... 
baju ^in. B.dW.vE: ber iei>ii. dW.vE: unter^ü^-- 
ten fte. 



9,1. 



Neu. 11,1. 



»,i3..2Ch.v»,j,gjjg ^^pgj. ileliclum Israel. *Elll 
Pr.-ia,rA. jj^j^g jyjg confessionem Domino Deo 
palrum veslrorum et facile placiluni 
ejus, ei separamini a populis terrae 
et ab uxoribus alienigenis. *El, re- 12 
spondil universa mulliludo <iixitque 
voce magna: Juxta verhurn tnuui ad 
nos sie fial. * Verun)tamen quia 13 
populus mullus est et lenijUL« piuviae 
et non sustinenius stare Toris, el opus 
non est diei unius vel duoruni (vehe- 
menter quippe peccavinius in ser- 
mone islo), * conslituanlur prineipes 14 
in universa mulliludine, et onines 
in civilatibus uostns, qui duxeninl 
uxores alienigenas, veniani in leui- 
poribus slatutis, el cum bis seniores 
per civitatera el civilatem, el judices 
ejus, donec averlalur ira Dei uostri 
a nobis super peceato boc. * Igilur 1 5 
Jonathan filius Azahel, et Jaasia iilius 
Thecue, steteruni super hoc; el 
Mesoliam el Stbelhai Leviles adju- 
veruni eos. * Fecerunique sie filiil6 
transmigralionis. Et abierunl Esdras 
sacerdos el viri prineipes fami- 
liarum in domos palrum suorum, et 
2Ch.3i,i9. onines per nomina sua, el sederunl 
in die primo mensis decimi, ul 
quaererenl rem. *Et consuramalil7 
sunt omnes viri, qui duxerant uxores 
alienigeuas, usque ad diem primam 
mensis primi. 

Et invenli sunt de fiiiis sacer- 18 
(loluui, qui duxerant uxores alieni- 
genas: de (iliis Josue filii Josedeo, 
el fralres ejus Maasia el Eliezer 
''&Mi"'^l Jarib et Godoiia, * et dederunl 19 



Eet.y,i«>. 



Ly.21,14. 

Mal.!i,rss. 



16. ttliatc oornebmfte m. nad) il^rer ^, S^äufttn, 
atte namentUdf, würben audgefonbert...ea(;he(4,1). 

B: einige a)ianner \)on ben Dberjien ber Φ dW:aue; 
getoä^lt (S. b. ^r., SWänner, @tamm^au^ter bei 
©tammbäufer ... I^ietten eine (Si(jung. dW.vE: ^u 
unterfuaen. B: ;^ur UnterfuφulIg ^ίefer @. 

17. biftjum... BrüoUenbcteneüberail mit beniDi. 
dW.A: famen ju (Snfc mit Slllen. vE: »urbcn fertig. 

18. dW.vE: fonben [\φ. B.dW.vE.A; (tjen) b. 
@öbnen. 



182 (10,20—42.) 



Esdras. 



χ. 



Separatio peregrinarum uacorum eac Msraele» 



των tov e^tvtjHai γυναίκας εαυτών και πλημ- 
μελείας nQiov rA προβάτων περ) πλημμελήσεως 
αυτών 20^^^ (^jiq ^ι^γ Έμμήρ, Άνανία κα\ 
Ζαβδία' ^^ χαΐ από υιών Ήράμ, Μασείας 
και Ελία καΐ Σαμαια κα\ Ίειηλ και Όζ/α' 
22 κ«ί άπο νΙών Φασονρ, ^Ελιωψαι, Μαασία 
κοΛ Ισμαήλ κα\ /\α&αναηλ καΐ Ίωζαβαδ καϊ 
Ήλαοά ' 23 y^(χl ^^^^ ^^γ Αευιιών Ίωζαβαδ 
κ(α Σαμον καΐ Κωλία {αυτός Κωλίτας) και 
Φεκ^ε'ί'α κ(ά Ιούδας κα\ ^Ελιέζερ' 24 ^^^^^ ^j^q 
των (^δοντων ^Ελιαάβ' κα} άπο των πυλωρών 
Σηλλημ και Τελλημ κάί Ωδουέ' '^^ καΐ άπο 
Ισραΐ'λ άπο υιών Φόρος, Ραμία και Άζία 
και Μελχία και Μεαμίν και 'Ελεάζαρ και 
Άααβία καΐ Βαναϊα• '^^ καΐ άπο υιών ^Ηλάμ, 
Μα&Ο^ανΙα και Ζαχαρία καΐ Ίαϊηλ και Άβδία 
καΐ Ιεριμώ& καΐ Ηλία' ^^ καΐ άπο υιών 
ΖαΟ&ούα, Έλιωψαι, Έλισούβ, Μαϋϋαναι 
κα\ Ίαρμώϋ^ και Ζαβάδ καΐ Όζιζά' "^^ και 
άπο υΙών Βαβε'ι, Ίωανάν, Άνανία καΐ Ζαβού, 
Ό&αλί' 29^^; f^^f) j^/(j5,; ßavsl^ Μοσολλάμ, 
!)1αλούχ, Αδαιας, '/«σον^^ κα\ Σάαλ και 
'Ρημώ&' ^^καΐ άπο υ'ιών Φαά& Μωάβ, Έδνε 
και Χαλι)λ και Βαναϊα, ΐΜαααηά, Μα&χ^ανία, 
Βεσεληλ και Βανουι καΐ Μανασβη ' ^* καΐ 
άπο υιών Ήράμ, Έλιεζερ, Ίεσσία, Μελχεία, 
Σαμαΐας, Σεμεών, ^^Βενιαμείν, Μαλούχ, 
Σαμάρια' ^^ και άπο νίών Άσημ^ Μαϋ&α- 
voll, Μα&ΰ-α&ά, Ζαβάδ, ^Ελιφαλέτ, Ίερεμί, 
Μανασση, Σεμεϊ' ^* καΐ άπο υιών Βανεί, 
Μοοδία, Άμβράμ και Ούήλ, ^^ Βαναϊα, Βα- 
δαΐα, Χελία, ^^ Ονουνία, Μαριμω&, Έλιασείβ, 
'^"^ Μα^&ανία, Μα&&αναί' καΐ εποίησαν ^^ οι 
υιοί Βανουι και οι υιοί Σεμεϊ, ^^ και Σε- 
λεμίας καΐ ΝάΟαν και Άδαϊας, ^^ Μ άχνα- 
δααβού, Σεαεΐ, Σαριού, ^^Έζριηλ και Σελε- 
μίας καΐ Σαμάρειας, ^^Σελλουμ, Άμαρίας, 

20. Α2: I^mvi {"Ανανία A^FX; C: Ανανη). 
21. Α2: Μαασία^ (Μασηας Α* Χ; Β: Μασαηλ). 
Β: 7ί^;. (Ιηήλ AFX). 22. Β: ΨΛιωναί. 23. Ci'iX: 
κ. άπο των χήων των Λ. Α*: ΚωΙαά (Κωλία Α^Β). 
24. Cl'lX (pro α8.) ωϋων. Β: Σολμην η. Τίλμην κ. 
Ίΐόύ&. 25.A»:Mfa^t,«(-/arA2B)... 'J?Ai«c:a(-Ca^ \ 
Α2Β). 2Ö.B: Ματϋανια. Α» : Αιπηλ {Ίαϊηλ Α2Β). 
Β: Ία()ΐμω&. 27. Β: Ζα.9«α, 'iE/twat ... Ματ&. κ. \ 
Α^μωΟ•. 28. Β: Ζ. κα* ΘαΧί {\'.Ζ.(> θαλί ; C: Ζάβα ! 
Θαλημ). 29. Β: Βανβί ... (pro Σάα?.) 2•α/1«<α. 
Ζ0.Β:Μαασία,Ματθ.Α'^ϋ:Βίσ{λίήλ(-ληλΑ^Ε1ί; 
C: Βισσίληλ). 'όΙ.Β.Ίίσία, Μίλχΐα. 32.Β: ßivta- 
μίν, ΒαΙύχ. 33. Β: Μ^τΟανία, Ματϋα&ά, Ζαόάβ 
...'h^auL Μ.Β: Bavi Α'^\\'.Αμ^άμ. Β*(α1ΐ.)κα/\ 
35. Β: Χίλκ/α(€: Xü.y.iia). 31). Β: Ovnavia ... "Ελια- 
σΐφ. 37. Β: Ματ&. Ματϋ. 39. Α2Β: Σίλιμία ... 



•(Τ -: •• • J•• : • IT τ : - "^ - 

^:^3m :»ηη3?ι b^'^n^^ η^5?Ώώη2 

y : • IT • •. ί ν • ρ τ : - : 

^δ<3?Ώώ^ T\''WXi ^D^ri'^bi^ nsinüäSD 

λ; • ί Γ ' • IT τ : ν : ^τ τ ι •• : - : 

τ • ι : J τ ^ fi" : • : • : jt τ ι 

' • VI•.• . •.•:!•.• VT : JT : - : 

— : j - Ϊ • A• τ : V ν : I : |- 

j- : • Λ•• τ : • • r : •.• v•.• τ j\ ~ 

rn^xi^ h^^sbn^ Π'«•Τ'^ι ϊτ^^^ί ώ^ηε 

ij-T• τ•:- «τ••: τ:-^ :- 

ν• : • ITT : KT • ' ~ τ τ : ••• : 

''k2y^ bK'^n^i h^^'Di n^^Dn^ nh^y 

' : - : j" • ι• τ : - : <τ r - - ατ •• 

<-•• ι : ν ^ Λ~ ν : • IT • Ι" : ν •• r 

ιητΊ nirin^i rr^Dn^ n^üä^^bws 

VT τ : •• ι• JT : - - • τ : ••• 

σ : — : υτ τ ι : ατ •- ν : • ιτ — '.]- 

^'^ϊ)2 obüä^ "^Dn ^32Ώϊΐ pbn:s? ''2Τ29 

' - <τ ; : Λ• τ C• : • ιτ : ~ ^ ^" ~ 

•^DS^i) :ni:ü^°^ b^xu'^ aw*^ nh::!'i ^ 

•r• : • I τ : >T : '■ τ τ τ-: ρ 

h^to)3 rr^Din bbD^i ^ίD^3? n^iro nns 

τ •• -: |- <TT : AT : •'^ • ~ ^"^ '" ~ 

ν : iv - : «. • •■ : - : jt : - - 

jt : - : IT • : - •jt • • •••$•.• • v. λ• τ 

^3T πηηΏ οηΏ αώπ "^32^ 33 

JT τ τ - - <- : - Λ•. τ (•• : • 

J • : • ι• : • ν.• - : j- •- : •.• ν • •••: 

JT^DS ib^^i^'l α'^Ώ3? ^^^Ώ ^innb 

^TT : Ι" : xr : - < — : r • τ 

ν •• : JT : - ι : ντ^ : ΐ" 



IT -.(- 



. 38 

' VT τ : )τ : ν ι•.• : ι• : • ν • >■ τ ^^ 

ιττ-:|-41 



IT τ ν- τ 



nn^s D^btö :πηΏώ ^in'^übü3n42 



ν. 20. 5>^bn δ<"5η V. 29. 'ρ ηΐΏΊΊ 
ν. 35, 'ρ 1ΠΊ^3 ν. 37. 'p '^ÜSJ'i'l 

V. 40. "ΐηΐίϊΙΏ 6<"32 

:>/ίϊαιί«. 40. Β: ΜαχαΟναββ. Α» Χ: ^ρ« {Σαοίβ Χ'^Β). 
41 . Α2Β: ΣίΙίμια. κ. Σαμα()ία. 42. Bf (ab ID.) κα* 
(ACEX*). Α2Β:>ί/<αρ«'α. 



SSetsei$nt# betet bie ftembe Sßei^et genommen* 



(10, 20-42.) 183 



i^re ^anb barauf, baf fle bic 2Bet6er 
njoilten auSftoJen unb ju i^rem <Βφ\ιΙΧ)= 
o))fer einen 3Bibber für i^re @(i)uib 
20ge6enj * unter ben Äinbern 3mmerö: 

21 t^anani unb ©ebabjaj * unter ben itin* 
bern ^απηιδ: a)Zaefej;a, dlxa, ©cmaja, 

22 5ei>iei unb Uflaj * unter ben Äinbern 
^ae^urö: (Slioenai, ajiaefeja, 3fmaei, 

23 9]ei(;anee(, Sofabab unb @leafa; * unter j 
ben beulten: Sofabab, i&imei unb Jte»= ' 
laja (er ifl ber ^iita), ^Ηί^αΙήα, 3uba | 

24 unb (Sliejer^ * unter ben Gängern: | 
(SliaPj unter ben $i)or^ütern: ΘαίΙηηι, 

25 ^elem unb Uri) * öon Sfrael unter Den 
itinbern ^areo0: Olamja, 3efi(a, ίΟϊαΙφία, 
aWeiamiU; (Sleafar, 30ϊαΙφία unb 33enaia; 

26 * unter ben Äinbern (Slame : SWat^anja, 
<Baö^axia, Schiel, ^bbi, Seremot^ unb 

27@liaj * unter ben ^inbern @at^u: 
TOoenai, ^üaflb, SDiat^anja, Sercmot^, 

28 (Sabab unb 5lfifa} * unter ben Äinbern 
58e6ai: So^anan, ^ananja, @abai unb 

29%ti:)la\'j * unter ben Jlinbern 33ant: 
2)lefuaam, «ΚαΠηφ, ^aja, i:5afub, @eai 

30 unb Sftaniot^; * unter ben Äinbern 
^ai^ati) moaH: 51ί)ηα, (ίί)ύαΙ, ^enaja, 
^Zaefeja, 3)lat^anj:a, 33ejaicei, QBenui 

31 unb SWanaffe; * unter Den ^inbern 
«i&arimg: (Sliefer, 3efia, 3)ία1φία, 8e= 

32maja, (Simeon, * Benjamin, 3)ϊαί1ηφ 

33 unb (Semarjaj * unter ben ^inbern 
«^afumd: 3Jlat^nai, 3Jlati)at^a, @abab, 
^üpi;eiet, Seremai, SWanaffe unb 6imei; 

34 * unter ben ^inbern Φαηί: 3}iaebai, 

35 ^lmram, ^uel, *35enaia, Q3ebja, ß^elui, 
•3?*0iajo, sWercmot^, (Sliaflb, *5Dia- 

38tf)ania, «Diat^nai, Saefan, *ί8αηί, 
39 35enui, @imei, *6elemia, $Ratt)an, 
40Qlbaia; *5Dϊαφnαbbαi, ©afai, (Sa* 
41rai, *5lfareel, Seiemja, @amar- 
42 ja, *@ailum, ^marja unb 3o= 



nianus suas, ut ejicerent mores suas 
LT.5,i5.«,e.gj pj,^ delicto suo arietem de ovibus 

2,37. offerrent; * et de filiis Emmer: Ha- 20 

2 3C,. nani el Zebedia; * el de filiis Harim: 21 
Maasia et £lia et Semeja et Jehiel et 

2,39. Ozias; * et de filiis Pheshur: Elioe- 22 
nai, Maasia, Isniael, Nalhanaei, Josa- 
bed et Elasa; * et de filiis Levitarum: 23 
Jozabed et Semei et Celaja (ipse est 
^•'*"''• Calita), Phataja, Juda et Eliezer; *et24 
de cantoribus: Eliasib; et de janito- 
ribus: Sellum et Telem et Uri; *et25 

,;3. ex Israel de filiis Pharos: Remeja et 
Jezia et Melchia et Miamin et Eliezer 
et Melchia et Banea; * et de filiis 26 

'^'''- Aelam: Mathanja, Zacharias et Jehiel 
et Abdi et Jerimoth et Elia; * et de 27 

^'^• filiis Zethua; Elioenai, Eliasib, Ma- 
thanja et Jerirnulh el Zabad et Aziza; 

''"• *et de filiis Bebai: Johanan, Ha- 28 
nanja, Zabbai, Athalai; * el de 29 
v.:i4.a,tü. j^jj-g ßyj^j. ^[osoUam el Melluch et 

Adaja, Jasub et Saal et Ramolh; *et30 

■'*'" de filiis Phahath Moab: Edna et 
Chalal, Banajas elMaasias, Mathanjas, 
Beseleel, Bennui elManasse; *elde3l 

^'■^"'^ filiis Herem: Eliezer, Josue, Melchias, 

Seniejas, Simeon, *Benjamin;, Ma- 32 

2,1». loch, Samarias; * et de filiis Hasoni: 33 
Malhanai, Mathatha, Zabad, Eliphelelh, 

^29. Jermai, Manasse, Semei; *de filiis 34 
Rani: Maaddi, Amram el Uel, *Ba-35 
neas el Badajas, Gheliau, * Vania, 36 
Marimulh et Eliasib, * Mathanjas, 37 
Mathanaei el Jasi * el ßani et 38 
Bennui, Semei * et Salmias et Na- 39 
than et Adajas * et Mechnedebai, 40 
Sisai, Sarai, * Ezrel et Selemiau, 41 
Senierja, * Sellum, Amarja, Jo-42 



19. i^reasB. B:^inauöt^un. vE:tregfüf)rcn. dW: 
iu entfernen. Δ: tjerjio^en. B: gaben ^ά) fφuI^ioι 
mit einem 2δ. t)on ber ^eeibc ... dW: brauten ... 
tar 5um @φ. 



23. S: Josabed. 30. S: Baoanias. 31. S: Jesue. 

20—43. B.dW.vE.A: üon ben (Sonnen. 
2:\. dW.vE: (ba^ ift .^elita). A: (ber aua) M. 
Mef). 
24. aW: :ii)orU)artmt. vE.A: ii^ur^iiiern. 



184 (10,43-1,5.) 
Χ. 



Ksdras. 



JDe rebus Mierosolymitanis ad ]¥€hemiam nunciatio. 



ι'^α&ίας, Ζαβάδ^ Ζεβεννάς^ Ίαδαι ηάί Ίωίιλ \ ^^^JL^ ; ΓΤ^ΰΞΐ h^^V^ IT^ S^D'^DT 
λα) Bavata. ^^ Πάντες οντοι ελάβοΰαν yv- '*• !' ^ ■^"''' /* ' '". ο\' ' 
ναικας aKkotQlai;, και έγεννησαρ εξ αντων •τ jv •• •• : α •:τ -ι• τ ν : ιτ 



44 



Ι'ίΟν^'. 



Γ τ ν τ- 



Ν Ε Ε Μ Ι Α 2. 



Π "• D Π 2 



ί, AoyoL Νεεμία νΙοΰ 'Afitkia. Kai ίγε• 
ptTo ίν μηνΐ Χασελ^ν ετονς είκοατον καΐ 
έγω η μην εν Σονσάν άββ8ΐρρά' ^ και ηλ^εν 
AravL εις άτιο αδελφών μον, αντος και 
άνδρες Ιούδα, Και /^ρώτησα αντονς περί 
τών σω&εντων οΊ κατελείφ&ησαν άπο της 
αιχμαλωσίας καΐ περί 'Ιερουσαλήμ. ^ Και 
εϊτζον προς με' Οι καταλειπόμενοι άπο της 
αιχμαλωσίας έχει έν τγι χωρά έν ηονηρίοξ. 
μεγάλη καΐ h όνειδισμφ, και τείχη Ιερου- 
σαλήμ κα&χιρημενα, κα\ πύλαι αντης ένεπρη- 
α&ησαν εν πυρί, 

* ΚαΙ εγένετο εν τφ άκοΰσαί με τους λό- 
γους τούτους έκά&ισα και έκλαυσα και επέν- 
ϋησα ημέρας, καΙ η μην νησζενων και προςευ- 
χόμενος ενώπιον ^εου του ουρανού. ^ ΚαΙ 
είπα' Μη δη, κύριε ό {^εος τοΰ ουρανού, 
• ισχυρός, 6 μέγας και 6 φοβερός, φυλάσ- 
σων την δια&ήκην και το έλεος τοις άγα- 
πώσιν αυτόν και τοις φυλάσσουσιν τάς έν- 

43. Β: 'Ιαηλ, Ματ^ανΐας. Α** Ζαβ. Zfß. (Α^Β 
rell.f). 

Inscr. Α* (Β: Νίίμίας). 

1.Β: XfXxia {^Αχαλία ACEX: F: Χαλκ*«). Α»: 
Χασίηλβ {XaofXfv Α2Β). Β: άβιυά (C: άβηρά). 
3. Β: ηηοσαν. A^Bf (ρ. καταλ) dt /.αταλίΐφ&έντίς 
(Α•ΕΧ*). CX-j- (ρ. χώρ(^) ίν τ-^ (Χ* τί)) noln. 
Bf (a. ηύληι) αί. 4. Bf (a. .9ii) τΰ. 5. C* Μη 
όη (FX: V2 όή). Β* (quart.) 6 ... f (ρ. t).ioc) an. 



• τ -: τ - IT • - ι ;- : ■ ν τ 

\τ ι• ν: τ— :|- 1 •) — Ι" ST '•• 

VT •• : ~ s• : - - •• τ : ••' ιτ 

•IT τ ( : "^ - : • νν - 1 • )'. : ' ν -: 

IT , : ^T τ : τ • : - jt • ; - ι • 

η:ι^Ίδ)3 οΒώ'ΤΊ^ r^ini πΒΊπη!) 

ν τ : - τ ι : <- : ατ : ••• : 

Ι" τ 7 : • τ ν.• τ : 

•.• •• τ J• τ : - ■-• J• : τ : * • " . 

Α- τ ^τ : - •■ •••"Τ ν : VIT • : - τ 

'^πb^ί '^Dsb bbsn)^^] b-i; ^Ί^ί1 
^"^b^ί nin^ n*dn Ίi:^ί1 :d''t:üDn η 

J•• •.•: τ : <Τ^τ - IT • IT τ - 

<•• Λτ - : ν τ - >•• τ • - τ - 



VT -: I 



V. 43. 'p 'i^'' V. 44. 'p 1i<U:3 
V. 1. p^DB ö<"ia V. 3. p"t2 Ι^ΏΡ 

44. Β: einige ϊ)οη ii;nen l^atten 90. üon tt)eic^cn fie 
.fi. befommen Ratten. dW.vE: eö tooren unter biefen 
iD. n)e(ci)c (bic) iß,.) geboren ^. Α: 2Öeiberbarunicr, 
bic auch ... 

1. dW.vE:®efφiφte9ϊ. (A: $Die Sorte?) dW. 
vE: (In) bcr ißurg. 

2. B: fr. fie um bie %. bie entronnen toarcn, toel^c 



®^ta* 



(10,43-1,5.) 185 



fftc^tmxa au ^ufan* £)et I6eri$t übn Setufalem* ifte^tmia'^ iitih. 



X. 



43 fe^:^) * unter ben Äinbern ΰΐάο: Sejei, 
aJlat^it^a, @abab, ©cbina, Sabbat, 

44 5oel unb 33enaia. *5Dierc :^attm alle 
frembe ißeiber genommen, unb ttjaren 
etliche unter benfelSen SGÖeibern, bU 
Jttnber getragen Ratten. 



2,29. 



seph; *de filiis Nebo: Jehiel, Ma- 43 
thalhias, Zabad, Zabina, Jeddu el 
Joel et Banaja. * Omnes hi ac- 44 
ceperanl uxores alienigeuas, et 
fuerunl ex eis mulieres quae pe- 
pererant filios. 



©a§ 83ttcp Sie^emia. 



Ϊ. 2)ief finb bie ®efφiφten O^e^emia, 
beä ^oi)m^ ν^αφαίία. d^ gefdjai) im 
SJionat ß^Uleu beö gtt?anjigfien Sa^rS, 
bag ίφ tvar ju <Sufan auf bem (δφίοΡ: 
2*fam φαηαηί, einer metner QSrüber, 
mit etίiφen 5Dlcinnern auö 5uba. Unb 
iφ fragte fle, trie eS ben 3uben ginge, 
bie errettet unb übrig tt»aren öon bem 
©efängnij, unb tt)ie eö §u Serufaiem 

3 ginge. * Unb fle fvrαφen ju mir: 
$i)ie UcSrigen üon bem ©efängnig flnb 
bafelbfl im ü^anbe in großem UngiücC 
unb @φmαφ3 bie 3)iauern Serufalemg 
ftnb §erbroφen, unb i^^re X:^ore mit 
^cuer verbrannt. 

4 Φα ίφ aber foίφe QBorte Prete, faß ίφ 
unb ireinete unb trug Seibe jrt>een 3!age, 
unb fajiete unb betete öor bem ®ott i)om 

5 »^immei. * Unb ίprαφ : 51φ «i^err, ®ott 
öom «i^immel, gro§er unb fφreιίUφer 
©Ott, ber ba l^ält ben 8unb unb Sarm- 
^erjigfeit benen, bie i^n lieben unb feine 

1. U.L: aWonben ... ba ίφ toar. 

2. U.L: 3uben. 

3. A.A: im großen. 

4. A.A: leibe, Seib. 



Est.2,2. 



Zach.7,t; 

Est. 1,2. 

7,2. 



Jer.39,8. 



Giimque audissom verba hujusce- 
modi, sedi et flevi et luxi diebus 
mukis, jejunabam et orabam ante 
faciem Dei coeii. * Et dixi: 

Quaoso, Domine Dens coeli foitis, 
^*'*'^*'/;"''• magne atque terribilis, qui custodis 
pactum el misericordiam cum bis 
qui le diligunl et cuslodiunt man• 



Esr.9,38.Dn 
9,3. 



E.r.5,12; 



Ex. 20,6. 



2 



f ) Verba Nehemiae, filii Helchiae. I. 
Et factum est in mense Casleu, an- 
no vigesimo, et ego eram in Susis 
Castro: * el venit Hanani, unus de 
fratribus meis, ipse et viri ex Juda. 
El interrogavi eos de Judaeis qui 
Esr.9,8.i4s. remanseranl el supererant de capti- 
vilate, et Jerusalem. *Et dixerunl 
mibi: Qui remanserunt el relicli 
sunt de caplivilate ibi in provincia, 
in afflictione magna sunt et in oppro- 
2Ch.?M9. brio; et murus Jerusalem dissipa- 
tus est, el portae ejus combuslae 
sunt igni. 



43. S: Joal. 

f) Vulgo inscribitur: Liber Nehemiae, qui 
et Esdrae secuodus dicitur. 
2. S* ex. 



übergeblieben Vü.^. ben ©cfaiigcncn, u.umSer. dW: 4. ctiicbe "^a^e ... ®. fce« J^immel». B.vE.A: 

über ... Geretteten ... ber ß^'efangcnfd^aft. vE: ben [ο^ίοίφιηίφ. vE:trauerte. dW.vE:[mel^rere]ila9e. 

ϋίίϊί,Χΰύφη ... Α: üiclc. 

3. B.dW: in ber S uibfcbaft. dW: @leube. A: '). B: u. @ΰί;•. dW: furφtbαrer ... ikht betoal^' 

Xrüb[al. B.dW: jerriffen. vE: uicbcvgcriifen. ret. vE: bie ®nabc. 



186 (1,6-2,2.) 



JÜTehemias. 



Ι. 



JSiehemiae cum venia regis merosolgmam profeetio. 



τοΧας αυτοΰ' ^ έστω δη το ονς σον ηροςεχον 
κηΐ οι όφ&αλμοί σον άνεο^γμενοι τον άκονσαι 
προςενχην δονλον σον, ην εγω προςενχομαι 
ενώπιον σου σήμερον ημέραν καΐ ννκτα ηερί 
νΙών Ισραήλ δονλων σον, xai ε^αγορενω im 
αμαρτία'^' ν'ιών 'Ισραήλ ας ήμάρτομύν σοι' καΐ 
εγω και 6 οΊχος πατρός μον ήμάρτομεν. 
'^ /ίιαλνσει διελνσαμεν προς σε, και ονκ 
εφνλάξαμεν τάς έντολας κα\ τα προςτάγματα 
καΐ ία κρίματα α ενετείλω τω Μωνΰη παιδί 
σον. ^ Μνησί^ητι δη τον λόγον ον ένετεύ.ω 
τ φ παιδί σον Μωνσ/], λέγων Τμεΐς εαν 
άσνν&ετήσητε, εγώ διασκορπιώ υμάς εν 
τοις λαοΐς ' ^ καΐ εάν επιστρέχρητε προς 
με και φνλάξητε τάς Ιντολάς μον καΐ 
ποιήσητε αντάς^ εάν 7j ή διασπορά υμών 
απ άκρου του ουρανού, εκεΐ&εν συνάζω αυ- 
τούς y και είςάζω αντονς εις τον τόπον ον 
εζελεζάμην κατασκψώσαι το όνομα μου εκεΐ. 
^^ Και αντοϊ παϊδές σον και λαός σον•, ους 
ελντρωσω εν δυνάμει ύον τγι μεγάλη καΐ εν 
τΫ} χειρί σον τ-η κραταιή. ^^ Μή δη, κνριε' 
αλΧ έστω το ονς σον προςεχον εις την προςεν- 
χήν τον δούλου σου καΐ εις την προςευχήν 
παίδων σου των &ελόντων φοβεΐαϋ^αι το όνομα 
σου' και ευόδωβον δή τφ παιδί σου σήμερον 
καΐ δός αυτόν εις οίκτιρμούς ενώπιον τον 
«ί^^ρο^' τοντον. 

Kay ω ή μην οινοχόος τ φ βασιλεΐ. 

ΜΜ• Λ.αι ίγένετο εν μηνΐ Νεισάν ετονς 
εικοστού Άρ&ασασ&φ βασιλεΙ καΐ ην ό οίνος 
ενώπιον εμον, καΐ ελαβον τόν οίνον καΐ έδωκα 
τ φ βασιλεΐ' κιύ ονκ ην έτερος ενώπιον αν- 
τον. ^ Και εΊπέν μοι ό βασιλεύς' /Ιιά τί το 
ηροςωπον σου πονηρόν, και ονκ ει μετριάζων; 
Ονκ εστίν τοντο, ει μη πονηρία καρδίας. Και 

6. Bf (a. δάλ») τ«. ΕΧ: ί^αγο()ίνσ(ύ. Α^Β: ίπΐ 
άμαρτίαις (-ρτ/ας A^CX), Β: αις άμάρτ. (ας άμ. 
ACX).^ CEFXf (a. ττατξ».) r5. 7. C'X* ηρός^ σι. 
Η. Β: τω Μ. Tratift σβ. 9. Ci'iXf (ρ. βί^ανβ) εως ακρ« 
τί HijavL•. 10. Β: έν τγι δνν. 11. A^CEX* κύρ. 
(A2Bt). Β: αλλά ίστ. Ά** τ«τ« (Α2Β|). Β: Kai 
ίγο). C'X: ημ. ινν^χος. 

1. Β: Νισάν. Ci'iX: νίοταΙ^οξ« τκ βαοιλέο)ς ... 
Ι (ίο f.) /,αΐ ημην σκν&()0)η6ς. 2. Bf (ρ.,«ίτ^.) Και. 



ν JV >- ' : : τ JT * : η ■ ' 

j- • : ν - j : • : ; ν••• •• : 

Ti'^DSDb ν^δηΏ '^Di^äί πώίί ηηη3? 
^iiito'^ "^DS-b^? nb-^B^ Dni"^ hvn 

V.•• τ : • )•• ; - τ : - τ jt 

r : * ~ . V- : . J λ•.• τ-: 

,.. r-:\- 'τ JT τ jv -: •• τ : • 

( : 'ΛΤ : j- τ V -: ιτ τ ν τ 

-n^ί n^5i:s -ιtb^5 α^ώδώ^η-ΠΝΐ 

τ ν.• • r: -• • τ : • - ν ; 

τ τ - ν Τ τ : ' IV : - jv 

V.V : ν f r τ • -; τ : • jv - 

...._. - .. j.. . - : ι• - IT 

V : r • AT »•.• ' -' Γ - : • 

• : - τ JV-: I Ϊ - •.• • r -:|- 

'H'^'inr Dm ι Uta ^ηώ-Π!« ρώρ i<> 

f vv τ — : r• : ιτ ν : ••• it•• - : 

ητη^ bi^an Tinba h^nss ntox ™ri 
-TiDTii Μ %^n ^h'i^ i<3S :ηρτπηϋ 

' : : τ JT j• : τ -: jt;t itt -: (-^ 

nbsn-bi<i ^^rnr nbδn-"p^5 nntap 

7 ... : V JT : • : • •• -: r ' '•• τ — : 

ϊ)η:ηϊΐ Di^n Tiin3?b iirnn^brsm 

j- : - / : : - : <τ τ ι• : - r 

• )• τ -r—. |- Λ"•• ~ _'• »■ ι•• : • • -: j- : 

: 'nb^b ηρώ^ 

τ ν IV - Vv : - 

Tf• : V }- : IT• •.• j : j• !- 

liitDi^i i^DSDb r^ 'nbiön xnotiinnisb 

*T V IT AT τ : ' "j- ' V w - ::;-:-:-: 

• VT I : 'V •.• - JT : V IT τ • - - 

' 3?iiTO 'nb^n '^b ΊΏ^<*Ί : va^b y>i 2 

- j - ? V V - • V - IT τ : ι.- 

r^^ nbin ttd'^s hn^i1 a'^i'n ti'^dS) 

I j•• •.• j7 : (.. τ - : • τ / JV τ 

ηΐί^η ^<Ί^^ί'^ nb 5?h οί^-^3 ητ 



VT • IT 



V. 9. 'p d'imx'^arTi 

6. etin^en. B.dW.vE: teinOl^r (aufmerffam) ...' 
fein. 

7. I)abcnmif?gei)nnbcltanbir. B: €«ganjli(febeibir 
vert>orben? dW: Uebel l^abcn to. get^an au bir. vE; 



^cl^emia. 



(1,6—2,2.) 187 



9le$emta'^ ©e^et unl• 'SüvUHe. £)e§ ^onigd @i$enfe« 



I. 



6®ebote i>alten! *ία§ boc^ bcine Dt)ren 
aufmerfen itnb beinc ^ugen offen fein, 
ba^ bu Pre^ baö @eBet beineö Jlneφtβ, 
bae ίφ nun üor bir bete %aQ unb 9ίαφί 
für bie Jtinber Sftael, beine jlneφte, 
unD befenne bie <Sünbe ber Jlinber Sfrael, 
bie tt)ir an bir get^an ^abenj unb ίφ 
unb meineö 33aterö «^auö ^aSen αηφ 

Tgefünbiget. *3Öir finb »errütft ttjorben, 
baß n)ir ηίφί gehalten ^aien bie ®e* 
böte, 33efe^ie unb 9ΐeφte, bie bu gebo- 

8 ten i^a^ beinern ^^ηεφίβ 3)iofe. * ®e* 
benfe aber boφ beg SÖ}ortö, baß bu 
beinern jlneφίe 9)?of€ geboten unb 
f^rαφjt: 2Benn i^r εηφ vergreifet, fo 
mU iφ euφ unter bie SSölfer ftreuen} 

9 * rt?o i^r euφ aber befe^ret §u mir unb 
galtet meine ®ebote unb t^ut fte, unb 
ob i^r öerjioßen n?äret big an ber «§im= 
mel (Snbe, fo n^id ίφ euφ boφ »on ban* 
nen »erfammein, unb n?iil euφ bringen 
απ ben Drt, ben ίφ ern?ci^It i)aht, ba§ 

10 mein 0lame bafclbft n»o^ne. *@ie flnb 
boφ ja beine Jtneφte unb bein 3Soif, 
bie bu erlbfet ^aft burφ beine große 

1 1 ^raft unb mαφtige <^anb. * Οίφ ^err, 
laß beine Obren aufmerfen auf bag ®e* 
bet beineg Jtneφtg unb ouf ba8 @ebet 
beiner Jtncφte, bie ba begehren beinen 
3iiamen §u fürφten} unb ίαβ beinern 
Jlneφte ^eute gelingen, urtb gib i^m 
33arm^erjigfeit öor biefem QWanne! 

iDenn ίφ n?ar beä Könige (Sφenfe. 
II. ^m aJionat 0iifan beg §n?anjigfien 
Sabreg beg ilonigg Olrt^afafi^a, ba SGßein 
öor ibm flanb, ^ob ίφ ben 2ßein auf 
unb gab bem iibnige} unb ίφ fa^e trau* 
2ng vor ibm. *Φα f^rαφ ber itönig 
ju mir: 2Öarum fie^efi bu fo übel? bu 
bifl ja ηίφί franf? i£)ag ifi eg ηίφι, 
fonbern bu bifl fφn?ermüt^ίg. 3φ aber 

10. A.A: finb jabo(i^. 
1 . Ü.L: Sflonben ... flunb, ^ub... traurigli^. 



data tua: ^fiant aures tuae auscuttan• 6 
iRg.«,29. jgj, gj Q^^jj jy| ypgj,^j^ m audias ora- 

tionem servi tui, quam ego oro coram 
te liodie nocle et die pro filiis Israel 

Esr.i(»,t.ti.servis tuis, et coniiteor pro peccatis 
filiorum Israel, quibus peccaverunt 
tibi, ego et domus patris mei pecca• 
vimus. *Vanilate seducti sumus, et 7 
non custodivimus mandatum tuum 
et caeremonias etjudicia, quae prae- 
cepisti Moysi famulo tuo. * Me- 8 
mento verbi, quod mandasti Moysi 
servo tuo, dicens: Cum Iransgressi 

^tiÄ.VsJueritis, ego dispergam vos in popu- 
iRg^Msl Aos; * et si revertamini ad me et eu- 9 

stodiatis praecepta mea et faciatis 

Dt.30,4.3. gy^ etiamsi abducti iueritis ad extrema 

eoeii, inde congregabo vos et redu- 

cam in locum, quem elegi ut habita- 

Dt.t2,ii. j.gj nomen meum ibi. * Et ipsilO 

*%^2V."°* servi tui et populus tuus, quos rede• 
misti in fortitudine tua magna et in 
manu tua valida. * Obsecro, Domine, 1 1 
sit auris tua attendens ad orationem 
servi tui et ad orationem servorum 
tuorum, qui volunt timere nomen 
tuum; et dirige servum tuum hodie, 

»"Älfiliet da ei misericordiam ante vi- 
rum hunc! 

Ego enim eram pincerna regis. 



Factum est autem in mense Ni- II« 
Esnr,'i. san, anno vigesimo Artaxerxis regis, 
Gn.4o,i3.2i.et vinum erat ante eum, et levavi 
vinum et dedi regi; et eram quasi 
languidus ante faciem ejus. *Dixitque 2 
mihi rex: Quare vultus tuus iristis 
est, cum te aegrotum non videam? 
Non est hoc frustra, sed niaium, 
nescio quod, in corde tuo est. Et 



^anbelten ti)bxia)t gegen bic^. 

8. dW: «ergeijet. vE: ocrfünbigt. B: Serbet i^t 
ireutoö ^anbeln. B.dW.vE.A: jerfireuen. 

9. B:h)cnn bann ίφοη eureißerficßcnen toaren am 
Steuierjienbeg «Wimmele. ..fie... dW.vE: jevfireuet. 
B.dW: meinen 91. b. too^nen ju laffen. 

10. vE: ba6 bu crl. 

11. B: bie eine Sufi ^aben. dW: beten i. d if}. 



7. ΑΙ.* tuum. 

vE: mad^c il^n jum ©egenftanb ber (Srbarmung ! d W. 
vE: aOlunbf^enfe. 

1. toor fonft ηίφι tr. B.dW.vE: ba nal^m ίφ. Β: 
niemals tr. gcmefcn. 

•2. B.dW.vE.A: ifl bein 5lngefi(i^t(fo)tr. B: φαβ 
ifi ηίφίβ anberS αΐδ eine 2;raurigfe{i beg ^crjena. 
vE: dtcai Safeö im J&. dW: Φαβ nia)t, fonbern bae 
ift ^erjene-'ilraurigf. 



188 (2,3—10.) 



Kiei&eiiiias. 



II. 



Ifiehemiae cum venia regis Mierosolymam profectio. 



^φοβη&ψ πολν αφόδρα, ^καϊ ümx τφ βασιλεΐ- ΓΤ^Π*^ üb 13?"^ 'ϊΐ^^•^ 'Π^^.-' '^^^^'^ Π^Ώ 
Ό ßaaiXevg 8ΐς τον αιώνα ζήτω. Jia τι ου | .^^^^ ^^^^ ^^^^ ^^^ ^^^^^^ V^H^ß 
μη vhmai ηονηοον το ποόςωττόν μον; /Ιιότι ! ^ ' * ' . ' ' -'^ "1 *'* ' ~. 

■ ''. ' , '^ , ^ , η '. 1 ^Ρ^ίί n^nrü:^ ηηιπ ^ηηΐίί ηιηηρ 

;; ποκις^ οίκος μνημείων πατί^ρωί' μον-, ηρη- 7 : •, τ ι•.• τ : τ••-: - -.• < : ί• 

μω&η, καΐ αι πνΧαι avrijg κατ^βρω&ησαν η' ] "Π/0"Ρ? 'Tj^^^.*!? '^'? "^^^^Π * ^^ί? 
ηνρί. * ΚαΙ üniv μοι Ό βασιλεύς' Περί | ^η"5^"^Ν: bbsnSI ώ^^Ώ ΠΤ)^ Π-Τ 
τίνος τοντο σν ζητείς; Και προςενξάμην προς | ^^^j^^V^^-^^^ Tlbisb IIDXI : Ο'^ΏώΠ 
τον ^sbv του ovoavovj ^ και είπα τώ βασιλεΐ' '" •''■ ~ ~ , ' '*" '* " -J" '^ * " ^^ r 
hl εηι τον βασιλέα ayauov^ και ει aya&vv- \ s•.•-: ' λ••• τ Τ y)•.•.- ,-^ • • • 
Οησεται ο παις σον ενώπιον σον, ωςτε πέμψαι \ Pl'nl^JP Ι*'^"*^^!^ »TT^rT^.^^N ^^DH jt^P 
((.ντον εις 'ΐονδα εις πόλιν μνημείων πάτερων | ^ηί^/^Π *Ίί "Ι^^ϊ^'^'Ί J Π33!Ι1Χ*1 Τΐίϋί^ 

^v : Γ ■>- τ - : •■• ν JV jt •• - : 

'"''D^b DD-^^i η^ώη ^nn^^ η^^ηια 

■• : • <- • - Λ τ J" τ \. / : IT -: |- 



UOV, καΙ ανοικοδομήσω αντην. ^ Και εϊηύν 
μοι ο βασιλεύς καΐ ι^ παλλακη η κα&ημενη 
^^όμενα αντον ' Εως πότε εαται η ηορί/α 



σον, καΐ πότε επιστρέψεις; ΚαΙ ηγαϋννϋη 1]ψ, i^ *°^5^^,"! ''ίΠ'ϊΦΠ ^^"^Γ» 
ενώπιον τον βασιλέως και άπέστίΐλέν με- ^»^j;^ Τΐ^)3ιΤ^3?"Πί^ 'ΠΡώ "1/015*5*1 
και έδωκα αντφ ορον. "^ Και είπα τώ βασι- ^«,-, «.»:>,»«5-«1ι,, »,U-»>^*^k» •1.ι.*»-<κ« 
λει' Ει επι τον βασιλέα αναϋον, δοτω μοι '''-^" " • ι- . ' ^ ' ' 

^πιστολάς προς τονς έπαρχους πέραν τον ; ν -: ^T^ ■ • •~:γ ^ -: Ji - 
ποταμού, ώςτε παραγαγειν με εως ελϋ^ω hl \ ^lOi^"]^^ Ϊ^Ι^.^1 ♦ η*Ί^ΪΤ^."^ί? ü^i^ij 
Ίονδαν ^κα\ ίπιστολην επϊ Άσάφ φύλακα j '^tDS^ TlbJsb Ίώί^ ΟΤΊδΠ 112X1^ 
τον παραδείσον ός έστιν τφ βασιλεΐ, "^^""^Ι ^^"Γ^ ninS Ώ^^'^ ^^'ψ^'' 
δούναι μοι ξνλα στεγάσαι τας πνλας και εια \ "~' '" ■' , ^ % , ' " -^V *'" ' 
ro «Γχο,• τη, πόΧ,ως χ.« dg «hov Sv eig- \ "^'^^ ηΧ?1Π51 T^Sb "ΐώΝ nn''?n 
Λιναομαι ei'g αυτόν. Kai idmxit μοι ό Ι ^^-(η*"1 l^bii Νΐ3Ν"1Β:ί< ΓΤ'ΒΪ") 
βασιλεύς, ως χεΙρ &εου η άγαϋή. ♦ ι^^? ΠΠΐίΟΠ "Τΐ^ί^'Τ^^ TlbJSH 

^ IT τ ;τ - ν- ν: - : * ? ν ν - 

^hal ηλϋ-ον προς τονς έτιάρχονί: ^f^ai' : ηπ3ϊ1 1'2V hilHB^biS: 5<ii?i1 
.οί ,..«^„ί. κ«ί a„.« «.Wor, rag s^ca^oXAg , ^^V ^ ζ^^ ^^^^ j^^-^'^T^ „^^^^ 

<- : • - »V />•.• •" J : • »*• vT jr -* ••• π 

- : •- ι• τ IT 'Κ- •- JT τ ν ν - 

- IT •••jv τ τ • ι : • 1 - j- - : - 

DTs ^ί^-Ίώ^ί nhi^ nyi nrk ^ί*ί 

TT JT V -: AT : jt τ »•.• τ - 

: b^^'^to^ --Dsb nniü -ώ'μίΖ':: 



70V βασιλέως- και απέστειλεν μετ έμον 6 
βασιλεύς αρχηγούς της δυνάμεως και ιππείς, 
''' Και ί^κονσεν Σαναβαλλάτ Ό \4ρωνι και 
'Γω'^Ια η δούλος ο Αμμωνία και πονηρον αν- 
τοϊς έγένετο οτι /^λει άνθρωπος ζητήσαι αγα- 
θόν τοις νίοΐς Ίσραηλ. 

3. Α • (pro JiOTi Α^Β) Jia τί. 

j. Α*: συνί^-ητης (σι) Ci/TitcA^B). Α2Β: προςηνξ. 

5. Β: έν 'iafVa. 

6. Ci'iXf (ρ. €/. avTsyivati κά&ησαι παι/ έμυί; 
Α* (pro noiifia Α^Β) naQuoia (C: noiJia). 

ο. Ci iX: Ααάφ τον φνλάσσοντα τάς ημιόνβς ra 
(hxai/.it,)^ Aui rti παραόποα. Ci'iFXf (ρ. πνλ.) της 
βηοΗι}^, τ« (ii/.u ... : nc ον η^ίλίνσομαι /rnoQ αντόν. 

ΙΙ.Β'τ,^ς. 

10. Β* (teil.) ό 01 t (a. uv&(j.) 6. 



2. vE: crfc^raf fct)r. 

3. ®tobt, ba$ Ä. dW: ber Secjräbni^ort. vE: \nc 
53c9r. ; @tatte. 

4. betete ίφ }u betn ©. 6eö φ. vE.A: bcgcijrcft. 
B: 5Öorin [υφ|Ί bu benn je^t ηαφ? dW: Um toai 
Mttefibu? 

5. II. ift betn ^tted)t in C^nabcn t»or bir. B: ycr 
I beincm Siiii^cficEjt aiij^eneiim. A: irol^lgefoiUg. dW: 

piibct b. Sc. ffio^lqcfaiien. vE: Scf)ln)oncn. B: ίο 
ιυίίΐ ίφ fic bauen. 



^e^etnia* 



(2,3—10.) 189 



©eS @$ctt!ett föttte* ©eine ©eitbuitö jenfeif be§ SSaffetS* ©aitcBattat u» 2:oBia. II. 



3für*tete ηιιφ fajl fe^r, *unb ft)rαφ 
jum Äöntge: i)er itönig lebe etrigUi^! 
@oUte {φ ηίφί uM fe^en? iDie @tabi, 
ta baS »^aug beS ^SegräSniffeÖ meiner 
ißäter tii, liegt irüfte, unb i:^re 5!^ore 

4finb mit ^euer ijerje^ret. *3)a ί:|3Γαφ 
Der Äbnig §u mir: Sa8 forberji bu benn? 

5 Φα bat iφ ben ®ott ^om ^^immel, *unb 
f^rαφ jum Könige: ©efäCit eä bem Ä5* 
nige unb beinen Jtneφten öor bir, baf 
bu miφ fenbeft in 3uba ju ber (Btabt 
bei SSegräbniffeg meiner 93äter/ bag iφ 

6fle Baue? *Unb ber ^önig f^rαφ ju 
mir, unb bie Königin, bie neben i^m 
faf : 2Bie lange n?irb beine Steife trä^* 
ren unb trenn mirfl bu roteberfom* 
men? Unb eS gefiel bem Jlönige, baf er 
miφ ^infenbete. Unb ϊφ fe^te i'^m eine 

Tbeflimmtc 3^it, *unb fprαφ jum itö- 
nige: ©efällt e0 bem Könige, fo gebe er 
mir 55riefe an bie i^anbipfleger Jenfeit beö 
SQßajferg, baj f(e ηύφ hinüber geleiten, 

8 big ίφ fomme in 3ubaj *unb 33riefe 
an ^ffap^, ben ^oijfürjien beö Jlbnigö, 
baf er mir «^olj gebe ju 35aifen ber 
3iJforten am φαΙα|1, "ok im «§aufe unb 
an ber «Stabtmauer flnb, unb jum «i^aufe, 
ba iφ einjie^en foll. Unb ber ilbnig 
gab mir ηαφ ber guten ^i^anb meinen 
©otteä über mir. 

9 Unb ba ϊφ tarn ju ben ßanb^fiegern 
Jenfeit beä ißafferS, gab iφ i^nen be6 
Jtbnigg 33riefej unb ber ^bnig fanbte 

10 mit mir bie «§aui)tteute unb 9fieiter. * Φα 
aber bag ^brete @anebaöat, ber Moroni* 
ter, uno ^Obia, ein αmmonitifφer 5lneφt, 
öerbroj eö fte fe^r, baf ein 30Ϊ€η[φ ge* 
fommen njäre, ber ®ute0 fuφte für bie 
Äinber 3fraci. 

2. Ü.L: furzte. A.A: gar fel^r. 

3. A.A: btebad^aud. 



timiii valde ac nimis, * et dixi 3 
Dn.2,4.3,9. j.ggj. j^g^^ jjj aetemum vive! Quare 

non moereat vultus meus? Quia 

civitas domus sepulchroruni palris 

,^3. mei deserla est, 6t portae ejus com- 

pr.v!i,i. bustae vsunt igni. *Et alt mihi rex: 4 

Pro qua re postulas? Et oravi Deum 

Est.1,19. coeli, *et dixi ad regem: Si videlur 5 
regi bonum et si placet serviis luus 
ante faciem tuam, ut mitlas me in 
Judaeam ad civitatem sepulchri palris 
mei, et aedificabo eam. * Dixitque 6 
mihi rex et regina, quae sedebat 
juxta eum: üsque ad quod tempus 
erii iler luum et quando reverteris'i 
Et placuit ante vullum regis et misil 

5,14 13,6. jjjg. g^ constilui ei tempus. * Et 7 
dixi regi: Si regi videlur bonuni, 

Esr.8,3tt. epislolas del mihi ad duces regionis 
Irans flumen, ut traducant me, donec 
veniam in Judaeam; * et epistolam 8 
ad Asaph custodem saltus regis, ut 

>«g-5,ö. ^g|_ mijjj ligna, ut tegere possim por- 

T,ü.tch.29,i.j_gg turris domus et muros civitatis, 

et domuni, quam ingressus fuero. 

Eer.7,6.9.28.gj ^g^Jjj jjjjjjj j.gj jyjj^g ßjanum Dil 

mei bonam mecum. 



Et veni ad duces regionis Irans 9 
flumen, dedique eis epislolas regis; 
miserat autem rex mecum principe« 
£"•8.22. uijiiiuui et equites. * Et audierunt 10 
^• '^'^• Sanaballal Horonites, et Tobias ser- 
vus Ammanites, et contristati sunt 
affliclione magna, quod venisset ho- 
mo, qui quaererel prosperitatem fi- 
liorum Israel. 



8. S: port. templi, turres. 



6. dW.vE: (feine) ©ema^iin. dW.vE.Atbauern. 
vE: gab i^m an. B.dW. A: eine ^tit. 

7. gebe man ... ^tromö. vE: (Statthalter. A: 
Oberflen ber Sanbfc^aft. B: iiinüber bringen. dW: 
5iet)cn iaffen. vE: tüeitcr bringen? 

8. ^orftmeiftcr ... <p. bed .^»aufcö. B.dW.vE.A: 
einen S3ricf. B:ber benffiaib beiua^rt, ben ber Ä. bat. 
dW; Sluffe^er beg fönigi. 2B. vE.A: ^uter. B: Ut 
Pforten ... ju ttjöiben. dW: jum 33. Der ^i)ore ber 
Surg bei b. 2;em^et u. jur SWaucr ber @tabt. vE. 



um S. ju mati^en ju ben ... A: um etnbeefen §u 

fonnenbiei£f>.am2;i)urme. dW:ίnn)cίφeό ία)ΐϊύμη 
tt)ii(. vE: einem J&. ... einfei;re. (iBgi. (Bn. 7,9.) 

9. B:(S6 ^atte ab r...Dbeifleoom^eeru. 9ϊ. gCi 
fcnbet. νΕ:απφ l'.atte ... re^ φ. dWrUnb fo fam ... 
übergab ... Äriegöoberßc. 

10. beromm.Än. dW:it)ar eöiijnenüberauemi^; 
fäliig, ba^ ein SHann fam, bae» Sefte ter ®. i^^iraeid 
ju fud^en. vE: tourben fte [e^r bofe ... b. 2ßoi|l. A.• 
bie So^ifa^rt. 



190 (2,11-19.) 



HTehemias. 



II. 



Kiehemiae cum. venia regis Mieroftolymam profectio* 



** Kai ηλ&ον sig ^Ιερονσαλι^μ^ κ«ί ημψ 
έκεΐ ημέρας τρεις. *2 /^^χ^ ανέστψ ννατος 
έγώ και άνδρες ολίγοι μετ έμον, καΐ ονκ 
άπηγγειλα άν&ρώπφ τι 6 &ε6ς δίδωσιν εις 
καρδίαν μου του ττοιησαι μετά τοϋ Ισραήλ' 
και κτήνος ονκ εστίν μετ εμον^ ει μη το 
κτήνος ο εγώ εττιβαίνω επ αντφ. *^ ΚαΙ 
εξήλ&ον έν πνλχι τον Γαοληλα και προς στόμα 
πηγής των σνκών και εις πνλην τής κοπριάς' 
κ«/ ήμην συντριβών iv τφ τείχει Ιερουσαλήμ 
ο αντοϊ καϋαιρονσιν, και ηυλαι αυτής κατ- 
εβρω&ησαν έν πυρί. *■* ΚαΙ παρηλ&ον ίτΐΐ 
πύλην τον Άΐν κα\ εις κολυμβη&ραν του βα- 
σιλέως, και ουκ ην τόπος τφ κτήνει παρελϋεΐν 
νποκάτω μου. *^ Και ήμην άναβαίνων εν 
τφ τείχει χειμάρρου νυκτός , και η μην συντρι- 
βών εν τφ τείχει' και ήμην εν πΰλΐβ τής 
φάραγγος, καΐ επέστρεψα. ^^ ΚαΙ ot φνλασ- 
σοντες ονκ έγνωσαν τι έπορεΰ&ην και τι εγω 
ποιώ και τοις Ίονδαίοις και τοΐς ίερενσιν και 
τοις έντίμοις και τοΐς στρατηγοις καΐ τοΐς κατά- 
λοίποις τοΐς ποιονσιν τα ίργα έως τότε ουκ 
άπήγγειλα. ^^ Kai είπα προς αυτονς' 'Τμεΐς 
βλέπετε την πονηρ'ιαν εν y έσμεν έν αυτή, πώς 
'Ιερουσαλήμ έρημος καΐ αϊ πνλαι αυτής έδό- 
&ησαν πνρ'ΐ' δεντε καΐ διοικοδομήσωμεν το 
τείχος Ιερουσαλήμ, και ουκ ^σόμε&α ετι όνει- 
δος. ^^ ΚαΙ άπήγγειλα αυτοΐς την χείρα τον 
ϋ-εοΰ η εστίν άγα&η έπ έμέ, και τους λόγους 
του βασιλέως ους είπέν μοι. Και είπα' '^να- 
στώμεν και οίκοΟομήσωμεν. ΚαΙ έκραταιώ- 
Οησαν αϊ χείρες αυτών εις αγαθόν. 

^^ ΚαΙ ήκουσεν Σαναβαλλατ ό Άρωνι και 
Τωβια ο δούλος ό Άμμων) κα) Γησαμ ό Άρα- 
βί, κα) έξεγέλασαν ημάς, κ(α ηλΟον εφ ημάς 



12. EFX (pro τί) ΟΤΙ. Cl'iX: «κ ην μίτ εμβ άλλο. 
Α2Β (pro δ A*CEFX) ω. Χ: in αυτό. 

13. Ci'iFXf (ρ. Γωλ.) vvKxöq. EFX* (alt.) κα* 
(a. πρ. στ.). Β* (ult.) tv. 

15. CEFX: tv τ-^ πΰλ-τ]. 

1 6. CX (pro pr. τί) οτι. 

17. Bf (ρ. πονη{>.) ταντην (ACX*). 

18. Bf (α.τ«ς λ6γ ) /7(-öq(ÄCEFX*)el(a.«ya^.) 
το. 

19. FX: ηλ&αν. 



r τ y-T • ν. IT •ατ τ ι : ν *. τ ιτ 

J• τ-:\- •-: τ : - »j τ ιτ ιτ ; 

τ τ τ : • :j- • ^ ι : • • - : 

τ •• : - • •< - • 1 j•• τ •• : 

- 1" : τ : 1" τ (Τ y ν:-: r: -'. 

-. ^ ι,ν τ : • : j" V -: • - τ ι : 

γ'^ΧΛ n3?t2ä-bi^ Vnriiii \^^'2 ^bsxi^ 

» • - τ - j- ν ν: IV IT Ι" τ i : ; 

nnnsb Dipn-i-^iii Tib^sn nDns-bi^i 

vT "^ : - *i 1 ' 1" ί ' VAv - ν •• : V : 

τ :- *••• • vMT iT : - ■» -•* r 

5<izi5»ii 3TO^ίΊ nnin^ -intb Ν"ΐίίΐ 

i \ ϊΐ τ IT ΛΤ r ν r ν:|τ 

< • τ : - : ' τίτ :ν. — - >- : 

Λ••• J•-." VT • : - Τ τ JT :ιτ 

d'^D^Dbi D'^inbi n^Dnäbi a'^niirr^bn 
iib Ρ"Π3? nbw^b^n ϊΐίώ::? nn^b^ 

7 'ν - τ ^ : - j•• ν ν : 

b^i^h nv\^ ohbii ^ιτ\^Λ i^Tnlrwi 

4•.• - :••- -: j- IT • : r • 

• - τ ι ί c•: —ι τ : J — : jv -: τ τ ιτ 

jv : ι• Ί : --τ ι : j- ••• ••• .* • : 

- "^ ν: J- ν . ••' τ • - ιτ ιτ : ν ». 

ν : . ι - : - τ JT • ν — : 

f J τ : ι - Α• " ιτ JV -: ' ••• ,ν•• - 

: HDiob onn^ ^ιρ-τη^ι ^D^bn^i 

IT - ν:.• •• : h : - :- • τ 

Ι n^nbn ^b'ihri abnDD ^Ώώ*Ί 1 9 

jT-i;^ • ι- — :- -:•- 

j. : -- • : - ,T V •.• : • - ιτ vjv τ 

«TT- JT : \ ~ Λ' τ V. : • - τ 



V. 13. πη'ΐη ηιοη nmnsj 'ώ 
ν. 16. -jr^p^ ί<"5 η'Όη ηηδ 



12. B.dW.vE.A: ίηβ Jper;; gegeben. 

13. Β: üor bem Φν. ijev. dW: gegen bie ^Diad^en; 
qiieiie'^in. vE: an b.(S(i^iangenf)r.üorbei. Brbcfid^; 
tigte t^.id. S.toiefiejcrr. vE: treibe niebcrger. dW: 
betrachtete ... bteba j. 

14. dW.vE.A: Dueilt^or. A: SBafferieitung be« 



9ie]^etnta« 



(2,11-19.) 191 



©er 3ug Bei 9la$t SBtcberaufnaSme be§ SBaue^» ®cr Sctnbe ©^jott 



II. 



11 Unb ba ίφ gen Serufaiem tarn, unb 
I2brei itage ba gcwefen trat, *ιηαφίβ 
ιφ ιηίφ beö 0ίαφίδ auf, unb n?enige 
SJiänner mit mir} benn ίφ fagte feinem 
ϊ)lenfφen, \ναβ mir mein ©Ott eingege* 
ben ^atte ju ti)un an Serufaient} unb 
irar fein 5'^ier mit mir, o^ne ba iφ 

13 auf ritt. * Unb iφ ritt jum X^alt^or 
au0 hu ber 9^αφt tjor bem Φrαφen= 
brunnen unb an ^a^ Wi\ttf)ot•) unb t^at 
mir we^e, ba§ bic 9)?auern ^erufalemg 
jerriffen n?aren, unb bie S^ore mit ^euer 

1 4 toerje'^ret. *Unb ging hinüber §u bem 
39runnent^or unb ju beö jlonigö 3.eiφ, 
unb njar ba niφt Olaum meinem 3;^ier, 
ba§ eg unter mir ^tte ge^en fbnnen. 

15* Φα jog iφ bei 0?αφί ben 33αφ ί^ΐηαη, 
unb t^at mir tt?e^e, bie SJiauern aifo §u 
fe^en; unb fe^rete um, unb fam §um 

X^'Xi)aiti)cx nneber ^eim. * Unb bie Ober- 
ften tt>uften niφt, tt?o iφ Einging ober 
η?αβ ίφ mαφte} benn iφ :^atte big ba* 
^er ben Suben unb ben ^rieflern, ben 
Olat^g^^erren unb ben Dberften unb ben 
anbern, bie am SÖerf arbeiteten, niφt8 

17gefagt. *Unb f:^)rαφ ju t^nen: 3^r 
feilet baö Ungiürf, barinnen ttjir finb, 
baf Serufaiem trü^e Uegi unb i^re 
^^ore finb mit Seuer tierbranntj fommt, 
lagt ηηδ bie ÜJiauern SerufaiemS bauen, 
baf rt>ir niφt me^r eine Θφmαφ feien! 

18* Unb fagtc i^nen an bie «i^anb meinen 
©otteg, bie gut über mir «»ar, baju bie 
2ßorte be0 Äönigg, bie er mir gerebet 
t^atte. Unb fle [ϊ)rαφen: ©o ia§t ung 
auf fein! Unb trir baueten. Unb i^re 
t^änbe n?urben geflarft μιηι ©uten. 

19 Φα aber ba§ ©aneBaÜat, ber Moroni- 
ter, unb ilobia, ber αmmonitifφe ^ηεφί, 
unb ©ofem, ber 5lraber, treten, f^ot- 
teten fle unfer unb üerαφteten unä, unb 



Esr.8,32.Act 
^8,17. 



7,5. 



Et veni Jerusalem, et eram ibi tri- 11 
bus diebus. *Et surrexi nocle ego 12 
et viri pauci mecum, et non indicavi 
cuiquam, quid Dens dedisset in corde 
meo, ul facerem in Jerusalem; et 
jumenlum non erat mecum, nisi ani- 
mal cui sedebam. *Et egressus 13 
3,i3.ach.26, gyjjj pgj, portani vallis nocte, et ante 

fontem draconis et ad porlam sler- 
coris; et considerabam murum Jeru- 
salem dissipatum et porlas ejus con- 
sumptas igni. *Et Iransivi ad por- 14 
2Bg.i8,iV.20,tam fonlis et ad aquaeductuni regis, 
et non erat locus jumento cui sede- 
bam, ut transiret. *Et ascendi per 15 
lorrentem nocle, et considerabam mu- 
rum; et reversus veni ad portam vallis 
Gl redii. *Magislratus autem nescie- 16 
bant, quo abiissem aul quid ego fa- 
cerem; sed et Judaeis et sacerdolibus 
et optimatibus et magistratibus et 
reliquis, qui faciebant opus, usque 
ad id loci nihil indicaveram. *Ell7 
dixi eis: Vos nostis afflictionem, in 
qua sumus, quia Jerusalem deserta 
est et portae ejus consumplae sunt 
igni; venile et aedificemus muros 
Jerusalem, et non simus ultra op- 
probrium ! * Et indicavi eis manum 1 8 
Dei mei, quod essel bona mecum, et 
verba regis, quae locutus esset mihi. 
Et ajo: Surgamus, et aedificemus! 
Et confortatae sunl manus eorum in 
bono. 



3,13. 
1,3. 



20. 



r.l3. 



V.12. 



V.3. 



e,i. 



V.8. 



5«.1,fi. 



ν.ΚΙ.β,ί. 



Audierunt autem Sanaballat Ho- 19 
ronites, et Tobias servus Ammani- 
tes, et Gosem Arabs, et subsannave- 
4,1 (Job 12, j,yj^j^ nos et despexerunl, dixerunl- 



12. A.A:o^nebaes, barauf(n)orout) ίφ ritt. | 

13. 14. Ü.L: 2)i:a^enbrunn ... 33runnt^or. ' 
16. ü.LrSüben. 19. U.L: ^örete. 

SLr B: fortgeben. dWrforisufommtn. Α:§αιηΦαϊφ= 
ge^en. vE: fjier aber tüar f. ^la^ mci|r j. ©el^en für 
ta^ %i). u. mir. 

1 5. B.Ä: an bem ^^. binauf. dW.vE: im (ria^) Ibal 
i|. Ουίεφ. 13). 

16. ®^eϊn u. b. Ob. B.dW.vE: «orf^c^cr. A: 
Stabtoberfien. dW.A: gegangen ... get^an. vE: 
tbätc. dW: bie ba« 2ö. fφαffton. A: t^ten. vE• 



5Bcrfieuten. 

17. A:fennei. dW.vE.A: ba« @ienb. B.dW.vE: 
bie^niauer. dW: gum @^ütt. ArjurSd^m. vErein 
©egenftanb bcv @φιη. 

18. ouf fein n. bauen! Hni> fte üävften ... dW: 
iüiebic c|ütiiie...getitalict. vE: \nU iiüi!a...gelüefen. 
A: ijut ... mit mir fei. dW: faxten ü)]ut^. 

19. (^cfcm. 



192 (2,20-3,8.) 
II. 



IVehemias. 



Aedifieatio portarum et muri nrbis. 



xoil slnov Τι το ρήμα τοντο ο νμεΐς ποι- 
Ηχε; η im τον βασιλέα νμεΐς αποστατείτε; 
"^^ Και επέστρεψα αντοΐς λόγον και είπα αν- 
τοις' Ό ϋ^εος τον ονρανον αυτός ευοδώύει 
ήμΐν, και ήμεϊς δούλοι αυτόν κα&αροί, καΐ 
οίκοδομησομεν καΐ υμϊν ουκ εστίν μερις καΐ 
δικαιοσύνη και μνημόσυνον έν '^Ιερονσαλήμ. 

III• Και ανέστη Έλισοΰβ, 6 ιερεύς 6 μέ- 
γας, καΐ οι αδελφοί αυτόν οι ίερεις, καϊ οικοδό- 
μησαν την πΰλην την προβατικην αύτοϊ ηγια- 
σαν αυτήν και έστησαν κ^ΰρας αυτής ^ καΐ 
εως πύργου των εκατόν ήγίασαν εως πύργου 
Άναμεήλ. ^ Και επι χείρας υιών ανδρών 
ίερειχώ, κα/ επϊ χείρας νιων Ζακχονρ υΙον 
Άμαρί. 

^ Και την πύλην την ίχϋνηράν φκοδόμησαν 
υΙοΙ Λσανά • αύτοι ^στέγασαν αυτήν, και έστη- 
σαν &νρας αυτής καΐ κλεΐϋρα αυτής καΐ μο- 
χλούς αυτής. ^ ΚαΙ έπϊ χείρας αυτών κατεσχεν 
άπο Ραμωβ- υιού Ουρία υιού Άκκώς. Καϊ 
έπ) χεϊρα αυτών κατεσχεν Μοσολλάμ υίος Βα- 
ραχίου υιού Μασεζειήλ. Και επί χείρα αυτών 
κατεσχεν Σαδωκ νιος Βαανά. ^ Καϊ im χείρα 
αυτών κατέσχον οι Θεκωείμ' και άδωρίμ ουκ 
ειςηνεγκαν τράχηλον εαυτών εις δονλείαν αυ- 
τών. 

^ Και την πνλην τον Αισανα εκράτησαν 
Ίωειδα νίος Φασέκ, χαΐ Μεσονλάμ υίος Βα• 
σωδία* αυτοί εστέγασαν αυτήν, χαΐ έστησαν 
θύρας αντής και κλεΐ&ρα αύτης και μοχλούς 
αυτής. ' Και επΙ χείρα αυτών εκράτησαν 
Μαλτίας ο Γαβαωνίτης καϊ Ενάρων ο Μηρω- 
ιωχϊίτης, άνδρες τϊ^ς Γαβαών καΐ της Μασφα 
εως &ρονου του άρχοντος του πέραν τον πο- 
ταμού, ^ Και παρ αύτον παρησφαλίσατο 
Οζιήλ νιος Άραχίου πνρωτών. Kai έπ). χεί- 
ρα αυτών iκράτησεv Άνανίας υίος τον Ρω- 

19. FX: (Ιπαν. 

^ 1. Β'.ΈλιασΗβ. 2. Β: άνδ(). νΙων 'I((jiyw. EX* 
νΐοίν. Α* : Miaqi (Αμα^Ί Α2Β). 3. Β (pro ίστησ.) 
νστέγασαν. 4. Α^Β (ter): χήρα (pr. loco χήρας 
A»CFX). Β: ini 'ΡαμώΟ {άπο Ρ ACEFX) ..". Μα- 
κίβήλ (CX: Μασίζίβήλ). k\* Και irti χ. αντ. κατ. 
Σαό. νίός Β. (Α2β rell. f)• 5. Β: κατεσ/οσαν οί 
Θΐχωιμ. Α* : άόωρ?ιν {άόο)ριμ Α^Β ; FX: ισχυροί S. 
οί ισχ, αυτών). Β: τράχ. αυτών. A*C: όβλίαν. 
α.Β: 7ΐνΙηνΙασανα:ϊ ΐλρ.Ίωιόά. Α**κ, χλιΐ&ρα-ΓΐΏ. 
(A-Bf). 7s. A*C* Και ΙπΙ χίΐρα-14ρ. πνοωτών 
(A^Bt). EX: ε'κρατ»/σί. B:7Wi>. 



<- IT TT τ * τ IT Γ : ι }•: - 

τ - J• : - < • - τ - J•• ν: ν τ 

Dbbi ^3^3η^ n^pD v'inr ϊlDΠD^ί1 

VT : Α• τ 'j t στ-: :»--;,- 

•IT τ ι • ί *. τ • : -jt τ : »ν $♦• Ι ι•• 

rnii•! biian ihän η^ώ'^^ϊί nph ιΐι. 

jT ν : τ - ϊ •• - • τ : ν 'τ τ- 

b^v/3-^3?i vnhiDn η^χι^^Λ ^η^ιώπρ 

<- : • - : Λτ : - ν-: ι — '■*' 

j τ - : Α •• ί j" : - «.τ j τ - i 

r : • t V \. - TT 

nxDOn ^33 ^133 a^int^ Ί3?ώ hsn 3 

AT τ : - .;•• ; VT • τ - ~ J" , " * 

vbii3?3n vhhbT *ιτώ5?»ι ^m^p ninn 

VT : - τ ί - • -ί Ι — Ι" τ J•• 

Γ^ΏΊΏ ρήπη πτ-^3?ι n'^n^lDi) 4 

< •• : » • •.••.!•.• JTT - : (Τ * ί 

ρ^τπη α^7^?ΐ Τ^Ρ^')'^ •^?1^'ί"1? 

νττ ~ : (τ-!)- Ιν • \. τ » • ν: IV jtt 

-i<b bnn^nsi D'^ripnn ηρ'^τπη 

τ ν •. r - : Α• » :.- • j* •••• ιν 

IV •• 1 -: ι- -: |- τ τ - J• •• 

τ τ ι » • ν: IV τ τ : - - - . " • 

τ j- AT : ι : ' ν IT '.. : -.«τι ν 

rbr3^5] vrirbn !iTri3?*'i ^nnp 
n^tibn ρ^τπη D^'^-b::?") :νπ^Ί3η : 

JT : - : Ι • •.•: IV τ τ - ■ ιτ • : 

:nnDn nnr rns ^^i^Db ns2;^ni 

IT τ - ν ,•• ν- - •• • : AT : • - : 

η^ΠΊπ-ρ bii"-T5' ρ^τππ iT^-b^? ^• 

τ -: ; - ι ν "^*- ' : > • ν: r.• j τ - 

-ρ η'^33Π ρ'^τπη ir-bri a^sni:i: 

Ι ν ιτ : — : » ■ ν: r.• J τ - : • : ι 

V. 5. 'κ "ηοη 

ν. 8. Ρ"Π2 »"33 



19. eud) wtber ben ^. empöttnt 

20. ©Ott be$ ^. ... unb ..* wollen uns anfmacben. 

vE: un^ ®lü(i geben ... magert un« auf. vE.A: δίη^ 
benfen. 

1. x^üren. dW.vE: »eii)Cien. A: i^l^orpgei ... 
ί;^. tcr fiunt-ert (SHen. 

2. B.vE: an feiner (einen) <BtiH. 

3. Xbürenetn^ mit <2d)Iöfrern u. ?t. B: iri3lbien. 



^S^cf^cmia« 



(2,20-3,8.) 193 



©tc fBcrbtt^ttguttg. ίε^αδ ©(^aft^or* ©αδ i^tfc^tSor• ®αδ alte S:5or. 



II. 



fpra^en: 9Βαδ ifl t>ai, baä it?r t^ut? 
ti^oUt i^r ivieter \)on bem Könige ab* 
20faUen? *Φα annvortete ίφ t^nen unb 
(ρναφ: ©er ©ctt üom v^immel iinrt) e^ 
unö gcUncjeu loffeu; beim u>ir, feine 
^Ιικφΐε, t)abcu unö αιι[96ηιαφί unl) 
bauen. 3ί)Γ aber ^abt feinen $i)eil, ηοφ 
9ϊοφΙ, ηοφ ®eDäφtnip h 3ernfalcm. 

III. Uiib (Süafib, ber »§oi)e^)riefter, 
mαφte [ίφ auf mit feinen igrücern, ben 
Cj3i*ieftern, unD baueten baö (^φαΰΙ)θΓ: 
fic ijeilicjten eö, unü festen feine Xljüren 
ein; fte i)eiliijten eö aber biö an Den 
5l}urmü}?ea, ne^mlίφ biö an ben ilt;uim 

2 ^ananeel. *9ieben il;m baueten bie 
SL)(äuner üon 5^^riφo; αηφ bauete neben 
i^m Θαφur, ber Sot)n Suiri. 

3 ^ilber ßae δ■ifφίί}cr baueten bie ,^in* 
Γ ber (Benaa; fie cecfien eö, unb feilten 
\ feine ^^iji'ir ein, @φlöffer unb Diicgel. 

4*0icben ii)nen bauete Ü)ieremot^, ber 
6el}n Urla, DeS (^obneS «^)afoj. Sieben 
iljnen bauete 2)2efuilam, tcr (So^n Q3e* 
veφiα, beg ^obneg SOiefefabeelö. 0?eben 
it)nen bauete 3^bof, ber So^n 93aena. 

5*0Uben ii)nen baueten bie üon 5^i;efoa; 
aber ii}re ®en?altigen brαφten i^ren 
^aU ηίφΐ jum $I)ienft i^rer «Ferren. 

6 Φαδ alte %l)Ox bauete 3οίίΐϊ>α; ber 
<So^n ^affea^, unb Ü)?efunam, ber θο^η 
33efot)jaj fie becften eö, unb festen ein 
feine ^Jl^ir unb vöφIöffer unb Oiiegel. 

7 * SJieben ii^nen bauete 9}ieiatl)ja üon ®U 
beon, unb 3abon üon 3J2crono, 9}iänner 
toon ©ibeon unb üon 5Wij^a, am ©tu^l 
beS Sanb^flegerö bieSfcit beö SÖafferö. 

8*9ieben i^m bauete Uficl, ber Θο^η 
.^ar^aja, ber ®oίbfφmicb. Stieben t^m 
bauete ^ananja, ber Θο^η ber 5lpot^e* 



20. ü.L: ttjivb ung. 
1. U.L: feine !li)üv ... Xiiuvn. 
%i)üxt\u 4. 5. U.L: iJlebeu jie. 



3.6.Α.Λ: 



que: Quae est haec res, quam facitis? 
numquid contra regem vos rebellalis? 
* Kl redtlidi eis sermonem dixique 20 
ad eos: Dens coeii ipse nos jnvai, et 
nos sorvi ejus sunius; surgamiis et 
aedificcnius! Vobis autem non est 
pars et justilia et memoria in Jeru- 
salem. 

tl surrexit Eliasib, sacerdos III. 
magnus, et fralres ejus sacerdt»les, 
et acdificaverunl porlam grcgis: ipsi 
saiiclilicaverunl eain, et slaluorunt 
valvas ejus; et usqiie ad lurrim cen• 
tum Cül)ilorum sanclificaverunl eam, 
usque ad lurrim Ilaiianeel. *El juxla 2 
euui aedifiraveruiil viri Jericho; el jux- 
la eum aediiicavilZachur liliusAtnri. 

Porlam aulem piscium aedificave- 3 
runl filii Asnaa; ipsi lexeninl eam, 
et slaluerunt valvas ejus et seras el 
vecles. * Et juxla eos aedificavii 4 
Marimulh fiiius Linae, filii Accus. 
El juxla eum aerbficavil Mosoliam 
fibus ßarachiae, filii Mesezcbel. El 
juxla eos aediticavil Sadoc iilius 
Baana. * Et juxla eos aedificaverunl 5 
Tiiecueni; optimales aulem eorum 
non supposuerunl colla sua in opere 
Domini sui. 

Et porlam velerem aedificaverunt 6 
Jojada filius Phasca, et Mosoliam 
filius Besodia; ipsi Icxerunt eam, et 
slaluerunt valvas ejus et seras et 
vecles. * El juxla eos aedificaverunt 7 
Mellias Gabaoniles, el Jadon Merona• 
Ihiles, viri de Gabaon et Älaspba, 
pro duce, qui eral in regione Irans 
flumen. *Et juxla eum aedificavii 8 
Eziel, filius Araja, aurifex. Et juxla 
eum aedificavii Ananias, filius pigmen- 



Bsr.4,15. 



Ksr.1,2 



.Ios.av>,2n. 
Act s,yi.K»r 

lyi (ut ;jz,!» 

Enli.<:,ia;lix 
2ϋ,!ί4. 



Joh.5,2. 



Dt.20,5. 

.Ier.31.38. 

Zach. 14,10. 



2Ch.:i:5,14. 
Zepli.l,tO. 



Esr.8,33. 



2Sm.l4,2. 



Jer.27,8.11 
Rm.ih,4. 

Zach. 14,10. 



4. AK: juxta eos (ter). 
6. S: texuerunt. 



dW: bäiften. vE: becften ee mit 53alfen. 

4. B: griff eö an? dW: bcfefligte. vE: Bauete |1φ 
iviet'cr an. 

5. »orncijmen. B.dW.vE:A: 2:^efoitcr. dW: 
Sing fci)enen. vE: gaben iijren S'iacfen n. ^er. A: 
beugten ... unter ra^ 2Dcrf. dW: cntjogen ... bem 
Φ. B.dW.vE.A; i^ren^cirn. 

43oluqlotten « '^ibel 91. %. 3. fQbi 2. mt^. 



6. vE: fieitten tutebcr ^er! 

7. B: bt« an bcnSi^? dW:gct)crig5um@ertct)iei 
flu'^lc. vE: bie... get)orten. (Ä: für r>en S'üifi i'f t'cr 
in berSαnbfφαft ... ti^ar?) 

8. vE: ein ®. Β von bcn ©clbfc^micbcn. vE: ein 
(Salbcnbereitcr. (iW: ber ©αΐδίηιηίίφενί iSo^n. A: 
@. beö ^. 

13 



194 (3, 9—18.) 



Jlieheiiiias. 



III. 



Aedificatio portarum et muri urbts. 



γ,ηιμ' κ«ί yiaTUXmov ^Ϊ8ρου(5αλΐ]μ Εως τον τεί- 
χους tov πλατίος. ^Kal επΙ χείρα αυτών έκρα- 
τηβρν 'Ραφαία νιος Σονρ, άρχων ημίσους περι- 
χωρου ' Ιερουσαλήμ. *Ö Κάί έπ\ χεΐρα αυτών 
Ι'Λράτηα^ν Ίεδαϊα υΙος Έρωμαφ^ καΐ αατίναντι 
οίκ/ας «ντον. ΚαΙ επΙ χείρα αυτού εκράτη- 
σεν '^4ττονς r/oc '^σβανία. ** ΚαΙ δεύτερος 
εκράτησετ Μελχείας νιος Ήραμ καΐ '/4οουβ 
υίης Φαα'} Μωάβ, καΙ εοις ττνργου των &αν• 
νουρείμ. ^^ Και έπι χείρα αντου εκράτησεν 
Σαλληνμ νιος ^λλωης^ άρχων ημίηους τιερι.• 
χώρου Ιερουσαλήμ, αντος και αΐ ΰ-υγατερες 
αύτον. 



*^ Ttjv πνλην της φάραγγος εκράτησαν 
Άνουν κάϊ οι κατοικοϋντες Ζανώ' αύτοΙ 
ορκοδόμησαν αντην, καΐ ξατησαν &νρας αυτής 
χ«ί αλει&ρα αυτ^ς κη\ μοχλούς αΰτης, και 
χίλιους τζ ηχείς εν τ φ τείχει εως της πύλης 
της κοπριάς. ^^ Κα) την πύλην της κοπριάς 
έκρατησεν Μελχεία νιος 'Ρηχάβ, άρχων περί- 
χώρου Βη&ακχαρίμ, αύτος καΐ οι νιοι αύτον * 
και έακεπασαν αντην , και έστησαν ϋ-υρας 
αντης και κλεΐ&ρα αντης κα) μοχλούς αντης. 
*^ Την δε πύλην της πηγής ησφαλίσατο 
Σαλωμών νιος Χολεζέ, άρχων μέρονς της 
Μασφα' αντος ε^φκοδόμησεν αύτην και 
εστεγασεν αυτήν, και εστησεν τάς ϋ^ύρας 
αυτής καΐ μοχλούς αυτής, καΐ το τείχος 
κολυμβη&ρας των κωδίων τη κουρ^ τον βασι- 
λέως, και εως των κλιμάκων των καταβαινον- 
σών άπο πόλεως /ίανίδ. 

*^ Οπίσω αύτον εκράτησεν Νεεμίας νιος 
'Άζβ^ύχ, άρχων ημίσονς περιχωρον ΒηΟσονρ 
εως κήπου τάφου /ίανίδ και εως της κολνμ- 
βηΟρας της γεγοννίας καΐ εως Βηϋ^&αγααρί^ίμ. 
^"^ Οπίσω αύτον ^κράτησαν οι Αενΐται, 'Ραούμ 
νιος ΒανεΙ. Έπι χεΐρα αύτον έλράτησεν Άσα• 
βία, άρχων ήμΙσους περιχωρου Κεειλά τω 
περίχωρα) αυτού. ^^ Μετ αύτ6ν εκράτησαν 

9. Α» C* νΙος Σβρ (A2ßt). 10. CX* (alt.) y,ai (a. 
KarfV.). ΑΙΧ: Αύτβς {ί4ττ:)ς X'^FX; Β: Αττ8&). 
Β: Άσαβανία. 1 1 . Α2Β: Μίλχίας {Mf λ/πας A^C). 
Α*: 'Η()μά (Ή()άμ Α^Β). Β: Φαάτ ... ϋανορίμ. 
13.Αί: ίχ(;άτί?σίν? ΟΕΈ\: χίλιοι. 14. Α2Β; ΜίΑ- 
χία ... Βη&αΑχα^ίμ (ΑΙ. al.). Β* υΐ. 15. A»CX* 
Την (U τζυλ.-μόχλ. αύτης (λ'^Β ΓβΙΙ. f). 16. Β: 
Χα/5«/ (Α2: Αΐ:β3κ. ΑΙ. al.) ... Βη&αγγαρίμ (Α2; 
Βη&&αγαβαρήμ. ΑΙ. al.). 17. Β: Βανί ... Κίϊλά. 

18. Bf (ab ID.) Kai (ACX*). 



>T r "■ • - τ I : : -| — a• Ιτ - ιτ 

' ••• JT τ : » ••.•: ι•.• <ττ - : ιτ τ : ιτ 

- : •ιτ τ ι : »ν r: ν —. 

1 ... ^v - » • ν: iv J Τ '^ - : Α •• 

JT • : - » • •.•: ι•.• • •• JT • IT : : - -: 

rs'i z^i)^ ηπδ-ρ nmm nhn-p 

ν : AT j — ) V \. - : • τ ' V 

Ρ'^τπη iT-b:?i ^Dn^iDnn b^^n 
Tibö "^sn ηώ tiinibn-p b^btä 

IT : V •,τ τ I : 

•f . - . -;,-- τ Τ J" - Τ 

τ |- τ - ' V *v : ΛΤ • : VT ••. : - 

- j- j•• : I : IT - >- V- 

Dbn-p n^sbti pnnn niisüissn 

τ •• I '.• JT • : - ' ' •.•■ IV : - ιτ 

jvn^^n^ vby^'ü vhhbn r^ar'^i 

IT • ; α ••. : - τ : - • -:,- : 

vhv2i2 v^ihbT nr^r'^n 'isbbü'^i 
nbian n^-ns nbin ri^n νπ^^Ίη*) 

- V - <- •• : - •• : _ AT • : 

P τ ι• •• 

ρ^3Τ3?-ρ π'^'απ: ρηπη v*ΊΠ^ί ΐ6 

• : - Ι -ί JT : ••• : > • ν: ιν <τ - ,- 

J•• : Ι• ν ν - Λ •. l-.-y:• ν —. - 

J•• ν- : τ " -; JT τ ?• ; - <- : • τ 

j : ν* • : |- ' »■•.••• IV η-: ι- r • - 

-Ίώ π'^ηώπ ρ'^τπη ii'^-bs? "^Dn-p 

•JT : - -; • • vt IV J τ - Α• τ Ι ν 

ι^Ίπχ nsböb nb^:>p Tibe-^^snis 

τ -: (- ι : • ί (Τ • Ι: ? •.• jv 1• -: 

V. 13. nujiÄ'i 'οπ ^^"2n 
V. 15. 'ι ^'»η*' 



δ. fte bitten aber 3. ftel)ett gcloffftt bii» ..* B: \o 

gclaffen. vE: unb man ite^ 3. leer. 

9. £«ic{>cu tbncn ... balbcn^betlS. Β:<5ΐπφέΟοη 
3. (IW.vE: (iöoifleijer) b. ί). iöejivF«. 



^tc^emia* 



(3,9—18.) 195 



©er S;$ttrm Bei ben Dcfen, T)a^ XHlt^f>t* ®a§ Syiiftf^or. ©αδ fBruttnentBor• ΙΪΪ. 



fer; unb f!e Baueten aug ju Serufalem 
9 6ιβ an bie Brette 9J2auer. * Oleben i^m 
Bauete Ole^^aja, ber ^oi)n ^ur, ber 
Dberjte beö ^dben 35iert:^etlg ^u 3eru* 
lOfalem. * Sieben ii)m bauete Sebaja, ber 
@o^n .^^aruma^p'^ö, gegen feinem »&aufe 
über. Ofieben i^m bauete ^attu^, ber 

11 θο^η ^afabenja. * *2lber 9)ϊαίφ}α, ber 
<Bci)n ^arimS, unb ^afub, ber Θο^η 
φα^αί^ 3)ϊοαΒδ, baueten §n?ei @tüie 

12 unb ben 3!^urm bei ben Defen. * iRthm 
i^m bauete «Sattum, ber (So^n JQaloi}i^, 
ber Dberjte beg ^olben 33iert^eiiS ju 
Serufaiem, er unb feine Τύφϊη, 

13 Φαβ S^^alt^or Bauete t^anun unb 
bie 33ürger öon <δαηοα^: fite baueten 
eä unb festen ein feine X^ür, @φίöffer 
unb Oliegcl, unb taufenb (Sflen an ber 

USWauer m an baö aJUfit^or. *Φα§ 
SJiiftt^or aber bauete 50ϊαίφ]α, ber 6o^n 
^ίeφαbβ, ber Oberpe beS Qßiert^eiiö ber 
2Beingärtner: er bauete eö unb fe|te 
ein feine %i)ux, 6c^Iöffer unb Olicgel. 

15 * Qlber ba0 ißrunncnt^or bauete ^aCium, 
ber (So^n (S:^al ^ofe, ber Dberfie beä 
33iertieiig §u 3)?ΐ§ί)α: er bauete eö unb 
becfte eS, unD fe^te ein feine Χί:)ύχ, 
6φl5ffer unb Spiegel; baju bie 5Diauer 
am %ύφ (Seloa^ bei bem ©arten beg 
^5ntgö, big an bie Stufen, bie ijon ber 
(Stabt ^aüibS i)erab ge^en. 

16 0ίαφ i^m bauete 9le^emia, ber (So^n 
^iöbufg, öer Dberfte beö falben 33ier* 
t^eiU §u 33eti)§ur big gegen ben @rä* 
bem Φαϋίΐ>ο über unb big an ben 3!eiφ 
^fuja unb big an baä 'iQan^ ber v§el= 

17 ben. *0ϊαφ ibm baueten tiie ÜJeöiten, 
Oie^um, ber «So^n Q3ani. ^il^bm ii)m 
bauete Ǥafabja, ber JDberfte beg 'fal- 
ben 35ierti;eiiö §u ,ilegiia, in feinem 

!8 3Siert^eii. *0ίαφ i^m baueten i^re 

9. 12. 14. 15-17. A.A:S3ierteIö. ll.U.L: 
X^uvn. 13-15. A.A:$;prcn. 15.Ü.L: ©runn^ 
t^or. A.A:@iloa]^. 16.U.L:geg.bie®räi)cr. 



10. 9i. il)ncn. 

11. ein anbcr (Stücf ... ber Cefen. B: ©ie anbete 
5lbmeffung c^riff an ... dW: ©in j^iüeitc^ @ί. befe; 
fiigte. vE: $i)ie j\reite9lbti)eiiung fieilten »ici er ber. 
A:iDie^alfieeineg<Siabtt^eiie« baute. B:S3acföfcn. 
dW.vE.A: Dfcntburm. 

12. (Sie iß. 9.) dWranbernl^. 33cjirf«. 



12,38. 



V.12.tl,9. 



12,38. 



7.9. 



2,t3p. 



12,31. 



tarii; et dimiserunt Jerusalem us- 
que ad murum plateae latioris. * Et 9 
juxta eum aedificavil Raphaja filius 
Hur, princeps vici Jerusalem. *EllO 
juxta eum aedificavit Jedaja filius 
Haromaph contra domum suam. El 
juxta eum aedificavil Hallus filius 
Haseboniae. * Mediam parleni vici 11 
aedificavit Melchias filius Herem, el 
Hasub filius Phahalh Moab, et turrim 
furnorum. * Et juxta eum aedifi- 12 
cavit Sellum filius Alohes princeps 
mediae parlis vici Jerusalem, ipse et 
fiiiae ejus. 

Et portam vallis aedificavit HanunlS 
el habilalores Zanoe: ipsi aedificave- 
runt eam, et slaluerunt valvas ejus 
et seras et vectes, el mille cubilos 
in muro usque ad porlam slerquili- 
nii. *El porlam sterquilinii aedifi- 14 
cavit Melchias filius Rechab, princeps 
vici Bethacharam : ipse aedificavit eam, 
el slatuil valvas ejus et seras el ve- 
5.^4. des. * Et portam fontis aedificavil 15 
Sellum filius Cholhoza, princeps pagi 
Maspha: ipse aedificavit eam et texil, 
el slaluil valvas ejus el seras et 
joh.v.E«.8,^,gj,^gg. gj muros Piscinae Siloe in 

^eh.rli/. horlum regis, el usque ad gradus, 
qui descendunt de civilate David. 

Post eum aedificavil Nehemias fi- 16 

lius Azboc, princeps dimidiae parlis 

2Ch.32,33. viciBethsur, usque conlra sepulchrum 

2Rg. 18,17. David el usque ad piscinam, quae 

•<iü,2(). grandi opere conslrucla est, el usque 

ad domum forlium. *Post eum iie- 17 
dificaverunt Levilae, Rehum filius 
Benni. Post eum aedificavit Hase- 
bias, princeps dimidiae parlis vici 
Ce'ilae, in vico suo. *Post eum aedi- 18 



10. ΑΙ.: juxta eos (α. aedif. Jed.). 



13. B.vE.A: (Slntt)oi)ner. dW: 33etü. 

14. bcS 2^i)cilä a5eti)s^oFcrem. B: ^txi^i ba bte 
SBeingärten finb. 

15. Xbeiis i)3?. (2, U. 3,3). dW: bcrabfül^ren. 

16. f).3:hciiö». B.vE:bengeniac^ien!j:ei^. dW.• 
angelegten ... <^)clbe!if)au<?. 

17. feinem Xijeil. 

13* 



196 (3,19-29.) 
III. 



lieliemias. 



Aedijicatio porlarum et muri urbis. 



adtlcco] ιιί'τών, Barn νίας 'Hvadad, άρχων ηώ Π^Π"!:! ^ϊ)Ξΐ οΓΤ^Πίί "Ρ"'ΤΠΓ» 

, , ._ , J • - λττ Ι" ι ν ν- - \• •' -: ι j• ν: IV 

ημίσους πι-ριχωρον K^fila. >» Και ίχρατησεν ^^^ i^-^;^ Ρ'^Π*'] : Tih^^t tibs '^ZSm 1' 
έπ) γΗοα uvrov ΆίΙυ νιος Ίηαον, άρχων του *'*" . ^ ' - -•*- '^ '.' **''***. '' "' 
Muacify μ^τρο) Οίυϊ(ρον πνργον avnpaatmg , λ• • jt • σ: • - »- - ■*••,.'•• 



τιις ανιηπτονηης τι^ς γωνίας 



- ι •: • - r ν νν - ^ -; •.• ν • 




1 Λ/1 ' ' * ' ' !\/ί ^ η. '' η' ι li iw^ • ^ ι liu ί ΐΠ, 

^' /fii-T ανιόν ίΫ.ρατησΒν ιΥίρραμωσ νιος ϋν- jr -• r ι τ - u- 

ρ/α νιου Άλγ,ως μ^τρον δίτύτ^ρον άττο &νρας Ί^'^Ι^Π"!•^ '^ν*")^^"! ν ^*^'^"?. . Ι'^^ΙΠΟ 

Βη'^ελιασονβ (ως ^κληψ^ως Βη&ελιησονβ. \ -^;^^ Il^Ö^^bi^ ΓΊ'^2 ΠΠΟ^ ΓΤ^^ώ ΠΤΏ 

22 AV/i μ(τ αυτόν ένράτησαν οί ίί'ρης άιδρρι; 

Έχχ{χάρ. '^^ΚαΙ μι^τ αυτόν Βλράτησπ' Βί-νια- 

μπν καΐ Ααονβ χατίναντι οίκον αυτών. Mtt 

αντον ^κρΰτηα^ν Άζαρία νίος Μαασίον νίον 

^Αίαιία εχόμί^να οίκον αντον. 

2^ Μεζ ανιον ^χρατηηεν Burtl νιος '//»'«- 
öaS μ^τρον Οι-ντ^ρον άττο ΒηΟαζαρία εως της 
γωιιας και ίως της καμηι^ς 25 φαλάζ νίον 
Ενζαί' /■'ξείΊατύ'.ς της γωνίας^ και ο ττνργος 6 
^ξί^χων ικ τ<>ν οίκον τον βασιλέως 6 άιωτιρος^ 
ό της αυλής της ^νλακ^^ς. Και μ-άτ αντον 
Φαδαΐα νίης Φόρος. 2« α«/ οί ΝαΟιτΗμ 
η σαν οικονντες h τω Ώφαλ ίως κηπον πνλης 
τον ύδατος εις ανατολάς, και 6 πύργος 6 
εξέχων. 

^^ Μετ αντον ίκράτηααν οί Θεκωειμ μίτρον 
δεύτερον εξειαντίας τον ηνργον τον μεγάλου 
τον εξέχοντος και εως τον τείχονς του Όφλά. 
2"" Ανώτερον πνλης των ίππων ^-κράτησαν οί 
ίίρι-ΐς^ άιηρ εξεναντίας οίκον αιτου. -^ Μετ 
UV10V ίκράτηαεν ^«ίϊίονκ νιος Έμμηρ εξεναι^ 
τίας οίκον εαντον. ΚαΙ μετ αντον εκράτηήίν 

[S.B.IUUa. \9.B:yil:s(j...Maa^ai A»*(aU.) 
r7j<: (A^ß-j••, FX : ης την γων'ιαν). 20. Β* Kai 
(AEXf) '2 Ι . Α* : ϋύραςΒη0ίληθΗβαί;{8.-σΐ{βάβΊ) 
fw,- ty.{)λί^l'^o)ί; (0. Βη&^λιασββ έως ίλλιί^ι. Α^Β). 
2•.'. Α': ΐ4χ•/ί/Χάο {Έχχίχά^} Α2; Β: ^Ελχ^χά()). 
23. Ιί: .Βενιαμίν ... αντων. Και fttr αύτον ... ^Ca- 
(>/«(.•. 24. Β: ΒανΙ νιό(;!/ί()ά(). Α^ (plene) inlerpgt. 
in Γ. (Β2 ποπ iniprpg.). 25. Β: Φηλαχ. EFX: Oi'Cai" 



^ipnnn ν-ιπί^η j^^us'^Vn π^2 n^b^n 22 
ρηπη vSn^< :ίξ3π '^xdi^ ο*^:Γώπ23 

JT -: |- .,τ ■• vjv ν - : Ι •/• r : • 

\τ : — : ' ν •ίτ •• -: |- ' ••• st : — : • • ••■; ιν 

-η3?ι ri:sp'/2n-n^" γλίτ:? η'^ζΏ n^Du: 

- : - ν •: • - - τ : - -: j•• • α • 

- ^ » : • - •.•.•.• • - ' ν JT τ IT - 

ii^!::?n rib^n η•^3η skiNi b^3'/2m 

! ! V η ι ν ν - <•• • •» - Τ : • - : 

ϊτ^^δ νηπ^ ΠΊΐί/^η n::^nb ίιον^ 

^τ τ : ντ -: r μ τ - - j- -■ )- ι,ν -ί 

JT • ^- I : - ι »• ν. IV ητ— : r 

^ki^n b^n bny£in ^^b:D r^:u: 

τ - <T : • - •.• • A• •• 

ι •• Vi•.• : ν ■ -.j ~ » • ν: IV 

n^D τ/2ί<-ρ pins ρ^τπη mns29 

vjr ν • ι ν Ρ i τ ' •>•■••: ιν st—: |- 

-ρ ίτ^ί^Ώώ ρ-^τπη -ι^ΠΝΐ irr^s 

I .• JT : - : • • ν: IV <τ-: |- : ^ •• 

V. 10. r\^bs '^^'us ib. '^^'^ss δ<'32 

ν. 20. 'ρ nsT 
V. 23. ϋΛΐ3 Ν"33 



19. ein dtt^er ^tu(f , t)cs;cn bem 'Ülttfgang jumJ^*, 



{C\:Eru). 2\').h: NaOivifi 27. Bf (ab in.) Krti ... bcm iv. ju (iß. ) 1). B: i^i^cnübev ba man jumSfug: 
(ζ/ίλο)ίμ. Α• : Σο^ιλά {'Οφλά Χ'^Β). 2S. Af (a. αν- ί)αΐΜ ^lnaiifgcfiet, απ bei: ©cfc. dW: t>em Siuffiiciie ^. 
τΐή fnT (Β*, Λ2 uiicis incl.). 2ίΙ. Α2Β| (ab in.) 3- bei• CS. vE: iro ni. i. 0iu|ii)aufe au bev @. i)inoufs 



Kai(A»CX"). 



öc^t. 



^lct^cmia* 



(3, 19-29.) 197 



S3au Don jc jniei <^tu((en* ΰα§ SSafTer- unb ba^ ^o^t^or« 



ΪΙΙ* 



bcr Dberfie beg ^aiben 33lert^eiIS ju 
19^cgila. * hieben if)m bauetc (^fer, ber 

jtvei (Stucfe ben ©infel ^inan gegen bem 
^arnifd^^aufe. 

20 0ίαφ i(}m auf bem 33ergc bouete 33a= 
ηιφ, Di'r Θο^η (Sabai, gmei Stücfe t)cm 
Sinfei "big an t>ic ^auöti^ür (SUafibä, 

21 beä «i&o^enpriefterö. *9ϊαφ t^m bouetc 
9)2ercmot^, ber @o^n Urta, beö @oi)nee 
^afoi^, jn?ei «Stücfe üon ber «§au8t^ür 
(SUafibö big an baö (Snbe beö ^aufeä 

22 (SUaflbg. * 9ίίαφ t^m Baueten bie ^ric* 
Per, bie SDiänner auä ben ©egenben. 

23 * 0?αφ bem bauete iBenjamin unb «i^a* 
fub, gegen iljrem «§aufc über. 0?αφ bem 
bauete *2lfarj:a, ber <ao^n SJiaefeja, beS 
©oijneö 51ηαηία, neben feinem «§aufe. 

24 9^αφ i^m Bauete 33enui, ber @o^n 
«^enababe, jwei @tücfe öom «i&aufe Qifar* 
ja bis an ben Sinfel unb bid an bie 

25 (Sife. *5^αΙαΙ; ber Θοί)η Ufai, gegen 
bem SOßinfel unb bem ^o^en $()urm, ber 
öom Jlönigä^aufe ^erauö fielet, bei bem 
Jterfer^ofe. ίΛαφ i^m $ebaja, ber @οί)η 

26 ^areoS. * 2)ie 0ieti;intm aber woi^- 
neten an Op^el btö an Όα^ Saffert^or 
gegen aWorgen, ba ber 'Xi)nxm ^erauö 
fielet. 

27 ΐίΐαφ bem baueten bie üon i^^efoa 
jnjei ©tücfe gegen bem großen 5^()urm, 
ber ^eraug flehet, unb big an bie 5)?auer 

28JDp^ei. **^lber bon bem 5}lo§ibor an 
baueten bie $riejler, ein iegUφer gegen 

29 feinem ^aufe. * 0?αφ bem bauete 3abof, 
ber (Boijn 3mmerg, gegen feinem Ǥaufe. 
5^αφ i^m bauete ©ema]a, ber @o^n 



18. A.A: Viertel•?. 

2ü. Ü.L: im ©infci. 24. Ü.L: (Seien. 

25. 26. 27. Ü.L: ilijum. 



2Ch.v6,9. 



v.l. 

T.4. 



12,SH. 



fioaveninl fralres eoriim Bavai fiiius 
Enadad, prinrops dimiiiiac parlis 
Cdlap. *El aedifiravil juxia eum 19 
Azer iilius Josiie, princops Maspha, 
mensurain secundam, conlra ascen• 
!*^5:Ιάΐ8;' sum firmissimi anguli. 

Posl cum in nioiite acdificavil Ba- 20 
ruch fiiius Zaciiai mensurani seoun- 
dam, ab angulu usquc ad porlatn do• 
mus Eliasib sacerdolis niajrni. * Posl 21 
eum aedificavil Mcriuiulh, iiiius Uriae 
fiiii liaccus, niensuram secundani, a 
porla donius Eliasib, donec oxleude- 
relur domus Eliasib. * El posl eum 22 
aedifiraverunl sacerdoles vin de caui> 
peslribus Jordanis. * Posl eum ae• 23 
dificavit Benjamin et ilasub conlra 
domum suani, El posl eum aedifi- 
cavil Azarias fiiius Maasiae filii Ana- 
niae conlra domum suam. 

Post eum aedificavil ßennui fiiius 24 
Heuadad mensiiram secundam, a do- 
mo Azariae usque ad flexuram et 
ustjue ad angulum. * Plialel fiiius 25 
Üzi conlra flexuram et lurrim, quae 
enjinel de domo regis excelsa, id est 
*^'i?33^Vf'*'i" «'^i^io carceris. l*osl eum IMiadaja 
^^-'ν.ν^^^"^' fiiius Pharos. *Nalbinaei aulem ha- 26 
^c'li.V-'j'a'.' bitabanl in Opbel usque conlra por- 
Heh.'if,h. i^yf" aquiiriim ad orienlem, el turrira, 
quae prouiinebal. 

Posl eum aecbficaverunt Tliecueni 27 
mensuram secundam e regione, a 
lurre magna el eminente usque ad 
muruni lempli. *Sursum aulem a 28 
})orta equorum aedificaverunt sacer- 
doles, unusquisqiie conlra domum 
suam. * Posl eos aedificavil Sadoc 29 
fiiius Emnier conlra domum suam. 
Et posl eum aedificavil Semaja fiiius 



aCh.'-i i,l5. 
Jer.:H,4 . 



2.5. AI. (ab m.) •{• Posl eura aedificavil. 
28. S: ad porlam. 



20. mitGifer. B.dW: (fe^r) eifrig. vE: b eiferte t)i>f bcö (5U'fäni]niiTeg. vE: ber ^aupttvade? dW: 



ίΐφ. 

22. 3Λ. bcd Ärcifcs. dW: f^evban l.^rcifeö. vE: 
aud rem @au . A: υοπ ^cι• (Sbcnc l>c^ 3. 

2i. B: bie (Scfc ... epiije. vE: ^.D^iuevfpi^e. 

2.0. bem 1.1),, b. t>. Obern Ä\ B: aw Γ. oberflrn b. 
bei S(. \) roori^i)ct. dW: i)crv>orti-itt vom ... \K: 
aud...^er»orraöt. A: v^om il. 1;οφ tjaöcrr. B:5Bür; 



©cjaiii}niiJl)ofc. 

2υ. <IW: dc^enen gcute. vE: ilcmvcibiener. B. 
dW.vE: auf bcni φι. el. B: ba ber 5i). ift bev 
i)crrcryici)ci• dW: Ijevuortictenben. vE: i;orüori 
vaacnticn. 

27. li.dW.xi:: W. bei^ ^üncl«. 

2s. .s>. über. dVV.NEiDbcil^albbedSi. Β: Ucbcr 
bem ^|^fcvbtΊ^. 



198 (3,30—38.) 



JÜTehemias. 



III. 



Aedijicatio portarum et muri urbis. 



Σαμα'ια νιος Σεχενία^ (fvXal•, τ^ς ηνλης T?jg 
ανατολής. 30 /Ug/ αντον ^χράτησερ .Ανανία 
νιος Σελεμία, καΐ Άρω μ νιος Σελεφ ο έκτος 
μύτρον δεύτερον. Μετ αντον έκράτησεν Με- 
σονλαμ νιος Βαραχία ε'ξεναντίας -γαζοζ^,ν- 
λακίον αντον. ^^ Μετ αντον ^κράτησεν 
Μελχία νιος τον ΣαρεφΙ εως Βη&αννα&ινίμ, 
καΐ οί ροποττώλαι απέναντι πνλης τον Μα- 
(ρεκαδ και εως αναβάσεως της καμπής. 
32 ΚαΙ άνά μέσον αναβάσεως της πνλης 
της προβατικής εκράτησαν οί χαλκεΐς καΐ 
οί ροποπώλαι. 

^^f)Kai εγενετο ηνίκα ηκονσεν Σαναβαλ- 
λατ οτι ημεΐς οικοδόμου μεν το τείχος, καΐ 
πονηρον ην αντφ, καΐ ώργίσϋ^η έπ\ πολν, καΐ 
ί-ζεγέλα έπΙ τοις Ίονδαίοις 34 ^^^^ εΊπεν ενώ- 
πιον των αδελφών αντον ' Λντη η δνναμις 
Σομορων, οτι οί Ιονδαΐοι οντοι οικοδόμου σιν 
την εαντών πόλιν; αρα ϋναιάζονσιν; αρη 
δννησονται; και σήμερον ιάσονται τονς λίϋ-ονς 
μετά το χώμα γενεσί^αι γης καν&εντας; ^^Και 
Τωβίας ο 'ΛμμανΙτης έχόμενα αντον ηλϋεν, 
και εΊπαν προς έαντονς' Μη θνσιάσονσιν 
// φαγονται επι τον τόπον αντων; ονχι ανα- 
βησεται άλώπηξ και κα-&ελεΐ το τείχος λίϋων 
αυτών; 

^^ Λκονσον , ό ϋ•εος ημών, οτι έγενηχ^ημεν 
δις μνκτηρισμόν, και επίστρεψον ονειδισμον 
αντών εις κεφαλήν αντων, και δος αυτούς εις 
μνκτηρισμόν εν yfj αιχμαλωσίας, 37 jj^^ ^,J 
χαλνψης im άνομίαν, και ή αμαρτία αντων 
εκ προςωπον σου μη εξαλειφϋείη' οτι παρ- 
ωργισαν εναντίον των οίκοδομονντων. 

^^ Κα) φκοδομήσαμεν το τείχος, και σνν- 
ηφΟη πάν το τείχος εως τον ημίσονς αντον. 
Κα) εγένετο η καρδία τον λαού ωςτε οικοδο- 
μησαι. 



30. Α* : Σ((μΊα ... Βαρία (Σίλιμία ... Βαραχία 

32. Α2Β* άναβάσ. (A^Xf; F: τ^ς• avaßaatoxi). 

33. Β (pro ην αντώ ACEFX) αντψ έφάνη. 

34. FX (pro Αοτη η όΊ'ν. Σομ. κτλ.) κα* τη<^ δν- 
νά/<ίθ)ς ^α^α(>ίί'ας• (s. -(^'«ς) , κα« tlnfv Τι οί κτλ. 
A»CX* α()α »νσ.-ίΐΏ. (A2ßf). 

^;55. Α^Β: κ. nnfv ποός αντάί;' Μη ϋ- ναϊάδα σιν 
(ft/rav S. tlnov Α^Χ; πυος εαί'Τος Α^ CEX ; &νσιάσ. 
AiCX). 

36. Α*: δος αι'τοΓς {δ. αντυς Α2Β). 

37s. AB* κα* η άμ.-ωςτί οίκοδομηααι (FXf). 



τ -: |- IT : • - - >- ν τ : - : 

ι ν ist: τ : ν •.• Ι ν JT : — : f • ν: ι•.• 

» • •.•: IV JT -: |- Α• •• JT • ^: • - Ιντ τ 

^ΊΠΝ :iraü33 ^y: n^D^nn-p bbü5)a3i 

>•■ - • : j - I •.• τ • : - ι ' :•: iv 

't : • - - j- •.•-.•< Λ• : I τ : ν.• • : - 

ni'bi? ri^ :nDsn r'^bi? n;:?n32 

<- • -: ' •• (T \ - >- •-• V- ; 

a^s-isn ϊίρηπη λ^'^ιλ nrtüb h^sn 

v: : I - » rv: iv l - - j- : τ • - 

: D^bD'^ni 

«• : IT: 

:<--; !•_ — :- j- τ sv-.r • :- 

L- : • - -j• - τ j- 

1 nti^^^^i : D^^nN^pr ^5?b^^ nsnn 34 
ΠΏ nni^h ρΊΏϊο b'^m vnx '^Dsb 

: -|-~= . Α• VT I" -: IT j. : - 

^sH'^n iDiiin i)b!D%"i ^ιπέιτ^η onb 

S - : - - j - : - τ : • -: <■•• τ 

" ■ " VT τ IV i "~'.\" -r τ -; ιτ 



ibsK ^3)25?n rr^nitDi :niBiintonb 

Α : V V -IT ;t • I : I ' 

jv— :|- • • j•• V — ; -< 

: an^Dnöi min rns^i bi^w 

IV •• : - ;- 1 \r t τ 

ηώπ'ΐ πηη ^D^%n-^D ίD^n■b^^ 3?t3ü5 36 

)•• Ί ' τ j• Τ r •• ν: <- : 

νΊίίΐι mnb α^η^ αώ^iΊ-bίί onann 

7 '.•j'.• : <^τ • ; j•• : AT V v^T τ : •.• 

Dn^^t2m abir-b^? b^n-bi^i :η''3ώ37 

VT τ - : τ -: "^ - - : - : ιτ : ' 

vjv : ν : • r λ'•" τ - / jv τ : • 

Γ 

"bs Ίώρηι nbinn -Γίί ηζι^Λ 38 

τ ν Ιτ • - τ J- ν ν : •- 

D3?b nb %η^ι n'^sn-i:? nninn 

ϊ•* s• :- AT : ν - VT |- 

: nibrb 



VT τ 



V. 30. 31. p ΙΊ'ηΠδί 



29. B.dW.vE.A:<§üier bc«2;f)or6 gegen Slufgang. 

30. B.vE: Kammer. dW:3ei(e. A: vSci)a^famniev. 

31. Xi)or 3i5iipi)fab. vE: ^änt>icr. dW: 2)^uftC'' 
rungötfjor. (A: ÖJevicbteiiofe?) B: @ieig μι ber @. 
vE: ί)ίδ ju ber steige ber iKoucrfpl^c. dW; Dberge? 
ιηαφ t>cr @. A: (Scffaal. 

33. B.dW.vE.A: Stauer. 

34. auf einen 5. B.vE: u. (üor) bem ^ecre? A: 
ütelen (SamavUevn? dW: eö il^nen laffen. B: baf fie 






^te1)emia. 



(3, 30-38.) 199 



Sßeitere ^titcfe. ^anebaHatS u* ZMa'^ $o$n. £)te fOlauetn BiS an bie ^albe ^o^e« III• 



Θεφαηία, ber 3^i)or^ter, gegen 9J?or- 

30 gen. * 0?αφ i^m bauete »i^ananja, ber 
Soijn (Seiemja, unb »^anun, ber @o^n 
3αΙαρ^δ, ber feφfte, §n:^ei ©tücfe. Ο^αφ 
i^m bauete Ü)2efutlam, ber @oi)n ^e-^ 

31 reφJα, gegen feinem ^.apen. *0ίαφ i^m 
bauete 3)ϊαίφία, ber (Sol^n beö ©οΙΐ>= 
fφmiebδ, bi0 an ba§ <§auö ber iJiet^inim 
unb ber Krämer, gegen bem iHat:^gti)or 

32 unb biö an ben (δααΐ an ber (Scfe. * Unb 
Juήfφen bem ^aal an ber Gicfe jum 
(δφαttί)or baueten bie ®olbfφmίebe unb 
bie ,^rämer. 

33 t) 2)a aber @anebaliat ^brte, baB n?ir 
bie Stauern baueten, it>arb er jornig 
unb fe^r entrüjlct unb f)>oitete ber 3u= 

34 ben, * unb fprαφ t)or feinen trübem 
unt) ben 3}ϊäφtίgen §u (Samaria: $Öaö 
mαφen Die oί)nmäφtigen 3uben? trirb 
man fle fo laffen? tt>erben fie oi^jfern? 
werben fie e§ einen Xüq üoilenben? 
werben fie bie Steine lebenbig mαφen, 
bie (Staub^aufen unb verbrannt flnb? 

35*'Kber ^obia, ber ^mmoniter, lie'ben 
i^m f^rαφ: Sa§ fte nur bauen j menn 
§üφfe {)inauf jögen, bie jerriffen ϊυο^ί 
i^re jieinernen SWauern. 

36 «§öre, unfer @ott, ti>ie üerαφtet flnb 
trir! ,^e^re i^re @φmαφ auf i^ren ^o)}f, 
ba§ bu fie gebefl in 35erαφtung im ^arCb 

37i^reg ©efängniffcg. *^ecee iijre 5>affe* 
t^at niφt in, unb i^re Sünbe ijertilge 
ηίφί öor birj benn fle ^ab^n bie ^an- 
leute gereift. 

38 ^ber n?ir Baueten bie iJiauern, unb 
fügten fie ganj an emanber big an bie 
^albe ^ö^e. Uni) bag ?ßolt gewann 
ein ^er§ ju arbeiten. 



Secheniae, cuslos porlae orienlalis. 

* Post eum aedificavit Hanania fi- 30 *) 
lius Selemiae, et Hanun filius Seleph 
sextus, mensuram secundam. Post 
eum aedificavit Mosollam filius Bara- 

,3,4. chiae, contra gazophylacium suum. 

* Post eum aedificavit Melchias filius 31 
aurificis us(iue ad domum Nalhi- 

""^^® naeorum, et scruta vendentium con- 
tra portam judicialem et usque ad 
coenaculum anguli. * El inter coe- 32 
^.j naculum anguli in porta gregis aedi- 
ficaverunt aurifices et negotiatores. 

Factum est autem, cum audisset 33 i) 
Sanabaliat, quod aedificaremus mu- 
mm, iratus est valde, et motus ni- 
^''^ mis subsannavit Judaeos, * et dixit 34 
coram fratribus suis et frequentia 
Samaritanorum: Quid Judaei Taciunt 
imbecilles? num dimiltent eos gen- 
tes? num sacrificabunt, et comple- 
bunl, in una die? numquid aedificare 
Ps.102,15. poterunt lapides de acervis pulveris, 
13 4, qui combusti sunt? * Sed et Tobias 35 
Ammanites, proximus ejus, ait: Aedi- 
Thr.5 18• ficent! si ascenderit vulpes, transiliet 
murum eorum lapideum. 
^^'^1%'^^^' Audi, Deus noster, quia facti sumus 36 
Ps.7,17. despectui! converle opprobrium super 
Caput eorum, et da eos in despectio- 
Ps3i>,n„9 nem in terra captiviiatis *Ne ope- 37 
7.i4._jer.i8, ^.j^^ iniqüitatem eorum, et peccatum 
eorum coram facie tua non deleatur; 
quia irriserunl aedificantes. 

Itaque aedificavimus murum, et 38 
conjunximus totum usque ad parlem 
dimidiam. El provocatum est cor 
populi ad operandum. 



33. 34. Ü.L: Süben. 

34. A.A: in einem Zag,. 

35. Ü.L: ibre jleinerne Silauren. 



opf. fonnen. dW.vE: au« ben (bem) (Sc^utti)aufen, 
t)afte... A:2ö.fie(St. jumQ3auef|abenfönncnaug... 
B: t)ie @t. αΐίδ bem <Btauhi}. toieber §um (Stanbe 
bringen. 

35. B: 91αφ toai fie bauen, wenn ein ?^πφβ iiinauf? 
fäme, fo tt)ürreer ... dW: SWiJ^en fie nur ... i)inauf 
fpräncje, jerriffe ...! 

36. B.A: jur SSeradjtung getücrben. dW: Jpo^n. 
dW.vE.A: ^aixpt. B.dW: (über)9ib fxe jum SHaub. 



*) Vss. 30. 3l.vulgo = 30. 

31. ΑΙ.: seuta. 

32. ΑΙ.: Et usque ad coenac. S: artifices. 
t) 3, 33-38 et 4, 1-1 7. vulgo = 4, 1-23. 
36. Al.f (ab in.) Et dixit Nehemias. 

vE: ©eute. 

37. bid) im 'üittflcftcbt ber iK. dW: tücrbe n. getilgt. 
B: la^ n. iiu5qclofd}t merben. dW: tüeil fie flauten 
rte 58. vE: gefrauft ^aben. ß: in ©egeniüart bev S3. 
'i)ia) juin Born ger. 

38. '?:jiaucr ... ®enn ... dW; geid)IoiTen warb bie 
gai^e 3)1. vE: ivurbe fertig. B.dW.vE.A:b.i^iir (ju 
ibrer) ^dlfte. B: befam ein ^. dW: ^atte ^. vE: 
Suji. 



200 (4,1-10.) 
IV. 



IVeliemlas. 



Aedijicaiio poriarum et muri urbis. 



IV• Kai Fytvero ως ijy.ovGf^v ΣαναβαΧλατ 
aal Τωβία και oi Άραβας xal ol ^^μματΐται, 
ότι avtßtj η CfVtj τοις τ^ιχίταιΐ' Ιί-ρονσηλημ^ 
ότι ιιρϊαντο α'ι διασφαγιά avacfQU'7ö{:{}aiy και. 
πονηρην αντοΐς ίψίνη σΓρόδρα, ^χαί συνι^χΟ^η- 
σαν ττάντ^ς inl το αυτό έλϋεΐν και παράτα- 
"ξαΟαι h' Ιερουσαλήμ και τιοιησαι αντην aqavtj. 
3 Και πρoςηv^άμt^a προς τον ütov ημών, καΐ 
έστησαμίτν προ((νλαγ.ας m αυτονς ημίρας καΐ 
ννχτος απο προςωπον αυτών. ^ ΚαΙ είπεν 
'ίονδας' Σννετριβη η ίσχνς των έχ&ρών και 
ό χους πολνς^ καΐ ημης ου δυιησόμεϋα οίκο- 
δομπν ίν τφ τε/χει. ^ Και είπαν οι ϋλίβοντί'ς 
ι]μας' Ο ν γνώσονζαι και ονκ oxpovzai, εως 
οτον ελ&ωμεν εις μέσον αυτών και (^ϊοιεΰσωμεν 
αυτούς κα\ καταπαύσωμεν το έργον. ^ Και 
^γειετο ως ηλ&οσαν οι 'Ιουδαίοι οι οικοϋντες 
ι^χόμενα αυτών, και είπον ημΐν Άναβαίνουσιν 
fx πάντων των τόπων εφ ημας' '^ και έστησα 
εις τά κατώτατα του τόπου κατόπισΟεν τον 
Ύει'χονς έν τοϊς σκεπεινοΐς, και έστησα τον 
λαον κατά δήμους μετά ρομφαίων εαυτών, 
λόγχας αυτών και τόξα εαυτών. ^ Και ί'δον^ 
και ανεστην και εΙπον προς τους έντιμους καΐ 
προς τους στρατηγούς καΐ προς τους κατα- 
λοίπους τον λαοί' Μη φοβηΟψε από προςώ- 
που αυτών μνησϋητε τον ϋεον ήμώ)ν του 
μεγάλου και φοβερού, καΐ παραταξαϋ-ε περί 
τώιν αδελφών νμιην, νίών νμών καΐ ϋυγατερων 
υμών, γυναικών νμών καΐ οίκων νμών. 

® ΚαΙ ή'ενετο ψικα ηκονσαν οι εχθροί 
ημών ότι εγνώο&η ημΙν, και διεσκίδαοεν ό 
ϋ^εός την βονλην αντών. Kai έπεστρήραμεν 
πάντες ημείς εις το τείχος, άνηρ εις το 
^ργον αντον. *0 Και εγενετο από της ήμέ- 



η^ηίαι' übDDD ΤΩχή ί^ν^ ι ^τ\^'\ Ι¥. 

Ι• _ • : - IT : • - IT : • : - ιτ : 

-^s ΏΪώ-.Ί*^ ninnb ro-ni^ r^τ^t^ 

ν τ τ : - τ •., <:!:•- ι : 

:n>in ib rib>"bi obtün-^a anbnb 

IT V J : |- : •ΑΤ r ! • _• Τ • : 

τοώ/ΰ T'brD-i ^o^"^b^^"b^ί bbsnDi :^ 

ST : • • -."i-- Λ•• ■••: V y - : •- 

j - IV " '• \ τ : V- τ )■: vv •• -: 

nsnn Ί£:ρηι biit^n nä bu:^ rh-^-^ 
:n"oins ni:Db b^^D >5b \':^'η2^Λ 

IT r V : • - j : - -;/- 

: • j : : 1" < •• τ j : i - 

D^D^nni DDin-bis NinD-Ίώ^ζ n:? 

•.• -• |- • :- IT τ : - ν :*.-;•: 

; <- AT ; ••• ν : ι - ^ • : - ^τ 

ν -: ν ί : - τ • • τ : •.• jv τ 

ni^Tinn/ü T^riysi nD^bs? i^a^^iüDD ^ 

S • : - • • -:ί-τ r τ ) t 

n^^nm^z nninb nnst) aip^/2b 

Λ• • : - VT r )'• -. |- •• h τ - 

-D5? niriDüirib brn-nN^ rns^si 



•-: |- τ 



I . Ci iXf (p.^/^i^.) y.ai oVA^uniot. X: ort ανίφνη 
το τη/(>^Ίί(>. y.ai υπ ηαξ. '>.Β* (all.) και (p.f/ö.). 
A»Cfc:X* κ. ;Γο,/;σ.-Γΐη. (A2Bt). 'ι. C'X: y.ai ο//ος• 
πολ. ... * ημη^. 6. Β: η/ιοααν. ΚΧ (pro τοΛ-ο^ν) 
εΟνων. Ci'if (ρ. το/Γ.) (/ΐιστ^ήψ^τί (FX: ό'τί S. ων 
tjitaT(ii\paT^). 7. EFX: ar.tnnvtnc C'f (ρ. σκίττ.) 
onatv tnißara tiv. Β: {)0//φ. αΓ•τωι/...κ. τόϊ« αΡτων. 
8. Β: it()ov ... u/ra. C'X* 7Γ(;ος τ. στ^^ατ. /α«. Β* 
(peiuill.) y.ai. EFXf (a. yrmtx.) και. y. Α» (piü 
ψ.αα. Α- Β) έ>ι/(;)ίία»'. 



IV " ι : '- : ν,ν " •* f νν •• ι : - 

"bs"! a-^^nn-bii ^c\^"\ a^psi^i ^^ίϊ^ι » 

ν : .ί• ι- ^ ν - ιτ * τ ιτ vj•• τ 

ϊl^^Ί'^n-b^5 nbr\ in^^-b^^^ b'^D^on 

». : ι• "^ - TT vjv "^ ν : •τ ; - 

τ - : < τ - τ -: ν Λ•.• •• : / 

DD'^DS bD'^nii-b^J? rbnbni ίί^τ 

JV •• : ν •• -: - -• IT • :^ : 

: DD^nni] dd'^üd: DS'^niD^i 

IV •• IT vv •• : ••• •• I : 

ρ •• : ι < : IT ••• -:|- . • '- 

ν "^ ν: ιτ '.ντ- τ - J 

τ j- ν τ : τ <τ- λτ τ — ; 

j - Ι • j• :- ι : - : ν ν 

V. 1 . u;5'in 'ίΠ ^<"D3 

ν. 7. 'ι Λ'^ΓΤ^ V. ί). 'ι 'Ίΐη'ι 

ι. man ... l^aiu, dW: f)crqefici(i Wnvbcn. Β: tie 
5iu^bctTcnnl•^ i er W. 5. jii @ίαηΙ>ι fam. vK: tcv ü)l. 
ücn 3. ein i^crbant aiuiclcß: u>crrcii fei! B: bie V*. 
nnfin^ini ^iu]cnial•! μι ιυονίοπ. dVV: 9ilffc <[\\\. c\ii 
fct)le|icn μι IV. \E tut μι [ά liefen. Α: tu' 1*. au>?i]Ci 
füllt uninn an rer ""M. 3- lt. bafj ηκιπ aiu-jefaihj η bai( 
3cniiTene ^mifcblic^cn. 

2. B: veibanien [ίφ α. juijleicf). dW:yevfd;n)cren 



^ci)cmia* 



(4,1—10.) 201 



S)cr ®cgucr SSunb. £)tc ^nt Qt^cn fie. £)ic 2flü(f fejr jur 5tv6eit 



IV. 



JV. Φα aOer (SanebaQat unb ilobia 
unb tie *2lra6er unD ^mmontter unto 
^Ubobiter l}öreicn, ta^ cie 3}Zauern ju 
Seniialcm jugcmacl}! tvaren unb baf 
f{e bie ^üicn angefangen Ratten §u 
2bü§en, unirben fte fe^r jornig, *unb 
πιαφίοη atlefammt einen 33unb juijanf, 
^a^ fte fämen unb ftritten triber Sern* 
faiem unb mad^ten barinnen einen ^xv- 

3 t^um. * 2öir aber beteten ju unferm 
©Ott, unb fieQeten «§ut über fie %(iQ 

4 unb 0]ad)t gegen fte. * Unb 5uba fpraci^ : 
iDie ^raft ber 3^rägcr ifi ju ίφϊναφ 
unb beö 8taubg ifl ju üiel, nur fönnen 

5 an ber 3}?auer ntφt bauen. *Unferc 
3öioerfαφer aber gebαφten: 6ie feilen 
eS ηϊφΐ unffen ηοφ feigen, biö n?ir mit- 
ten unter fie fornmen unb fte ern^ürgcn 

6 unb baä 2Berf Ijinbern. *Φα aber bie 
Suien, bie neben i^nen ti>oi)neten, fa* 
men, unb fagten c0 un6 ιυοί;Ι je^nmal, 
auö allen Drten, ba fte um unö trenne* 

7ten: * ba fteHete ίφ unten an bie 
Derter l/mtcr ber 9}?auer in bie ©raben 
baä 33olf ηαφ tl;ren ®efφleφtern mit 
it)ren (δφn:ertern, (S)jiegen unb ^ogen. 

8 * Unb befai? eä unu ma^U ηιΐφ auf, 
unb fvrαφ ju ben C^ati)ö^erren unb 
Dberften unb bem anbern 33oli: ϊ^ϊαφ* 
tet euφ nia)t üor i^nen! gebenfet an 
ben gvo§en [φrecfίiφen «§errn, unb ftreU 
tet für eure 58rÜDer, 85^ne, 'Χ'ύφιη, 
2Beiber unb «Käufer! 

9 .Φα aBer unfere i^einbc freien, bag 
eä unö n^ar funb geii>orben, mαφte ©Ott 
iljren Oiat^ Junίφte. Unb n.nr fet)reten 
alle wieber jur 3)tauer, ein iegliφer §u 

10 feiner Arbeit. *Unt) eä ge[φα^ ^inför- 

l.A.A: ongcf. f^att η augjiifüKcn. 2. A.A.- 
5U Raufen. 7. U.L: ©efct)Ied;:en. 9,Ü.L:t>a^ 
ηηβ η?αι•. l^U.L•: i;infüvtei• (A.A.- fcitijin). 



Faclum esl aulem, cum audis-IV• 
sei Sanaballal et Tohias et Arahes et 
Ammanitae et Azolii, quod obducia 

^s^äV,!•^• ^^^^^ cicalrix nuiri Jerusalem et 
quod coepissenl iiilcrrupla concludi, 

2,19.3,33. |j,yj^| gyjjj^ nimis, * et congregali 2 

sunt omnes pariler, ut venirenl et 
pugnarent contra Jerusalem et nioli- 
renlur insidias. * El oravimus Deum 3 
noslrum, et posuimus cuslodes super 
murum die ac nocle contra eos. 
*Dixil aulem Judas: Debililala est 4 
3,34. forliludo porlanlis et Iiumus nimia 
est, et nos non polerimus aedificare 
mumm. * El dixerunt hostes nosiri: 5 
Nescianl et ignorenl, donec veniamus 
in medium eoruni et inlerficiamus 
eos et cessare faciamus opus. * Fa- 6 
climi esl aulem venienlibus Judaeis, 
qui habilabanl juxla eos, et dicenli- 

Nm. 14,22. l^us Hobjs ρβΓ dcccm vices, ex omni• 
5^17. bus locis, quibus veneranl ad nos: 

*slalui in loco post murum per 7 
circuilum populum in ordinem cum 
gladiis suis et lanceis et arcubus. 
* Et perspexi alque surrexi, et ajo 8 
ad optimales et magislralus et ad 

Dt.i,29s.3i, reliquam parlem vuigi: Noble limere 
Keh.'i,5. a facie eorum! Domini magni et Icr- 
ribilis memenlole, el pugnale pro 
fralribus veslris, filiis veslris et filia- 
bus veslris et uxoribus veslris et 
domibus veslris. 

Faclum esl aulem, cum au- 9 
dissenl inimici nosiri nuncialum 

4^5* jo'J.5^f.'; esse nobis, dissipavii Deus con• 
silium eorum. Et revcrsi sumus 
omnes ad muros, unusquisque ad 
opus suum. *El faclum esl a die 10 



f. ai(e unter cinanber. vE: αίί^ιηηαί. Β: eine 93cr- 
anvning. d\V.vE:if)m (il)v) «Sdja^cn μι ti^uii (μ^η- 
fiuicn). 

3. Λ>. roibcr ... »or iljncii. ß: eine 2ΓΜΐφί. dW. 
vE.A: Q3}aci)en. dW: [cini ^m&,t] roi lijiien. 

4. B: l'aftirä;icr ift ycvfaUcn. vE: iüaufct. dW. 
vE.A: *@d)UttCö. 

Γ). A: aufi)cvcn marf) n. dW.vE: rem 2B. ein 
(Snte mad)cn. B: 5ίί|ο lüciben mx m. ta^ b. 2ΰ. aif^ 
l)cve. 

6. ba \\it ju uni t)in unfetpicbcr gtugcii. dW ivü; 



i)er fte ... famen. (vE: S3on α. D. fci)vct €πφ ciegen 
unö ! Π: 3i}v lüeibet geiüi^lic^ iniclicr ju unß foiniuen 
m Ulfen!) 

7. B; ficiite ίφ fie an tcn niebr'ciftcn illjeiien be3 
DrtS ... auf bie 33c((UKvfe'? dW: unten an bie 
(StcKc ... απ füunige Oevtei? vE: an b. tiefftc et. ... 
ίηβ iirocfcue ... ?αίΐμΜΐ. 

8. (Vbclnu. O. (2,16). 

9. unb ... flcmadit hatte, Fchrctcn mit, vE.A•* ^α 
öa-citeltc. dW.A: an fein ^n>vf. 

1 1). B.d W.vE.A: von biefem XaQt an. 



202 (4,11-5,3.) 



nielieiiilas. 



IV. 



Aedijicatio urbis, Itfehemiae adversus usuras actio. 



oag εκείνης f ημισν των έκτεταγμ^νων έποίονν n5iib>!2!2 Q*^üä5? ^^^^ ^^Ή ίί^ΠιΙ 



το έργον ^ και ημισν αντων αντειχοντο, και 
Χόγχαί καΐ &νρεοι και τα τόξα καΐ οι ϋωρακες 
καΐ οι άρχοντες οπίσω παντός οίκον lovda, 
^^τών οικοδομονντων εν τφ τείχει. ΚαΙ οιαι- 
ροντες έν τοις άρτηρσιν εν οπλοις' h μι^ χ«/ρί 
εποίει εαντον το έργον-, καΐ έν μιί^ έκρατει την 
βολίδα. ^'^ ΚαΙ οι οικοδόμοι άνηρ ρομ(ρ,αίαν 
εαντον εζωσμένος επι την όαφνν εαντον, και 
ψκοδομονσαν καΐ ο σαλπίζων εν τη κεράτινη 
εχόμενα αντον. *^ Κα\ είπα προς τονς εντί- 
μονς και προς τονς άρχοντας και προς τονς 
καταλοίπονς τον λαον * Το έργον πΧατν και 
πολν, καΐ ημείς σκορπιζόμε^^α επί τον τείχονς, 
μακράν άνηρ άπο τον άδελφον αντοϋ' ^^ έν 
τόπφ ον εάν άκονοητε την ςρωνην της κεράτι- 
νης, εκεί σνναχ&ηαεσ&ε προς ημάς, καΐ ο &εος 
ημών πολεμήσει περί ημών. *^ Kai ημεΐς 
ποιονντες το έργον, καΐ ημισν αντών κρα- 
τονντες τάς λόγχας άτζο αναβάσεως τον ορ- 
ϋ^ρον εως εζόδον των άστρων. 

^^ ΚαΙ εν τφ καιρφ έκείνφ είπα τφ λαφ" 
Εκαστος μετά τον νεανίσκον αντον ανλί- 
σ&ητε εν μέσφ 'ίερονσαλημ, καΐ έστω νμΐν η 
νν'ξ προψνλακή, και η ήμερα έργον. *^ ΚαΙ 
η μην εγω κα\ οι άνδρες της προφνλακί^ς 
οπίσω μον, και ονκ ην έξ ημών εκδίδνσκό- 
μένος άνηρ τα ιμάτια εαντον. 

\[, Λ.αι ην κρανγη τοϋ λαον και γυναικών 
αντών μεγάλη προς τους άδελςρονς εαυτών 
τονς Ιονδιαονς. ^ Και ησάν τίνες λέγοντες' 
Εν νίοΐς ημών καΐ έν ΰ-νγατράσιν ημών 
ημείς πολλοί, και ληψόμεϋ-α σΐτον και φα- 
γόμε&α και ζησόμε&α. ^ ΚαΙ είσίν τίνες 



10. Α^Β (pro ίϋτίτα,γμ.\} CEFX) ίκτίτιναγμίνο)ν. 
Β* τα et (pr.) οί. 11. EFX: ένοπλοι. Β (pro εαυ- 
tS) αυτ5. 12. Β ter: αντΐι. 13. C'Xf (a. ά^/.) 
ενόόζβς. 15. A1C(?)X (pro ημης Α2Β) ημισν. 
\u.\^C\*"E>i.-avTs (A2Bt). EFX: ανλισίΗ'ισίται. 
17. FX"}• (a. οι ανόρ.) οι άοι-λφοΊ μα κα* τά παι- 
(ίάρια και. Β: Ιμ. αύτΰ. FXf (in f.) άνη^) xai τό 
αττλον αυτ« ?ις τό ν()(ι)ρ (Xf ante haec verba etiam : 
και dvdita ην άηίσηλλον ίπι τό röiDtj). 

1. Β (pro //ιΆ€Χ)γ ...(pro lat^T.ACEFX) αι5το>. 



• • IT - . j• τ : IT : '• •-: |- τ : ν : 

V••-: |- • τ - : Α• : • - : ν τ κ - : 

nnins a^Disn xxrx^rr^ rr^^-^sii 

VT r s• - IT : >'• τ 

IT nπ^ί^ n^tütii? bn&s D'^^ίüjDn1 

τ < : Λ : I :• y•- >• : ι - : 

jnbüin ηρτπη ηπί<Ί nb^ίbΏn ntos? 

- IT - ι:•}•:--•. \- V.- - : τ τ : - jv 

pb:sii Ίεΐώ2 rpinni d'^dü^^ r^nti 

!• : V \T - - j.. - . ^ er ί τ 

■^ V : •τ : - V : .<• |- "^ ν - ιτ 

AT τ : ''.' ' ~ η f : - τ τ vj•.• 

•ν : τ _,- - • τ : • : — :r 

^iTOüin Ίώίί aipn:n tm^i2 xd^^u 

j : IT • τ VT τ - JJ 

: V. — :|- IT •••jT • ν ν: λ" ** 

»• • -: |- τ ^: V : λτ τ : - _ j• 



j -: ι- 



τ ! IT 



r τ ι - 
j• TT • : j- τ • - <•• τ ^j- 

^Db-^sm DbüDii^•^ 'ninn ^D^b'' inrDi 

ST IT : •Ατ τ ι : ' j : ν τ Ζ'^' ' 
1 '• : IT τ : j - : \j '• ' τ :» 

•ΊΏώ^η '^üiDi^i ni^D^i -^n^^ '^bs 

τ : • - <••:-: - τ : _ j — : • -: 

Λ•τ : ν: : ι zj--: ι r : j- jv -, 

:π'^Ώη inbü: ώ-^κ 

• IT - j : • y 

AT : vv •• : VT τ 'y — ; |- • : - 

Α• - ί j- -: ν : Ι" χ • : ι 

•• : IV : Γ : j7 ζ ι : Κτ τ ;τ ': • : 

V. 11. biioa k"5S 



10. meiner Änaben. B.vE: an bcm SÖerf arbeite; 
ten. dW: f(i)affeten bie eine φ. m. Seute ... vE: 

11. bie &a tr. B: an ber S. trugen berer, bie ba 
awfi. dVV.A: bie oa ?. tr. u. aufi. vE: beu Prägern 
bie S. aufi. 

12. dW: um bie Ruften. dW.vE: in bie (flrom* 
mete) fiie^. 



^c^emia^ 



(4,11—5,3.) 203 
©ic 5trbeii in SSaffen κ. ®α§ ©είφτεί i»c§ SSolB niibec i^rc förübcr» TW. 



ber, baf bte Süngünge bie «§älfte 
traten bie Arbeit, bie anbere «^aifte hiel- 
ten @:pie^e, 6φiίbe, SSogen unb gan- 
ger, unb bie DSerfien fianiien ^^tnter bem 

11 ganzen ^aufe ^vit)a, *bie ba baueten 
απ ber 3)iauer unb trugen Saji üon 
benen, bie i^nen auftuben: mit einer 
«Öanb traten fie bie Qlrbeit, unb mit ber 

12 anbern ^^ielten fle bie 2öaffen. *Unb 
ein jeglicher, ber ^a hamU, i)atte fein 
(Schwert an feine S:enDen gegürtet unb 
hamU al\o', unb ber mit ber φο- 

13faune biieö, n?ar neben mir. *Unb ΐφ 
f:prαφ §u ben 9iat^öi)errcn unb Ober* 
jien unt) §um anbern QSolf: Φαέ 5Berf 
iji gro^ unb tx>eit, unb nur finD §er- 
jireuet auf ber ^amx, ferne üon ein- 

14anber: *an ttJeίφem Ort i^r nun bie 
$ofaune lauten :^ört, ba^in loerfammeit 
eu(i^ ju ungj unfer @ott n?irb für ung 

löfirciten. * ^o tüotlen mx am 2öerf 
arbeiten. Unb i^re «§äifte ^ielt tu 
@i3ieße i^on bem Aufgang ber 3J2orgen= 
rbt^e, Bio bie (Sterne ^eröor famen. 

16 ^ηφ fprαφ ίφ ju ber3^it §um33olf; 
(Sin iegίiφer bleibe mit feinem Jtnaben 
üfcer 9'ίαφt §u Serufalem, baf n.nr be0 
9fίαφtg ber '^nt unb beg ^^ageg ber Qirbeit 

ITtüarten. * Qlber iφ unb meine trüber 
unb meine Knaben unb bie 9)länner an 
ber ^ut hinter mir, wir ^ogen unfere 
^leiDer nici&t auö} ein ίegliφer lieg baS 
33aben an^e'^en. 

V. Unb eg erl)ob ίΐφ ein grogeö ®efφrei 
beö ^oiU unb 'ύ)χη 2Beiber tviber i'^re 

2 Q3rüt)er, bie Suben. *Unb tvaren etlidbe, 
biebαfprαφen: Unferer «So^ne uno %οφ- 
ter finD ijteie: la§t unö ©etreite ne:^men 

3 unb effen, baj^ irir leben. * ^ber etliφe 

10. A.A: (Sφίlbcr! 
14. A.A. f(^ailen^ört. 
1. ü.L: Sücen. 



5,ie. ilia, media pars juvenura eorum fa- 

ciebat opus, et media parala erat 

ad bellum, et lanceae et scula et 

arcus et loricae; et principes post 

eos in omni domo Juda. * Aedifi 1 1 

cantium in muro et porlantium onera 

et imponenlium una manu sua facie- 

bat opus, et altera lenebat gladium. 

* Aedificantium enim unusquisque 12 

gladio erat accinctus renes; et aedifi- 

cabant et clangebant buccina juxta 

me. * Et dixi ad optimales et ad 13 

magistralus et ad reliquam parlem 

vulgi: Opus grande est et lalum, et 

nos separat! sumus in muro, procul 

alter ab altero: * in loco quocum-14 

que audierilis clangorem tubae, illuc 

Ex.i4,i4.25. t;oncurrite ad nos; Dens noster pu- 
Dt.i^3jh3,2ii. gj^jjj^-j pj.^ ^^jj-g^ * J.J ^Q^ ipsilö 

faciamus opus, et media pars no- 
strum leneat lanceas ab ascensu 
aurorae donec egrediantur astra. 



In tempore quoque illo dixi po-I6 
pulo: Unusquisque cum puero suo 
maneat in medio Jerusalem, et 
sint nobis vices per noclem et diem 
5^10. i>d operandum. * Ego aulem et fra- 17 
Ires niei et pueri mei et custodes, 
qui erant post me, non deponebamus 
veslimenta nostra; unusquisque tan- 
tum nudabatur ad baptismum. 

Et factus est clamor populi etV, 
uxorum ejus magnus adversus fratres 
suos Judaeos. *Et erant qui dice- 2 
"^ El^v'.^'rent: Filii nostri et filiae nostrae 
multae sunt nimis: accipiamus pro 
pretio eorum frumentura, et come- 
damus, et vivamus. * Et erant qui 3 

16. S: vobis. 



13. (Sie 35.8.) dW.vE.A: treiiläuftig. B.A: 
jevtfjeilt. vE: fielen jerftr. 

14. B.dW.A:ber$. ©φαίί. vE: i^rommcte. 

15. arbeiteten tt>. nun am !&^. d\V:fd)affeien. dW. 
vE: ^eroortraten. 

16. fie uns fc. 91. jur ^. ... jur ?ί. bienen. B: 
2δαφί. dW: Äna^^jen! vE.A: Mm(S)U. dW: j. 
Sai^e ... harn SEÖerfe. 



17. ließ untern SiBaffen b. S. ... Β:2)1. berSBac^t 
bie i). m. toaren. dW: Seute ... 9Βαφε, tt)e(d)e mir 
folgten. vE: 2δαφίΙευίο. Α: ΪΒάφίεν. Β: i)vitte fein 
©etüe^runbSBajTer. dW: feine 2öaffc[unbJ2ö. (vE: 
legte fie nur jum^ö. ab? A: joq ίϊφ η. au3 §.93abe?) 

1. B.vE: entfianb. dW: ber 2ßctber. 

2. dW• @etr. fφαffen. vE: toiv muffen ©.l^aben 
(A: tDoUen ®. für i^ren 2ßeri^ nehmen.) 



204 (5,4-12.) 
V. 



JVeliemias• 



Xehemiae adver sus usuras actio. 



ληοΐ'τες' ΑγρηΙ ημών y.cu άμπί-λώνες ημών 
ααι οίαίαι ημών, ημεΓ>^ διεγγνώμεν καΐ ληψό- 
με&α αΐτον και ςραγήμείία. ^ Και εισίν τιιες 
λέγοντες' ΈοανεισάμίτΟα άργνριον fciv φόρους 
τον βασιλέως, άγροΙ ημών καΐ αμπελώνες ημών 
και οί'λίαι ημών. ^ ΚαΙ ννν ως σαρ^ αδελφών 
ημών ααρ^ ημώ)ν, ως νίοϊ αυτών ν'ιοί ημών 
και ίδηυ ημεΓς καταδνναατενημεν τους νιους 
ημών και τας ϋ-υγατερας ημών εις δονλονς, 
καί εισιν απο ϋνγατερων ημών καταδυνα- 
στενόμεναι, κα/, ουκ εστίν δυιαμις χειρών 
ημών^ και άγροΙ ημών καΐ αμπελώνες ημών 
τοις εντίμοις. 

^ ΚαΙ έλνπηϋ^ην σφόδρα καθώς ηκονσα την 
κρανγην αυτών και τους λόγους τονζονς. "^ Και 
έβουλίύσατο καρδία μον έτι εμέ, και εμαχεηά- 
μην προς τους έντιμους και τους άρχοντας, 
και είπον αυτοϊς' \Απαηησει άιηρ τον αδελ- 
φον εαυτού; 'Τμεΐς άπαιτείΓε. Και έδωκα 
επ αυτούς εκκληηίαν μεγάλην, ® καΐ ειπον 
αντοΓς' Ημείς κελτήμεΟα τονς αδελφούς ημών 
τους ιουδαίους τονς πωλούμενους τοις ε&νεσιν 
εν έ•Λθνσι'(χ) ημώ)ν• και νμεΐς πωλητε τους αδελ- 
φούς νμών, κα\ παραδοΟησητται ημΐν; Και 
ησύχασαν και ονχ ενροσαν λόγον. ^ Και είπα' 
Ουκ άγαΟος ο λόγος ον νμεΐς ποιείτε' ονχ 
όντως εν qoßü) {}εοϋ ημών άπελεύσεσΟε από 
ονειδισμοϋ τών έί)νών, τών έχ&ρώιν ημών. 
*^ ΚαΙ οι άδί-λφοί μου καΐ οι γνωστοί μου 
και (γω έ&/^καμεν ««ντο/ν άργνριον και σΐ- 
τον Βγκατελίπομεν δη την άπαίτησιν ταύτην. 
^^Έ.Ίίητρίλρατε δη αυτοις ως σήμερον αγρούς 
αυτών και αμπελώνας αυτών, ελαιώινας αντώ]ν 
καΐ οι/.ιας αντών^ καΐ απο του άργνριον τον 
σΐτον και τον οινον καΐ το ελαιον έξενέγκατε 
εαντοΐς. ^"^ΚαΙ είπαν Ι^ποδώσομεν, καΐ παρ 



5. C\*Kal ... νΙοΙ ημ. ιΊοΙ αίιτων. 

7. Β: ft/Ta ... ctf), αι'τ« α (* ά ACX) ύμ. άπαιηϊτί 
(EFX: ά ϋμΰί; /ro/iiri),• 

8. Β: ηπα. CX (pro νμ(7)ν) ημών. A*CX* κ. 
πα(^α<)ϋΟ-. ημϊν (Λ- Β•}•). 

9. .VCX^ T.tOiuÖv (Λ- Bf). 

11. Bf (a. ίλαιών.) y.ai. FX: έξίνέγΛ. αυτοΓς. 

3. 9Blr mäffcrt ... bafjt wir ... Α:\υοίίθΠ. dW.vE: 
gcircr. B.dVV.NK.A: iMTrfäiiDcn. vK.A: (bei) b. 
^U!U]ci-'?no:h. dW: füt t>en ^iiiujcr. 

4^ 1\Mi' Uabcn (ö. entlehnet jur Ztcuet beSÄ\ vE: 
muti η l ί)ΐΗΊΐ. 

5. 3fi boa) unfcr ?. wie ... u. uiifcre ... unb ficftc 
wir muffen ... ju Äncditcn ... unb ... gehören -iliu 
bern. vE: ^infc^ ... (Soi;n. ... (Sflavcn. dW: Ux 



^iD-'nn^i ϊΐΟ'^'/αΊ^ϊ) ^ττ\ι^!: ώ'^^ώ'^ ntü.s; 

\•• τ ;•• τ : ν : • : ι jv -: 

:η3?η2 m nnpDi o-^n-ii? ^iDnDx 

IT τ IT Ητ τ ;τ •: • : ^ λ : ι : j — : 

J- • : Ι ν νν )• τ • : ι j•.• -r •■ : 

^rmtoi) ^in^ ^xb rsi hidziD: 

Γ ■• -; |- ν τ : 

•.• ••τ >• τ : - y : τΐτ-;|- 

w^ö/Q a»nb η^)2'^^ α^•33ι3η-Γδ<ι 

^T - VT JT : ι τ • ϊ : - ν : 

' >" ••• IT Λ• JV - V Τ : ι• 

ahb n^xik^ : nbii^ nbnp nn-^hv » 

VT JT : ι τ IT : jr ' h vv •• -: 

AT : : • : vv •• -: ν j : : - 

IT IT τ ». : IT f : • - ,- - 

Λ jv - V -: VT τ - » 

- τ : j- - '-; - : • : ι ν 

-Γϊ< XD-n2T3?D ι:πι ηθ2 cns ϋ'•^Χά2 

ντ τ : - |- 'λτ τ : Ι .• jv νν τ »• 

ai^ns nhb i^: ^η-^ώη :π•τη i^iii/sn n 

- : VT τ • Τ IV - }Τ - - 

πη\"^ηη αη^η-'Τ αη-^-οΊ^ cn^mtü 
Ίπ?^n1 din^nn ]^η^ η^^π γν^ί 
n^ibD müwS^T j αη^ n-^üi: cn^^ iu3n j2 

• τ j : I - IV τ )■ V.V - >v -: 

v. 3. n^-T^ix ίί"3:ι 

V. 7. η'^3Ώ'^ 'j'^üs ib. 'n ^i^n"» 

V. ü. '1 "η-^ηι V. 10. n-i?73u; -p^'n xbi ρ 

.^n :ci)ti"(i)afi. vE: eö iici^t ηίφί in ber ϊΟίαφΙ unicver 
Jpäiibc t> t;n ... bahcirJln cre. 

ü. dW.vK.A: ©ιΜφνιί ... 9ϊc^cn. 

7. bic Vornehmen. I{: bei mir. dW: in. vE: ip. 
in mir i]inc{ mit fid) ^ii^iati) , u. φ ίαΐ» Ιί . dW.>E: 
(i'Dcln II. 5Bovftc()ci•. A: ©tabiobvii^fcit. B: einer mit 
l», onr. (i\\: feinem ^l-rurcr. \E: S rcr (^cc^en i. i^r. 
B.d\V:ficiUee. j]r.iJcifvTmmlunu...flii(viuf). >E:»cii 



5ie&emia* 



5Dcr ^at^ gu ticvfe^en u. ju entlegnen» ©ic ©cmcinc toibcr bcn Sßmjer. 



(5,4—12.) 205 
V. 



β)Γαφ6η: !iagt ιιηδ unfcre ^lecfer, 3Scin* 
berge unb «i^äufer «erfeljen, unD ©etreiDe 
4netjmen in Der i^eurung. *(§ί1ίφ€ aber 
fprad^en: Sa§t unö ©elD entie^ncn auf 
3infe bem JRönige auf unfere Qlerfer 

5 uuD ilBeinberge. *iDenn unferer ^örü* 
ber Seib ift nne unfer Öeib, unb i^re 
Äinber iine uuferc ^inber; fcnft n^ürben 
mv unfere @öt?nc unb ^^öd^ter unter* 
irerfen bem il)ienft, unb finb fφoπ un:^ 
fercr iödjter etUφe untenrorfen, unb 
ifl fein Vermögen in unfern ^än^en, 
αηφ anu'ücn unfere ^ecfer unb 5öein= 
berge ter anbern. 

6 Φα ίφ aber i^r 8φreien unb foΐφe 
^-löorte börcte, ti^arb ΐφ ffi)r jornig. 

7* Unb mein -^ix^ nurb iRutt)^ mit mir, 
ba§ ίφ fφαlt bie Oiatl)öt)erren unb bic 
Dberften, unt» \^χαφ ju ii}nen: iöcilt 
il;r einer auf ben anbern 5öuφer trei= 
ben? Unb ίφ brαφte eine gre{?e ®e* 

8 meine ivitter fie, * unb fvrαφ §u iijnen: 
Qßir :^aben unfere ^örÜDcr, bic ^uben, 
erfauft, bie ben «^)eii)en i^erfauft ivaren, 
ηαφ unfcrm ^^ermögen; unt» i^r n.>cüt 
αηφ eure ^rÜDer üerfaufen, bie u>ir μι 
unö gefauft ^aben? Φα fφn.>iegen fie, 

9 uno fanben ηίφίο ju antirorien. * Unb 
ίφ fvrαφ: (So ift ηίφΐ gut, "oa^ t()r 
ti)ut) foUtet i^r niφt in ber %ιιχφί 
^ctteö tranbein um ber βφηιαφ wiU 

lOlen ber «Reiben, unferer ^-einbe? *3Φ 
unb meine 33rüber unb meine Jtnaben 
i)aben ifenen αηφ ®eib geti^an unr» ®e^ 
treibe} ben ■iίßuφcr aber i)aben nur 

11 nαφgelαffen. *<Bo gebt iijnen nun ^eu* 
tigeö 3^agö trieber i^re *2iecfcr. 3[Öein* 
berge, Delgärten unb -Käufer, unb ben 
^unbertjten am ®elbe, am ©etreibe, am 
SOicfl unb am Del, bad it?r an iijnen 

12gen^uφert ^abt. * Φα f^)rαφelί fie: 
2Bir n^oUcn eS nnebergeben, unb iroUcn 

4. A.A: Sinfcn. 10. A.A: ©eil» c^eliel^en. 



dicerenl: Agros noslros et vineas et 
9,37^Gn.47, ^jyjj^Qg Hoslras 0})pünyniiis , et acri- 

piamus frumenliini in fame. * Et 4 
alii (licebanl: Muluo suniainus pccu- 
nias in Iribula regis, <lemus(|ue agros 
noslros et vineas. *Et nunc sirut 5 
carnes fralrum nostrorum, sie carncs 
nostrae sunt; et sicut filii eorum, 
ila et filii noslri. Ecee, nos subju• 
gamus filios noslros et filias noslras 
Ler.25,39is.i" servilulGiii , et de filiabus nosiris 
sunt famulae, nee babemus unde j)os- 
sinl redimi, et agros noslros et vineas 
noslras ahi possident. 
p..ii9,5.j. El. iralus suni nimis, cum audis- 6 
sem elamoreni eorum secunduin verba 
liaec. * Cogilavilque cor nieum me- 7 
cum et increpavi optimales et niagi- 
Ex.'->4;,.i5.Lv.slratns, et dixi eis: Usurasne singuli 
^'iSaJi*^?'''*! fralribus veslris cxigilis? Et con• 
grcgavi adversum eos concionem nia- 
gnam, * et dixi eis: Nos, ut scilis, 8 
Lv.>o,47s. ,^y(j(_.n^jn]uj;; j'niircs HOslTOs .Judacos, 
p«**>'^• q„i verrdili fuerant genlil)us, secun- 
dum |>ossd(ilitalen) noslram; et vos 
igiliir vendelis fralres veslros, et 
redimenius eos? Et silueiunt, nee 
invenerunt quid responderent. *Di- 9 
xique ad eos: Non est bona res, 
quam facitis; quare non in timore 
6^13. Üei nostri ambulatis, ne exprobrelur 
nobis a genld)us, inimicis nosiris? 
*Et ego et fralres mei el pueri niei 10 
commodavinius pluritnis pe<'uniam et 
frumentum. Non repelamus in com- 
mune istud; aes alienum conceda- 
mus, qiiod deb(Hur nobis. * Re(biile 1 1 
eis hodie agros siios et vineas suas 
et oliveta sua el domos suas; quin 
polius et cenlesimam pecuniae, fru- 
menli, vini et olei, quau) exigere so• 
lelis ab eis, dale pro ilbs. *EM2 
dixerunt: Keddemus, et ab eis nihil 



aniialtctc. A: brad)te jufammen. 

8. unö foOen nun an un^ ocrfauft merken? dW. 
vE: Ic^gefaufi. A: evlöfJ. B: fcie fiel) Den -!p. üevf. 
ijatten? dW: ba§ jie απ une leibft vevf. feien. B: |ϊφ 
an uni üeifaufen muffen? B.dW: η.μιν (fein ) Slut* 
Wort. vE: ηίφί ein Söort. 

*J. unfercd Θ. dW:i^cif)an ... bcei Jpo^nrg ιυ. vE: 
n. lieber. ..αΐβ ein ©egcnflantber (Staube fein »or... 



10. <tcHeI)en ... iai^cn mit boct) Mcfc (Scftulb fdb« 
rcn! dW: ^r. u. ?eute. vE.A: .ίlneφte. dW:M'efer 
S)avlei)cn evlajfen. \E: ίΤαιφει aufj^ebcn. (B:^aben 
benn ... auf ^li^. gegeben? ... 2ö. nacblaffen !) 

11. bell iijr ... B:Sa§t unö boφ ... tD. lieben. vE: 
ηοφ t)cute ... ^unb. il^ iL B: ibnen auf ÜBi φer 
gegeben. dW.vE: von ii;nen (als 3ίηβ) genoms 
men. 



206 (5,13 18.) 



lliebeiiiias. 



ν. 



JSfehemiae adver sus usuras actio. 



αυτών ov ζητηβομεν, όντως ποιήσομεν κα&ως 
σν λ^γξίς. Και εαάλεΰα τους ιερείς και ωρκισα 
αντονς ποιησαι ώς το ρήμα τοντο, ^^ ΚαΙ 
την άναβυλην μον έξετίναξα καΐ ειπον' Οντως 
ΐκτινάξαι 6 &ε6ς πάντα άνδρα , ος ον στήσει 
τον λογον τοντον^ sx τον οίκον αντον και έκ 
κόπου αντον, καΐ εσται όντως ίκτετιναγ μένος 
και κενός. Κα), είπεν πάσα η εκκλησία' 
Αμήν, κα\ 'ηνεσαν τον κνριον. Και εποίησεν 
ο λαός το ρήμα τοντο. 

^^Άπ'ο της ημέρας ης ενετείλατό μοι είναι 
εις άρχοντα αντών iv γτ} Ίουδα, άπο ετονς 
εικοστοί} και εως ετονς τριακοστού και δεντε- 
ρον τφ Αρ&ασασ&^^ 'έτη δώδεκα, έγώ και οι 
αδελφοί μον βίαν αντών ονκ εφαγον. *^ ΚαΙ 
τας βίας τας πρώτας ας προ εμον έβάρνναν 
επ αντονς, καΐ ίλάβοσαν παρ αντών εν 
αρτοις και εν οίνφ, εσχατον άργνριον δίδρα- 
χμα τεσσαράκοντα• και οι εκτετιναγμενοι αν- 
τά)ν εξονσιάζονται έπΙ τον λαόν. Κάγώ ονκ 
έποίησα όντως άπο προςώπον φόβον ϋ^εον. 
^^ ΚαΙ iv εργφ τον τείχους τούτων ονκ ίκρά- 
τησα, άγρον ονκ έκτησάμην κα\ πάντες οι 
συνηγμενοι έκεΐ έπΙ το έργον. * -^ ΚαΙ οι Ιου- 
δαίοι εκατόν πεντήκοντα άνδρες καΐ ερχόμενοι 
πρις ημάς απο των ε&νών τών κνκλφ ημών επι 
τραπεζαν μον. ^^ Και ην γιγνόμενον εις ημέ- 
ραν μίαν μόσχος εις, και πρόβατα εξ εκλεκτά 
και χίμαρος ίγίνοντό μοι, καΐ ανά μέσον των 
δέκα ημερών έν πάσιν οΊνος τφ πλψ9ει. ΚαΙ 
σνν τούτοις άρτονς της βίας ουκ εζήτησα' ότι 
βαρεία ή δουλεία έπΙ τον λαόν τούτον. 



13. C'X: εξέτίΐνα. Β: iina. 

14. Ci'iFXt(abiü.)Ä:aiyf. Β* της. FX (pro /StW 
κτλ.) αρτον της ηγίμονίας μ» οκ εφάγομίν. 

15. FX (pro Kai τάς βίας κτλ.) Οί όε άρχοντίς οί 
εμπροσ&έν μα εβάρνναν κλοιόν (F* χλοών) επι τον 
λαον. C Χ: π. αυτών άρτον κ. οινον. Α^ interpgt, εν 
οϊνφ εσ;^ατον aqyvQiov, δΐόρ. 

16. EFX: ^ίά το εργ, 

17. A2Bt (ρ. εκατ.) κα« (A^CEFX*) 



JT - vv -: r , ••• -: r 'J" l- - : j •.• •• 

•• • : - IT • -:j - V T>: •.• n- ^•• 

• : - τ j• : τ - IV - ^T τ - κ -: ,- 

τ V • ν: IT y- : τ JT τ : I τ 



Ί^5?3 nsn•^ niDDi is^'^Di^ui) in'^nn 

<- τ r: i r τ VT : • j' •• " 

IV - »TT- IT τ -I — τ : 

JT • ν -: J • 

η^ώη h'T^n^ γ^^ΐι bns ni%"ib 

j- : • τ : Ι vjv : τ ν j : ι• 

a^nüä a^Dtö Tkkti snoüänn^i^^^b 

j- : VT Ϊ V V - : : j- : - : - : 

^h nnisn anb ^m'\ ^dn nnto 

j (,τ ••• ~ •'• r: : j•-: λ•• ' '•• 

V -: • I• τ - - : • : |- τ 

ahn ϊίπρ^ι ain-b^? ^.τ^μϊι ^bsb 

..... Ι; •- TT - j• : • - Τ : 

a^bpüä-^DDs ΊΠϋ^ V^i anb^ 

j• Ιτ : ' ν IV Ι •- τ Vi•; : 

a2>n-bi> ^tobtü an^^is^D a-j a'^r3Ί^ί 

AT τ - j : η ^ V•.• "— : r -<- • τ : - 

,- : • V : ' ' •• • j- T^ I •-:(- 

nninn pDiibns a^i° :aNnbiii6 
^D'^Dp ^b mtoi ^^ρτπη n^ί•τn 

Α•Ιτ j ν•.• τ ; • Ι: - •.• iv^ 

: na^ibnn-bs? ^ώ a-^s^iDp '^nrD-bbi 

IT τ : - - VT r I : " τ : τ : 

tvn hxn^^ PDnbu:-br ^D'^rb^nois 

TT •. -Γ|- r T : •. - ν ι• : 

l^ίi "im nitb nns^ □i'^b r]i^y^ 

' TV J TV J Τ V -.|- 

γ^^ '^b-Wi'D a^"iS2i ηΐΊΊΐι-ώώ 

1 •• . -: Γ • τ; • : •'•..: ι- 

-an n:nnnb r^'b^s ^'^^^ ^*^^^ 

• : Λ•• : - : ' •ν- '^ τ : ./• τ ν <•.• -: 

-'^s '^ntüpD Λ hnsn anb ητ 

ρ • : Ι- • J τ ν - ν «ν 

: π•τη arn-b^? nnbrn nnna 

r.• - .»τ τ - VT -: ιτ Jr : ιτ 

V. 14. δ'Όη ηηΒ 



12. Β: iic^ fie einen (Eibfc^tüur tl^un. dW.vE: l. 
f?e fφtt)6ren. 

13. fei alfo ... B: @φοϋ^ ... η. ioirb Befldtigen. 
, . , , dW: cifüüt, aug ... f. (Svtt)erbe. vE: tiefe 3ufage n. 

18. B:^ γινόμ.^ Α* C: ;>'ίΐ^. (Χ: χίμαροι). Β* τών. \ ^it ... Sefi^t^Umc. dW: (So fei eö ! 
Α»€Χ:α()τος(ά^τβς A2B; EFX: αςίτον). 14. i^r fianbpfl. ... eitteö S. Äofi. B:be« S.33rct. 



^c^emiu^ 



(5,13-18.) 



207 



©er (Stb tt. bie f^möoLSluäf^üttelttnö* ©er Sanb^ffeget^ofl u* bc§2SolBS3cf(5rt)ctutt9» V. 



ηίφίδ öon i^nen forbern, unb troHett 
t^un, irie bu gefagt ^a^. Unb ίφ rief 
bie ^ricfler, unb nai)m einen ^ib ϊ)οη 

13 iiinen, baf fle alfo t^un foilten. * 5ίηφ 
fφütteίte ίφ meinen S3ufen auö unb 
[^Γαφ : Qiifo ίφΰίί^ ©Ott au8 jebermann 
»on feinem *§aufe unb öon feiner 5irBeit, 
ber bieg 9Qßort niφt ^anb^af»t, baf er 
fei αuβgefφütteίt unb ieer! Unb bie ganje 
©emeine f^)rαφ: ^men! unb ioBten ben 
^crrn. Unb bag 3SoIf tf)at aifo. 

14 ^ηφ öon berS^it <1Π/ ^ft inir Befohlen 
irarb, ein Sanbpjieger μι fein im Sanbe 
3uba, ne^mIiφ öom jiranjigfien 3ai)r an 
Bio in baS jntei unb brei^ig^e 3a^r beS 
itbnigg ^rt^afajl^a, bag flnb jn^ölf 
3ai>re, nä^rete iφ mΐφ unb meine 33rü= 

15 ber niφt öon berSanb^fiegerÄofl. *^enn 
bie vorigen Sanbpfieger, bie öor mir ge* 
trefen njaren, Ratten Όα^ 35oIf 6efφtt?eret 
unb l^atten öon i:^nen genommen Q3rot 
unb 3Bein, baju αυφ üiergig (Sefel (Sil- 
berj οηφ "Ratten i^re ^nabm mit ®e* 
n^ait gefahren über baö 95olf. 3Φ t^^at 
afcer niφt alfo, um ber ^urφt ©otteö 

16 nullen. *51ηφ arbeitete iφ an ber 
3)?auern Arbeit, unb faufte feinen ^Itferj 
unb alle meine Knaben mugten bafelbfl 

17 an bie Arbeit ju^auf fommen. *Φα5η 
n?aren ber 3uben unb Dberfien ^unbert 
unb fünfzig an meinem %ϊ\φ, bie gu 
mir gefommen n?aren au0 ben Reiben, 

18bie um un8 ]^er finb. * Unb man mαφte 
mir beö ilageö einen Dφfen, unb feφδ 
erroä^lte (Sφαfe, unb Q5ögel, unb je 
innerhalb je^n 5!agen allerlei ^ύη bie 
aWenge. 0?οφ forberte iφ ηίφΐ ber !^anb- 
:^fleger Sto^', benn berS)ienji mar fφn?er 
auf bem 23olf. 



quaeremus, sicque faciemus, ut lo- 

queris. Et vocavi sacerdotes et ad- 

ORgls,'?!. juravi eos, ut facerent juxla quod 

dixeram. * Insuper excussi sinum 13 

meum et dixi: Sic exculiat Deus 

omnem virum, qui non compleveril 

verhum istud, de domo sua et de 

joi,.38,i3.Ei.läboribus suis! sie excutiatur, et 

'^*'^" vacuus fiat! Et dixit universa multi- 

®NmSi!^*tudo: Amen; et laudaverunt Deuni. 

Fecit ergo populus, sicut erat dictum. 

Α die autem illa, qua praeceperat 1 4 
rex mihi, ut essem dux in terra 
2,t.b.i3,6. jyja^ gjj ajjjjo vigesimo usque ad 

annum trigesimum secundum Arta- 
xerxis regis per annos duodecim, 
ego et fratres mei annonas, quae 

,,.18. ducibus debebantur, non comedimus. 

* Duces autem primi, qui fuerant 15 
ante me, gravaverunt populum et 
2Sii'*7"'. acceperunt ab eis in pane et vino et 
pecunia quotidie siclos quadraginta; 
sed et ministri eorum depresserunt 
populum. Ego autem non feci ita, 

Pr.iH,6 p,.opter timorem Dei. *Quin potius 16 
in opere muri aedificavi, et agrum 

4^10. non emi; et omnes pueri mei con- 

gregati ad opus erant. * Judaei quo• 17 
que et magistratus centum quinqua- 

β Iß. ginla viri, et qui veniebant ad nos de 
gentibus, quae in circuitu nostro 
iBg.4,ä2. sunt, in mensa mea erant. *Para-18 
batur autem mihi per dies singulos 
bos unus, arietes sex electi, exceptis 
volalilibus, et inter dies decem vina 
diversa et alia multa tribuebam. In- 

"^*' super et annonas ducatus mei non 
quaesivi; valde enim atlenuatus erat 
populus. 



12.U.L: benqSneftern. 14. A.A: ^an^p^ti 
gerfofi. 15.U.L: ©iiberg. A.A: απφ tcaren. ; 
16. A.A: SKoucrarbeit ... ju^aufe (Raufen). 
18. U.L: ίniυenbί9 μί)η%. A.A: Φεηηοφ forb. 

vE: (Stattl^alter. 

15. benebft. vE: frül^eren ... gebrücit. B: gel^err^ 
[φεί. dW: αυφ i^re Seute l^evrfc^ien ... vE: fogar 
!^atten i^re Äneφte ... A: tagitc^ 40 @. u. αυφ ihre 
Wiener brütitenb. 33. 

16. fuhr id) fort ... mit tauften, B: «So l^abe ίφ 
αυφ ba^ aöerf biefer Tl, ang griffen. dW: α. om ... 
griff ίφ mit an. \E: 3a felbfi ... bαueίeίφ. B: finb 
b. hei b. Serf üerfaminelt getvefen. dW: Scute. 



15. ΑΙ.: fuerunt. 



vE: Jtneφte. 

17. unb nodf b. ju und fatnen aui b. ^. uml^er. 

dW: [ία9ίίφ]. vE: αυφ (Selφe, Λ)eIφe ... 

18. B.vE: roag für einen %ac\ (lu)htxeiUt iüurbe, 
h)ar ein ... dW: mir j. tt). auf .. B.vE.A: auöeile; 
fcnc. dW: gemafiete? (A: ÜDtbber?) dW.A:^kps 
gi-l. dW: in Ueberfluf . vE: für lü ?age. B:6cibtei 
fem allen... (33.14). vE: tro^ bem. dW: fφn). Ια; 
jiete ... vE: lag. 



208 (5,19-6,9.) 



Wehemias. 



τ. 



IVehemiae insidiarum hostium, evitaiio* 



^^ Μη^βϋητί μον, ο ϋεός^ εις άγα&ον πάντα 
οσα έπο'ιηΰα τφ λαφ loviqi. 

VI. ^«' lytvBTO κοίϋώς ήκονσ'^η τφ Σα- 
να^αΚλατ και Τωβί(ΐ^ και τφ Γηααμ τφ "Αραβι 
κ«/ το/"ν καταληίποις των ^χ&ρών ημών, οτι 
φχοδομηση το ταΐχος και, ον κατελίΐ'^Ο^η έν 
ανιοϊς Tivotj {καίγε εως τυν καιρόν εκείνου ϋνρας 
ουκ ίπί'οτησα er ταΐς πνΧαις)' "^καΐ άπίστει- 
λίν ΣαναβαΧλατ καΐ Γησαμ προς με Itymv 
ζίίνρο καΙ σνναχΟώμερ έηΐ το αντο εν ταϊς 
κωμαις εν ηεδίφ 'Ω,νω. Και αυτοί λογιζόμενοι 
μυι ηοιησαι πονηρίαν. ^ Και απέστειλα έπ 
αντονς αγγέλους, λ^γων Έργον μέγα ίγώ 
ποιώ, καΐ ον δνη^οομαι καταβϊ^ναι, μ)]ποτε 
καταπαναγι το έργον ως αν τελειώσω αυτό, 
καταβι^σομαι προς υμάς. ^ Και απέστειλαν 
προς με ως το ρήμα τούτο, καΐ απέστειλα 
«LTor»,• κατ^ ταντα. ^ Κα) άπε'στειλεν προς 
με Σαναβαλλατ τον παΐδα εαυτόν, καΐ επιστο- 
λην άνεφγμί'νηΐ' εν χειρϊ αυτόν, ^ Και ην 
γεγραμμενον εν αύτΐ^' "Εν εϋτεσιν ι]κονσ&η 
οτι σν καΐ οι Ιουδαίοι λογίζεστε αποστά- 
τησαν διίί τοϋτο σν οικοδομείς το τείχος καϊ 
συ γίγνγι αύτοΐς εις βασιλέα, ^ καϊ προς 
τούτοις πρoq)ητaς εστησας σεαυτφ, ϊνα κα- 
T>/cr//c εν 'Ιερουσαλήμ εις βασιλέα εν Ίονδα. 
Κα) νυν άπαγγελήσονται τφ βασιλεΐ οι λόγοι 
οντοι. Καϊ νυν δεύρο βουλευσώμεϋα έπΙ 
70 αυτό. ^ Kai απέστειλα προς αυτόν λέ- 
γων Ουκ εγειηϋη ώς οι λόγοι ούτοι ως 
σν λέγεις' ότι από καρδίας σον συ ψεύδη 
«ΰτοι»^. ^"Οτι πάντες φοβερίζονσιν ήμας 



ι. Β* των. Α«* (pr.) iV (A2Bt; ¥Χ: h αύτώ). 
Β* y.aiyf (ACi'iFXf ; EX: καΐ iyo)). 

2. Β: ποιησαί μυι. 

4. ΑΙ* /ία* άπ.-τίτο (Α2Β|). Ff (ρ. τβτο) τέσ- 
σαρσι χαΟόόοις (Χ: τέταρτον χα&όόας). 

δ. EXf (ρ. Χ) τον πϊμπτον (Ci'iFX: κατά τον 
λόγον τατυν το S. τον πέμπτον). Β: παΐοα α,υτα. 
^0. Ci'iFXf (ρ. ηχΗοΟη) καΐ Γοσεμ S. Γησάμ 
unn>. Α»* ort ού (A-Bf) ... rfia τι (()ιά τογο Α2Β). 
CEFX: ;'/ν73(Β:ένΐ]). 

7. X*(«i'-)tV(B:cVO. 

8. Ci'iFX: «ς σν )Λγ. EFX* σα. 



ν -t ^ J AT : ν- •.•: r τ ; τ 

: η•τπ uvTrh^ ^n^^tos? 

IV - ^T τ - • ν τ 

^iD^h^ji in^bi] ^nnyn οώΑ'^ n^^niün 

<- - : - ~ • '" . I• τ : - • : .-•••. ι•.• 

VT r - jT:\-i•' τ : •• _>- •• •.■ •.• : 

• : I τ •• : Α j-': • : ν • : - 

DiT^bs? ππbü3^^1 :η;:?Ί '^b niiis^:: 3 

<••• •• -• τ : : ν IT IT τ ν.• / -. ,- 

^D^ί hbii3 rosbt: "imh b^Disbia 

J-: τ : <τ τ : •• • τ : - 

Γ2ώη r:ßh nn^b b^^^' ^b^i nör 

<- : • τ jj ν/,•.• TV- > : 

'^mn'^n nbix ntöv^iD riDxb^n 

».• : - IT : τ •.• ' ~ JV - r τ τ : - 

nn^^ nnii^ D^tiD.^n D'^-ors rinis* 

;τ τ - IT r τ IT Α• τ : j- : - 

JT τ - - _ ; _ _ .. _ . . _ ,.. _ 

:■}•: • : Α-- r '•■ ν • - ι- ν•.• - 

τ : • -:• - τ j τ ι τ : w : 

J. : ι • : - : <τ - •• j : - : 

nninn nDin ηπίί is-b^? ^innb 

AT |- ^v _ jT - 'v" ■" : • 

0*^12^7^ Tibbb bnb nVn ηή.>ίΐ 

V τ : - ι ν ν : ν τ <••• τ - : 

Ι: • τ : j-v: ι•.• • • : - ί ν ι•• r 

τ ρ ι ν •.•< ...-χι•• ν Τ 

nnbtfii^ : nn^ nsr^iDi nbb nn3?i » 

<T^: : ... IT IT ί ~ α-:ιτ • : j : jt - : 

nbkn D'^nnns hsnD N*b n'osb Vb^x 

..... j j. ^ . _ τ : I• < •• τ •• 

ηηίί tisba ^3 T/Dii^ ηη^ί "itiis 

^T - ν; : . • }' Α• JT - »ν -• 



«• :ίτ : 



V. 8. ηπ3 'i<n 



19. Β. Α: ®eb. meiner... in (ηαφ)αίί«η. B.dW. 
vE: απ b. 58. 

1. (Qefcm ... uttfcre ... cingcfc^t. dW: ei oon ... 

flft)ori ttJiivbe. vE: ücrnoniincn. B: bcm ... ju Dbvn 
fam. vE: öiig. dW.A: tarin. B: ^αron übric^. 

2. juf. treten. vE: einem ber iDörfcr. ß.dVV.vE: 
3:^al. A: ©bene. 



^lc^tmia^ 



(5,19-6,9.) 



©et^cgncrttufforberung §um3flttf5f($ tagen, IBcrba^ttgurtö bc§5l6fall§ «♦ tjrcSlbttie^r. V. 



19 ®cbenfe mir, mein ®ott, μινχ he- 
ften attcö, baS ιφ bicfem 3SoIf get^an 

VI. Unb ba ©aneBaüat, 3!o6ia unb 
©ofem, ber Qiraber, unb anberc un* 
fcrer ^tinhe erfui)rcn, ba§ ίφ bie ÜÄaiu 
cm gebauet i)atU unb feine Sücfe me^jr 
baran ft>äre, raietvo^I ίφ bic 3^^üren ju 
ber 3«it ηοφ ηίφί gelängt i)atU in ben 

2 5:^oren: *fanbte @ane6atlat unb ®o- 
fem ju mir unb liefen mir fagen : ^omm, 
unb ία§ ung jufammcn fommen in ben 
Dörfern in ber %Ua)c £)no. <ΒΉ ge- 

3 bαφίen mir aber 335feö §u tt)un. * 3Φ 
aber fanbte ^oten ju i^nen unb lieg i^nen 
fagen: 3Φ ^abe ein grof eö ©efo/aft auö* 
Juriφίen, ίφ fann ηίφί :^inab fommen; 
eö möφte baö 2ßer! nαφbίeiben, tt?o 
ίφ bie «§anb abträte unb ju tua) ijinab 

4 jöge. * <Sie fanbten aber tüo^l üiermal 
§u mir auf biefe 2Betfe, unb ίφ antujor* 

5 tete i^ncn auf biefe 2Beife. * Φα fanbte 
@aneballat jum fünften 9}1αί ju mir 
feinen Jlnaben mit einem offenen Q9riefe 

6 in feiner Ǥanb. * darinnen trat ge* 
fφrieben: (So ifl öor bie Reiben ge* 
fommen unb ©ofem ^at eS gefagt, ba§ 
bu unb bie 3uben gebenfet abzufallen: 
barum bu bie 9}iauern bauejt, unb bu 
ttJOÜefi i^r ,^5nig fein in biefen ®αφen, 

7* unb bu l^abefl t>ie ^ro^^eten bejiettet, 
bie üon bir αugfφreien foüen §u S^ru* 
falem unb fagen: (ix ift ber ^i3nig 3•"* 
ba! Siiun foIφeg rnirb cor ben ^önig 
fommen. @o fomm nun unD ία§ unö 

8 mit einanber rαtϊ^fφίαgcn. *3Φ aber 
fanbte §u i:^m unb iie§ i:^m fagen: (Sol* 
φεδ ifl niφt gefφe^en, baS du fageflj 
bu ^afl eö auö beinern J^erjen ert>αφt. 

9*2)enn fle aüe njollten unö furφtfαm 



1. U.L: Sirabiter. A.A: in bie Xf)cxt. 
7. Ü.L: bir^ropfieten. 

3. B; arbeite on einem gr. SBerf. vE: bin mit ... 

befc^äftigt. dW: fc^affo ein ... B: ©arum foHte ^. 
^. aufhören, toenn ίφ baffelbe trürbe fatjren lajfen ... 
tarne? d W: liegen bleiben, w. ίφ baüon abliefe. vE: 
ruben. 

4. dW: crtoieberte il^nen auf biefelbe 
ii;nin b. 9lntir>ort. 



11,35; 
Gii.5ü,20. 



l%*.sirA7,' Memento mei, Deus meus, in bo• 19 
i7.Ebr.(.,io.jjm^^ secundum omnia, quae feri 

populo huic! 

Factum est autem, cum audis- VI• 

3,33.35.4,1. ggj Sanaballat et Tobias et Gossem 

Arabs et caeteri inimici nostri, quod 

aedificassem ego murum et non esset 

in ipso residua Interruptio (usque 

7,1.3,1.3.6. jjjj tempus autem illiid valvas non 

posueram in portis): *miserunt Sa- 2 
naballat et Gossem ad me dicenles: 
Veni, et percutiamus foedus pariter 
in viculis in campo Ono. Ipsi au- 
tem cogilabant ut l'acerent nnhi ma- 
lum. *Misi ergo ad eos nuncios, 3 
dicens: Opus grande ego facio, et 
non possum descendere; ne forte 
negligatur, cum venero et desceudero 
ad vos. * Miserunl autem ad me 4 
secundum verbum hoc per quatuor 
vices, et respondi eis juxta sermo- 
nem priorem. *Et misit ad me 
Sanaballat juxta verbum prius quinta 
vice puerura suum, et epistolam ha- 
bebat in manu sua *scriplam hoc 
modo: In gentibus auditum est, 
et Gossem dixit, quod 1u et Judaei 
cogilelis rebellare, et proplerea aedi- 
fices murum, et levare le velis super 
eos regem; propter quam causam 
* et prophelas posueris, qui praedi- 
cent de te in Jerusalem dicenles: 
Rex in Judaea est. Auditurus est 
rex verba liaec. Idcireo nunc veni, 
ut ineamus consilium pariter. *Et 
misi ad eos dicens: Non est factum 
secundum verba liaec, quae tu loque- 
ris; de corde enim luo lu componis 
haec. * Omnes enim hi lerrebant 



v.l. 
2,19. 



2. S: in vitulis in Campoono. 



5 



8 



9 



5. nUläyetxociU jum ... dW: jtna^)t>cn. vE: 
.^ηεφί. 

6. fein, mit «&f)ei^u B: 9Jian ^at unter ben ^.gei 



i^btt. dW.vE: U. b. 35ölfern üerlaut t (r#). A: (Bs 
ciebt baö ®6Γύφί. B.dW.vE; ®a«mu. B.A: fagt^. 
dW: ipxia^t. dW.vE: euφ ju empören. B.vE: ηαφ 
b. @efcί)iφten. dW: Sieben. 

7. aud) «Pr. ... (Sä ift ein Ä. B.dW.vE.A: (über 

. vE: gab biφ) aufrufen. dW:fpreφcn: Jt.tJonSuta! B:bem 

St. ^ü Obren fommen, ηαφ biefen ®cfφiφίfπ. dW: 



ttjirb ber Jt. boren »on r. Sieben. dW.vE: banui n.v 
un« bivati)tn (jufammen). 
8. B: erbίφίet. vE: erfonnen. 

14 



210 (G, 10-17.) 



iVeheinias. 



II, 



JVelieiniae insidiarunt hos f tum erifafio. 



λί -'jOirfw•• ΕλΚνί>ηαονται ni '/fwf-^ ηντών άπο 
τον Ηηου τηνιου κηι ην ποιηΟι\σίται. Και 
ννν ^χοαταίωηα τη,: χι^Γράς finv. 

'Ö /\αγω i-utjAOni' */ν o?nnp JStfift ν'ιον 
/inXuta ν-ον Dhtjffeßttjk. hat αντυ,: ανν- 
ίχήμαος yMi tlnhv' 2ΐννηγΟώμί•ν f/V o7x(.v 
τον Of-nu η> μι^αφ αντον και '/,λαίαωμ^ν τα»^ 
{H'QU^ ηντην' ητι €(>γονται ννγ.το^ qnitviTctf' 
σα. ** Λ«ί tlnnv Τις έατιν 6 αιηρ οίος 
^γώ^ (jH'ii-rui; η τις οιης byM, ης fLflf-vatzui 
*/V τον nu.ov ν.α) Li[ch7ui; '*- Ku) /•'.vf-'jraM, 
κ«4 /ώοι» ο Oho^ ην/. antöittXi-v αυτήν όη Ι. 
π(>η(ΐητκ\ι λόγος κατ εμον, και Ί'ωβ.ας κα] 
2.ηΐ(/βηλλΛτ ίμισΟωηαιτη '^ bn ίμϊ όχλοι• j 
ο η ως (μψηΟώ καΐ πηιήαω ηντως κα) ημάρ- 
τω, και γ^νωμαι ανιοις hie οιημα πονηροί^ 
6πο)ς ornö/ ωαίν μ f. ^^ ΜιήσΠητι^ ο />ίής^ 

Τωβ''ί^ καί τφ ^'απ'βί'.λλατ ω^ τα ποιήματα 
«ι^Γοϋ ταϋτα^ κιά τω Νωαδι'α τω προ(•\ήτ\ι 
κα) τοις κηταλοίποις τώι προηιμώι^ ηΐ ήσαν 
φ'ΐβΐΊϋ'ζιη'ζ^ς μΐ» 

*^A«t €7ΐ•λι•'(ΐ0η το τ^χης πι-'μπτΐ} καΐ 
^ικάδι τον Ελονλ α'ς π^ηήκογτα δνη ι]μ^ηας, 
*" ΐ\αί ίγι-ΐί-τη ι^γΐ/,α ηκηνσαν παντί'ς οι 
ίχΟροι ι]μών, και ί^ηβ,]{) ηααν ηαιτα τα 
ίΟνη τα κνκλω ήμίΖν^ και t'ntni-r ηήβος 
σΓ/ ο δρ α {ΐ• 0(]0α λμ οι ς αν τ ώ j' , κ αΐ ^γι ωη«ν 
οτι παρκ τον ihnv ημών ^νι-ιηΟη τι-λι-ιωΐίι',• 
ναι το (-'ργον τοίΐη. ^' J\a} yv ταΐ: ι]μ^ρ>'ΐς 
ίκΐΊ'ιηις αηο ηηλλύη ηιι'μων fot'od ^πιητο- 
λαΐ fπnρ^vnvτo προς Τωβίαν, κα) αι 7 Ο)^/« 

9 Β*αί. 

10. Β: MtTaßffjL Ci'iFX: οτι e / φοηυαα,ί at, 
νίχτης fc/nvrai i/urnjocti (S. άττοκτίΐ;«.) ot. 

11. Η: una ... * ntoi: iyf.;-oi(»c t^^ui (A(^i'iKFX + 

pnniiM inier sc WiMMsi). A• X ([uo all. t'y,., A-Ci'iE 
hX) άνή(β CiMXf (in f.) ()ί/. tLt/.ivnnnat. 

14. Α••ίΧ| (ρ. ,ν,ο.) μπ. A2EFXt (η. Τ,.φ.) τω. 

D* (pr.) τώ fl Tois•. 

Ij». »t (V• ^^• ) μηνο^;. A2nt(p.^M'T.) y.ai (ΑΈ 
16. Β: inintat. CEFXf (μ. (faß.) μίγας. \ 



η τ ν ι ,'• - vT - : •• τ 1" 

•i7 Τ : ' ν ST : - : •• • τ _--rr 

Tjip-tN DN-i-xn r^i-bs TJ^j 
^3 tb^nn riptT r\^.isZ2^ bb^r.n 
:Ti:nnb □\S2 nb-^bi η:πη^, □•'νπ 
*^η^ πΊπ•^ ^:rc:D ώ\^π rn/csi π 

ι• τ : • • τ •«• τ τ : τ 

xb ^m b:)%"^rr:s s^iz'^—iüis ^irc'D 

c• •.•: 1 j- « : τ • - η τ 

^T ι : - τ jv • τ : •• -^• ^ τ : 

^'h n%rb 'i:p"ob ti^rb i:bzDr.ni:i 
^nN^Dni p-nir>rsn NTs-irob 

AT τ : _ 'ν ν: IV : >τ • ' - (- : 

]ycb ^"Ί Dibb bnb n'^rn 

' - ν- ; τ j•• : VT <τ τ ί 

)- : •)- •.•: ST τ • I : I. : 



πώ'οηι Dnii:^3 nbinn 0:12:^-1 vj 
Nn^n tci•» u^Duii] Q^ü^'onb b"bi<b i('> 

ν _ # : •- • •. ι• : J. -: 

Γγ ziüb nu:wS'i r;^2iD-:>" rirbin 



'. Π. ΠΓΕ2 x":i Ib. 



tz 7- ρ 



V. 17. r:riT'!-"Oi< x":z 

9. &α)> cd utitcrbictbo. "Jibfr ttiitt fiärfc m. .ί»άΊιίο J 
B: favUoi : Sljr φ nre u>crrcn ta^ 5i_i,rf rahifii 
laffcn, r.fö nid ί (\( ! απ u>cv c. dW aMaiTcii vu : ... 
lUM brad) ΐυ. \E: ?iuid)t cinjai^cn. 

in. inucn im J, NK.Atv^iiUi. li W.\ K; (iviir) ciu; 
flcfdjioficii. .i\V: c\d}(u in^ ... iil•^ ^Miuac D^i* ί. ... 
icim ce f. Vciitc ... Mcfc ί^/αώτ f. fi . ». K.A.• icttcn. 

I 1. ci« iO?. jviic id> bin, flicHcn? Mn^ mut, wie i<h 
bin, man ... <IW: ir. ii"! ivic id), tri ... i^iu^c Ul.^ am 
^fbcii bliebe. (\K: lüirc ... um am S. ^^ü cuib n?) 



•fiebern ία* 



(6J0-17.) 211 



Scmaja^ö 91αί5 um (Selb« ©tc SScHenbuiiö bcr föiauer. ©icSßricfcgu w. öonS^obia. VI. 



madjcn, unb 9fbad?ten: (Sie fcficn bie 
i^aiiD aOt^iiu i:cm ®efcl?äfte, ba^ fic 
ίΐίφΐ arbciren. %hn ίφ ftärfte befto 
mci)r meine «^anb. 

10 Uno icl) fam ίηδ »^αιιδ «Semaja, beS 
(Sol^ucö 2)elviia, beö Θο^ποδ CDieijeta* 
beelö. Ulli) er ()atte ΡΦ ϋ6Γ(φΙοί[6η. iiub 
[ρΓαφ: δαρ unl jufammen fcmmen 
im ^aiife ©otteö mitten im Tempel, 
unb fie %i)ü\'i üeö Rempelei μιίφlie§en; 
benn fic n^eröen ftMinuen bίφ ju emn'ir- 
cjen, unb ivcrDeu bei ber 0?αφt fommen, 

1 1 ba|l fie δiφ enin'ir^cn. * 3Φ ober (νναφ: 
Seilte ein felφer Ü}?ann fiiel}en'? feilte 
ein fülφer 3)ίαηη, tvie Ίφ bin, in l•m 
Tempel cjei)fn, X}a\i er Icbenbtg bleibe? 

12 Γ^φ ιυίΙΙ niφt i)inein 9fi;en. * 2)enn 
ίφ merfie, ta^ iljn ©Ott ηΐφΐ qefanbt 
l)atte; bcnn er fai^te ire()l ^^ciffaguncj 
auf ηιίφ, aber ^obia uud Saneballat 

ISbaticn ibm ®elb gecjcben. * ^arum 
naljni er ®cli, auf \>α\; ίφ ηιίφ fΓιrφtfn 
feilte uni alfo tt)un unti fi'inötijen, ta§ 
fie ein befcö ©efφrei l}ätten, t»amit fie 

14 ηιίφ läftein möcbteu. *®ft»fnfe, 
mein ©Ott, beö ^$obta unb SancbaUatö 
ηαφ t-iefen feinen ^iöerfen! an^ i»er ^4^rD* 
Vbetin Oieaüja unD ber andern ^Uop^e^ 
ten, iie ηηφ irellten αbίφrecfen! 

15 UnD bie OJhiuer ivarD fertig] am fi'inf 
UUD jiiMnjiijfien %αο^ζ ieö Ü)ienntö (Elul, 

lliin j^u^ei ηηϊ> funfjtij 5'av^en. * Unt) ba 
alle unfere ^'cinie t^aö l)5rften, fi'u'äues 
ten ftφ alle J^eiien, bie um unc t)er 
waren, uno t»er ^hni} entfiel il^nen; 
benn fte merftcn, ba§ bieft ilBerf Den 

17 ©Ott u\u. *'21ηφ μι berfclben 3^ίΙ 
ivarrn inele ber Oborflen ^uc^a, bereu 
Briefe ijinijeu ^u ilebia, unD i>en 2ebia 

II.IJ.L: Icbenblii blieb\ 14. A.A: iinen 
©evfcn. L'.L: aiirt) teö ^lU-cvOetcii ^l. i ö. L'.L: 
im fünf ... 2)icnien. 10. L'.L: fi;rd)ieii. 



1?. fonbcrn er f. bie ... weil ... it\n qrbtincictt hats 
ten» li: Unr Γα ίά)ί• vf miiti', ficbc Γα hnite... dW: 
iaiial)\ü, u. ftoOe, ©ott ... >K: befal) |il;nj ... tag 
er eine ίίΐ^. μι nur f. feilte, ionbc η 



nns, rofjiianles, qiind crss.irrni ma- 
Ulis nosliMe al) opere et qiiicscere• 
nnis. Quam ob causam n)agis con- 
ism.23,16. |o,.ij,vi uianiis nicas. 

El ingressiis suni rlomiim Srniajao, 10 
filii Dalrijae, filii Melabool, serreio. 
Olli all: TracliMiiiis nobisi'uiu in . 
domo Dei in mcdio ItMUpli, el clau• 
danius poilas aedis; (piia venlnri 
sunt ul iiileifii'iaiil le, <Ί noile ven- 
lnri sunt ad oi-ndeiidiim le. *l!]lll 
dixi: Nuin qnisqiiam siniilis inei i'u• 
gil? el qnis, iil ego, ingrcdielur Icm- 
pliim el vjvel? Non ingr^diar. * El 12 
iiilclie.xi, qiiod Dens non misisset 
ennij sed (piasi valiciiians joculns 
essel ad nie, el Tobias el Sanaballal 
coiidiixissenl enm. * Aeceperal eiiim 13 
preliiim, ui lerrilus facerem el pt'C- 
carein, el bidierenl mahiin, quod 
^''uMijS'i'exin'obrari'nl inijjj. * Menieiilo 14 

'Irm^C^i. Ulli, Üoinine, pro Tobia el Sana- 
ball.il, jiixla opera eornm falia! 
sed et Noadiae propbelae el r.ie- 
Icroniin propbelaiuin, (μιί lerre- 
banl nie! 



Nm.l8,r. 
Jer.y3,*-il. 

E8.4,5. 



Conipleliis est anh^m ninrns vlgo- 15 
siiuo qiiiiilo die inensis Eliil, (iiiin- 
qn;iginla dnobiis (bcdiiis. * Facliiin 16 
est ergo, ΐΊΐιη aiiib>seijl onini's iiii- 
niiei iiosiri, ul liincienl iiiiivcrsae 
geiiles, (piae er.iiil in ( iiciiilu iioslio, 
i??nV-?ii. <Ί •oncidereul iiilra senielipsds d 
W'vvM.n. >■' ireiil , quod a Deo Γ,κΊιιιμ essel 

* Sed vi in ibebiis illis 17 
niiillae o|)tiii!.i(iiui .Itidaeoniiu (>pislo• 
lae niiliebanlur ad Toliiani, el a Tobia 



dW: in (5itrd)t fe^en. λΕ: mir ^. eii jaijen. 
lö. dW.A: nad) 52 X. 
1(). ihnen fcbr ... unfcrm (<>. «lefhnn war. 15: 



5,1T. 



Λ 



livu'en fii)v niereri^efdjlaiien in il^ren ^Λικμ'η. \K: w 

\'λ. Φ. nber ronr er qebnnqen. Β. ba§ ei bei ΙΓ)π u fai Feii jte ... ! A: u.muti) üc* uuivrcn in fici) felbfi. n. 

jii e nem bofcn Oianien ιμMΓerΓen u>arc. dVV: Ibnen dW: i^fi1)el)cn Cfii). 

blcnten ^im b.ß)iTiici)tc, um m vrrläftevn \\\ fcnnen. 17. li: nuiditen in beufelbeii 'Xcic\c\\ bie Cirlcn in 3. 

vE: miφ vertun iijen füllte, bamit fie [mirj e. b. 9i. ibrer Q3r. viol, b:c ^i i. biiiiu iu'>U "• "ie ... fa« 

nlαφen ... mcn. dW: liegen ... »iele i3r. an X. ijcljen, u. fold)e 

14. li.\E: ®eb. ti bcm ... B: furc^tfam machen. v>cn ... 

14* 



212 (6,18-7,6.) 



Mehemias. 



VI. 



Nehemiae custodia urbis pepulique receneio• 



ηρχοντο προς αντονς, ^^"Oti πολλοί iv 
'ίονδα hoQAoi ήσαν αντφ, οτι γαμβρός ην τον 
2,e^8via νΙον Ήραέ^ και Ίωιά&αν νίος αυτού 
8λαβ€ΐ' την θυγατέρα Μεΰουλαμ νιου Βάρα- 
fioL «tV γννναγ,α. *^ Καχ τους λόγους αυτόν 
ήσαν λέγοντας προς ^«, κ«« λογούς μου ήσαν 
ίχφέροντες αυτφ' και έπιστολάς άπ^στειλεν 
Τωβίας φοβερίσαι με. 

VM. Και ίγένίτο ψίχα φκοδομη{^η το 
7 Ηχος, καΐ έστησα τάς &ύρας, καί ^πεσκέπη- 
σαν οι πυλωροί και οι €^δοντες και οί ΑευΙ- 
ται. 2 jQffl ένετειΧαμην τφ ^udvavia άδεληιφ 
μου και τφ Avavlc^ αργοντι της βειρα εν 
'Ιερουσαλήμ (οτι αυτός ην άνηρ άλη&ης καΙ 
φοβούμενος τον Ο^εον παρά πολλούς), ^καΐ 
ειπον αντοΐς' Ουκ άνοιγηβονται πνλαι 'Ιερου- 
σαλήμ εως α^ιια τφ ηλίφ, και οτι αυτών ετι 
γρηγορονντων κλειέσΟωσαν αί &ΰραι καΐ 
σφηνονσ&ωσαν καΐ στησον ίτροςρνλΓίκ«;,' οί- 
κονντων εν Ιερουσαλήμ, άνηρ iv προφυλακή} 
έαντον, και ανηρ απέναντι οικίας εαυτού. 

^ ΚαΙ η πολις πλατεία κα\ μεγάλη^ καΐ 
ο λαός ολίγος εν αντη, καΐ ουκ ήσαν οικίαι 
φκοδομημεναι. ^ Και εδωκεν 6 {f€oς εις 
την καρδίαν μου, καΐ συνηξα τους έντιμους 
χαι τους άρχοντας και τον λαον εις αννοδίας. 
Και εύρον βιβλίον της συνοδίας οί άνέβησαν 
έν πρώτοις, και ευρον γεγραμμένον εν αυτφ' 

^ΚαΙ ούτοι οί υίοΐ της χωράς οί άναβάντες 
απο της αιχμαλωσίας της αποικίας ης άπφ- 
κισεν Ναβουχοδονόσορ βασιλεύς Βαβνλώνος, 
και επέστρεψαν εις Ιερουσαλήμ και εις Ίονδα, 



18. Βι^Ιωνάν. 

2. Β: βιρά ... * ην. Α^Β"}- (a. άνηρ) ως. 

3. Β: una ... χα« (* οτι, A^C'Xj•) «rt αι'τών γρηγ. 
... πρηφ. αντ5 ... οικ. αι'τΰ. 

4. FXf (ρ. τΐλατ.) χιρσίν. 

6. Β* οί et (alt.) της ... f (a. βασιλιύς) ο ... 
ίπίστρι^ΐίν. 



r\T\tr>2, D'^si-'^S) luix^hv^ niiisis 

τ r j• - r IV •• -: j ι 

npb i32 pnin'^i n^^-ß n-^DDüib 

I- τ : »jT τ ι • Λ" f ' '•• JT : - : • 

τ I j- IT : V (V ' jv_ \j \ : 

ν• ι y τ: -τ: -τ: •:ι <τ 

ί ^Dxn'^b ns'niü nbtti nins^^ ib 

• r ίιτ : IT • I »- τ 4 1' Λ 

nbinn nriD^D nöss '^h^i VII. 
αη:?ίώη ^ips*'^ ninb^n τΐ2^ί<^ 

J•-• I - •)>' η •- ^ Α τ : - ν-: |- τ 

ν --IT \• • : ,- ' ι.• : ι : |- : 

VT • " . /- '^τ : — ; ν : • τ -jt -: 

Ν^"^"! rbs ώ^κ3 k^n-'^s abt2ä^^^-b5? 

>'• τ : vv: j• : • «AT τ ι : 

Dhb ^Ώ'Η^ :π'^2'Ί^ D^"^b^^π-Γ^ί 3 

ν τ J- IT Ι• - Ι" ν ν: IT 

Dh-n^? bb^^n^ ^^n^^üä ^ιπηδ^ N^b 

j - '-τ ι : <••-: |- : IT • j 

ν.• : τ : • ; •< — τ ι : j•• : ι 

ι •• vjv 



;τ τ : 



<- -ι ι- 



ρ : ν τ '_ Ι" : /j ' yr : 

-ns nkspiii '^2b"bii ^■^b^? i?i*^ ^ 



'•* IT 



ν : . •/• τ : - ν : s• r 



ντ τ 



ν <~ τ : ν IT Α" - : • : 

t j r IT : ••■ 17 τ I• 1 j• π 

j• : • • IT τ • : - j•• : ν j- 

TibiD n2i:D'iD^3D nbD>n ntbi^ nbi^n 

» V jv i- V : - i : τ : ν jv - : τ - 

rn^n^bi abib^n^^b ^nw^^i bns 



V. 18. ΠΒΙ ί<"33 ib. t)Pi: K^D ^liO 

V. 3. '1 ^"^n^ 



18. B: fid) mit il}m »eif^tt). l^atfcn. dW: toaven 
i^mmitücrfdih). Arj^ui^efc^tt). vE:feinc2>iiii^erfc^tt)0i 
rcncn. B: (Sibam. vE.^A: t>cr ίΐοφίεηηαπη. 

19. Sieben. B: öcn bcffen ©utt^atcn. dWrjufei: 
nem SSefien ... I^inierbrac^icn fic iljm. vE: j^interbr. 
ibm toteter m. 3i^ovte (Φ. 14). 

1. Φα nun ... toar ... 71). ein. dW.vE: fc^te B: 
Mete ... auf. dW: 2;()ünvavier. vE A: 2:^ürl)utcr. 

2. über 5. B: Dberjlen be. qßaiaftes. dW.vE: 



die^ctnia^ 



(6,18—7,6.) 213 



^in^dnsung bec X^ote unh S$orft$tSma^regeln* SDie Sle^nung be§ fSoKS« VI• 



18 ju iiinen. *2)enn i^rer waren öieie in 
3uba, bie t^m gcfc^rooren n^arcnj benn 
er njar ein ©φη^α^βτ (δαφαη^α, beö 
(So^ncÖ Qlra^, unb fein Θο^η 3ο^αηαη 
^atte bie Xo^Ux aJiefuUamg, be8 (δο^= 

19nee 35ereφία. *Unb fagten ®uteg üon 
i^m öor mir, unb ί)Γαφΐ6η meine 0lebe 
au3 ju ii)m. 8o fanbte benn ilobla 
Briefe, ηιίφ α6Jufφrerfen. 

VII. 2)α nur nun bie 33iauern gebauet 
Ratten, ^ängte iφ bie 5;^üren, unb njur* 
ben bejleUet bie il^or^üter, ©änger unb 

2 Seviten. * Unb iφ gebot meinem 33rus 
ber «^αηαηΐ, unb «i^ananja, bem ^alafi* 
»ogt ju Serufaiem (benn er n?ar ein 
treuer SJiann unb gottegfürφtig öor 

3 »ielen anbern), *unb [ρΓαφ §u i^nen: 
Tlan foll bie 3!^ore Serufalemö niφt 
auft^un, big ba§ bie @onne ^ei§ n^irbj 
unb n^enn man ηοφ arbeitet, foCl man bie 
3!^ür JufφIαgen unb »erriegeln. Unb ee 
njurDen «^üter beftettt auö ben QSürgem 
Serufalemg, ein jίegUφer auf feine «öut 
unb um fein J^auß. 

4 i)ie ©tabt aber roar tüeit öon Olaum 
unb gro§, aber wenig 93olf barinnen, unb 

5 bie «Käufer waren ηίφί gebauet. * Unb 
mein ®ott gab mir in ba0 *&erj, baf 
iφ oerfammelte bie Olat^ö^erren unb bie 
Dberjlen unb ba0 QSolf, fle ju reφnen. 

Unb iφ fanb ein ^Jlegijier i^rer jReφ* 

nung, bie »or^in t)erauf gefommen waren 

6*au§ bem ©efängnig, bie 0iebucabne^ar, 

ber ^önig §u iBabel, ^atte weggeführt, 

unb in 3erufalem wo^i^neten unD in 3uba, 

18. Ü.L: i^r tüaren »iel in. 
l.ü.L-.X^ür. A.A: il^üren ein. 
3. U.L: ^ei^ werbe. 



veniebant ad eos. * Mulli enim 18 
erant in Judaea habentes juramen- 
tum ejus; quia gener erat Secheniae 
tilii Area, et Johanan fiiius ejus acce- 
perat iiliam Mosollam filii Barachiae. 
* Sed et laudabant eum coram me, 19 
et verba niea nunciabant ei; et To- 
bias mitlebat epistolas, ut terreret 
me. 

Postquam aulem aediiicatus VII• 
6,i.sir.49,i5.ggj muFus ct posui valvas et recen- 
sui janitores et canlores et Levilas, 
1,2. * praecepi Hanani fratri meo, et 2 
2,8. Hananiae principi domus de Jerusa• 
Er.i8,2i. lern (ipse enim quasi vir verax et 
timens Deum plus caeteris videbalur) 
i3,i9.E..6o,«g^ jj— gjg. jj^jj aperiantur porlae 3 

isni.11,9. Jerusalem usque ad calorem solis. 
Gumque adhuc assisterent, clausae 
porlae sunt et oppilatae; et posui 
custodes de habitatoribus Jerusalem, 
singulos per vices suas, et unum- 
quemque contra domum suam. 

Givitas autem erat lata nimis et 4 
grandis, et populus parvus iti medio 
ejus, et non erant domus aedificalae. 
2,1•^. * t^eus aulem dedil in corde nieo, et 5 
11^1; congregavi optimales et magislralus 
%*hi.2*,'i! 6l vulgus, ul recenserem eos. El in- 
veni librum census eorum, qui ascen- 
derant primum, et invenlum est scri- 
ptum in eo: 
®"•^ Isli filii provinciae, qui ascen- 6 

derunt de captiviiate migrantium, 
quos transtulerat Nabuchodonosor 
rex Babyloriis, et reversi sunt in 
Jerusalem et in Judaeam, unus• 



(5tuffe^er) ber 93urg. B: tele ... fein mu^, u. fürc^? 
tete ©Ott öor 33. vE: »abr^aftiger. 

3. iu 3cr. ... toäf)renb, bie babei fteljen, fte t>er« 
fd)Iie#en, fo füllet ifjv barnad>. Unb befteüet ... eis 
nen iegiicben ... dW.A: ^ei§ fφcίnet. B: big taf 
3ene t)afiei;en, feilen fie b. %f}. uifc^lie^en? dW: 
tou^rcnb jie b. ji., foil man. vE: man ... t». ii)v babei 
^tf) t, »ieber jumac^en. B: unb bcfüfilet fie bann. 
(dW: »erfφίίe9et jie? vE: i^r foilt fie »crriegeln?) 
B: mon foil bie ίβαφίοη beficilen von ben öinaof)? 
ncrn ... 2δαφί ... gegen f. ^aufe über. dW.vE: 
3Bαφeπ aiiö &. Seto. 

4. dW: geräumig. vE: ηαφ beiben ©eiten weit. 



A: überall« to. dW.vE: feine J&. (auf)geBauet. 

5. bie uornel)inen ... 9teg. berer, bie.. .waren, u. 
fanb barin gefdirieben. A: ju jaulen. B: ηαφ ben 
®efφleφt^regiftern ιureφnen. dW:5ur®efφleφtδί 
üevi^eiφnung. vE: @efφίeφtβαιιf5. B: ein »ΰπφ ber 
®efd)leφte>reφttunq. dVV: ®efφίeφtβöerJeίφπif. 
vE: ba« 53. ber ®efφleφtί!αuf^. 

6. ^ted finb bie ^inbcr bed Sanbeft, bie f). ({et, 
finb ... finb jurücfgcFcijrct flen 3. B: bir ian^fd aft. 
dW.vE.A: @öf>iie (ber Sαnbfφαftfn). B: oon ben 
gefάn9ίiφ Scggefüijricn. vE: ®efanp nen. dW: 
auö fcer ©egfü^rung. A: ®efαn^Jcnfφα|t ber Sludges 
toanberten. 



214 (7,7-32.) 



IVeliemias. 



TU. 



Xehemiae cuslodia urhis popiitique recensio. 



άιηη ίΐς την πάλιν kuvtnv^ "^ ^hra ZoQiißußi-). 
και Ίησον unl Λ'ί^/^m, Άζαρήί, /Λ^Λ- 
μά^ Nnhitari, Μαρδοχι-'ην, Βαλσάν^ Μαας- 
qaQitOy "Εζηα^ ΒαγηνΊα, Νηονμ^ Buiiia, 
Μασ()άρ. "/4ιδη^ς λάου Ισραήλ' ® νΐηΐ 
Φο'οο^•, δι^γίλιηι iy.ajor ^βδομηκονταδνη' 
^ νίη) Σΐ(.(ΐ<ατίη^ τοιακησιηι Ββδομηκοττίίδί ο' 
*^ ΐ'/οί Ηρά, εξακόσιοι ψδομη/.ηιταδι ο' 
" ν'κη Φι'.αΟ• Μωιφ τοΚ' νίοΐ^ ίηηοϋ y,al 
'/ωΓ/'ρ?, διςχι'λιοι δ^καηχτω' *"- νιοι ^^ιλύμ, 
χίλιοι διακόσιοι π^ιτηαοντατίσβαρί-ς' ^^ νιοι 
ΖαιϊΟονα^ οχτακόσιοι τεσσαρα-λονταπήτα' 
^^ν'ιοί Ζακχού^ επτακόσιοι εξέχοντα' ^^ νιο) 
Bavovfj ίίξαχόσιοι τ^σσαρακοιταοπτο)' ^^ νιοι 
ßiißi-ly εϊαχόσιοι εικοσιοκτώ' ^^ νίοϊ .Ασγύδ, 
δι^γιλιοι τριακόσιοι είχοσιδύο' *^ ιν'οί [Αδω- 
νιχαμ^ εξακόσιοι ε^ηκοηαεπτα' *^ νιοι ηα• 
yovn\ διςγίλιοί ε^ηκοηαεπτύ' ^^ νιοι '//ύπ', 
εξακόσιοι πειτηχοντατίσσαρες' 21 yl^l '^4τι^ρ 
τω Έζι-κ /ay έιενηχοιταοκτώ' ^^ νιοι Ήσαμί, 
τριακόσιοι εικοσιοκτώ' '^^ν'ιοι Βασι\ τρια- 
κόσιοι εικοσιτεσσαρες' '^ νίοϊ'^ρείμ, εκατόν 
δεχαδυη' -«^ νιοι Γαβαών^ ενενηκονζαπεττε' 
''^ νιοι ηαισα/.εεμ , εκατόν εικοσιτρεις' νιοι 
'.^UTOiCfa, πεντηκοιταεξ' '^"^ νιο) Ναΰώθ\, 
εκατόν εικοσιοκτώ' ^'^ αιδρες ΒήΟ^ τέσσαρα- 
κονταδνο' "^^ ανδρει; ΚαριαΟιαρείμ, Χα(ΐερα 
και ΒηρωΟ , επτακόσιοι τεσσαρακοντατρεΐς' 
^^ αιδρε^ Άηαμά κα) Γηβαά, εξακόσιοι εικο• 
σιεΐς' '^^άιδρε^ Μαχεμή,;, εκατόν είχησιδνυ' 
'"^'^αιδρες ΒαιΟ/]λ κα} Άί\ εκατόν εικοσιτρεϊ^' 



6. Β: πολ. ηΐ'τβ. 7. Ci'iFXf (ab in.) ιή ίλί>οντίς. 
W-.yltau'ici y.rti'P... Maut)oyaht^ A'KX: Βαασάν 
{Βα/.σαν A-B) Β: Μαςφαοαίΐ, 'Έσόοα, ßitynia, 
Ίναπμ. [7ss. λοιηίη.Ί prr. ΑΙ. al.| ΙΟ. Β: ei. ηη>- 
τη/Μντηόύ ι. II. Β Ι (ρ. ί)<ς/.) ηη/.όσιυι ((!ΚΧ: j 
)χτα/.όοιηι) Ι:{. Β: Ζα.9«;«. US.ßlh^fii. 17. Α' Χ: Ι 
Vyfr«f) (Ι^σγώ) X^li). 10. Β: ßay,i 20. Β: ε;. ' 
ηη'τη/.ονταηίντί. 'il. Β: Ήαάμ. 23. Β: Btan. \ 
2Ί. Β: I^oi'f/, '(/.. (ίο)()ίκα et | νίοΙΙ^αίν , dia/.nattn Ι 
Η/ΜΟίτοης. 2<). Β: BaiOa/J/i ... ^/ίταιφά. 27. Β: 
Uvafh.iO^. 28. Β: Βη,ΟασμωΟ. 29. Β: Και^κχΟ^ο^Ιμ, 
Kaqifja. 30. Β: (ξ. η/ίοσι. 



•^Din'o ^:ηπ: »n^/C^n r^^^rj η^/:π3 

j- : : τ • I |- r : ,- τ : -: τ : ••